https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

HỎI - ĐÁP VỀ BỆNH

CỦA GIA SÚC GIA CẦM

https://thuviensach.vn

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n LêI NHμ XUÊT B¶N

Chñ tÞch Héi ®ång

Ch¨n nu«i lμ nghÒ l©u ®êi ë n−íc ta vμ nã vÉn TS. NguyÔn ThÕ Kû

®ang lμ ngμnh quan träng cña n«ng nghiÖp hiÖn

®¹i. S¶n phÈm tõ ch¨n nu«i nh»m cung cÊp nguån Phã Chñ tÞch Héi ®ång

lîi vμ phôc vô ®êi sèng sinh ho¹t cña con ng−êi.

TS. NguyÔn Duy Hïng

Trong nhiÒu n¨m qua, t×nh h×nh dÞch bÖnh gia sóc, gia cÇm lu«n diÔn biÕn kh¸ phøc t¹p. ë n−íc ta, nhiÒu lo¹i dÞch bÖnh ®· g©y thiÖt h¹i nÆng nÒ cho Thμnh viªn

ng−êi ch¨n nu«i nh−: dÞch tai xanh, lë måm long TS. NguyÔn An Tiªm

mãng, tô huyÕt trïng ë lîn; tô huyÕt trïng ë tr©u, TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

bß; cóm gia cÇm; bÖnh ®èm tr¾ng ë t«m... §Ó gi¶m NguyÔn Vò Thanh H¶o

thiÓu thiÖt h¹i, ng−êi ch¨n nu«i cÇn chñ ®éng ¸p dông cç biÖn ph¸p khi dÞch ch−a kÞp x¶y ra, chñ

®éng tÊn c«ng tiªu diÖt, ng¨n trõ mÇm bÖnh ë m«i tr−êng; ®ång thêi víi viÖc ¸p dông cç biÖn ph¸p n©ng cao søc kháe vËt nu«i, n©ng cao søc chèng chÞu bÖnh tËt ë chóng.

§Ó gióp b¹n ®äc cã thªm tμi liÖu tham kh¶o vÒ

nh÷ng vÊn ®Ò trªn, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt phèi hîp víi Nhμ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp xuÊt b¶n cuèn sçh Hái - ®¸p vÒ bÖnh cña

gia sóc, gia cÇm.

2

5

https://thuviensach.vn

TS. Bùi Quý Huy

HỎI - ĐÁP

VỀ BỆNH

CỦA GIA SÚC

GIA CẦM

NHÀ XUẤT BẢN

NHÀ XUẤT BẢN

CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

NÔNG NGHIỆP

HÀ NỘI - 2012

https://thuviensach.vn

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n LêI NHμ XUÊT B¶N

Chñ tÞch Héi ®ång

Ch¨n nu«i lμ nghÒ l©u ®êi ë n−íc ta vμ nã vÉn TS. NguyÔn ThÕ Kû

®ang lμ ngμnh quan träng cña n«ng nghiÖp hiÖn

®¹i. S¶n phÈm tõ ch¨n nu«i nh»m cung cÊp nguån Phã Chñ tÞch Héi ®ång

lîi vμ phôc vô ®êi sèng sinh ho¹t cña con ng−êi.

TS. NguyÔn Duy Hïng

Trong nhiÒu n¨m qua, t×nh h×nh dÞch bÖnh gia sóc, gia cÇm lu«n diÔn biÕn kh¸ phøc t¹p. ë n−íc ta, nhiÒu lo¹i dÞch bÖnh ®· g©y thiÖt h¹i nÆng nÒ cho Thμnh viªn

ng−êi ch¨n nu«i nh−: dÞch tai xanh, lë måm long TS. NguyÔn An Tiªm

mãng, tô huyÕt trïng ë lîn; tô huyÕt trïng ë tr©u, TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

bß; cóm gia cÇm; bÖnh ®èm tr¾ng ë t«m... §Ó gi¶m NguyÔn Vò Thanh H¶o

thiÓu thiÖt h¹i, ng−êi ch¨n nu«i cÇn chñ ®éng ¸p dông cç biÖn ph¸p khi dÞch ch−a kÞp x¶y ra, chñ

®éng tÊn c«ng tiªu diÖt, ng¨n trõ mÇm bÖnh ë m«i tr−êng; ®ång thêi víi viÖc ¸p dông cç biÖn ph¸p n©ng cao søc kháe vËt nu«i, n©ng cao søc chèng chÞu bÖnh tËt ë chóng.

§Ó gióp b¹n ®äc cã thªm tμi liÖu tham kh¶o vÒ

nh÷ng vÊn ®Ò trªn, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt phèi hîp víi Nhμ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp xuÊt b¶n cuèn sçh Hái - ®¸p vÒ bÖnh cña

gia sóc, gia cÇm.

2

5

https://thuviensach.vn

Cuèn sçh ®· ®−a ra 126 c©u hái vÒ nh÷ng bÖnh th−êng gÆp ë ®μn gia sóc, gia cÇm, ®μn thñy cÇm; ®ång thêi h−íng dÉn cçh chÈn ®o¸n bÖnh, phßng bÖnh vμ ®iÒu trÞ bÖnh cã hiÖu qu¶ nh»m h¹n chÕ dÞch bÖnh x¶y ra, gãp phÇn ph¸t triÓn ch¨n LêI giíi thiÖu

nu«i bÒn v÷ng.

§©y lμ mét chñ ®Ò víi ph¹m vi bao qu¸t réng nªn mÆc dï cç tç gi¶ vμ nh÷ng ng−êi biªn tËp ®·

Ch¨n nu«i lμ nghÒ truyÒn thèng l©u ®êi ë ViÖt Nam, cè g¾ng nh−ng kh«ng tr¸nh khái cßn thiÕu sãt. RÊt nã kh«ng nh÷ng cung cÊp thùc phÈm nh− thÞt, c¸, mong nhËn ®−îc ý kiÕn ®ãng gãp cña b¹n ®äc.

trøng, s÷a cho x· héi mμ cßn cung cÊp mét l−îng lín Xin giíi thiÖu cuèn sçh cïng b¹n ®äc.

ph©n bãn h÷u c¬ cho c©y trång, gãp phÇn t¨ng n¨ng Th¸ng 1 n¨m 2013

suÊt c©y trång vμ c¶i t¹o ®Êt ®ai, duy tr× mét nÒn NHμ XUÊT B¶N CHÝNH TRÞ QUèC GIA - Sù THËT

n«ng nghiÖp ph¸t triÓn bÒn v÷ng, l©u dμi.

Thùc hiÖn chñ tr−¬ng cña §¶ng vμ Nhμ n−íc lμ

ph¸t triÓn n«ng nghiÖp toμn diÖn theo h−íng hμng hãa vμ ®−a ch¨n nu«i lªn thμnh ngμnh chÝnh, ®−îc sù chØ ®¹o cña Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn n«ng th«n ®μn gia sóc, gia cÇm ë n−íc ta t¨ng nhanh c¶

vÒ sè l−îng vμ chÊt l−îng. Tuy nhiªn, dÞch bÖnh trong ®μn vËt nu«i còng ph¸t triÓn ngμy cμng ®a d¹ng, phøc t¹p vμ nhiÒu khi bïng ph¸t d÷ déi thμnh nh÷ng ®ît dÞch lín, g©y thiÖt h¹i nghiªm träng cho ngμnh ch¨n nu«i.

Bªn c¹nh nh÷ng lo¹i dÞch bÖnh ®· tån t¹i tõ l©u trong n−íc nh− bÖnh tô huyÕt trïng, trïng xo¾n, dÞch t¶ lîn, suyÔn lîn, bÖnh gμ rï Niuc¸tx¬n, nh÷ng n¨m gÇn ®©y cßn xuÊt hiÖn nhiÒu lo¹i dÞch bÖnh nguy hiÓm tõ n−íc ngoμi x©m nhËp vμo l·nh thæ 6

7

https://thuviensach.vn

Cuèn sçh ®· ®−a ra 126 c©u hái vÒ nh÷ng bÖnh th−êng gÆp ë ®μn gia sóc, gia cÇm, ®μn thñy cÇm; ®ång thêi h−íng dÉn cçh chÈn ®o¸n bÖnh, phßng bÖnh vμ ®iÒu trÞ bÖnh cã hiÖu qu¶ nh»m h¹n chÕ dÞch bÖnh x¶y ra, gãp phÇn ph¸t triÓn ch¨n LêI giíi thiÖu

nu«i bÒn v÷ng.

§©y lμ mét chñ ®Ò víi ph¹m vi bao qu¸t réng nªn mÆc dï cç tç gi¶ vμ nh÷ng ng−êi biªn tËp ®·

Ch¨n nu«i lμ nghÒ truyÒn thèng l©u ®êi ë ViÖt Nam, cè g¾ng nh−ng kh«ng tr¸nh khái cßn thiÕu sãt. RÊt nã kh«ng nh÷ng cung cÊp thùc phÈm nh− thÞt, c¸, mong nhËn ®−îc ý kiÕn ®ãng gãp cña b¹n ®äc.

trøng, s÷a cho x· héi mμ cßn cung cÊp mét l−îng lín Xin giíi thiÖu cuèn sçh cïng b¹n ®äc.

ph©n bãn h÷u c¬ cho c©y trång, gãp phÇn t¨ng n¨ng Th¸ng 1 n¨m 2013

suÊt c©y trång vμ c¶i t¹o ®Êt ®ai, duy tr× mét nÒn NHμ XUÊT B¶N CHÝNH TRÞ QUèC GIA - Sù THËT

n«ng nghiÖp ph¸t triÓn bÒn v÷ng, l©u dμi.

Thùc hiÖn chñ tr−¬ng cña §¶ng vμ Nhμ n−íc lμ

ph¸t triÓn n«ng nghiÖp toμn diÖn theo h−íng hμng hãa vμ ®−a ch¨n nu«i lªn thμnh ngμnh chÝnh, ®−îc sù chØ ®¹o cña Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn n«ng th«n ®μn gia sóc, gia cÇm ë n−íc ta t¨ng nhanh c¶

vÒ sè l−îng vμ chÊt l−îng. Tuy nhiªn, dÞch bÖnh trong ®μn vËt nu«i còng ph¸t triÓn ngμy cμng ®a d¹ng, phøc t¹p vμ nhiÒu khi bïng ph¸t d÷ déi thμnh nh÷ng ®ît dÞch lín, g©y thiÖt h¹i nghiªm träng cho ngμnh ch¨n nu«i.

Bªn c¹nh nh÷ng lo¹i dÞch bÖnh ®· tån t¹i tõ l©u trong n−íc nh− bÖnh tô huyÕt trïng, trïng xo¾n, dÞch t¶ lîn, suyÔn lîn, bÖnh gμ rï Niuc¸tx¬n, nh÷ng n¨m gÇn ®©y cßn xuÊt hiÖn nhiÒu lo¹i dÞch bÖnh nguy hiÓm tõ n−íc ngoμi x©m nhËp vμo l·nh thæ 6

7

https://thuviensach.vn

ViÖt Nam. §ã lμ nh÷ng lo¹i dÞch bÖnh cã søc l©y lan nhanh vμ m¹nh, g©y chÕt nhiÒu gia sóc, gia cÇm khã tiªu diÖt nh−: dÞch lë måm long mãng; bÖnh do virus cña t«m, c¸; dÞch cóm gia cÇm... §¸ng chó ý lμ cã bÖnh cßn l©y sang ng−êi vμ g©y tö vong nh− bÖnh PHÇN CHUNG

cóm gia cÇm H5N1.

§Ó gãp phÇn phßng, chèng cã hiÖu qu¶ nh÷ng C©u hái 1: Chi phÝ thó y trong ch¨n nu«i lμ g×?

bÖnh truyÒn nhiÔm nªu trªn, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh

Tr¶ lêi:

trÞ quèc gia - Sù thËt phèi hîp víi Nhμ xuÊt b¶n

§©y lμ toμn bé nh÷ng kho¶n chi phÝ ®Ó phßng N«ng nghiÖp xin tr©n träng giíi thiÖu cuèn sçh bÖnh hoÆc ch÷a bÖnh cho vËt nu«i nh−: tiÒn mua

Hái ®¸p vÒ bÖnh cña gia sóc, gia cÇm cña v¾cxin, cç hoçhÊt ®Ó phßng bÖnh, cç lo¹i thuèc TS. Bïi Quý Huy.

ch÷a bÖnh, cç lo¹i hoçhÊt ®Ó s¸t trïng tÈy uÕ m«i Chóng t«i hy väng, cuèn sçh nhá nμy sÏ lμ cÈm tr−êng ch¨n nu«i... Cç chi phÝ nμy rÊt cÇn thiÕt vμ

nang gióp ng−êi ch¨n nu«i vμ c¸n bé thó y ë c¬ së kh«ng thÓ thiÕu trong qu¸ tr×nh ch¨n nu«i. Tuy gi¶i quyÕt ®−îc viÖc phßng vμ trÞ bÖnh cho ®μn vËt nhiªn, ng−êi ch¨n nu«i ph¶i biÕt vËn dông ®Ó gi¶m nu«i, ®Ó tù m×nh ®øng v÷ng trong s¶n xuÊt vμ thμnh thiÓu cç chi phÝ nμy cμng chi phÝ Ýt cμng tèt. Nh−

®¹t trong viÖc lμm giμu b»ng nghÒ ch¨n nu«i.

vËy, ch¨n nu«i míi thu ®−îc lîi nhuËn cao theo Trong qu¸ tr×nh biªn so¹n vμ xuÊt b¶n ch¾c h−íng: phßng bÖnh lμ chÝnh vμ ch÷a bÖnh kÞp thêi.

ch¾n khã tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, chóng t«i C©u hái 2: T¹i sao ph¶i ®Þnh kú lμm vÖ sinh mong nhËn ®−îc nh÷ng ®ãng gãp cña cç ®ång s¸t trïng chuång tr¹i hoÆc m«i

nghiÖp vμ b¹n ®äc gÇn xa ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc tr−êng ch¨n nu«i?

hoμn thiÖn h¬n.

Xin tr©n träng c¶m ¬n!

Tr¶ lêi:

Tç gi¶

Trong qu¸ tr×nh ch¨n nu«i, cç vËt nu«i lu«n lu«n th¶i ra ngoμi m«i tr−êng cç lo¹i mÇm bÖnh nh−

virus, vi khuÈn, ký sinh trïng. Chóng sèng ë trong ph©n, rç, n−íc; cã nhiÒu lo¹i sèng ®−îc nhiÒu ngμy vμ cã kh¶ n¨ng sinh s«i, n¶y në. NÕu chóng x©m nhËp vμo c¬ thÓ vËt nu«i cã thÓ g©y thμnh bÖnh.

8

9

https://thuviensach.vn

ViÖt Nam. §ã lμ nh÷ng lo¹i dÞch bÖnh cã søc l©y lan nhanh vμ m¹nh, g©y chÕt nhiÒu gia sóc, gia cÇm khã tiªu diÖt nh−: dÞch lë måm long mãng; bÖnh do virus cña t«m, c¸; dÞch cóm gia cÇm... §¸ng chó ý lμ cã bÖnh cßn l©y sang ng−êi vμ g©y tö vong nh− bÖnh PHÇN CHUNG

cóm gia cÇm H5N1.

§Ó gãp phÇn phßng, chèng cã hiÖu qu¶ nh÷ng C©u hái 1: Chi phÝ thó y trong ch¨n nu«i lμ g×?

bÖnh truyÒn nhiÔm nªu trªn, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh

Tr¶ lêi:

trÞ quèc gia - Sù thËt phèi hîp víi Nhμ xuÊt b¶n

§©y lμ toμn bé nh÷ng kho¶n chi phÝ ®Ó phßng N«ng nghiÖp xin tr©n träng giíi thiÖu cuèn sçh bÖnh hoÆc ch÷a bÖnh cho vËt nu«i nh−: tiÒn mua

Hái ®¸p vÒ bÖnh cña gia sóc, gia cÇm cña v¾cxin, cç hoçhÊt ®Ó phßng bÖnh, cç lo¹i thuèc TS. Bïi Quý Huy.

ch÷a bÖnh, cç lo¹i hoçhÊt ®Ó s¸t trïng tÈy uÕ m«i Chóng t«i hy väng, cuèn sçh nhá nμy sÏ lμ cÈm tr−êng ch¨n nu«i... Cç chi phÝ nμy rÊt cÇn thiÕt vμ

nang gióp ng−êi ch¨n nu«i vμ c¸n bé thó y ë c¬ së kh«ng thÓ thiÕu trong qu¸ tr×nh ch¨n nu«i. Tuy gi¶i quyÕt ®−îc viÖc phßng vμ trÞ bÖnh cho ®μn vËt nhiªn, ng−êi ch¨n nu«i ph¶i biÕt vËn dông ®Ó gi¶m nu«i, ®Ó tù m×nh ®øng v÷ng trong s¶n xuÊt vμ thμnh thiÓu cç chi phÝ nμy cμng chi phÝ Ýt cμng tèt. Nh−

®¹t trong viÖc lμm giμu b»ng nghÒ ch¨n nu«i.

vËy, ch¨n nu«i míi thu ®−îc lîi nhuËn cao theo Trong qu¸ tr×nh biªn so¹n vμ xuÊt b¶n ch¾c h−íng: phßng bÖnh lμ chÝnh vμ ch÷a bÖnh kÞp thêi.

ch¾n khã tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt, chóng t«i C©u hái 2: T¹i sao ph¶i ®Þnh kú lμm vÖ sinh mong nhËn ®−îc nh÷ng ®ãng gãp cña cç ®ång s¸t trïng chuång tr¹i hoÆc m«i

nghiÖp vμ b¹n ®äc gÇn xa ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc tr−êng ch¨n nu«i?

hoμn thiÖn h¬n.

Xin tr©n träng c¶m ¬n!

Tr¶ lêi:

Tç gi¶

Trong qu¸ tr×nh ch¨n nu«i, cç vËt nu«i lu«n lu«n th¶i ra ngoμi m«i tr−êng cç lo¹i mÇm bÖnh nh−

virus, vi khuÈn, ký sinh trïng. Chóng sèng ë trong ph©n, rç, n−íc; cã nhiÒu lo¹i sèng ®−îc nhiÒu ngμy vμ cã kh¶ n¨ng sinh s«i, n¶y në. NÕu chóng x©m nhËp vμo c¬ thÓ vËt nu«i cã thÓ g©y thμnh bÖnh.

8

9

https://thuviensach.vn

MÆt khç, vËt nu«i còng th¶i ra ngoμi m«i C©u hái 4: BÖnh truyÒn nhiÔm lμ g×?

tr−êng nhiÒu chÊt h÷u c¬ vμ v« c¬ cã h¹i cho søc

Tr¶ lêi:

kháe cña chóng, nÕu tÝch tô l©u ngμy sÏ g©y ®éc h¹i.

§©y lμ nh÷ng bÖnh l©y lan tõ con vËt nμy Cç c«n trïng, chim, thó hoang còng cã thÓ

sang con vËt khç, tõ tr¹i ch¨n nu«i nμy sang tr¹i

®−a cç lo¹i mÇm bÖnh tõ n¬i khç ®Õn khu vùc ch¨n nu«i khç, tõ vïng nμy sang vïng khç. Cã ch¨n nu«i.

nh÷ng bÖnh g©y tû lÖ èm, chÕt cao trong mét thêi V× vËy, viÖc lμm vÖ sinh tiªu ®éc chuång tr¹i gian ng¾n nh− bÖnh lë måm long mãng, cóm gia vμ m«i tr−êng ch¨n nu«i lμ rÊt cÇn thiÕt. ViÖc cÇm, dÞch t¶ lîn, tai xanh... Cã nh÷ng bÖnh lμm nμy cÇn ®−îc lμm theo mét lÞch ®Þnh kú nhÊt gi¶m chÊt l−îng vμ n¨ng suÊt ch¨n nu«i hoÆc lμm

®Þnh tuú theo h−íng dÉn cña c¸n bé thó y hoÆc kinh nghiÖm cña ng−êi ch¨n nu«i. Tr×nh tù tiÕn gi¶m phÈm cÊp ®μn gièng, lμm cho ch¨n nu«i hμnh còng cÇn ph¶i chó ý. ViÖc lμm vÖ sinh c¬

kh«ng cã l·i hoÆc bÞ thua thiÖt.

giíi, thu gom ph©n, rç th¶i lμ b−íc ®Çu tiªn.

L¹i cã nh÷ng bÖnh truyÒn ®−îc tõ vËt nu«i Lμm vÖ sinh cμng s¹ch sÏ, gän gμng cμng cã hiÖu sang ng−êi vμ lμm chÕt ng−êi nh− bÖnh cóm gia qu¶ cao vμ tiÕt kiÖm ®−îc nhiÒu chi phÝ. Sau khi cÇm H5N1, bÖnh than, bÖnh phã th−¬ng hμn...

dïng n−íc s¹ch röa kü dông cô ch¨n nu«i, t−êng Nh− vËy, bÖnh truyÒn nhiÔm rÊt nguy hiÓm, vμ nÒn chuång råi míi dïng hoçhÊt khö trïng.

g©y tç h¹i lín cho ng−êi ch¨n nu«i. V× vËy, ng−êi Nh− thÕ sÏ tiÕt kiÖm ®−îc l−îng hoçhÊt khö ch¨n nu«i ph¶i t×m mäi cçh kh«ng ®Ó cho bÖnh trïng vμ ph¸t huy ®−îc tç dông cña chóng.

x¶y ra ë c¬ së ch¨n nu«i cña m×nh, nÕu ®iÒu nμy C©u hái 3: Cçh chän chÊt s¸t trïng thÝch hîp?

x¶y ra th× ph¶i ng¨n chÆn vμ tiªu diÖt kÞp thêi.

Tr¶ lêi:

C©u hái 5: Tç h¹i cña bÖnh ký sinh trïng?

HiÖn nay cã nhiÒu chÊt s¸t trïng ®−îc b¸n

Tr¶ lêi:

trªn thÞ tr−êng. Ng−êi ch¨n nu«i nªn hái c¸n bé BÖnh ký sinh trïng cã hai tç h¹i:

thó y hoÆc ng−êi ch¨n nu«i cã kinh nghiÖm ®Ó lùa chän chÊt s¸t trïng thÝch hîp. ChÊt s¸t trïng

- Lμm chÕt gia sóc (cç lo¹i ký sinh trïng ph¶i ®¸p øng ®−îc cç yªu cÇu sau ®©y: cã tç

®−êng m¸u nh− bÖnh tiªn mao trïng, lª d¹ng dông diÖt ®−îc nhiÒu lo¹i mÇm bÖnh, kh«ng hoÆc trïng, biªn trïng) vμ cã tÝnh l©y lan (ruåi mßng, Ýt g©y tç h¹i cho vËt nu«i, dÔ sö dông vμ rÎ tiÒn.

ve vμ c«n trïng lμm l©y lan mÇm bÖnh).

10

11

https://thuviensach.vn

MÆt khç, vËt nu«i còng th¶i ra ngoμi m«i C©u hái 4: BÖnh truyÒn nhiÔm lμ g×?

tr−êng nhiÒu chÊt h÷u c¬ vμ v« c¬ cã h¹i cho søc

Tr¶ lêi:

kháe cña chóng, nÕu tÝch tô l©u ngμy sÏ g©y ®éc h¹i.

§©y lμ nh÷ng bÖnh l©y lan tõ con vËt nμy Cç c«n trïng, chim, thó hoang còng cã thÓ

sang con vËt khç, tõ tr¹i ch¨n nu«i nμy sang tr¹i

®−a cç lo¹i mÇm bÖnh tõ n¬i khç ®Õn khu vùc ch¨n nu«i khç, tõ vïng nμy sang vïng khç. Cã ch¨n nu«i.

nh÷ng bÖnh g©y tû lÖ èm, chÕt cao trong mét thêi V× vËy, viÖc lμm vÖ sinh tiªu ®éc chuång tr¹i gian ng¾n nh− bÖnh lë måm long mãng, cóm gia vμ m«i tr−êng ch¨n nu«i lμ rÊt cÇn thiÕt. ViÖc cÇm, dÞch t¶ lîn, tai xanh... Cã nh÷ng bÖnh lμm nμy cÇn ®−îc lμm theo mét lÞch ®Þnh kú nhÊt gi¶m chÊt l−îng vμ n¨ng suÊt ch¨n nu«i hoÆc lμm

®Þnh tuú theo h−íng dÉn cña c¸n bé thó y hoÆc kinh nghiÖm cña ng−êi ch¨n nu«i. Tr×nh tù tiÕn gi¶m phÈm cÊp ®μn gièng, lμm cho ch¨n nu«i hμnh còng cÇn ph¶i chó ý. ViÖc lμm vÖ sinh c¬

kh«ng cã l·i hoÆc bÞ thua thiÖt.

giíi, thu gom ph©n, rç th¶i lμ b−íc ®Çu tiªn.

L¹i cã nh÷ng bÖnh truyÒn ®−îc tõ vËt nu«i Lμm vÖ sinh cμng s¹ch sÏ, gän gμng cμng cã hiÖu sang ng−êi vμ lμm chÕt ng−êi nh− bÖnh cóm gia qu¶ cao vμ tiÕt kiÖm ®−îc nhiÒu chi phÝ. Sau khi cÇm H5N1, bÖnh than, bÖnh phã th−¬ng hμn...

dïng n−íc s¹ch röa kü dông cô ch¨n nu«i, t−êng Nh− vËy, bÖnh truyÒn nhiÔm rÊt nguy hiÓm, vμ nÒn chuång råi míi dïng hoçhÊt khö trïng.

g©y tç h¹i lín cho ng−êi ch¨n nu«i. V× vËy, ng−êi Nh− thÕ sÏ tiÕt kiÖm ®−îc l−îng hoçhÊt khö ch¨n nu«i ph¶i t×m mäi cçh kh«ng ®Ó cho bÖnh trïng vμ ph¸t huy ®−îc tç dông cña chóng.

x¶y ra ë c¬ së ch¨n nu«i cña m×nh, nÕu ®iÒu nμy C©u hái 3: Cçh chän chÊt s¸t trïng thÝch hîp?

x¶y ra th× ph¶i ng¨n chÆn vμ tiªu diÖt kÞp thêi.

Tr¶ lêi:

C©u hái 5: Tç h¹i cña bÖnh ký sinh trïng?

HiÖn nay cã nhiÒu chÊt s¸t trïng ®−îc b¸n

Tr¶ lêi:

trªn thÞ tr−êng. Ng−êi ch¨n nu«i nªn hái c¸n bé BÖnh ký sinh trïng cã hai tç h¹i:

thó y hoÆc ng−êi ch¨n nu«i cã kinh nghiÖm ®Ó lùa chän chÊt s¸t trïng thÝch hîp. ChÊt s¸t trïng

- Lμm chÕt gia sóc (cç lo¹i ký sinh trïng ph¶i ®¸p øng ®−îc cç yªu cÇu sau ®©y: cã tç

®−êng m¸u nh− bÖnh tiªn mao trïng, lª d¹ng dông diÖt ®−îc nhiÒu lo¹i mÇm bÖnh, kh«ng hoÆc trïng, biªn trïng) vμ cã tÝnh l©y lan (ruåi mßng, Ýt g©y tç h¹i cho vËt nu«i, dÔ sö dông vμ rÎ tiÒn.

ve vμ c«n trïng lμm l©y lan mÇm bÖnh).

10

11

https://thuviensach.vn

- Gi¶m n¨ng suÊt, chÊt l−îng ch¨n nu«i: vËt kh«ng m¾c cç bÖnh ®· ®−îc dïng v¾cxin. Nh−

nu«i m¾c nhiÒu giun s¸n th× gÇy cßm, cßi cäc, thÕ, vËt nu«i sÏ ®−îc b¶o vÖ kÓ c¶ khi xung quanh chËm lín, tiªu tèn nhiÒu thøc ¨n. Tr©u, bß, lîn cã dÞch víi chi phÝ thÊp nhÊt.

m¾c bÖnh “g¹o” th× ph¶i tiªu huû.

C©u hái 7: Kh¸ng huyÕt thanh lμ g×? Dïng C©u hái 6: V¾cxin lμ g×? T¹i sao cÇn tiªm trong tr−êng hîp nμo?

phßng?

Tr¶ lêi:

Tr¶ lêi:

Kh¸ng huyÕt thanh hay cßn gäi lμ huyÕt thanh V¾cxin lμ nh÷ng chÕ phÈm sinh häc ®−îc chÕ

kh¸ng bÖnh. §©y lμ huyÕt thanh - mét thμnh phÇn t¹o ®Æc biÖt, trong ®ã lμ cç vi khuÈn, virus hoÆc cña m¸u, ®−îc lÊy tõ con vËt khoÎ m¹nh (th«ng chiÕt xuÊt mét sè thμnh phÇn cña chóng.

th−êng lμ ngùa) ®· ®−îc tiªm kh¸ng nguyªn cña Cã hai lo¹i v¾cxin:

mét lo¹i mÇm bÖnh nμo ®ã ®Ó t¹o ra nång ®é kh¸ng

- V¾cxin v« ho¹t: trong ®ã vi khuÈn hoÆc virus thÓ cao nhÊt chèng bÖnh ®ã. VÝ dô: kh¸ng huyÕt

®· ®−îc giÕt chÕt hoμn toμn b»ng hoçhÊt nh−ng thanh d¹i hay huyÕt thanh kh¸ng d¹i.

vÉn cßn thμnh phÇn kh¸ng nguyªn ®Æc hiÖu, khi Khi ®−a vμo c¬ thÓ, kh¸ng huyÕt thanh nμy cã

®−a vμo c¬ thÓ vËt nu«i sÏ kÝch thÝch hÖ miÔn dÞch tç dông tiªu diÖt hoÆc trung hoμ ngay mÇm bÖnh t¹o ra kh¸ng thÓ t−¬ng øng chèng l¹i bÖnh ®ã. VÝ

hoÆc phÇn lín mÇm bÖnh, nh−ng nã chØ duy tr×

dô: v¾cxin lë måm long mãng, d¹i...

trong m¸u ®−îc vμi ngμy, sau ®ã bÞ th¶i ra ngoμi.

- V¾cxin sèng gi¶m ®éc: trong ®ã virus hoÆc vi

§©y lμ cçh g©y miÔn dÞch bÞ ®éng chØ dïng trong khuÈn ®· ®−îc gi¶m ®éc tíi møc kh«ng cßn kh¶ n¨ng tr−êng hîp khÈn cÊp nh− ®iÒu trÞ dù phßng bÖnh d¹i g©y bÖnh nh−ng vÉn cßn tÝnh kh¸ng nguyªn ®Æc hiÖu cho ng−êi hoÆc bÖnh uèn v¸n.

gióp c¬ thÓ t¹o miÔn dÞch chèng bÖnh nh− trªn. VÝ dô: Ngμy nay, kh¸ng huyÕt thanh Ýt ®−îc dïng v¾cxin phßng bÖnh than, bÖnh dÞch t¶ lîn, Niuc¸tx¬n...

trong thó y v× ®¾t tiÒn vμ hiÖu qu¶ kh«ng cao.

Trong thiªn nhiªn lu«n tån t¹i nhiÒu lo¹i mÇm bÖnh, khi x©m nhËp ®−îc vμo c¬ thÓ vËt nu«i C©u hái 8: Cç lo¹i thuèc kh¸ng sinh ch÷a sÏ g©y bÖnh cho chóng vμ giÕt chÕt chóng. NÕu vËt

®−îc bÖnh g×?

nu«i ®−îc tiªm phßng hoÆc ®−a vμo c¬ thÓ qua

Tr¶ lêi:

®−êng mòi, miÖng mét sè lo¹i v¾cxin th× sau mét Cç lo¹i thuèc kh¸ng sinh nh− Penicillin, vμi tuÇn, c¬ thÓ t¨ng c−êng ®−îc søc miÔn dÞch sÏ

Streptomycin ®−îc chiÕt xuÊt tõ nÊm vμ nhiÒu lo¹i 12

13

https://thuviensach.vn

- Gi¶m n¨ng suÊt, chÊt l−îng ch¨n nu«i: vËt kh«ng m¾c cç bÖnh ®· ®−îc dïng v¾cxin. Nh−

nu«i m¾c nhiÒu giun s¸n th× gÇy cßm, cßi cäc, thÕ, vËt nu«i sÏ ®−îc b¶o vÖ kÓ c¶ khi xung quanh chËm lín, tiªu tèn nhiÒu thøc ¨n. Tr©u, bß, lîn cã dÞch víi chi phÝ thÊp nhÊt.

m¾c bÖnh “g¹o” th× ph¶i tiªu huû.

C©u hái 7: Kh¸ng huyÕt thanh lμ g×? Dïng C©u hái 6: V¾cxin lμ g×? T¹i sao cÇn tiªm trong tr−êng hîp nμo?

phßng?

Tr¶ lêi:

Tr¶ lêi:

Kh¸ng huyÕt thanh hay cßn gäi lμ huyÕt thanh V¾cxin lμ nh÷ng chÕ phÈm sinh häc ®−îc chÕ

kh¸ng bÖnh. §©y lμ huyÕt thanh - mét thμnh phÇn t¹o ®Æc biÖt, trong ®ã lμ cç vi khuÈn, virus hoÆc cña m¸u, ®−îc lÊy tõ con vËt khoÎ m¹nh (th«ng chiÕt xuÊt mét sè thμnh phÇn cña chóng.

th−êng lμ ngùa) ®· ®−îc tiªm kh¸ng nguyªn cña Cã hai lo¹i v¾cxin:

mét lo¹i mÇm bÖnh nμo ®ã ®Ó t¹o ra nång ®é kh¸ng

- V¾cxin v« ho¹t: trong ®ã vi khuÈn hoÆc virus thÓ cao nhÊt chèng bÖnh ®ã. VÝ dô: kh¸ng huyÕt

®· ®−îc giÕt chÕt hoμn toμn b»ng hoçhÊt nh−ng thanh d¹i hay huyÕt thanh kh¸ng d¹i.

vÉn cßn thμnh phÇn kh¸ng nguyªn ®Æc hiÖu, khi Khi ®−a vμo c¬ thÓ, kh¸ng huyÕt thanh nμy cã

®−a vμo c¬ thÓ vËt nu«i sÏ kÝch thÝch hÖ miÔn dÞch tç dông tiªu diÖt hoÆc trung hoμ ngay mÇm bÖnh t¹o ra kh¸ng thÓ t−¬ng øng chèng l¹i bÖnh ®ã. VÝ

hoÆc phÇn lín mÇm bÖnh, nh−ng nã chØ duy tr×

dô: v¾cxin lë måm long mãng, d¹i...

trong m¸u ®−îc vμi ngμy, sau ®ã bÞ th¶i ra ngoμi.

- V¾cxin sèng gi¶m ®éc: trong ®ã virus hoÆc vi

§©y lμ cçh g©y miÔn dÞch bÞ ®éng chØ dïng trong khuÈn ®· ®−îc gi¶m ®éc tíi møc kh«ng cßn kh¶ n¨ng tr−êng hîp khÈn cÊp nh− ®iÒu trÞ dù phßng bÖnh d¹i g©y bÖnh nh−ng vÉn cßn tÝnh kh¸ng nguyªn ®Æc hiÖu cho ng−êi hoÆc bÖnh uèn v¸n.

gióp c¬ thÓ t¹o miÔn dÞch chèng bÖnh nh− trªn. VÝ dô: Ngμy nay, kh¸ng huyÕt thanh Ýt ®−îc dïng v¾cxin phßng bÖnh than, bÖnh dÞch t¶ lîn, Niuc¸tx¬n...

trong thó y v× ®¾t tiÒn vμ hiÖu qu¶ kh«ng cao.

Trong thiªn nhiªn lu«n tån t¹i nhiÒu lo¹i mÇm bÖnh, khi x©m nhËp ®−îc vμo c¬ thÓ vËt nu«i C©u hái 8: Cç lo¹i thuèc kh¸ng sinh ch÷a sÏ g©y bÖnh cho chóng vμ giÕt chÕt chóng. NÕu vËt

®−îc bÖnh g×?

nu«i ®−îc tiªm phßng hoÆc ®−a vμo c¬ thÓ qua

Tr¶ lêi:

®−êng mòi, miÖng mét sè lo¹i v¾cxin th× sau mét Cç lo¹i thuèc kh¸ng sinh nh− Penicillin, vμi tuÇn, c¬ thÓ t¨ng c−êng ®−îc søc miÔn dÞch sÏ

Streptomycin ®−îc chiÕt xuÊt tõ nÊm vμ nhiÒu lo¹i 12

13

https://thuviensach.vn

kh¸ng sinh tæng hîp khç ch÷a ®−îc nhiÒu lo¹i

®ã mμ tr−íc nay vèn cã tç dông, hay cßn gäi lμ

bÖnh do vi khuÈn g©y ra. C¬ chÕ tç ®éng lμ do hiÖn t−îng nhên thuèc.

thuèc k×m h·m vi khuÈn kh«ng ph©n chia sinh s¶n Cç nghiªn cøu cho thÊy hiÖn t−îng nμy ngμy

®−îc n÷a vμ bÞ tiªu diÖt.

cμng phæ biÕn. Nguyªn nh©n chñ yÕu lμ do viÖc Mçi lo¹i kh¸ng sinh cã tç dông ®Æc hiÖu dïng thuèc kh¸ng sinh bõa b·i, kh«ng theo trªn mét sè lo¹i vi khuÈn; lo¹i tç ®éng ®Õn h−íng dÉn cña chuyªn m«n, ngay lÇn ®Çu tiªn ®·

nhiÒu loμi vi khuÈn c¶ gram (+) vμ gram (-) gäi dïng lo¹i kh¸ng sinh ®¾t tiÒn hoÆc dïng kh«ng lμ kh¸ng sinh phæ réng.

®ñ liÒu l−îng lμm cho vi khuÈn cã thÓ sèng sãt vμ

sinh ra kh¶ n¨ng kh¸ng thuèc.

C©u hái 9: Thuèc kh¸ng sinh cã ch÷a ®−îc V× vËy, khi sö dông thuèc kh¸ng sinh ®Ó ch÷a cç bÖnh g©y ra do virus kh«ng?

bÖnh ph¶i chó ý cç ®iÓm sau:

Tr¶ lêi:

- Nh÷ng lÇn ®Çu chØ nªn sö dông kh¸ng sinh Kh«ng. TÊt c¶ cç lo¹i thuèc kh¸ng sinh ®Òu lo¹i th«ng th−êng, ch−a nªn dïng lo¹i cao cÊp.

kh«ng cã tç dông ®iÒu trÞ ®Æc hiÖu ®èi víi virus.

- Tèt nhÊt lμ nªn tiÕn hμnh thö kh¸ng sinh ®å

V× vËy, ®Ó ch÷a cç bÖnh do virus nh− d¹i, lë måm

®Ó chän lo¹i kh¸ng sinh thÝch hîp nhÊt.

long mãng, cóm gia cÇm, dÞch t¶ lîn, Niuc¸tx¬n...

- Ph¶i dïng theo liÒu tõ cao ®Õn thÊp dÇn, kh«ng thÓ dïng thuèc kh¸ng sinh. Trong mét sè kh«ng ®−îc lμm ng−îc l¹i.

tr−êng hîp bÖnh g©y ra do virus, ®Ó ®Ò phßng nh÷ng biÕn chøng do cç vi khuÈn céng nhiÔm, C©u hái 11: T−¬ng kþ thuèc lμ g×?

viÖc dïng kh¸ng sinh lμ ®Ó diÖt cç vi khuÈn nμy mμ th«i. §Ó ®iÒu trÞ bÖnh do virus, chóng ta ph¶i

Tr¶ lêi:

dïng mét sè thuèc ®Ó lμm gi¶m nhÑ triÖu chøng

§©y lμ hiÖn t−îng ®èi kh¸ng lμm triÖt tiªu tç cña bÖnh vμ dïng cç vitamin cïng nhiÒu thuèc dông cña nhau gi÷a cç thuèc do cç ®Æc ®iÓm lý bæ trî phèi hîp ®Ó n©ng cao søc ®Ò kh¸ng cña c¬

hoçña thuèc.

thÓ chèng l¹i bÖnh.

Cã lo¹i t−¬ng kþ do khi tiÕp xóc víi nhau tr−íc khi ®−a vμo c¬ thÓ. VÝ dô: pha thuèc kh¸ng C©u hái 10: HiÖn t−îng kh¸ng thuèc lμ g×?

sinh víi vitamin C chung mét èng tiªm sÏ lμm

Tr¶ lêi:

thuèc bÞ kÕt tña vμ mÊt tç dông. Nguyªn nh©n lμ

§©y lμ hiÖn t−îng cç lo¹i vi khuÈn cã søc kh¸ng sinh cã ®é kiÒm, cßn vitamin C lμ axit nªn chèng ®ì ®èi víi mét sè lo¹i thuèc kh¸ng sinh nμo chóng bÞ trung hoμ khi gÆp nhau.

14

15

https://thuviensach.vn

kh¸ng sinh tæng hîp khç ch÷a ®−îc nhiÒu lo¹i

®ã mμ tr−íc nay vèn cã tç dông, hay cßn gäi lμ

bÖnh do vi khuÈn g©y ra. C¬ chÕ tç ®éng lμ do hiÖn t−îng nhên thuèc.

thuèc k×m h·m vi khuÈn kh«ng ph©n chia sinh s¶n Cç nghiªn cøu cho thÊy hiÖn t−îng nμy ngμy

®−îc n÷a vμ bÞ tiªu diÖt.

cμng phæ biÕn. Nguyªn nh©n chñ yÕu lμ do viÖc Mçi lo¹i kh¸ng sinh cã tç dông ®Æc hiÖu dïng thuèc kh¸ng sinh bõa b·i, kh«ng theo trªn mét sè lo¹i vi khuÈn; lo¹i tç ®éng ®Õn h−íng dÉn cña chuyªn m«n, ngay lÇn ®Çu tiªn ®·

nhiÒu loμi vi khuÈn c¶ gram (+) vμ gram (-) gäi dïng lo¹i kh¸ng sinh ®¾t tiÒn hoÆc dïng kh«ng lμ kh¸ng sinh phæ réng.

®ñ liÒu l−îng lμm cho vi khuÈn cã thÓ sèng sãt vμ

sinh ra kh¶ n¨ng kh¸ng thuèc.

C©u hái 9: Thuèc kh¸ng sinh cã ch÷a ®−îc V× vËy, khi sö dông thuèc kh¸ng sinh ®Ó ch÷a cç bÖnh g©y ra do virus kh«ng?

bÖnh ph¶i chó ý cç ®iÓm sau:

Tr¶ lêi:

- Nh÷ng lÇn ®Çu chØ nªn sö dông kh¸ng sinh Kh«ng. TÊt c¶ cç lo¹i thuèc kh¸ng sinh ®Òu lo¹i th«ng th−êng, ch−a nªn dïng lo¹i cao cÊp.

kh«ng cã tç dông ®iÒu trÞ ®Æc hiÖu ®èi víi virus.

- Tèt nhÊt lμ nªn tiÕn hμnh thö kh¸ng sinh ®å

V× vËy, ®Ó ch÷a cç bÖnh do virus nh− d¹i, lë måm

®Ó chän lo¹i kh¸ng sinh thÝch hîp nhÊt.

long mãng, cóm gia cÇm, dÞch t¶ lîn, Niuc¸tx¬n...

- Ph¶i dïng theo liÒu tõ cao ®Õn thÊp dÇn, kh«ng thÓ dïng thuèc kh¸ng sinh. Trong mét sè kh«ng ®−îc lμm ng−îc l¹i.

tr−êng hîp bÖnh g©y ra do virus, ®Ó ®Ò phßng nh÷ng biÕn chøng do cç vi khuÈn céng nhiÔm, C©u hái 11: T−¬ng kþ thuèc lμ g×?

viÖc dïng kh¸ng sinh lμ ®Ó diÖt cç vi khuÈn nμy mμ th«i. §Ó ®iÒu trÞ bÖnh do virus, chóng ta ph¶i

Tr¶ lêi:

dïng mét sè thuèc ®Ó lμm gi¶m nhÑ triÖu chøng

§©y lμ hiÖn t−îng ®èi kh¸ng lμm triÖt tiªu tç cña bÖnh vμ dïng cç vitamin cïng nhiÒu thuèc dông cña nhau gi÷a cç thuèc do cç ®Æc ®iÓm lý bæ trî phèi hîp ®Ó n©ng cao søc ®Ò kh¸ng cña c¬

hoçña thuèc.

thÓ chèng l¹i bÖnh.

Cã lo¹i t−¬ng kþ do khi tiÕp xóc víi nhau tr−íc khi ®−a vμo c¬ thÓ. VÝ dô: pha thuèc kh¸ng C©u hái 10: HiÖn t−îng kh¸ng thuèc lμ g×?

sinh víi vitamin C chung mét èng tiªm sÏ lμm

Tr¶ lêi:

thuèc bÞ kÕt tña vμ mÊt tç dông. Nguyªn nh©n lμ

§©y lμ hiÖn t−îng cç lo¹i vi khuÈn cã søc kh¸ng sinh cã ®é kiÒm, cßn vitamin C lμ axit nªn chèng ®ì ®èi víi mét sè lo¹i thuèc kh¸ng sinh nμo chóng bÞ trung hoμ khi gÆp nhau.

14

15

https://thuviensach.vn

Cã lo¹i khi vμo c¬ thÓ sÏ ph¸t huy tç dông ®èi hoÆc trªn c¬ thÓ thÊy cã biÓu hiÖn kh¶ nghi... th×

nghÞch nhau còng g©y ra nguy h¹i cho c¬ thÓ. V×

ng−êi nu«i ph¶i chó ý theo dâi ®Ó t×m ra nguyªn vËy, tr−íc khi dïng ph¶i ®äc kü h−íng dÉn ®Ó

nh©n. NÕu cã c¸n bé thó y th× nhê chÈn ®o¸n.

tr¸nh hiÖn t−îng nμy.

NÕu kh«ng cã th× ph¶i xem con vËt cã bÞ sèt (nhiÖt ®é c¬ thÓ t¨ng cao trªn 10C so víi b×nh C©u hái 12: T¹i sao cÇn cho gia sóc non bó th−êng, da nãng, mòi kh«...), Øa ch¶y hay t¸o bãn, s÷a ®Çu?

ho nhiÒu, thë khã kh«ng? BÖnh l©y tõ con nμy

Tr¶ lêi:

sang con khç hay ®ång lo¹t cïng bÞ m¾c. Sau ®ã Trong s÷a ®Çu (s÷a non) cña con vËt mÑ, ngoμi tæng hîp l¹i ®em so s¸nh víi cç tμi liÖu hiÖn cã thμnh phÇn dinh d−ìng cÇn thiÕt nh− chÊt ®−êng,

®Ó ®−a ra gi¶ thuyÕt vÒ bÖnh ®Ó cã ngay biÖn ph¸p cçh ly hoÆc ®èi phã ban ®Çu. Cã tr−êng protein, lipit, vitamin vμ cç chÊt kho¸ng cÇn hîp bÖnh ®iÓn h×nh dÔ ph©n biÖt nh− lë måm thiÕt cßn cã mét thμnh phÇn rÊt quan träng lμ

long mãng, cã tr−êng hîp ph¶i nhê c¸n bé chuyªn kh¸ng thÓ chèng bÖnh. VÝ dô: con mÑ tr−íc khi ®Î

m«n cã kinh nghiÖm hoÆc cã sù hç trî cña phßng

®−îc tiªm phßng v¾cxin dÞch t¶ lîn hoÆc lë måm thÝ nghiÖm míi t×m ra bÖnh.

long mãng th× sÏ sinh ra kh¸ng thÓ chèng bÖnh ViÖc dïng thuèc ph¶i rÊt thËn träng, theo nμy. Kh¸ng thÓ nμy còng ®−îc truyÒn vμo s÷a

®óng h−íng dÉn vμ tèt nhÊt nªn dïng thö ë mét

®Çu. Khi con vËt non bó s÷a ®Çu sÏ ®−îc b¶o vÖ

vμi con vËt ®Ó rót kinh nghiÖm, tr¸nh dïng bõa

®èi víi bÖnh trong mét thêi gian vμi ba tuÇn tuæi b·i, å ¹t, thiÕu tÝnh to¸n dÔ g©y hËu qu¶ xÊu.

®Çu tiªn. Khi s÷a ®Çu hÕt tç dông kh¸ng bÖnh, ng−êi ta tiÕn hμnh tiªm phßng cho con non ®Ó t¹o miÔn dÞch chñ ®éng sau nμy.

C©u hái 13: Ng−êi ch¨n nu«i cã ph¸t hiÖn

®−îc bÖnh cña vËt nu«i kh«ng

vμ ph¶i lμm g× khi nghi cã bÖnh?

Tr¶ lêi:

Khi thÊy ®μn vËt nu«i nh− gia sóc, gia cÇm, t«m, c¸... cã nh÷ng dÊu hiÖu bÊt th−êng nh− bá

¨n, kÐm ¨n, ho¹t ®éng rèi lo¹n, n»m mét chç 16

17

https://thuviensach.vn

Cã lo¹i khi vμo c¬ thÓ sÏ ph¸t huy tç dông ®èi hoÆc trªn c¬ thÓ thÊy cã biÓu hiÖn kh¶ nghi... th×

nghÞch nhau còng g©y ra nguy h¹i cho c¬ thÓ. V×

ng−êi nu«i ph¶i chó ý theo dâi ®Ó t×m ra nguyªn vËy, tr−íc khi dïng ph¶i ®äc kü h−íng dÉn ®Ó

nh©n. NÕu cã c¸n bé thó y th× nhê chÈn ®o¸n.

tr¸nh hiÖn t−îng nμy.

NÕu kh«ng cã th× ph¶i xem con vËt cã bÞ sèt (nhiÖt ®é c¬ thÓ t¨ng cao trªn 10C so víi b×nh C©u hái 12: T¹i sao cÇn cho gia sóc non bó th−êng, da nãng, mòi kh«...), Øa ch¶y hay t¸o bãn, s÷a ®Çu?

ho nhiÒu, thë khã kh«ng? BÖnh l©y tõ con nμy

Tr¶ lêi:

sang con khç hay ®ång lo¹t cïng bÞ m¾c. Sau ®ã Trong s÷a ®Çu (s÷a non) cña con vËt mÑ, ngoμi tæng hîp l¹i ®em so s¸nh víi cç tμi liÖu hiÖn cã thμnh phÇn dinh d−ìng cÇn thiÕt nh− chÊt ®−êng,

®Ó ®−a ra gi¶ thuyÕt vÒ bÖnh ®Ó cã ngay biÖn ph¸p cçh ly hoÆc ®èi phã ban ®Çu. Cã tr−êng protein, lipit, vitamin vμ cç chÊt kho¸ng cÇn hîp bÖnh ®iÓn h×nh dÔ ph©n biÖt nh− lë måm thiÕt cßn cã mét thμnh phÇn rÊt quan träng lμ

long mãng, cã tr−êng hîp ph¶i nhê c¸n bé chuyªn kh¸ng thÓ chèng bÖnh. VÝ dô: con mÑ tr−íc khi ®Î

m«n cã kinh nghiÖm hoÆc cã sù hç trî cña phßng

®−îc tiªm phßng v¾cxin dÞch t¶ lîn hoÆc lë måm thÝ nghiÖm míi t×m ra bÖnh.

long mãng th× sÏ sinh ra kh¸ng thÓ chèng bÖnh ViÖc dïng thuèc ph¶i rÊt thËn träng, theo nμy. Kh¸ng thÓ nμy còng ®−îc truyÒn vμo s÷a

®óng h−íng dÉn vμ tèt nhÊt nªn dïng thö ë mét

®Çu. Khi con vËt non bó s÷a ®Çu sÏ ®−îc b¶o vÖ

vμi con vËt ®Ó rót kinh nghiÖm, tr¸nh dïng bõa

®èi víi bÖnh trong mét thêi gian vμi ba tuÇn tuæi b·i, å ¹t, thiÕu tÝnh to¸n dÔ g©y hËu qu¶ xÊu.

®Çu tiªn. Khi s÷a ®Çu hÕt tç dông kh¸ng bÖnh, ng−êi ta tiÕn hμnh tiªm phßng cho con non ®Ó t¹o miÔn dÞch chñ ®éng sau nμy.

C©u hái 13: Ng−êi ch¨n nu«i cã ph¸t hiÖn

®−îc bÖnh cña vËt nu«i kh«ng

vμ ph¶i lμm g× khi nghi cã bÖnh?

Tr¶ lêi:

Khi thÊy ®μn vËt nu«i nh− gia sóc, gia cÇm, t«m, c¸... cã nh÷ng dÊu hiÖu bÊt th−êng nh− bá

¨n, kÐm ¨n, ho¹t ®éng rèi lo¹n, n»m mét chç 16

17

https://thuviensach.vn

Tû lÖ tr©u, bß lë måm long mãng rÊt Ýt, nh−ng tû lÖ nμy ë lîn l¹i khçao.

Môn cßn mäc ë bÇu vó, nóm vó con vËt c¸i tr−ëng thμnh g©y viªm vó, háng s÷a, nÆng th×

háng bÇu vó.

NH÷NG BÖNH CHUNG

Bª, nghÐ ®ang thêi kú bó s÷a mÑ cã tû lÖ chÕt CHO NHIÒU LOμI VËT NU¤I

®Õn 50% v× miÖng bÞ viªm kh«ng bó ®−îc s÷a mÑ

vμ con mÑ bÞ viªm vó ®au còng kh«ng cho con bó.

Tr©u, bß tr−ëng thμnh bÞ bÖnh l©y lan rÊt nhanh, C©u hái 14: BÖnh lë måm long mãng cã triÖu chØ trong vμi ngμy hoÆc mét vμi tuÇn lμ ®· lan ra chøng g×? phßng trÞ ra sao?

c¶ ®μn, nhiÒu x·, huyÖn nh−ng tû lÖ chÕt chØ

Tr¶ lêi:

kho¶ng 1-2%.

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm l©y lan m¹nh do

§èi víi vïng mμ dùa vμo søc kÐo tr©u, bß ®Ó

virus g©y ra. BÖnh x¶y ra ë nhiÒu loμi gia sóc cã s¶n xuÊt lóa, nÕu dÞch x¶y ra ®óng thêi vô cÇn mãng guèc ch½n (2, 4 mãng) nh− tr©u, bß, dª, søc cμy, søc kÐo th× sÏ lμm lì thêi vô gieo trång, cõu, h−¬u, nai, lîn,... cßn ngùa vμ chã mÌo, gia lμm gi¶m n¨ng suÊt c©y trång. NÕu cho tr©u, bß cÇm kh«ng m¾c bÖnh.

nghØ ng¬i vμ ch¨m sãc, ch÷a trÞ tèt th× sau 10-15

TriÖu chøng cña bÖnh:

ngμy lμ tr©u, bß khoÎ m¹nh nh−ng vÉn mang

- Tr©u, bß: ñ bÖnh 2-5 ngμy. §Çu tiªn sèt cao trïng vμ gieo r¾c mÇm bÖnh hμng th¸ng.

40-420C, ñ rò, kÐm ¨n. Bß s÷a th× gi¶m tiÕt s÷a

- Lîn lë måm long mãng rÊt phæ biÕn. Lîn con m¹nh. Khi gi¶m sèt, mäc cç môn n−íc ë l−ìi, lîi, chÕt nhiÒu do thiÕu s÷a, viªm d¹ dμy, ruét vμ c¬

niªm m¹c vïng miÖng. Sau 2-3 ngμy, môn n−íc vì tim cÊp tÝnh.

ra, cã n−íc mμu vμng trong, kh«ng cã mñ, t¹o

- Dª, cõu: bÖnh nh− ë tr©u bß, râ nhÊt ë vïng thμnh vÕt loÐt n«ng cã bê. Con vËt ch¶y nhiÒu kÏ mãng.

n−íc d·i, lu«n chÐp miÖng, n−íc d·i cã bät sïi Cçh ®iÒu trÞ:

tr¾ng nh− bät bia ch¶y lßng thßng xuèng ®Êt. Môn n−íc mäc ë vμnh kÏ mãng ch©n lμm con vËt quÌ,

- Cçh ly con vËt èm, vÖ sinh khö trïng khã ®i l¹i hay quay ®Çu vÒ phÝa sau, ch©n sau ®çhuång nu«i.

lªn bông... NÕu cã dÝnh ph©n, bïn ®Êt th× mãng bÞ

- Nãi chung kh«ng dïng kh¸ng sinh v× kh«ng nhiÔm trïng, cã thÓ cã dßi, mãng thèi vμ bÞ long ra.

diÖt ®−îc virus vμ rÊt tèn kÐm. Tèt nhÊt lμ ch÷a 18

19

https://thuviensach.vn

Tû lÖ tr©u, bß lë måm long mãng rÊt Ýt, nh−ng tû lÖ nμy ë lîn l¹i khçao.

Môn cßn mäc ë bÇu vó, nóm vó con vËt c¸i tr−ëng thμnh g©y viªm vó, háng s÷a, nÆng th×

háng bÇu vó.

NH÷NG BÖNH CHUNG

Bª, nghÐ ®ang thêi kú bó s÷a mÑ cã tû lÖ chÕt CHO NHIÒU LOμI VËT NU¤I

®Õn 50% v× miÖng bÞ viªm kh«ng bó ®−îc s÷a mÑ

vμ con mÑ bÞ viªm vó ®au còng kh«ng cho con bó.

Tr©u, bß tr−ëng thμnh bÞ bÖnh l©y lan rÊt nhanh, C©u hái 14: BÖnh lë måm long mãng cã triÖu chØ trong vμi ngμy hoÆc mét vμi tuÇn lμ ®· lan ra chøng g×? phßng trÞ ra sao?

c¶ ®μn, nhiÒu x·, huyÖn nh−ng tû lÖ chÕt chØ

Tr¶ lêi:

kho¶ng 1-2%.

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm l©y lan m¹nh do

§èi víi vïng mμ dùa vμo søc kÐo tr©u, bß ®Ó

virus g©y ra. BÖnh x¶y ra ë nhiÒu loμi gia sóc cã s¶n xuÊt lóa, nÕu dÞch x¶y ra ®óng thêi vô cÇn mãng guèc ch½n (2, 4 mãng) nh− tr©u, bß, dª, søc cμy, søc kÐo th× sÏ lμm lì thêi vô gieo trång, cõu, h−¬u, nai, lîn,... cßn ngùa vμ chã mÌo, gia lμm gi¶m n¨ng suÊt c©y trång. NÕu cho tr©u, bß cÇm kh«ng m¾c bÖnh.

nghØ ng¬i vμ ch¨m sãc, ch÷a trÞ tèt th× sau 10-15

TriÖu chøng cña bÖnh:

ngμy lμ tr©u, bß khoÎ m¹nh nh−ng vÉn mang

- Tr©u, bß: ñ bÖnh 2-5 ngμy. §Çu tiªn sèt cao trïng vμ gieo r¾c mÇm bÖnh hμng th¸ng.

40-420C, ñ rò, kÐm ¨n. Bß s÷a th× gi¶m tiÕt s÷a

- Lîn lë måm long mãng rÊt phæ biÕn. Lîn con m¹nh. Khi gi¶m sèt, mäc cç môn n−íc ë l−ìi, lîi, chÕt nhiÒu do thiÕu s÷a, viªm d¹ dμy, ruét vμ c¬

niªm m¹c vïng miÖng. Sau 2-3 ngμy, môn n−íc vì tim cÊp tÝnh.

ra, cã n−íc mμu vμng trong, kh«ng cã mñ, t¹o

- Dª, cõu: bÖnh nh− ë tr©u bß, râ nhÊt ë vïng thμnh vÕt loÐt n«ng cã bê. Con vËt ch¶y nhiÒu kÏ mãng.

n−íc d·i, lu«n chÐp miÖng, n−íc d·i cã bät sïi Cçh ®iÒu trÞ:

tr¾ng nh− bät bia ch¶y lßng thßng xuèng ®Êt. Môn n−íc mäc ë vμnh kÏ mãng ch©n lμm con vËt quÌ,

- Cçh ly con vËt èm, vÖ sinh khö trïng khã ®i l¹i hay quay ®Çu vÒ phÝa sau, ch©n sau ®çhuång nu«i.

lªn bông... NÕu cã dÝnh ph©n, bïn ®Êt th× mãng bÞ

- Nãi chung kh«ng dïng kh¸ng sinh v× kh«ng nhiÔm trïng, cã thÓ cã dßi, mãng thèi vμ bÞ long ra.

diÖt ®−îc virus vμ rÊt tèn kÐm. Tèt nhÊt lμ ch÷a 18

19

https://thuviensach.vn

®Ó lμm gi¶m nhÑ cç triÖu chøng bÖnh, chèng gia cÇm nh− gμ, gμ t©y, chim cót, ®μ ®iÓu, vÞt, nhiÔm trïng, gióp mau phôc håi vÕt th−¬ng. Röa ngan, ngçng, cç loμi chim. BÖnh cã thÓ l©y sang miÖng b»ng n−íc muèi pha lo·ng, n−íc phÌn ng−êi vμ g©y chÕt ng−êi nhanh chãng víi tû lÖ cao.

chua, dÊm, n−íc chanh, khÕ chua. Röa vïng mãng Nãi chung, khi dÞch x¶y ra sÏ g©y thiÖt h¹i lín ch©n b»ng n−íc thuèc tÝm 1‰, xanh methylen cho kinh tÕ vμ x· héi. BÖnh l©y chñ yÕu qua thøc hoÆc thuèc ®á, iode cã b¸n s½n ë hiÖu thuèc hoÆc

¨n, n−íc uèng vμ do tiÕp xóc gi÷a con khoÎ m¹nh n−íc «xy giμ. §Ó phßng nhiÔm trïng cã thÓ r¾c bét vμ con m¾c bÖnh.

sulfamit vμo kÏ mãng. RÞt thªm l¸ xoan hoÆc l¸

TriÖu chøng, bÖnh tÝch chÝnh:

®μo gi· dËp, hoÆc b¨ng phiÕn t¸n nhá vμo kÏ

mãng, vμnh mãng ®Ó chèng ruåi ®Î trøng sinh dßi.

- Gia cÇm sèt cao, ch¶y n−íc m¾t n−íc d·i, ñ

- Cho ¨n ch¸o g¹o, thªm ®−êng, cá non mÒm...

rò, ®øng tôm mét chç, l«ng xï, da tÝm sÉm, phï

®Çu vμ mÆt, ch©n xuÊt huyÕt.

- NÕu sèt, ñ rò, mÖt mái cã thÓ tiªm mçi ngμy mét èng long n·o hoÆc cafein trong vμi ngμy.

- Mμo vμ yÕm d−íi má s−ng to, phï quanh mÝ

m¾t, cã triÖu chøng thÇn kinh nh− ®i quay vßng,

- Cã thÓ tiªm vitamin B1, C... ®Ó trî søc.

ngoÑo ®Çu, ë vÞt m¾t kÐo mμng nh− m©y.

Cçh phßng bÖnh:

- Øa ch¶y ph©n xanh hoÆc lÉn m¸u.

- Kh«ng mua gia sóc, s¶n phÈm cña chóng tõ vïng cã dÞch.

- XuÊt huyÕt bªn trong c¬ thÓ nhÊt lμ trong mÒ, ruét, ®−êng h« hÊp, phÇn da kh«ng cã l«ng.

- Tiªm phßng bÖnh b»ng v¾cxin theo h−íng dÉn cña c¬ quan thó y.

Khi cã dÞch:

- Kh«ng vËn chuyÓn, ch¨n th¶ gia sóc ®Õn

- Ph¸t hiÖn sím ®μn gia cÇm nghi cã bÖnh, b¸o vïng dÞch.

ngay cho c¸n bé thó y vμ chÝnh quyÒn th«n, x·.

- Kh«ng ®−a gia cÇm vμ s¶n phÈm gia cÇm ra C©u hái 15: BÖnh cóm gia cÇm l©y nhiÔm nh−

ngoμi th«n, x· cã dÞch.

thÕ nμo?

- Tiªu huû gia cÇm chÕt, m¾c bÖnh vμ c¶ con

Tr¶ lêi:

cßn khoÎ m¹nh trong ®μn. Tr−íc ®ã cÇn kª khai BÖnh cóm gia cÇm lμ bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp trung thùc sè gia cÇm cÇn tiªu huû cã xç nhËn tÝnh nguy hiÓm do virus cóm tuýp A g©y ra cña thó y vμ chÝnh quyÒn ®Ó h−ëng tiÒn hç trî cña (H5N1). BÖnh l©y lan rÊt nhanh lμm chÕt nhiÒu Nhμ n−íc. ViÖc tiªu huû gia cÇm ph¶i do ng−êi 20

21

https://thuviensach.vn

®Ó lμm gi¶m nhÑ cç triÖu chøng bÖnh, chèng gia cÇm nh− gμ, gμ t©y, chim cót, ®μ ®iÓu, vÞt, nhiÔm trïng, gióp mau phôc håi vÕt th−¬ng. Röa ngan, ngçng, cç loμi chim. BÖnh cã thÓ l©y sang miÖng b»ng n−íc muèi pha lo·ng, n−íc phÌn ng−êi vμ g©y chÕt ng−êi nhanh chãng víi tû lÖ cao.

chua, dÊm, n−íc chanh, khÕ chua. Röa vïng mãng Nãi chung, khi dÞch x¶y ra sÏ g©y thiÖt h¹i lín ch©n b»ng n−íc thuèc tÝm 1‰, xanh methylen cho kinh tÕ vμ x· héi. BÖnh l©y chñ yÕu qua thøc hoÆc thuèc ®á, iode cã b¸n s½n ë hiÖu thuèc hoÆc

¨n, n−íc uèng vμ do tiÕp xóc gi÷a con khoÎ m¹nh n−íc «xy giμ. §Ó phßng nhiÔm trïng cã thÓ r¾c bét vμ con m¾c bÖnh.

sulfamit vμo kÏ mãng. RÞt thªm l¸ xoan hoÆc l¸

TriÖu chøng, bÖnh tÝch chÝnh:

®μo gi· dËp, hoÆc b¨ng phiÕn t¸n nhá vμo kÏ

mãng, vμnh mãng ®Ó chèng ruåi ®Î trøng sinh dßi.

- Gia cÇm sèt cao, ch¶y n−íc m¾t n−íc d·i, ñ

- Cho ¨n ch¸o g¹o, thªm ®−êng, cá non mÒm...

rò, ®øng tôm mét chç, l«ng xï, da tÝm sÉm, phï

®Çu vμ mÆt, ch©n xuÊt huyÕt.

- NÕu sèt, ñ rò, mÖt mái cã thÓ tiªm mçi ngμy mét èng long n·o hoÆc cafein trong vμi ngμy.

- Mμo vμ yÕm d−íi má s−ng to, phï quanh mÝ

m¾t, cã triÖu chøng thÇn kinh nh− ®i quay vßng,

- Cã thÓ tiªm vitamin B1, C... ®Ó trî søc.

ngoÑo ®Çu, ë vÞt m¾t kÐo mμng nh− m©y.

Cçh phßng bÖnh:

- Øa ch¶y ph©n xanh hoÆc lÉn m¸u.

- Kh«ng mua gia sóc, s¶n phÈm cña chóng tõ vïng cã dÞch.

- XuÊt huyÕt bªn trong c¬ thÓ nhÊt lμ trong mÒ, ruét, ®−êng h« hÊp, phÇn da kh«ng cã l«ng.

- Tiªm phßng bÖnh b»ng v¾cxin theo h−íng dÉn cña c¬ quan thó y.

Khi cã dÞch:

- Kh«ng vËn chuyÓn, ch¨n th¶ gia sóc ®Õn

- Ph¸t hiÖn sím ®μn gia cÇm nghi cã bÖnh, b¸o vïng dÞch.

ngay cho c¸n bé thó y vμ chÝnh quyÒn th«n, x·.

- Kh«ng ®−a gia cÇm vμ s¶n phÈm gia cÇm ra C©u hái 15: BÖnh cóm gia cÇm l©y nhiÔm nh−

ngoμi th«n, x· cã dÞch.

thÕ nμo?

- Tiªu huû gia cÇm chÕt, m¾c bÖnh vμ c¶ con

Tr¶ lêi:

cßn khoÎ m¹nh trong ®μn. Tr−íc ®ã cÇn kª khai BÖnh cóm gia cÇm lμ bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp trung thùc sè gia cÇm cÇn tiªu huû cã xç nhËn tÝnh nguy hiÓm do virus cóm tuýp A g©y ra cña thó y vμ chÝnh quyÒn ®Ó h−ëng tiÒn hç trî cña (H5N1). BÖnh l©y lan rÊt nhanh lμm chÕt nhiÒu Nhμ n−íc. ViÖc tiªu huû gia cÇm ph¶i do ng−êi 20

21

https://thuviensach.vn

®−îc ®μo t¹o, h−íng dÉn tiÕn hμnh vμ ph¶i cã C©u hái 16: BÖnh d¹i cã biÓu hiÖn thÕ nμo?

trang bÞ b¶o hé c¸ nh©n.

Tr¶ lêi:

- TuyÖt ®èi kh«ng ch÷a bÖnh cho gia cÇm.

BÖnh d¹i lμ bÖnh viªm n·o tuû cÊp do virus VÖ sinh tiªu ®éc n¬i cã dÞch:

g©y ra ë cç ®éng vËt m¸u nãng vμ ng−êi. Virus cã

- QuÐt dän, thu gom, tiªu huû b»ng ®èt hoÆc tÝnh h−íng thÇn kinh vμ l©y lan qua vÕt th−¬ng ch«n s©u ph©n rç, chÊt ®én chuång.

nh− bÞ chã, mÌo c¾n, cμo v× trong n−íc bät cña

- Röa s¹ch dông cô ch¨n nu«i, chuång tr¹i, ®Ó

chóng cã nhiÔm virus d¹i.

kh«. Sau ®ã dïng chÊt s¸t trïng thÝch hîp nh−

Khi bÞ nhiÔm virus con vËt ñ bÖnh mét thêi n−íc v«i 10%, xót 2%, formol 2%, cresyl 5%...

gian, mau hay l©u tuú theo vÞ trÝ vÕt th−¬ng gÇn phun xÞt 2-3 lÇn mçi tuÇn.

hay xa n·o. Th−êng tõ 10 ngμy ®Õn mét vμi th¸ng, cã khi nhiÒu th¸ng. Nªn nhí virus d¹i cã nhiÒu

- N−íc röa chuång tr−íc khi ®−a ra ngoμi m«i trong n−íc bät, n−íc d·i con vËt tr−íc khi cã triÖu tr−êng ph¶i ®−îc tiÖt trïng b»ng n−íc v«i hoÆc chøng vμi ngμy vμ suèt thêi gian cã triÖu chøng...

chÊt s¸t trïng.

TriÖu chøng chÝnh lμ viªm n·o tuû: dÔ bÞ kÝch Cçh phßng bÖnh

thÝch, mÊt tri giç vμ liÖt.

- Kh«ng mua gia cÇm, s¶n phÈm gia cÇm tõ TriÖu chøng ë chã: lóc ®Çu chã thay ®æi tËp n¬i cã dÞch hoÆc kh«ng râ nguån gèc vÒ nu«i hoÆc tÝnh, hay næi khïng, hoÆc mõng chñ th¸i qu¸, bÊt sö dông lμm thùc phÈm.

ngê c¾n c¶ chñ, hay n»m chç tèi råi chuyÓn sang

- Mua, sö dông s¶n phÈm gia cÇm ®· ®−îc c¬

®iªn cuång hoÆc bÞ liÖt. Cã hai thÓ d¹i: quan thó y kiÓm tra.

- D¹i ®iªn cuång: chã ch¹y lung tung, c¾n sña

- Kh«ng mua, kh«ng mæ thÞt, ¨n thÞt gia cÇm bõa b·i, ch¶y d·i, sî n−íc, co giËt, sî ¸nh s¸ng, m¾c bÖnh.

cuèi cïng chuyÓn sang liÖt, hμm d−íi trÔ xuèng,

- Kh«ng ¨n tiÕt canh hoÆc bÊt cø s¶n phÈm gia l−ìi thÌ dμi, kh«ng nuèt ®−îc, sña kh«ng thμnh cÇm nμo ch−a qua nÊu chÝn.

tiÕng, ró lªn, ®i l¶o ®¶o, liÖt ch©n råi chÕt.

- Tiªm phßng v¾cxin phßng cóm A cho gia Chã ®iªn th−êng ch¹y xa nhμ hμng chôc cÇm hoÆc phßng bÖnh theo h−íng dÉn cña c¬

kil«mÐt míi chÕt, trªn ®−êng ®i nã dÔ c¾n nhiÒu quan thó y.

chã khç vμ ng−êi.

22

23

https://thuviensach.vn

®−îc ®μo t¹o, h−íng dÉn tiÕn hμnh vμ ph¶i cã C©u hái 16: BÖnh d¹i cã biÓu hiÖn thÕ nμo?

trang bÞ b¶o hé c¸ nh©n.

Tr¶ lêi:

- TuyÖt ®èi kh«ng ch÷a bÖnh cho gia cÇm.

BÖnh d¹i lμ bÖnh viªm n·o tuû cÊp do virus VÖ sinh tiªu ®éc n¬i cã dÞch:

g©y ra ë cç ®éng vËt m¸u nãng vμ ng−êi. Virus cã

- QuÐt dän, thu gom, tiªu huû b»ng ®èt hoÆc tÝnh h−íng thÇn kinh vμ l©y lan qua vÕt th−¬ng ch«n s©u ph©n rç, chÊt ®én chuång.

nh− bÞ chã, mÌo c¾n, cμo v× trong n−íc bät cña

- Röa s¹ch dông cô ch¨n nu«i, chuång tr¹i, ®Ó

chóng cã nhiÔm virus d¹i.

kh«. Sau ®ã dïng chÊt s¸t trïng thÝch hîp nh−

Khi bÞ nhiÔm virus con vËt ñ bÖnh mét thêi n−íc v«i 10%, xót 2%, formol 2%, cresyl 5%...

gian, mau hay l©u tuú theo vÞ trÝ vÕt th−¬ng gÇn phun xÞt 2-3 lÇn mçi tuÇn.

hay xa n·o. Th−êng tõ 10 ngμy ®Õn mét vμi th¸ng, cã khi nhiÒu th¸ng. Nªn nhí virus d¹i cã nhiÒu

- N−íc röa chuång tr−íc khi ®−a ra ngoμi m«i trong n−íc bät, n−íc d·i con vËt tr−íc khi cã triÖu tr−êng ph¶i ®−îc tiÖt trïng b»ng n−íc v«i hoÆc chøng vμi ngμy vμ suèt thêi gian cã triÖu chøng...

chÊt s¸t trïng.

TriÖu chøng chÝnh lμ viªm n·o tuû: dÔ bÞ kÝch Cçh phßng bÖnh

thÝch, mÊt tri giç vμ liÖt.

- Kh«ng mua gia cÇm, s¶n phÈm gia cÇm tõ TriÖu chøng ë chã: lóc ®Çu chã thay ®æi tËp n¬i cã dÞch hoÆc kh«ng râ nguån gèc vÒ nu«i hoÆc tÝnh, hay næi khïng, hoÆc mõng chñ th¸i qu¸, bÊt sö dông lμm thùc phÈm.

ngê c¾n c¶ chñ, hay n»m chç tèi råi chuyÓn sang

- Mua, sö dông s¶n phÈm gia cÇm ®· ®−îc c¬

®iªn cuång hoÆc bÞ liÖt. Cã hai thÓ d¹i: quan thó y kiÓm tra.

- D¹i ®iªn cuång: chã ch¹y lung tung, c¾n sña

- Kh«ng mua, kh«ng mæ thÞt, ¨n thÞt gia cÇm bõa b·i, ch¶y d·i, sî n−íc, co giËt, sî ¸nh s¸ng, m¾c bÖnh.

cuèi cïng chuyÓn sang liÖt, hμm d−íi trÔ xuèng,

- Kh«ng ¨n tiÕt canh hoÆc bÊt cø s¶n phÈm gia l−ìi thÌ dμi, kh«ng nuèt ®−îc, sña kh«ng thμnh cÇm nμo ch−a qua nÊu chÝn.

tiÕng, ró lªn, ®i l¶o ®¶o, liÖt ch©n råi chÕt.

- Tiªm phßng v¾cxin phßng cóm A cho gia Chã ®iªn th−êng ch¹y xa nhμ hμng chôc cÇm hoÆc phßng bÖnh theo h−íng dÉn cña c¬

kil«mÐt míi chÕt, trªn ®−êng ®i nã dÔ c¾n nhiÒu quan thó y.

chã khç vμ ng−êi.

22

23

https://thuviensach.vn

- D¹i liÖt: chã t×m chç khuÊt ®Ó n»m, run rÈy, co TriÖu chøng cña bÖnh:

giËt, cã vÎ nh− bÞ hãc vËt g×, mª man råi liÖt vμ chÕt.

- ë ngùa: rÊt dÔ m¾c bÖnh. Con vËt ñ rò, ®au BÖnh kÐo dμi tõ 2-7 ngμy.

bông, sèt cao, run rÈy, to¸t må h«i, niªm m¹c cã MÌo vμ ®éng vËt khç bÞ bÖnh còng cã triÖu chÊm ch¶y m¸u. Ph©n, n−íc tiÓu, n−íc mòi cã lÉn chøng t−¬ng tù.

m¸u. Ngùa chÕt sau vμi giê hoÆc mét vμi ngμy.

Khi bÞ chã, mÌo c¾n, dï con vËt ®ã ch−a cã triÖu

- ë tr©u bß: sèt cao, biÓu hiÖn t−¬ng tù ë ngùa.

chøng nghi lμ d¹i còng ph¶i lμm nh÷ng viÖc sau: Cã tr−êng hîp tr©u bß ®ang cμy bõa, ch¨n th¶

- Röa vÕt th−¬ng d−íi vßi n−íc ch¶y m¹nh bçng lång lªn, run rÈy råi chÕt gôc. BÖnh tiÕn nhiÒu lÇn råi röa b»ng n−íc xμ phßng ®Æc, cã tç triÓn nhanh chØ sau vμi giê hoÆc mét hai ngμy.

dông diÖt virus nÕu cã.

- ë lîn: Ýt chÕt, th−êng chØ s−ng hÇu, bªn

- §Õn ngay c¬ së y tÕ gÇn nhÊt ®Ó ®−îc t− vÊn ngoμi cã vÕt ®á bÇm.

vÒ tiªm phßng d¹i. Kh«ng nghe cç thÇy lang ®Ó

ch÷a bÖnh d¹i.

- ë chã: m¾t ®á, ch¹y lung tung, s−ng hÇu, khã thë, l−ìi thÌ dμi.

- Theo dâi con vËt ®· c¾n ng−êi trong Ýt nhÊt 10 ngμy. NÕu con vËt chÕt hoÆc bá ®i mÊt tÝch th×

BiÓu hiÖn chung cña cç loμi sau khi chÕt lμ

cμng cÇn tiªm phßng d¹i víi ®ñ liÖu tr×nh. Nu«i bông ch−íng to nhanh, lßi dom, miÖng vμ hËu chã cÇn tiªm phßng d¹i cho chã.

m«n cã ch¶y m¸u ®en, ®Æc, kh«ng ®«ng.

Trong thó y cÊm mæ xç chÕt nÕu nghi ngê lμ

C©u hái 17: BÖnh nhiÖt th¸n lμ g×?

bÖnh nhiÖt th¸n ®Ó ng¨n c¶n vi khuÈn biÕn thμnh

Tr¶ lêi:

nha bμo. Nh−ng nÕu v« t×nh mæ xç sÏ thÊy m¸u

§©y lμ bÖnh lμm tr©u, bß, ngùa chÕt ®ét ngét

®en khã ®«ng, cç h¹ch s−ng to vμ xuÊt huyÕt.

do sèt cao, do trùc khuÈn nhiÖt th¸n hay cßn gäi lμ

Lçh s−ng to gÊp 2-3 lÇn, nhòn n¸t nh− bïn.

trùc khuÈn than g©y ra. Trùc khuÈn cã nha bμo BÖnh nhiÖt th¸n dÔ l©y sang ng−êi, ®Æc biÖt lμ

tøc lμ mét kÐn bäc rÊt bÒn v÷ng, cã thÓ sèng l©u vμi nh÷ng ng−êi tham gia mæ thÞt gia sóc èm, chia chôc n¨m ë ngoμi m«i tr−êng. Khi gia sóc cã bÖnh than chÕt ®−îc ch«n n«ng hoÆc vøt bõa b·i th× vμi thÞt, ¨n thÞt.

chôc n¨m sau tr©u bß ®Õn ¨n cá ë n¬i ®ã vÉn cßn bÞ

NÕu nhiÔm vi khuÈn vμo ®−êng h« hÊp th×

bÖnh. Mét sè tØnh miÒn nói cña ViÖt Nam hay cã thÊy chãng mÆt, ®au ngùc, khã thë, ho khan. NÕu bÖnh nμy.

ë thÓ ruét th× bÞ n«n möa, ®au bông, Øa ch¶y, 24

25

https://thuviensach.vn

- D¹i liÖt: chã t×m chç khuÊt ®Ó n»m, run rÈy, co TriÖu chøng cña bÖnh:

giËt, cã vÎ nh− bÞ hãc vËt g×, mª man råi liÖt vμ chÕt.

- ë ngùa: rÊt dÔ m¾c bÖnh. Con vËt ñ rò, ®au BÖnh kÐo dμi tõ 2-7 ngμy.

bông, sèt cao, run rÈy, to¸t må h«i, niªm m¹c cã MÌo vμ ®éng vËt khç bÞ bÖnh còng cã triÖu chÊm ch¶y m¸u. Ph©n, n−íc tiÓu, n−íc mòi cã lÉn chøng t−¬ng tù.

m¸u. Ngùa chÕt sau vμi giê hoÆc mét vμi ngμy.

Khi bÞ chã, mÌo c¾n, dï con vËt ®ã ch−a cã triÖu

- ë tr©u bß: sèt cao, biÓu hiÖn t−¬ng tù ë ngùa.

chøng nghi lμ d¹i còng ph¶i lμm nh÷ng viÖc sau: Cã tr−êng hîp tr©u bß ®ang cμy bõa, ch¨n th¶

- Röa vÕt th−¬ng d−íi vßi n−íc ch¶y m¹nh bçng lång lªn, run rÈy råi chÕt gôc. BÖnh tiÕn nhiÒu lÇn råi röa b»ng n−íc xμ phßng ®Æc, cã tç triÓn nhanh chØ sau vμi giê hoÆc mét hai ngμy.

dông diÖt virus nÕu cã.

- ë lîn: Ýt chÕt, th−êng chØ s−ng hÇu, bªn

- §Õn ngay c¬ së y tÕ gÇn nhÊt ®Ó ®−îc t− vÊn ngoμi cã vÕt ®á bÇm.

vÒ tiªm phßng d¹i. Kh«ng nghe cç thÇy lang ®Ó

ch÷a bÖnh d¹i.

- ë chã: m¾t ®á, ch¹y lung tung, s−ng hÇu, khã thë, l−ìi thÌ dμi.

- Theo dâi con vËt ®· c¾n ng−êi trong Ýt nhÊt 10 ngμy. NÕu con vËt chÕt hoÆc bá ®i mÊt tÝch th×

BiÓu hiÖn chung cña cç loμi sau khi chÕt lμ

cμng cÇn tiªm phßng d¹i víi ®ñ liÖu tr×nh. Nu«i bông ch−íng to nhanh, lßi dom, miÖng vμ hËu chã cÇn tiªm phßng d¹i cho chã.

m«n cã ch¶y m¸u ®en, ®Æc, kh«ng ®«ng.

Trong thó y cÊm mæ xç chÕt nÕu nghi ngê lμ

C©u hái 17: BÖnh nhiÖt th¸n lμ g×?

bÖnh nhiÖt th¸n ®Ó ng¨n c¶n vi khuÈn biÕn thμnh

Tr¶ lêi:

nha bμo. Nh−ng nÕu v« t×nh mæ xç sÏ thÊy m¸u

§©y lμ bÖnh lμm tr©u, bß, ngùa chÕt ®ét ngét

®en khã ®«ng, cç h¹ch s−ng to vμ xuÊt huyÕt.

do sèt cao, do trùc khuÈn nhiÖt th¸n hay cßn gäi lμ

Lçh s−ng to gÊp 2-3 lÇn, nhòn n¸t nh− bïn.

trùc khuÈn than g©y ra. Trùc khuÈn cã nha bμo BÖnh nhiÖt th¸n dÔ l©y sang ng−êi, ®Æc biÖt lμ

tøc lμ mét kÐn bäc rÊt bÒn v÷ng, cã thÓ sèng l©u vμi nh÷ng ng−êi tham gia mæ thÞt gia sóc èm, chia chôc n¨m ë ngoμi m«i tr−êng. Khi gia sóc cã bÖnh than chÕt ®−îc ch«n n«ng hoÆc vøt bõa b·i th× vμi thÞt, ¨n thÞt.

chôc n¨m sau tr©u bß ®Õn ¨n cá ë n¬i ®ã vÉn cßn bÞ

NÕu nhiÔm vi khuÈn vμo ®−êng h« hÊp th×

bÖnh. Mét sè tØnh miÒn nói cña ViÖt Nam hay cã thÊy chãng mÆt, ®au ngùc, khã thë, ho khan. NÕu bÖnh nμy.

ë thÓ ruét th× bÞ n«n möa, ®au bông, Øa ch¶y, 24

25

https://thuviensach.vn

ch−íng bông, thë khã. ThÓ phæi vμ thÓ ruét rÊt TriÖu chøng cña bÖnh:

nguy hiÓm cã thÓ dÉn ®Õn chÕt sau mét hai ngμy.

- ë lîn: Ýt cã biÓu hiÖn triÖu chøng tuy chóng Ng−êi bÞ l©y bÖnh ph¶i ®Õn ngay c¬ së y tÕ ®Ó

vÉn mang trïng. Lîn vÉn khoÎ m¹nh b×nh

®iÒu trÞ kÞp thêi.

th−êng. §«i khi lîn n¸i bÞ sÈy thai hoÆc ®Î ra lîn Cçh ®iÒu trÞ:

con yÕu ít. HiÕm gÆp hiÖn t−îng viªm n·o ë lîn.

Tiªm Penicillin liÒu cao cho con vËt: 10.000-

- ë ngùa: sèt 2-3 ngμy, kÐm ¨n, khã nuèt, 20.000 ®¬n vÞ cho 1 kg thÓ träng mçi ngμy. Tiªm vμng da, niªm m¹c bÞ xuÊt huyÕt lÊm tÊm, ngñ trong 5 ngμy. Ngμy ®Çu tiªm 20.000 ®v/kg thÓ träng, lim dim, cæ bÞ cøng, ®i chÖch cho¹ng, ®æ må h«i, chia ra 2-3 lÇn. Sau gi¶m liÒu cßn 10.000 ®v/kg run rÈy råi chÕt.

thÓ träng còng chia lμm 2-3 lÇn mét ngμy. Tiªm

- Cçh ®iÒu trÞ:

thªm thuèc cafein vμ vitamin B1, C ®Ó trî søc.

Kh«ng ch÷a bÖnh cho gia sóc bÞ bÖnh.

Cçh phßng bÖnh: ë vïng cã bÖnh ph¶i tiªm

- Cçh phßng bÖnh:

v¾cxin hμng n¨m cho tr©u, bß, ngùa.

Kh«ng tiªm phßng v¾cxin cho gia sóc. DiÖt NÕu nghi lμ bÖnh nhiÖt th¸n, cÊm mæ xç mμ

muçi, bä gËy lμ cçh phßng bÖnh chÝnh.

ph¶i tiªu hñy hoÆc ch«n s©u 2 m cã thuèc khö C©u hái 19: BÖnh phã th−¬ng hμn cã biÓu trïng hoÆc v«i côc ch−a t«i. TÈy uÕ chuång tr¹i hiÖn g×?

b»ng xót 3% hoÆc n−íc v«i 10%.

Tr¶ lêi:

C©u hái 18: DÊu hiÖu cña bÖnh viªm mμng BÖnh phã th−¬ng hμn do cç vi khuÈn n·o NhËt B¶n B?

Salmonella g©y ra, cã nh÷ng chñng g©y bÖnh cho

Tr¶ lêi:

tr©u, bß, cã chñng l¹i g©y bÖnh cho lîn hoÆc gia BÖnh viªm mμng n·o NhËt B¶n do virus g©y cÇm. Mét sè chñng cã thÓ l©y sang ng−êi.

ra. Trong tù nhiªn, cß, diÖc vμ mét vμi loμi chim lμ

TriÖu chøng cña bÖnh:

æ chøa virus. Muçi v»n (culex) lμ ký chñ trung

- Bª, nghÐ hay m¾c h¬n tr©u, bß tr−ëng thμnh: gian; chóng ®èt chim råi ®èt lîn vμ truyÒn mÇm triÖu chøng chung lμ Øa ch¶y ph©n xanh læn nhæn, bÖnh cho lîn. Muçi l¹i ®èt lîn bÞ nhiÔm virus råi

®«i khi cã lÉn chÊt nhÇy hoÆc m¸u, con vËt bÞ sèt,

®èt ng−êi vμ truyÒn bÖnh cho ng−êi.

bá ¨n, gÇy réc.

26

27

https://thuviensach.vn

ch−íng bông, thë khã. ThÓ phæi vμ thÓ ruét rÊt TriÖu chøng cña bÖnh:

nguy hiÓm cã thÓ dÉn ®Õn chÕt sau mét hai ngμy.

- ë lîn: Ýt cã biÓu hiÖn triÖu chøng tuy chóng Ng−êi bÞ l©y bÖnh ph¶i ®Õn ngay c¬ së y tÕ ®Ó

vÉn mang trïng. Lîn vÉn khoÎ m¹nh b×nh

®iÒu trÞ kÞp thêi.

th−êng. §«i khi lîn n¸i bÞ sÈy thai hoÆc ®Î ra lîn Cçh ®iÒu trÞ:

con yÕu ít. HiÕm gÆp hiÖn t−îng viªm n·o ë lîn.

Tiªm Penicillin liÒu cao cho con vËt: 10.000-

- ë ngùa: sèt 2-3 ngμy, kÐm ¨n, khã nuèt, 20.000 ®¬n vÞ cho 1 kg thÓ träng mçi ngμy. Tiªm vμng da, niªm m¹c bÞ xuÊt huyÕt lÊm tÊm, ngñ trong 5 ngμy. Ngμy ®Çu tiªm 20.000 ®v/kg thÓ träng, lim dim, cæ bÞ cøng, ®i chÖch cho¹ng, ®æ må h«i, chia ra 2-3 lÇn. Sau gi¶m liÒu cßn 10.000 ®v/kg run rÈy råi chÕt.

thÓ träng còng chia lμm 2-3 lÇn mét ngμy. Tiªm

- Cçh ®iÒu trÞ:

thªm thuèc cafein vμ vitamin B1, C ®Ó trî søc.

Kh«ng ch÷a bÖnh cho gia sóc bÞ bÖnh.

Cçh phßng bÖnh: ë vïng cã bÖnh ph¶i tiªm

- Cçh phßng bÖnh:

v¾cxin hμng n¨m cho tr©u, bß, ngùa.

Kh«ng tiªm phßng v¾cxin cho gia sóc. DiÖt NÕu nghi lμ bÖnh nhiÖt th¸n, cÊm mæ xç mμ

muçi, bä gËy lμ cçh phßng bÖnh chÝnh.

ph¶i tiªu hñy hoÆc ch«n s©u 2 m cã thuèc khö C©u hái 19: BÖnh phã th−¬ng hμn cã biÓu trïng hoÆc v«i côc ch−a t«i. TÈy uÕ chuång tr¹i hiÖn g×?

b»ng xót 3% hoÆc n−íc v«i 10%.

Tr¶ lêi:

C©u hái 18: DÊu hiÖu cña bÖnh viªm mμng BÖnh phã th−¬ng hμn do cç vi khuÈn n·o NhËt B¶n B?

Salmonella g©y ra, cã nh÷ng chñng g©y bÖnh cho

Tr¶ lêi:

tr©u, bß, cã chñng l¹i g©y bÖnh cho lîn hoÆc gia BÖnh viªm mμng n·o NhËt B¶n do virus g©y cÇm. Mét sè chñng cã thÓ l©y sang ng−êi.

ra. Trong tù nhiªn, cß, diÖc vμ mét vμi loμi chim lμ

TriÖu chøng cña bÖnh:

æ chøa virus. Muçi v»n (culex) lμ ký chñ trung

- Bª, nghÐ hay m¾c h¬n tr©u, bß tr−ëng thμnh: gian; chóng ®èt chim råi ®èt lîn vμ truyÒn mÇm triÖu chøng chung lμ Øa ch¶y ph©n xanh læn nhæn, bÖnh cho lîn. Muçi l¹i ®èt lîn bÞ nhiÔm virus råi

®«i khi cã lÉn chÊt nhÇy hoÆc m¸u, con vËt bÞ sèt,

®èt ng−êi vμ truyÒn bÖnh cho ng−êi.

bá ¨n, gÇy réc.

26

27

https://thuviensach.vn

- ë lîn: th−êng thÊy ë lîn tõ 1-4 th¸ng tuæi.

- Cçh phßng bÖnh:

Kho¶ng 2 th¸ng tuæi hay m¾c nhÊt. Lîn lín Ýt m¾c Tiªm v¾cxin cho lîn con cai s÷a hoÆc cßn theo vμ nÕu m¾c th× bÞ nhÑ. Lîn sèt cao 41-420C, bá ¨n, mÑ. LÇn 1 lóc 20 ngμy tuæi. LÇn 2 lóc 40 ngμy thÝch uèng n−íc, n»m mét chç. Vïng quanh mâm, tuæi, b¶o vÖ ®−îc 3-4 th¸ng. Gi÷ vÖ sinh chuång chám tai, bèn ch©n, bÑn, trong ®ïi cã vÕt xuÊt huyÕt s¹ch sÏ, cho ¨n uèng ®Çy ®ñ. §èi víi gμ cÇn gi÷ vÖ

b»ng h¹t võng, h¹t ®Ëu, tr−íc ®á sau tÝm bÇm. Lîn sinh nghiªm ngÆt h¬n. Kh«ng ®Ó chuét, chim x©m Øa ch¶y nÆng, ph©n xanh, ®«i khi lÉn m¸u. Lîn chÕt nhËp chuång nu«i. ChØ mua gμ con tõ c¬ së s¹ch sau 3-4 ngμy hoÆc kÐo dμi 2-3 tuÇn míi chÕt. Lîn bÖnh. Nªn nu«i theo tõng ®ît. B¸n hÕt gμ, tÈy uÕ

lín Ýt cã biÓu hiÖn, trõ sèt cao 2-3 ngμy.

chuång nu«i míi nhËp ®μn míi.

- ë gia cÇm: g©y bÖnh b¹ch lþ ë gμ con mét C©u hái 20: BÖnh lao cã biÓu hiÖn thÕ nμo?

vμi ngμy tuæi. Gμ con chÕt ngay sau khi në trøng hoÆc Ýt ngμy sau. Gμ con s· c¸nh, ®Çu rò,

Tr¶ lêi:

l«ng xï, bông to, ph©n tr¾ng, l«ng dÝnh hËu Lao lμ bÖnh truyÒn nhiÔm chung cho gia sóc m«n. Gμ chÕt nhiÒu ë tuÇn thø hai. Gμ lín chØ

vμ ng−êi do trùc khuÈn lao g©y ra. BÖnh ®Æc biÖt thÊy gi¶m s¶n l−îng trøng, vì trøng trong tö quan träng ®èi víi ch¨n nu«i bß s÷a v× bß s÷a cung, viªm xoang bông, buång trøng cã nhiÒu nhiÔm lao th× s÷a bÞ huû bá vμ con bß còng bÞ lo¹i trøng non mÐo mã nhiÒu mμu s¾c. Tû lÖ trøng th¶i v× s÷a cã thÓ g©y bÖnh cho ng−êi tiªu dïng.

Êp në thÊp, gμ con míi në hay m¾c bÖnh.

TriÖu chøng cña bÖnh:

- ë vÞt, ngan, ngçng: tû lÖ trøng cã ph«i chÕt Bß bÞ lao phæi th× gÇy yÕu, sèt nhÑ, ho khan cã cao, nhiÒu con chÕt sau khi në vμi ngμy hoÆc chËm

®êm, kÐm ¨n. BÖnh tiÕn triÓn chËm nhiÒu th¸ng lín, Øa ph©n láng vμ viªm khíp.

lμm bß suy kiÖt råi chÕt. Bß lao h¹ch th× cç h¹ch Cç chñng Salmonella khç th× g©y bÖnh cho ë hÇu, tr−íc vai, s−ên, ®ïi bÞ s−ng to vμ h¬i di cç loμi ®éng vËt khç kÓ c¶ cho ng−êi.

®éng. NÕu lao ruét th× ®i th¸o cã m¸u ®en.

- Cçh ®iÒu trÞ:

Lao vó: vó s−ng ®au råi chai cøng. H¹ch vó Dïng Tetracyclin, Sulfamit. §iÒu trÞ hμng lo¹t s−ng cøng thμnh côc. S÷a c¹n dÇn chuyÓn mμu gia cÇm th× trén thuèc vμo thøc ¨n hay n−íc uèng vμng nh¹t, læn nhæn.

Ýt nhÊt trong 5 ngμy. LiÒu l−îng theo h−íng dÉn Lao toμn th©n hay thÊy ë bß, phñ t¹ng næi cña nhμ s¶n xuÊt.

nhiÒu h¹t nh− h¹t kª, thë khã, ho nhiÒu råi chÕt.

28

29

https://thuviensach.vn

- ë lîn: th−êng thÊy ë lîn tõ 1-4 th¸ng tuæi.

- Cçh phßng bÖnh:

Kho¶ng 2 th¸ng tuæi hay m¾c nhÊt. Lîn lín Ýt m¾c Tiªm v¾cxin cho lîn con cai s÷a hoÆc cßn theo vμ nÕu m¾c th× bÞ nhÑ. Lîn sèt cao 41-420C, bá ¨n, mÑ. LÇn 1 lóc 20 ngμy tuæi. LÇn 2 lóc 40 ngμy thÝch uèng n−íc, n»m mét chç. Vïng quanh mâm, tuæi, b¶o vÖ ®−îc 3-4 th¸ng. Gi÷ vÖ sinh chuång chám tai, bèn ch©n, bÑn, trong ®ïi cã vÕt xuÊt huyÕt s¹ch sÏ, cho ¨n uèng ®Çy ®ñ. §èi víi gμ cÇn gi÷ vÖ

b»ng h¹t võng, h¹t ®Ëu, tr−íc ®á sau tÝm bÇm. Lîn sinh nghiªm ngÆt h¬n. Kh«ng ®Ó chuét, chim x©m Øa ch¶y nÆng, ph©n xanh, ®«i khi lÉn m¸u. Lîn chÕt nhËp chuång nu«i. ChØ mua gμ con tõ c¬ së s¹ch sau 3-4 ngμy hoÆc kÐo dμi 2-3 tuÇn míi chÕt. Lîn bÖnh. Nªn nu«i theo tõng ®ît. B¸n hÕt gμ, tÈy uÕ

lín Ýt cã biÓu hiÖn, trõ sèt cao 2-3 ngμy.

chuång nu«i míi nhËp ®μn míi.

- ë gia cÇm: g©y bÖnh b¹ch lþ ë gμ con mét C©u hái 20: BÖnh lao cã biÓu hiÖn thÕ nμo?

vμi ngμy tuæi. Gμ con chÕt ngay sau khi në trøng hoÆc Ýt ngμy sau. Gμ con s· c¸nh, ®Çu rò,

Tr¶ lêi:

l«ng xï, bông to, ph©n tr¾ng, l«ng dÝnh hËu Lao lμ bÖnh truyÒn nhiÔm chung cho gia sóc m«n. Gμ chÕt nhiÒu ë tuÇn thø hai. Gμ lín chØ

vμ ng−êi do trùc khuÈn lao g©y ra. BÖnh ®Æc biÖt thÊy gi¶m s¶n l−îng trøng, vì trøng trong tö quan träng ®èi víi ch¨n nu«i bß s÷a v× bß s÷a cung, viªm xoang bông, buång trøng cã nhiÒu nhiÔm lao th× s÷a bÞ huû bá vμ con bß còng bÞ lo¹i trøng non mÐo mã nhiÒu mμu s¾c. Tû lÖ trøng th¶i v× s÷a cã thÓ g©y bÖnh cho ng−êi tiªu dïng.

Êp në thÊp, gμ con míi në hay m¾c bÖnh.

TriÖu chøng cña bÖnh:

- ë vÞt, ngan, ngçng: tû lÖ trøng cã ph«i chÕt Bß bÞ lao phæi th× gÇy yÕu, sèt nhÑ, ho khan cã cao, nhiÒu con chÕt sau khi në vμi ngμy hoÆc chËm

®êm, kÐm ¨n. BÖnh tiÕn triÓn chËm nhiÒu th¸ng lín, Øa ph©n láng vμ viªm khíp.

lμm bß suy kiÖt råi chÕt. Bß lao h¹ch th× cç h¹ch Cç chñng Salmonella khç th× g©y bÖnh cho ë hÇu, tr−íc vai, s−ên, ®ïi bÞ s−ng to vμ h¬i di cç loμi ®éng vËt khç kÓ c¶ cho ng−êi.

®éng. NÕu lao ruét th× ®i th¸o cã m¸u ®en.

- Cçh ®iÒu trÞ:

Lao vó: vó s−ng ®au råi chai cøng. H¹ch vó Dïng Tetracyclin, Sulfamit. §iÒu trÞ hμng lo¹t s−ng cøng thμnh côc. S÷a c¹n dÇn chuyÓn mμu gia cÇm th× trén thuèc vμo thøc ¨n hay n−íc uèng vμng nh¹t, læn nhæn.

Ýt nhÊt trong 5 ngμy. LiÒu l−îng theo h−íng dÉn Lao toμn th©n hay thÊy ë bß, phñ t¹ng næi cña nhμ s¶n xuÊt.

nhiÒu h¹t nh− h¹t kª, thë khã, ho nhiÒu råi chÕt.

28

29

https://thuviensach.vn

Mæ ra thÊy cç nèt lao ë phæi, mμng phæi, vó vμ

m¸u ®μn lîn ngo¹i nhËp néi trong 3 n¨m ®Çu ®Ó

cç h¹ch.

kiÓm tra, nÕu kh«ng cã bÖnh th× cho s¶n xuÊt b×nh ChuÈn ®o¸n bÖnh vμ cçh xö lý:

th−êng. §èi víi tr©u, bß nhËp néi còng vËy.

§Ó chÈn ®o¸n lao ë bß, c¬ quan thó y ph¶i Lo¹i bÖnh nμy cã v¾cxin tiªm phßng, nh−ng ë tiªm dß lao b»ng khuÈn tè lao Tuberculin. NÕu ®·

n−íc ta bÖnh rÊt hiÕm khi x¶y ra nªn kh«ng cã xç ®Þnh cã lao th× lo¹i th¶i, kh«ng ®iÒu trÞ v× tèn chñ tr−¬ng tiªm phßng.

kÐm vμ Ýt hiÖu qu¶.

C©u hái 22: BÖnh uèn v¸n cã biÓu hiÖn g×?

C©u hái 21: BÖnh sÈy thai truyÒn nhiÔm cã biÓu hiÖn g×?

Tr¶ lêi:

Tr¶ lêi:

BÖnh do mét lo¹i trùc khuÈn kþ khÝ

Clostridium tetani g©y ra. Vi khuÈn cã nha bμo Tr©u, bß, ngùa, dª, cõu, lîn ®Òu cã thÓ m¾c bÖnh.

§©y lμ bÖnh m·n tÝnh g©y sÈy thai do vi khuÈn rÊt s½n trong bïn ®Êt, sèng rÊt l©u trong ph©n, Brucella. Vi khuÈn cã nhiÒu chñng, mçi chñng thÝch

®Êt. BÖnh x¶y ra khi sóc vËt dÉm ph¶i gai, ®inh nghi víi tõng loμi gia sóc. Ng−êi còng m¾c bÖnh do t¹o vÕt th−¬ng s©u vμ kÝn, hoÆc khi mæ xÎ, thiÕn, tiÕp xóc víi vËt cã bÖnh hoÆc uèng s÷a cã mÇm bÖnh.

ho¹n cã vi khuÈn nμy lät vμo.

ë bß, bß c¸i sÈy thai vμo th¸ng thø 5 vμ thø 8.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Mμng thai bÞ sãt l¹i g©y viªm tö cung dÉn ®Õn bß Khi x©m nhËp c¬ thÓ, ë vÕt th−¬ng s©u thiÕu bÞ sèt. ¢m hé ch¶y n−íc trong cïng víi nhau thai

«xy, vi khuÈn sinh s¶n vμ tiÕt ra ®éc tè. §éc tè tç chøa nhiÒu vi khuÈn. Lîn còng hay sÈy thai vμo

®éng lªn hÖ thÇn kinh, th−êng sau 4-15 ngμy th×

thêi kú cuèi. Lo¹i vi khuÈn nμy còng lμm cho con

®ùc bÞ viªm dÞch hoμn, viªm khíp.

triÖu chøng ph¸t ra: c¬ bÞ co cøng, b¾p thÞt co giËt.

Cçh ®iÒu trÞ:

Cçh ®iÒu trÞ:

Kh«ng ch÷a. Khi xÐt nghiÖm huyÕt thanh

§Ó con vËt yªn tÜnh ë chç tèi. NÕu lμ vËt gièng ph¸t hiÖn con vËt cã bÖnh th× tiªu hñy.

quý, tiªm huyÕt thanh kh¸ng uèn v¸n. §¹i gia Cçh phßng bÖnh:

sóc: 100.000 ®v quèc tÕ. Dª, cõu, lîn: 20.000-

§«i khi gÆp ë lîn ngo¹i míi nhËp néi. §· l©u 50.000 ®v quèc tÕ. Tiªm Penicillin liÒu cao kÕt hîp

®μn lîn trong n−íc kh«ng cã bÖnh nμy. ChØ lÊy dïng thuèc an thÇn.

30

31

https://thuviensach.vn

Mæ ra thÊy cç nèt lao ë phæi, mμng phæi, vó vμ

m¸u ®μn lîn ngo¹i nhËp néi trong 3 n¨m ®Çu ®Ó

cç h¹ch.

kiÓm tra, nÕu kh«ng cã bÖnh th× cho s¶n xuÊt b×nh ChuÈn ®o¸n bÖnh vμ cçh xö lý:

th−êng. §èi víi tr©u, bß nhËp néi còng vËy.

§Ó chÈn ®o¸n lao ë bß, c¬ quan thó y ph¶i Lo¹i bÖnh nμy cã v¾cxin tiªm phßng, nh−ng ë tiªm dß lao b»ng khuÈn tè lao Tuberculin. NÕu ®·

n−íc ta bÖnh rÊt hiÕm khi x¶y ra nªn kh«ng cã xç ®Þnh cã lao th× lo¹i th¶i, kh«ng ®iÒu trÞ v× tèn chñ tr−¬ng tiªm phßng.

kÐm vμ Ýt hiÖu qu¶.

C©u hái 22: BÖnh uèn v¸n cã biÓu hiÖn g×?

C©u hái 21: BÖnh sÈy thai truyÒn nhiÔm cã biÓu hiÖn g×?

Tr¶ lêi:

Tr¶ lêi:

BÖnh do mét lo¹i trùc khuÈn kþ khÝ

Clostridium tetani g©y ra. Vi khuÈn cã nha bμo Tr©u, bß, ngùa, dª, cõu, lîn ®Òu cã thÓ m¾c bÖnh.

§©y lμ bÖnh m·n tÝnh g©y sÈy thai do vi khuÈn rÊt s½n trong bïn ®Êt, sèng rÊt l©u trong ph©n, Brucella. Vi khuÈn cã nhiÒu chñng, mçi chñng thÝch

®Êt. BÖnh x¶y ra khi sóc vËt dÉm ph¶i gai, ®inh nghi víi tõng loμi gia sóc. Ng−êi còng m¾c bÖnh do t¹o vÕt th−¬ng s©u vμ kÝn, hoÆc khi mæ xÎ, thiÕn, tiÕp xóc víi vËt cã bÖnh hoÆc uèng s÷a cã mÇm bÖnh.

ho¹n cã vi khuÈn nμy lät vμo.

ë bß, bß c¸i sÈy thai vμo th¸ng thø 5 vμ thø 8.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Mμng thai bÞ sãt l¹i g©y viªm tö cung dÉn ®Õn bß Khi x©m nhËp c¬ thÓ, ë vÕt th−¬ng s©u thiÕu bÞ sèt. ¢m hé ch¶y n−íc trong cïng víi nhau thai

«xy, vi khuÈn sinh s¶n vμ tiÕt ra ®éc tè. §éc tè tç chøa nhiÒu vi khuÈn. Lîn còng hay sÈy thai vμo

®éng lªn hÖ thÇn kinh, th−êng sau 4-15 ngμy th×

thêi kú cuèi. Lo¹i vi khuÈn nμy còng lμm cho con

®ùc bÞ viªm dÞch hoμn, viªm khíp.

triÖu chøng ph¸t ra: c¬ bÞ co cøng, b¾p thÞt co giËt.

Cçh ®iÒu trÞ:

Cçh ®iÒu trÞ:

Kh«ng ch÷a. Khi xÐt nghiÖm huyÕt thanh

§Ó con vËt yªn tÜnh ë chç tèi. NÕu lμ vËt gièng ph¸t hiÖn con vËt cã bÖnh th× tiªu hñy.

quý, tiªm huyÕt thanh kh¸ng uèn v¸n. §¹i gia Cçh phßng bÖnh:

sóc: 100.000 ®v quèc tÕ. Dª, cõu, lîn: 20.000-

§«i khi gÆp ë lîn ngo¹i míi nhËp néi. §· l©u 50.000 ®v quèc tÕ. Tiªm Penicillin liÒu cao kÕt hîp

®μn lîn trong n−íc kh«ng cã bÖnh nμy. ChØ lÊy dïng thuèc an thÇn.

30

31

https://thuviensach.vn

Cçh phßng bÖnh: C©u hái 24: Gia sóc, gia cÇm ¨n thøc ¨n bÞ Èm Khi thiÕn, ho¹n gia sóc ph¶i b¶o ®¶m v« trïng cã nÊm mèc cã ®éc h¹i g× kh«ng?

chç thiÕn vμ dông cô. NÕu gia sóc bÞ th−¬ng hay

Tr¶ lêi:

mæ xÎ ph¶i gi÷ vÕt th−¬ng s¹ch, s¸t trïng kü.

¡n thøc ¨n Èm mèc rÊt ®éc h¹i. §ã lμ bÖnh nhiÔm ®éc tè nÊm mèc anatoxin. Vμo mïa Èm −ít, C©u hái 23: BÖnh g©y sèt, vμng da lμ bÖnh g×?

thøc ¨n ®Ó hë dÔ bÞ nÊm mèc. NÊm mèc khi ph¸t

Tr¶ lêi:

triÓn trªn thøc ¨n sÏ sinh ra ®éc tè, ®Æc biÖt hay

§©y lμ bÖnh Lepto, gäi t¾t cña tõ Leptospirosis, gÆp ë ng«, l¹c, ®Ëu t−¬ng.

lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm m·n tÝnh chung cho BiÓu hiÖn khi nhiÔm ®éc:

nhiÒu loμi gia sóc vμ ng−êi, do nhiÒu lo¹i vi khuÈn

- ë lîn: sèt hoÆc kh«ng sèt, bá ¨n, ñ rò, viªm h×nh xo¾n èc g©y ra. BÖnh ë thÓ tiÒm tμng cã lóc kÕt m¹c, niªm m¹c m¾t, da, n−íc tiÓu ®Òu vμng, Øa ph¸t ra triÖu chøng. BÖnh l©y lan do tiÕp xóc víi t¸o hoÆc th¸o, gan s−ng mμu vμng. Tói mËt c¨ng, n−íc tiÓu hoÆc thøc ¨n, n−íc uèng bÞ nhiÔm vi khuÈn.

thËn sÇn sïi tô huyÕt.

Chuét lμ con vËt truyÒn bÖnh rÊt nguy hiÓm.

- ë tr©u, bß: ñ rò, vμng da, khã thë, phï thòng TriÖu chøng cña bÖnh:

vïng d−íi hμm, thiÕu m¸u.

BÖnh g©y sèt cao, n−íc tiÓu cã m¸u, da vμng,

- ë vÞt: bá ¨n, cã triÖu chøng thÇn kinh: khã m¾t vμng, kÐm ¨n. Con c¸i gi¶m tiÕt s÷a, s÷a cã thë, co giËt, ch©n ®ïi tÝm t¸i.

m¸u, vãn côc hoÆc sÈy thai, ®Î non.

- ë gμ: bá ¨n, mμo tÝm, diÒu c¨ng, ch¶y n−íc Khi mæ ra thÊy gan s−ng, vμng, tói mËt teo, d·i. NÕu bÞ nÆng th× gμ con bÞ chÕt hμng lo¹t sau dÞch mËt c« ®Æc, mì vμng nh− nghÖ. VÝ dô, lîn bÞ

vμi ngμy.

bÖnh nμy th× gäi lμ bÖnh lîn nghÖ. ThÞt cã mïi khÐt.

ChØ cã thÓ chÈn ®o¸n bÖnh chÝnh xç t¹i Cçh ®iÒu trÞ: Ýt kÕt qu¶ vμ chËm phôc håi.

phßng thÝ nghiÖm víi xÐt nghiÖm huyÕt thanh.

Cçh phßng bÖnh: lo¹i bá ngay thøc ¨n bÞ

Cçh ®iÒu trÞ:

nÊm mèc.

- Tiªm Penicillin liÒu cao kÕt hîp víi

Streptomycin trong 5 ngμy. Dïng thªm thuèc bæ

thËn, bæ gan vμ thuèc trî søc.

- VÖ sinh chuång tr¹i, diÖt chuét.

- Tiªm v¾cxin phßng bÖnh 2 lÇn trong n¨m.

32

33

https://thuviensach.vn

Cçh phßng bÖnh: C©u hái 24: Gia sóc, gia cÇm ¨n thøc ¨n bÞ Èm Khi thiÕn, ho¹n gia sóc ph¶i b¶o ®¶m v« trïng cã nÊm mèc cã ®éc h¹i g× kh«ng?

chç thiÕn vμ dông cô. NÕu gia sóc bÞ th−¬ng hay

Tr¶ lêi:

mæ xÎ ph¶i gi÷ vÕt th−¬ng s¹ch, s¸t trïng kü.

¡n thøc ¨n Èm mèc rÊt ®éc h¹i. §ã lμ bÖnh nhiÔm ®éc tè nÊm mèc anatoxin. Vμo mïa Èm −ít, C©u hái 23: BÖnh g©y sèt, vμng da lμ bÖnh g×?

thøc ¨n ®Ó hë dÔ bÞ nÊm mèc. NÊm mèc khi ph¸t

Tr¶ lêi:

triÓn trªn thøc ¨n sÏ sinh ra ®éc tè, ®Æc biÖt hay

§©y lμ bÖnh Lepto, gäi t¾t cña tõ Leptospirosis, gÆp ë ng«, l¹c, ®Ëu t−¬ng.

lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm m·n tÝnh chung cho BiÓu hiÖn khi nhiÔm ®éc:

nhiÒu loμi gia sóc vμ ng−êi, do nhiÒu lo¹i vi khuÈn

- ë lîn: sèt hoÆc kh«ng sèt, bá ¨n, ñ rò, viªm h×nh xo¾n èc g©y ra. BÖnh ë thÓ tiÒm tμng cã lóc kÕt m¹c, niªm m¹c m¾t, da, n−íc tiÓu ®Òu vμng, Øa ph¸t ra triÖu chøng. BÖnh l©y lan do tiÕp xóc víi t¸o hoÆc th¸o, gan s−ng mμu vμng. Tói mËt c¨ng, n−íc tiÓu hoÆc thøc ¨n, n−íc uèng bÞ nhiÔm vi khuÈn.

thËn sÇn sïi tô huyÕt.

Chuét lμ con vËt truyÒn bÖnh rÊt nguy hiÓm.

- ë tr©u, bß: ñ rò, vμng da, khã thë, phï thòng TriÖu chøng cña bÖnh:

vïng d−íi hμm, thiÕu m¸u.

BÖnh g©y sèt cao, n−íc tiÓu cã m¸u, da vμng,

- ë vÞt: bá ¨n, cã triÖu chøng thÇn kinh: khã m¾t vμng, kÐm ¨n. Con c¸i gi¶m tiÕt s÷a, s÷a cã thë, co giËt, ch©n ®ïi tÝm t¸i.

m¸u, vãn côc hoÆc sÈy thai, ®Î non.

- ë gμ: bá ¨n, mμo tÝm, diÒu c¨ng, ch¶y n−íc Khi mæ ra thÊy gan s−ng, vμng, tói mËt teo, d·i. NÕu bÞ nÆng th× gμ con bÞ chÕt hμng lo¹t sau dÞch mËt c« ®Æc, mì vμng nh− nghÖ. VÝ dô, lîn bÞ

vμi ngμy.

bÖnh nμy th× gäi lμ bÖnh lîn nghÖ. ThÞt cã mïi khÐt.

ChØ cã thÓ chÈn ®o¸n bÖnh chÝnh xç t¹i Cçh ®iÒu trÞ: Ýt kÕt qu¶ vμ chËm phôc håi.

phßng thÝ nghiÖm víi xÐt nghiÖm huyÕt thanh.

Cçh phßng bÖnh: lo¹i bá ngay thøc ¨n bÞ

Cçh ®iÒu trÞ:

nÊm mèc.

- Tiªm Penicillin liÒu cao kÕt hîp víi

Streptomycin trong 5 ngμy. Dïng thªm thuèc bæ

thËn, bæ gan vμ thuèc trî søc.

- VÖ sinh chuång tr¹i, diÖt chuét.

- Tiªm v¾cxin phßng bÖnh 2 lÇn trong n¨m.

32

33

https://thuviensach.vn

TriÖu chøng cña bÖnh: Bª 8-18 th¸ng dÔ m¾c bÖnh. Bª ®i tËp tÔnh råi phÇn trªn cña ch©n bÞ s−ng to, vÕt s−ng lan nhanh BÖNH ë TR¢U, Bß

lóc ®Çu nãng sau l¹nh dÇn, Ên tay vμo vÕt s−ng nghe tiÕng l¹o x¹o nh− ©m vß tãc. Bª kÐm ¨n, ngõng C©u hái 25: Tr©u, bß bÞ sèt, s−ng hÇu, thë nhai l¹i, thë nhanh, nghiÕn r¨ng, chÕt sau 12-18 giê.

khã, chÕt nhanh lμ bÖnh g×?

Cçh ®iÒu trÞ:

Tr¶ lêi:

Dïng Penicillin tiªm 2 triÖu ®¬n vÞ cho 100 kg

§©y lμ bÖnh tô huyÕt trïng do mét lo¹i vi thÓ träng mçi ngμy, chia 2-3 lÇn, trong 5 ngμy.

trïng l−ìng cùc g©y ra. BÖnh x¶y ra r¶i rç quanh Cçh phßng bÖnh:

n¨m, cã khi ré lªn thμnh dÞch, th−êng sau cç ®ît ë vïng cã bÖnh cÇn tiªm phßng v¾cxin cho bª, m−a rμo mïa hÌ. BÖnh l©y lan do tiÕp xóc hoÆc nghÐ, tr©u, bß.

qua thøc ¨n, n−íc uèng bÞ nhiÔm trïng.

TriÖu chøng cña bÖnh:

C©u hái 27: Tr©u, bß trong vô ®«ng xu©n hay BÖnh diÔn biÕn rÊt nhanh, con vËt chÕt sau 4-bÞ ®æ ng· hoÆc ®−a tõ miÒn nói

24 giê kÓ tõ khi cã triÖu chøng ®Çu tiªn. Con vËt vÒ ®ång b»ng hay bÞ Øa ch¶y vμ

sèt cao, ñ rò, ch¶y d·i, ch¶y n−íc mòi, cæ häng chÕt lμ bÖnh g×?

s−ng lan c¶ xuèng yÕm, khã thë, l−ìi thÌ ra ®Ó thë.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ:

§©y lμ bÖnh tiªn mao trïng do mét lo¹i Dïng Tetracyclin, Sunfadimerazin, Kanamycin, trïng cã roi sèng trong m¸u tr©u, bß g©y ra.

nh−ng kÕt qu¶ thÊp, trõ khi ch÷a sím.

BÖnh l©y lan do ruåi mßng hót m¸u truyÒn bÖnh Cçh phßng bÖnh:

tõ con èm sang con khoÎ. MÆt khç, khi thêi tiÕt Tiªm phßng 6 th¸ng mét lÇn.

gi¸ l¹nh, thiÕu cá vμ thøc ¨n hoÆc thay ®æi m«i tr−êng sèng lμm søc ®Ò kh¸ng gi¶m sót, ký sinh C©u hái 26: Bß sèt ®ét ngét cã ung næi trªn trïng sÏ sinh s«i g©y bÖnh.

m×nh, sê thÊy l¹o x¹o lμ bÖnh g×?

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tr¶ lêi:

Tr©u, bß sèt cao 40-410C, sèt gi¸n ®o¹n kh«ng

§©y lμ bÖnh ung khÝ th¸n - mét bÖnh truyÒn theo quy luËt, phï nÒ vïng cæ, d−íi bông, ©m hé...

nhiÔm do vi khuÈn cã nha bμo Cl.chauvoei g©y ra.

kÌm theo Øa ch¶y kÐo dμi, con vËt vÉn ¨n cá, niªm 34

35

https://thuviensach.vn

TriÖu chøng cña bÖnh: Bª 8-18 th¸ng dÔ m¾c bÖnh. Bª ®i tËp tÔnh råi phÇn trªn cña ch©n bÞ s−ng to, vÕt s−ng lan nhanh BÖNH ë TR¢U, Bß

lóc ®Çu nãng sau l¹nh dÇn, Ên tay vμo vÕt s−ng nghe tiÕng l¹o x¹o nh− ©m vß tãc. Bª kÐm ¨n, ngõng C©u hái 25: Tr©u, bß bÞ sèt, s−ng hÇu, thë nhai l¹i, thë nhanh, nghiÕn r¨ng, chÕt sau 12-18 giê.

khã, chÕt nhanh lμ bÖnh g×?

Cçh ®iÒu trÞ:

Tr¶ lêi:

Dïng Penicillin tiªm 2 triÖu ®¬n vÞ cho 100 kg

§©y lμ bÖnh tô huyÕt trïng do mét lo¹i vi thÓ träng mçi ngμy, chia 2-3 lÇn, trong 5 ngμy.

trïng l−ìng cùc g©y ra. BÖnh x¶y ra r¶i rç quanh Cçh phßng bÖnh:

n¨m, cã khi ré lªn thμnh dÞch, th−êng sau cç ®ît ë vïng cã bÖnh cÇn tiªm phßng v¾cxin cho bª, m−a rμo mïa hÌ. BÖnh l©y lan do tiÕp xóc hoÆc nghÐ, tr©u, bß.

qua thøc ¨n, n−íc uèng bÞ nhiÔm trïng.

TriÖu chøng cña bÖnh:

C©u hái 27: Tr©u, bß trong vô ®«ng xu©n hay BÖnh diÔn biÕn rÊt nhanh, con vËt chÕt sau 4-bÞ ®æ ng· hoÆc ®−a tõ miÒn nói

24 giê kÓ tõ khi cã triÖu chøng ®Çu tiªn. Con vËt vÒ ®ång b»ng hay bÞ Øa ch¶y vμ

sèt cao, ñ rò, ch¶y d·i, ch¶y n−íc mòi, cæ häng chÕt lμ bÖnh g×?

s−ng lan c¶ xuèng yÕm, khã thë, l−ìi thÌ ra ®Ó thë.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ:

§©y lμ bÖnh tiªn mao trïng do mét lo¹i Dïng Tetracyclin, Sunfadimerazin, Kanamycin, trïng cã roi sèng trong m¸u tr©u, bß g©y ra.

nh−ng kÕt qu¶ thÊp, trõ khi ch÷a sím.

BÖnh l©y lan do ruåi mßng hót m¸u truyÒn bÖnh Cçh phßng bÖnh:

tõ con èm sang con khoÎ. MÆt khç, khi thêi tiÕt Tiªm phßng 6 th¸ng mét lÇn.

gi¸ l¹nh, thiÕu cá vμ thøc ¨n hoÆc thay ®æi m«i tr−êng sèng lμm søc ®Ò kh¸ng gi¶m sót, ký sinh C©u hái 26: Bß sèt ®ét ngét cã ung næi trªn trïng sÏ sinh s«i g©y bÖnh.

m×nh, sê thÊy l¹o x¹o lμ bÖnh g×?

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tr¶ lêi:

Tr©u, bß sèt cao 40-410C, sèt gi¸n ®o¹n kh«ng

§©y lμ bÖnh ung khÝ th¸n - mét bÖnh truyÒn theo quy luËt, phï nÒ vïng cæ, d−íi bông, ©m hé...

nhiÔm do vi khuÈn cã nha bμo Cl.chauvoei g©y ra.

kÌm theo Øa ch¶y kÐo dμi, con vËt vÉn ¨n cá, niªm 34

35

https://thuviensach.vn

m¹c m¾t s−ng ®á, cã rØ, thiÕu m¸u, suy nh−îc råi

- Siliconuorat natri: cho uèng 0,035 g/kg thÓ

chÕt do suy kiÖt.

träng chia 2 lÇn mçi ngμy, uèng trong 2 ngμy.

Ph¶i lÊy m¸u soi kÝnh t×m ký sinh trïng.

- Phenothiazin: uèng 0,05 g/kg thÓ träng chia Cçh ®iÒu trÞ: dïng mét trong cç thuèc sau: 2 lÇn, uèng 2 ngμy liÒn.

- Naganol pha víi n−íc cÊt theo tû lÖ 10%, tiªm C©u hái 29: Cçh ch÷a khi bª, nghÐ bÞ ho ra giun?

vμo tÜnh m¹ch tai hoÆc cæ 2 lÇn cçh nhau 1 ngμy, theo liÒu 0,01 g/kg thÓ träng.

Tr¶ lêi:

- Berenyl (Azidin) pha víi n−íc cÊt theo tû lÖ

§©y lμ bÖnh giun phæi, g©y ra do mét lo¹i giun 10%. Tiªm tÜnh m¹ch hay b¾p thÞt 2 lÇn cçh nhau h×nh sîi dμi tõ 5-7 cm sèng trong phÕ qu¶n bª.

15 ngμy, liÒu 0,05 g/kg thÓ träng.

TriÖu chøng cña bÖnh:

- Trypamidium pha víi n−íc cÊt theo tû lÖ 1%, Khi bª ¨n ph¶i trøng giun, në thμnh Êu tiªm b¾p hay tÜnh m¹ch 1 lÇn víi liÒu 0,001 g/kg trïng, di hμnh qua mμng ruét vμo m¸u råi ®Õn thÓ träng. NÕu tiªm b¾p ph¶i tiªm vμo 3, 4 chç phæi. Sau 3 tuÇn giun tr−ëng thμnh lμm con vËt khç nhau ®Ó tr¸nh hiÖn t−îng s−ng ®au.

ho nhiÒu vÒ ®ªm, gÇy, cã n−íc mòi ®ôc. NÕu Chó ý: tiªm cafein trî søc tr−íc khi tiªm thuèc.

phæi nhiÒu giun th× bª bÞ sèt, thë khã, ho nhiÒu, cã khi ho ra giun, Øa ch¶y.

C©u hái 28: Bª, nghÐ cã nhiÒu giun ®òa ch÷a Cçh ®iÒu trÞ: Dïng mét trong cç thuèc sau: b»ng thuèc g×?

- Mebendazol cho uèng 10 mg/kg thÓ träng.

Tr¶ lêi:

- Tetramizol 10 mg/kg thÓ träng.

Bª, nghÐ 2-3 th¸ng tuæi hay m¾c bÖnh giun ®òa.

Cçh phßng bÖnh:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Qu¶n lý nu«i d−ìng tèt, ñ ph©n, tÈy giun cho Khi m¾c bÖnh, con vËt chËm ch¹p, cói ®Çu, bª 2 lÇn vμo th¸ng 3 vμ th¸ng 10.

cong l−ng, kh«ng theo mÑ, ®au bông, l«ng xï, gÇy yÕu. §iÓn h×nh lμ ph©n mμu tr¾ng, láng, h«i thèi.

C©u hái 30: Tr©u, bß cã s¸n trong gan ch÷a Con vËt cã thÓ chÕt do giun lμm t¾c ruét.

thÕ nμo?

Cçh ®iÒu trÞ: dïng mét trong nh÷ng cçh sau:

Tr¶ lêi:

- Piperazin liÒu 0,3-0,5 g/kg thÓ träng trén víi

§©y lμ bÖnh s¸n l¸ gan g©y ra viªm gan tr©u, thøc ¨n, n−íc uèng.

bß rÊt phæ biÕn ë n−íc ta.

36

37

https://thuviensach.vn

m¹c m¾t s−ng ®á, cã rØ, thiÕu m¸u, suy nh−îc råi

- Siliconuorat natri: cho uèng 0,035 g/kg thÓ

chÕt do suy kiÖt.

träng chia 2 lÇn mçi ngμy, uèng trong 2 ngμy.

Ph¶i lÊy m¸u soi kÝnh t×m ký sinh trïng.

- Phenothiazin: uèng 0,05 g/kg thÓ träng chia Cçh ®iÒu trÞ: dïng mét trong cç thuèc sau: 2 lÇn, uèng 2 ngμy liÒn.

- Naganol pha víi n−íc cÊt theo tû lÖ 10%, tiªm C©u hái 29: Cçh ch÷a khi bª, nghÐ bÞ ho ra giun?

vμo tÜnh m¹ch tai hoÆc cæ 2 lÇn cçh nhau 1 ngμy, theo liÒu 0,01 g/kg thÓ träng.

Tr¶ lêi:

- Berenyl (Azidin) pha víi n−íc cÊt theo tû lÖ

§©y lμ bÖnh giun phæi, g©y ra do mét lo¹i giun 10%. Tiªm tÜnh m¹ch hay b¾p thÞt 2 lÇn cçh nhau h×nh sîi dμi tõ 5-7 cm sèng trong phÕ qu¶n bª.

15 ngμy, liÒu 0,05 g/kg thÓ träng.

TriÖu chøng cña bÖnh:

- Trypamidium pha víi n−íc cÊt theo tû lÖ 1%, Khi bª ¨n ph¶i trøng giun, në thμnh Êu tiªm b¾p hay tÜnh m¹ch 1 lÇn víi liÒu 0,001 g/kg trïng, di hμnh qua mμng ruét vμo m¸u råi ®Õn thÓ träng. NÕu tiªm b¾p ph¶i tiªm vμo 3, 4 chç phæi. Sau 3 tuÇn giun tr−ëng thμnh lμm con vËt khç nhau ®Ó tr¸nh hiÖn t−îng s−ng ®au.

ho nhiÒu vÒ ®ªm, gÇy, cã n−íc mòi ®ôc. NÕu Chó ý: tiªm cafein trî søc tr−íc khi tiªm thuèc.

phæi nhiÒu giun th× bª bÞ sèt, thë khã, ho nhiÒu, cã khi ho ra giun, Øa ch¶y.

C©u hái 28: Bª, nghÐ cã nhiÒu giun ®òa ch÷a Cçh ®iÒu trÞ: Dïng mét trong cç thuèc sau: b»ng thuèc g×?

- Mebendazol cho uèng 10 mg/kg thÓ träng.

Tr¶ lêi:

- Tetramizol 10 mg/kg thÓ träng.

Bª, nghÐ 2-3 th¸ng tuæi hay m¾c bÖnh giun ®òa.

Cçh phßng bÖnh:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Qu¶n lý nu«i d−ìng tèt, ñ ph©n, tÈy giun cho Khi m¾c bÖnh, con vËt chËm ch¹p, cói ®Çu, bª 2 lÇn vμo th¸ng 3 vμ th¸ng 10.

cong l−ng, kh«ng theo mÑ, ®au bông, l«ng xï, gÇy yÕu. §iÓn h×nh lμ ph©n mμu tr¾ng, láng, h«i thèi.

C©u hái 30: Tr©u, bß cã s¸n trong gan ch÷a Con vËt cã thÓ chÕt do giun lμm t¾c ruét.

thÕ nμo?

Cçh ®iÒu trÞ: dïng mét trong nh÷ng cçh sau:

Tr¶ lêi:

- Piperazin liÒu 0,3-0,5 g/kg thÓ träng trén víi

§©y lμ bÖnh s¸n l¸ gan g©y ra viªm gan tr©u, thøc ¨n, n−íc uèng.

bß rÊt phæ biÕn ë n−íc ta.

36

37

https://thuviensach.vn

TriÖu chøng cña bÖnh: Cçh ®iÒu trÞ:

S¸n l¸ h×nh mòi mç dμi 4-7 cm mμu hång, NÕu bÖnh nhÑ th× d¾t con vËt ®i lªn dèc ®Ó cho sèng trong gan vμ èng mËt, lÊy chÊt bæ tõ gan vμ

h¬i tho¸t ra ngoμi. HoÆc lÊy mét qu¶ bå kÕt n−íng tiÕt ®éc tè lμm tr©u, bß rèi lo¹n tiªu ho¸, Øa ch¶y, ch¸y, gi· nhá chÊm vμo nân chuèi, ®−a vμo hËu g©y viªm x¬ gan vμ viªm èng mËt, mét lo¹i èc nhá m«n s©u tõ 10-15 cm, lμm 3-4 lÇn, sÏ tho¸t ®−îc b»ng h¹t ®Ëu lμ ký chñ trung gian truyÒn bÖnh.

h¬i ra hËu m«n. HoÆc dïng èng th«ng cã ®−êng Cçh ®iÒu trÞ: Dïng mét trong cç thuèc sau: kÝnh 2-3 cm dμi 2-2,5 m ®−a qua miÖng vμo d¹ cá

- Handextil B: uèng 1 lÇn vμo buæi s¸ng

®Ó cho h¬i tho¸t ra.

Tr©u dïng 8-9 mg/kg thÓ träng. Bß dïng 6-7

- NÕu bÖnh nÆng th× dïng èng tr«ca ®Ó chäc vμo mg/kg thÓ träng.

d¹ cá. ViÖc nμy khã, cÇn ph¶i cã c¸n bé thó y lμm.

- Fascioramda. Tr©u dïng 5-6 mg/kg, uèng 1 lÇn.

C©u hái 32: Cçh ch÷a viªm vó cho bß c¸i?

Khi dïng cç lo¹i thuèc trªn cÇn cã thuèc trî søc nh− cafein vμ cho tr©u, bß ¨n uèng tèt, nghØ

Tr¶ lêi:

3 ngμy.

Cã hai tr−êng hîp g©y ®au, viªm vó: Cçh phßng bÖnh: tÈy s¸n cho ®μn tr©u, bß 2

- §au nóm vó do v¾t s÷a qu¸ m¹nh lμm nóm vó lÇn mçi n¨m vμ ñ ph©n kü ®Ó diÖt trøng s¸n. Cho bÞ s−ng ®au, s÷a ra kh«ng hÕt. ChØ cÇn dïng thuèc

¨n uèng tèt.

mì gi¶m ®au b«i vμo nóm vó.

C©u hái 31: Tr©u, bß bÞ ch−íng bông, ®Çy h¬i

- BÖnh viªm vó lμ do vi khuÈn g©y ra. BÇu vó ch÷a nh− thÕ nμo?

c¨ng lªn, nãng, ®á, ®au, gi¶m tiÕt s÷a, bß bá ¨n, ®çh©n sau lªn bÇu vó. NÕu viªm vó m·n tÝnh th×

Tr¶ lêi:

triÖu chøng nhÑ h¬n, s÷a lo·ng, vãn côc, cã m¸u.

§©y lμ chøng bÖnh hay gÆp do ¨n cá t−¬i qu¸

BÖnh viªm vó rÊt hay l©y tõ con nμy sang nhiÒu, lμm lªn men trong d¹ cá, sinh nhiÒu h¬i lμm c¨ng d¹ cá, chÌn Ðp vμo c¬ hoμnh khiÕn con con khç.

vËt khã thë.

Cçh ®iÒu trÞ:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Röa bÇu vó b»ng n−íc Êm, lau kh« råi lau Con vËt bån chån, ngõng ¨n cá, ngõng nhai b»ng cån 70o, b¬m dung dÞch Penicillin vμo tõng l¹i, h¸ måm, cho·i ch©n, ch¶y d·i, bông ph×nh to.

nóm vó b»ng b¬m tiªm víi kim th«ng vó.

38

39

https://thuviensach.vn

TriÖu chøng cña bÖnh: Cçh ®iÒu trÞ:

S¸n l¸ h×nh mòi mç dμi 4-7 cm mμu hång, NÕu bÖnh nhÑ th× d¾t con vËt ®i lªn dèc ®Ó cho sèng trong gan vμ èng mËt, lÊy chÊt bæ tõ gan vμ

h¬i tho¸t ra ngoμi. HoÆc lÊy mét qu¶ bå kÕt n−íng tiÕt ®éc tè lμm tr©u, bß rèi lo¹n tiªu ho¸, Øa ch¶y, ch¸y, gi· nhá chÊm vμo nân chuèi, ®−a vμo hËu g©y viªm x¬ gan vμ viªm èng mËt, mét lo¹i èc nhá m«n s©u tõ 10-15 cm, lμm 3-4 lÇn, sÏ tho¸t ®−îc b»ng h¹t ®Ëu lμ ký chñ trung gian truyÒn bÖnh.

h¬i ra hËu m«n. HoÆc dïng èng th«ng cã ®−êng Cçh ®iÒu trÞ: Dïng mét trong cç thuèc sau: kÝnh 2-3 cm dμi 2-2,5 m ®−a qua miÖng vμo d¹ cá

- Handextil B: uèng 1 lÇn vμo buæi s¸ng

®Ó cho h¬i tho¸t ra.

Tr©u dïng 8-9 mg/kg thÓ träng. Bß dïng 6-7

- NÕu bÖnh nÆng th× dïng èng tr«ca ®Ó chäc vμo mg/kg thÓ träng.

d¹ cá. ViÖc nμy khã, cÇn ph¶i cã c¸n bé thó y lμm.

- Fascioramda. Tr©u dïng 5-6 mg/kg, uèng 1 lÇn.

C©u hái 32: Cçh ch÷a viªm vó cho bß c¸i?

Khi dïng cç lo¹i thuèc trªn cÇn cã thuèc trî søc nh− cafein vμ cho tr©u, bß ¨n uèng tèt, nghØ

Tr¶ lêi:

3 ngμy.

Cã hai tr−êng hîp g©y ®au, viªm vó: Cçh phßng bÖnh: tÈy s¸n cho ®μn tr©u, bß 2

- §au nóm vó do v¾t s÷a qu¸ m¹nh lμm nóm vó lÇn mçi n¨m vμ ñ ph©n kü ®Ó diÖt trøng s¸n. Cho bÞ s−ng ®au, s÷a ra kh«ng hÕt. ChØ cÇn dïng thuèc

¨n uèng tèt.

mì gi¶m ®au b«i vμo nóm vó.

C©u hái 31: Tr©u, bß bÞ ch−íng bông, ®Çy h¬i

- BÖnh viªm vó lμ do vi khuÈn g©y ra. BÇu vó ch÷a nh− thÕ nμo?

c¨ng lªn, nãng, ®á, ®au, gi¶m tiÕt s÷a, bß bá ¨n, ®çh©n sau lªn bÇu vó. NÕu viªm vó m·n tÝnh th×

Tr¶ lêi:

triÖu chøng nhÑ h¬n, s÷a lo·ng, vãn côc, cã m¸u.

§©y lμ chøng bÖnh hay gÆp do ¨n cá t−¬i qu¸

BÖnh viªm vó rÊt hay l©y tõ con nμy sang nhiÒu, lμm lªn men trong d¹ cá, sinh nhiÒu h¬i lμm c¨ng d¹ cá, chÌn Ðp vμo c¬ hoμnh khiÕn con con khç.

vËt khã thë.

Cçh ®iÒu trÞ:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Röa bÇu vó b»ng n−íc Êm, lau kh« råi lau Con vËt bån chån, ngõng ¨n cá, ngõng nhai b»ng cån 70o, b¬m dung dÞch Penicillin vμo tõng l¹i, h¸ måm, cho·i ch©n, ch¶y d·i, bông ph×nh to.

nóm vó b»ng b¬m tiªm víi kim th«ng vó.

38

39

https://thuviensach.vn

Cçh phßng bÖnh: qu¸ liÒu g©y ngé ®éc lμm chÕt tr©u, bß, tiªm d−íi

- Röa tay s¹ch tr−íc vμ sau mçi lÇn v¾t s÷a.

da cæ dung dÞch thuèc pha víi n−íc cÊt. Tr−íc khi

- Nªn v¾t s÷a thö vμo cèc ®Ó xem bß cã bÞ viªm tiªm thuèc, tiªm cafein hay long n·o ®Ó trî søc.

vó hay kh«ng.

HoÆc dïng Berenyl liÒu 0,003 g/kg thÓ träng

- Lu«n gi÷ bÇu vó s¹ch, nÕu cã x©y x¸t ph¶i pha víi n−íc cÊt thμnh dung dÞch 1% tiªm d−íi da.

ch÷a ngay.

(2) BÖnh biªn trïng do Anaplasma. Ký sinh

- Ph¶i röa s¹ch dông cô v¾t s÷a, sau mçi lÇn trïng h×nh trßn, nhá, n»m ë r×a hång cÇu, lμm vì v¾t ph¶i ph¬i n¾ng cho kh«.

hång cÇu. Bß nhËp néi bÞ nÆng h¬n bß b¶n xø. Cç bÖnh ký sinh trïng ®−êng m¸u th−êng ph¸t vμo C©u hái 33: Ve cã truyÒn bÖnh cho bß kh«ng?

mïa hÌ nãng Èm cã nhiÒu ve mßng.

Tr¶ lêi:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Ve cã thÓ ®èt truyÒn hai bÖnh ký sinh trïng Sau khi bÞ ve ®èt kho¶ng 20-30 ngμy th× ph¸t cho bß.

bÖnh. Bß bÞ sèt, ngõng nhai l¹i, t¸o bãn... niªm m¹c (1) BÖnh Lª d¹ng trïng g©y ra do mét lo¹i ký sinh nhît nh¹t råi vμng. Cç h¹ch s−ng to, bß gÇy sót trïng sèng trong hång cÇu, tªn lμ Babesia, h×nh nhanh vμ chÕt sau vμi ba ngμy. BÖnh cã diÔn biÕn h¬i d¸ng nh− hai qu¶ lª chôm vμo nhau.

gièng bÖnh Lª d¹ng trïng. LÊy m¸u nhuém Giemsa TriÖu chøng cña bÖnh:

soi kÝnh hiÓn vi míi xç ®Þnh ®−îc mÇm bÖnh.

Bß sèt ®ét ngét sau khi bÞ ve ®èt 7-15 ngμy, bá Cçh ®iÒu trÞ: Aureomycin hoÆc Teramycin

¨n, buån rÇu, niªm m¹c m¾t nhît nh¹t h¬i vμng, thë nhanh, tim ®Ëp nhanh vμ m¹nh, n−íc tiÓu liÒu 20 mg/kg thÓ träng/ngμy, tiªm liÒn 5-7 ngμy.

mμu ®á hoÆc mμu cμ phª. Cã thÓ bÞ ®iªn cuång, Tiªm thªm vitamin B12, B1. Cho uèng dÇu lång lén, chÕt sau 2-3 ngμy, nÕu kh«ng th× chuyÓn parafin ®Ó lμm nhuËn trμng. Cã thÓ dïng dung sang m·n tÝnh, rèi lo¹n tiªu ho¸, Øa ch¶y råi chÕt.

dÞch Rivanol tiªm tÜnh m¹ch chËm cho bß. Bª 100

Xç chÕt nhît nh¹t, l¸ lçh, gan vμ tói mËt s−ng kg dïng liÒu 0,2-0,4 g. Hoμ thuèc trong 100 ml to... BÖnh hay thÊy ë bß s÷a.

n−íc cÊt v« trïng ë 50oC, chê tan hÕt råi cho thªm LÊy m¸u soi kÝnh hiÓn vi ®Ó t×m c¨n bÖnh.

50 ml cån 90o.

Cçh ®iÒu trÞ: Haemosporidin víi liÒu 0,005 g/kg Cçh phßng bÖnh: ph¸t quang bôi rËm quanh thÓ träng. Nhí tÝnh to¸n cÈn thËn ®Ó tr¸nh dïng chuång, diÖt ve ®Ó h¹n chÕ sù truyÒn bÖnh.

40

41

https://thuviensach.vn

Cçh phßng bÖnh: qu¸ liÒu g©y ngé ®éc lμm chÕt tr©u, bß, tiªm d−íi

- Röa tay s¹ch tr−íc vμ sau mçi lÇn v¾t s÷a.

da cæ dung dÞch thuèc pha víi n−íc cÊt. Tr−íc khi

- Nªn v¾t s÷a thö vμo cèc ®Ó xem bß cã bÞ viªm tiªm thuèc, tiªm cafein hay long n·o ®Ó trî søc.

vó hay kh«ng.

HoÆc dïng Berenyl liÒu 0,003 g/kg thÓ träng

- Lu«n gi÷ bÇu vó s¹ch, nÕu cã x©y x¸t ph¶i pha víi n−íc cÊt thμnh dung dÞch 1% tiªm d−íi da.

ch÷a ngay.

(2) BÖnh biªn trïng do Anaplasma. Ký sinh

- Ph¶i röa s¹ch dông cô v¾t s÷a, sau mçi lÇn trïng h×nh trßn, nhá, n»m ë r×a hång cÇu, lμm vì v¾t ph¶i ph¬i n¾ng cho kh«.

hång cÇu. Bß nhËp néi bÞ nÆng h¬n bß b¶n xø. Cç bÖnh ký sinh trïng ®−êng m¸u th−êng ph¸t vμo C©u hái 33: Ve cã truyÒn bÖnh cho bß kh«ng?

mïa hÌ nãng Èm cã nhiÒu ve mßng.

Tr¶ lêi:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Ve cã thÓ ®èt truyÒn hai bÖnh ký sinh trïng Sau khi bÞ ve ®èt kho¶ng 20-30 ngμy th× ph¸t cho bß.

bÖnh. Bß bÞ sèt, ngõng nhai l¹i, t¸o bãn... niªm m¹c (1) BÖnh Lª d¹ng trïng g©y ra do mét lo¹i ký sinh nhît nh¹t råi vμng. Cç h¹ch s−ng to, bß gÇy sót trïng sèng trong hång cÇu, tªn lμ Babesia, h×nh nhanh vμ chÕt sau vμi ba ngμy. BÖnh cã diÔn biÕn h¬i d¸ng nh− hai qu¶ lª chôm vμo nhau.

gièng bÖnh Lª d¹ng trïng. LÊy m¸u nhuém Giemsa TriÖu chøng cña bÖnh:

soi kÝnh hiÓn vi míi xç ®Þnh ®−îc mÇm bÖnh.

Bß sèt ®ét ngét sau khi bÞ ve ®èt 7-15 ngμy, bá Cçh ®iÒu trÞ: Aureomycin hoÆc Teramycin

¨n, buån rÇu, niªm m¹c m¾t nhît nh¹t h¬i vμng, thë nhanh, tim ®Ëp nhanh vμ m¹nh, n−íc tiÓu liÒu 20 mg/kg thÓ träng/ngμy, tiªm liÒn 5-7 ngμy.

mμu ®á hoÆc mμu cμ phª. Cã thÓ bÞ ®iªn cuång, Tiªm thªm vitamin B12, B1. Cho uèng dÇu lång lén, chÕt sau 2-3 ngμy, nÕu kh«ng th× chuyÓn parafin ®Ó lμm nhuËn trμng. Cã thÓ dïng dung sang m·n tÝnh, rèi lo¹n tiªu ho¸, Øa ch¶y råi chÕt.

dÞch Rivanol tiªm tÜnh m¹ch chËm cho bß. Bª 100

Xç chÕt nhît nh¹t, l¸ lçh, gan vμ tói mËt s−ng kg dïng liÒu 0,2-0,4 g. Hoμ thuèc trong 100 ml to... BÖnh hay thÊy ë bß s÷a.

n−íc cÊt v« trïng ë 50oC, chê tan hÕt råi cho thªm LÊy m¸u soi kÝnh hiÓn vi ®Ó t×m c¨n bÖnh.

50 ml cån 90o.

Cçh ®iÒu trÞ: Haemosporidin víi liÒu 0,005 g/kg Cçh phßng bÖnh: ph¸t quang bôi rËm quanh thÓ träng. Nhí tÝnh to¸n cÈn thËn ®Ó tr¸nh dïng chuång, diÖt ve ®Ó h¹n chÕ sù truyÒn bÖnh.

40

41

https://thuviensach.vn

C©u hái 34: Bª, nghÐ Øa ph©n tr¾ng cßn do nguyªn nh©n nμo khç kh«ng?

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh do vi khuÈn E. coli g©y ra. BÖnh th−êng thÊy ë bª, nghÐ d−íi 2 th¸ng tuæi. Ph©n cã BÖNH ë NGùA

mμu tr¾ng ®ôc, h¬i vμng lμm bª chÕt trong 7 ngμy.

Nguyªn nh©n lμ do thiÕu s÷a ®Çu, uèng qu¸ nhiÒu C©u hái 35: Ngùa bÞ ho, sèt, loÐt mòi lμ bÖnh g×?

s÷a hoÆc s÷a ®Ó l¹nh, «i.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ:

§©y lμ bÖnh tþ th−, do vi khuÈn Pseudomonas Ngõng cho bó trong 1 ngμy ®ªm, cho uèng malli g©y ra, l©y theo ®−êng h« hÊp vμ qua da.

n−íc ch¸o, mét Ýt s÷a råi t¨ng dÇn l−îng s÷a lªn BÖnh cã thÓ l©y cho ng−êi.

1/2 khÈu phÇn. Cã thÓ hoμ kh¸ng sinh vμo ch¸o TriÖu chøng cña bÖnh:

cho bª, nghÐ uèng. §Ó gi÷ th¨ng b»ng l−îng Ngùa bÞ ho, sèt kÐo dμi, ch¶y n−íc mòi mμu n−íc, cÇn tiªm d−íi da hay tÜnh m¹ch n−íc muèi vμng xanh cã m¸u. Hèc mòi dÇn bÞ lë loÐt cã nhiÒu sinh lý 0,9%.

côc nhá mμu vμng. Trªn da cã nhiÒu côc næi lªn Cã thÓ sö dông kh¸ng thÓ chèng cç E. coli b»ng h¹t ng«, ®ång xu, loÐt ra råi lªn sÑo.

®éc nh− Hanvet KTEHi ®Ó phßng vμ ch÷a cç

§Ó chÈn ®o¸n ®−îc bÖnh ph¶i tiªm khuÈn tè bÖnh tiªu ch¶y ë bª, nghÐ míi sinh.

tþ th− mallein.

BÖnh l©y lan m¹nh vμ khã ch÷a nªn cÇn ph¸t hiÖn sím vμ tiªu hñy ngùa bÞ bÖnh.

C©u hái 36: Ngùa bá ¨n, sèt, ho, s−ng hÇu lμ

bÖnh g×?

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh viªm ®−êng h« hÊp do liªn cÇu khuÈn g©y ra. Ngùa non hay m¾c bÖnh.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Bá ¨n, sèt, ho, viªm vïng hÇu, h¹ch d−íi hμm 42

43

https://thuviensach.vn

C©u hái 34: Bª, nghÐ Øa ph©n tr¾ng cßn do nguyªn nh©n nμo khç kh«ng?

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh do vi khuÈn E. coli g©y ra. BÖnh th−êng thÊy ë bª, nghÐ d−íi 2 th¸ng tuæi. Ph©n cã BÖNH ë NGùA

mμu tr¾ng ®ôc, h¬i vμng lμm bª chÕt trong 7 ngμy.

Nguyªn nh©n lμ do thiÕu s÷a ®Çu, uèng qu¸ nhiÒu C©u hái 35: Ngùa bÞ ho, sèt, loÐt mòi lμ bÖnh g×?

s÷a hoÆc s÷a ®Ó l¹nh, «i.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ:

§©y lμ bÖnh tþ th−, do vi khuÈn Pseudomonas Ngõng cho bó trong 1 ngμy ®ªm, cho uèng malli g©y ra, l©y theo ®−êng h« hÊp vμ qua da.

n−íc ch¸o, mét Ýt s÷a råi t¨ng dÇn l−îng s÷a lªn BÖnh cã thÓ l©y cho ng−êi.

1/2 khÈu phÇn. Cã thÓ hoμ kh¸ng sinh vμo ch¸o TriÖu chøng cña bÖnh:

cho bª, nghÐ uèng. §Ó gi÷ th¨ng b»ng l−îng Ngùa bÞ ho, sèt kÐo dμi, ch¶y n−íc mòi mμu n−íc, cÇn tiªm d−íi da hay tÜnh m¹ch n−íc muèi vμng xanh cã m¸u. Hèc mòi dÇn bÞ lë loÐt cã nhiÒu sinh lý 0,9%.

côc nhá mμu vμng. Trªn da cã nhiÒu côc næi lªn Cã thÓ sö dông kh¸ng thÓ chèng cç E. coli b»ng h¹t ng«, ®ång xu, loÐt ra råi lªn sÑo.

®éc nh− Hanvet KTEHi ®Ó phßng vμ ch÷a cç

§Ó chÈn ®o¸n ®−îc bÖnh ph¶i tiªm khuÈn tè bÖnh tiªu ch¶y ë bª, nghÐ míi sinh.

tþ th− mallein.

BÖnh l©y lan m¹nh vμ khã ch÷a nªn cÇn ph¸t hiÖn sím vμ tiªu hñy ngùa bÞ bÖnh.

C©u hái 36: Ngùa bá ¨n, sèt, ho, s−ng hÇu lμ

bÖnh g×?

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh viªm ®−êng h« hÊp do liªn cÇu khuÈn g©y ra. Ngùa non hay m¾c bÖnh.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Bá ¨n, sèt, ho, viªm vïng hÇu, h¹ch d−íi hμm 42

43

https://thuviensach.vn

s−ng lμm ngùa khã nuèt, khã thë, ch¶y nhiÒu dÞch n−íc nãng 50oC, tiªm Pilocarpin, chμ x¸t vïng mòi. §«i khi g©y phï toμn th©n.

bông b»ng dÇu nãng.

Cçh ®iÒu trÞ:

- §au sau khi ¨n: ngùa ®au ©m Ø, bån chån, Ch÷a bÖnh b»ng Penicillin. §Ó ch÷a phï, lç mòi në to. §ã lμ bÞ béi thùc. Cçh ch÷a: cho dïng Dexamethason 2,5-5 mg/100 kg thÓ träng uèng n−íc nãng, tiªm Pilocarpin, chμ x¸t m¹nh cho uèng hoÆc tiªm trong 3 ngμy. Cho uèng thuèc vïng bông.

chèng ho vμ h¹n chÕ tiÕt dÞch.

- C¬n ®au kÐo dμi, lóc ®au lóc kh«ng, bông ch−íng to. §ã lμ ngùa bÞ ®Çy h¬i, t¾c ruét. Cçh C©u hái 37: Tiªm la trïng ký sinh ë ngùa lμ

ch÷a: tiªm Pilocarpin, thôt röa ruét, lÊy ph©n ë bÖnh g×?

hËu m«n, chμ x¸t vïng bông.

Tr¶ lêi:

- NÕu ®au d÷ déi, ®æ nhiÒu må h«i, niªm m¹c

§©y lμ bÖnh Tiªn mao trïng ë ngùa, khç víi ë m¾t tô m¸u ®á bÇm, n«n möa th× cã thÓ do ngùa tr©u, bß, bÖnh nμy ë ngùa th−êng cÊp tÝnh vμ nÆng.

bÞ vì d¹ dμy hoÆc vì ruét, ngùa sÏ chÕt sau 4-6

TriÖu chøng cña bÖnh:

giê, rÊt khã ch÷a.

Ngùa kÐm ¨n, sèt cao 40-410C, ñ rò, ch¶y n−íc C©u hái 39: Ngùa hay bÞ bÖnh giun, s¸n g×?

m¾t, thñy thòng ë ch©n sau vμ b×u d¸i. Ngùa liÖt ch©n råi chÕt sau tõ 2-5 ngμy.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ vμ phßng bÖnh nh− ®èi víi bÖnh

- BÖnh giun ®òa: hay m¾c ë ngùa non d−íi 1

Tiªn mao trïng ë tr©u, bß (C©u 27).

n¨m tuæi, triÖu chøng chÝnh: gÇy mßn, bông to, niªm m¹c nhît nh¹t, l«ng xï, hay ®au bông, Øa C©u hái 38: Ngùa bÞ ®au bông th−êng do ch¶y. Cçh ch÷a: tÈy giun b»ng Piperazin 0,3-0,4

nguyªn nh©n g×?

g/kg thÓ träng.

Tr¶ lêi:

- BÖnh giun xo¨n: th−êng ký sinh ë ruét giμ

Ngùa hay m¾c chøng ®au bông do nhiÒu t¹o thμnh cç h¹t nhá ¨n s©u vμo thμnh ruét, nguyªn nh©n, sau ®©y lμ mét vμi nguyªn nh©n ngùa ®i Øa ch¶y, gÇy mßn. Cçh ch÷a: tÈy giun hay gÆp:

b»ng Mebendazol trén vμo thøc ¨n theo liÒu 5-10

- ChËm tiªu ho¸ do gÆp l¹nh: ngùa ®au bông mg/kg thÓ träng.

©m Ø, ®æ må h«i, ®øng mét chç buån rÇu, th−êng xuÊt hiÖn sau khi ¨n 4-5 giê. Cçh ch÷a: cho uèng 44

45

https://thuviensach.vn

s−ng lμm ngùa khã nuèt, khã thë, ch¶y nhiÒu dÞch n−íc nãng 50oC, tiªm Pilocarpin, chμ x¸t vïng mòi. §«i khi g©y phï toμn th©n.

bông b»ng dÇu nãng.

Cçh ®iÒu trÞ:

- §au sau khi ¨n: ngùa ®au ©m Ø, bån chån, Ch÷a bÖnh b»ng Penicillin. §Ó ch÷a phï, lç mòi në to. §ã lμ bÞ béi thùc. Cçh ch÷a: cho dïng Dexamethason 2,5-5 mg/100 kg thÓ träng uèng n−íc nãng, tiªm Pilocarpin, chμ x¸t m¹nh cho uèng hoÆc tiªm trong 3 ngμy. Cho uèng thuèc vïng bông.

chèng ho vμ h¹n chÕ tiÕt dÞch.

- C¬n ®au kÐo dμi, lóc ®au lóc kh«ng, bông ch−íng to. §ã lμ ngùa bÞ ®Çy h¬i, t¾c ruét. Cçh C©u hái 37: Tiªm la trïng ký sinh ë ngùa lμ

ch÷a: tiªm Pilocarpin, thôt röa ruét, lÊy ph©n ë bÖnh g×?

hËu m«n, chμ x¸t vïng bông.

Tr¶ lêi:

- NÕu ®au d÷ déi, ®æ nhiÒu må h«i, niªm m¹c

§©y lμ bÖnh Tiªn mao trïng ë ngùa, khç víi ë m¾t tô m¸u ®á bÇm, n«n möa th× cã thÓ do ngùa tr©u, bß, bÖnh nμy ë ngùa th−êng cÊp tÝnh vμ nÆng.

bÞ vì d¹ dμy hoÆc vì ruét, ngùa sÏ chÕt sau 4-6

TriÖu chøng cña bÖnh:

giê, rÊt khã ch÷a.

Ngùa kÐm ¨n, sèt cao 40-410C, ñ rò, ch¶y n−íc C©u hái 39: Ngùa hay bÞ bÖnh giun, s¸n g×?

m¾t, thñy thòng ë ch©n sau vμ b×u d¸i. Ngùa liÖt ch©n råi chÕt sau tõ 2-5 ngμy.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ vμ phßng bÖnh nh− ®èi víi bÖnh

- BÖnh giun ®òa: hay m¾c ë ngùa non d−íi 1

Tiªn mao trïng ë tr©u, bß (C©u 27).

n¨m tuæi, triÖu chøng chÝnh: gÇy mßn, bông to, niªm m¹c nhît nh¹t, l«ng xï, hay ®au bông, Øa C©u hái 38: Ngùa bÞ ®au bông th−êng do ch¶y. Cçh ch÷a: tÈy giun b»ng Piperazin 0,3-0,4

nguyªn nh©n g×?

g/kg thÓ träng.

Tr¶ lêi:

- BÖnh giun xo¨n: th−êng ký sinh ë ruét giμ

Ngùa hay m¾c chøng ®au bông do nhiÒu t¹o thμnh cç h¹t nhá ¨n s©u vμo thμnh ruét, nguyªn nh©n, sau ®©y lμ mét vμi nguyªn nh©n ngùa ®i Øa ch¶y, gÇy mßn. Cçh ch÷a: tÈy giun hay gÆp:

b»ng Mebendazol trén vμo thøc ¨n theo liÒu 5-10

- ChËm tiªu ho¸ do gÆp l¹nh: ngùa ®au bông mg/kg thÓ träng.

©m Ø, ®æ må h«i, ®øng mét chç buån rÇu, th−êng xuÊt hiÖn sau khi ¨n 4-5 giê. Cçh ch÷a: cho uèng 44

45

https://thuviensach.vn

C©u hái 42: Dª, cõu bÞ ho, sèt, biÕng ¨n, thë khã ch÷a b»ng cçh nμo?

BÖNH ë D£, CõU

Tr¶ lêi:

Nguyªn nh©n g©y bÖnh ®−êng h« hÊp cho dª, C©u hái 40: BÖnh lë m«i cña dª, cõu lμ bÖnh g×?

cõu do nhiÒu lo¹i vi khuÈn hoÆc virus g©y ra.

Tr¶ lêi:

TriÖu chøng cña bÖnh: sèt, mÖt mái, bá ¨n, thë khã, ho khan, ch¶y n−íc mòi.

§©y lμ bÖnh viªm miÖng truyÒn nhiÔm do virus.

Cçh ®iÒu trÞ:

TriÖu chøng cña bÖnh:

§Ó ®Ò phßng cç vi khuÈn béi nhiÔm th−êng Mäc nhiÒu môn mñ ë m«i vμ xung quanh lç dïng Penicillin + Streptomycin hoÆc Tetracyclin, mòi, môn ¨n s©u vμo líp biÓu b×.

hoÆc Tylozin, kÕt hîp víi ch¨m sãc, nu«i d−ìng tèt.

Cçh ®iÒu trÞ: röa vÕt loÐt b»ng n−íc muèi lo·ng, chÊm cån Iode. NÕu cã biÕn chøng ë phæi vμ

Viªm ®−êng h« hÊp m·n tÝnh th−êng do ruét g©y ho, Øa ch¶y th× ph¶i tiªm kh¸ng sinh ®Ó

Mycoplasma g©y ra, cÇn dïng Spiramicin hoÆc Tylozin.

chèng vi khuÈn béi nhiÔm. Cho uèng n−íc Êm cã C©u hái 43: Dª, cõu cã bÖnh giun g× ë ruét?

®−êng, ¨n thøc ¨n mÒm dÔ tiªu ho¸.

Tr¶ lêi:

C©u hái 41: BÖnh ®Ëu cõu cã biÓu hiÖn g×?

Dª, cõu th−êng m¾c mét lo¹i giun ë ruét lμ

Tr¶ lêi:

giun xo¨n. Con non m¾c nhiÒu vμ nÆng h¬n løa

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm do virus.

tuæi tr−ëng thμnh. BÖnh x¶y ra nhiÒu vμo mïa TriÖu chøng cña bÖnh:

xu©n vμ mïa thu.

Con vËt sèt cao, ñ rò, ch¶y n−íc m¾t n−íc TriÖu chøng cña bÖnh: bá ¨n, buån rÇu, Øa láng mòi, bá ¨n. ë vïng da máng næi nèt ®Ëu to b»ng cã lÉn m¸u, liÖt dÇn råi chÕt.

h¹t ®Ëu, h¹t ng«, sau vì thμnh môn n−íc cã m¸u Cçh ®iÒu trÞ: cho uèng Phenothiazin liÒu 0,5-1,0

vμ kh« dÇn råi ®ãng vÈy. Nèt ®Ëu mäc trong ruét g/kg thÓ träng, sau khi tÈy 3 giê míi ®−îc cho ¨n.

lμm ch¶y m¸u, con vËt dÔ chÕt.

Cçh ®iÒu trÞ:

C©u hái 44: Dª, cõu cã m¾c bÖnh giun phæi nh− tr©u, bß kh«ng?

B«i thuèc s¸t trïng nhÑ vμo cç nèt ®Ëu ®· vì, gi÷ vÖ sinh ®Ó chèng nhiÔm trïng. Cho ¨n uèng

Tr¶ lêi:

tèt ®Ó t¨ng søc ®Ò kh¸ng.

Cã. Giun sèng ë khÝ qu¶n, hót dÞch nhÇy cña khÝ

46

47

https://thuviensach.vn

C©u hái 42: Dª, cõu bÞ ho, sèt, biÕng ¨n, thë khã ch÷a b»ng cçh nμo?

BÖNH ë D£, CõU

Tr¶ lêi:

Nguyªn nh©n g©y bÖnh ®−êng h« hÊp cho dª, C©u hái 40: BÖnh lë m«i cña dª, cõu lμ bÖnh g×?

cõu do nhiÒu lo¹i vi khuÈn hoÆc virus g©y ra.

Tr¶ lêi:

TriÖu chøng cña bÖnh: sèt, mÖt mái, bá ¨n, thë khã, ho khan, ch¶y n−íc mòi.

§©y lμ bÖnh viªm miÖng truyÒn nhiÔm do virus.

Cçh ®iÒu trÞ:

TriÖu chøng cña bÖnh:

§Ó ®Ò phßng cç vi khuÈn béi nhiÔm th−êng Mäc nhiÒu môn mñ ë m«i vμ xung quanh lç dïng Penicillin + Streptomycin hoÆc Tetracyclin, mòi, môn ¨n s©u vμo líp biÓu b×.

hoÆc Tylozin, kÕt hîp víi ch¨m sãc, nu«i d−ìng tèt.

Cçh ®iÒu trÞ: röa vÕt loÐt b»ng n−íc muèi lo·ng, chÊm cån Iode. NÕu cã biÕn chøng ë phæi vμ

Viªm ®−êng h« hÊp m·n tÝnh th−êng do ruét g©y ho, Øa ch¶y th× ph¶i tiªm kh¸ng sinh ®Ó

Mycoplasma g©y ra, cÇn dïng Spiramicin hoÆc Tylozin.

chèng vi khuÈn béi nhiÔm. Cho uèng n−íc Êm cã C©u hái 43: Dª, cõu cã bÖnh giun g× ë ruét?

®−êng, ¨n thøc ¨n mÒm dÔ tiªu ho¸.

Tr¶ lêi:

C©u hái 41: BÖnh ®Ëu cõu cã biÓu hiÖn g×?

Dª, cõu th−êng m¾c mét lo¹i giun ë ruét lμ

Tr¶ lêi:

giun xo¨n. Con non m¾c nhiÒu vμ nÆng h¬n løa

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm do virus.

tuæi tr−ëng thμnh. BÖnh x¶y ra nhiÒu vμo mïa TriÖu chøng cña bÖnh:

xu©n vμ mïa thu.

Con vËt sèt cao, ñ rò, ch¶y n−íc m¾t n−íc TriÖu chøng cña bÖnh: bá ¨n, buån rÇu, Øa láng mòi, bá ¨n. ë vïng da máng næi nèt ®Ëu to b»ng cã lÉn m¸u, liÖt dÇn råi chÕt.

h¹t ®Ëu, h¹t ng«, sau vì thμnh môn n−íc cã m¸u Cçh ®iÒu trÞ: cho uèng Phenothiazin liÒu 0,5-1,0

vμ kh« dÇn råi ®ãng vÈy. Nèt ®Ëu mäc trong ruét g/kg thÓ träng, sau khi tÈy 3 giê míi ®−îc cho ¨n.

lμm ch¶y m¸u, con vËt dÔ chÕt.

Cçh ®iÒu trÞ:

C©u hái 44: Dª, cõu cã m¾c bÖnh giun phæi nh− tr©u, bß kh«ng?

B«i thuèc s¸t trïng nhÑ vμo cç nèt ®Ëu ®· vì, gi÷ vÖ sinh ®Ó chèng nhiÔm trïng. Cho ¨n uèng

Tr¶ lêi:

tèt ®Ó t¨ng søc ®Ò kh¸ng.

Cã. Giun sèng ë khÝ qu¶n, hót dÞch nhÇy cña khÝ

46

47

https://thuviensach.vn

qu¶n, tiÕt ®éc tè lμm con vËt ho, ch¶y nhiÒu n−íc mòi nhÇy cã lÉn mñ; cã thÓ g©y viªm phÕ qu¶n vμ viªm phæi lμm con vËt bá ¨n, sèt, thë khã vμ nhanh.

Cçh ®iÒu trÞ:

BÖNH ë LîN

Tiªm dung dÞch Lugol (Iode 1g, Iodua kali 1,5 g, n−íc cÊt 1500 ml). LiÒu tiªm 10-15 ml cho dª, cõu lín, C©u hái 46: Cçh phßng, trÞ bÖnh dÞch t¶ lîn?

5-8 ml cho dª, cõu non. Tiªm vμo khÝ qu¶n 2 lÇn cçh nhau 4-5 ngμy vμ ph¶i do c¸n bé thó y thùc hiÖn.

Tr¶ lêi:

Cã thÓ cho uèng Tetramizol liÒu 10-15 mg/kg DÞch t¶ lîn lμ bÖnh truyÒn nhiÔm nguy hiÓm ë thÓ träng.

lîn do virus g©y ra. BÖnh l©y lan nhanh vμ m¹nh, giÕt nhiÒu lîn vμ chØ cã loμi lîn m¾c bÖnh.

C©u hái 45: Dª, cõu bÞ Øa ch¶y lμ do nguyªn TriÖu chøng cña bÖnh:

nh©n g×?

Lîn sèt cao, bá ¨n, ph©n lóc ®Çu t¸o, sau ®i

Tr¶ lêi:

láng mïi thèi kh¾m, m¾t cã nhö. Trªn da ë tai, Do ba nguyªn nh©n:

mâm, th©n vμ bông cã chÊm xuÊt huyÕt ®á t−¬i a) Øa ch¶y do E. coli: th−êng thÊy ë dª, cõu tõ nh− nèt muçi ®èt.

1-5 ngμy tuæi.

Lîn cç løa tuæi ®Òu m¾c bÖnh, th−êng n»m Con vËt Øa ch¶y ph©n mμu vμng x¸m, chÕt nhanh.

tóm tôm mét gãc chuång, ®i l¹i chÖch cho¹ng, yÕu Ch÷a b»ng Gentamycin hoÆc Bisepton vμ tiÕp n−íc.

ít, sau ®ã liÖt ch©n sau råi chÕt trong vßng 1 tuÇn.

b) Do vi khuÈn Salmonella: gÆp ë mäi løa tuæi, Tû lÖ chÕt rÊt cao, Ýt con khái bÖnh.

con vËt sèt cao, Øa láng cã nhÇy. Dïng TD Flox Khi mæ lîn bÖnh thÊy hiÖn t−îng xuÊt huyÕt 30% tiªm ®Ó ch÷a.

lÊm tÊm ë phæi, tim, ruét, h¹ch vμ thËn. NÕu ®iÓn c) Do cÇu ký trïng: x¶y ra ë dª, cõu tõ 1-3

h×nh thÊy cã nèt loÐt h×nh chiÕc khuy ¸o ë chç ruét th¸ng tuæi, ®i Øa láng cã m¸u, bá ¨n, b¹i liÖt ch©n.

non tiÕp gi¸p ruét giμ.

Ch÷a b»ng Sulfamit.

Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

Cã thÓ dïng kh¸ng thÓ Hanvet KTEHi ®Ó

BÖnh kh«ng ch÷a ®−îc. Tèt nhÊt lμ tiªm phßng phßng, ch÷a bÖnh tiªu ch¶y ë dª, cõu míi sinh.

v¾cxin cho lîn tõ 1 th¸ng tuæi, sau khi tiªm 7-14

ngμy lîn cã miÔn dÞch. Cçh ®óng nhÊt lμ tiªm 1 ml v¾cxin vμo b¾p thÞt. MiÔn dÞch ®−îc 1 n¨m.

48

49

https://thuviensach.vn

qu¶n, tiÕt ®éc tè lμm con vËt ho, ch¶y nhiÒu n−íc mòi nhÇy cã lÉn mñ; cã thÓ g©y viªm phÕ qu¶n vμ viªm phæi lμm con vËt bá ¨n, sèt, thë khã vμ nhanh.

Cçh ®iÒu trÞ:

BÖNH ë LîN

Tiªm dung dÞch Lugol (Iode 1g, Iodua kali 1,5 g, n−íc cÊt 1500 ml). LiÒu tiªm 10-15 ml cho dª, cõu lín, C©u hái 46: Cçh phßng, trÞ bÖnh dÞch t¶ lîn?

5-8 ml cho dª, cõu non. Tiªm vμo khÝ qu¶n 2 lÇn cçh nhau 4-5 ngμy vμ ph¶i do c¸n bé thó y thùc hiÖn.

Tr¶ lêi:

Cã thÓ cho uèng Tetramizol liÒu 10-15 mg/kg DÞch t¶ lîn lμ bÖnh truyÒn nhiÔm nguy hiÓm ë thÓ träng.

lîn do virus g©y ra. BÖnh l©y lan nhanh vμ m¹nh, giÕt nhiÒu lîn vμ chØ cã loμi lîn m¾c bÖnh.

C©u hái 45: Dª, cõu bÞ Øa ch¶y lμ do nguyªn TriÖu chøng cña bÖnh:

nh©n g×?

Lîn sèt cao, bá ¨n, ph©n lóc ®Çu t¸o, sau ®i

Tr¶ lêi:

láng mïi thèi kh¾m, m¾t cã nhö. Trªn da ë tai, Do ba nguyªn nh©n:

mâm, th©n vμ bông cã chÊm xuÊt huyÕt ®á t−¬i a) Øa ch¶y do E. coli: th−êng thÊy ë dª, cõu tõ nh− nèt muçi ®èt.

1-5 ngμy tuæi.

Lîn cç løa tuæi ®Òu m¾c bÖnh, th−êng n»m Con vËt Øa ch¶y ph©n mμu vμng x¸m, chÕt nhanh.

tóm tôm mét gãc chuång, ®i l¹i chÖch cho¹ng, yÕu Ch÷a b»ng Gentamycin hoÆc Bisepton vμ tiÕp n−íc.

ít, sau ®ã liÖt ch©n sau råi chÕt trong vßng 1 tuÇn.

b) Do vi khuÈn Salmonella: gÆp ë mäi løa tuæi, Tû lÖ chÕt rÊt cao, Ýt con khái bÖnh.

con vËt sèt cao, Øa láng cã nhÇy. Dïng TD Flox Khi mæ lîn bÖnh thÊy hiÖn t−îng xuÊt huyÕt 30% tiªm ®Ó ch÷a.

lÊm tÊm ë phæi, tim, ruét, h¹ch vμ thËn. NÕu ®iÓn c) Do cÇu ký trïng: x¶y ra ë dª, cõu tõ 1-3

h×nh thÊy cã nèt loÐt h×nh chiÕc khuy ¸o ë chç ruét th¸ng tuæi, ®i Øa láng cã m¸u, bá ¨n, b¹i liÖt ch©n.

non tiÕp gi¸p ruét giμ.

Ch÷a b»ng Sulfamit.

Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

Cã thÓ dïng kh¸ng thÓ Hanvet KTEHi ®Ó

BÖnh kh«ng ch÷a ®−îc. Tèt nhÊt lμ tiªm phßng phßng, ch÷a bÖnh tiªu ch¶y ë dª, cõu míi sinh.

v¾cxin cho lîn tõ 1 th¸ng tuæi, sau khi tiªm 7-14

ngμy lîn cã miÔn dÞch. Cçh ®óng nhÊt lμ tiªm 1 ml v¾cxin vμo b¾p thÞt. MiÔn dÞch ®−îc 1 n¨m.

48

49

https://thuviensach.vn

C©u hái 47: Lîn sèt ®ét ngét, thë khã, bá ¨n Th«ng th−êng lîn sèt, bá ¨n, thë nhanh, t¸o lμ bÖnh g×?

bãn, trªn da næi cç nèt ®á h×nh vu«ng, h×nh trßn tùa nh− h×nh con dÊu ®ãng trªn cç giÊy tê. Lîn

Tr¶ lêi:

chÕt sau 3-4 ngμy, nÕu kh«ng chÕt th× chuyÓn sang

§©y cã thÓ lμ bÖnh tô huyÕt trïng, lμ bÖnh m·n tÝnh: gÇy, s−ng khíp, da bÞ trãc tõng m¶ng, cÊp tÝnh do vi khuÈn Pasteurella g©y ra, hay x¶y sau cïng chÕt do kiÖt søc vμ rèi lo¹n tuÇn hoμn v×

ra vμo vô ®«ng xu©n hoÆc mïa nãng Èm.

vi khuÈn lμm biÕn d¹ng hoÆc háng van tim.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cçh ®iÒu trÞ:

Lîn ®ét nhiªn sèt cao, bá ¨n, trªn da ®á rùc Tiªm Penicillin cã kÕt qu¶ tèt.

thμnh m¶ng sau chuyÓn thμnh tÝm sÉm, thë khã, Cçh phßng bÖnh:

sïi bät mÐp, run rÈy, co giËt, ®«i khi rèng lªn. Lîn Tiªm b»ng v¾cxin nh−îc ®éc VR2 hoÆc v¾cxin chÕt nhanh sau 12-24 giê.

tô dÊu phßng c¶ bÖnh ®ãng dÊu vμ tô huyÕt trïng.

Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

C©u hái 49: BÖnh phã th−¬ng hμn cã triÖu Ch÷a b»ng Streptomycin hoÆc cç kh¸ng sinh chøng g×?

khç ®Òu cã kÕt qu¶ tèt.

Tr¶ lêi:

Phßng bÖnh b»ng cçh tiªm v¾cxin 6 th¸ng 1

BÖnh do vi khuÈn Salmonella g©y ra (®· nãi ë lÇn, miÔn dÞch kÐo dμi ®−îc 4-5 th¸ng vμ chØ ®¹t phÇn bÖnh chung). BÖnh hay g©y cho lîn 1-4

hiÖu qu¶ 70-80% tæng ®μn.

th¸ng tuæi, triÖu chøng chÝnh lμ Øa ch¶y ph©n C©u hái 48: Lîn bÞ sèt trªn da næi vÕt ®á h×nh tanh ®«i khi cã m¸u. §iÒu trÞ b»ng TD Flox 30%

vu«ng, h×nh trßn lμ bÖnh g×?

hoÆc TD Sone.

Tr¶ lêi:

C©u hái 50: BÖnh liªn tô cÇu ch÷a b»ng thuèc g×?

§©y lμ bÖnh ®ãng dÊu lîn, mét bÖnh truyÒn

Tr¶ lêi:

nhiÔm do vi khuÈn g©y ra. Lîn 3-12 th¸ng dÔ m¾c.

Ng−êi mæ thÞt lîn bÞ x©y x−íc ë tay dÔ bÞ l©y bÖnh BÖnh do vi khuÈn liªn tô cÇu g©y ra. §ã lμ cç vi khuÈn lu«n cã s½n trong thiªn nhiªn, dÔ dμng g©y sèt cao, s−ng ®á ë vÕt th−¬ng.

x©m nhËp vμo c¬ thÓ gia sóc khi ®iÒu kiÖn vÖ sinh TriÖu chøng cña bÖnh:

kÐm, thiÕu dinh d−ìng hay Èm thÊp. HoÆc khi lîn Lîn còng sèt cao, nÕu quçÊp th× chÕt trong bÞ cóm, bÞ suyÔn, cç vi khuÈn nμy sÏ trçi dËy vμi giê, ch−a kÞp xuÊt hiÖn dÊu ®á trªn da.

t¨ng c−êng ®éc tÝnh vμ g©y bÖnh.

50

51

https://thuviensach.vn

C©u hái 47: Lîn sèt ®ét ngét, thë khã, bá ¨n Th«ng th−êng lîn sèt, bá ¨n, thë nhanh, t¸o lμ bÖnh g×?

bãn, trªn da næi cç nèt ®á h×nh vu«ng, h×nh trßn tùa nh− h×nh con dÊu ®ãng trªn cç giÊy tê. Lîn

Tr¶ lêi:

chÕt sau 3-4 ngμy, nÕu kh«ng chÕt th× chuyÓn sang

§©y cã thÓ lμ bÖnh tô huyÕt trïng, lμ bÖnh m·n tÝnh: gÇy, s−ng khíp, da bÞ trãc tõng m¶ng, cÊp tÝnh do vi khuÈn Pasteurella g©y ra, hay x¶y sau cïng chÕt do kiÖt søc vμ rèi lo¹n tuÇn hoμn v×

ra vμo vô ®«ng xu©n hoÆc mïa nãng Èm.

vi khuÈn lμm biÕn d¹ng hoÆc háng van tim.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cçh ®iÒu trÞ:

Lîn ®ét nhiªn sèt cao, bá ¨n, trªn da ®á rùc Tiªm Penicillin cã kÕt qu¶ tèt.

thμnh m¶ng sau chuyÓn thμnh tÝm sÉm, thë khã, Cçh phßng bÖnh:

sïi bät mÐp, run rÈy, co giËt, ®«i khi rèng lªn. Lîn Tiªm b»ng v¾cxin nh−îc ®éc VR2 hoÆc v¾cxin chÕt nhanh sau 12-24 giê.

tô dÊu phßng c¶ bÖnh ®ãng dÊu vμ tô huyÕt trïng.

Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

C©u hái 49: BÖnh phã th−¬ng hμn cã triÖu Ch÷a b»ng Streptomycin hoÆc cç kh¸ng sinh chøng g×?

khç ®Òu cã kÕt qu¶ tèt.

Tr¶ lêi:

Phßng bÖnh b»ng cçh tiªm v¾cxin 6 th¸ng 1

BÖnh do vi khuÈn Salmonella g©y ra (®· nãi ë lÇn, miÔn dÞch kÐo dμi ®−îc 4-5 th¸ng vμ chØ ®¹t phÇn bÖnh chung). BÖnh hay g©y cho lîn 1-4

hiÖu qu¶ 70-80% tæng ®μn.

th¸ng tuæi, triÖu chøng chÝnh lμ Øa ch¶y ph©n C©u hái 48: Lîn bÞ sèt trªn da næi vÕt ®á h×nh tanh ®«i khi cã m¸u. §iÒu trÞ b»ng TD Flox 30%

vu«ng, h×nh trßn lμ bÖnh g×?

hoÆc TD Sone.

Tr¶ lêi:

C©u hái 50: BÖnh liªn tô cÇu ch÷a b»ng thuèc g×?

§©y lμ bÖnh ®ãng dÊu lîn, mét bÖnh truyÒn

Tr¶ lêi:

nhiÔm do vi khuÈn g©y ra. Lîn 3-12 th¸ng dÔ m¾c.

Ng−êi mæ thÞt lîn bÞ x©y x−íc ë tay dÔ bÞ l©y bÖnh BÖnh do vi khuÈn liªn tô cÇu g©y ra. §ã lμ cç vi khuÈn lu«n cã s½n trong thiªn nhiªn, dÔ dμng g©y sèt cao, s−ng ®á ë vÕt th−¬ng.

x©m nhËp vμo c¬ thÓ gia sóc khi ®iÒu kiÖn vÖ sinh TriÖu chøng cña bÖnh:

kÐm, thiÕu dinh d−ìng hay Èm thÊp. HoÆc khi lîn Lîn còng sèt cao, nÕu quçÊp th× chÕt trong bÞ cóm, bÞ suyÔn, cç vi khuÈn nμy sÏ trçi dËy vμi giê, ch−a kÞp xuÊt hiÖn dÊu ®á trªn da.

t¨ng c−êng ®éc tÝnh vμ g©y bÖnh.

50

51

https://thuviensach.vn

TriÖu chøng cña bÖnh: viªm phæi, viªm ruét míi cÇn ®iÒu trÞ b»ng

- ThÓ nhiÔm khuÈn huyÕt: sèt cao, da ®á rùc, Penicillin, Streptomycin hoÆc Tylosin.

chÕt trong vßng 1-3 ngμy.

C©u hái 52: BÖnh suyÔn ë lîn cã gièng bÖnh

- Viªm phæi, mμng phæi lμm lîn ho, sèt, khã suyÔn ë ng−êi?

thë, hay thÊy ë n¬i cã bÖnh suyÔn.

- Viªm phóc m¹c, viªm tö cung, viªm vó, cç ¸p xe.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ:

BÖnh suyÔn lîn lμ bÖnh viªm phæi truyÒn nhiÔm m·n tÝnh hay x¶y ra ë cç tr¹i nu«i lîn tËp Penicillin phèi hîp víi Streptomycin trung. BÖnh l©y do con èm tiÕp xóc víi con kháe.

Penicillin + Kanamycin hoÆc Kana - Ampi, Lîn bÞ bÖnh lÇn ®Çu hay bÞ thÓ cÊp tÝnh.

Colimutin

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cçh phßng bÖnh:

Lîn sèt, thë nhanh, ho khan, gÇy sót, kÐm ¨n, Nu«i d−ìng tèt vμ t¨ng c−êng vÖ sinh chuång t¸o bãn. Con bÞ nÆng th× chÕt trong vßng 7 ngμy.

tr¹i. Cã thÓ tiªm v¾cxin tô cÇu, miÔn dÞch ®−îc tõ Sè cßn l¹i chuyÓn sang thÓ çÊp, bÖnh nhÑ, tiÕn 4-6 th¸ng.

triÓn trong 2-3 tuÇn vμ Ýt chÕt h¬n. Nu«i d−ìng tèt C©u hái 51: Nªu ®Æc ®iÓm cña bÖnh ®Ëu lîn th× ®a sè chuyÓn sang thÓ m·n tÝnh. Lîn th−êng vμ cçh ch÷a?

ho vμo lóc s¸ng sím vμ ®ªm tèi. Khi lîn bÞ ®uæi ch¹y th× ho, thë khã vμ nhanh, bông phËp phång.

Tr¶ lêi:

NÕu nu«i d−ìng tèt th× lîn vÉn ph¸t triÓn nh−ng BÖnh ®Ëu do virus g©y ra. BÖnh l©y lan nhanh chËm lín vμ tiªu tèn nhiÒu thøc ¨n h¬n b×nh trong ®μn nh−ng con vËt Ýt khi chÕt.

th−êng lμm cho viÖc ch¨n nu«i kh«ng cã l·i. Lîn TriÖu chøng cña bÖnh:

mÑ m¾c thÓ Èn hoÆc lîn ®ùc gièng lμ nguån truyÒn Lîn sèt, bá ¨n, viªm niªm m¹c mòi vμ m¾t, bÖnh trong ®μn.

sau 2-3 ngμy môn ®Ëu mäc kh¾p c¬ thÓ, sau Khi mæ lîn thÊy bÞ viªm phæi, cç r×a thuú môn vì ra t¹o vÕt loÐt cã mñ ®−êng kÝnh 0,5-1

viªm cã tÝnh chÊt ®èi xøng gi÷a 2 l¸ phæi. Chç bÞ

cm råi ®ãng vÈy.

viªm mÊt tÝnh xèp cña phæi mμ ®Æc nh− thÞt hoÆc Cçh ®iÒu trÞ:

cøng nh− gan. NÕu cã béi nhiÔm vi khuÈn th×

B«i cç môn loÐt b»ng dung dÞch xanh bÖnh nÆng lªn g©y viªm phæi, khÝ qu¶n, con vËt methylen 1‰, chØ con bÞ nÆng nh− biÕn chøng dÔ chÕt.

52

53

https://thuviensach.vn

TriÖu chøng cña bÖnh: viªm phæi, viªm ruét míi cÇn ®iÒu trÞ b»ng

- ThÓ nhiÔm khuÈn huyÕt: sèt cao, da ®á rùc, Penicillin, Streptomycin hoÆc Tylosin.

chÕt trong vßng 1-3 ngμy.

C©u hái 52: BÖnh suyÔn ë lîn cã gièng bÖnh

- Viªm phæi, mμng phæi lμm lîn ho, sèt, khã suyÔn ë ng−êi?

thë, hay thÊy ë n¬i cã bÖnh suyÔn.

- Viªm phóc m¹c, viªm tö cung, viªm vó, cç ¸p xe.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ:

BÖnh suyÔn lîn lμ bÖnh viªm phæi truyÒn nhiÔm m·n tÝnh hay x¶y ra ë cç tr¹i nu«i lîn tËp Penicillin phèi hîp víi Streptomycin trung. BÖnh l©y do con èm tiÕp xóc víi con kháe.

Penicillin + Kanamycin hoÆc Kana - Ampi, Lîn bÞ bÖnh lÇn ®Çu hay bÞ thÓ cÊp tÝnh.

Colimutin

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cçh phßng bÖnh:

Lîn sèt, thë nhanh, ho khan, gÇy sót, kÐm ¨n, Nu«i d−ìng tèt vμ t¨ng c−êng vÖ sinh chuång t¸o bãn. Con bÞ nÆng th× chÕt trong vßng 7 ngμy.

tr¹i. Cã thÓ tiªm v¾cxin tô cÇu, miÔn dÞch ®−îc tõ Sè cßn l¹i chuyÓn sang thÓ çÊp, bÖnh nhÑ, tiÕn 4-6 th¸ng.

triÓn trong 2-3 tuÇn vμ Ýt chÕt h¬n. Nu«i d−ìng tèt C©u hái 51: Nªu ®Æc ®iÓm cña bÖnh ®Ëu lîn th× ®a sè chuyÓn sang thÓ m·n tÝnh. Lîn th−êng vμ cçh ch÷a?

ho vμo lóc s¸ng sím vμ ®ªm tèi. Khi lîn bÞ ®uæi ch¹y th× ho, thë khã vμ nhanh, bông phËp phång.

Tr¶ lêi:

NÕu nu«i d−ìng tèt th× lîn vÉn ph¸t triÓn nh−ng BÖnh ®Ëu do virus g©y ra. BÖnh l©y lan nhanh chËm lín vμ tiªu tèn nhiÒu thøc ¨n h¬n b×nh trong ®μn nh−ng con vËt Ýt khi chÕt.

th−êng lμm cho viÖc ch¨n nu«i kh«ng cã l·i. Lîn TriÖu chøng cña bÖnh:

mÑ m¾c thÓ Èn hoÆc lîn ®ùc gièng lμ nguån truyÒn Lîn sèt, bá ¨n, viªm niªm m¹c mòi vμ m¾t, bÖnh trong ®μn.

sau 2-3 ngμy môn ®Ëu mäc kh¾p c¬ thÓ, sau Khi mæ lîn thÊy bÞ viªm phæi, cç r×a thuú môn vì ra t¹o vÕt loÐt cã mñ ®−êng kÝnh 0,5-1

viªm cã tÝnh chÊt ®èi xøng gi÷a 2 l¸ phæi. Chç bÞ

cm råi ®ãng vÈy.

viªm mÊt tÝnh xèp cña phæi mμ ®Æc nh− thÞt hoÆc Cçh ®iÒu trÞ:

cøng nh− gan. NÕu cã béi nhiÔm vi khuÈn th×

B«i cç môn loÐt b»ng dung dÞch xanh bÖnh nÆng lªn g©y viªm phæi, khÝ qu¶n, con vËt methylen 1‰, chØ con bÞ nÆng nh− biÕn chøng dÔ chÕt.

52

53

https://thuviensach.vn

Cçh ®iÒu trÞ:

C©u hái 54: Lîn hay nhiÔm lo¹i giun, s¸n g×?

Dïng mét trong nh÷ng lo¹i thuèc sau nh−ng chØ

Cçh tÈy giun, s¸n?

lμm gi¶m nhÑ triÖu chøng mμ khã døt ®−îc bÖnh.

Tr¶ lêi:

- Tylosin 30-50 mg/kg thÓ träng, dïng trong 7

Lîn sau cai s÷a dÔ nhiÔm nhiÒu lo¹i giun, s¸n.

ngμy, liÒu l−îng gi¶m dÇn, cã thÓ dïng thuèc tiªm Phæ biÕn vμ g©y tç h¹i nhiÒu nhÊt lμ: hoÆc thuèc uèng.

(1) S¸n l¸ ruét: cßn gäi lμ s¸n tai hång (v× nã

- ND Policine, tiªm trong 5-7 ngμy.

gièng tai qu¶ hång), mμu hång, sèng trong ruét

- TD Marbo, TD Dano 180.

non. Lîn m¾c s¸n gÇy cßm, ph©n lóc t¸o lóc láng Dïng thªm thuèc ch÷a ho vμ cç vitamin.

mïi h«i thèi. Êu trïng s¸n sèng trong mét lo¹i èc nhá th−êng s½n cã ë cç ruéng rau muèng, rau C©u hái 53: Lîn con Øa ph©n tr¾ng cã cçh lÊp, bÌo. Khi ra khái èc, Êu trïng b¸m vμo rau nμo ch÷a khái?

bÌo, lîn ¨n ph¶i, sau 45 ngμy th× Êu trïng trë

Tr¶ lêi:

thμnh s¸n tr−ëng thμnh.

Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

Lîn m¾c bÖnh tõ 2-3 ngμy tuæi. Nguyªn nh©n lμ do kh«ng tiªu ho¸ ®−îc s÷a. Lîn Øa nhiÒu lÇn, TÈy s¸n 3 th¸ng mét lÇn b»ng thuèc "DiÖt bá bó, m¾t tròng, l«ng xï, chÕt sau 3-5 ngμy.

giun s¸n" cña C«ng ty thuèc Thó y DiÔm Uyªn víi liÒu 0,5 g/5-10 kg thÓ träng. ñ ph©n hμng th¸ng BÖnh hay gÆp vμo mïa xu©n Èm −ít.

®Ó diÖt trøng s¸n tr−íc khi ®−a ra bãn ruéng. Rau Cçh ®iÒu trÞ: ph¶i ch÷a phèi hîp: bÌo nªn nÊu chÝn.

- Hanvet KTEHi hoÆc dïng vi khuÈn Subtilis (2) Giun ®òa: sèng trong ruét non cç lo¹i lîn, vμ men s÷a chua nh− Bacillus Enzym.

h¬i gièng giun ®òa ng−êi lμm lîn gÇy cßm, thiÕu

- NÕu kh«ng khái th× dïng kh¸ng sinh nh−

m¸u, viªm ruét, nhiÒu th× g©y t¾c ruét. ë giai TD Neomise, TD Colicin mçi ngμy, trong 3-4

®o¹n Êu trïng, Êu trïng giun di hμnh lªn phæi g©y ngμy. Dïng thªm n−íc s¾c lçã chÊt ch¸t nh− l¸

viªm phæi. Giun sèng ®−îc trong ruét tíi 10 th¸ng.

æi, l¸ sim.

Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

Cçh phßng bÖnh: gi÷ chuång kh« r¸o, tho¸ng TÈy b»ng Levamizol liÒu 5 mg/kg thÓ träng m¸t vμ Êm, cho mÑ ¨n gi¶m chÊt bÐo, thªm s¾t, nÕu tiªm hoÆc 7,5 mg/kg thÓ träng nÕu cho uèng.

®ång, c«ban trong khÈu phÇn.

§Ó phßng bÖnh, tÈy giun cho lîn 3 th¸ng 1 lÇn.

54

55

https://thuviensach.vn

Cçh ®iÒu trÞ:

C©u hái 54: Lîn hay nhiÔm lo¹i giun, s¸n g×?

Dïng mét trong nh÷ng lo¹i thuèc sau nh−ng chØ

Cçh tÈy giun, s¸n?

lμm gi¶m nhÑ triÖu chøng mμ khã døt ®−îc bÖnh.

Tr¶ lêi:

- Tylosin 30-50 mg/kg thÓ träng, dïng trong 7

Lîn sau cai s÷a dÔ nhiÔm nhiÒu lo¹i giun, s¸n.

ngμy, liÒu l−îng gi¶m dÇn, cã thÓ dïng thuèc tiªm Phæ biÕn vμ g©y tç h¹i nhiÒu nhÊt lμ: hoÆc thuèc uèng.

(1) S¸n l¸ ruét: cßn gäi lμ s¸n tai hång (v× nã

- ND Policine, tiªm trong 5-7 ngμy.

gièng tai qu¶ hång), mμu hång, sèng trong ruét

- TD Marbo, TD Dano 180.

non. Lîn m¾c s¸n gÇy cßm, ph©n lóc t¸o lóc láng Dïng thªm thuèc ch÷a ho vμ cç vitamin.

mïi h«i thèi. Êu trïng s¸n sèng trong mét lo¹i èc nhá th−êng s½n cã ë cç ruéng rau muèng, rau C©u hái 53: Lîn con Øa ph©n tr¾ng cã cçh lÊp, bÌo. Khi ra khái èc, Êu trïng b¸m vμo rau nμo ch÷a khái?

bÌo, lîn ¨n ph¶i, sau 45 ngμy th× Êu trïng trë

Tr¶ lêi:

thμnh s¸n tr−ëng thμnh.

Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

Lîn m¾c bÖnh tõ 2-3 ngμy tuæi. Nguyªn nh©n lμ do kh«ng tiªu ho¸ ®−îc s÷a. Lîn Øa nhiÒu lÇn, TÈy s¸n 3 th¸ng mét lÇn b»ng thuèc "DiÖt bá bó, m¾t tròng, l«ng xï, chÕt sau 3-5 ngμy.

giun s¸n" cña C«ng ty thuèc Thó y DiÔm Uyªn víi liÒu 0,5 g/5-10 kg thÓ träng. ñ ph©n hμng th¸ng BÖnh hay gÆp vμo mïa xu©n Èm −ít.

®Ó diÖt trøng s¸n tr−íc khi ®−a ra bãn ruéng. Rau Cçh ®iÒu trÞ: ph¶i ch÷a phèi hîp: bÌo nªn nÊu chÝn.

- Hanvet KTEHi hoÆc dïng vi khuÈn Subtilis (2) Giun ®òa: sèng trong ruét non cç lo¹i lîn, vμ men s÷a chua nh− Bacillus Enzym.

h¬i gièng giun ®òa ng−êi lμm lîn gÇy cßm, thiÕu

- NÕu kh«ng khái th× dïng kh¸ng sinh nh−

m¸u, viªm ruét, nhiÒu th× g©y t¾c ruét. ë giai TD Neomise, TD Colicin mçi ngμy, trong 3-4

®o¹n Êu trïng, Êu trïng giun di hμnh lªn phæi g©y ngμy. Dïng thªm n−íc s¾c lçã chÊt ch¸t nh− l¸

viªm phæi. Giun sèng ®−îc trong ruét tíi 10 th¸ng.

æi, l¸ sim.

Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

Cçh phßng bÖnh: gi÷ chuång kh« r¸o, tho¸ng TÈy b»ng Levamizol liÒu 5 mg/kg thÓ träng m¸t vμ Êm, cho mÑ ¨n gi¶m chÊt bÐo, thªm s¾t, nÕu tiªm hoÆc 7,5 mg/kg thÓ träng nÕu cho uèng.

®ång, c«ban trong khÈu phÇn.

§Ó phßng bÖnh, tÈy giun cho lîn 3 th¸ng 1 lÇn.

54

55

https://thuviensach.vn

NÕu dïng thuèc tÈy, ch÷a ®−îc c¶ 2 bÖnh s¸n l¸

ruét, giun ®òa vμ nhiÒu lo¹i giun khç.

(3) Giun phæi: nhá nh− sîi chØ, sèng thμnh bói trong phæi lîn g©y ho, khã thë, viªm phæi, cã thÓ

BÖNH ë CHã

lμm lîn chÕt.

BÖnh hay cã ë ®μn lîn vïng trung du. Sau khi C©u hái 55: BÖnh ca re cña chã cã ®Æc ®iÓm g×?

nhiÔm Êu trïng 8 ngμy th× lîn ho, ®Çu tiªn ho

Tr¶ lêi:

khan nhiÒu, liªn tôc, ch¶y n−íc mòi, lîn khã thë cã khi ph¶i quú xuèng ®Êt ®Ó thë, sau 4 tuÇn th×

Ngoμi bÖnh d¹i, chã cßn hay m¾c bÖnh ca re chÕt. Lîn bÞ bÖnh lμ do ¨n ph¶i giun ®Êt cã Êu g©y chÕt nhiÒu. BÖnh do virus g©y ra, x¶y ra ë trïng giun phæi.

chã mäi løa tuæi nh−ng chã tõ 3-6 th¸ng tuæi hay bÞ nÆng nhÊt.

Cçh ®iÒu trÞ: cho uèng mét trong nh÷ng lo¹i thuèc sau:

TriÖu chøng cña bÖnh:

- Tetramisol 100 mg/kg thÓ träng, hoÆc Thêi gian ñ bÖnh tõ 6-9 ngμy. Chã b¾t ®Çu sèt cao trong 1-3 ngμy. M¾t ®á ch¶y nhö ®Æc, ch¶y

- Levamisol 6,5 mg/kg thÓ träng, hoÆc n−íc mòi, sî ¸nh s¸ng. B¾t ®Çu cã dÊu hiÖu thÇn

- Mebendazol 200 mg/kg thÓ träng.

kinh: co giËt, liÖt ch©n sau, ®i lo¹ng cho¹ng, hμm Cçh phßng bÖnh: gi÷ chuång kh« r¸o, kh«ng ch¶y dít d·i. Næi nhiÒu môn mñ trªn da bông...

th¶ r«ng ®Ó lîn bíi ®Êt ¨n giun.

Cã khi n«n möa, Øa ch¶y. BÖnh kÐo dμi tõ 1 tuÇn

®Õn 1 th¸ng, tû lÖ chÕt lªn ®Õn 90%.

Cçh ®iÒu trÞ:

Ýt cã kÕt qu¶. NÕu nhÑ th× ch÷a b»ng kh¸ng sinh ®Ó chèng vi khuÈn béi nhiÔm, cç thuèc ch÷a triÖu chøng h« hÊp, tiªu ho¸. Chã c¶nh ®¾t tiÒn cã thÓ dïng cç lo¹i thuèc cao cÊp H5000, nh−ng nãi chung nªn mêi bç sÜ thó y.

Cçh phßng bÖnh:

Tiªm v¾cxin ca re cho chã tõ 8 tuÇn ®Õn 3

th¸ng tuæi.

56

57

https://thuviensach.vn

NÕu dïng thuèc tÈy, ch÷a ®−îc c¶ 2 bÖnh s¸n l¸

ruét, giun ®òa vμ nhiÒu lo¹i giun khç.

(3) Giun phæi: nhá nh− sîi chØ, sèng thμnh bói trong phæi lîn g©y ho, khã thë, viªm phæi, cã thÓ

BÖNH ë CHã

lμm lîn chÕt.

BÖnh hay cã ë ®μn lîn vïng trung du. Sau khi C©u hái 55: BÖnh ca re cña chã cã ®Æc ®iÓm g×?

nhiÔm Êu trïng 8 ngμy th× lîn ho, ®Çu tiªn ho

Tr¶ lêi:

khan nhiÒu, liªn tôc, ch¶y n−íc mòi, lîn khã thë cã khi ph¶i quú xuèng ®Êt ®Ó thë, sau 4 tuÇn th×

Ngoμi bÖnh d¹i, chã cßn hay m¾c bÖnh ca re chÕt. Lîn bÞ bÖnh lμ do ¨n ph¶i giun ®Êt cã Êu g©y chÕt nhiÒu. BÖnh do virus g©y ra, x¶y ra ë trïng giun phæi.

chã mäi løa tuæi nh−ng chã tõ 3-6 th¸ng tuæi hay bÞ nÆng nhÊt.

Cçh ®iÒu trÞ: cho uèng mét trong nh÷ng lo¹i thuèc sau:

TriÖu chøng cña bÖnh:

- Tetramisol 100 mg/kg thÓ träng, hoÆc Thêi gian ñ bÖnh tõ 6-9 ngμy. Chã b¾t ®Çu sèt cao trong 1-3 ngμy. M¾t ®á ch¶y nhö ®Æc, ch¶y

- Levamisol 6,5 mg/kg thÓ träng, hoÆc n−íc mòi, sî ¸nh s¸ng. B¾t ®Çu cã dÊu hiÖu thÇn

- Mebendazol 200 mg/kg thÓ träng.

kinh: co giËt, liÖt ch©n sau, ®i lo¹ng cho¹ng, hμm Cçh phßng bÖnh: gi÷ chuång kh« r¸o, kh«ng ch¶y dít d·i. Næi nhiÒu môn mñ trªn da bông...

th¶ r«ng ®Ó lîn bíi ®Êt ¨n giun.

Cã khi n«n möa, Øa ch¶y. BÖnh kÐo dμi tõ 1 tuÇn

®Õn 1 th¸ng, tû lÖ chÕt lªn ®Õn 90%.

Cçh ®iÒu trÞ:

Ýt cã kÕt qu¶. NÕu nhÑ th× ch÷a b»ng kh¸ng sinh ®Ó chèng vi khuÈn béi nhiÔm, cç thuèc ch÷a triÖu chøng h« hÊp, tiªu ho¸. Chã c¶nh ®¾t tiÒn cã thÓ dïng cç lo¹i thuèc cao cÊp H5000, nh−ng nãi chung nªn mêi bç sÜ thó y.

Cçh phßng bÖnh:

Tiªm v¾cxin ca re cho chã tõ 8 tuÇn ®Õn 3

th¸ng tuæi.

56

57

https://thuviensach.vn

C©u hái 56: Chã ®i Øa ra m¸u råi chÕt lμ bÖnh g×?

Cçh ®iÒu trÞ:

Tr¶ lêi:

Cã thÓ truyÒn m¸u hoÆc tiªm n−íc sinh lý cã glucoza, Erymutin, Doxy.Tialin (thuèc cã thμnh

§©y lμ bÖnh Parvo, héi chøng viªm d¹ dμy vμ

phÇn Doxycyline kÕt hîp víi Tiamulin)... Cã thÓ

ruét cÊp tÝnh. Chã 6 tuÇn tuæi ®Õn 1 n¨m hay m¾c.

tiªm phßng v¾cxin mçi n¨m 1 lÇn.

TriÖu chøng: sèt 410C vμi ngμy, bá ¨n, Øa ch¶y, n«n möa, ph©n cã mμu cμ phª hoÆc tr¾ng ®ôc, sau C©u hái 58: Chã bÞ vμng da lμ bÖnh g×?

cã lÉn niªm m¹c ruét lÇy nhÇy. Chã non hay chÕt

Tr¶ lêi:

v× mÊt n−íc, mÊt m¸u, cã khi chÕt nhanh sau 1-2 ngμy.

§©y lμ bÖnh Lepto.

Cçh ®iÒu trÞ: Chã c¶nh quý th× cã thÓ tiªm TriÖu chøng cña bÖnh:

huyÕt thanh, tiªm n−íc sinh lý mÆn ngät ®Ó

Viªm d¹ dμy vμ ruét, vμng da, viªm thËn. Chã chèng mÊt n−íc, vitamin K, B1, B.complex, röa sèt, bá ¨n, yÕu hai ch©n sau, kh¸t n−íc, niªm m¹c ruét vμ cho uèng Atropin ®Ó chèng n«n. Chèng miÖng xung huyÕt, thë khã, mïi h«i, run rÈy, n«n ra béi nhiÔm th× tiªm Ampicillin hoÆc Kanamycin m¸u. Chã con thÊy da xuÊt huyÕt, t¸o bãn, bÝ ®¸i, hoÆc uèng Bisepton, Kana - ampi.

phï mÆt, sau 3-10 ngμy th× chÕt. Tû lÖ chÕt ë chã con Cçh phßng bÖnh:

tõ 70-90%.

Tiªm v¾cxin 2 lÇn khi chã 7 vμ 12 tuÇn tuæi.

Cçh ®iÒu trÞ:

Dïng Penicillin 10.000 ®v/kg thÓ träng/ngμy, C©u hái 57: Chã cã bÞ bÖnh viªm gan kh«ng?

chia 2-3 lÇn, tiªm liÒn 5-7 ngμy hoÆc TD oxacinXL

Tr¶ lêi:

chØ tiªm 1 lÇn tç dông kÐo dμi trong 6 ngμy.

Chã th−êng bÞ bÖnh viªm gan virus ë mäi løa C©u hái 59: Giun, s¸n cã g©y h¹i cho chã kh«ng?

tuæi, nÆng nhÊt lμ chã con 1-3 th¸ng tuæi; chã lín bÞ nhÑ.

Tr¶ lêi:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cã ba lo¹i giun, s¸n g©y h¹i:

Sèt cao trªn 400C, sèt cçh nhËt trong 1 tuÇn.

(1) Giun ®òa: sèng ë ruét non, g©y bÖnh nÆng ë Chã mÖt mái, kh¸t n−íc, ch¶y n−íc m¾t n−íc mòi, chã con. Giun lμm chã gÇy yÕu, ®au bông, Øa ch¶y...

Øa ch¶y, sê bông thÊy ®au. MiÖng xuÊt huyÕt.

TÈy b»ng Mebendazol, liÒu 50-100 mg/kg thÓ

Bông s−ng to, phï vïng ngùc, bông vμ cæ, chã con träng, chia 2 lÇn trong ngμy, dïng 2 ngμy liÒn hay bÞ chÕt, gan s−ng to mμu vμng.

hoÆc Levamisol 7 mg/kg thÓ träng cho uèng 1 lÇn.

58

59

https://thuviensach.vn

C©u hái 56: Chã ®i Øa ra m¸u råi chÕt lμ bÖnh g×?

Cçh ®iÒu trÞ:

Tr¶ lêi:

Cã thÓ truyÒn m¸u hoÆc tiªm n−íc sinh lý cã glucoza, Erymutin, Doxy.Tialin (thuèc cã thμnh

§©y lμ bÖnh Parvo, héi chøng viªm d¹ dμy vμ

phÇn Doxycyline kÕt hîp víi Tiamulin)... Cã thÓ

ruét cÊp tÝnh. Chã 6 tuÇn tuæi ®Õn 1 n¨m hay m¾c.

tiªm phßng v¾cxin mçi n¨m 1 lÇn.

TriÖu chøng: sèt 410C vμi ngμy, bá ¨n, Øa ch¶y, n«n möa, ph©n cã mμu cμ phª hoÆc tr¾ng ®ôc, sau C©u hái 58: Chã bÞ vμng da lμ bÖnh g×?

cã lÉn niªm m¹c ruét lÇy nhÇy. Chã non hay chÕt

Tr¶ lêi:

v× mÊt n−íc, mÊt m¸u, cã khi chÕt nhanh sau 1-2 ngμy.

§©y lμ bÖnh Lepto.

Cçh ®iÒu trÞ: Chã c¶nh quý th× cã thÓ tiªm TriÖu chøng cña bÖnh:

huyÕt thanh, tiªm n−íc sinh lý mÆn ngät ®Ó

Viªm d¹ dμy vμ ruét, vμng da, viªm thËn. Chã chèng mÊt n−íc, vitamin K, B1, B.complex, röa sèt, bá ¨n, yÕu hai ch©n sau, kh¸t n−íc, niªm m¹c ruét vμ cho uèng Atropin ®Ó chèng n«n. Chèng miÖng xung huyÕt, thë khã, mïi h«i, run rÈy, n«n ra béi nhiÔm th× tiªm Ampicillin hoÆc Kanamycin m¸u. Chã con thÊy da xuÊt huyÕt, t¸o bãn, bÝ ®¸i, hoÆc uèng Bisepton, Kana - ampi.

phï mÆt, sau 3-10 ngμy th× chÕt. Tû lÖ chÕt ë chã con Cçh phßng bÖnh:

tõ 70-90%.

Tiªm v¾cxin 2 lÇn khi chã 7 vμ 12 tuÇn tuæi.

Cçh ®iÒu trÞ:

Dïng Penicillin 10.000 ®v/kg thÓ träng/ngμy, C©u hái 57: Chã cã bÞ bÖnh viªm gan kh«ng?

chia 2-3 lÇn, tiªm liÒn 5-7 ngμy hoÆc TD oxacinXL

Tr¶ lêi:

chØ tiªm 1 lÇn tç dông kÐo dμi trong 6 ngμy.

Chã th−êng bÞ bÖnh viªm gan virus ë mäi løa C©u hái 59: Giun, s¸n cã g©y h¹i cho chã kh«ng?

tuæi, nÆng nhÊt lμ chã con 1-3 th¸ng tuæi; chã lín bÞ nhÑ.

Tr¶ lêi:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cã ba lo¹i giun, s¸n g©y h¹i:

Sèt cao trªn 400C, sèt cçh nhËt trong 1 tuÇn.

(1) Giun ®òa: sèng ë ruét non, g©y bÖnh nÆng ë Chã mÖt mái, kh¸t n−íc, ch¶y n−íc m¾t n−íc mòi, chã con. Giun lμm chã gÇy yÕu, ®au bông, Øa ch¶y...

Øa ch¶y, sê bông thÊy ®au. MiÖng xuÊt huyÕt.

TÈy b»ng Mebendazol, liÒu 50-100 mg/kg thÓ

Bông s−ng to, phï vïng ngùc, bông vμ cæ, chã con träng, chia 2 lÇn trong ngμy, dïng 2 ngμy liÒn hay bÞ chÕt, gan s−ng to mμu vμng.

hoÆc Levamisol 7 mg/kg thÓ träng cho uèng 1 lÇn.

58

59

https://thuviensach.vn

Chã con 2 tuÇn tuæi th× dïng Piperazin liÒu 0,1 g/kg thÓ träng hoμ vμo s÷a cho uèng, 4 vμ 6

tuÇn sau tÈy l¹i.

(2) Giun mãc: giun nhá sèng ë ruét non, hót m¸u, tiÕt chÊt ®éc lμm chã gÇy yÕu, viªm ruét vμ

cã triÖu chøng thÇn kinh. TÈy b»ng Mebendazol BÖNH ë THá

víi liÒu 60 mg/kg thÓ träng/ngμy, chia 2 lÇn. TÈy trong 3 ngμy liÒn.

C©u hái 60: Cçh ch÷a bÖnh cÇu ký trïng ë thá?

(3) S¸n d©y: rÊt phæ biÕn ë chã vμ cã hai

Tr¶ lêi:

lo¹i chÝnh:

Thá tõ 5-15 tuÇn tuæi dÔ m¾c bÖnh nμy, bÖnh

- S¸n x¬ mÝt: dμi 60 cm, réng 0,5-0,6 cm do Õch do cç loμi cÇu trïng g©y ra. Loμi ë gan g©y ra cç nh¸i truyÒn bÖnh khi chã ¨n ph¶i loμi nμy. TÈy nèt tr¾ng trªn gan lμm thá gÇy mßn. Loμi ë ruét b»ng Lopatol, cho uèng 1 lÇn.

g©y ra Øa ch¶y cã m¸u, thá ®au bông, chËm lín.

- S¸n h¹t d−a: dμi tõ 15-40 cm cã nhiÒu ®Çu, Cçh ®iÒu trÞ:

®Çu b¸m vμo thμnh ruét, cç ®èt th−êng rông theo Dïng Sulfadimetoxin hoÆc Sulfaquinoxalin ph©n ra ngoμi mμu tr¾ng nh− h¹t d−a lª. BÖnh do liÒu 25 mg/kg thÓ träng/ngμy, sö dông trong bä chÐt truyÒn, chã ¨n ph¶i bä chÐt th× m¾c bÖnh.

3-5 ngμy.

Loμi nμy còng tÈy b»ng Lopatol.

C©u hái 61: Thá hay bÞ bÖnh g× ë ®−êng tiªu ho¸?

Tr¶ lêi:

- BÖnh Salmonella (phã th−¬ng hμn): thá míi ®Î chÕt, thá non viªm phæi, viªm ruét, thá c¸i sÈy thai.

- BÖnh nhiÔm ®éc tè do vi khuÈn yÕm khÝ: thá bÞ t¸o bãn, ®Çy h¬i hoÆc Øa ch¶y 1-2 ngμy råi chÕt.

Cçh ®iÒu trÞ:

Tiªm TD Flox 30%, 1 ml/15 kg thÓ träng, 2

ngμy 1 lÇn.

60

61

https://thuviensach.vn

Chã con 2 tuÇn tuæi th× dïng Piperazin liÒu 0,1 g/kg thÓ träng hoμ vμo s÷a cho uèng, 4 vμ 6

tuÇn sau tÈy l¹i.

(2) Giun mãc: giun nhá sèng ë ruét non, hót m¸u, tiÕt chÊt ®éc lμm chã gÇy yÕu, viªm ruét vμ

cã triÖu chøng thÇn kinh. TÈy b»ng Mebendazol BÖNH ë THá

víi liÒu 60 mg/kg thÓ träng/ngμy, chia 2 lÇn. TÈy trong 3 ngμy liÒn.

C©u hái 60: Cçh ch÷a bÖnh cÇu ký trïng ë thá?

(3) S¸n d©y: rÊt phæ biÕn ë chã vμ cã hai

Tr¶ lêi:

lo¹i chÝnh:

Thá tõ 5-15 tuÇn tuæi dÔ m¾c bÖnh nμy, bÖnh

- S¸n x¬ mÝt: dμi 60 cm, réng 0,5-0,6 cm do Õch do cç loμi cÇu trïng g©y ra. Loμi ë gan g©y ra cç nh¸i truyÒn bÖnh khi chã ¨n ph¶i loμi nμy. TÈy nèt tr¾ng trªn gan lμm thá gÇy mßn. Loμi ë ruét b»ng Lopatol, cho uèng 1 lÇn.

g©y ra Øa ch¶y cã m¸u, thá ®au bông, chËm lín.

- S¸n h¹t d−a: dμi tõ 15-40 cm cã nhiÒu ®Çu, Cçh ®iÒu trÞ:

®Çu b¸m vμo thμnh ruét, cç ®èt th−êng rông theo Dïng Sulfadimetoxin hoÆc Sulfaquinoxalin ph©n ra ngoμi mμu tr¾ng nh− h¹t d−a lª. BÖnh do liÒu 25 mg/kg thÓ träng/ngμy, sö dông trong bä chÐt truyÒn, chã ¨n ph¶i bä chÐt th× m¾c bÖnh.

3-5 ngμy.

Loμi nμy còng tÈy b»ng Lopatol.

C©u hái 61: Thá hay bÞ bÖnh g× ë ®−êng tiªu ho¸?

Tr¶ lêi:

- BÖnh Salmonella (phã th−¬ng hμn): thá míi ®Î chÕt, thá non viªm phæi, viªm ruét, thá c¸i sÈy thai.

- BÖnh nhiÔm ®éc tè do vi khuÈn yÕm khÝ: thá bÞ t¸o bãn, ®Çy h¬i hoÆc Øa ch¶y 1-2 ngμy råi chÕt.

Cçh ®iÒu trÞ:

Tiªm TD Flox 30%, 1 ml/15 kg thÓ träng, 2

ngμy 1 lÇn.

60

61

https://thuviensach.vn

C©u hái 62: Thá bÞ mäc cç u trªn ng−êi lμ

bÖnh g×?

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh u nhÇy do virus g©y ra, l©y lan m¹nh do bÞ muçi ®èt.

BÖNH ë GIA CÇM

TriÖu chøng cña bÖnh:

Sau 2-3 ngμy bÞ bÖnh th× xuÊt hiÖn u nhÇy, C©u hái 63: BÖnh gμ rï lμ bÖnh g×? Cçh

®Çu tiªn vÕt ®èt th−êng ë gèc tai vμ quanh m¾t phßng vμ ch÷a bÖnh?

lμm m¾t s−ng, ch¶y n−íc cã mñ lμm m¾t dÝnh l¹i.

Tr¶ lêi:

Sau vμi ngμy, u nhÇy mäc kh¾p ng−êi lμm ®á BÖnh gμ rï còng lμ bÖnh Niuc¸tx¬n do virus g©y s−ng, phï, mμu tÝm sÉm. Cuèi cïng u nhÇy to ra, rÊt nguy hiÓm cho gμ v× l©y lan m¹nh vμ chÕt b»ng h¹t dÎ, nÕu ë trong da th× sê kh«ng ®au, nhiÒu. BÖnh l©y lan qua ®−êng h« hÊp vμ tiªu ho¸.

nÕu ë d−íi da th× kh«ng di ®éng. Thá chÕt v× kiÖt søc vμ nghÑt thë trong 10 ngμy.

TriÖu chøng cña bÖnh: gμ lï rï, bá ¨n, uèng n−íc nhiÒu, ch¶y n−íc mòi, n−íc d·i, khã thë, hay Cçh ®iÒu trÞ vμ phßng bÖnh:

vÈy má, v−¬n cæ ®Ó thë vμ kªu “toãc toãc”; sèt cao, Cçh ly con èm, ch÷a cç triÖu chøng.

ch©n l¹nh, mμo tÝm, Øa ph©n cã n−íc mμu xanh tr¾ng nh− ph©n cß. NÕu bÖnh kÐo dμi, gμ cã triÖu chøng thÇn kinh, ®i siªu vÑo, cæ vÆn, ®Çu nghiªng, hay mæ tr−ît thøc ¨n. Tû lÖ gμ chÕt trªn 90%.

Khi mæ gμ thÊy xuÊt huyÕt ë cuèng mÒ vμ

hËu m«n.

Cçh phßng bÖnh: bÖnh kh«ng ch÷a ®−îc. ChØ

tiªm phßng b»ng v¾cxin Lasota cho gμ 3-8 ngμy tuæi, v¾cxin hÖ 1 cho gμ 60 ngμy tuæi.

C©u hái 64: Gμ, vÞt hay chÕt ®ét ngét lμ bÖnh g×?

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh tô huyÕt trïng do vi khuÈn g©y ra.

62

63

https://thuviensach.vn

C©u hái 62: Thá bÞ mäc cç u trªn ng−êi lμ

bÖnh g×?

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh u nhÇy do virus g©y ra, l©y lan m¹nh do bÞ muçi ®èt.

BÖNH ë GIA CÇM

TriÖu chøng cña bÖnh:

Sau 2-3 ngμy bÞ bÖnh th× xuÊt hiÖn u nhÇy, C©u hái 63: BÖnh gμ rï lμ bÖnh g×? Cçh

®Çu tiªn vÕt ®èt th−êng ë gèc tai vμ quanh m¾t phßng vμ ch÷a bÖnh?

lμm m¾t s−ng, ch¶y n−íc cã mñ lμm m¾t dÝnh l¹i.

Tr¶ lêi:

Sau vμi ngμy, u nhÇy mäc kh¾p ng−êi lμm ®á BÖnh gμ rï còng lμ bÖnh Niuc¸tx¬n do virus g©y s−ng, phï, mμu tÝm sÉm. Cuèi cïng u nhÇy to ra, rÊt nguy hiÓm cho gμ v× l©y lan m¹nh vμ chÕt b»ng h¹t dÎ, nÕu ë trong da th× sê kh«ng ®au, nhiÒu. BÖnh l©y lan qua ®−êng h« hÊp vμ tiªu ho¸.

nÕu ë d−íi da th× kh«ng di ®éng. Thá chÕt v× kiÖt søc vμ nghÑt thë trong 10 ngμy.

TriÖu chøng cña bÖnh: gμ lï rï, bá ¨n, uèng n−íc nhiÒu, ch¶y n−íc mòi, n−íc d·i, khã thë, hay Cçh ®iÒu trÞ vμ phßng bÖnh:

vÈy má, v−¬n cæ ®Ó thë vμ kªu “toãc toãc”; sèt cao, Cçh ly con èm, ch÷a cç triÖu chøng.

ch©n l¹nh, mμo tÝm, Øa ph©n cã n−íc mμu xanh tr¾ng nh− ph©n cß. NÕu bÖnh kÐo dμi, gμ cã triÖu chøng thÇn kinh, ®i siªu vÑo, cæ vÆn, ®Çu nghiªng, hay mæ tr−ît thøc ¨n. Tû lÖ gμ chÕt trªn 90%.

Khi mæ gμ thÊy xuÊt huyÕt ë cuèng mÒ vμ

hËu m«n.

Cçh phßng bÖnh: bÖnh kh«ng ch÷a ®−îc. ChØ

tiªm phßng b»ng v¾cxin Lasota cho gμ 3-8 ngμy tuæi, v¾cxin hÖ 1 cho gμ 60 ngμy tuæi.

C©u hái 64: Gμ, vÞt hay chÕt ®ét ngét lμ bÖnh g×?

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh tô huyÕt trïng do vi khuÈn g©y ra.

62

63

https://thuviensach.vn

Gia cÇm chÕt rÊt nhanh, hÇu nh− kh«ng cã triÖu C©u hái 66: VÞt Øa ch¶y, s−ng ®Çu, s· c¸nh lμ

chøng. Mét sè con ñ rò, bá ¨n, thë khã, sèt 43-bÖnh g×?

440C, mμo tÝm, gi·y giôa råi chÕt.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ:

§©y lμ bÖnh dÞch t¶ vÞt, do mét lo¹i virus g©y Dï chØ vμi con cã bÖnh còng nªn ch÷a cho c¶

ra. BÖnh l©y lan m¹nh lμm chÕt tíi 90%.

®μn. Ch÷a con kháe tr−íc, con èm sau. Tiªm TriÖu chøng cña bÖnh:

Gentamycin hoÆc cho uèng Sunfamit trong 3-4

VÞt b¾t ®Çu sèt cao, ch¶y n−íc m¾t n−íc mòi, ngμy. Gμ nh¹y c¶m víi Streptomycin nªn cÇn mÝ m¾t s−ng cã mñ. N−íc mòi ®ôc nh− mñ, bÞt thËn träng khi dïng.

kÝn lç mòi lμm vÞt thë khã. Sau 2-3 ngμy, vÞt Øa ph©n xanh lo·ng, dÝnh ®Ýt, cã m¸u. §Çu bÞ phï, C©u hái 65: Gumboro lμ bÖnh g×?

liÖt ch©n. Sau 3-5 ngμy th× chÕt.

Tr¶ lêi:

NÕu lμ vÞt m¸i th× ngõng ®Î trøng. Mæ vÞt ra

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm do virus ë gμ, hay thÊy xuÊt huyÕt ë ®−êng tiªu ho¸. Gan mμu x¶y ra ë gμ c«ng nghiÖp. DÔ m¾c nhÊt lμ gμ tõ 15

®ång cã vÕt ho¹i tö tr¾ng, tói mËt s−ng to.

ngμy ®Õn 35 tuÇn tuæi. BÖnh x¶y ra ®ét ngét, Cçh ®iÒu trÞ vμ phßng bÖnh:

trong 1 ngμy ®· cã nhiÒu con èm, chÕt.

BÖnh kh«ng ch÷a ®−îc. NÕu ®μn míi chím vμi TriÖu chøng cña bÖnh:

con bÞ bÖnh th× cøu ®μn b»ng cçh tiªm v¾cxin Bá ¨n, kh¸t n−íc, ®i chÖch cho¹ng, Øa ph©n dÞch t¶ vÞt cho toμn ®μn. Con nμo ®· nhiÔm bÖnh tanh cã vÕt tr¾ng lÉn m¸u. Tû lÖ m¾c bÖnh tíi 70-th× ph¸t nhanh vμ chÕt, nh÷ng con cßn l¹i sÏ ®−îc 80%, tû lÖ chÕt tõ 30-50%.

b¶o vÖ.

BÖnh tÝch ®Æc biÖt lμ tói lç huyÖt s−ng to, Tiªm v¾cxin cho vÞt mét ngμy tuæi, tiªm lÇn 2

lóc 4 tuÇn. VÞt ®Î tiªm mçi n¨m 2 lÇn.

viªm nÆng, c¬ ®ïi xuÊt huyÕt.

Cçh ®iÒu trÞ:

C©u hái 67: VÞt con chÕt ®ét ngét sau khi co Cã thÓ dïng TD Neomix, TD coliamocy, hay giËt lμ bÖnh g×?

TD coliplus.

Tr¶ lêi:

Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin cho gμ vμ gi÷ vÖ sinh

§©y lμ bÖnh viªm gan do virus. VÞt con d−íi 5

hoÆc cho uèng thuèc Gum gμ.

tuÇn tuæi dÔ m¾c nhÊt.

64

65

https://thuviensach.vn

Gia cÇm chÕt rÊt nhanh, hÇu nh− kh«ng cã triÖu C©u hái 66: VÞt Øa ch¶y, s−ng ®Çu, s· c¸nh lμ

chøng. Mét sè con ñ rò, bá ¨n, thë khã, sèt 43-bÖnh g×?

440C, mμo tÝm, gi·y giôa råi chÕt.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ:

§©y lμ bÖnh dÞch t¶ vÞt, do mét lo¹i virus g©y Dï chØ vμi con cã bÖnh còng nªn ch÷a cho c¶

ra. BÖnh l©y lan m¹nh lμm chÕt tíi 90%.

®μn. Ch÷a con kháe tr−íc, con èm sau. Tiªm TriÖu chøng cña bÖnh:

Gentamycin hoÆc cho uèng Sunfamit trong 3-4

VÞt b¾t ®Çu sèt cao, ch¶y n−íc m¾t n−íc mòi, ngμy. Gμ nh¹y c¶m víi Streptomycin nªn cÇn mÝ m¾t s−ng cã mñ. N−íc mòi ®ôc nh− mñ, bÞt thËn träng khi dïng.

kÝn lç mòi lμm vÞt thë khã. Sau 2-3 ngμy, vÞt Øa ph©n xanh lo·ng, dÝnh ®Ýt, cã m¸u. §Çu bÞ phï, C©u hái 65: Gumboro lμ bÖnh g×?

liÖt ch©n. Sau 3-5 ngμy th× chÕt.

Tr¶ lêi:

NÕu lμ vÞt m¸i th× ngõng ®Î trøng. Mæ vÞt ra

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm do virus ë gμ, hay thÊy xuÊt huyÕt ë ®−êng tiªu ho¸. Gan mμu x¶y ra ë gμ c«ng nghiÖp. DÔ m¾c nhÊt lμ gμ tõ 15

®ång cã vÕt ho¹i tö tr¾ng, tói mËt s−ng to.

ngμy ®Õn 35 tuÇn tuæi. BÖnh x¶y ra ®ét ngét, Cçh ®iÒu trÞ vμ phßng bÖnh:

trong 1 ngμy ®· cã nhiÒu con èm, chÕt.

BÖnh kh«ng ch÷a ®−îc. NÕu ®μn míi chím vμi TriÖu chøng cña bÖnh:

con bÞ bÖnh th× cøu ®μn b»ng cçh tiªm v¾cxin Bá ¨n, kh¸t n−íc, ®i chÖch cho¹ng, Øa ph©n dÞch t¶ vÞt cho toμn ®μn. Con nμo ®· nhiÔm bÖnh tanh cã vÕt tr¾ng lÉn m¸u. Tû lÖ m¾c bÖnh tíi 70-th× ph¸t nhanh vμ chÕt, nh÷ng con cßn l¹i sÏ ®−îc 80%, tû lÖ chÕt tõ 30-50%.

b¶o vÖ.

BÖnh tÝch ®Æc biÖt lμ tói lç huyÖt s−ng to, Tiªm v¾cxin cho vÞt mét ngμy tuæi, tiªm lÇn 2

lóc 4 tuÇn. VÞt ®Î tiªm mçi n¨m 2 lÇn.

viªm nÆng, c¬ ®ïi xuÊt huyÕt.

Cçh ®iÒu trÞ:

C©u hái 67: VÞt con chÕt ®ét ngét sau khi co Cã thÓ dïng TD Neomix, TD coliamocy, hay giËt lμ bÖnh g×?

TD coliplus.

Tr¶ lêi:

Phßng bÖnh: tiªm v¾cxin cho gμ vμ gi÷ vÖ sinh

§©y lμ bÖnh viªm gan do virus. VÞt con d−íi 5

hoÆc cho uèng thuèc Gum gμ.

tuÇn tuæi dÔ m¾c nhÊt.

64

65

https://thuviensach.vn

TriÖu chøng cña bÖnh: C©u hái 69: VÞt con bÞ s−ng mÐp, thë khã lμ

VÞt ñ rò, bá ¨n råi ng· vËt ra, ®i l¶o ®¶o, co bÖnh g×?

giËt, ®Çu ngoÑo ra sau, ch©n ®¹p kh«ng khÝ råi

Tr¶ lêi:

chÕt. NhiÔm bÖnh 100% ®μn, tû lÖ chÕt tõ 50-

§©y lμ bÖnh cóm vÞt hay viªm xoang truyÒn 90%. Mæ ra thÊy gan s−ng, mÒm, nhît nh¹t vμ

nhiÔm do virus nh−ng khç víi cóm H5N1.

cã nhiÒu nèt xuÊt huyÕt.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cçh ®iÒu trÞ:

VÞt con ch¶y n−íc mòi, h¾t h¬i vμi ngμy råi Cã thÓ dïng Hanvet K.T.V.

xoang bÞ s−ng phång, trong chøa ®Çy dÞch nhμy, Cçh phßng bÖnh:

kh¶n tiÕng, khã thë. Tû lÖ chÕt cao.

Tiªm v¾cxin viªm gan cho vÞt mÑ 2 lÇn vμo lóc 6

Cçh ®iÒu trÞ:

vμ 8 th¸ng tuæi.

Trén Teramicin vμo thøc ¨n liÒu 5-10 mg cho mét con vÞt mçi ngμy, cho ¨n trong 5-10 ngμy.

C©u hái 68: Ngçng cã bÞ bÖnh dÞch t¶ kh«ng?

Tr¶ lêi:

C©u hái 70: BÖnh hen thë cña gμ lμ bÖnh g×?

Cã. BÖnh dÞch t¶ ngçng do virus Parvo g©y ra.

Tr¶ lêi:

TriÖu chøng cña bÖnh:

§©y lμ bÖnh Myco do Mycoplasma g©y ra. Gμ

Ngçng 2 tuÇn tuæi chÕt nhanh vμ cã dÊu nu«i th¶ v−ên Ýt bÞ, gμ c«ng nghiÖp bÞ nÆng. Cã hai hiÖu thÇn kinh. Ngçng 15-30 ngμy tuæi khi èm thÓ bÖnh:

cã triÖu chøng ®øng tôm vμo nhau, rông l«ng,

- ThÓ h« hÊp m·n tÝnh: gμ dß bÞ thë khß ch¶y n−íc mòi ®Æc, ch¶y n−íc m¾t, khã thë, khÌ, ho, chËm lín, viªm xoang. NÕu nhiÔm vÈy má. Ngçng chÕt thÊy gan s−ng, viªm vïng khuÈn E. coli th× bÖnh nÆng h¬n, dÔ chÕt. Gμ

r×a, tÝch n−íc xoang bông, viªm thËn, tim m¸i gi¶m ®Î.

s−ng. Kh«ng cã thuèc ch÷a.

- ThÓ viªm bao khíp: Gμ dß chËm lín, viªm khíp.

Cçh phßng bÖnh:

Cçh ®iÒu trÞ: TD Spiralixin hoÆc Tylosin Tiªm v¾cxin cho ngçng 1 ngμy tuæi, sau 21

phèi hîp víi Tetracyclin, hoÆc Biseptol hoμ vμo ngμy tiªm nh¾c l¹i. Tiªm phßng cho ngçng m¸i n−íc cho gμ uèng 5 ngμy. NÕu viªm khíp th× tiªm tr−íc khi ®Î.

Gentamycin+Spiramicin.

66

67

https://thuviensach.vn

TriÖu chøng cña bÖnh: C©u hái 69: VÞt con bÞ s−ng mÐp, thë khã lμ

VÞt ñ rò, bá ¨n råi ng· vËt ra, ®i l¶o ®¶o, co bÖnh g×?

giËt, ®Çu ngoÑo ra sau, ch©n ®¹p kh«ng khÝ råi

Tr¶ lêi:

chÕt. NhiÔm bÖnh 100% ®μn, tû lÖ chÕt tõ 50-

§©y lμ bÖnh cóm vÞt hay viªm xoang truyÒn 90%. Mæ ra thÊy gan s−ng, mÒm, nhît nh¹t vμ

nhiÔm do virus nh−ng khç víi cóm H5N1.

cã nhiÒu nèt xuÊt huyÕt.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cçh ®iÒu trÞ:

VÞt con ch¶y n−íc mòi, h¾t h¬i vμi ngμy råi Cã thÓ dïng Hanvet K.T.V.

xoang bÞ s−ng phång, trong chøa ®Çy dÞch nhμy, Cçh phßng bÖnh:

kh¶n tiÕng, khã thë. Tû lÖ chÕt cao.

Tiªm v¾cxin viªm gan cho vÞt mÑ 2 lÇn vμo lóc 6

Cçh ®iÒu trÞ:

vμ 8 th¸ng tuæi.

Trén Teramicin vμo thøc ¨n liÒu 5-10 mg cho mét con vÞt mçi ngμy, cho ¨n trong 5-10 ngμy.

C©u hái 68: Ngçng cã bÞ bÖnh dÞch t¶ kh«ng?

Tr¶ lêi:

C©u hái 70: BÖnh hen thë cña gμ lμ bÖnh g×?

Cã. BÖnh dÞch t¶ ngçng do virus Parvo g©y ra.

Tr¶ lêi:

TriÖu chøng cña bÖnh:

§©y lμ bÖnh Myco do Mycoplasma g©y ra. Gμ

Ngçng 2 tuÇn tuæi chÕt nhanh vμ cã dÊu nu«i th¶ v−ên Ýt bÞ, gμ c«ng nghiÖp bÞ nÆng. Cã hai hiÖu thÇn kinh. Ngçng 15-30 ngμy tuæi khi èm thÓ bÖnh:

cã triÖu chøng ®øng tôm vμo nhau, rông l«ng,

- ThÓ h« hÊp m·n tÝnh: gμ dß bÞ thë khß ch¶y n−íc mòi ®Æc, ch¶y n−íc m¾t, khã thë, khÌ, ho, chËm lín, viªm xoang. NÕu nhiÔm vÈy má. Ngçng chÕt thÊy gan s−ng, viªm vïng khuÈn E. coli th× bÖnh nÆng h¬n, dÔ chÕt. Gμ

r×a, tÝch n−íc xoang bông, viªm thËn, tim m¸i gi¶m ®Î.

s−ng. Kh«ng cã thuèc ch÷a.

- ThÓ viªm bao khíp: Gμ dß chËm lín, viªm khíp.

Cçh phßng bÖnh:

Cçh ®iÒu trÞ: TD Spiralixin hoÆc Tylosin Tiªm v¾cxin cho ngçng 1 ngμy tuæi, sau 21

phèi hîp víi Tetracyclin, hoÆc Biseptol hoμ vμo ngμy tiªm nh¾c l¹i. Tiªm phßng cho ngçng m¸i n−íc cho gμ uèng 5 ngμy. NÕu viªm khíp th× tiªm tr−íc khi ®Î.

Gentamycin+Spiramicin.

66

67

https://thuviensach.vn

C©u hái 71. TriÖu chøng cña vÞt nu«i bÞ ngé th¶ ®ång 2-8 tuÇn tuæi. BÖnh g©y ra do mét loμi

®éc do nÊm mèc?

giun chØ nhá dμi 3-4 cm, ký sinh ë tæ chøc d−íi da

Tr¶ lêi:

vïng cæ vÞt.

VÞt con rÊt mÉn c¶m víi ®éc tè aflatoxin do TriÖu chøng cña bÖnh:

nÊm mèc trong thøc ¨n tiÕt ra. Ng«, l¹c, ®Ëu

§Çu vμ d−íi hμm næi côc, lóc ®Çu mÒm, sau t−¬ng bÞ Èm mèc dÔ sinh ®éc tè. ChØ cÇn mét l−îng to lªn vμ cøng dÇn, g©y viªm. B−íu to lªn lμm vÞt rÊt nhá ®éc tè lμ cã thÓ giÕt hμng lo¹t vÞt con.

khã thë, nghÑn thøc ¨n, gÇy cßm, chËm lín. B−íu TriÖu chøng cña bÖnh:

cßn xuÊt hiÖn ë ®ïi, c¸nh vμ th©n.

Sau khi ¨n thøc ¨n cã ®éc tè 10-14 ngμy th×

Sau 4-5 tuÇn, b−íu teo ®i do giun chÕt hoÆc vÞt con ph¸t bÖnh: kÐm ¨n, chËm lín, gÇy, rông s−ng mñ vì ra lμm giun chui ra ngoμi.

l«ng, ®i lo¹ng cho¹ng, ch©n sÉm mμu, co giËt, Cçh ®iÒu trÞ:

duçi ch©n. Mæ vÞt ra thÊy gan, mËt s−ng, nh¹t Tiªm Diphevit vμo b−íu tõ 2-4 ml tuú theo vÞt mμu vμ cã chÊm xuÊt huyÕt.

nhá hay to. Cã thÓ chÝch b−íu lÊy giun ra råi b«i Cçh phßng bÖnh:

thuèc s¸t trïng vμ kh©u l¹i.

BÖnh nμy kh«ng cã thuèc ch÷a. Phßng bÖnh lμ

kh«ng cho vÞt ¨n thøc ¨n bÞ Èm mèc.

C©u hái 74: Gμ c«ng nghiÖp bÞ liÖt, ®ång tö m¾t teo nhá lμ bÖnh g×?

C©u hái 72: Gia cÇm cã nhiÒu giun, s¸n trong

Tr¶ lêi:

ph©n ph¶i ch÷a thÕ nμo?

§©y lμ bÖnh Marek. BÖnh do mét lo¹i virus

Tr¶ lêi:

g©y ra. Gμ m¸i vμ gμ dß mÉn c¶m víi bÖnh. Gμ bÞ

Gia cÇm hay m¾c giun ®òa, giun tãc, giun kim, nhiÔm virus ngay tõ khi míi në nh−ng ®Õn 3 tuÇn giun cuèng mÒ vμ s¸n d©y. TÈy giun, s¸n cho gia tuæi míi ph¸t bÖnh.

cÇm vμo lóc 3 vμ 6 th¸ng tuæi. Trén Piperazin hoÆc Levamisol liÒu dïng theo chØ dÉn ghi trªn bao TriÖu chøng cña bÖnh:

thuèc cã thÓ trõ ®−îc hÇu hÕt cç loμi giun, s¸n.

Cç triÖu chøng hay thÊy râ ë løa tuæi gμ tõ 16-18 tuÇn nh−:

C©u hái 73: VÞt nu«i hay bÞ b−íu cæ lμ bÖnh g×?

- KÐm ¨n, gÇy yÕu, Øa láng ph©n, thë khã vμ

Tr¶ lêi:

liÖt ch©n, s· c¸nh.

§©y lμ bÖnh giun biÕu cæ vÞt, th−êng thÊy ë vÞt

- HoÆc cç dÊu hiÖu kh«ng râ nh−ng ®ång tö 68

69

https://thuviensach.vn

C©u hái 71. TriÖu chøng cña vÞt nu«i bÞ ngé th¶ ®ång 2-8 tuÇn tuæi. BÖnh g©y ra do mét loμi

®éc do nÊm mèc?

giun chØ nhá dμi 3-4 cm, ký sinh ë tæ chøc d−íi da

Tr¶ lêi:

vïng cæ vÞt.

VÞt con rÊt mÉn c¶m víi ®éc tè aflatoxin do TriÖu chøng cña bÖnh:

nÊm mèc trong thøc ¨n tiÕt ra. Ng«, l¹c, ®Ëu

§Çu vμ d−íi hμm næi côc, lóc ®Çu mÒm, sau t−¬ng bÞ Èm mèc dÔ sinh ®éc tè. ChØ cÇn mét l−îng to lªn vμ cøng dÇn, g©y viªm. B−íu to lªn lμm vÞt rÊt nhá ®éc tè lμ cã thÓ giÕt hμng lo¹t vÞt con.

khã thë, nghÑn thøc ¨n, gÇy cßm, chËm lín. B−íu TriÖu chøng cña bÖnh:

cßn xuÊt hiÖn ë ®ïi, c¸nh vμ th©n.

Sau khi ¨n thøc ¨n cã ®éc tè 10-14 ngμy th×

Sau 4-5 tuÇn, b−íu teo ®i do giun chÕt hoÆc vÞt con ph¸t bÖnh: kÐm ¨n, chËm lín, gÇy, rông s−ng mñ vì ra lμm giun chui ra ngoμi.

l«ng, ®i lo¹ng cho¹ng, ch©n sÉm mμu, co giËt, Cçh ®iÒu trÞ:

duçi ch©n. Mæ vÞt ra thÊy gan, mËt s−ng, nh¹t Tiªm Diphevit vμo b−íu tõ 2-4 ml tuú theo vÞt mμu vμ cã chÊm xuÊt huyÕt.

nhá hay to. Cã thÓ chÝch b−íu lÊy giun ra råi b«i Cçh phßng bÖnh:

thuèc s¸t trïng vμ kh©u l¹i.

BÖnh nμy kh«ng cã thuèc ch÷a. Phßng bÖnh lμ

kh«ng cho vÞt ¨n thøc ¨n bÞ Èm mèc.

C©u hái 74: Gμ c«ng nghiÖp bÞ liÖt, ®ång tö m¾t teo nhá lμ bÖnh g×?

C©u hái 72: Gia cÇm cã nhiÒu giun, s¸n trong

Tr¶ lêi:

ph©n ph¶i ch÷a thÕ nμo?

§©y lμ bÖnh Marek. BÖnh do mét lo¹i virus

Tr¶ lêi:

g©y ra. Gμ m¸i vμ gμ dß mÉn c¶m víi bÖnh. Gμ bÞ

Gia cÇm hay m¾c giun ®òa, giun tãc, giun kim, nhiÔm virus ngay tõ khi míi në nh−ng ®Õn 3 tuÇn giun cuèng mÒ vμ s¸n d©y. TÈy giun, s¸n cho gia tuæi míi ph¸t bÖnh.

cÇm vμo lóc 3 vμ 6 th¸ng tuæi. Trén Piperazin hoÆc Levamisol liÒu dïng theo chØ dÉn ghi trªn bao TriÖu chøng cña bÖnh:

thuèc cã thÓ trõ ®−îc hÇu hÕt cç loμi giun, s¸n.

Cç triÖu chøng hay thÊy râ ë løa tuæi gμ tõ 16-18 tuÇn nh−:

C©u hái 73: VÞt nu«i hay bÞ b−íu cæ lμ bÖnh g×?

- KÐm ¨n, gÇy yÕu, Øa láng ph©n, thë khã vμ

Tr¶ lêi:

liÖt ch©n, s· c¸nh.

§©y lμ bÖnh giun biÕu cæ vÞt, th−êng thÊy ë vÞt

- HoÆc cç dÊu hiÖu kh«ng râ nh−ng ®ång tö 68

69

https://thuviensach.vn

m¾t bÞ biÕn d¹ng thμnh h×nh bÇu dôc, h×nh r¨ng TriÖu chøng cña bÖnh:

c−a vμ nh¹t mμu.

- Gμ m¾c bÖnh ®Ëu th× trªn mμo, mÐp næi môn

- Gμ ®ang ®Î th× gi¶m ®Î. Th«ng th−êng sÇn sïi, cã khi môn ®Ëu mäc c¶ trªn th©n vμ mi nh÷ng con ®· biÓu hiÖn triÖu chøng th× chÕt sau m¾t. NÕu ®Ëu mäc ë miÖng vμ ®−êng h« hÊp th× gμ

1-2 tuÇn, nh÷ng con cßn l¹i trong ®μn th× m¾c bÞ sæ mòi, ®au m¾t, trong miÖng cã nèt mμng gi¶, thÓ Èn kh«ng râ rμng.

thë khß khÌ. NÕu thÓ h« hÊp vμ cã vi khuÈn kÕ

- Tû lÖ gμ èm tõ 5-15%, tû lÖ chÕt so víi èm 50%.

ph¸t th× gμ chÕt nhiÒu. ThÓ ngoμi da nhÑ h¬n.

ChÈn ®o¸n bÖnh:

- VÞt m¾c bÖnh ®Ëu th× hay mäc môn ®Ëu ë da

§Ó chÈn ®o¸n bÖnh, cã thÓ xç ®Þnh qua mæ

®Çu vμ ch©n. Nèt ®Ëu lμm viªm da råi ®ãng vÈy, cã kh¸m gμ thÊy xuÊt hiÖn nhiÒu khèi u b»ng h¹t thÓ cã mñ. BÖnh cã thÓ l©y cho ngan.

®Ëu ®Õn h¹t l¹c ë gan, lçh, buång trøng, thËn, Cçh ®iÒu trÞ:

phæi. Khèi u h×nh trßn mμu tr¾ng vμ cøng. §Æc Cho thªm cç vitamin B, A, E vμo thøc ¨n.

biÖt, d©y thÇn kinh ®ïi s−ng to gÊp 2-3 lÇn b×nh NÕu bÞ thÓ h« hÊp vμ tiªu ho¸ th× cã thÓ dïng th−êng, mμu ®ôc vμ dÔ ®øt.

kh¸ng sinh hoÆc Sunfamit ®Ó chèng béi nhiÔm.

BÖnh l©y qua ®−êng h« hÊp, virus n»m trong tÕ

Cçh phßng bÖnh:

bμo vÈy da bao l«ng cña gμ m¾c bÖnh. Khi thay l«ng, vÈy bay vμo kh«ng khÝ cïng víi bôi lμm gμ khoÎ hÝt Tiªm chñng v¾cxin ®Ëu cho gμ vμo lóc 3 tuÇn tuæi.

thë ph¶i sÏ m¾c bÖnh. BÖnh kh«ng ch÷a ®−îc.

C©u hái 76: Gia cÇm cã m¾c bÖnh nÊm phæi kh«ng?

Cçh phßng bÖnh:

Tr¶ lêi:

CÇn mua gμ tõ tr¹i gμ kh«ng cã bÖnh nμy. Khi b¸n hÕt gμ cÇn lμm vÖ sinh tiªu ®éc kü vμ ®Ó trèng BÖnh nÊm phæi ë gia cÇm th−êng thÊy ë gμ

chuång kho¶ng 1 th¸ng míi nu«i trë l¹i ®ît gμ khç.

t©y, ngçng, vÞt nu«i ®μn trong ®iÒu kiÖn chuång Cã thÓ tiªm v¾cxin cho gμ con mét ngμy tuæi.

nu«i Èm −ít, thiÕu vÖ sinh.

TriÖu chøng cña bÖnh:

C©u hái 75: Cçh phßng vμ ch÷a bÖnh ®Ëu ë Gia cÇm hÝt ph¶i bμo tö nÊm th× ph¸t bÖnh víi gia cÇm?

dÊu hiÖu khã thë, gÇy cßm. NÊm mäc ë phæi lμm

Tr¶ lêi:

gia cÇm thë cã tiÕng läc säc. Khi chÕt mæ ra thÊy BÖnh ®Ëu lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm do virus cã nhiÒu h¹t nhá mμu x¸m læn nhæn ë phæi vμ tói g©y ra, mçi loμi cã mét chñng virus g©y bÖnh riªng.

khÝ. Gia cÇm non hay m¾c bÖnh vμ chÕt nhiÒu.

70

71

https://thuviensach.vn

m¾t bÞ biÕn d¹ng thμnh h×nh bÇu dôc, h×nh r¨ng TriÖu chøng cña bÖnh:

c−a vμ nh¹t mμu.

- Gμ m¾c bÖnh ®Ëu th× trªn mμo, mÐp næi môn

- Gμ ®ang ®Î th× gi¶m ®Î. Th«ng th−êng sÇn sïi, cã khi môn ®Ëu mäc c¶ trªn th©n vμ mi nh÷ng con ®· biÓu hiÖn triÖu chøng th× chÕt sau m¾t. NÕu ®Ëu mäc ë miÖng vμ ®−êng h« hÊp th× gμ

1-2 tuÇn, nh÷ng con cßn l¹i trong ®μn th× m¾c bÞ sæ mòi, ®au m¾t, trong miÖng cã nèt mμng gi¶, thÓ Èn kh«ng râ rμng.

thë khß khÌ. NÕu thÓ h« hÊp vμ cã vi khuÈn kÕ

- Tû lÖ gμ èm tõ 5-15%, tû lÖ chÕt so víi èm 50%.

ph¸t th× gμ chÕt nhiÒu. ThÓ ngoμi da nhÑ h¬n.

ChÈn ®o¸n bÖnh:

- VÞt m¾c bÖnh ®Ëu th× hay mäc môn ®Ëu ë da

§Ó chÈn ®o¸n bÖnh, cã thÓ xç ®Þnh qua mæ

®Çu vμ ch©n. Nèt ®Ëu lμm viªm da råi ®ãng vÈy, cã kh¸m gμ thÊy xuÊt hiÖn nhiÒu khèi u b»ng h¹t thÓ cã mñ. BÖnh cã thÓ l©y cho ngan.

®Ëu ®Õn h¹t l¹c ë gan, lçh, buång trøng, thËn, Cçh ®iÒu trÞ:

phæi. Khèi u h×nh trßn mμu tr¾ng vμ cøng. §Æc Cho thªm cç vitamin B, A, E vμo thøc ¨n.

biÖt, d©y thÇn kinh ®ïi s−ng to gÊp 2-3 lÇn b×nh NÕu bÞ thÓ h« hÊp vμ tiªu ho¸ th× cã thÓ dïng th−êng, mμu ®ôc vμ dÔ ®øt.

kh¸ng sinh hoÆc Sunfamit ®Ó chèng béi nhiÔm.

BÖnh l©y qua ®−êng h« hÊp, virus n»m trong tÕ

Cçh phßng bÖnh:

bμo vÈy da bao l«ng cña gμ m¾c bÖnh. Khi thay l«ng, vÈy bay vμo kh«ng khÝ cïng víi bôi lμm gμ khoÎ hÝt Tiªm chñng v¾cxin ®Ëu cho gμ vμo lóc 3 tuÇn tuæi.

thë ph¶i sÏ m¾c bÖnh. BÖnh kh«ng ch÷a ®−îc.

C©u hái 76: Gia cÇm cã m¾c bÖnh nÊm phæi kh«ng?

Cçh phßng bÖnh:

Tr¶ lêi:

CÇn mua gμ tõ tr¹i gμ kh«ng cã bÖnh nμy. Khi b¸n hÕt gμ cÇn lμm vÖ sinh tiªu ®éc kü vμ ®Ó trèng BÖnh nÊm phæi ë gia cÇm th−êng thÊy ë gμ

chuång kho¶ng 1 th¸ng míi nu«i trë l¹i ®ît gμ khç.

t©y, ngçng, vÞt nu«i ®μn trong ®iÒu kiÖn chuång Cã thÓ tiªm v¾cxin cho gμ con mét ngμy tuæi.

nu«i Èm −ít, thiÕu vÖ sinh.

TriÖu chøng cña bÖnh:

C©u hái 75: Cçh phßng vμ ch÷a bÖnh ®Ëu ë Gia cÇm hÝt ph¶i bμo tö nÊm th× ph¸t bÖnh víi gia cÇm?

dÊu hiÖu khã thë, gÇy cßm. NÊm mäc ë phæi lμm

Tr¶ lêi:

gia cÇm thë cã tiÕng läc säc. Khi chÕt mæ ra thÊy BÖnh ®Ëu lμ mét bÖnh truyÒn nhiÔm do virus cã nhiÒu h¹t nhá mμu x¸m læn nhæn ë phæi vμ tói g©y ra, mçi loμi cã mét chñng virus g©y bÖnh riªng.

khÝ. Gia cÇm non hay m¾c bÖnh vμ chÕt nhiÒu.

70

71

https://thuviensach.vn

Cçh ®iÒu trÞ: rÊt khã ch÷a. NÕu cßn nhÑ vμ

Cçh ®iÒu trÞ:

míi ph¸t, dïng thuèc ch÷a, cho uèng mét trong Cho uèng s÷a bét pha víi chÊt ®iÖn gi¶i, thªm cç thuèc sau:

cç vitamin A, B, E vμ D3. §Ó chèng béi nhiÔm cã

- Kali iodua:

5-10%

thÓ dïng kh¸ng sinh nh− Tetracyclin, Streptomycin

- Tetracyclin:

0,2 g/1Ýt n−íc

trong 7-10 ngμy.

- Amphotericin:

B 0,02 g/lÝt n−íc - TD Dogenta

(2) BÖnh viªm ruét do ®¬n bμo Histomonas.

Cçh phßng bÖnh: gi÷ chuång kh« r¸o, s¹ch Ký sinh trïng nμy hay g©y bÖnh nÆng ë gμ t©y sÏ, dän s¹ch thøc ¨n thõa vμ kh«ng cho ¨n thøc tõ 8-12 tuÇn tuæi. Gμ bÞ Øa ch¶y, ph©n mμu vμng

¨n cã nÊm mèc.

rÊt h«i thèi, mμo bÞ tÝm t¸i. Tõ 50-80% gμ èm bÞ

chÕt trong 1-2 tuÇn.

C©u hái 77: §· tÈy giun, s¸n nh−ng gμ t©y Khi mæ thÊy ruét ë manh trμng s−ng vμ loÐt, vÉn bÞ Øa ch¶y lμ bÖnh g×?

chøa ph©n mμu x¸m vμng thμnh côc b· ®Ëu. Gan

Tr¶ lêi:

cã vÕt lèm ®èm, cã r×a mμu n©u hoÆc mμu x¸m, Gμ t©y hay m¾c mét sè bÖnh g©y Øa ch¶y gi÷a mμu tr¾ng hay ®á.

nh− sau:

Cçh ®iÒu trÞ:

(1) Viªm ruét xuÊt huyÕt - mét bÖnh truyÒn Dïng Dimetridazol 40-50 mg/kg thÓ träng/ngμy, nhiÔm phæ biÕn ë gμ t©y nu«i ®μn ®«ng do virus cho uèng trong 3-5 ngμy råi h¹ liÒu cßn 25-30 mg/kg g©y ra. Gμ 7-14 tuÇn tuæi hay m¾c cã triÖu thÓ träng trong 8-10 ngμy.

chøng Øa ra m¸u, gμ hay m¾c cç bÖnh kÕ ph¸t Cçh phßng bÖnh: còng dïng thuèc trªn, trén do vi khuÈn lμm tû lÖ chÕt cao. Khi mæ kh¸m gμ

vμo thøc ¨n víi liÒu 100-200 g/1 tÊn thøc ¨n tõ lóc thÊy ®o¹n ruét non d−íi mÒ bÞ viªm nÆng lμm gμ 3 tuÇn tuæi cho ®Õn khi b¾t ®Çu ®Î vμ tr−íc khi ruét chøa ®Çy m¸u, xç gμ gÇy.

giÕt thÞt 7 ngμy. Kh«ng nu«i lÉn gμ t©y víi gμ khç BÖnh Øa ch¶y cña gμ t©y nhá do virus Corona

®Ó phßng l©y lan ký sinh trïng sang ®μn gμ t©y.

g©y ra lμm gμ con chÕt rÊt nhanh, gμ lín th× ®i Øa C©u hái 78: BÖnh viªm thanh khÝ qu¶n truyÒn ph©n láng, gÇy vμ ®Çu bÞ tÝm t¸i. Gμ ®ang ®Î th×

nhiÔm cã nguy hiÓm kh«ng?

gi¶m ®Î. ë gμ t©y con khi mæ ra thÊy xuÊt huyÕt ë ruét, gμ lín h¬n th× bÞ xuÊt huyÕt ë nhiÒu n¬i, trªn

Tr¶ lêi:

thËn vμ tôy cã nh÷ng vÖt tr¾ng nh− r¾c phÊn.

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp tÝnh cña ®−êng 72

73

https://thuviensach.vn

Cçh ®iÒu trÞ: rÊt khã ch÷a. NÕu cßn nhÑ vμ

Cçh ®iÒu trÞ:

míi ph¸t, dïng thuèc ch÷a, cho uèng mét trong Cho uèng s÷a bét pha víi chÊt ®iÖn gi¶i, thªm cç thuèc sau:

cç vitamin A, B, E vμ D3. §Ó chèng béi nhiÔm cã

- Kali iodua:

5-10%

thÓ dïng kh¸ng sinh nh− Tetracyclin, Streptomycin

- Tetracyclin:

0,2 g/1Ýt n−íc

trong 7-10 ngμy.

- Amphotericin:

B 0,02 g/lÝt n−íc - TD Dogenta

(2) BÖnh viªm ruét do ®¬n bμo Histomonas.

Cçh phßng bÖnh: gi÷ chuång kh« r¸o, s¹ch Ký sinh trïng nμy hay g©y bÖnh nÆng ë gμ t©y sÏ, dän s¹ch thøc ¨n thõa vμ kh«ng cho ¨n thøc tõ 8-12 tuÇn tuæi. Gμ bÞ Øa ch¶y, ph©n mμu vμng

¨n cã nÊm mèc.

rÊt h«i thèi, mμo bÞ tÝm t¸i. Tõ 50-80% gμ èm bÞ

chÕt trong 1-2 tuÇn.

C©u hái 77: §· tÈy giun, s¸n nh−ng gμ t©y Khi mæ thÊy ruét ë manh trμng s−ng vμ loÐt, vÉn bÞ Øa ch¶y lμ bÖnh g×?

chøa ph©n mμu x¸m vμng thμnh côc b· ®Ëu. Gan

Tr¶ lêi:

cã vÕt lèm ®èm, cã r×a mμu n©u hoÆc mμu x¸m, Gμ t©y hay m¾c mét sè bÖnh g©y Øa ch¶y gi÷a mμu tr¾ng hay ®á.

nh− sau:

Cçh ®iÒu trÞ:

(1) Viªm ruét xuÊt huyÕt - mét bÖnh truyÒn Dïng Dimetridazol 40-50 mg/kg thÓ träng/ngμy, nhiÔm phæ biÕn ë gμ t©y nu«i ®μn ®«ng do virus cho uèng trong 3-5 ngμy råi h¹ liÒu cßn 25-30 mg/kg g©y ra. Gμ 7-14 tuÇn tuæi hay m¾c cã triÖu thÓ träng trong 8-10 ngμy.

chøng Øa ra m¸u, gμ hay m¾c cç bÖnh kÕ ph¸t Cçh phßng bÖnh: còng dïng thuèc trªn, trén do vi khuÈn lμm tû lÖ chÕt cao. Khi mæ kh¸m gμ

vμo thøc ¨n víi liÒu 100-200 g/1 tÊn thøc ¨n tõ lóc thÊy ®o¹n ruét non d−íi mÒ bÞ viªm nÆng lμm gμ 3 tuÇn tuæi cho ®Õn khi b¾t ®Çu ®Î vμ tr−íc khi ruét chøa ®Çy m¸u, xç gμ gÇy.

giÕt thÞt 7 ngμy. Kh«ng nu«i lÉn gμ t©y víi gμ khç BÖnh Øa ch¶y cña gμ t©y nhá do virus Corona

®Ó phßng l©y lan ký sinh trïng sang ®μn gμ t©y.

g©y ra lμm gμ con chÕt rÊt nhanh, gμ lín th× ®i Øa C©u hái 78: BÖnh viªm thanh khÝ qu¶n truyÒn ph©n láng, gÇy vμ ®Çu bÞ tÝm t¸i. Gμ ®ang ®Î th×

nhiÔm cã nguy hiÓm kh«ng?

gi¶m ®Î. ë gμ t©y con khi mæ ra thÊy xuÊt huyÕt ë ruét, gμ lín h¬n th× bÞ xuÊt huyÕt ë nhiÒu n¬i, trªn

Tr¶ lêi:

thËn vμ tôy cã nh÷ng vÖt tr¾ng nh− r¾c phÊn.

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm cÊp tÝnh cña ®−êng 72

73

https://thuviensach.vn

h« hÊp hay x¶y ra ë gμ vμ gμ NhËt B¶n. Thêi gian BÖnh rÊt phæ biÕn ë nhiÒu n¬i, th−êng x¶y ra ë nung bÖnh tõ 2-10 ngμy.

n¬i cã vÖ sinh kÐm, ®én lãt chuång bÈn vμ Èm −ít.

(1) ThÓ cÊp tÝnh: gμ ®au m¾t, ch¶y n−íc mòi, Gμ, vÞt, ngçng, gμ t©y, chim cót ®Òu bÞ m¾c bçng khã thë, gμ h¸ má, r−ín cæ, nhÞp thë gÊp, bÖnh. Løa tuæi m¾c tõ 1-90 ngμy.

khß khÌ, ho. Khi l¾c ®Çu cã dÞch nhμy lÉn m¸u TriÖu chøng cña bÖnh:

ch¶y ra. Mμo tÝm t¸i, gμ n»m trªn nÒn, ®Çu ngöa ñ bÖnh tõ 4-6 ngμy. ThÓ cÇu trïng ë manh ra vμ chÕt nhanh do bÞ ng¹t, tû lÖ chÕt tõ 50-80%.

trμng th−êng thÊy ë gia cÇm con tõ 4-6 tuÇn tuæi.

Gμ sèng sãt cã thÓ bÞ mï.

Gia cÇm ñ rò, l«ng xï, c¸nh s·, róc ®Çu vμo c¸nh, (2) ThÓ nhÑ: rèi lo¹n h« hÊp, Ýt bÞ viªm xuÊt ph©n mμu n©u lÉn m¸u hoÆc toμn m¸u t−¬i. Sau huyÕt khÝ qu¶n, tû lÖ chÕt thÊp.

2-3 ngμy gμ chÕt.

Mæ kh¸m gμ chÕt thÊy: miÖng, má, thanh NÕu do cÇu trïng ë ruét non: gia cÇm ñ rò, qu¶n vμ khÝ qu¶n cã dÞch nhÇy lÉn m¸u, cã khi vÝt buån rÇu, bá ¨n, s· c¸nh, ph©n lÉn m¸u. C¶ ®μn c¶ khÝ qu¶n lμm gμ chÕt ng¹t.

gÇy, xï l«ng, chËm lín.

Cçh phßng bÖnh: dïng cç biÖn ph¸p vÖ sinh Mæ xç thÊy c¬ nhît nh¹t. Manh trμng bÞ

nu«i d−ìng vμ v¾cxin phßng bÖnh. Khi cã bÖnh viªm chøa toμn m¸u t−¬i.

cÇn nhanh chãng cçh ly vμ lo¹i bá con m¾c bÖnh.

Cçh phßng bÖnh:

NÕu bÖnh x¶y ra lÇn ®Çu th× nªn lo¹i bá toμn Trøng cÇu trïng cã thÓ sèng ë ngoμi trêi bé ®μn gμ, lμm vÖ sinh tiªu ®éc toμn tr¹i nu«i gμ.

hμng th¸ng. Nh−ng nhiÖt ®é 600C cã thÓ diÖt Khi cã bÖnh, cø 2-3 ngμy l¹i phun xÞt formon trøng sau vμi phót.

2% vμo nÒn chuång, æ lãt, hè tho¸t n−íc, æ ®Î, rÌm Phßng bÖnh chñ yÕu lμ b¶o ®¶m vÖ sinh, che... Cho gμ ¨n uèng b»ng thøc ¨n thÝch hîp nhÊt.

kh«ng ®Ó chÊt ®én chuång bÞ Èm, cã thÓ trén thuèc C©u hái 79: Cçh phßng vμ ch÷a bÖnh cÇu trïng?

vμo thøc ¨n ®Ó phßng bÖnh.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ: sö dông mét trong nh÷ng lo¹i BÖnh cÇu trïng lμ do mét lo¹i ®¬n bμo ký sinh thuèc sau:

g©y ra, rÊt hay gÆp ë gμ vμ hay g©y thμnh dÞch.

- Dïng Cefacoccus 2 ngμy ®Çu, sau dïng

§Æc ®iÓm lμ lμm ruét non bÞ viªm nÆng xuÊt T.C.T. kÕt hîp chÊt ®iÖn gi¶i.

huyÕt, cã tû lÖ chÕt cao ë gμ non, lμm gi¶m søc s¶n

- Dïng Sunfadimezin trén vμo thøc ¨n 1-2%, cho xuÊt ë gμ lín.

¨n 3 ngμy, nghØ 2 ngμy, l¹i cho ¨n tiÕp 3 ngμy n÷a.

74

75

https://thuviensach.vn

h« hÊp hay x¶y ra ë gμ vμ gμ NhËt B¶n. Thêi gian BÖnh rÊt phæ biÕn ë nhiÒu n¬i, th−êng x¶y ra ë nung bÖnh tõ 2-10 ngμy.

n¬i cã vÖ sinh kÐm, ®én lãt chuång bÈn vμ Èm −ít.

(1) ThÓ cÊp tÝnh: gμ ®au m¾t, ch¶y n−íc mòi, Gμ, vÞt, ngçng, gμ t©y, chim cót ®Òu bÞ m¾c bçng khã thë, gμ h¸ má, r−ín cæ, nhÞp thë gÊp, bÖnh. Løa tuæi m¾c tõ 1-90 ngμy.

khß khÌ, ho. Khi l¾c ®Çu cã dÞch nhμy lÉn m¸u TriÖu chøng cña bÖnh:

ch¶y ra. Mμo tÝm t¸i, gμ n»m trªn nÒn, ®Çu ngöa ñ bÖnh tõ 4-6 ngμy. ThÓ cÇu trïng ë manh ra vμ chÕt nhanh do bÞ ng¹t, tû lÖ chÕt tõ 50-80%.

trμng th−êng thÊy ë gia cÇm con tõ 4-6 tuÇn tuæi.

Gμ sèng sãt cã thÓ bÞ mï.

Gia cÇm ñ rò, l«ng xï, c¸nh s·, róc ®Çu vμo c¸nh, (2) ThÓ nhÑ: rèi lo¹n h« hÊp, Ýt bÞ viªm xuÊt ph©n mμu n©u lÉn m¸u hoÆc toμn m¸u t−¬i. Sau huyÕt khÝ qu¶n, tû lÖ chÕt thÊp.

2-3 ngμy gμ chÕt.

Mæ kh¸m gμ chÕt thÊy: miÖng, má, thanh NÕu do cÇu trïng ë ruét non: gia cÇm ñ rò, qu¶n vμ khÝ qu¶n cã dÞch nhÇy lÉn m¸u, cã khi vÝt buån rÇu, bá ¨n, s· c¸nh, ph©n lÉn m¸u. C¶ ®μn c¶ khÝ qu¶n lμm gμ chÕt ng¹t.

gÇy, xï l«ng, chËm lín.

Cçh phßng bÖnh: dïng cç biÖn ph¸p vÖ sinh Mæ xç thÊy c¬ nhît nh¹t. Manh trμng bÞ

nu«i d−ìng vμ v¾cxin phßng bÖnh. Khi cã bÖnh viªm chøa toμn m¸u t−¬i.

cÇn nhanh chãng cçh ly vμ lo¹i bá con m¾c bÖnh.

Cçh phßng bÖnh:

NÕu bÖnh x¶y ra lÇn ®Çu th× nªn lo¹i bá toμn Trøng cÇu trïng cã thÓ sèng ë ngoμi trêi bé ®μn gμ, lμm vÖ sinh tiªu ®éc toμn tr¹i nu«i gμ.

hμng th¸ng. Nh−ng nhiÖt ®é 600C cã thÓ diÖt Khi cã bÖnh, cø 2-3 ngμy l¹i phun xÞt formon trøng sau vμi phót.

2% vμo nÒn chuång, æ lãt, hè tho¸t n−íc, æ ®Î, rÌm Phßng bÖnh chñ yÕu lμ b¶o ®¶m vÖ sinh, che... Cho gμ ¨n uèng b»ng thøc ¨n thÝch hîp nhÊt.

kh«ng ®Ó chÊt ®én chuång bÞ Èm, cã thÓ trén thuèc C©u hái 79: Cçh phßng vμ ch÷a bÖnh cÇu trïng?

vμo thøc ¨n ®Ó phßng bÖnh.

Tr¶ lêi:

Cçh ®iÒu trÞ: sö dông mét trong nh÷ng lo¹i BÖnh cÇu trïng lμ do mét lo¹i ®¬n bμo ký sinh thuèc sau:

g©y ra, rÊt hay gÆp ë gμ vμ hay g©y thμnh dÞch.

- Dïng Cefacoccus 2 ngμy ®Çu, sau dïng

§Æc ®iÓm lμ lμm ruét non bÞ viªm nÆng xuÊt T.C.T. kÕt hîp chÊt ®iÖn gi¶i.

huyÕt, cã tû lÖ chÕt cao ë gμ non, lμm gi¶m søc s¶n

- Dïng Sunfadimezin trén vμo thøc ¨n 1-2%, cho xuÊt ë gμ lín.

¨n 3 ngμy, nghØ 2 ngμy, l¹i cho ¨n tiÕp 3 ngμy n÷a.

74

75

https://thuviensach.vn

- Dïng Regecoccin: 10 g cho 1 t¹ thøc ¨n, cho C©u hái 81: BÖnh thiÕu vitamin B2 cã biÓu

¨n 4-5 ngμy liÒn.

hiÖn g×?

- Dïng Monenzin 100 g cho 1 t¹ thøc ¨n, dïng

Tr¶ lêi:

4-5 ngμy.

BÖnh thiÕu vitamin B2 rÊt phæ biÕn ë cç tr¹i NÕu bÖnh ch−a hÕt cÇn thay ®æi thuèc ®Ó

gia cÇm, nhÊt lμ ®μn gia cÇm non.

tr¸nh hiÖn t−îng kh¸ng thuèc cña cÇu trïng.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Gia cÇm non kÐm ¨n, chËm lín, thiÕu m¸u, C©u hái 80: BÖnh thiÕu vitamin B1 cã triÖu gÇy yÕu, ch©n yÕu, hay ®i vÒ mét phÝa, ®i b»ng chøng g×?

®Çu gèi, ngãn ch©n co qu¾p. Da bÞ viªm chñ yÕu ë vïng da ®Çu vμ cæ, viªm m¾t ®á. ë ph«i vμ gμ mét

Tr¶ lêi:

ngμy tuæi thÊy l«ng bÞ xo¨n l¹i. Gμ m¸i gi¶m ®Î, BÖnh thiÕu vitamin B1 hay cßn gäi lμ bÖnh lßng ®á trøng bÞ nh¹t mμu.

viªm ®a d©y thÇn kinh rÊt hay gÆp ë gia cÇm Mæ ra thÊy da bÞ viªm, gan tho¸i ho¸ mì, cã thÓ cã nu«i chuång.

xuÊt huyÕt, ruét viªm xuÊt huyÕt, d©y thÇn kinh to¹

TriÖu chøng cña bÖnh:

bÞ dÇy lªn vμ mÊt ®é s¸ng bãng.

Gia cÇm tr−ëng thμnh thÊy bÞ suy nh−îc, mÖt Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

mái, run ch©n, ®i lo¹ng cho¹ng, dÔ ng·, liÖt ch©n, CÇn cho gia cÇm ¨n ®ñ chÊt dinh d−ìng, giμu s· cçh, vÑo ®Çu. ë gia cÇm non thÊy mÖt mái, bá vitamin vμ chÊt kho¸ng. Bæ sung vμo thøc ¨n cç

¨n, kÐm ¨n, chËm lín, Øa ch¶y, co giËt, b¹i liÖt, chÊt giμu vitamin B2 nh− thøc ¨n xanh, nÊm men, nghÑo ®Çu. Mæ ra thÊy tim s−ng vμ xuÊt huyÕt, h¹t n¶y mÇm, bét c¸, bét thÞt, premix vitamin.

gan tho¸i ho¸ mì, mËt c¨ng, n·o xung huyÕt.

C©u hái 82: Gia cÇm mæ, c¾n lÉn nhau lμ bÞ

Phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

bÖnh g×?

Phßng bÖnh chñ yÕu lμ cho gia cÇm ¨n ®ñ cç

Tr¶ lêi:

chÊt cã nhiÒu vitamin B1 nh− nÊm men, h¹t n¶y Gia cÇm mæ, c¾n lÉn nhau, mæ l«ng cña nhau, mÇm, c¸m g¹o, bét ®Ëu, kh« dÇu. HoÆc trén thªm mæ vμ ¨n trøng, g©y ch¶y m¸u, trôi l«ng, thñng da, bét B1, B complex vμo thøc ¨n. Cßn bÞ liÖt cã thÓ

thñng ruét lμm gμ bÞ chÕt, g©y thiÖt h¹i ®¸ng kÓ.

tiªm vitamin B1 vμo b¾p thÞt víi liÒu 20-25 mg/con Nguyªn nh©n bÖnh rÊt ®a d¹ng, th−êng do trong 5-7 ngμy.

thøc ¨n kh«ng c©n ®èi, kh«ng ®Çy ®ñ, m«i tr−êng 76

77

https://thuviensach.vn

- Dïng Regecoccin: 10 g cho 1 t¹ thøc ¨n, cho C©u hái 81: BÖnh thiÕu vitamin B2 cã biÓu

¨n 4-5 ngμy liÒn.

hiÖn g×?

- Dïng Monenzin 100 g cho 1 t¹ thøc ¨n, dïng

Tr¶ lêi:

4-5 ngμy.

BÖnh thiÕu vitamin B2 rÊt phæ biÕn ë cç tr¹i NÕu bÖnh ch−a hÕt cÇn thay ®æi thuèc ®Ó

gia cÇm, nhÊt lμ ®μn gia cÇm non.

tr¸nh hiÖn t−îng kh¸ng thuèc cña cÇu trïng.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Gia cÇm non kÐm ¨n, chËm lín, thiÕu m¸u, C©u hái 80: BÖnh thiÕu vitamin B1 cã triÖu gÇy yÕu, ch©n yÕu, hay ®i vÒ mét phÝa, ®i b»ng chøng g×?

®Çu gèi, ngãn ch©n co qu¾p. Da bÞ viªm chñ yÕu ë vïng da ®Çu vμ cæ, viªm m¾t ®á. ë ph«i vμ gμ mét

Tr¶ lêi:

ngμy tuæi thÊy l«ng bÞ xo¨n l¹i. Gμ m¸i gi¶m ®Î, BÖnh thiÕu vitamin B1 hay cßn gäi lμ bÖnh lßng ®á trøng bÞ nh¹t mμu.

viªm ®a d©y thÇn kinh rÊt hay gÆp ë gia cÇm Mæ ra thÊy da bÞ viªm, gan tho¸i ho¸ mì, cã thÓ cã nu«i chuång.

xuÊt huyÕt, ruét viªm xuÊt huyÕt, d©y thÇn kinh to¹

TriÖu chøng cña bÖnh:

bÞ dÇy lªn vμ mÊt ®é s¸ng bãng.

Gia cÇm tr−ëng thμnh thÊy bÞ suy nh−îc, mÖt Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

mái, run ch©n, ®i lo¹ng cho¹ng, dÔ ng·, liÖt ch©n, CÇn cho gia cÇm ¨n ®ñ chÊt dinh d−ìng, giμu s· cçh, vÑo ®Çu. ë gia cÇm non thÊy mÖt mái, bá vitamin vμ chÊt kho¸ng. Bæ sung vμo thøc ¨n cç

¨n, kÐm ¨n, chËm lín, Øa ch¶y, co giËt, b¹i liÖt, chÊt giμu vitamin B2 nh− thøc ¨n xanh, nÊm men, nghÑo ®Çu. Mæ ra thÊy tim s−ng vμ xuÊt huyÕt, h¹t n¶y mÇm, bét c¸, bét thÞt, premix vitamin.

gan tho¸i ho¸ mì, mËt c¨ng, n·o xung huyÕt.

C©u hái 82: Gia cÇm mæ, c¾n lÉn nhau lμ bÞ

Phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

bÖnh g×?

Phßng bÖnh chñ yÕu lμ cho gia cÇm ¨n ®ñ cç

Tr¶ lêi:

chÊt cã nhiÒu vitamin B1 nh− nÊm men, h¹t n¶y Gia cÇm mæ, c¾n lÉn nhau, mæ l«ng cña nhau, mÇm, c¸m g¹o, bét ®Ëu, kh« dÇu. HoÆc trén thªm mæ vμ ¨n trøng, g©y ch¶y m¸u, trôi l«ng, thñng da, bét B1, B complex vμo thøc ¨n. Cßn bÞ liÖt cã thÓ

thñng ruét lμm gμ bÞ chÕt, g©y thiÖt h¹i ®¸ng kÓ.

tiªm vitamin B1 vμo b¾p thÞt víi liÒu 20-25 mg/con Nguyªn nh©n bÖnh rÊt ®a d¹ng, th−êng do trong 5-7 ngμy.

thøc ¨n kh«ng c©n ®èi, kh«ng ®Çy ®ñ, m«i tr−êng 76

77

https://thuviensach.vn

nu«i d−ìng kÐm, ®é Èm cao, thiÕu m¸ng n−íc cho TriÖu chøng cña bÖnh: thêi kú nung bÖnh dμi tõ 3

gμ uèng...

tuÇn ®Õn 9 th¸ng.

Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

BÖnh kh«ng cã triÖu chøng ®iÓn h×nh, gμ

CÇn ph©n tÝch vμ t×m ®−îc ®óng nguyªn th−êng gÇy, da nhît nh¹t, mμo nhît th©m råi nh©n g©y ra hiÖn t−îng mæ, c¾n. Khi thÊy nhiÒu chÕt. Cã biÓu hiÖn khç nh− bá ¨n, gÇy, Øa ch¶y.

con bÞ mæ, c¾n th× ph¶i b¾t nhèt riªng, b«i chç bÞ

Gμ ®i ®øng l¹ch b¹ch nh− chim c¸nh côt khi cç tæn th−¬ng b»ng xanh methylen mμ kh«ng b«i khèi u ®· ph¸t triÓn.

thuèc ®á, thuèc tÝm.

Nãi chung gμ m¾c thÓ m·n tÝnh hμng th¸ng, Ýt khi cã triÖu chøng cÊp tÝnh.

NÕu do thøc ¨n thiÕu chÊt, ph¶i bæ sung thªm

®¹m, cç chÊt kho¸ng, vitamin nh− dïng premix Cã mét sè d¹ng bÖnh chÝnh:

kho¸ng hay premix vitamin trén vμo thøc ¨n theo

- BÖnh d¹ng gan to: cã khèi u ë hÖ l©m ba, cç tû lÖ 1‰. Thªm thøc ¨n xanh nh− cç lo¹i rau.

c¬ quan néi t¹ng, tói lç huyÖt. Gan lçh to v−ît h¼n lªn, gÊp 2-3 lÇn b×nh th−êng.

§−a gμ ra nu«i ë chuång réng vμ tho¸ng, cã

¸nh s¸ng, tr¸nh giã lïa, cho uèng ®Çy ®ñ n−íc s¹ch.

- BÖnh d¹ng thiÕu m¸u, ung th− m¸u. D¹ng nμy kh«ng hay x¶y ra, th−êng thÊy ë gμ trªn 6

C©u hái 83: BÖnh L¬c« lμ bÖnh g×?

th¸ng tuæi. Gμ nhît nh¹t, vïng kh«ng cã l«ng chuyÓn mμu vμng, Øa ch¶y.

Tr¶ lêi:

- Ung th− tÕ bμo thÇn kinh: tuû x−¬ng lÖch ra, BÖnh L¬c« (Leukosis) lμ bÖnh do virus g©y ra, gan cã nhiÒu h¹t.

thÓ hiÖn b»ng sù t¨ng sinh v« tæ chøc tÕ bμo cña c¬ quan sinh tÕ bμo m¸u, t¹o ra cç khèi u. BÖnh

- D¹ng L¬c« ch©n to, ch©n s−ng to h¼n lªn.

chØ thÊy ë gμ nu«i c«ng nghiÖp, lμ bÖnh ë d¹ng Cçh phßng bÖnh:

m·n tÝnh, g©y thiÖt h¹i kinh tÕ ®¸ng kÓ do ph¶i VÉn ch−a cã v¾cxin phßng bÖnh. Cç biÖn t¨ng tû lÖ lo¹i th¶i gμ, gi¶m tû lÖ nu«i sèng vμ lμm ph¸p phßng bÖnh chÝnh lμ:

gi¶m n¨ng suÊt trøng trong cç ®μn gμ ®Î.

- ChØ nu«i nh÷ng gμ bè mÑ khoÎ m¹nh.

Virus ®−îc th¶i ra m«i tr−êng theo d·i dít,

- Kh«ng ®Ó Êp chung trøng cã cç nguån gèc ph©n vμ qua trøng. Gμ con cã thÓ bÞ nhiÔm bÖnh khç nhau.

truyÒn tõ gμ mÑ. HÇu nh− chØ cã gμ m¾c bÖnh, rÊt

- Kh«ng nu«i chung gμ con víi gμ giμ.

hiÕm gÆp ë gμ t©y.

- Nu«i gμ ®óng khÈu phÇn theo tõng løa tuæi.

78

79

https://thuviensach.vn

nu«i d−ìng kÐm, ®é Èm cao, thiÕu m¸ng n−íc cho TriÖu chøng cña bÖnh: thêi kú nung bÖnh dμi tõ 3

gμ uèng...

tuÇn ®Õn 9 th¸ng.

Cçh phßng vμ ®iÒu trÞ bÖnh:

BÖnh kh«ng cã triÖu chøng ®iÓn h×nh, gμ

CÇn ph©n tÝch vμ t×m ®−îc ®óng nguyªn th−êng gÇy, da nhît nh¹t, mμo nhît th©m råi nh©n g©y ra hiÖn t−îng mæ, c¾n. Khi thÊy nhiÒu chÕt. Cã biÓu hiÖn khç nh− bá ¨n, gÇy, Øa ch¶y.

con bÞ mæ, c¾n th× ph¶i b¾t nhèt riªng, b«i chç bÞ

Gμ ®i ®øng l¹ch b¹ch nh− chim c¸nh côt khi cç tæn th−¬ng b»ng xanh methylen mμ kh«ng b«i khèi u ®· ph¸t triÓn.

thuèc ®á, thuèc tÝm.

Nãi chung gμ m¾c thÓ m·n tÝnh hμng th¸ng, Ýt khi cã triÖu chøng cÊp tÝnh.

NÕu do thøc ¨n thiÕu chÊt, ph¶i bæ sung thªm

®¹m, cç chÊt kho¸ng, vitamin nh− dïng premix Cã mét sè d¹ng bÖnh chÝnh:

kho¸ng hay premix vitamin trén vμo thøc ¨n theo

- BÖnh d¹ng gan to: cã khèi u ë hÖ l©m ba, cç tû lÖ 1‰. Thªm thøc ¨n xanh nh− cç lo¹i rau.

c¬ quan néi t¹ng, tói lç huyÖt. Gan lçh to v−ît h¼n lªn, gÊp 2-3 lÇn b×nh th−êng.

§−a gμ ra nu«i ë chuång réng vμ tho¸ng, cã

¸nh s¸ng, tr¸nh giã lïa, cho uèng ®Çy ®ñ n−íc s¹ch.

- BÖnh d¹ng thiÕu m¸u, ung th− m¸u. D¹ng nμy kh«ng hay x¶y ra, th−êng thÊy ë gμ trªn 6

C©u hái 83: BÖnh L¬c« lμ bÖnh g×?

th¸ng tuæi. Gμ nhît nh¹t, vïng kh«ng cã l«ng chuyÓn mμu vμng, Øa ch¶y.

Tr¶ lêi:

- Ung th− tÕ bμo thÇn kinh: tuû x−¬ng lÖch ra, BÖnh L¬c« (Leukosis) lμ bÖnh do virus g©y ra, gan cã nhiÒu h¹t.

thÓ hiÖn b»ng sù t¨ng sinh v« tæ chøc tÕ bμo cña c¬ quan sinh tÕ bμo m¸u, t¹o ra cç khèi u. BÖnh

- D¹ng L¬c« ch©n to, ch©n s−ng to h¼n lªn.

chØ thÊy ë gμ nu«i c«ng nghiÖp, lμ bÖnh ë d¹ng Cçh phßng bÖnh:

m·n tÝnh, g©y thiÖt h¹i kinh tÕ ®¸ng kÓ do ph¶i VÉn ch−a cã v¾cxin phßng bÖnh. Cç biÖn t¨ng tû lÖ lo¹i th¶i gμ, gi¶m tû lÖ nu«i sèng vμ lμm ph¸p phßng bÖnh chÝnh lμ:

gi¶m n¨ng suÊt trøng trong cç ®μn gμ ®Î.

- ChØ nu«i nh÷ng gμ bè mÑ khoÎ m¹nh.

Virus ®−îc th¶i ra m«i tr−êng theo d·i dít,

- Kh«ng ®Ó Êp chung trøng cã cç nguån gèc ph©n vμ qua trøng. Gμ con cã thÓ bÞ nhiÔm bÖnh khç nhau.

truyÒn tõ gμ mÑ. HÇu nh− chØ cã gμ m¾c bÖnh, rÊt

- Kh«ng nu«i chung gμ con víi gμ giμ.

hiÕm gÆp ë gμ t©y.

- Nu«i gμ ®óng khÈu phÇn theo tõng løa tuæi.

78

79

https://thuviensach.vn

C©u hái 85: BÖnh hen thë cña cót ch÷a b»ng cçh nμo?

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm do Mycoplasma lμm cót khã thë, kÐm ¨n, viªm ®−êng h« hÊp, BÖNH ë CHIM CóT

gi¶m ®Î, chËm lín vμ chÕt. Cót ch¶y n−íc mòi, kªu qu¾c qu¾c. Mæ kh¸m thÊy tõ xoang mòi tíi C©u hái 84: Cçh phßng, trÞ bÖnh th−¬ng hμn phæi cã nhiÒu dÞch nhÇy, tói h¬i dμy lªn vμ ®ôc.

ë chim cót?

Cçh phßng bÖnh: cçh ly con èm. Dïng

Tr¶ lêi:

kh¸ng sinh pha n−íc cho uèng liªn tôc trong 6

tuÇn. Cç thuèc hay dïng lμ: Sunovil, TD Anti

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm do vi khuÈn CRD, Dibiotic cã thÓ phßng trÞ ®−îc c¶ bÖnh hen Salmonella g©y nªn, x¶y ra ë mäi løa tuæi chim cót.

thë vμ th−¬ng hμn.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Dïng thuèc s¸t trïng xö lý chuång nu«i sau Øa ch¶y ph©n mμu tr¾ng, ñ rò, xï l«ng, kh«

mçi løa cót. §Ó ®iÒu trÞ còng dïng thuèc trªn, liÒu ch©n, s· c¸nh vμ chÕt. Cót ®Î th× gi¶m ®Î trøng tõ t¨ng gÊp ®«i.

20-50%.

BÖnh tÝch: gan sÉm mμu cã ®iÓm xuÊt huyÕt, C©u hái 86: Cçh ch÷a bÖnh cÇu trïng ë cót?

sau ho¹i tö tr¾ng nh− ®Çu ghim. MËt s−ng to.

Tr¶ lêi:

Ruét tô m¸u xuÊt huyÕt.

BÖnh cÇu trïng cã triÖu chøng xï l«ng, Ýt ¨n, Cçh ®iÒu trÞ:

ph©n cã lÉn m¸u t−¬i hoÆc m¸u x¸m, ®«i khi cã Chim cót con dïng mét trong cç lo¹i thuèc sau: bät. Cót ë løa tuæi 8-15 ngμy chÕt nhiÒu, cót lín

- TD Enrooral

tuæi h¬n bÞ bÖnh nhÑ h¬n.

- TD Flumiquin

BÖnh tÝch:

- TD Flox

Khi mæ cót thÊy phÇn ruét non vμ 2 ®o¹n Chim cót lín dïng mét trong cç lo¹i thuèc sau: manh trμng ph×nh to, mμu ®en, mæ r¹ch ra cã m¸u.

- TD Flumiquin vμ TD Flox

Cçh phßng bÖnh:

- TD Coliamoxy

Trén mét trong cç thuèc sau vμo thøc 80

81

https://thuviensach.vn

C©u hái 85: BÖnh hen thë cña cót ch÷a b»ng cçh nμo?

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm do Mycoplasma lμm cót khã thë, kÐm ¨n, viªm ®−êng h« hÊp, BÖNH ë CHIM CóT

gi¶m ®Î, chËm lín vμ chÕt. Cót ch¶y n−íc mòi, kªu qu¾c qu¾c. Mæ kh¸m thÊy tõ xoang mòi tíi C©u hái 84: Cçh phßng, trÞ bÖnh th−¬ng hμn phæi cã nhiÒu dÞch nhÇy, tói h¬i dμy lªn vμ ®ôc.

ë chim cót?

Cçh phßng bÖnh: cçh ly con èm. Dïng

Tr¶ lêi:

kh¸ng sinh pha n−íc cho uèng liªn tôc trong 6

tuÇn. Cç thuèc hay dïng lμ: Sunovil, TD Anti

§©y lμ bÖnh truyÒn nhiÔm do vi khuÈn CRD, Dibiotic cã thÓ phßng trÞ ®−îc c¶ bÖnh hen Salmonella g©y nªn, x¶y ra ë mäi løa tuæi chim cót.

thë vμ th−¬ng hμn.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Dïng thuèc s¸t trïng xö lý chuång nu«i sau Øa ch¶y ph©n mμu tr¾ng, ñ rò, xï l«ng, kh«

mçi løa cót. §Ó ®iÒu trÞ còng dïng thuèc trªn, liÒu ch©n, s· c¸nh vμ chÕt. Cót ®Î th× gi¶m ®Î trøng tõ t¨ng gÊp ®«i.

20-50%.

BÖnh tÝch: gan sÉm mμu cã ®iÓm xuÊt huyÕt, C©u hái 86: Cçh ch÷a bÖnh cÇu trïng ë cót?

sau ho¹i tö tr¾ng nh− ®Çu ghim. MËt s−ng to.

Tr¶ lêi:

Ruét tô m¸u xuÊt huyÕt.

BÖnh cÇu trïng cã triÖu chøng xï l«ng, Ýt ¨n, Cçh ®iÒu trÞ:

ph©n cã lÉn m¸u t−¬i hoÆc m¸u x¸m, ®«i khi cã Chim cót con dïng mét trong cç lo¹i thuèc sau: bät. Cót ë løa tuæi 8-15 ngμy chÕt nhiÒu, cót lín

- TD Enrooral

tuæi h¬n bÞ bÖnh nhÑ h¬n.

- TD Flumiquin

BÖnh tÝch:

- TD Flox

Khi mæ cót thÊy phÇn ruét non vμ 2 ®o¹n Chim cót lín dïng mét trong cç lo¹i thuèc sau: manh trμng ph×nh to, mμu ®en, mæ r¹ch ra cã m¸u.

- TD Flumiquin vμ TD Flox

Cçh phßng bÖnh:

- TD Coliamoxy

Trén mét trong cç thuèc sau vμo thøc 80

81

https://thuviensach.vn

¨n hay n−íc uèng trong thêi gian cót tõ 5-15

C©u hái 88: Cót nu«i thÞt vμ cót ®Î bÞ b¹i liÖt ngμy tuæi.

lμ bÖnh g×?

- Rigecoccin: 1 g/10 kg thøc ¨n

Tr¶ lêi:

- Anticoc: pha l g/1 lÝt n−íc uèng.

Cã hai nguyªn nh©n:

Cçh ®iÒu trÞ:

- Do thiÕu vitamin B1, B3, B6 vμ D.

§Ó ®iÒu trÞ vÉn dïng thuèc trªn nh−ng liÒu

- Do thiÕu canxi, phèt pho, mangan.

t¨ng gÊp ®«i, liªn tôc trong 7-10 ngμy. HoÆc dïng Cefacoccus trong 2 ngμy råi dïng T.C.T.

Cçh phßng bÖnh: trén vμo thøc ¨n ®ñ l−îng chÊt kho¸ng vμ vitamin nh− canxi, phètpho, C©u hái 87: BÖnh thiÕu vitamin A vμ E ë mangan, vitamin nhãm B vμ D.

chim cót cã biÓu hiÖn g×?

Cçh ®iÒu trÞ: bæ sung cç nguyªn liÖu trªn

Tr¶ lêi:

vμo thøc ¨n, liÒu t¨ng gÊp r−ìi liÒu phßng bÖnh (1) ThiÕu vitamin A: Cót ¨n uèng b×nh th−êng trong khÈu phÇn ¨n uèng.

nh−ng chËm lín, ®i kh«ng v÷ng, l«ng xï, Øa ch¶y, m¾t s−ng, cã con mï, chÕt sau 3-5 ngμy. Cót m¸i C©u hái 89: Cót bÞ viªm loÐt ruét lμ bÖnh g×?

gi¶m ®Î.

Tr¶ lêi:

Cçh phßng bÖnh: cho ¨n hay uèng vitamin Viªm loÐt ruét ho¹i tö lμ bÖnh do Cl. perfingens A liªn tôc trong thêi gian nu«i thÞt hoÆc ®Î

g©y ra. §ã lμ lo¹i vi khuÈn kþ khÝ cã s½n trong ®Êt, trøng vμ bæ sung thøc ¨n giμu vitamin A nh−

n−íc bÈn vμ ngay trong ®−êng tiªu hãa cña cót.

c¸m, ng«, kh« l¹c, ®Ëu t−¬ng, dÇu gan c¸, cç Khi thøc ¨n, n−íc uèng bÞ nhiÔm mÇm bÖnh hay premix vμ vitamin tæng hîp.

thøc ¨n nh− bét c¸ bÞ thiu «i, cç men tiªu hãa Cçh ®iÒu trÞ: t¨ng gÊp ®«i liÒu phßng bÖnh.

trong d¹ dμy ruét kh«ng ph©n hñy hÕt ®−îc thøc (2) ThiÕu vitamin E: ®i kh«ng v÷ng, nghoÑo

¨n, chuyÓn xuèng ruét giμ t¹o ra m«i tr−êng tèt cho

®Çu ra sau hoÆc gËp ®Çu xuèng bông, co giËt, co trùc khuÈn g©y bÖnh ph¸t triÓn. Vi khuÈn sinh ®éc qu¾p ngãn ch©n. ¡n uèng vμ ph©n b×nh th−êng, cã con phï ®Çu, cæ vμ ngùc, gi¶m ®Î.

tè g©y viªm loÐt vμ ho¹i tö ruét.

Cçh phßng bÖnh: bæ sung vitamin E vμo thøc TriÖu chøng cña bÖnh:

¨n, n−íc uèng.

Cót ñ rò, bá ¨n, tiªu ch¶y, ph©n x¸m hoÆc cã Cçh ®iÒu trÞ: liÒu gÊp ®«i liÒu phßng bÖnh.

m¸u vμ chÕt nhanh khi míi xuÊt hiÖn triÖu chøng.

82

83

https://thuviensach.vn

¨n hay n−íc uèng trong thêi gian cót tõ 5-15

C©u hái 88: Cót nu«i thÞt vμ cót ®Î bÞ b¹i liÖt ngμy tuæi.

lμ bÖnh g×?

- Rigecoccin: 1 g/10 kg thøc ¨n

Tr¶ lêi:

- Anticoc: pha l g/1 lÝt n−íc uèng.

Cã hai nguyªn nh©n:

Cçh ®iÒu trÞ:

- Do thiÕu vitamin B1, B3, B6 vμ D.

§Ó ®iÒu trÞ vÉn dïng thuèc trªn nh−ng liÒu

- Do thiÕu canxi, phèt pho, mangan.

t¨ng gÊp ®«i, liªn tôc trong 7-10 ngμy. HoÆc dïng Cefacoccus trong 2 ngμy råi dïng T.C.T.

Cçh phßng bÖnh: trén vμo thøc ¨n ®ñ l−îng chÊt kho¸ng vμ vitamin nh− canxi, phètpho, C©u hái 87: BÖnh thiÕu vitamin A vμ E ë mangan, vitamin nhãm B vμ D.

chim cót cã biÓu hiÖn g×?

Cçh ®iÒu trÞ: bæ sung cç nguyªn liÖu trªn

Tr¶ lêi:

vμo thøc ¨n, liÒu t¨ng gÊp r−ìi liÒu phßng bÖnh (1) ThiÕu vitamin A: Cót ¨n uèng b×nh th−êng trong khÈu phÇn ¨n uèng.

nh−ng chËm lín, ®i kh«ng v÷ng, l«ng xï, Øa ch¶y, m¾t s−ng, cã con mï, chÕt sau 3-5 ngμy. Cót m¸i C©u hái 89: Cót bÞ viªm loÐt ruét lμ bÖnh g×?

gi¶m ®Î.

Tr¶ lêi:

Cçh phßng bÖnh: cho ¨n hay uèng vitamin Viªm loÐt ruét ho¹i tö lμ bÖnh do Cl. perfingens A liªn tôc trong thêi gian nu«i thÞt hoÆc ®Î

g©y ra. §ã lμ lo¹i vi khuÈn kþ khÝ cã s½n trong ®Êt, trøng vμ bæ sung thøc ¨n giμu vitamin A nh−

n−íc bÈn vμ ngay trong ®−êng tiªu hãa cña cót.

c¸m, ng«, kh« l¹c, ®Ëu t−¬ng, dÇu gan c¸, cç Khi thøc ¨n, n−íc uèng bÞ nhiÔm mÇm bÖnh hay premix vμ vitamin tæng hîp.

thøc ¨n nh− bét c¸ bÞ thiu «i, cç men tiªu hãa Cçh ®iÒu trÞ: t¨ng gÊp ®«i liÒu phßng bÖnh.

trong d¹ dμy ruét kh«ng ph©n hñy hÕt ®−îc thøc (2) ThiÕu vitamin E: ®i kh«ng v÷ng, nghoÑo

¨n, chuyÓn xuèng ruét giμ t¹o ra m«i tr−êng tèt cho

®Çu ra sau hoÆc gËp ®Çu xuèng bông, co giËt, co trùc khuÈn g©y bÖnh ph¸t triÓn. Vi khuÈn sinh ®éc qu¾p ngãn ch©n. ¡n uèng vμ ph©n b×nh th−êng, cã con phï ®Çu, cæ vμ ngùc, gi¶m ®Î.

tè g©y viªm loÐt vμ ho¹i tö ruét.

Cçh phßng bÖnh: bæ sung vitamin E vμo thøc TriÖu chøng cña bÖnh:

¨n, n−íc uèng.

Cót ñ rò, bá ¨n, tiªu ch¶y, ph©n x¸m hoÆc cã Cçh ®iÒu trÞ: liÒu gÊp ®«i liÒu phßng bÖnh.

m¸u vμ chÕt nhanh khi míi xuÊt hiÖn triÖu chøng.

82

83

https://thuviensach.vn

Mæ xç cót thÊy ruét bÞ viªm loÐt, ho¹i tö Cçh phßng bÖnh:

tõng ®¸m.

Bæ sung ®Çy ®ñ vμo khÈu phÇn ¨n nh÷ng Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

premix vitamin vμ premix kho¸ng trong thêi gian Dïng cç kh¸ng sinh phßng vμ trÞ bÖnh gièng tõ 20-40 ngμy tuæi lμ giai ®o¹n mäc l«ng nhiÒu nh− phßng, trÞ bÖnh th−¬ng hμn.

nhÊt. CÇn t¨ng l−îng premix ®Æc biÖt lμ nh÷ng Cã thÓ cho cót uèng thuèc Streptomycin, premix cã chøa Methionin vμ t¨ng rau xanh hay Kanamycin, Neomycin liÒu 60 mg/kg thøc ¨n bét cá tõ 2-3%.

hay 1/4 lÝt n−íc uèng, cho uèng liÒn trong 4-5

Cçh ®iÒu trÞ: khi cã triÖu chøng cót mæ l«ng ngμy. Sau ®ã bæ sung vitamin A, D, E vμo thøc ta dïng:

¨n hay n−íc uèng.

- Methionin víi: 40-100 g/10 kg thøc ¨n.

C©u hái 90: T¹i sao cót mæ l«ng nhau?

- Bét cá víi:

300-500 g/10 kg thøc ¨n.

Tr¶ lêi:

NÕu kh«ng cã Methionin nguyªn chÊt, cã thÓ

dïng cç premix vitamin cã l−îng Methionin cao BÖnh th−êng x¶y ra ë ®μn cót 20-40 ngμy tuæi vμ c¶ cót ®ang ®Î trøng. BÖnh tuy Ýt g©y chÕt nh−: Polyvit, Phylasol víi 4-5 g/10 kg thøc ¨n, hoÆc nh−ng lμm cót chËm lín, bÈn thØu. Mét sè cót chÕt t¨ng bét ®Ëu t−¬ng, bét c¸ nh¹t, kh« dÇu l¹c.

do bÞ mæ lßi ruét vμ tö cung cña nhau.

C©u hái 91: Chim cót ngé ®éc thøc ¨n do ®©u?

Nguyªn nh©n:

Tr¶ lêi:

Do thiÕu cç chÊt dinh d−ìng ®Ó t¹o l«ng, ®Æc biÖt lμ thiÕu Methionin - mét lo¹i axit amin rÊt Thøc ¨n nu«i chim cót cã nhiÒu chÊt dinh cÇn thiÕt cho gan vμ tham gia vμo qu¸ tr×nh d−ìng ®ång thêi còng lμ m«i tr−êng tèt cho nÊm t¹o l«ng.

mèc ph¸t triÓn. NÊm Aspergillus flavus s¶n sinh ra HoÆc do thiÕu cç chÊt x¬ nh− cá, rau xanh.

®éc tè aflatoxin. §éc tè nμy cã trong thøc ¨n hÊp ChÊt x¬ lμm gi·n diÒu, lμm t¨ng thÓ tÝch cña d¹

thô qua niªm m¹c ruét vμo gan lμm gan bÞ tæn dμy ®Ó chøa ®−îc nhiÒu thøc ¨n, ®ång thêi nã kÝch th−¬ng g©y ung th− gan, s−ng èng mËt, viªm thËn, thÝch lμm t¨ng co bãp cña d¹ dμy, tiªu ho¸ triÖt ®Ó

øc chÕ tÕ bμo sinh s¶n, ng¨n c¶n qu¸ tr×nh tæng thøc ¨n. Rau xanh còng cung cÊp cç vitamin cÇn hîp protein nªn cót chËm lín, gi¶m ®Î vμ nÕu thiÕt cho c¬ thÓ.

nhiÔm nÆng th× chÕt hμng lo¹t.

84

85

https://thuviensach.vn

Mæ xç cót thÊy ruét bÞ viªm loÐt, ho¹i tö Cçh phßng bÖnh:

tõng ®¸m.

Bæ sung ®Çy ®ñ vμo khÈu phÇn ¨n nh÷ng Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

premix vitamin vμ premix kho¸ng trong thêi gian Dïng cç kh¸ng sinh phßng vμ trÞ bÖnh gièng tõ 20-40 ngμy tuæi lμ giai ®o¹n mäc l«ng nhiÒu nh− phßng, trÞ bÖnh th−¬ng hμn.

nhÊt. CÇn t¨ng l−îng premix ®Æc biÖt lμ nh÷ng Cã thÓ cho cót uèng thuèc Streptomycin, premix cã chøa Methionin vμ t¨ng rau xanh hay Kanamycin, Neomycin liÒu 60 mg/kg thøc ¨n bét cá tõ 2-3%.

hay 1/4 lÝt n−íc uèng, cho uèng liÒn trong 4-5

Cçh ®iÒu trÞ: khi cã triÖu chøng cót mæ l«ng ngμy. Sau ®ã bæ sung vitamin A, D, E vμo thøc ta dïng:

¨n hay n−íc uèng.

- Methionin víi: 40-100 g/10 kg thøc ¨n.

C©u hái 90: T¹i sao cót mæ l«ng nhau?

- Bét cá víi:

300-500 g/10 kg thøc ¨n.

Tr¶ lêi:

NÕu kh«ng cã Methionin nguyªn chÊt, cã thÓ

dïng cç premix vitamin cã l−îng Methionin cao BÖnh th−êng x¶y ra ë ®μn cót 20-40 ngμy tuæi vμ c¶ cót ®ang ®Î trøng. BÖnh tuy Ýt g©y chÕt nh−: Polyvit, Phylasol víi 4-5 g/10 kg thøc ¨n, hoÆc nh−ng lμm cót chËm lín, bÈn thØu. Mét sè cót chÕt t¨ng bét ®Ëu t−¬ng, bét c¸ nh¹t, kh« dÇu l¹c.

do bÞ mæ lßi ruét vμ tö cung cña nhau.

C©u hái 91: Chim cót ngé ®éc thøc ¨n do ®©u?

Nguyªn nh©n:

Tr¶ lêi:

Do thiÕu cç chÊt dinh d−ìng ®Ó t¹o l«ng, ®Æc biÖt lμ thiÕu Methionin - mét lo¹i axit amin rÊt Thøc ¨n nu«i chim cót cã nhiÒu chÊt dinh cÇn thiÕt cho gan vμ tham gia vμo qu¸ tr×nh d−ìng ®ång thêi còng lμ m«i tr−êng tèt cho nÊm t¹o l«ng.

mèc ph¸t triÓn. NÊm Aspergillus flavus s¶n sinh ra HoÆc do thiÕu cç chÊt x¬ nh− cá, rau xanh.

®éc tè aflatoxin. §éc tè nμy cã trong thøc ¨n hÊp ChÊt x¬ lμm gi·n diÒu, lμm t¨ng thÓ tÝch cña d¹

thô qua niªm m¹c ruét vμo gan lμm gan bÞ tæn dμy ®Ó chøa ®−îc nhiÒu thøc ¨n, ®ång thêi nã kÝch th−¬ng g©y ung th− gan, s−ng èng mËt, viªm thËn, thÝch lμm t¨ng co bãp cña d¹ dμy, tiªu ho¸ triÖt ®Ó

øc chÕ tÕ bμo sinh s¶n, ng¨n c¶n qu¸ tr×nh tæng thøc ¨n. Rau xanh còng cung cÊp cç vitamin cÇn hîp protein nªn cót chËm lín, gi¶m ®Î vμ nÕu thiÕt cho c¬ thÓ.

nhiÔm nÆng th× chÕt hμng lo¹t.

84

85

https://thuviensach.vn

Ngoμi thøc ¨n, nÊm mèc cßn sinh s¶n ngay trong cç chÊt ®én chuång nh− trÊu, mïn c−a bÞ

nãng Èm råi tiÕt ra ®éc tè nμy.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cót chËm lín, kÐm ¨n, rông l«ng, ®i khËp BÖNH ë ONG MËT

khiÔng, co giËt, ®«i khi ph©n cã m¸u råi chÕt.

BÖnh tÝch khi mæ xç:

C©u hái 92: Ong mËt th−êng m¾c bÖnh g×?

Khi míi m¾c bÖnh th× gan s−ng, mμu x¸m,

Tr¶ lêi:

thËn t¸i nhît s−ng vμ xuÊt huyÕt.

Ong tr−ëng thμnh th−êng m¾c cç lo¹i bÖnh NÕu nhiÔm ®éc kÐo dμi th× gan teo ®i, mμu do virus g©y ra.

n©u, trªn bÒ mÆt næi sÇn gå ghÒ, thËn s−ng cã Ngoμi ra cßn mét sè bÖnh do vi khuÈn, do ký

®iÓm xuÊt huyÕt.

sinh trïng Varroa vμ nÊm. Khi m¾c bÖnh, ®μn ong Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

cã cç biÓu hiÖn nh− sau:

- Thay toμn bé thøc ¨n ®· bÞ nhiÔm nÊm mèc vμ c¶

- Ong kh«ng bay ®−îc, n»m la liÖt quanh tæ chÊt ®én chuång.

hoÆc bay rèi lo¹n khç th−êng.

- Hoμ cho uèng vitamin C vμ ®−êng gluco vμo

- Sè ong thî gi¶m sót, ong bß lung tung, cã n−íc ®Ó gi¶i ®éc cho gan víi 2-4 g vitamin C + 5-10 g nhiÒu xç ong ë ngoμi tæ, cã ph©n ë ®ã, bông ong gluco/1 lÝt n−íc uèng, dïng liªn tôc tõ 5-10 ngμy.

lÐp xuèng hoÆc c¨ng phång.

C©u hái 93: Êu trïng ong th−êng m¾c bÖnh g×?

Tr¶ lêi:

Êu trïng ong th−êng m¾c cç bÖnh do vi khuÈn vμ virus, ngoμi ra còng m¾c c¶ bÖnh do Varroa vμ nÊm.

Sau ®©y lμ mét sè bÖnh th−êng gÆp: a) BÖnh thèi Êu trïng ch©u Mü do trùc khuÈn Bacillus larvae g©y ra, l©y lan m¹nh, g©y thiÖt h¹i lín cho cç c¬ së nu«i ong. Vi khuÈn cã nha bμo 86

87

https://thuviensach.vn

Ngoμi thøc ¨n, nÊm mèc cßn sinh s¶n ngay trong cç chÊt ®én chuång nh− trÊu, mïn c−a bÞ

nãng Èm råi tiÕt ra ®éc tè nμy.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cót chËm lín, kÐm ¨n, rông l«ng, ®i khËp BÖNH ë ONG MËT

khiÔng, co giËt, ®«i khi ph©n cã m¸u råi chÕt.

BÖnh tÝch khi mæ xç:

C©u hái 92: Ong mËt th−êng m¾c bÖnh g×?

Khi míi m¾c bÖnh th× gan s−ng, mμu x¸m,

Tr¶ lêi:

thËn t¸i nhît s−ng vμ xuÊt huyÕt.

Ong tr−ëng thμnh th−êng m¾c cç lo¹i bÖnh NÕu nhiÔm ®éc kÐo dμi th× gan teo ®i, mμu do virus g©y ra.

n©u, trªn bÒ mÆt næi sÇn gå ghÒ, thËn s−ng cã Ngoμi ra cßn mét sè bÖnh do vi khuÈn, do ký

®iÓm xuÊt huyÕt.

sinh trïng Varroa vμ nÊm. Khi m¾c bÖnh, ®μn ong Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

cã cç biÓu hiÖn nh− sau:

- Thay toμn bé thøc ¨n ®· bÞ nhiÔm nÊm mèc vμ c¶

- Ong kh«ng bay ®−îc, n»m la liÖt quanh tæ chÊt ®én chuång.

hoÆc bay rèi lo¹n khç th−êng.

- Hoμ cho uèng vitamin C vμ ®−êng gluco vμo

- Sè ong thî gi¶m sót, ong bß lung tung, cã n−íc ®Ó gi¶i ®éc cho gan víi 2-4 g vitamin C + 5-10 g nhiÒu xç ong ë ngoμi tæ, cã ph©n ë ®ã, bông ong gluco/1 lÝt n−íc uèng, dïng liªn tôc tõ 5-10 ngμy.

lÐp xuèng hoÆc c¨ng phång.

C©u hái 93: Êu trïng ong th−êng m¾c bÖnh g×?

Tr¶ lêi:

Êu trïng ong th−êng m¾c cç bÖnh do vi khuÈn vμ virus, ngoμi ra còng m¾c c¶ bÖnh do Varroa vμ nÊm.

Sau ®©y lμ mét sè bÖnh th−êng gÆp: a) BÖnh thèi Êu trïng ch©u Mü do trùc khuÈn Bacillus larvae g©y ra, l©y lan m¹nh, g©y thiÖt h¹i lín cho cç c¬ së nu«i ong. Vi khuÈn cã nha bμo 86

87

https://thuviensach.vn

nªn khã diÖt tËn gèc bÖnh. Vi khuÈn lμm Êu trïng

- Cho ¨n kh¸ng sinh: dïng mét trong cç lo¹i bÞ chÕt ë giai ®o¹n duçi dμi vμ tiÒn nhéng. Êu kh¸ng sinh sau hoμ víi Ýt n−íc ®un s«i ®Ó nguéi, trïng bÞ bÖnh chuyÓn tõ mμu tr¾ng s¸ng sang khuÊy cho tan ®Òu thuèc råi hoμ lÉn vμo 1 lÝt xir«

mμu vμng nh¹t, vμng n©u hay n©u. Xç Êu trïng

®−êng ®Ó ®¹t nång ®é thuèc trong mçi lÝt n−íc: dÝnh, cã nhít, co d·n, cã mïi keo da tr©u hoÆc kh«

Erythromycin 0,4-0,5 g; Kanamycin 0,4-0,5 g; thμnh vÈy mμu ®en dÝnh chÆt vμo lç tæ. Trªn b¸nh Streptomycin 0,4-0,5 g.

tæ, lóc ®Çu mét sè lç tæ n¾p vÝt mμu sÉm bÞ thñng NÕu dïng Erythromycin th× ph¶i hoμ tan hoÆc lâm xuèng. Sau ®ã cç lç tæ ®Òu vÝt n¾p vμ

thuèc vμo trong 2-3 ml cån cho tan hÕt råi míi kh«ng vÝt n¾p xen kÏ víi nhau.

hoμ trong xir«.

b) BÖnh thèi Êu trïng ch©u ¢u l©y lan kh«ng Dïng xir« thuèc cho ¨n 3 tèi liÒn, nÕu mét m¹nh nh− bÖnh thèi Êu trïng ch©u Mü. Tuæi m¾c tuÇn sau ch−a khái l¹i cho ¨n tiÕp 3 tèi n÷a.

bÖnh cña Êu trïng lμ tuæi nhá tõ 3-5 ngμy tuæi.

- Phun thuèc: Th−êng ¸p dông ph−¬ng ph¸p Nguyªn nh©n g©y bÖnh lμ do mét nhãm nhiÒu nμy khi s¾p vμo vô lÊy mËt hoÆc quay mËt. Còng vi khuÈn g©y nªn nh− liªn cÇu trïng Streptococcus dïng mét trong cç lo¹i kh¸ng sinh kÓ trªn, pha pluton, Streptococus apis vμ trùc khuÈn Bacillus víi n−íc ®un s«i ®Ó nguéi hoÆc xi r« nh−ng tû lÖ

alvei.

t¨ng gÊp ®«i. VÝ dô: Erythromycin cho ¨n lμ 0,5

Trªn b¸nh tæ chØ lç ®ç vμi lç tæ kh«ng vÝt g/lÝt th× khi phun pha theo tû lÖ 1 g/lÝt.

n¾p bªn trong lμ cç Êu trïng tuæi nhá hoÆc trøng.

Dïng b¬m tay b»ng nhùa lo¹i 0,5 lÝt hoÆc 1 lÝt, Khi trong ®μn bÞ bÖnh nÆng th× kh«ng cã hoÆc Ýt 2 lÝt cho thuèc vμo råi phun nhÑ nh− s−¬ng mï lªn cã nhéng vÝt n¾p, ong thî cã mμu ®en bãng thÓ

m×nh ong vμ b¸nh tæ. Cçh mét ngμy phun mét hiÖn ®ã lμ cç ong giμ v× Êu trïng ®· chÕt kh«ng lÇn. Nhí phun võa ®ñ ®Ó phñ mét líp thuèc máng, sinh ra ®−îc ong non kÕ tiÕp.

tr¸nh phun ®Ém −ít lμm chÕt Êu trïng.

Khi ®μn ong bÞ bÖnh nÆng, cç Êu trïng chÕt c) BÖnh Êu trïng tói do virus g©y nªn, l©y lan vμ cã mμu tr¾ng råi ng¶ dÇn sang mμu n©u sÉm, kh«ng m¹nh b»ng hai bÖnh trªn.

thèi r÷a råi tôt xuèng ®¸y lç tæ, kh« ®i thμnh vÈy, TriÖu chøng cña bÖnh:

kh«ng dÝnh vμo lç vμ mÊt tÝnh ®μn håi. Míi ®Çu Trªn b¸nh tæ cã mét sè Ýt n¾p lâm xuèng, bèc mïi chua, sau chuyÓn sang thèi.

mét sè lç bÞ c¾n nham nhë, cã Êu trïng nhän Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

®Çu nh« lªn miÖng lç. §a sè Êu trïng bÞ chÕt ë Sö dông mét trong hai cçh sau:

giai ®o¹n míi vÝt n¾p vμ tiÒn nhéng. NÕu bÞ

88

89

https://thuviensach.vn

nªn khã diÖt tËn gèc bÖnh. Vi khuÈn lμm Êu trïng

- Cho ¨n kh¸ng sinh: dïng mét trong cç lo¹i bÞ chÕt ë giai ®o¹n duçi dμi vμ tiÒn nhéng. Êu kh¸ng sinh sau hoμ víi Ýt n−íc ®un s«i ®Ó nguéi, trïng bÞ bÖnh chuyÓn tõ mμu tr¾ng s¸ng sang khuÊy cho tan ®Òu thuèc råi hoμ lÉn vμo 1 lÝt xir«

mμu vμng nh¹t, vμng n©u hay n©u. Xç Êu trïng

®−êng ®Ó ®¹t nång ®é thuèc trong mçi lÝt n−íc: dÝnh, cã nhít, co d·n, cã mïi keo da tr©u hoÆc kh«

Erythromycin 0,4-0,5 g; Kanamycin 0,4-0,5 g; thμnh vÈy mμu ®en dÝnh chÆt vμo lç tæ. Trªn b¸nh Streptomycin 0,4-0,5 g.

tæ, lóc ®Çu mét sè lç tæ n¾p vÝt mμu sÉm bÞ thñng NÕu dïng Erythromycin th× ph¶i hoμ tan hoÆc lâm xuèng. Sau ®ã cç lç tæ ®Òu vÝt n¾p vμ

thuèc vμo trong 2-3 ml cån cho tan hÕt råi míi kh«ng vÝt n¾p xen kÏ víi nhau.

hoμ trong xir«.

b) BÖnh thèi Êu trïng ch©u ¢u l©y lan kh«ng Dïng xir« thuèc cho ¨n 3 tèi liÒn, nÕu mét m¹nh nh− bÖnh thèi Êu trïng ch©u Mü. Tuæi m¾c tuÇn sau ch−a khái l¹i cho ¨n tiÕp 3 tèi n÷a.

bÖnh cña Êu trïng lμ tuæi nhá tõ 3-5 ngμy tuæi.

- Phun thuèc: Th−êng ¸p dông ph−¬ng ph¸p Nguyªn nh©n g©y bÖnh lμ do mét nhãm nhiÒu nμy khi s¾p vμo vô lÊy mËt hoÆc quay mËt. Còng vi khuÈn g©y nªn nh− liªn cÇu trïng Streptococcus dïng mét trong cç lo¹i kh¸ng sinh kÓ trªn, pha pluton, Streptococus apis vμ trùc khuÈn Bacillus víi n−íc ®un s«i ®Ó nguéi hoÆc xi r« nh−ng tû lÖ

alvei.

t¨ng gÊp ®«i. VÝ dô: Erythromycin cho ¨n lμ 0,5

Trªn b¸nh tæ chØ lç ®ç vμi lç tæ kh«ng vÝt g/lÝt th× khi phun pha theo tû lÖ 1 g/lÝt.

n¾p bªn trong lμ cç Êu trïng tuæi nhá hoÆc trøng.

Dïng b¬m tay b»ng nhùa lo¹i 0,5 lÝt hoÆc 1 lÝt, Khi trong ®μn bÞ bÖnh nÆng th× kh«ng cã hoÆc Ýt 2 lÝt cho thuèc vμo råi phun nhÑ nh− s−¬ng mï lªn cã nhéng vÝt n¾p, ong thî cã mμu ®en bãng thÓ

m×nh ong vμ b¸nh tæ. Cçh mét ngμy phun mét hiÖn ®ã lμ cç ong giμ v× Êu trïng ®· chÕt kh«ng lÇn. Nhí phun võa ®ñ ®Ó phñ mét líp thuèc máng, sinh ra ®−îc ong non kÕ tiÕp.

tr¸nh phun ®Ém −ít lμm chÕt Êu trïng.

Khi ®μn ong bÞ bÖnh nÆng, cç Êu trïng chÕt c) BÖnh Êu trïng tói do virus g©y nªn, l©y lan vμ cã mμu tr¾ng råi ng¶ dÇn sang mμu n©u sÉm, kh«ng m¹nh b»ng hai bÖnh trªn.

thèi r÷a råi tôt xuèng ®¸y lç tæ, kh« ®i thμnh vÈy, TriÖu chøng cña bÖnh:

kh«ng dÝnh vμo lç vμ mÊt tÝnh ®μn håi. Míi ®Çu Trªn b¸nh tæ cã mét sè Ýt n¾p lâm xuèng, bèc mïi chua, sau chuyÓn sang thèi.

mét sè lç bÞ c¾n nham nhë, cã Êu trïng nhän Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

®Çu nh« lªn miÖng lç. §a sè Êu trïng bÞ chÕt ë Sö dông mét trong hai cçh sau:

giai ®o¹n míi vÝt n¾p vμ tiÒn nhéng. NÕu bÞ

88

89

https://thuviensach.vn

bÖnh nμy, c¶ cç Êu trïng lín tuæi s¾p vÝt n¾p C©u hái 94: Êu trïng vμ ong tr−ëng thμnh còng bÞ chÕt. Êu trïng tr¾ng nhît, v¹ch ph©n hay m¾c bÖnh g×?

®èt kh«ng râ. PhÇn ®u«i Êu trïng h×nh thμnh

Tr¶ lêi:

tói nhá trong suèt hoÆc vμng nh¹t. Th©n Êu a) BÖnh Varroa: lμ mét bÖnh do ve Varroa trïng cã mμu n©u nh¹t hay n©u x¸m, chãp ®Çu jacobsoni g©y ra, hay cßn gäi lμ rËn Varroa. Ve nghiªng vÒ phÝa bông.

nhá ®é 0,2 cm, b¸m trªn bông vμ thùc qu¶n ong, Xç Êu trïng chÕt kh«ng cã mïi h«i thèi, khi

®Î 7-10 trøng vμo lç tæ ong cã Êu trïng tr−íc khi kh« thμnh v¶y cøng, nh½n h×nh chiÕc thuyÒn, dÔ

vÝt n¾p. Thêi gian ®Çu, chØ cã sè Ýt ong bÞ nhiÔm lÊy ra khái lç tæ. Tr−êng hîp bÖnh nÆng cã ®Õn bÖnh th× bÖnh kh«ng thÊy râ. Sau nhiÒu th¸ng khi 90% Êu trïng lín tuæi chÕt vμ ®μn ong sÏ rêi bá tû lÖ ong nhiÔm bÖnh cao ®Õn 20-30% th× míi thÊy tæ bèc bay ®i.

râ bÖnh.

NÕu bÖnh nhÑ th× ong kh«ng bèc bay ®i TriÖu chøng cña bÖnh:

nh−ng ong thî th−a dÇn do sè ong non ra ®êi Ong tr−ëng thμnh gÇy yÕu, gi¶m tuæi thä, søc kh«ng ®«ng b»ng sè ong giμ, ®μn ong lôi dÇn vμ

lÊy mËt gi¶m sót, ong non bÞ côt c¸nh hoÆc xo¨n cho n¨ng suÊt mËt thÊp.

c¸nh, mét sè ong chÕt, ong chóa ngõng ®Î. Trªn Cçh phßng bÖnh:

b¸nh tæ cã lç ®ç mét sè lç nhéng giμ bÞ thñng

- Thay ong chóa ®Î cña ®μn bÞ bÖnh b»ng ong xÑp xuèng. LÊy kÝnh lóp quan s¸t nhéng vμ Êu chóa t¬ hoÆc mò chóa.

trïng sÏ thÊy mét sè ve Varroa vμ cç con non cña

- Nhèt ong chóa ®Î cña ®μn bÖnh trong lång tõ chóng b¸m trªn c¬ thÓ nhéng hoÆc Êu trïng, bß 5-7 ngμy.

trªn vçh lç tæ hay ®¸y tæ.

Dï dïng cçh nμo còng ph¶i tiÕn hμnh song Cã thÓ ®¸nh gi¸ møc ®é trÇm träng cña bÖnh song víi viÖc lo¹i bít cÇu bÖnh cò ®Ó ong phñ kÝn b»ng cçh tÝnh tû lÖ cã Varroa cña lç tæ vμ cña vμ dμy cç cÇu ong cßn l¹i. Cho ong ¨n n−íc ®−êng ong thî.

3-4 tèi cho tíi khi vÝt n¾p.

- NhÑ: lç tæ bÞ nhiÔm Varroa 2%, sè ong thî bÞ

Cç biÖn ph¸p sinh häc trªn sÏ t¹o ra trong nhiÔm d−íi 1%.

®μn ong 7-8 ngμy kh«ng cã Êu trïng tuæi nhá

- Trung b×nh: lç tæ nhiÔm Varroa tõ 2-5%, sè mÉn c¶m víi virus, ®ång thêi ®μn ong ®«ng qu©n ong thî bÞ nhiÔm tõ 2-3%.

sÏ tù lμm vÖ sinh lç tæ vμ ®æ ®Çy mËt, chuÈn bÞ

- NÆng: lç tæ nhiÔm Varroa lín h¬n 5%, sè ong cho ong chóa ®Î l¹i.

thî bÞ nhiÔm h¬n 3%.

90

91

https://thuviensach.vn

bÖnh nμy, c¶ cç Êu trïng lín tuæi s¾p vÝt n¾p C©u hái 94: Êu trïng vμ ong tr−ëng thμnh còng bÞ chÕt. Êu trïng tr¾ng nhît, v¹ch ph©n hay m¾c bÖnh g×?

®èt kh«ng râ. PhÇn ®u«i Êu trïng h×nh thμnh

Tr¶ lêi:

tói nhá trong suèt hoÆc vμng nh¹t. Th©n Êu a) BÖnh Varroa: lμ mét bÖnh do ve Varroa trïng cã mμu n©u nh¹t hay n©u x¸m, chãp ®Çu jacobsoni g©y ra, hay cßn gäi lμ rËn Varroa. Ve nghiªng vÒ phÝa bông.

nhá ®é 0,2 cm, b¸m trªn bông vμ thùc qu¶n ong, Xç Êu trïng chÕt kh«ng cã mïi h«i thèi, khi

®Î 7-10 trøng vμo lç tæ ong cã Êu trïng tr−íc khi kh« thμnh v¶y cøng, nh½n h×nh chiÕc thuyÒn, dÔ

vÝt n¾p. Thêi gian ®Çu, chØ cã sè Ýt ong bÞ nhiÔm lÊy ra khái lç tæ. Tr−êng hîp bÖnh nÆng cã ®Õn bÖnh th× bÖnh kh«ng thÊy râ. Sau nhiÒu th¸ng khi 90% Êu trïng lín tuæi chÕt vμ ®μn ong sÏ rêi bá tû lÖ ong nhiÔm bÖnh cao ®Õn 20-30% th× míi thÊy tæ bèc bay ®i.

râ bÖnh.

NÕu bÖnh nhÑ th× ong kh«ng bèc bay ®i TriÖu chøng cña bÖnh:

nh−ng ong thî th−a dÇn do sè ong non ra ®êi Ong tr−ëng thμnh gÇy yÕu, gi¶m tuæi thä, søc kh«ng ®«ng b»ng sè ong giμ, ®μn ong lôi dÇn vμ

lÊy mËt gi¶m sót, ong non bÞ côt c¸nh hoÆc xo¨n cho n¨ng suÊt mËt thÊp.

c¸nh, mét sè ong chÕt, ong chóa ngõng ®Î. Trªn Cçh phßng bÖnh:

b¸nh tæ cã lç ®ç mét sè lç nhéng giμ bÞ thñng

- Thay ong chóa ®Î cña ®μn bÞ bÖnh b»ng ong xÑp xuèng. LÊy kÝnh lóp quan s¸t nhéng vμ Êu chóa t¬ hoÆc mò chóa.

trïng sÏ thÊy mét sè ve Varroa vμ cç con non cña

- Nhèt ong chóa ®Î cña ®μn bÖnh trong lång tõ chóng b¸m trªn c¬ thÓ nhéng hoÆc Êu trïng, bß 5-7 ngμy.

trªn vçh lç tæ hay ®¸y tæ.

Dï dïng cçh nμo còng ph¶i tiÕn hμnh song Cã thÓ ®¸nh gi¸ møc ®é trÇm träng cña bÖnh song víi viÖc lo¹i bít cÇu bÖnh cò ®Ó ong phñ kÝn b»ng cçh tÝnh tû lÖ cã Varroa cña lç tæ vμ cña vμ dμy cç cÇu ong cßn l¹i. Cho ong ¨n n−íc ®−êng ong thî.

3-4 tèi cho tíi khi vÝt n¾p.

- NhÑ: lç tæ bÞ nhiÔm Varroa 2%, sè ong thî bÞ

Cç biÖn ph¸p sinh häc trªn sÏ t¹o ra trong nhiÔm d−íi 1%.

®μn ong 7-8 ngμy kh«ng cã Êu trïng tuæi nhá

- Trung b×nh: lç tæ nhiÔm Varroa tõ 2-5%, sè mÉn c¶m víi virus, ®ång thêi ®μn ong ®«ng qu©n ong thî bÞ nhiÔm tõ 2-3%.

sÏ tù lμm vÖ sinh lç tæ vμ ®æ ®Çy mËt, chuÈn bÞ

- NÆng: lç tæ nhiÔm Varroa lín h¬n 5%, sè ong cho ong chóa ®Î l¹i.

thî bÞ nhiÔm h¬n 3%.

90

91

https://thuviensach.vn

b) BÖnh Tropilaclop mμu tr¾ng hång chuyÓn thμnh mμu n©u, ®en, dÔ

BÖnh do mét lo¹i ve nhá h¬n ve Varroa g©y n¸t vμ cã mïi thèi.

ra. Còng nh− ve Varroa, ve nμy ®Î vμo lç tæ tr−íc Cçh ®iÒu trÞ: chuyÓn ®μn ong ®Õn n¬i cao khi vÝt n¾p, trøng në thμnh ve hót m¸u Êu trïng r¸o, s¹ch sÏ vμ cho ¨n mét trong cç kh¸ng sinh vμ nhéng, nh−ng khç víi ve Varroa, ve nμy sau ®©y:

kh«ng hót m¸u ong tr−ëng thμnh mμ sinh s¶n Streptomycin, Neomycin. Pha 1 triÖu ®¬n vÞ

nhanh h¬n nªn Êu trïng ong bÞ ve ®èt chÕt nhiÒu, thuèc vμo 1 lÝt xir« cho ong ¨n theo liÒu 100 ml/1

®μn ong gi¶m qu©n nhanh.

cÇu/1 tèi.

Cçh phßng bÖnh:

Cçh phßng bÖnh: nu«i ong ë n¬i kh« r¸o, xa chuång nu«i gia sóc, xa cç ®èng ph©n rç. Cho ¨n BiÖn ph¸p tèt nhÊt lμ nu«i ®μn ong m¹nh, kh¸ng sinh liÒu thÊp b»ng 2/3 liÒu ch÷a. Cho ¨n lu«n cã kh¶ n¨ng chñ ®éng t¹o Êu trïng ong ®ùc thªm 0,5 g vitamin C cho mçi cÇu ong.

®Ó “bÉy ve”. Khi Êu trïng vÝt n¾p th× lo¹i bá ®Ó

diÖt ve nh− sau:

C©u hái 96: Ong cã hay bÞ ngé ®éc kh«ng,

- Lo¹i bá cÇu Êu trïng,

biÓu hiÖn thÕ nμo?

- Ph©n nhãm ®μn ong ®Ó ch÷a bÖnh,

Tr¶ lêi:

- Dïng cÇu cçh ly cho ong chóa ®Î.

Ong cã thÓ bÞ chøng ngé ®éc do thuèc trõ s©u vμ mét sè lo¹i hoa cã chÊt ®éc.

C©u hái 95: BÖnh nhiÔm trïng cña ong a) Ngé ®éc thuèc trõ s©u hoÆc hoçhÊt tr−ëng thμnh cã biÓu hiÖn g×?

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tr¶ lêi:

DÔ nhËn thÊy lμ cã nhiÒu ong chÕt vïng xung

§©y lμ bÖnh nhiÔm trïng b¹i huyÕt cña ong quanh tæ ong. Ong chÕt thÌ l−ìi dμi, nhiÒu con cßn tr−ëng thμnh do mét sè loμi vi khuÈn mang phÊn vμ mËt. Cã con bß læm ngæm, cã con Pseudomonas vμ Proteus cã s½n ë ®Êt bÈn vμ Èm xoay trßn.

thÊp x©m nhËp vμo c¬ thÓ ong.

Trong thïng ong ph¶ng phÊt mïi thuèc hoÆc TriÖu chøng cña bÖnh:

hoçhÊt l¹, cã nhiÒu ong chÕt ë ®¸y thïng. Sau 2-Ong bÖnh bÞ mÊt kh¶ n¨ng bay, trôi l«ng, bß 3 ngμy th× Êu trïng nhá vμ lín còng chÕt.

læm ngæm ë gÇn tæ råi chÕt cøng. Cç c¬ quan néi Cçh phßng bÖnh:

t¹ng vμ c¬ cña ong chÕt bÞ ph©n huû rÊt nhanh, tõ Khi ®· biÕt trong vïng cã phun thuèc trõ 92

93

https://thuviensach.vn

b) BÖnh Tropilaclop mμu tr¾ng hång chuyÓn thμnh mμu n©u, ®en, dÔ

BÖnh do mét lo¹i ve nhá h¬n ve Varroa g©y n¸t vμ cã mïi thèi.

ra. Còng nh− ve Varroa, ve nμy ®Î vμo lç tæ tr−íc Cçh ®iÒu trÞ: chuyÓn ®μn ong ®Õn n¬i cao khi vÝt n¾p, trøng në thμnh ve hót m¸u Êu trïng r¸o, s¹ch sÏ vμ cho ¨n mét trong cç kh¸ng sinh vμ nhéng, nh−ng khç víi ve Varroa, ve nμy sau ®©y:

kh«ng hót m¸u ong tr−ëng thμnh mμ sinh s¶n Streptomycin, Neomycin. Pha 1 triÖu ®¬n vÞ

nhanh h¬n nªn Êu trïng ong bÞ ve ®èt chÕt nhiÒu, thuèc vμo 1 lÝt xir« cho ong ¨n theo liÒu 100 ml/1

®μn ong gi¶m qu©n nhanh.

cÇu/1 tèi.

Cçh phßng bÖnh:

Cçh phßng bÖnh: nu«i ong ë n¬i kh« r¸o, xa chuång nu«i gia sóc, xa cç ®èng ph©n rç. Cho ¨n BiÖn ph¸p tèt nhÊt lμ nu«i ®μn ong m¹nh, kh¸ng sinh liÒu thÊp b»ng 2/3 liÒu ch÷a. Cho ¨n lu«n cã kh¶ n¨ng chñ ®éng t¹o Êu trïng ong ®ùc thªm 0,5 g vitamin C cho mçi cÇu ong.

®Ó “bÉy ve”. Khi Êu trïng vÝt n¾p th× lo¹i bá ®Ó

diÖt ve nh− sau:

C©u hái 96: Ong cã hay bÞ ngé ®éc kh«ng,

- Lo¹i bá cÇu Êu trïng,

biÓu hiÖn thÕ nμo?

- Ph©n nhãm ®μn ong ®Ó ch÷a bÖnh,

Tr¶ lêi:

- Dïng cÇu cçh ly cho ong chóa ®Î.

Ong cã thÓ bÞ chøng ngé ®éc do thuèc trõ s©u vμ mét sè lo¹i hoa cã chÊt ®éc.

C©u hái 95: BÖnh nhiÔm trïng cña ong a) Ngé ®éc thuèc trõ s©u hoÆc hoçhÊt tr−ëng thμnh cã biÓu hiÖn g×?

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tr¶ lêi:

DÔ nhËn thÊy lμ cã nhiÒu ong chÕt vïng xung

§©y lμ bÖnh nhiÔm trïng b¹i huyÕt cña ong quanh tæ ong. Ong chÕt thÌ l−ìi dμi, nhiÒu con cßn tr−ëng thμnh do mét sè loμi vi khuÈn mang phÊn vμ mËt. Cã con bß læm ngæm, cã con Pseudomonas vμ Proteus cã s½n ë ®Êt bÈn vμ Èm xoay trßn.

thÊp x©m nhËp vμo c¬ thÓ ong.

Trong thïng ong ph¶ng phÊt mïi thuèc hoÆc TriÖu chøng cña bÖnh:

hoçhÊt l¹, cã nhiÒu ong chÕt ë ®¸y thïng. Sau 2-Ong bÖnh bÞ mÊt kh¶ n¨ng bay, trôi l«ng, bß 3 ngμy th× Êu trïng nhá vμ lín còng chÕt.

læm ngæm ë gÇn tæ råi chÕt cøng. Cç c¬ quan néi Cçh phßng bÖnh:

t¹ng vμ c¬ cña ong chÕt bÞ ph©n huû rÊt nhanh, tõ Khi ®· biÕt trong vïng cã phun thuèc trõ 92

93

https://thuviensach.vn

s©u cho c©y trång th× chØ cßn cçh chuyÓn ong ®i chç khç mét thêi gian míi phßng ®−îc ngé ®éc cho ong.

NÕu kh«ng thÓ chuyÓn ®−îc th× ph¶i nhèt ong l¹i, nh−ng cÇn chèng nãng, b¶o ®¶m ®é tho¸ng

§ÆC §IÓM SINH HäC

m¸t vμ cho ong ¨n n−íc ®−êng lo·ng 100 ml/1 cÇu.

b) BÖnh ngé ®éc hoa trμ

CñA CÇ LOμI C¸ NU¤I

BÖnh x¶y ra khi ®−a ong ®Õn vïng hoa trμ në tËp trung vμo mïa kh« hanh.

1. C¸ mÌ tr¾ng

TriÖu chøng cña bÖnh:

C¸ mÌ tr¾ng ViÖt Nam sèng ë tÇng n−íc gi÷a Ong thî gi¶m sè lÇn bay ®i lÊy mËt, mét sè vμ trªn, c¸ −a sèng ë vïng n−íc tÜnh, ®é ch¶y ong bay chÖch h−íng, bay kh«ng ch¾c, b¸m vμo thÊp. §iÒu kiÖn thÝch hîp cho c¸ mÌ sinh tr−ëng v¸n, run rÈy.

vμ ph¸t triÓn lμ nhiÖt ®é n−íc kho¶ng 20-22oC, ®é Êu trïng ong 3-4 ngμy tuæi bÞ chÕt hμng lo¹t ë pH = 7-7,5, hμm l−îng oxy trªn 3 mg/lÝt.

mäi vÞ trÝ b¸nh tæ. Êu trïng lín tuæi chÕt lón C¸ ¨n thùc vËt phï du. C¸ tõ 2,5-3 cm trë lªn xuèng ®¸y tæ nh−ng kh«ng cã mïi thèi r÷a.

¨n thùc vËt phï du lμ chÝnh.

Cçh phßng bÖnh:

Nu«i dμy trong ao, c¸ mÌ 1 tuæi nÆng 0,5-0,7

- NÕu ph¶i ®Æt thïng ong ë vïng cã hoa trμ th×

kg/con, 2 tuæi nÆng 1,5-2 kg. Cç¸i 3 tuæi, c¸ ®ùc tr−íc ®ã cho ¨n ®Çy ®ñ ®Ó cã mËt dù tr÷.

2 tuæi th× thμnh thôc sinh dôc.

- Nh÷ng ngμy kh« hanh cho ong ¨n thªm n−íc 2. C¸ mÌ hoa

®−êng lo·ng. Cø mçi lÝt n−íc ®−êng v¾t thªm nöa C¸ mÌ hoa thÝch sèng ë tÇng n−íc gi÷a vμ

qu¶ chanh hoÆc 2 g vitamin C cho mçi ®μn ¨n, mçi trªn, Ýt nh¶y h¬n c¸ mÌ tr¾ng. Thøc ¨n chñ yÕu lμ

tèi 200-300 ml trong 3 tèi liÒn.

®éng vËt phï du vμ thùc vËt phï du.

C¸ mÌ hoa lín nhanh h¬n c¸ mÌ tr¾ng. ë ao hå míi nu«i, c¸ lín nhanh: c¸ 1 tuæi nÆng 2,8 kg, c¸ 2 tuæi nÆng 5 kg. Khi c¸ lín nhÊt cã thÓ ®¹t 35-40 kg. C¸ mÌ hoa thÝch hîp ë cç ao hå cã mÆt n−íc lín. C¸ nu«i trong ao nhá th× chËm lín.

94

95

https://thuviensach.vn

s©u cho c©y trång th× chØ cßn cçh chuyÓn ong ®i chç khç mét thêi gian míi phßng ®−îc ngé ®éc cho ong.

NÕu kh«ng thÓ chuyÓn ®−îc th× ph¶i nhèt ong l¹i, nh−ng cÇn chèng nãng, b¶o ®¶m ®é tho¸ng

§ÆC §IÓM SINH HäC

m¸t vμ cho ong ¨n n−íc ®−êng lo·ng 100 ml/1 cÇu.

b) BÖnh ngé ®éc hoa trμ

CñA CÇ LOμI C¸ NU¤I

BÖnh x¶y ra khi ®−a ong ®Õn vïng hoa trμ në tËp trung vμo mïa kh« hanh.

1. C¸ mÌ tr¾ng

TriÖu chøng cña bÖnh:

C¸ mÌ tr¾ng ViÖt Nam sèng ë tÇng n−íc gi÷a Ong thî gi¶m sè lÇn bay ®i lÊy mËt, mét sè vμ trªn, c¸ −a sèng ë vïng n−íc tÜnh, ®é ch¶y ong bay chÖch h−íng, bay kh«ng ch¾c, b¸m vμo thÊp. §iÒu kiÖn thÝch hîp cho c¸ mÌ sinh tr−ëng v¸n, run rÈy.

vμ ph¸t triÓn lμ nhiÖt ®é n−íc kho¶ng 20-22oC, ®é Êu trïng ong 3-4 ngμy tuæi bÞ chÕt hμng lo¹t ë pH = 7-7,5, hμm l−îng oxy trªn 3 mg/lÝt.

mäi vÞ trÝ b¸nh tæ. Êu trïng lín tuæi chÕt lón C¸ ¨n thùc vËt phï du. C¸ tõ 2,5-3 cm trë lªn xuèng ®¸y tæ nh−ng kh«ng cã mïi thèi r÷a.

¨n thùc vËt phï du lμ chÝnh.

Cçh phßng bÖnh:

Nu«i dμy trong ao, c¸ mÌ 1 tuæi nÆng 0,5-0,7

- NÕu ph¶i ®Æt thïng ong ë vïng cã hoa trμ th×

kg/con, 2 tuæi nÆng 1,5-2 kg. Cç¸i 3 tuæi, c¸ ®ùc tr−íc ®ã cho ¨n ®Çy ®ñ ®Ó cã mËt dù tr÷.

2 tuæi th× thμnh thôc sinh dôc.

- Nh÷ng ngμy kh« hanh cho ong ¨n thªm n−íc 2. C¸ mÌ hoa

®−êng lo·ng. Cø mçi lÝt n−íc ®−êng v¾t thªm nöa C¸ mÌ hoa thÝch sèng ë tÇng n−íc gi÷a vμ

qu¶ chanh hoÆc 2 g vitamin C cho mçi ®μn ¨n, mçi trªn, Ýt nh¶y h¬n c¸ mÌ tr¾ng. Thøc ¨n chñ yÕu lμ

tèi 200-300 ml trong 3 tèi liÒn.

®éng vËt phï du vμ thùc vËt phï du.

C¸ mÌ hoa lín nhanh h¬n c¸ mÌ tr¾ng. ë ao hå míi nu«i, c¸ lín nhanh: c¸ 1 tuæi nÆng 2,8 kg, c¸ 2 tuæi nÆng 5 kg. Khi c¸ lín nhÊt cã thÓ ®¹t 35-40 kg. C¸ mÌ hoa thÝch hîp ë cç ao hå cã mÆt n−íc lín. C¸ nu«i trong ao nhá th× chËm lín.

94

95

https://thuviensach.vn

C¸ mÌ hoa ®Î ë s«ng vμo th¸ng 5-6. Nu«i chç n−íc ch¶y, −a ho¹t ®éng. CçhÞu l¹nh kÐm, ë trong ao c¸ thμnh thôc sinh dôc sím, cã thÓ cho ®Î

nhiÖt ®é 100C c¸ Ýt ho¹t ®éng. C¸ tr«i ¨n mïn b·

vμo th¸ng 4, ®Î nhiÒu lÇn trong n¨m. Cç¸i 3

h÷u c¬, cç lo¹i rªu, t¶o ë tÇng ®¸y. Nu«i trong ao tuæi, c¸ ®ùc 2 tuæi ®· thμnh thôc sinh dôc.

c¸ tr«i ¨n t¹p.

B×nh th−êng c¸ tr«i 1 tuæi nÆng 100-200 g; c¸

3. C¸ tr¾m cá

2 tuæi nÆng 200-230 g, 3 tuæi nÆng 400-600 g, 4 tuæi C¸ tr¾m cá sèng ë tÇng n−íc gi÷a vμ d−íi, thøc nÆng 600-800 g. Cç¸i 3 tuæi, c¸ ®ùc 2 tuæi th×

¨n lμ cç lo¹i rong ë d−íi n−íc vμ rau cá ë trªn c¹n thμnh thôc sinh dôc. Mïa sinh s¶n tõ th¸ng 5-9, vøt xuèng. C¸ tõ 2,5-3 cm trë lªn cã thÓ ¨n bÌo c¸ th−êng ®Î vμo ban ®ªm vμ lóc s¸ng sím. Cho tÊm, bÌo trøng, rau bÌo th¸i nhá. C¸ tõ 8-10 cm cã

®Î nh©n t¹o cã n¬i chØ thμnh c«ng vμo th¸ng 6-7, thÓ ¨n rau cá ®Ó nguyªn nh− c¸ lín. Nu«i trong ao, cã n¬i chØ thμnh c«ng vμo th¸ng 8-9.

c¸ ¨n t¹p, c¶ nh÷ng thøc ¨n ®éng vËt.

NÕu nu«i tèt c¸ 1 tuæi nÆng 1 kg, 2 tuæi nÆng 6. C¸ r« phi

tõ 2-9 kg, 3 tuæi nÆng tõ 9-12 kg. Nu«i trong ao cã C¸ r« phi ph¸t triÓn tèt ë c¶ vïng n−íc ngät thÓ cho ®Î tõ th¸ng 3, ®Î nhiÒu lÇn trong n¨m. C¸

vμ n−íc lî, chÞu ®ùng ®−îc ë c¶ vïng n−íc th¶i c¸i 3 tuæi, c¸ ®ùc 3 tuæi ®· thμnh thôc sinh dôc.

sinh ho¹t cã hμm l−îng oxy thÊp vμ vïng n−íc chua mÆn.

4. CçhÐp

C¸ r« phi chÞu rÐt kÐm, th−êng bÞ bÖnh nÊm Loμi nu«i phæ biÕn ë n−íc ta lμ cçhÐp vÈy, cßn vμ chÕt rÐt ë nhiÖt ®é n−íc 10-110C kÐo dμi. NhiÖt gäi lμ cçhÐp tr¾ng. CçhÐp th−êng sèng ë tÇng

®é thÝch hîp lμ 25-300C. Mïa ®«ng, c¸ th−êng tù

®¸y vμ gi÷a, cã thÓ chÞu ®−îc l−îng oxy thÊp h¬n c¸

®μo cç mμ s©u d−íi ®¸y hå ®Ó tr¸nh rÐt. C¸ ¨n mÌ tr¾ng. CçhÐp ¨n ®éng vËt ®¸y lμ chÝnh nh−

®éng vËt phï du nh−ng khi lín tõ 1,7-1,8 cm trë giun, Êu trïng, c«n trïng, nhuyÔn thÓ, gi¸p xç...

lªn chuyÓn sang ¨n mïn b· h÷u c¬, t¶o l¾ng ë Cçòng ¨n c¶ h¹t cñ, mÇm thùc vËt. CçhÐp sau 1

®¸y, cç Êu trïng, gi¸p xç, thùc vËt thuû sinh n¨m th× thμnh thôc sinh dôc: c¸ ®Î tù nhiªn trong mÒm. Nu«i trong hå, ao, c¸ ¨n t¹p vμ rÊt phμm ¨n.

ao, hå, s«ng, ë nhiÖt ®é thÝch hîp 20-22oC, vμ vμo C¸ r« phi lín nhanh, c¸ ®ùc lín nhanh h¬n c¸

hai vô chÝnh: th¸ng 2-4 vμ th¸ng 8-9.

c¸i. C¸ r« phi v»n 1 tuæi, nu«i tèt nÆng 1 kg/con.

C¸ ®Î quanh n¨m trõ cç th¸ng rÐt. C¸ khoÐt ®Êt 5. C¸ tr«i

lμm tæ ®Î vμ Êp trøng trong miÖng c¸ mÑ. Th−êng C¸ tr«i −a sèng ë tÇng n−íc gi÷a vμ d−íi, thÝch mçi n¨m c¸ ®Î 6-10 løa.

96

97

https://thuviensach.vn

C¸ mÌ hoa ®Î ë s«ng vμo th¸ng 5-6. Nu«i chç n−íc ch¶y, −a ho¹t ®éng. CçhÞu l¹nh kÐm, ë trong ao c¸ thμnh thôc sinh dôc sím, cã thÓ cho ®Î

nhiÖt ®é 100C c¸ Ýt ho¹t ®éng. C¸ tr«i ¨n mïn b·

vμo th¸ng 4, ®Î nhiÒu lÇn trong n¨m. Cç¸i 3

h÷u c¬, cç lo¹i rªu, t¶o ë tÇng ®¸y. Nu«i trong ao tuæi, c¸ ®ùc 2 tuæi ®· thμnh thôc sinh dôc.

c¸ tr«i ¨n t¹p.

B×nh th−êng c¸ tr«i 1 tuæi nÆng 100-200 g; c¸

3. C¸ tr¾m cá

2 tuæi nÆng 200-230 g, 3 tuæi nÆng 400-600 g, 4 tuæi C¸ tr¾m cá sèng ë tÇng n−íc gi÷a vμ d−íi, thøc nÆng 600-800 g. Cç¸i 3 tuæi, c¸ ®ùc 2 tuæi th×

¨n lμ cç lo¹i rong ë d−íi n−íc vμ rau cá ë trªn c¹n thμnh thôc sinh dôc. Mïa sinh s¶n tõ th¸ng 5-9, vøt xuèng. C¸ tõ 2,5-3 cm trë lªn cã thÓ ¨n bÌo c¸ th−êng ®Î vμo ban ®ªm vμ lóc s¸ng sím. Cho tÊm, bÌo trøng, rau bÌo th¸i nhá. C¸ tõ 8-10 cm cã

®Î nh©n t¹o cã n¬i chØ thμnh c«ng vμo th¸ng 6-7, thÓ ¨n rau cá ®Ó nguyªn nh− c¸ lín. Nu«i trong ao, cã n¬i chØ thμnh c«ng vμo th¸ng 8-9.

c¸ ¨n t¹p, c¶ nh÷ng thøc ¨n ®éng vËt.

NÕu nu«i tèt c¸ 1 tuæi nÆng 1 kg, 2 tuæi nÆng 6. C¸ r« phi

tõ 2-9 kg, 3 tuæi nÆng tõ 9-12 kg. Nu«i trong ao cã C¸ r« phi ph¸t triÓn tèt ë c¶ vïng n−íc ngät thÓ cho ®Î tõ th¸ng 3, ®Î nhiÒu lÇn trong n¨m. C¸

vμ n−íc lî, chÞu ®ùng ®−îc ë c¶ vïng n−íc th¶i c¸i 3 tuæi, c¸ ®ùc 3 tuæi ®· thμnh thôc sinh dôc.

sinh ho¹t cã hμm l−îng oxy thÊp vμ vïng n−íc chua mÆn.

4. CçhÐp

C¸ r« phi chÞu rÐt kÐm, th−êng bÞ bÖnh nÊm Loμi nu«i phæ biÕn ë n−íc ta lμ cçhÐp vÈy, cßn vμ chÕt rÐt ë nhiÖt ®é n−íc 10-110C kÐo dμi. NhiÖt gäi lμ cçhÐp tr¾ng. CçhÐp th−êng sèng ë tÇng

®é thÝch hîp lμ 25-300C. Mïa ®«ng, c¸ th−êng tù

®¸y vμ gi÷a, cã thÓ chÞu ®−îc l−îng oxy thÊp h¬n c¸

®μo cç mμ s©u d−íi ®¸y hå ®Ó tr¸nh rÐt. C¸ ¨n mÌ tr¾ng. CçhÐp ¨n ®éng vËt ®¸y lμ chÝnh nh−

®éng vËt phï du nh−ng khi lín tõ 1,7-1,8 cm trë giun, Êu trïng, c«n trïng, nhuyÔn thÓ, gi¸p xç...

lªn chuyÓn sang ¨n mïn b· h÷u c¬, t¶o l¾ng ë Cçòng ¨n c¶ h¹t cñ, mÇm thùc vËt. CçhÐp sau 1

®¸y, cç Êu trïng, gi¸p xç, thùc vËt thuû sinh n¨m th× thμnh thôc sinh dôc: c¸ ®Î tù nhiªn trong mÒm. Nu«i trong hå, ao, c¸ ¨n t¹p vμ rÊt phμm ¨n.

ao, hå, s«ng, ë nhiÖt ®é thÝch hîp 20-22oC, vμ vμo C¸ r« phi lín nhanh, c¸ ®ùc lín nhanh h¬n c¸

hai vô chÝnh: th¸ng 2-4 vμ th¸ng 8-9.

c¸i. C¸ r« phi v»n 1 tuæi, nu«i tèt nÆng 1 kg/con.

C¸ ®Î quanh n¨m trõ cç th¸ng rÐt. C¸ khoÐt ®Êt 5. C¸ tr«i

lμm tæ ®Î vμ Êp trøng trong miÖng c¸ mÑ. Th−êng C¸ tr«i −a sèng ë tÇng n−íc gi÷a vμ d−íi, thÝch mçi n¨m c¸ ®Î 6-10 løa.

96

97

https://thuviensach.vn

7. Tr«i Ên §é (c¸ r« hu) thiªn nhiªn, c¸ ®Î ë vïng n−íc cã nhiÒu thùc vËt C¸ tr«i Ên §é lμ loμi ¨n t¹p gÇn gièng nh− c¸

thuû sinh. ThÞt c¸ th¬m ngon, rÊt Ýt x−¬ng, ®−îc tr«i ta. Khi cßn nhá, c¸ ¨n sinh vËt phï du lμ chñ coi lμ thuû ®Æc s¶n n−íc ngät.

yÕu, cμng lín cμng ¨n nhiÒu mïn b· h÷u c¬, nhÊt Mét lång cçì 4 x 8 x 3,5 m nu«i c¸ lãc b«ng lμ mïn b· thùc vËt. Khi nu«i th¶ trong ao, hå cçã thÓ cho s¶n l−îng 15-18 tÊn/n¨m.

cßn ¨n c¸m g¹o, h¹t ngò cèc, bÌo d©u, bÌo tÊm, rau.

10. C¸ tai t−îng

C¸ lín nhanh, nÕu nu«i tèt c¸ 1 tuæi nÆng 0,5-1

Lμ loμi c¸ lín nhÊt trong cç loμi c¸ sÆc, c¸

kg. Cç¸i thμnh thôc sinh dôc ë 3 tuæi, c¸ ®ùc 2

r«, cã thÓ ®¹t chiÒu dμi tíi l,8 m, nÆng 50 kg. C¸

tuæi. Mïa sinh s¶n tõ th¸ng 5-9. NhiÖt ®é thÝch tù nhiªn sèng ë th−îng l−u s«ng §ång Nai. C¸

hîp ®Ó ®Î trøng tõ 28-300C, thËm chÝ tíi 31-32oC.

tai t−îng th−êng ®−îc nu«i lμm cç¶nh trong 8. C¸ Mrigan

cç bÓ kÝnh vμ còng ®−îc nu«i trong cç ao, ®×a lμm c¸ th−¬ng phÈm.

Cçã nguån gèc tõ Ên §é, thuéc hä c¸ tr«i.

Khi cßn nhá, c¸ ¨n nguyªn sinh ®éng vËt, c«n C¸ tai t−îng thuéc nhãm c¸ ¨n t¹p, tõ n¨m thø trïng, gi¸p xç vμ Êu trïng c«n trïng sèng trong 2 lín rÊt nhanh, c¸ 3 n¨m tuæi nÆng 2,5 kg. Lóc cßn n−íc. Khi lín, c¸ sèng ë tÇng ®¸y, ¨n mïn b· h÷u nhá, c¸ ¨n ®éng vËt nhá, Êu trïng s©u bä. Khi lín ¨n c¬ gièng c¸ tr«i ta. Nu«i 1 n¨m cã thÓ nÆng 0,4-t¹p, chñ yÕu lμ thùc vËt mÒm nh− rau, c¸.

0,6 kg/con.

Mïa sinh s¶n b¾t ®Çu khi trêi kh«, Êm. Khi C¸ 2 tuæi b¾t ®Çu ph¸t dôc, mïa ®Î tõ th¸ng m−a dÇm th¸ng 8 th× ngõng ®Î. Mçi cç¸i mét lÇn 4-8, tËp trung vμo th¸ng 5-6; nhiÖt ®é ®Î trøng

®Î ®−îc 3.000-5.000 trøng. Mïa ®Î c¸ sèng thμnh thÝch hîp lμ 28-31oC.

®«i, c¸ ®ùc lμm tæ b»ng bät khÝ.

9. C¸ lãc b«ng

11. C¸ bèng t−îng

C¸ th−êng ph©n bè ë vïng ®ång b»ng s«ng ë n−íc ta, c¸ bèng t−îng th−êng sèng ë cç Cöu Long vμ T©y Nguyªn. Th©n c¸ h×nh trô dμi, l−u vùc s«ng Cöu Long, s«ng Vμm Cá vμ s«ng b×nh th−êng c¸ dμi 25 cm; cã con dμi tíi 75-100

§ång Nai. C¸ −a n−íc Êm, nhiÒu rong cá, hang cm. Trªn l−ng vμ ®Çu mμu n©u ®en, xanh ®Ëm, hèc. Cçã thÓ sèng ®−îc ë vïng n−íc nhiÔm phÌn hai bªn s−ên cã mμu vμng, bông tr¾ng, cã hai cã ®é pH = 5,5 vμ ë n¬i cã nång ®é muèi d−íi säc thÉm ch¹y tõ ®Çu ®Õn cuèi v©y ®u«i. Trong 1,30/ . Hμm l−îng «xy tõ 1 mg/lÝt trë lªn.

00

98

99

https://thuviensach.vn

7. Tr«i Ên §é (c¸ r« hu) thiªn nhiªn, c¸ ®Î ë vïng n−íc cã nhiÒu thùc vËt C¸ tr«i Ên §é lμ loμi ¨n t¹p gÇn gièng nh− c¸

thuû sinh. ThÞt c¸ th¬m ngon, rÊt Ýt x−¬ng, ®−îc tr«i ta. Khi cßn nhá, c¸ ¨n sinh vËt phï du lμ chñ coi lμ thuû ®Æc s¶n n−íc ngät.

yÕu, cμng lín cμng ¨n nhiÒu mïn b· h÷u c¬, nhÊt Mét lång cçì 4 x 8 x 3,5 m nu«i c¸ lãc b«ng lμ mïn b· thùc vËt. Khi nu«i th¶ trong ao, hå cçã thÓ cho s¶n l−îng 15-18 tÊn/n¨m.

cßn ¨n c¸m g¹o, h¹t ngò cèc, bÌo d©u, bÌo tÊm, rau.

10. C¸ tai t−îng

C¸ lín nhanh, nÕu nu«i tèt c¸ 1 tuæi nÆng 0,5-1

Lμ loμi c¸ lín nhÊt trong cç loμi c¸ sÆc, c¸

kg. Cç¸i thμnh thôc sinh dôc ë 3 tuæi, c¸ ®ùc 2

r«, cã thÓ ®¹t chiÒu dμi tíi l,8 m, nÆng 50 kg. C¸

tuæi. Mïa sinh s¶n tõ th¸ng 5-9. NhiÖt ®é thÝch tù nhiªn sèng ë th−îng l−u s«ng §ång Nai. C¸

hîp ®Ó ®Î trøng tõ 28-300C, thËm chÝ tíi 31-32oC.

tai t−îng th−êng ®−îc nu«i lμm cç¶nh trong 8. C¸ Mrigan

cç bÓ kÝnh vμ còng ®−îc nu«i trong cç ao, ®×a lμm c¸ th−¬ng phÈm.

Cçã nguån gèc tõ Ên §é, thuéc hä c¸ tr«i.

Khi cßn nhá, c¸ ¨n nguyªn sinh ®éng vËt, c«n C¸ tai t−îng thuéc nhãm c¸ ¨n t¹p, tõ n¨m thø trïng, gi¸p xç vμ Êu trïng c«n trïng sèng trong 2 lín rÊt nhanh, c¸ 3 n¨m tuæi nÆng 2,5 kg. Lóc cßn n−íc. Khi lín, c¸ sèng ë tÇng ®¸y, ¨n mïn b· h÷u nhá, c¸ ¨n ®éng vËt nhá, Êu trïng s©u bä. Khi lín ¨n c¬ gièng c¸ tr«i ta. Nu«i 1 n¨m cã thÓ nÆng 0,4-t¹p, chñ yÕu lμ thùc vËt mÒm nh− rau, c¸.

0,6 kg/con.

Mïa sinh s¶n b¾t ®Çu khi trêi kh«, Êm. Khi C¸ 2 tuæi b¾t ®Çu ph¸t dôc, mïa ®Î tõ th¸ng m−a dÇm th¸ng 8 th× ngõng ®Î. Mçi cç¸i mét lÇn 4-8, tËp trung vμo th¸ng 5-6; nhiÖt ®é ®Î trøng

®Î ®−îc 3.000-5.000 trøng. Mïa ®Î c¸ sèng thμnh thÝch hîp lμ 28-31oC.

®«i, c¸ ®ùc lμm tæ b»ng bät khÝ.

9. C¸ lãc b«ng

11. C¸ bèng t−îng

C¸ th−êng ph©n bè ë vïng ®ång b»ng s«ng ë n−íc ta, c¸ bèng t−îng th−êng sèng ë cç Cöu Long vμ T©y Nguyªn. Th©n c¸ h×nh trô dμi, l−u vùc s«ng Cöu Long, s«ng Vμm Cá vμ s«ng b×nh th−êng c¸ dμi 25 cm; cã con dμi tíi 75-100

§ång Nai. C¸ −a n−íc Êm, nhiÒu rong cá, hang cm. Trªn l−ng vμ ®Çu mμu n©u ®en, xanh ®Ëm, hèc. Cçã thÓ sèng ®−îc ë vïng n−íc nhiÔm phÌn hai bªn s−ên cã mμu vμng, bông tr¾ng, cã hai cã ®é pH = 5,5 vμ ë n¬i cã nång ®é muèi d−íi säc thÉm ch¹y tõ ®Çu ®Õn cuèi v©y ®u«i. Trong 1,30/ . Hμm l−îng «xy tõ 1 mg/lÝt trë lªn.

00

98

99

https://thuviensach.vn

NhiÖt ®é thÝch hîp lμ 26-32oC, nh−ng ë n−íc s¹ch giíi h¹n ®é pH 5,5-9 nh−ng møc thÝch nhiÖt ®é 15-41oC c¸ vÉn sèng ®−îc. C¸ thÝch ¨n hîp lμ 7-8.

®éng vËt sèng nh− c¸ nhá, t«m, tÐp, cua, èc vμ

C¸ thÝch ¨n thùc vËt lín, ngoμi ra cßn ¨n cç c¶ h¹t lóa, c¸m... C¸ ho¹t ®éng r×nh måi m¹nh lo¹i mïn, b· h÷u c¬ vμ sinh vËt phï du.

vÒ ban ®ªm.

14. C¸ ba sa, c¸ tra

12. C¸ trª lai

Hai loμi c¸ nμy sèng tù nhiªn ë l−u vùc s«ng C¸ trª lai hiÖn nay lμ sù lai gièng gi÷a c¸

TiÒn vμ s«ng HËu, rÊt s½n ë vïng biªn giíi ViÖt

®ùc trª phi víi c¸ trª c¸i ®en hoÆc trª c¸i vμng Nam - Campuchia.

cña n−íc ta b»ng ph−¬ng ph¸p nh©n t¹o. Cçã C¸ sèng ®−îc ë mäi tÇng n−íc, thÝch hîp víi thÓ sèng ë nhiÖt ®é tõ 7-39,5oC, ®é pH = 3,5-nhiÖt ®é n−íc Êm ë Nam Bé, chÞu ®−îc l−îng «xy 10,5, ®é muèi 150/ . Do cã c¬ quan thë phô, cçã 00

thÊp, n−íc phÌn cã ®é pH = 4,5 vμ n−íc lî ®é mÆn thÓ thë b»ng oxy cña kh«ng khÝ nªn cçã thÓ

8-100/ .

00

sèng ë ao hå cã l−îng oxy thÊp, thËm chÝ sèng C¸ ¨n t¹p gåm cçon, giun, èc, c«n trïng,

®−îc trªn c¹n vμi giê.

ph©n h÷u c¬, rau bÌo... C¸ nu«i 1 n¨m ®¹t 1 kg, Tõ nhá ®Õn lóc cã chiÒu dμi 4-5 cm, c¸ ¨n ®éng 2 n¨m ®¹t 3-3,5 kg.

vËt nhá nh− giun, bä n−íc, thuû trÇn, bä gËy lμ

HiÖn nay, ë n−íc ta ®· cho sinh s¶n nh©n t¹o chñ yÕu... Khi lín, c¸ ¨n t¹p, thÝch ¨n ®éng vËt

®−îc c¸ tra. Tuy nhiªn, nguån gièng phÇn lín lμ

thèi r÷a, c¶ c¸m, b· bia, t«m, tÐp, giun, c¸ nhá, vít c¸ bét trªn s«ng ®em vÒ nu«i.

ph©n. NÕu nu«i tèt mçi th¸ng cã thÓ t¨ng träng 100-150 g.

13. C¸ mÌ Vinh

C¸ mÌ Vinh sèng réng r·i trong cç s«ng, r¹ch ë cç tØnh phÝa nam. KÝch th−íc trung b×nh tõ 10-20 cm.

C¸ thÝch sèng ë n−íc Êm, giíi h¹n tõ 13-33oC, thÝch hîp nhÊt lμ 25-30oC. C¸ sèng ë n−íc ngät nh−ng còng cã thÓ sèng ë n−íc lî cã ®é muèi 70/ , 00

100

101

https://thuviensach.vn

NhiÖt ®é thÝch hîp lμ 26-32oC, nh−ng ë n−íc s¹ch giíi h¹n ®é pH 5,5-9 nh−ng møc thÝch nhiÖt ®é 15-41oC c¸ vÉn sèng ®−îc. C¸ thÝch ¨n hîp lμ 7-8.

®éng vËt sèng nh− c¸ nhá, t«m, tÐp, cua, èc vμ

C¸ thÝch ¨n thùc vËt lín, ngoμi ra cßn ¨n cç c¶ h¹t lóa, c¸m... C¸ ho¹t ®éng r×nh måi m¹nh lo¹i mïn, b· h÷u c¬ vμ sinh vËt phï du.

vÒ ban ®ªm.

14. C¸ ba sa, c¸ tra

12. C¸ trª lai

Hai loμi c¸ nμy sèng tù nhiªn ë l−u vùc s«ng C¸ trª lai hiÖn nay lμ sù lai gièng gi÷a c¸

TiÒn vμ s«ng HËu, rÊt s½n ë vïng biªn giíi ViÖt

®ùc trª phi víi c¸ trª c¸i ®en hoÆc trª c¸i vμng Nam - Campuchia.

cña n−íc ta b»ng ph−¬ng ph¸p nh©n t¹o. Cçã C¸ sèng ®−îc ë mäi tÇng n−íc, thÝch hîp víi thÓ sèng ë nhiÖt ®é tõ 7-39,5oC, ®é pH = 3,5-nhiÖt ®é n−íc Êm ë Nam Bé, chÞu ®−îc l−îng «xy 10,5, ®é muèi 150/ . Do cã c¬ quan thë phô, cçã 00

thÊp, n−íc phÌn cã ®é pH = 4,5 vμ n−íc lî ®é mÆn thÓ thë b»ng oxy cña kh«ng khÝ nªn cçã thÓ

8-100/ .

00

sèng ë ao hå cã l−îng oxy thÊp, thËm chÝ sèng C¸ ¨n t¹p gåm cçon, giun, èc, c«n trïng,

®−îc trªn c¹n vμi giê.

ph©n h÷u c¬, rau bÌo... C¸ nu«i 1 n¨m ®¹t 1 kg, Tõ nhá ®Õn lóc cã chiÒu dμi 4-5 cm, c¸ ¨n ®éng 2 n¨m ®¹t 3-3,5 kg.

vËt nhá nh− giun, bä n−íc, thuû trÇn, bä gËy lμ

HiÖn nay, ë n−íc ta ®· cho sinh s¶n nh©n t¹o chñ yÕu... Khi lín, c¸ ¨n t¹p, thÝch ¨n ®éng vËt

®−îc c¸ tra. Tuy nhiªn, nguån gièng phÇn lín lμ

thèi r÷a, c¶ c¸m, b· bia, t«m, tÐp, giun, c¸ nhá, vít c¸ bét trªn s«ng ®em vÒ nu«i.

ph©n. NÕu nu«i tèt mçi th¸ng cã thÓ t¨ng träng 100-150 g.

13. C¸ mÌ Vinh

C¸ mÌ Vinh sèng réng r·i trong cç s«ng, r¹ch ë cç tØnh phÝa nam. KÝch th−íc trung b×nh tõ 10-20 cm.

C¸ thÝch sèng ë n−íc Êm, giíi h¹n tõ 13-33oC, thÝch hîp nhÊt lμ 25-30oC. C¸ sèng ë n−íc ngät nh−ng còng cã thÓ sèng ë n−íc lî cã ®é muèi 70/ , 00

100

101

https://thuviensach.vn

ch÷a bÖnh cho chóng cßn khã h¬n, ®¬n gi¶n v× c¸

sèng trong n−íc, kh«ng thÓ tiªm thuèc cho hμng v¹n, hμng triÖu con hoÆc b¾t tõng con cho uèng thuèc ®−îc. ChØ cßn cçh cho chóng t¾m trong BÖNH ë T¤M, C¸

thuèc lμ chñ yÕu. Nh−ng víi liÒu l−îng bao nhiªu th× cã tç dông khái bÖnh mμ kh«ng lμm cho t«m, c¸ bÞ ngé ®éc thuèc còng lμ vÊn ®Ò kh«ng dÔ.

C©u hái 97: Nu«i t«m, c¸ trong ao, ®Çm cã cÇn ®Çu t− ®Ó phßng vμ trÞ bÖnh kh«ng?

V× vËy, viÖc phßng bÖnh cho c¸, t«m lμ hÕt søc quan träng. Khi c¸, t«m ®· m¾c bÖnh th× cÇn ph¸t

Tr¶ lêi:

hiÖn kÞp thêi, chÈn ®o¸n ®óng bÖnh, dïng ®óng Còng nh− ®éng vËt nu«i trªn c¹n, c¸, t«m cã thuèc míi cã hiÖu qu¶.

thÓ m¾c nhiÒu bÖnh vμ cã nh÷ng bÖnh g©y chÕt hμng lo¹t lμm ng−êi nu«i mÊt tr¾ng hoÆc nhÑ th×

C©u hái 98: Nh÷ng nguyªn nh©n nμo lμm c¸, còng kh«ng cã l·i.

t«m ph¸t sinh bÖnh?

V× vËy, phßng vμ trÞ bÖnh cho c¸, t«m lμ vÊn

Tr¶ lêi:

®Ò rÊt quan träng, kh«ng thÓ coi th−êng.

C¸, t«m th−êng ph¸t sinh bÖnh do cç nguyªn Thêi gian qua, nhiÒu ®Þa ph−¬ng vμ gia ®×nh nh©n sau ®©y:

nu«i t«m, c¸, nhÊt lμ −¬ng c¸, t«m gièng vμ nu«i c¸

- N−íc trong ao, ®Çm cã nhiÒu mÇm mèng lång, c¸ bÌ ®· nhËn râ tç h¹i lín cña dÞch bÖnh. VÝ

g©y bÖnh nh− cç lo¹i bμo tö cña nÊm, ký sinh dô, chØ riªng mét lo¹i bÖnh “®èm ®á lë loÐt”, trong trïng sèng trong n−íc do dän tÈy ao ®Çm kh«ng nhiÒu n¨m qua ®· l©y lan thμnh bÖnh dÞch ë nhiÒu kü, hoÆc nguån n−íc dÉn vμo ao lÊy tõ n¬i cã c¸

n¬i, tõ ®ång b»ng Nam Bé ®Õn nhiÒu tØnh vïng

®· m¾c bÖnh.

miÒn Trung vμ miÒn B¾c nh− Qu¶ng Nam, Qu¶ng Ng·i, §μ N½ng, NghÖ An, Hμ TÜnh, B¾c Ninh, B¾c

- Do m«i tr−êng n−íc, thøc ¨n vμ nhiÖt ®é Giang, H¶i D−¬ng, H−ng Yªn... lμm cç loμi c¸

kh«ng thÝch hîp víi ®êi sèng cña c¸, t«m.

tr¾m cá, chÐp, mÌ, trª, qu¶... bÞ chÕt hμng lo¹t.

- Do viÖc nu«i d−ìng, ch¨m sãc kh«ng tèt, ®Ó

Tõ th¸ng 11-1997 ®Õn th¸ng 4-1998 trªn s«ng c¸, t«m gÇy yÕu, gi¶m sót søc ®Ò kh¸ng víi bÖnh.

§μ, trong sè 100 lång c¸ tr¾m cá ®· cã 80 lång xuÊt

- Do th©n thÓ c¸ bÞ s©y s¸t, vi khuÈn cã ®iÒu hiÖn dÞch bÖnh g©y thiÖt h¹i lín cho ng−êi nu«i.

kiÖn x©m nhËp vμo vÕt th−¬ng.

Ph¸t hiÖn ®−îc bÖnh ë t«m, c¸ ®· khã nh−ng Nªn biÕt r»ng, vμo ®Çu mïa xu©n thêi tiÕt Èm, 102

103

https://thuviensach.vn

ch÷a bÖnh cho chóng cßn khã h¬n, ®¬n gi¶n v× c¸

sèng trong n−íc, kh«ng thÓ tiªm thuèc cho hμng v¹n, hμng triÖu con hoÆc b¾t tõng con cho uèng thuèc ®−îc. ChØ cßn cçh cho chóng t¾m trong BÖNH ë T¤M, C¸

thuèc lμ chñ yÕu. Nh−ng víi liÒu l−îng bao nhiªu th× cã tç dông khái bÖnh mμ kh«ng lμm cho t«m, c¸ bÞ ngé ®éc thuèc còng lμ vÊn ®Ò kh«ng dÔ.

C©u hái 97: Nu«i t«m, c¸ trong ao, ®Çm cã cÇn ®Çu t− ®Ó phßng vμ trÞ bÖnh kh«ng?

V× vËy, viÖc phßng bÖnh cho c¸, t«m lμ hÕt søc quan träng. Khi c¸, t«m ®· m¾c bÖnh th× cÇn ph¸t

Tr¶ lêi:

hiÖn kÞp thêi, chÈn ®o¸n ®óng bÖnh, dïng ®óng Còng nh− ®éng vËt nu«i trªn c¹n, c¸, t«m cã thuèc míi cã hiÖu qu¶.

thÓ m¾c nhiÒu bÖnh vμ cã nh÷ng bÖnh g©y chÕt hμng lo¹t lμm ng−êi nu«i mÊt tr¾ng hoÆc nhÑ th×

C©u hái 98: Nh÷ng nguyªn nh©n nμo lμm c¸, còng kh«ng cã l·i.

t«m ph¸t sinh bÖnh?

V× vËy, phßng vμ trÞ bÖnh cho c¸, t«m lμ vÊn

Tr¶ lêi:

®Ò rÊt quan träng, kh«ng thÓ coi th−êng.

C¸, t«m th−êng ph¸t sinh bÖnh do cç nguyªn Thêi gian qua, nhiÒu ®Þa ph−¬ng vμ gia ®×nh nh©n sau ®©y:

nu«i t«m, c¸, nhÊt lμ −¬ng c¸, t«m gièng vμ nu«i c¸

- N−íc trong ao, ®Çm cã nhiÒu mÇm mèng lång, c¸ bÌ ®· nhËn râ tç h¹i lín cña dÞch bÖnh. VÝ

g©y bÖnh nh− cç lo¹i bμo tö cña nÊm, ký sinh dô, chØ riªng mét lo¹i bÖnh “®èm ®á lë loÐt”, trong trïng sèng trong n−íc do dän tÈy ao ®Çm kh«ng nhiÒu n¨m qua ®· l©y lan thμnh bÖnh dÞch ë nhiÒu kü, hoÆc nguån n−íc dÉn vμo ao lÊy tõ n¬i cã c¸

n¬i, tõ ®ång b»ng Nam Bé ®Õn nhiÒu tØnh vïng

®· m¾c bÖnh.

miÒn Trung vμ miÒn B¾c nh− Qu¶ng Nam, Qu¶ng Ng·i, §μ N½ng, NghÖ An, Hμ TÜnh, B¾c Ninh, B¾c

- Do m«i tr−êng n−íc, thøc ¨n vμ nhiÖt ®é Giang, H¶i D−¬ng, H−ng Yªn... lμm cç loμi c¸

kh«ng thÝch hîp víi ®êi sèng cña c¸, t«m.

tr¾m cá, chÐp, mÌ, trª, qu¶... bÞ chÕt hμng lo¹t.

- Do viÖc nu«i d−ìng, ch¨m sãc kh«ng tèt, ®Ó

Tõ th¸ng 11-1997 ®Õn th¸ng 4-1998 trªn s«ng c¸, t«m gÇy yÕu, gi¶m sót søc ®Ò kh¸ng víi bÖnh.

§μ, trong sè 100 lång c¸ tr¾m cá ®· cã 80 lång xuÊt

- Do th©n thÓ c¸ bÞ s©y s¸t, vi khuÈn cã ®iÒu hiÖn dÞch bÖnh g©y thiÖt h¹i lín cho ng−êi nu«i.

kiÖn x©m nhËp vμo vÕt th−¬ng.

Ph¸t hiÖn ®−îc bÖnh ë t«m, c¸ ®· khã nh−ng Nªn biÕt r»ng, vμo ®Çu mïa xu©n thêi tiÕt Èm, 102

103

https://thuviensach.vn

vi khuÈn vμ ký sinh trïng ph¸t triÓn dÔ lμm c¸, t«m

- Lo¹i bá nh÷ng con c¸ gièng ®· bÞ s©y s¸t, yÕu m¾c bÖnh. HoÆc võa qua mét mïa ®«ng dinh d−ìng søc tr−íc khi th¶ nu«i.

kÐm, søc khoÎ gi¶m còng lμm c¸, t«m dÔ m¾c bÖnh.

Tr−íc khi nhËp c¸ tõ n¬i khç vÒ cÇn ph¶i t×m VÒ mïa ®«ng víi c¸ ¨n tÇng ®¸y nh− r« phi hiÓu, kiÓm tra bÖnh dÞch ë n¬i ®ã. NÕu kh«ng cã chui róc trong bïn ®Ó tr¸nh rÐt th−êng bÞ bÖnh bÖnh míi nhËp c¸ vÒ nu«i.

nÊm thuû mi. Cç loμi c¸ tr«i, chÐp, tr«i Ên §é (r«

- Ph©n h÷u c¬ tr−íc khi bãn cho c¸ ¨n ph¶i hu) dÔ bÞ bÖnh bμo tö trïng v× nhiÔm ph¶i bμo

®−îc ñ nhiÖt kü, cã trén v«i bét ®Ó diÖt trõ vi nang cña chóng d−íi ®¸y ao.

khuÈn, trøng vμ Êu trïng cña ký sinh trïng g©y

- Khi thêi tiÕt thay ®æi ®ét ngét, oi bøc råi bÖnh cho c¸.

m−a gi«ng lμm m«i tr−êng n−íc thay ®æi, thiÕu

- §èi víi nu«i c¸ lång, viÖc phßng bÖnh ph¶i ®−îc oxy vμ xuÊt hiÖn nhiÒu khÝ ®éc lμm c¸ næi ®Çu cã coi lμ hμng ®Çu.

thÓ chÕt hμng lo¹t, dÔ thÊy ë cç ao, hå nu«i c¸

Tr−íc khi th¶ c¸ vμ sau khi thu ho¹ch hÕt c¸

b»ng n−íc th¶i.

ph¶i ®−a lång lªn c¹n, quÐt kü trong vμ ngoμi lång

§èi víi c¸ nu«i trong lång mËt ®é dμy ®Æc, khi b»ng n−íc v«i ®Æc råi ph¬i kh« vμi ngμy nÕu lμ

cã mét vμi con m¾c bÖnh dÔ l©y lan nhanh chãng lång tre, gç. NÕu lμ lång l−íi ph¶i giÆt s¹ch b»ng lμm cçhÕt hμng lo¹t.

xμ phßng, ph¬i kh«, gãi cÊt cÈn thËn.

- CÇn t¾m cho c¸ gièng b»ng n−íc muèi, thuèc C©u hái 99: Cç biÖn ph¸p chÝnh phßng bÖnh tÝm lo·ng tr−íc khi th¶. Thøc ¨n xanh cÇn gi÷

cho c¸, t«m lμ g×?

t−¬i, non, kh«ng óa thèi, kh«ng cã thuèc trõ s©u

Tr¶ lêi:

hoÆc ph©n ®¹m. Vøt bá hÕt thøc ¨n thõa råi míi N¾m ®−îc cç nguyªn nh©n g©y bÖnh cho c¸, cho thøc ¨n míi.

t«m nªu ë trªn, ta cÇn thùc hiÖn mét sè biÖn ph¸p Ph¶i cä röa lång l−íi, dông cô chøa thøc ¨n phßng bÖnh sau ®©y:

th−êng xuyªn, lu«n gi÷ cho kh« r¸o, s¹ch sÏ.

- Thùc hiÖn ®óng quy tr×nh kü thuËt nu«i d−ìng tõng loμi c¸, t«m.

C©u hái 100. Cã thÓ dïng thuèc g× ®Ó phßng

- Ao cÇn ph¶i ®−îc th¸o n−íc cho kh«, ph¬i bÖnh cho c¸?

n¾ng nhiÒu ngμy, dïng v«i bét r¾c tÈy trïng kü

Tr¶ lêi:

tr−íc khi th¶ c¸.

Hμng th¸ng treo ngËp tói chøa 3-4 kg v«i bét

- Kh«ng lÊy n−íc tõ ao cçã bÖnh.

ë ®Çu lång, phÝa ®Çu nguån n−íc ch¶y.

104

105

https://thuviensach.vn

vi khuÈn vμ ký sinh trïng ph¸t triÓn dÔ lμm c¸, t«m

- Lo¹i bá nh÷ng con c¸ gièng ®· bÞ s©y s¸t, yÕu m¾c bÖnh. HoÆc võa qua mét mïa ®«ng dinh d−ìng søc tr−íc khi th¶ nu«i.

kÐm, søc khoÎ gi¶m còng lμm c¸, t«m dÔ m¾c bÖnh.

Tr−íc khi nhËp c¸ tõ n¬i khç vÒ cÇn ph¶i t×m VÒ mïa ®«ng víi c¸ ¨n tÇng ®¸y nh− r« phi hiÓu, kiÓm tra bÖnh dÞch ë n¬i ®ã. NÕu kh«ng cã chui róc trong bïn ®Ó tr¸nh rÐt th−êng bÞ bÖnh bÖnh míi nhËp c¸ vÒ nu«i.

nÊm thuû mi. Cç loμi c¸ tr«i, chÐp, tr«i Ên §é (r«

- Ph©n h÷u c¬ tr−íc khi bãn cho c¸ ¨n ph¶i hu) dÔ bÞ bÖnh bμo tö trïng v× nhiÔm ph¶i bμo

®−îc ñ nhiÖt kü, cã trén v«i bét ®Ó diÖt trõ vi nang cña chóng d−íi ®¸y ao.

khuÈn, trøng vμ Êu trïng cña ký sinh trïng g©y

- Khi thêi tiÕt thay ®æi ®ét ngét, oi bøc råi bÖnh cho c¸.

m−a gi«ng lμm m«i tr−êng n−íc thay ®æi, thiÕu

- §èi víi nu«i c¸ lång, viÖc phßng bÖnh ph¶i ®−îc oxy vμ xuÊt hiÖn nhiÒu khÝ ®éc lμm c¸ næi ®Çu cã coi lμ hμng ®Çu.

thÓ chÕt hμng lo¹t, dÔ thÊy ë cç ao, hå nu«i c¸

Tr−íc khi th¶ c¸ vμ sau khi thu ho¹ch hÕt c¸

b»ng n−íc th¶i.

ph¶i ®−a lång lªn c¹n, quÐt kü trong vμ ngoμi lång

§èi víi c¸ nu«i trong lång mËt ®é dμy ®Æc, khi b»ng n−íc v«i ®Æc råi ph¬i kh« vμi ngμy nÕu lμ

cã mét vμi con m¾c bÖnh dÔ l©y lan nhanh chãng lång tre, gç. NÕu lμ lång l−íi ph¶i giÆt s¹ch b»ng lμm cçhÕt hμng lo¹t.

xμ phßng, ph¬i kh«, gãi cÊt cÈn thËn.

- CÇn t¾m cho c¸ gièng b»ng n−íc muèi, thuèc C©u hái 99: Cç biÖn ph¸p chÝnh phßng bÖnh tÝm lo·ng tr−íc khi th¶. Thøc ¨n xanh cÇn gi÷

cho c¸, t«m lμ g×?

t−¬i, non, kh«ng óa thèi, kh«ng cã thuèc trõ s©u

Tr¶ lêi:

hoÆc ph©n ®¹m. Vøt bá hÕt thøc ¨n thõa råi míi N¾m ®−îc cç nguyªn nh©n g©y bÖnh cho c¸, cho thøc ¨n míi.

t«m nªu ë trªn, ta cÇn thùc hiÖn mét sè biÖn ph¸p Ph¶i cä röa lång l−íi, dông cô chøa thøc ¨n phßng bÖnh sau ®©y:

th−êng xuyªn, lu«n gi÷ cho kh« r¸o, s¹ch sÏ.

- Thùc hiÖn ®óng quy tr×nh kü thuËt nu«i d−ìng tõng loμi c¸, t«m.

C©u hái 100. Cã thÓ dïng thuèc g× ®Ó phßng

- Ao cÇn ph¶i ®−îc th¸o n−íc cho kh«, ph¬i bÖnh cho c¸?

n¾ng nhiÒu ngμy, dïng v«i bét r¾c tÈy trïng kü

Tr¶ lêi:

tr−íc khi th¶ c¸.

Hμng th¸ng treo ngËp tói chøa 3-4 kg v«i bét

- Kh«ng lÊy n−íc tõ ao cçã bÖnh.

ë ®Çu lång, phÝa ®Çu nguån n−íc ch¶y.

104

105

https://thuviensach.vn

§Þnh kú 45 ngμy mét lÇn cho c¸ ¨n thuèc KN-

®ang −¬ng cã nh÷ng chç mμu tr¾ng x¸m, nh×n kü 04-12 (thuèc do ViÖn Nghiªn cøu nu«i trång thuû thÊy nh÷ng sîi nhá tua tña nh− b«ng lμ bÖnh nÊm s¶n 1 Tõ S¬n - B¾c Ninh s¶n xuÊt) víi liÒu l−îng thuû mi.

mçi ngμy 0,2 kg thuèc cho 100 kg c¸. Cho c¸ ¨n 3

- Trªn th©n c¸ xuÊt hiÖn cç nèt ®á, viªm loÐt, nh×n ngμy liÒn.

b»ng m¾t th−êng còng thÊy mét lo¹i ký sinh trïng c¾m vμo th©n c¸, chiÒu dμi cña trïng tõ 10-20 mm, C©u hái 101: B»ng m¾t th−êng cã thÓ chÈn trïng tùa chiÕc má neo nªn gäi lμ trïng má neo.

®o¸n bÖnh cho c¸ ®−îc kh«ng?

- Trªn th©n c¸, v©y cçã nh÷ng ®èm ®á, lç

Tr¶ lêi:

hËu m«n s−ng ®á, cç vÕt ®á ngoμi cã mμng máng, Ng−êi nu«i c¸ gia ®×nh cã thÓ dïng ph−¬ng trong chøa nhiÒu dÞch nhên mμu sÉm vμ cã nh÷ng ph¸p th«ng th−êng ®Ó chÈn ®o¸n bÖnh c¸, ®· ®−îc chç viªm loÐt. Cç tia v©y kÓ c¶ tia v©y cøng còng

®óc kÕt qua cç kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc vμ

bÞ r÷a côt. §ã lμ bÖnh ®èm ®á lë loÐt, do vi khuÈn thùc tiÔn s¶n xuÊt nh− sau:

g©y ra, dÔ l©y lan nhanh thμnh dÞch.

- Quan s¸t ho¹t ®éng cña c¸, t«m: khi c¸, t«m bÞ bÖnh th−êng b¬i léi kh«ng b×nh th−êng, gi÷a C©u hái 102: Khi ch÷a bÖnh cho cçÇn chó ý ban ngμy còng næi ®Çu, nghe tiÕng ®éng m¹nh

®iÓm g×?

còng kh«ng lÆn xuèng. C¸ th−êng b¬i t¶n m¸t, d¹t

Tr¶ lêi:

vμo bê, mét sè con b¬i ngöa bông, b¬i nghiªng, cã

- NÕu ch÷a bÖnh b»ng ph−¬ng ph¸p t¾m th×

mét sè con chÕt.

xóc c¸ vμo vît hoÆc giai chøa. Nhóng c¶ vît hoÆc

- B¾t c¸ lªn nh×n thÊy th©n cçã líp nhít mμu giai cã c¸ vμo thïng hoÆc bÓ ®· pha thuèc.

h¬i tr¾ng ®ôc th× cã thÓ c¸ bÞ bÖnh trïng b¸nh xe,

- Kh«ng nªn dïng thïng hoÆc bÓ t¾m b»ng tμ qu¶n trïng, trïng loa kÌn.

kim lo¹i nh− s¾t, nh«m, ®ång v× cã thÓ tç ®éng

- NÕu trªn mang c¸ mμu s¾c nhît nh¹t, tia víi thuèc t¹o chÊt ®éc cho c¸.

mang bÞ rêi ra, nhiÒu nhít th× cã thÓ c¸ bÞ bÖnh

- Theo dâi søc chÞu ®ùng cña c¸ ®Ó nhÊc ra s¸n l¸ ®¬n chñ hoÆc mét trong cç bÖnh nãi trªn.

®óng lóc.

- Trªn th©n, mang vμ v©y cçã nh÷ng h¹t lÊm

- Dung dÞch thuèc t¾m cho nhiÒu ®ît c¸ nªn tÊm nhá, mμu tr¾ng ®ôc lμ cçã thÓ m¾c bÖnh nång ®é thuèc lo·ng dÇn, sÏ kh«ng cßn tç dông trïng qu¶ d−a.

cho nh÷ng ®ît c¸ t¾m sau, nªn cÇn thay thuèc ®Ó

- Trªn th©n, v©y c¸ r« phi vμ trøng cçhÐp khi duy tr× nång ®é cÇn thiÕt.

106

107

https://thuviensach.vn

§Þnh kú 45 ngμy mét lÇn cho c¸ ¨n thuèc KN-

®ang −¬ng cã nh÷ng chç mμu tr¾ng x¸m, nh×n kü 04-12 (thuèc do ViÖn Nghiªn cøu nu«i trång thuû thÊy nh÷ng sîi nhá tua tña nh− b«ng lμ bÖnh nÊm s¶n 1 Tõ S¬n - B¾c Ninh s¶n xuÊt) víi liÒu l−îng thuû mi.

mçi ngμy 0,2 kg thuèc cho 100 kg c¸. Cho c¸ ¨n 3

- Trªn th©n c¸ xuÊt hiÖn cç nèt ®á, viªm loÐt, nh×n ngμy liÒn.

b»ng m¾t th−êng còng thÊy mét lo¹i ký sinh trïng c¾m vμo th©n c¸, chiÒu dμi cña trïng tõ 10-20 mm, C©u hái 101: B»ng m¾t th−êng cã thÓ chÈn trïng tùa chiÕc má neo nªn gäi lμ trïng má neo.

®o¸n bÖnh cho c¸ ®−îc kh«ng?

- Trªn th©n c¸, v©y cçã nh÷ng ®èm ®á, lç

Tr¶ lêi:

hËu m«n s−ng ®á, cç vÕt ®á ngoμi cã mμng máng, Ng−êi nu«i c¸ gia ®×nh cã thÓ dïng ph−¬ng trong chøa nhiÒu dÞch nhên mμu sÉm vμ cã nh÷ng ph¸p th«ng th−êng ®Ó chÈn ®o¸n bÖnh c¸, ®· ®−îc chç viªm loÐt. Cç tia v©y kÓ c¶ tia v©y cøng còng

®óc kÕt qua cç kÕt qu¶ nghiªn cøu khoa häc vμ

bÞ r÷a côt. §ã lμ bÖnh ®èm ®á lë loÐt, do vi khuÈn thùc tiÔn s¶n xuÊt nh− sau:

g©y ra, dÔ l©y lan nhanh thμnh dÞch.

- Quan s¸t ho¹t ®éng cña c¸, t«m: khi c¸, t«m bÞ bÖnh th−êng b¬i léi kh«ng b×nh th−êng, gi÷a C©u hái 102: Khi ch÷a bÖnh cho cçÇn chó ý ban ngμy còng næi ®Çu, nghe tiÕng ®éng m¹nh

®iÓm g×?

còng kh«ng lÆn xuèng. C¸ th−êng b¬i t¶n m¸t, d¹t

Tr¶ lêi:

vμo bê, mét sè con b¬i ngöa bông, b¬i nghiªng, cã

- NÕu ch÷a bÖnh b»ng ph−¬ng ph¸p t¾m th×

mét sè con chÕt.

xóc c¸ vμo vît hoÆc giai chøa. Nhóng c¶ vît hoÆc

- B¾t c¸ lªn nh×n thÊy th©n cçã líp nhít mμu giai cã c¸ vμo thïng hoÆc bÓ ®· pha thuèc.

h¬i tr¾ng ®ôc th× cã thÓ c¸ bÞ bÖnh trïng b¸nh xe,

- Kh«ng nªn dïng thïng hoÆc bÓ t¾m b»ng tμ qu¶n trïng, trïng loa kÌn.

kim lo¹i nh− s¾t, nh«m, ®ång v× cã thÓ tç ®éng

- NÕu trªn mang c¸ mμu s¾c nhît nh¹t, tia víi thuèc t¹o chÊt ®éc cho c¸.

mang bÞ rêi ra, nhiÒu nhít th× cã thÓ c¸ bÞ bÖnh

- Theo dâi søc chÞu ®ùng cña c¸ ®Ó nhÊc ra s¸n l¸ ®¬n chñ hoÆc mét trong cç bÖnh nãi trªn.

®óng lóc.

- Trªn th©n, mang vμ v©y cçã nh÷ng h¹t lÊm

- Dung dÞch thuèc t¾m cho nhiÒu ®ît c¸ nªn tÊm nhá, mμu tr¾ng ®ôc lμ cçã thÓ m¾c bÖnh nång ®é thuèc lo·ng dÇn, sÏ kh«ng cßn tç dông trïng qu¶ d−a.

cho nh÷ng ®ît c¸ t¾m sau, nªn cÇn thay thuèc ®Ó

- Trªn th©n, v©y c¸ r« phi vμ trøng cçhÐp khi duy tr× nång ®é cÇn thiÕt.

106

107

https://thuviensach.vn

- NÕu ch÷a bÖnh b»ng cçh phun thuèc trùc Cçh phßng bÖnh:

tiÕp xuèng ao cÇn tÝnh chÝnh xç khèi l−îng n−íc Cè g¾ng tr¸nh kh«ng ®Ó cçhÐp nu«i trong ao, trong ao ®Ó tÝnh ®óng liÒu l−îng thuèc h÷u Ých

®Çm tiÕp xóc víi cç lo¹i c¸ tù nhiªn hoang d¹i v×

cho c¸.

chóng cã thÓ mang s½n mÇm virus truyÒn cho c¸

- ViÖc chÈn ®o¸n bÖnh cho c¸ b»ng m¾t nu«i. NÕu c¸ ®−îc nu«i ë nhiÖt ®é trªn 200C th× dÔ

th−êng khã chÝnh xç ®ßi hái ph¶i cã kinh phßng ®−îc bÖnh, do ®ã ®Ó phßng bÖnh cho c¸, nghiÖm. NÕu thÊy bÖnh cçã chiÒu h−íng lan chóng ta cã thÓ nu«i c¸ ë nh÷ng vïng n−íc Êm réng th× cÇn mêi chuyªn gia vÒ bÖnh c¸ ®Õn xç hoÆc nu«i th¶ vμo mïa n−íc Êm th× tç nh©n g©y

®Þnh vμ ®iÒu trÞ kÞp thêi cho c¸.

bÖnh Ýt xuÊt hiÖn.

Phßng bÖnh b»ng hoçhÊt Ýt cã kÕt qu¶.

C©u hái 103: CçhÐp bÞ ®èm ®á lμ bÖnh g×?

Cçh ®iÒu trÞ: NÕu cçßn ¨n ®−îc th× trén thuèc

Tr¶ lêi:

vμo thøc ¨n nh− sau: Oxytetracyclin 2 g + vitamin C

BÖnh cã nhiÒu tªn gäi: bÖnh phï cçhÐp, bÖnh 3 g/100 kg c¸. Cho c¸ ¨n liªn tôc 5-7 ngμy.

viªm bãng h¬i cçhÐp, bÖnh virus mïa xu©n... lμ

do virus Rhado g©y ra.

C©u hái 104: C¸ tr¾m cá bÞ chÕt, m¾t låi vμ

TriÖu chøng cña bÖnh:

xuÊt huyÕt lμ bÖnh g×?

DÊu hiÖu ®Çu tiªn lμ c¸ ng¹t thë, b¬i ë tÇng

Tr¶ lêi:

mÆt råi chÕt ch×m ë tÇng ®¸y, c¸ mÊt th¨ng b»ng,

§©y lμ bÖnh xuÊt huyÕt do Reovirus ë c¸ tr¾m b¬i kh«ng cã ®Þnh h−íng.

cá, hay x¶y ra ë c¸ tr¾m cá gièng vμ c¸ thÞt d−íi 1

DÊu hiÖu bªn ngoμi: mang, da vμ m¾t xuÊt n¨m tuæi.

huyÕt. Da cã mμu tèi, chç viªm cã nhiÒu chÊt TriÖu chøng cña bÖnh:

nhÇy, m¾t låi nhÑ, mang nhît nh¹t, cç t¬ mang

- DÊu hiÖu bªn ngoμi: cã hiÖn t−îng cçhÕt, kÕt l¹i, hËu m«n ch¶y ra m¸u lo·ng.

m¾t låi vμ xuÊt huyÕt, mang c¸ nhît nh¹t, n¾p Néi t¹ng: xoang bông c¸ phï vμ xuÊt huyÕt; mang vμ v©y xuÊt huyÕt. Da cã mμu tèi xÉm, c¸

bãng h¬i xuÊt huyÕt vμ teo dÇn mét ng¨n; tim, næi lê ®ê trªn tÇng mÆt.

gan, thËn, ruét xuÊt huyÕt; l¸ lçh s−ng to; xoang Nh−ng nh×n chung bÞ dÞch bÖnh míi ph¸t, bông chøa nhiÒu dÞch nhên.

nh÷ng thay ®æi bªn ngoμi cña c¸ lμ kh«ng râ rÖt.

BÖnh th−êng x¶y ra vμo mïa xu©n vμ mïa

- DÊu hiÖu bªn trong: toμn bé hÖ thèng c¬ xuÊt thu. BÖnh diÔn biÕn rÊt nhanh, tû lÖ chÕt cao.

huyÕt. Trong xoang c¬ thÓ, gan, thËn, l¸ lçh, ruét 108

109

https://thuviensach.vn

- NÕu ch÷a bÖnh b»ng cçh phun thuèc trùc Cçh phßng bÖnh:

tiÕp xuèng ao cÇn tÝnh chÝnh xç khèi l−îng n−íc Cè g¾ng tr¸nh kh«ng ®Ó cçhÐp nu«i trong ao, trong ao ®Ó tÝnh ®óng liÒu l−îng thuèc h÷u Ých

®Çm tiÕp xóc víi cç lo¹i c¸ tù nhiªn hoang d¹i v×

cho c¸.

chóng cã thÓ mang s½n mÇm virus truyÒn cho c¸

- ViÖc chÈn ®o¸n bÖnh cho c¸ b»ng m¾t nu«i. NÕu c¸ ®−îc nu«i ë nhiÖt ®é trªn 200C th× dÔ

th−êng khã chÝnh xç ®ßi hái ph¶i cã kinh phßng ®−îc bÖnh, do ®ã ®Ó phßng bÖnh cho c¸, nghiÖm. NÕu thÊy bÖnh cçã chiÒu h−íng lan chóng ta cã thÓ nu«i c¸ ë nh÷ng vïng n−íc Êm réng th× cÇn mêi chuyªn gia vÒ bÖnh c¸ ®Õn xç hoÆc nu«i th¶ vμo mïa n−íc Êm th× tç nh©n g©y

®Þnh vμ ®iÒu trÞ kÞp thêi cho c¸.

bÖnh Ýt xuÊt hiÖn.

Phßng bÖnh b»ng hoçhÊt Ýt cã kÕt qu¶.

C©u hái 103: CçhÐp bÞ ®èm ®á lμ bÖnh g×?

Cçh ®iÒu trÞ: NÕu cçßn ¨n ®−îc th× trén thuèc

Tr¶ lêi:

vμo thøc ¨n nh− sau: Oxytetracyclin 2 g + vitamin C

BÖnh cã nhiÒu tªn gäi: bÖnh phï cçhÐp, bÖnh 3 g/100 kg c¸. Cho c¸ ¨n liªn tôc 5-7 ngμy.

viªm bãng h¬i cçhÐp, bÖnh virus mïa xu©n... lμ

do virus Rhado g©y ra.

C©u hái 104: C¸ tr¾m cá bÞ chÕt, m¾t låi vμ

TriÖu chøng cña bÖnh:

xuÊt huyÕt lμ bÖnh g×?

DÊu hiÖu ®Çu tiªn lμ c¸ ng¹t thë, b¬i ë tÇng

Tr¶ lêi:

mÆt råi chÕt ch×m ë tÇng ®¸y, c¸ mÊt th¨ng b»ng,

§©y lμ bÖnh xuÊt huyÕt do Reovirus ë c¸ tr¾m b¬i kh«ng cã ®Þnh h−íng.

cá, hay x¶y ra ë c¸ tr¾m cá gièng vμ c¸ thÞt d−íi 1

DÊu hiÖu bªn ngoμi: mang, da vμ m¾t xuÊt n¨m tuæi.

huyÕt. Da cã mμu tèi, chç viªm cã nhiÒu chÊt TriÖu chøng cña bÖnh:

nhÇy, m¾t låi nhÑ, mang nhît nh¹t, cç t¬ mang

- DÊu hiÖu bªn ngoμi: cã hiÖn t−îng cçhÕt, kÕt l¹i, hËu m«n ch¶y ra m¸u lo·ng.

m¾t låi vμ xuÊt huyÕt, mang c¸ nhît nh¹t, n¾p Néi t¹ng: xoang bông c¸ phï vμ xuÊt huyÕt; mang vμ v©y xuÊt huyÕt. Da cã mμu tèi xÉm, c¸

bãng h¬i xuÊt huyÕt vμ teo dÇn mét ng¨n; tim, næi lê ®ê trªn tÇng mÆt.

gan, thËn, ruét xuÊt huyÕt; l¸ lçh s−ng to; xoang Nh−ng nh×n chung bÞ dÞch bÖnh míi ph¸t, bông chøa nhiÒu dÞch nhên.

nh÷ng thay ®æi bªn ngoμi cña c¸ lμ kh«ng râ rÖt.

BÖnh th−êng x¶y ra vμo mïa xu©n vμ mïa

- DÊu hiÖu bªn trong: toμn bé hÖ thèng c¬ xuÊt thu. BÖnh diÔn biÕn rÊt nhanh, tû lÖ chÕt cao.

huyÕt. Trong xoang c¬ thÓ, gan, thËn, l¸ lçh, ruét 108

109

https://thuviensach.vn

®Òu xuÊt huyÕt. Ruét trèng rçng kh«ng cã thøc ¨n, lμ mét bÖnh rÊt nguy hiÓm, g©y thiÖt h¹i lín cho thμnh ruét xuÊt huyÕt nh−ng kh«ng ho¹i tö, cßn nghÒ nu«i c¸ ë nhiÒu n−íc ch©u ¸.

t−¬ng ®èi v÷ng ch¾c, kh«ng thèi n¸t. M¸u biÕn ®æi Cho ®Õn nay, ng−êi ta vÉn ch−a xç ®Þnh ®−îc tõ mμu ®á hång ng¶ sang nh¹t mμu.

nguyªn nh©n c¬ b¶n g©y bÖnh lë loÐt ë c¸, nh−ng ë ViÖt Nam, bÖnh xuÊt hiÖn tõ n¨m 1994 råi cç nhμ khoa häc cho r»ng ®ã lμ mét tËp hîp cña dÇn dÇn l©y lan ra hÇu hÕt cç ao, hå nu«i c¸ tr¾m nhiÒu nguyªn nh©n:

cá, g©y thiÖt h¹i lín cho ng−êi nu«i c¸.

- Virus;

BÖnh ph¸t triÓn rÊt nhanh vμ trÇm träng, c¸

- NÊm;

m¾c bÖnh chÕt sau 3-5 ngμy, tû lÖ chÕt tõ

- Vi khuÈn;

60-80%, ë nhiÒu ao cçhÕt 100%. BÖnh x¶y ra ë

- Ký sinh trïng.

c¸ gièng cì 6-20 cm lμ chñ yÕu, ®Æc biÖt c¸ gièng Cç nguyªn nh©n nμy phèi hîp víi nhau, cïng cì 15-20 cm tøc 0,3-0,4 kg mçi con. C¸ tõ 1 tuæi tç ®éng lªn c¸ vμ lμm cho bÖnh trÇm träng thªm.

trë lªn Ýt m¾c bÖnh.

Ngoμi ra, trong t×nh h×nh « nhiÔm m«i tr−êng Mïa bÖnh xuÊt hiÖn th−êng vμo cuèi xu©n, ngμy cμng t¨ng, cç yÕu tè m«i tr−êng còng gãp

®Çu hÌ vμ mïa thu, khi nhiÖt ®é n−íc 24-300C, phÇn lμm bÖnh ph¸t sinh hoÆc nguy kÞch h¬n, nh−

bÖnh xuÊt hiÖn nhiÒu lμm cçhÕt hμng lo¹t. BÖnh nhiÖt ®é qu¸ nãng, qu¸ l¹nh, sù thay ®æi ®ét ngét

®· thÊy xuÊt hiÖn ë c¶ c¸ tr¾m ®en.

nhiÖt ®é, chÊt l−îng thøc ¨n, sù « nhiÔm hoçhÊt ChÈn ®o¸n bÖnh:

do c«ng nghiÖp, thuèc trõ s©u, trõ cá...

Khi c¸ tr¾m cá bÞ bÖnh xuÊt huyÕt chÕt nhiÒu TriÖu chøng cña bÖnh:

kiÓm tra kh«ng thÊy ký sinh trïng vμ vi khuÈn DÊu hiÖu ®Çu tiªn lμ c¸ Ýt ¨n hoÆc bá ¨n, b¬i lê g©y bÖnh th× cã thÓ lμ do virus nμy g©y ra.

®ê, b¬i nh« ®Çu lªn mÆt n−íc. Da c¸ x¸m nh¹t hoÆc Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

xuÊt hiÖn cç ®èm ®á ë ®Çu, th©n, v©y vμ ®u«i.

¸p dông ®Çy ®ñ cç ph−¬ng ph¸p phßng VÈy rông dÇn, da xuÊt huyÕt vμ viªm, chç chung. NÕu lμ c¸ gièng cã thÓ cho c¸ ¨n hoÆc t¾m viªm h×nh thμnh vÕt loÐt tõ nhá lan dÇn réng ra v¾cxin do c¬ quan thó y cña thuû s¶n cung cÊp.

kh¾p c¬ thÓ.

Nh÷ng con c¸ bÞ bÖnh nÆng th× vÕt loÐt lâm C©u hái 105: C¸ bÞ lë loÐt lμ bÖnh g×?

s©u tíi x−¬ng. Cç c¬ quan néi t¹ng hÇu nh− Ýt

Tr¶ lêi:

biÕn ®æi.

§©y lμ “héi chøng lë loÐt truyÒn nhiÔm” ë c¸ vμ

Sau mét thêi gian, c¸ kiÖt søc dÇn råi chÕt.

110

111

https://thuviensach.vn

®Òu xuÊt huyÕt. Ruét trèng rçng kh«ng cã thøc ¨n, lμ mét bÖnh rÊt nguy hiÓm, g©y thiÖt h¹i lín cho thμnh ruét xuÊt huyÕt nh−ng kh«ng ho¹i tö, cßn nghÒ nu«i c¸ ë nhiÒu n−íc ch©u ¸.

t−¬ng ®èi v÷ng ch¾c, kh«ng thèi n¸t. M¸u biÕn ®æi Cho ®Õn nay, ng−êi ta vÉn ch−a xç ®Þnh ®−îc tõ mμu ®á hång ng¶ sang nh¹t mμu.

nguyªn nh©n c¬ b¶n g©y bÖnh lë loÐt ë c¸, nh−ng ë ViÖt Nam, bÖnh xuÊt hiÖn tõ n¨m 1994 råi cç nhμ khoa häc cho r»ng ®ã lμ mét tËp hîp cña dÇn dÇn l©y lan ra hÇu hÕt cç ao, hå nu«i c¸ tr¾m nhiÒu nguyªn nh©n:

cá, g©y thiÖt h¹i lín cho ng−êi nu«i c¸.

- Virus;

BÖnh ph¸t triÓn rÊt nhanh vμ trÇm träng, c¸

- NÊm;

m¾c bÖnh chÕt sau 3-5 ngμy, tû lÖ chÕt tõ

- Vi khuÈn;

60-80%, ë nhiÒu ao cçhÕt 100%. BÖnh x¶y ra ë

- Ký sinh trïng.

c¸ gièng cì 6-20 cm lμ chñ yÕu, ®Æc biÖt c¸ gièng Cç nguyªn nh©n nμy phèi hîp víi nhau, cïng cì 15-20 cm tøc 0,3-0,4 kg mçi con. C¸ tõ 1 tuæi tç ®éng lªn c¸ vμ lμm cho bÖnh trÇm träng thªm.

trë lªn Ýt m¾c bÖnh.

Ngoμi ra, trong t×nh h×nh « nhiÔm m«i tr−êng Mïa bÖnh xuÊt hiÖn th−êng vμo cuèi xu©n, ngμy cμng t¨ng, cç yÕu tè m«i tr−êng còng gãp

®Çu hÌ vμ mïa thu, khi nhiÖt ®é n−íc 24-300C, phÇn lμm bÖnh ph¸t sinh hoÆc nguy kÞch h¬n, nh−

bÖnh xuÊt hiÖn nhiÒu lμm cçhÕt hμng lo¹t. BÖnh nhiÖt ®é qu¸ nãng, qu¸ l¹nh, sù thay ®æi ®ét ngét

®· thÊy xuÊt hiÖn ë c¶ c¸ tr¾m ®en.

nhiÖt ®é, chÊt l−îng thøc ¨n, sù « nhiÔm hoçhÊt ChÈn ®o¸n bÖnh:

do c«ng nghiÖp, thuèc trõ s©u, trõ cá...

Khi c¸ tr¾m cá bÞ bÖnh xuÊt huyÕt chÕt nhiÒu TriÖu chøng cña bÖnh:

kiÓm tra kh«ng thÊy ký sinh trïng vμ vi khuÈn DÊu hiÖu ®Çu tiªn lμ c¸ Ýt ¨n hoÆc bá ¨n, b¬i lê g©y bÖnh th× cã thÓ lμ do virus nμy g©y ra.

®ê, b¬i nh« ®Çu lªn mÆt n−íc. Da c¸ x¸m nh¹t hoÆc Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

xuÊt hiÖn cç ®èm ®á ë ®Çu, th©n, v©y vμ ®u«i.

¸p dông ®Çy ®ñ cç ph−¬ng ph¸p phßng VÈy rông dÇn, da xuÊt huyÕt vμ viªm, chç chung. NÕu lμ c¸ gièng cã thÓ cho c¸ ¨n hoÆc t¾m viªm h×nh thμnh vÕt loÐt tõ nhá lan dÇn réng ra v¾cxin do c¬ quan thó y cña thuû s¶n cung cÊp.

kh¾p c¬ thÓ.

Nh÷ng con c¸ bÞ bÖnh nÆng th× vÕt loÐt lâm C©u hái 105: C¸ bÞ lë loÐt lμ bÖnh g×?

s©u tíi x−¬ng. Cç c¬ quan néi t¹ng hÇu nh− Ýt

Tr¶ lêi:

biÕn ®æi.

§©y lμ “héi chøng lë loÐt truyÒn nhiÔm” ë c¸ vμ

Sau mét thêi gian, c¸ kiÖt søc dÇn råi chÕt.

110

111

https://thuviensach.vn

Thêi gian ph¸t bÖnh kÐo dμi hoÆc ng¾n tuú theo g/100 m3 n−íc, mçi tuÇn mét lÇn, th−êng sö dông loμi c¸, thêi tiÕt vμ chÊt l−îng cña n−íc, cã thÓ tõ ë vïng khã kiÕm v«i nung.

vμi ngμy ®Õn vμi tuÇn.

- Dïng muèi ¨n 2-3% t¾m cho c¸ 5-15 phót ®Ó

BÖnh ®· lan réng trªn nhiÒu vïng trong c¶

diÖt cç tç nh©n g©y bÖnh.

n−íc, g©y bÖnh lë loÐt cho nhiÒu loμi c¸ nh− c¸

- Dïng thuèc t¸n 5 g/m3 n−íc t¾m cho c¸ tõ qu¶, c¸ trª, c¸ r« ®ång, r« phi, c¸ tr¾m cá, c¸ diÕc, 10-30 phót.

tr¾m ®en, ba sa, bèng t−îng, tr«i Ên §é, c¸ mÌ, Cã thÓ dïng mét sè kh¸ng sinh hay c©y thuèc l−¬n... tæng céng tíi 16 loμi.

cho c¸ ¨n ®Ó phßng cç vi khuÈn g©y bÖnh. Mét sè BÖnh diÔn biÕn phøc t¹p, cã khi béc ph¸t μo ¹t kh¸ng sinh hay dïng lμ Oxytetracyclin víi thøc ¨n g©y thiÖt h¹i lín, dai d¼ng nhiÒu n¨m.

tinh liÒu l−îng 50-100 mg cho 1 kg c¸ ngμy ®Çu. Tõ ChÈn ®o¸n bÖnh:

ngμy thø 2 ®Õn ngμy thø 7 cho c¸ ¨n thuèc b»ng 1/2

Dùa vμo cç dÊu hiÖu bªn ngoμi lμ chÝnh. Chó liÒu ngμy ®Çu.

ý ph©n biÖt bÖnh lë loÐt víi cç bÖnh khç. BÖnh HoÆc cho c¸ ¨n thuèc KN-04-12 liÒu l−îng 2-4

lë loÐt th× khi mæ c¸ thÊy cç c¬ quan néi t¹ng hÇu g/kg c¸/ngμy. Cho ¨n 3 ngμy liªn tôc ®Ó phßng nh− kh«ng biÕn ®æi. Cßn nh÷ng bÖnh xuÊt huyÕt, bÖnh vμ 6-10 ngμy liªn tôc ®Ó ch÷a bÖnh.

nhiÔm trïng m¸u cña c¸ do cç bÖnh khç th× c¬

quan néi t¹ng bÞ biÕn ®æi râ rÖt nh− viªm, xuÊt

- Khö trïng nguån cÊp n−íc cho ao vμ n−íc tõ huyÕt, ho¹i tö.

ao th¶i ra ngoμi.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

- Khi vËn chuyÓn c¸ gièng ph¶i kiÓm tra vμ

Tç nh©n g©y bÖnh lë loÐt lμ tæng hîp nhiÒu tÈy trïng tr−íc khi th¶ c¸ vμo ao.

nguyªn nh©n nªn viÖc phßng vμ trÞ bÖnh rÊt khã

- Kh«ng ph¸t t¸n c¸ bÞ bÖnh ®i n¬i khç.

kh¨n. BÖnh ph¸t triÓn réng ë nhiÒu loμi c¸ nªn ¸p dông biÖn ph¸p phßng bÖnh tæng hîp lμ tèt nhÊt.

C©u hái 106: BÖnh nhiÔm trïng m¸u ®èm ®á Cã thÓ ¸p dông nh− sau:

cã biÓu hiÖn g×?

- Dïng v«i côc ch−a t«i, r¾c th−êng xuyªn xuèng

Tr¶ lêi:

cç ao hå cã bÖnh, tû lÖ 2 kg v«i cho 100 m3 n−íc, cø BÖnh do nhãm vi khuÈn Aeromonas g©y nªn.

2 tuÇn r¾c mét lÇn. V«i võa khö trïng, cung cÊp Cç vi khuÈn nμy g©y bÖnh cho nhiÒu loμi ®éng nguån canxi cho ao, võa khö chua cho n−íc.

vËt thuû s¶n. ë c¸ th−êng gÆp nhÊt lμ c¸ tr¾m cá

- Dïng clorua v«i r¾c xuèng ao nång ®é 100

nu«i lång ë phÝa b¾c; c¸ ba sa nu«i bÌ ë phÝa nam; 112

113

https://thuviensach.vn

Thêi gian ph¸t bÖnh kÐo dμi hoÆc ng¾n tuú theo g/100 m3 n−íc, mçi tuÇn mét lÇn, th−êng sö dông loμi c¸, thêi tiÕt vμ chÊt l−îng cña n−íc, cã thÓ tõ ë vïng khã kiÕm v«i nung.

vμi ngμy ®Õn vμi tuÇn.

- Dïng muèi ¨n 2-3% t¾m cho c¸ 5-15 phót ®Ó

BÖnh ®· lan réng trªn nhiÒu vïng trong c¶

diÖt cç tç nh©n g©y bÖnh.

n−íc, g©y bÖnh lë loÐt cho nhiÒu loμi c¸ nh− c¸

- Dïng thuèc t¸n 5 g/m3 n−íc t¾m cho c¸ tõ qu¶, c¸ trª, c¸ r« ®ång, r« phi, c¸ tr¾m cá, c¸ diÕc, 10-30 phót.

tr¾m ®en, ba sa, bèng t−îng, tr«i Ên §é, c¸ mÌ, Cã thÓ dïng mét sè kh¸ng sinh hay c©y thuèc l−¬n... tæng céng tíi 16 loμi.

cho c¸ ¨n ®Ó phßng cç vi khuÈn g©y bÖnh. Mét sè BÖnh diÔn biÕn phøc t¹p, cã khi béc ph¸t μo ¹t kh¸ng sinh hay dïng lμ Oxytetracyclin víi thøc ¨n g©y thiÖt h¹i lín, dai d¼ng nhiÒu n¨m.

tinh liÒu l−îng 50-100 mg cho 1 kg c¸ ngμy ®Çu. Tõ ChÈn ®o¸n bÖnh:

ngμy thø 2 ®Õn ngμy thø 7 cho c¸ ¨n thuèc b»ng 1/2

Dùa vμo cç dÊu hiÖu bªn ngoμi lμ chÝnh. Chó liÒu ngμy ®Çu.

ý ph©n biÖt bÖnh lë loÐt víi cç bÖnh khç. BÖnh HoÆc cho c¸ ¨n thuèc KN-04-12 liÒu l−îng 2-4

lë loÐt th× khi mæ c¸ thÊy cç c¬ quan néi t¹ng hÇu g/kg c¸/ngμy. Cho ¨n 3 ngμy liªn tôc ®Ó phßng nh− kh«ng biÕn ®æi. Cßn nh÷ng bÖnh xuÊt huyÕt, bÖnh vμ 6-10 ngμy liªn tôc ®Ó ch÷a bÖnh.

nhiÔm trïng m¸u cña c¸ do cç bÖnh khç th× c¬

quan néi t¹ng bÞ biÕn ®æi râ rÖt nh− viªm, xuÊt

- Khö trïng nguån cÊp n−íc cho ao vμ n−íc tõ huyÕt, ho¹i tö.

ao th¶i ra ngoμi.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

- Khi vËn chuyÓn c¸ gièng ph¶i kiÓm tra vμ

Tç nh©n g©y bÖnh lë loÐt lμ tæng hîp nhiÒu tÈy trïng tr−íc khi th¶ c¸ vμo ao.

nguyªn nh©n nªn viÖc phßng vμ trÞ bÖnh rÊt khã

- Kh«ng ph¸t t¸n c¸ bÞ bÖnh ®i n¬i khç.

kh¨n. BÖnh ph¸t triÓn réng ë nhiÒu loμi c¸ nªn ¸p dông biÖn ph¸p phßng bÖnh tæng hîp lμ tèt nhÊt.

C©u hái 106: BÖnh nhiÔm trïng m¸u ®èm ®á Cã thÓ ¸p dông nh− sau:

cã biÓu hiÖn g×?

- Dïng v«i côc ch−a t«i, r¾c th−êng xuyªn xuèng

Tr¶ lêi:

cç ao hå cã bÖnh, tû lÖ 2 kg v«i cho 100 m3 n−íc, cø BÖnh do nhãm vi khuÈn Aeromonas g©y nªn.

2 tuÇn r¾c mét lÇn. V«i võa khö trïng, cung cÊp Cç vi khuÈn nμy g©y bÖnh cho nhiÒu loμi ®éng nguån canxi cho ao, võa khö chua cho n−íc.

vËt thuû s¶n. ë c¸ th−êng gÆp nhÊt lμ c¸ tr¾m cá

- Dïng clorua v«i r¾c xuèng ao nång ®é 100

nu«i lång ë phÝa b¾c; c¸ ba sa nu«i bÌ ë phÝa nam; 112

113

https://thuviensach.vn

c¸ bèng t−îng nu«i ao, bÌ; c¸ tai t−îng; c¸ trª...

c¸ ba sa xuÊt huyÕt nÆng, gan t¸i nhît, mËt s−ng to, g©y bÖnh lë loÐt, nhiÔm khuÈn ë ba ba, c¸ sÊu, thËn s−ng, tuyÕn sinh dôc, bãng h¬i ®Òu xuÊt huyÕt.

bÖnh ch©n ®á ë Õch, ®èm n©u ë t«m cμng xanh. Tû ë c¸ ba sa cã khi 2 ®o¹n ruét lång vμo nhau. Xoang lÖ chÕt ë ®éng vËt thuû s¶n th−êng tõ 30-70%.

bông chøa nhiÒu dÞch nhên mïi h«i thèi.

Riªng ë c¸ gièng, c¸ trª, ba ba cã thÓ chÕt 100%.

- C¸ trª gièng bÞ bÖnh th−êng tçh ®μn vμ “treo BÖnh xuÊt hiÖn quanh n¨m nh−ng ë miÒn B¾c r©u”, ®Çu h−íng lªn trªn vu«ng gãc víi mÆt n−íc. C¸

th−êng tËp trung vμo mïa xu©n vμ mïa thu. ë bèng t−îng da mÊt hÕt nhít gäi lμ bÖnh “tuét nhít”.

miÒn Nam, bÖnh ph¸t triÓn nhiÒu vμo mïa m−a.

- ë ba ba xuÊt hiÖn cç vÕt xuÊt huyÕt kh«ng TriÖu chøng cña bÖnh:

cã h×nh d¹ng nhÊt ®Þnh ë xung quanh vμnh phÇn BÖnh nhiÔm khuÈn m¸u ë ®éng vËt thñy s¶n mÒm cña mai l−ng, trªn mai cøng, phÇn bông.

th−êng biÓu hiÖn ë nhiÒu d¹ng khç nhau: Cç ch©n cã thÓ côt hÕt mãng.

- Ho¹i tö da vμ c¬: ®èm ®á xuÊt huyÕt.

NÕu bÖnh nÆng c¬ thÓ ba ba mÒm nhòn, ho¹t

- V©y bÞ ph¸ huû: gèc v©y xuÊt huyÕt, tia v©y

®éng chËm ch¹p, khi bÞ lËt ngöa ba ba kh«ng thÓ

rçh n¸t vμ côt dÇn.

tù lËt xÊp l¹i ®−îc. Ba ba Ýt ¨n hoÆc bá ¨n, sau 1-2

tuÇn, chóng bß lªn c¹n vμ chÕt. Tû lÖ chÕt ®Õn 30-

- V©y dùng rép lªn vμ bung ra, da xuÊt huyÕt.

40%. Mæ ra thÊy phæi, gan, thËn cã mμu ®en.

- Xoang bông s−ng to, cç c¬ quan néi t¹ng bÞ

ChÈn ®o¸n bÖnh:

xuÊt huyÕt vμ viªm nhòn.

Dùa vμo cç dÊu hiÖu bÖnh lý, mïa ph¸t

- DÊu hiÖu ®Çu tiªn lμ c¸ kÐm ¨n, bá ¨n, næi lê bÖnh. NÕu muèn chÈn ®o¸n chÝnh xç ph¶i göi

®ê trªn tÇng mÆt.

mÉu ba ba chÕt ®Õn phßng thÝ nghiÖm ®Ó t×m vi

- Da c¸ th−êng ®æi mμu tèi, kh«ng cã ¸nh b¹c, khuÈn g©y bÖnh.

da mÊt nhít, kh« r¸p. Sau ®ã xuÊt hiÖn cç ®èm xuÊt huyÕt mμu ®á trªn th©n. Cç gèc v©y, quanh Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

miÖng, r©u xuÊt huyÕt hoÆc b¹c tr¾ng... xuÊt hiÖn BiÖn ph¸p phßng bÖnh lμ quan träng nhÊt, cç vÕt loÐt ¨n s©u vμo c¬, cã mïi h«i thèi. Trªn kh«ng ®Ó cho thuû s¶n bÞ sèc do m«i tr−êng thay vÕt loÐt th−êng cã mÇm vμ ký sinh trïng. M¾t låi

®æi xÊu: nhiÖt ®é, oxy hoμ tan nhiÔm bÈn cña n−íc.

®ôc, hËu m«n viªm xuÊt huyÕt, bông cçh−íng to,

§èi víi bÌ c¸ nu«i, ph¶i th−êng xuyªn treo tói cç v©y x¬ rçh, tia v©y côt dÇn.

v«i, mïa xuÊt hiÖn bÖnh 2 tuÇn treo mét lÇn, mïa Khi mæ c¸ thÊy xoang bông xuÊt huyÕt, m« mì ë khç mét th¸ng treo mét lÇn.

114

115

https://thuviensach.vn

c¸ bèng t−îng nu«i ao, bÌ; c¸ tai t−îng; c¸ trª...

c¸ ba sa xuÊt huyÕt nÆng, gan t¸i nhît, mËt s−ng to, g©y bÖnh lë loÐt, nhiÔm khuÈn ë ba ba, c¸ sÊu, thËn s−ng, tuyÕn sinh dôc, bãng h¬i ®Òu xuÊt huyÕt.

bÖnh ch©n ®á ë Õch, ®èm n©u ë t«m cμng xanh. Tû ë c¸ ba sa cã khi 2 ®o¹n ruét lång vμo nhau. Xoang lÖ chÕt ë ®éng vËt thuû s¶n th−êng tõ 30-70%.

bông chøa nhiÒu dÞch nhên mïi h«i thèi.

Riªng ë c¸ gièng, c¸ trª, ba ba cã thÓ chÕt 100%.

- C¸ trª gièng bÞ bÖnh th−êng tçh ®μn vμ “treo BÖnh xuÊt hiÖn quanh n¨m nh−ng ë miÒn B¾c r©u”, ®Çu h−íng lªn trªn vu«ng gãc víi mÆt n−íc. C¸

th−êng tËp trung vμo mïa xu©n vμ mïa thu. ë bèng t−îng da mÊt hÕt nhít gäi lμ bÖnh “tuét nhít”.

miÒn Nam, bÖnh ph¸t triÓn nhiÒu vμo mïa m−a.

- ë ba ba xuÊt hiÖn cç vÕt xuÊt huyÕt kh«ng TriÖu chøng cña bÖnh:

cã h×nh d¹ng nhÊt ®Þnh ë xung quanh vμnh phÇn BÖnh nhiÔm khuÈn m¸u ë ®éng vËt thñy s¶n mÒm cña mai l−ng, trªn mai cøng, phÇn bông.

th−êng biÓu hiÖn ë nhiÒu d¹ng khç nhau: Cç ch©n cã thÓ côt hÕt mãng.

- Ho¹i tö da vμ c¬: ®èm ®á xuÊt huyÕt.

NÕu bÖnh nÆng c¬ thÓ ba ba mÒm nhòn, ho¹t

- V©y bÞ ph¸ huû: gèc v©y xuÊt huyÕt, tia v©y

®éng chËm ch¹p, khi bÞ lËt ngöa ba ba kh«ng thÓ

rçh n¸t vμ côt dÇn.

tù lËt xÊp l¹i ®−îc. Ba ba Ýt ¨n hoÆc bá ¨n, sau 1-2

tuÇn, chóng bß lªn c¹n vμ chÕt. Tû lÖ chÕt ®Õn 30-

- V©y dùng rép lªn vμ bung ra, da xuÊt huyÕt.

40%. Mæ ra thÊy phæi, gan, thËn cã mμu ®en.

- Xoang bông s−ng to, cç c¬ quan néi t¹ng bÞ

ChÈn ®o¸n bÖnh:

xuÊt huyÕt vμ viªm nhòn.

Dùa vμo cç dÊu hiÖu bÖnh lý, mïa ph¸t

- DÊu hiÖu ®Çu tiªn lμ c¸ kÐm ¨n, bá ¨n, næi lê bÖnh. NÕu muèn chÈn ®o¸n chÝnh xç ph¶i göi

®ê trªn tÇng mÆt.

mÉu ba ba chÕt ®Õn phßng thÝ nghiÖm ®Ó t×m vi

- Da c¸ th−êng ®æi mμu tèi, kh«ng cã ¸nh b¹c, khuÈn g©y bÖnh.

da mÊt nhít, kh« r¸p. Sau ®ã xuÊt hiÖn cç ®èm xuÊt huyÕt mμu ®á trªn th©n. Cç gèc v©y, quanh Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

miÖng, r©u xuÊt huyÕt hoÆc b¹c tr¾ng... xuÊt hiÖn BiÖn ph¸p phßng bÖnh lμ quan träng nhÊt, cç vÕt loÐt ¨n s©u vμo c¬, cã mïi h«i thèi. Trªn kh«ng ®Ó cho thuû s¶n bÞ sèc do m«i tr−êng thay vÕt loÐt th−êng cã mÇm vμ ký sinh trïng. M¾t låi

®æi xÊu: nhiÖt ®é, oxy hoμ tan nhiÔm bÈn cña n−íc.

®ôc, hËu m«n viªm xuÊt huyÕt, bông cçh−íng to,

§èi víi bÌ c¸ nu«i, ph¶i th−êng xuyªn treo tói cç v©y x¬ rçh, tia v©y côt dÇn.

v«i, mïa xuÊt hiÖn bÖnh 2 tuÇn treo mét lÇn, mïa Khi mæ c¸ thÊy xoang bông xuÊt huyÕt, m« mì ë khç mét th¸ng treo mét lÇn.

114

115

https://thuviensach.vn

L−îng v«i trung b×nh 2 kg v«i nung cho 100 m3

gèc v©y l−ng hoÆc toμn bé v©y l−ng ®Òu xuÊt n−íc. BÌ lín treo nhiÒu tói, bÌ nhá treo Ýt tói, tËp huyÕt, cç tia v©y rçh n¸t côt dÇn. Cã khi ruét bÞ

trung ë chç cho c¸ ¨n vμ ®Çu nguån n−íc ch¶y. §èi viªm xuÊt huyÕt nªn cßn gäi lμ bÖnh xuÊt huyÕt.

víi c¸ nu«i ao ¸p dông tÈy dän ao nh− ph−¬ng

- Thêi kú ®Çu cã mét ®iÓm tr¾ng sau ®ã lan dÇn ph¸p phßng chung. Còng ®Þnh kú mïa bÖnh 1 tuÇn vÒ phÝa tr−íc cho ®Õn v©y l−ng vμ v©y hËu m«n, c¶

r¾c v«i xuèng ao 1 lÇn, mïa khç 2 tuÇn r¾c 1 lÇn,

®o¹n th©n sau mμu tr¾ng. BÖnh nÆng cç¾m ®Çu liÒu l−îng trung b×nh 2 kg v«i cho 100 m3 n−íc.

xuèng d−íi, ®u«i lªn trªn gÇn thμnh vu«ng gãc so víi Ngoμi ra cã thÓ bæ sung thªm l−îng vitamin C

mÆt n−íc. C¸ nhanh chãng chÕt hμng lo¹t, th−êng cho vμo thøc ¨n tr−íc mïa bÖnh hoÆc dïng thuèc thÊy ë c¸ h−¬ng gièng vμ gäi lμ bÖnh tr¾ng ®u«i. C¸

KN-04-12 cho c¸ ¨n phßng bÖnh.

mÌ, tr¾m cá cã tû lÖ chÕt cao.

Cã thÓ dïng mét sè kh¸ng sinh, th¶o méc cã BÖnh xuÊt hiÖn quanh n¨m kÓ c¶ mïa l¹nh vμ

tç dông diÖt khuÈn nh− sau:

mïa hÌ nãng nùc.

C¸ gièng dïng ph−¬ng ph¸p t¾m thêi gian 1 giê.

ChÈn ®o¸n bÖnh:

- Streptomycin nång ®é 2.000-5.000 g/100 m3

Dùa vμo cç dÊu hiÖu bÖnh lý vμ ph©n lËp t×m n−íc ¨n tinh.

vi khuÈn.

- Sunfamit: 150-200 mg/1 kg c¸/ngμy.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

- KN-04-12: 2-4 g/1 kg c¸/ngμy.

T−¬ng tù nh− bÖnh nhiÔm trïng m¸u do vi Cho c¸ ¨n liªn tôc tõ 5-7 ngμy. Riªng kh¸ng khuÈn Aeromonas (C©u hái 106).

sinh tõ ngμy thø hai trë ®i gi¶m liÒu l−îng xuèng C©u hái 108: BÖnh thèi mang c¸ lμ do nguyªn cßn 1/2 so víi ngμy ®Çu.

nh©n g×?

C©u hái 107: BÖnh tr¾ng ®u«i lμ bÖnh g×?

Tr¶ lêi:

Tr¶ lêi:

Tç nh©n g©y bÖnh lμ vi khuÈn d¹ng sîi

§©y lμ bÖnh do vi khuÈn Pseudomonas ë ®éng Myxococcus piscicolas g©y ra.

vËt thuû s¶n.

TriÖu chøng cña bÖnh:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cç tia mang thèi n¸t, cã dÝnh bïn, líp b× phÝa

- Côc bé hoÆc ®¹i bé phËn da c¸ xuÊt huyÕt, trong mang xung huyÕt. Cç tÕ bμo tæ chøc mang vÈy rông, râ nhÊt lμ hai bªn th©n vμ phÝa bông, bÞ thèi n¸t mßn dÇn vμ xuÊt huyÕt.

116

117

https://thuviensach.vn

L−îng v«i trung b×nh 2 kg v«i nung cho 100 m3

gèc v©y l−ng hoÆc toμn bé v©y l−ng ®Òu xuÊt n−íc. BÌ lín treo nhiÒu tói, bÌ nhá treo Ýt tói, tËp huyÕt, cç tia v©y rçh n¸t côt dÇn. Cã khi ruét bÞ

trung ë chç cho c¸ ¨n vμ ®Çu nguån n−íc ch¶y. §èi viªm xuÊt huyÕt nªn cßn gäi lμ bÖnh xuÊt huyÕt.

víi c¸ nu«i ao ¸p dông tÈy dän ao nh− ph−¬ng

- Thêi kú ®Çu cã mét ®iÓm tr¾ng sau ®ã lan dÇn ph¸p phßng chung. Còng ®Þnh kú mïa bÖnh 1 tuÇn vÒ phÝa tr−íc cho ®Õn v©y l−ng vμ v©y hËu m«n, c¶

r¾c v«i xuèng ao 1 lÇn, mïa khç 2 tuÇn r¾c 1 lÇn,

®o¹n th©n sau mμu tr¾ng. BÖnh nÆng cç¾m ®Çu liÒu l−îng trung b×nh 2 kg v«i cho 100 m3 n−íc.

xuèng d−íi, ®u«i lªn trªn gÇn thμnh vu«ng gãc so víi Ngoμi ra cã thÓ bæ sung thªm l−îng vitamin C

mÆt n−íc. C¸ nhanh chãng chÕt hμng lo¹t, th−êng cho vμo thøc ¨n tr−íc mïa bÖnh hoÆc dïng thuèc thÊy ë c¸ h−¬ng gièng vμ gäi lμ bÖnh tr¾ng ®u«i. C¸

KN-04-12 cho c¸ ¨n phßng bÖnh.

mÌ, tr¾m cá cã tû lÖ chÕt cao.

Cã thÓ dïng mét sè kh¸ng sinh, th¶o méc cã BÖnh xuÊt hiÖn quanh n¨m kÓ c¶ mïa l¹nh vμ

tç dông diÖt khuÈn nh− sau:

mïa hÌ nãng nùc.

C¸ gièng dïng ph−¬ng ph¸p t¾m thêi gian 1 giê.

ChÈn ®o¸n bÖnh:

- Streptomycin nång ®é 2.000-5.000 g/100 m3

Dùa vμo cç dÊu hiÖu bÖnh lý vμ ph©n lËp t×m n−íc ¨n tinh.

vi khuÈn.

- Sunfamit: 150-200 mg/1 kg c¸/ngμy.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

- KN-04-12: 2-4 g/1 kg c¸/ngμy.

T−¬ng tù nh− bÖnh nhiÔm trïng m¸u do vi Cho c¸ ¨n liªn tôc tõ 5-7 ngμy. Riªng kh¸ng khuÈn Aeromonas (C©u hái 106).

sinh tõ ngμy thø hai trë ®i gi¶m liÒu l−îng xuèng C©u hái 108: BÖnh thèi mang c¸ lμ do nguyªn cßn 1/2 so víi ngμy ®Çu.

nh©n g×?

C©u hái 107: BÖnh tr¾ng ®u«i lμ bÖnh g×?

Tr¶ lêi:

Tr¶ lêi:

Tç nh©n g©y bÖnh lμ vi khuÈn d¹ng sîi

§©y lμ bÖnh do vi khuÈn Pseudomonas ë ®éng Myxococcus piscicolas g©y ra.

vËt thuû s¶n.

TriÖu chøng cña bÖnh:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Cç tia mang thèi n¸t, cã dÝnh bïn, líp b× phÝa

- Côc bé hoÆc ®¹i bé phËn da c¸ xuÊt huyÕt, trong mang xung huyÕt. Cç tÕ bμo tæ chøc mang vÈy rông, râ nhÊt lμ hai bªn th©n vμ phÝa bông, bÞ thèi n¸t mßn dÇn vμ xuÊt huyÕt.

116

117

https://thuviensach.vn

BÖnh thèi mang th−êng kÕt hîp víi bÖnh Mang chuyÓn mμu hång nh¹t hoÆc tr¾ng b¹c.

nhiÔm trïng m¸u xuÊt huyÕt do vi khuÈn g©y ra.

BÖnh ph¸t triÓn rÊt nhanh lμm c¸ bét, c¸ gièng cã BÖnh th−êng gÆp ë c¸ tr¾m cá, tr¾m ®en, c¸

thÓ chÕt hμng lo¹t.

chÐp, mÌ hoa.

BÖnh th−êng gÆp ë c¸ bét, c¸ gièng, c¸ thÞt, c¸

BÖnh hay x¶y ra vμo mïa xu©n, ®Çu hÌ, mïa tr¾m cá, tr¾m ®en, mÌ hoa, c¸ tr«i, c¸ diÕc, Ýt gÆp thu, nhiÖt ®é n−íc 28-350C; vμ xuÊt hiÖn nhiÒu ë c¸

ë c¸ mÌ tr¾ng.

nu«i lång, c¸ nu«i ao cã nhiÒu mïn b· h÷u c¬. Ng−êi BÖnh th−êng xuÊt hiÖn ë cç ao nu«i c¸ n−íc nu«i c¸ gäi bÖnh nμy lμ “bÖnh mang ®ãng bïn”.

bÈn, nhÊt lμ cç ao cã hμm l−îng h÷u c¬ cao.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

Mïa ph¸t bÖnh: cuèi xu©n ®Çu hÌ vμ mïa thu BÖnh thèi mang th−êng ph¸t sinh cïng víi ë miÒn B¾c, mïa m−a ë miÒn Nam.

bÖnh nhiÔm khuÈn m¸u do vi khuÈn vμ virus nªn

§Ó chÈn ®o¸n chÝnh xç ph¶i dïng kÝnh hiÓn cÇn ¸p dông biÖn ph¸p phßng trÞ cña bÖnh nhiÔm vi soi cã thÓ thÊy râ cç sîi nÊm, bμo tö nÊm trong trïng m¸u ®èm ®á (C©u hái 106).

cç t¬ nang.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

C©u hái 109: BÖnh nÊm mang ë cçã dÊu hiÖu Ph¶i dïng n−íc s¹ch nu«i c¸, nÕu bãn ph©n g× vμ cçh phßng vμ trÞ bÖnh?

h÷u c¬ th× ph¶i ñ kü víi v«i bét 10%.

Tr¶ lêi:

NÕu cçhím bÞ bÖnh ph¶i thay n−íc míi hoÆc Tç nh©n g©y bÖnh lμ mét sè loμi nÊm nh−: chuyÓn sang ao n−íc s¹ch. HiÖn nay ch−a cã thuèc

- Loμi nÊm B. sanguinis th−êng ký sinh ë ch÷a bÖnh h÷u hiÖu.

mang c¸ tr¾m cá.

- Loμi B. demigrans ký sinh ë mang c¸ tr¾m C©u hái 110: BÖnh nÊm thñy mi lμ bÖnh g×?

®en, c¸ mÌ, c¸ tr«i.

Tr¶ lêi:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tç nh©n g©y bÖnh lμ cç loμi thuéc 4 gièng Cç bμo tö nÊm b¸m vμo mang ph¸t triÓn nÊm Leptolegnia, Aphanomyces, Saprolegnia vμ

thμnh cç sîi nÊm ¨n s©u vμo cç tæ chøc cña Aclolya g©y ra, chóng ®Òu cã sîi ph©n nh¸nh.

mang råi ph©n nh¸nh luån vμo cç mao huyÕt TriÖu chøng cña bÖnh:

qu¶n nh− nh÷ng con giun ph¸ ho¹i cç tæ chøc Khi ®éng vËt thuû s¶n bÞ bÖnh, trªn da xuÊt mang, lÊp kÝn cç mao huyÕt qu¶n lμm mang mÊt hiÖn nh÷ng mμu tr¾ng x¸m, cã cç sîi nÊm nhá tç dông h« hÊp.

mÒm. Sau vμi ngμy, sîi nÊm ph¸t triÓn, ®an chÐo 118

119

https://thuviensach.vn

BÖnh thèi mang th−êng kÕt hîp víi bÖnh Mang chuyÓn mμu hång nh¹t hoÆc tr¾ng b¹c.

nhiÔm trïng m¸u xuÊt huyÕt do vi khuÈn g©y ra.

BÖnh ph¸t triÓn rÊt nhanh lμm c¸ bét, c¸ gièng cã BÖnh th−êng gÆp ë c¸ tr¾m cá, tr¾m ®en, c¸

thÓ chÕt hμng lo¹t.

chÐp, mÌ hoa.

BÖnh th−êng gÆp ë c¸ bét, c¸ gièng, c¸ thÞt, c¸

BÖnh hay x¶y ra vμo mïa xu©n, ®Çu hÌ, mïa tr¾m cá, tr¾m ®en, mÌ hoa, c¸ tr«i, c¸ diÕc, Ýt gÆp thu, nhiÖt ®é n−íc 28-350C; vμ xuÊt hiÖn nhiÒu ë c¸

ë c¸ mÌ tr¾ng.

nu«i lång, c¸ nu«i ao cã nhiÒu mïn b· h÷u c¬. Ng−êi BÖnh th−êng xuÊt hiÖn ë cç ao nu«i c¸ n−íc nu«i c¸ gäi bÖnh nμy lμ “bÖnh mang ®ãng bïn”.

bÈn, nhÊt lμ cç ao cã hμm l−îng h÷u c¬ cao.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

Mïa ph¸t bÖnh: cuèi xu©n ®Çu hÌ vμ mïa thu BÖnh thèi mang th−êng ph¸t sinh cïng víi ë miÒn B¾c, mïa m−a ë miÒn Nam.

bÖnh nhiÔm khuÈn m¸u do vi khuÈn vμ virus nªn

§Ó chÈn ®o¸n chÝnh xç ph¶i dïng kÝnh hiÓn cÇn ¸p dông biÖn ph¸p phßng trÞ cña bÖnh nhiÔm vi soi cã thÓ thÊy râ cç sîi nÊm, bμo tö nÊm trong trïng m¸u ®èm ®á (C©u hái 106).

cç t¬ nang.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

C©u hái 109: BÖnh nÊm mang ë cçã dÊu hiÖu Ph¶i dïng n−íc s¹ch nu«i c¸, nÕu bãn ph©n g× vμ cçh phßng vμ trÞ bÖnh?

h÷u c¬ th× ph¶i ñ kü víi v«i bét 10%.

Tr¶ lêi:

NÕu cçhím bÞ bÖnh ph¶i thay n−íc míi hoÆc Tç nh©n g©y bÖnh lμ mét sè loμi nÊm nh−: chuyÓn sang ao n−íc s¹ch. HiÖn nay ch−a cã thuèc

- Loμi nÊm B. sanguinis th−êng ký sinh ë ch÷a bÖnh h÷u hiÖu.

mang c¸ tr¾m cá.

- Loμi B. demigrans ký sinh ë mang c¸ tr¾m C©u hái 110: BÖnh nÊm thñy mi lμ bÖnh g×?

®en, c¸ mÌ, c¸ tr«i.

Tr¶ lêi:

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tç nh©n g©y bÖnh lμ cç loμi thuéc 4 gièng Cç bμo tö nÊm b¸m vμo mang ph¸t triÓn nÊm Leptolegnia, Aphanomyces, Saprolegnia vμ

thμnh cç sîi nÊm ¨n s©u vμo cç tæ chøc cña Aclolya g©y ra, chóng ®Òu cã sîi ph©n nh¸nh.

mang råi ph©n nh¸nh luån vμo cç mao huyÕt TriÖu chøng cña bÖnh:

qu¶n nh− nh÷ng con giun ph¸ ho¹i cç tæ chøc Khi ®éng vËt thuû s¶n bÞ bÖnh, trªn da xuÊt mang, lÊp kÝn cç mao huyÕt qu¶n lμm mang mÊt hiÖn nh÷ng mμu tr¾ng x¸m, cã cç sîi nÊm nhá tç dông h« hÊp.

mÒm. Sau vμi ngμy, sîi nÊm ph¸t triÓn, ®an chÐo 118

119

https://thuviensach.vn

thμnh tõng bói tr¾ng nh− b«ng, cã thÓ nh×n thÊy TriÖu chøng cña bÖnh:

b»ng m¾t th−êng.

Tμ qu¶n trïng ký sinh ë da, mang c¸, cç tæ Trøng c¸ bÞ bÖnh cã mμu tr¾ng ®ôc, xung chøc bÞ kÝch thÝch tiÕt ra nhiÒu chÊt nhên, cç t¬

quanh cã nhiÒu sîi nÊm. BÖnh th−êng x¶y ra ë mang bÞ ph¸ huû rêi ra lμm trë ng¹i h« hÊp cña cç ao n−íc tï ®äng, cã nhiÒu mïn b· h÷u c¬, c¸. Trïng sinh s¶n trong vßng 2-3 ngμy, b¸m ®Çy nu«i c¸ víi mËt ®é dμy.

da, v©y, mang c¸, sè l−îng rÊt lín lμm cçhÕt Cç vÕt th−¬ng ngoμi da do ký sinh trïng, vi hμng lo¹t. Chóng cßn ký sinh trªn da vμ ch©n cña khuÈn hoÆc s©y s¸t do ®¸nh b¾t, vËn chuyÓn lμm Õch, ba ba. Chóng kÝch thÝch cç tæ chøc lμm tiÕt bÖnh nÊm thñy mi dÔ ph¸t sinh.

ra nhiÒu chÊt nhên nªn mμu da x¸m l¹i. Khi kÕt Cç loμi c¸ n−íc ngät, ba ba, Õch ®Òu nhiÔm hîp víi cç ký sinh trïng ®¬n bμo khç nh− trïng bÖnh nÊm. Mïa ph¸t bÖnh th−êng vμo mïa m¸t loa kÌn, nÊm thuû mi... lμm bong mét líp da dÇy.

mÎ, mïa xu©n, mïa thu, nhÊt lμ mïa ®«ng ë miÒn Ba ba, Õch th−êng ph¶i leo lªn bê ph¬i kh« da ®Ó

B¾c, miÒn Nam vμo mïa m−a. NhiÖt ®é n−íc tõ tiªu diÖt ký sinh trïng.

18-250C lμm nÊm mèc ph¸t triÓn m¹nh nhÊt. C¸

BÖnh hay gÆp ë c¸ tr¾m cá, chÐp, mÌ, r« phi, r« phi hay m¾c bÖnh nμy vÒ mïa ®«ng.

trª phi, Õch, ba ba. Cç loμi c¸, ba ba gièng giai ChÈn ®o¸n bÖnh:

®o¹n nu«i trong nhμ tû lÖ c¶m nhiÔm tíi 100% víi Cã thÓ dïng m¾t th−êng quan s¸t cç sîi nÊm c−êng ®é c¶m nhiÔm rÊt cao. Trïng b¸m dÇy ®Æc hoÆc soi kÝnh hiÓn vi.

trªn m×nh c¸, ba ba lμm chóng chÕt hμng lo¹t.

Cçh phßng bÖnh:

BÖnh th−êng thÊy xuÊt hiÖn vμo mïa xu©n, mïa thu, mïa ®«ng ë miÒn B¾c, mïa m−a ë miÒn Nam.

Dïng ph−¬ng ph¸p phßng ngõa tæng hîp, dïng Treflan t¾m cho c¸.

ChÈn ®o¸n bÖnh:

Cçh ®iÒu trÞ:

Dùa vμo cç dÊu hiÖu bÖnh trªn da c¸ vμ kiÓm Dïng n−íc muèi 3% hoÆc thuèc tÝm 0,02‰ ®Ó

tra nhít trªn kÝnh hiÓn vi.

t¾m cho c¸ tõ 1-20 phót.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

¸p dông biÖn ph¸p phßng trÞ bÖnh tæng hîp, C©u hái 111: Tμ qu¶n trïng lμ bÖnh g× ë c¸?

tÈy dän ao hå, t¹o m«i tr−êng s¹ch sÏ, th¶ mËt

Tr¶ lêi:

®é võa ph¶i.

§©y lμ bÖnh ký sinh trïng do mét nhãm ®éng T¾m cho c¸, ba ba b»ng dung dÞch sun CuSO

4

vËt ®¬n bμo trªn m×nh cã l«ng t¬ g©y ra.

nång ®é 0,5-0,7 g/m3.

120

121

https://thuviensach.vn

thμnh tõng bói tr¾ng nh− b«ng, cã thÓ nh×n thÊy TriÖu chøng cña bÖnh:

b»ng m¾t th−êng.

Tμ qu¶n trïng ký sinh ë da, mang c¸, cç tæ Trøng c¸ bÞ bÖnh cã mμu tr¾ng ®ôc, xung chøc bÞ kÝch thÝch tiÕt ra nhiÒu chÊt nhên, cç t¬

quanh cã nhiÒu sîi nÊm. BÖnh th−êng x¶y ra ë mang bÞ ph¸ huû rêi ra lμm trë ng¹i h« hÊp cña cç ao n−íc tï ®äng, cã nhiÒu mïn b· h÷u c¬, c¸. Trïng sinh s¶n trong vßng 2-3 ngμy, b¸m ®Çy nu«i c¸ víi mËt ®é dμy.

da, v©y, mang c¸, sè l−îng rÊt lín lμm cçhÕt Cç vÕt th−¬ng ngoμi da do ký sinh trïng, vi hμng lo¹t. Chóng cßn ký sinh trªn da vμ ch©n cña khuÈn hoÆc s©y s¸t do ®¸nh b¾t, vËn chuyÓn lμm Õch, ba ba. Chóng kÝch thÝch cç tæ chøc lμm tiÕt bÖnh nÊm thñy mi dÔ ph¸t sinh.

ra nhiÒu chÊt nhên nªn mμu da x¸m l¹i. Khi kÕt Cç loμi c¸ n−íc ngät, ba ba, Õch ®Òu nhiÔm hîp víi cç ký sinh trïng ®¬n bμo khç nh− trïng bÖnh nÊm. Mïa ph¸t bÖnh th−êng vμo mïa m¸t loa kÌn, nÊm thuû mi... lμm bong mét líp da dÇy.

mÎ, mïa xu©n, mïa thu, nhÊt lμ mïa ®«ng ë miÒn Ba ba, Õch th−êng ph¶i leo lªn bê ph¬i kh« da ®Ó

B¾c, miÒn Nam vμo mïa m−a. NhiÖt ®é n−íc tõ tiªu diÖt ký sinh trïng.

18-250C lμm nÊm mèc ph¸t triÓn m¹nh nhÊt. C¸

BÖnh hay gÆp ë c¸ tr¾m cá, chÐp, mÌ, r« phi, r« phi hay m¾c bÖnh nμy vÒ mïa ®«ng.

trª phi, Õch, ba ba. Cç loμi c¸, ba ba gièng giai ChÈn ®o¸n bÖnh:

®o¹n nu«i trong nhμ tû lÖ c¶m nhiÔm tíi 100% víi Cã thÓ dïng m¾t th−êng quan s¸t cç sîi nÊm c−êng ®é c¶m nhiÔm rÊt cao. Trïng b¸m dÇy ®Æc hoÆc soi kÝnh hiÓn vi.

trªn m×nh c¸, ba ba lμm chóng chÕt hμng lo¹t.

Cçh phßng bÖnh:

BÖnh th−êng thÊy xuÊt hiÖn vμo mïa xu©n, mïa thu, mïa ®«ng ë miÒn B¾c, mïa m−a ë miÒn Nam.

Dïng ph−¬ng ph¸p phßng ngõa tæng hîp, dïng Treflan t¾m cho c¸.

ChÈn ®o¸n bÖnh:

Cçh ®iÒu trÞ:

Dùa vμo cç dÊu hiÖu bÖnh trªn da c¸ vμ kiÓm Dïng n−íc muèi 3% hoÆc thuèc tÝm 0,02‰ ®Ó

tra nhít trªn kÝnh hiÓn vi.

t¾m cho c¸ tõ 1-20 phót.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

¸p dông biÖn ph¸p phßng trÞ bÖnh tæng hîp, C©u hái 111: Tμ qu¶n trïng lμ bÖnh g× ë c¸?

tÈy dän ao hå, t¹o m«i tr−êng s¹ch sÏ, th¶ mËt

Tr¶ lêi:

®é võa ph¶i.

§©y lμ bÖnh ký sinh trïng do mét nhãm ®éng T¾m cho c¸, ba ba b»ng dung dÞch sun CuSO

4

vËt ®¬n bμo trªn m×nh cã l«ng t¬ g©y ra.

nång ®é 0,5-0,7 g/m3.

120

121

https://thuviensach.vn

HoÆc t¾m cho c¸ b»ng dung dÞch n−íc muèi ChÈn ®o¸n bÖnh:

2% (cø 1 kg muèi ¨n hoμ tan víi 50 lÝt n−íc), thêi Dùa vμo dÊu hiÖu bÖnh lý quan s¸t b»ng m¾t gian t¾m 5-10 phót. Sau 3-5 ngμy c¸ sÏ khái bÖnh.

th−êng vμ kiÓm tra nhít c¸ b»ng kÝnh hiÓn vi.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

C©u hái 112: BÖnh trïng qu¶ d−a cã ®Æc

®iÓm g×?

CÇn b¾t cçã bÖnh cçh ly khái c¸ khoÎ m¹nh.

NÕu nhiÖt ®é m«i tr−êng tõ 260C cÇn cçh ly 2-8

Tr¶ lêi:

tuÇn. T¸t kh« ao, tÈy dän kü ®¸y ao, ph¬i n¾ng 4-5

Tç nh©n g©y bÖnh lμ Ichthyophthyrirus g©y ngμy ®Ó diÖt bμo tö.

ra. §ã lμ mét loμi trïng cã d¹ng rÊt gièng qu¶ d−a DiÖt trïng ë thêi kú Êu trïng b¬i léi tù do dÔ

®−êng kÝnh 0,5-1 mm, trªn th©n cã nhiÒu l«ng t¬

dμng h¬n so víi giai ®o¹n trïng ký sinh. NÕu diÖt nhá, nhiÒu ®−êng säc, v»n däc.

trïng ký sinh cÇn lμm Ýt nhÊt vμi lÇn vμ phô TriÖu chøng cña bÖnh:

thuéc vμo nhiÖt ®é m«i tr−êng.

Da, mang, v©y c¸ bÞ nhiÔm bÖnh cã nhiÒu Bãn thªm v«i sèng kho¶ng 1,5-2,0 kg/100 m3

trïng b¸m vμo thμnh cç h¹t nhá lÊm tÊm mμu n−íc, n©ng ®é pH cña n−íc lªn h¬i kiÒm ®¹t tõ h¬i tr¾ng ®ôc nªn cßn ®−îc gäi lμ bÖnh ®èm tr¾ng, 7,5-8,5 sÏ cã kÕt qu¶ tèt.

cã thÓ thÊy râ b»ng m¾t th−êng. Da, mang cçã nhiÒu nhít, mμu s¾c nhît nh¹t.

C©u hái 113: CçhÐp gièng bÞ kÐm ¨n, quÉy C¸ bÖnh næi tõng ®μn lªn mÆt n−íc, b¬i lê ®ê, m¹nh, cong ®u«i, n¾p mang bÞ

yÕu ít. Lóc ®Çu c¸ tËp trung gÇn bê, n¬i cã nhiÒu kªnh lªn lμ bÖnh g×?

cá rç, quÉy nhiÒu do ngøa ng¸y. Trïng b¸m

Tr¶ lêi:

nhiÒu ë mang, ph¸ ho¹i biÓu m« mang lμm c¸

§©y lμ bÖnh do trïng thÝch bμo tö cã 2 cùc nang ng¹t thë. Khi c¸ yÕu quçhØ cßn ngoi lªn ®Ó thë, Myxobolus g©y ra.

®u«i bÊt ®éng. C¸ trª gièng bÞ hiÖn t−îng nμy gäi lμ bÖnh “treo r©u”. Sau cïng c¸ lén nhμo mÊy vßng TriÖu chøng cña bÖnh:

råi ngöa bông ch×m xuèng ®¸y vμ chÕt.

Khi bÞ bÖnh nμy, c¸ b¬i léi kh«ng b×nh th−êng, BÖnh th−êng thÊy ë c¸ tr¾m cá, chÐp, mÌ tr¾ng, quÉy n−íc m¹nh, dÞ h×nh cong ®u«i, bá ¨n råi chÕt mÌ hoa, tr«i, r« phi, c¸ tra nu«i, ch¸t l¸t, trª vμng, trong 5-7 ngμy.

trª phi. Tû lÖ nhiÔm bÖnh tõ 70-100%, víi møc c¶m Trªn mang c¸ thÊy bμo nang b»ng h¹t tÊm, h¹t nhiÔm cao. C¸ hay m¾c bÖnh nμy vμo ®Çu mïa

®Ëu xanh mμu tr¾ng ®ôc b¸m ®Çy mang c¸, n¾p mang xu©n ë miÒn B¾c, vμo mïa thu ë miÒn Nam.

bÞ kªnh lªn kh«ng ®ãng l¹i ®−îc, lμm c¸ bÞ ng¹t thë råi 122

123

https://thuviensach.vn

HoÆc t¾m cho c¸ b»ng dung dÞch n−íc muèi ChÈn ®o¸n bÖnh:

2% (cø 1 kg muèi ¨n hoμ tan víi 50 lÝt n−íc), thêi Dùa vμo dÊu hiÖu bÖnh lý quan s¸t b»ng m¾t gian t¾m 5-10 phót. Sau 3-5 ngμy c¸ sÏ khái bÖnh.

th−êng vμ kiÓm tra nhít c¸ b»ng kÝnh hiÓn vi.

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

C©u hái 112: BÖnh trïng qu¶ d−a cã ®Æc

®iÓm g×?

CÇn b¾t cçã bÖnh cçh ly khái c¸ khoÎ m¹nh.

NÕu nhiÖt ®é m«i tr−êng tõ 260C cÇn cçh ly 2-8

Tr¶ lêi:

tuÇn. T¸t kh« ao, tÈy dän kü ®¸y ao, ph¬i n¾ng 4-5

Tç nh©n g©y bÖnh lμ Ichthyophthyrirus g©y ngμy ®Ó diÖt bμo tö.

ra. §ã lμ mét loμi trïng cã d¹ng rÊt gièng qu¶ d−a DiÖt trïng ë thêi kú Êu trïng b¬i léi tù do dÔ

®−êng kÝnh 0,5-1 mm, trªn th©n cã nhiÒu l«ng t¬

dμng h¬n so víi giai ®o¹n trïng ký sinh. NÕu diÖt nhá, nhiÒu ®−êng säc, v»n däc.

trïng ký sinh cÇn lμm Ýt nhÊt vμi lÇn vμ phô TriÖu chøng cña bÖnh:

thuéc vμo nhiÖt ®é m«i tr−êng.

Da, mang, v©y c¸ bÞ nhiÔm bÖnh cã nhiÒu Bãn thªm v«i sèng kho¶ng 1,5-2,0 kg/100 m3

trïng b¸m vμo thμnh cç h¹t nhá lÊm tÊm mμu n−íc, n©ng ®é pH cña n−íc lªn h¬i kiÒm ®¹t tõ h¬i tr¾ng ®ôc nªn cßn ®−îc gäi lμ bÖnh ®èm tr¾ng, 7,5-8,5 sÏ cã kÕt qu¶ tèt.

cã thÓ thÊy râ b»ng m¾t th−êng. Da, mang cçã nhiÒu nhít, mμu s¾c nhît nh¹t.

C©u hái 113: CçhÐp gièng bÞ kÐm ¨n, quÉy C¸ bÖnh næi tõng ®μn lªn mÆt n−íc, b¬i lê ®ê, m¹nh, cong ®u«i, n¾p mang bÞ

yÕu ít. Lóc ®Çu c¸ tËp trung gÇn bê, n¬i cã nhiÒu kªnh lªn lμ bÖnh g×?

cá rç, quÉy nhiÒu do ngøa ng¸y. Trïng b¸m

Tr¶ lêi:

nhiÒu ë mang, ph¸ ho¹i biÓu m« mang lμm c¸

§©y lμ bÖnh do trïng thÝch bμo tö cã 2 cùc nang ng¹t thë. Khi c¸ yÕu quçhØ cßn ngoi lªn ®Ó thë, Myxobolus g©y ra.

®u«i bÊt ®éng. C¸ trª gièng bÞ hiÖn t−îng nμy gäi lμ bÖnh “treo r©u”. Sau cïng c¸ lén nhμo mÊy vßng TriÖu chøng cña bÖnh:

råi ngöa bông ch×m xuèng ®¸y vμ chÕt.

Khi bÞ bÖnh nμy, c¸ b¬i léi kh«ng b×nh th−êng, BÖnh th−êng thÊy ë c¸ tr¾m cá, chÐp, mÌ tr¾ng, quÉy n−íc m¹nh, dÞ h×nh cong ®u«i, bá ¨n råi chÕt mÌ hoa, tr«i, r« phi, c¸ tra nu«i, ch¸t l¸t, trª vμng, trong 5-7 ngμy.

trª phi. Tû lÖ nhiÔm bÖnh tõ 70-100%, víi møc c¶m Trªn mang c¸ thÊy bμo nang b»ng h¹t tÊm, h¹t nhiÔm cao. C¸ hay m¾c bÖnh nμy vμo ®Çu mïa

®Ëu xanh mμu tr¾ng ®ôc b¸m ®Çy mang c¸, n¾p mang xu©n ë miÒn B¾c, vμo mïa thu ë miÒn Nam.

bÞ kªnh lªn kh«ng ®ãng l¹i ®−îc, lμm c¸ bÞ ng¹t thë råi 122

123

https://thuviensach.vn

chÕt hμng lo¹t. NÕu n−íc cã nhiÖt ®é tõ 29-32oC, c¸

TriÖu chøng cña bÖnh:

chÐp gièng th−êng bÞ bÖnh nÆng, chÕt rÊt nhiÒu.

Khi c¸ bÞ bÖnh, trªn th©n cã nhiÒu nhít mμu Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

tr¾ng h¬i ®ôc. Da chuyÓn sang mμu x¸m. C¸ ngøa CÇn sö dông cçh phßng trõ tæng hîp. NÕu ®·

ng¸y, næi tõng ®μn lªn mÆt n−íc, nh« ®Çu lªn mÆt bÞ nÆng, cÇn thanh lý ®μn c¸ gièng råi g¹n s¹ch ao, n−íc l¾c m¹nh nªn ng−êi nu«i c¸ gäi lμ “bÖnh l¾c ®Çu”.

hoÆc tÈy v«i nung 14 kg/100 m3 n−íc, ph¬i ®¸y ao 1

C¸ dÇn dÇn ng¹t thë v× bÞ ký sinh trïng ph¸ huû cç t¬

tuÇn ®Ó diÖt bμo tö trong bïn.

mang. C¸ b¬i léi kh«ng cã ®Þnh h−íng, bÞ nÆng th× lËt bông mÊy vßng råi chÕt vμ ch×m xuèng ®¸y ao.

C©u hái 114: Trªn da vμ v©y cña cçhÐp gièng cã cç h¹t h×nh cÇu mμu

BÖnh x¶y ra ë nhiÒu lo¹i c¸ khç nhau nh−

tr¾ng lμ bÖnh g×?

chÐp, tr¾m cá, mÌ tr¾ng, mÌ hoa, tr«i, trª, c¸ tra,

Tr¶ lêi:

bèng t−îng... ë miÒn B¾c bÖnh ph¸t ra nhiÒu vμo mïa xu©n, ®Çu hÌ vμ mïa thu. ë miÒn Nam

§©y lμ bÖnh trïng thÝch bμo tö cã 1 cùc nang Thelohanellosis.

bÖnh hay x¶y ra vμo mïa m−a.

TriÖu chøng cña bÖnh:

ChÈn ®o¸n bÖnh:

Trªn vÈy, th©n vμ v©y cçhÐp gièng cã cç Quan s¸t triÖu chøng cña ®μn c¸ bÖnh. Chó ý bμo nang mμu tr¾ng s÷a b¸m dμy ®Æc lμm c¸

xem ®é nhít, da, v©y vμ dïng kÝnh hiÓn vi t×m ngøa ng¸y, quÉy m¹nh, b¬i léi bÊt th−êng, chËm trïng b¸nh xe.

lín vμ chÕt r¶i rç.

Cçh phßng bÖnh:

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

§Ó phßng bÖnh, tr−íc khi nu«i ph¶i tÈy v«i cho

¸p dông nh− ®èi víi bÖnh do Myxobolus g©y ra ao. Kh«ng nªn th¶ c¸ víi mËt ®é qu¸ dμy. H¹n chÕ

(C©u hái 113).

dïng ph©n t−¬i nu«i c¸. NÕu dïng ph¶i ñ kü víi v«i 1% trong 1 th¸ng míi th¶ ph©n xuèng ao.

C©u hái 115: BÖnh trïng b¸nh xe lμ bÖnh g×?

Cçh ®iÒu trÞ:

Tr¶ lêi:

Dïng mét trong nh÷ng cçh sau:

§©y lμ bÖnh do gièng ®¬n bμo Trichodina g©y ra. §ã lμ cç gièng trïng nhá, ®−êng kÝnh c¬ thÓ

- Dïng n−íc muèi 2-3% t¾m cho c¸ 5-15 phót.

chØ kho¶ng 30-90 m, ph¶i nh×n qua kÝnh hiÓn vi

- Dïng sunfat ®ång 3-5 g/m3 n−íc t¾m cho c¸

míi thÊy râ. Do lóc vËn ®éng nã quay trßn nªn gäi 5-15 phót, hoÆc phun trùc tiÕp xuèng ao víi nång lμ trïng b¸nh xe.

®é 0,5-0,7 g/m3 n−íc.

124

125

https://thuviensach.vn

chÕt hμng lo¹t. NÕu n−íc cã nhiÖt ®é tõ 29-32oC, c¸

TriÖu chøng cña bÖnh:

chÐp gièng th−êng bÞ bÖnh nÆng, chÕt rÊt nhiÒu.

Khi c¸ bÞ bÖnh, trªn th©n cã nhiÒu nhít mμu Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

tr¾ng h¬i ®ôc. Da chuyÓn sang mμu x¸m. C¸ ngøa CÇn sö dông cçh phßng trõ tæng hîp. NÕu ®·

ng¸y, næi tõng ®μn lªn mÆt n−íc, nh« ®Çu lªn mÆt bÞ nÆng, cÇn thanh lý ®μn c¸ gièng råi g¹n s¹ch ao, n−íc l¾c m¹nh nªn ng−êi nu«i c¸ gäi lμ “bÖnh l¾c ®Çu”.

hoÆc tÈy v«i nung 14 kg/100 m3 n−íc, ph¬i ®¸y ao 1

C¸ dÇn dÇn ng¹t thë v× bÞ ký sinh trïng ph¸ huû cç t¬

tuÇn ®Ó diÖt bμo tö trong bïn.

mang. C¸ b¬i léi kh«ng cã ®Þnh h−íng, bÞ nÆng th× lËt bông mÊy vßng råi chÕt vμ ch×m xuèng ®¸y ao.

C©u hái 114: Trªn da vμ v©y cña cçhÐp gièng cã cç h¹t h×nh cÇu mμu

BÖnh x¶y ra ë nhiÒu lo¹i c¸ khç nhau nh−

tr¾ng lμ bÖnh g×?

chÐp, tr¾m cá, mÌ tr¾ng, mÌ hoa, tr«i, trª, c¸ tra,

Tr¶ lêi:

bèng t−îng... ë miÒn B¾c bÖnh ph¸t ra nhiÒu vμo mïa xu©n, ®Çu hÌ vμ mïa thu. ë miÒn Nam

§©y lμ bÖnh trïng thÝch bμo tö cã 1 cùc nang Thelohanellosis.

bÖnh hay x¶y ra vμo mïa m−a.

TriÖu chøng cña bÖnh:

ChÈn ®o¸n bÖnh:

Trªn vÈy, th©n vμ v©y cçhÐp gièng cã cç Quan s¸t triÖu chøng cña ®μn c¸ bÖnh. Chó ý bμo nang mμu tr¾ng s÷a b¸m dμy ®Æc lμm c¸

xem ®é nhít, da, v©y vμ dïng kÝnh hiÓn vi t×m ngøa ng¸y, quÉy m¹nh, b¬i léi bÊt th−êng, chËm trïng b¸nh xe.

lín vμ chÕt r¶i rç.

Cçh phßng bÖnh:

Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

§Ó phßng bÖnh, tr−íc khi nu«i ph¶i tÈy v«i cho

¸p dông nh− ®èi víi bÖnh do Myxobolus g©y ra ao. Kh«ng nªn th¶ c¸ víi mËt ®é qu¸ dμy. H¹n chÕ

(C©u hái 113).

dïng ph©n t−¬i nu«i c¸. NÕu dïng ph¶i ñ kü víi v«i 1% trong 1 th¸ng míi th¶ ph©n xuèng ao.

C©u hái 115: BÖnh trïng b¸nh xe lμ bÖnh g×?

Cçh ®iÒu trÞ:

Tr¶ lêi:

Dïng mét trong nh÷ng cçh sau:

§©y lμ bÖnh do gièng ®¬n bμo Trichodina g©y ra. §ã lμ cç gièng trïng nhá, ®−êng kÝnh c¬ thÓ

- Dïng n−íc muèi 2-3% t¾m cho c¸ 5-15 phót.

chØ kho¶ng 30-90 m, ph¶i nh×n qua kÝnh hiÓn vi

- Dïng sunfat ®ång 3-5 g/m3 n−íc t¾m cho c¸

míi thÊy râ. Do lóc vËn ®éng nã quay trßn nªn gäi 5-15 phót, hoÆc phun trùc tiÕp xuèng ao víi nång lμ trïng b¸nh xe.

®é 0,5-0,7 g/m3 n−íc.

124

125

https://thuviensach.vn

C©u hái 116: BÖnh trïng loa kÌn cã ®Æc ®iÓm g×?

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tr¶ lêi:

C¸ b¬i léi kh«ng b×nh th−êng, chËm ch¹p, gÇy

§©y lμ bÖnh do cç loμi trïng ®¬n bμo cã h×nh yÕu, mÊt th¨ng b»ng, b¬i nghiªng råi chÕt. NÕu loa kÌn thuéc hä Vorticellidae g©y ra, cã kÝch nhiÒu trïng trong miÖng lμm c¸ kh«ng khÐp ®−îc th−íc rÊt nhá.

miÖng ®Ó b¾t måi còng chÕt.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tæ chøc da ë gÇn n¬i trïng b¸m vμo bÞ viªm tÊy, lë loÐt, t¹o ®iÒu kiÖn cho vi khuÈn vμ ký sinh Trïng loa kÌn b¸m trªn v©y, mang c¸, t«m, trïng khç x©m nhËp.

trªn th©n vμ chi cña Õch, ba ba, lμm trë ng¹i h«

hÊp, sinh tr−ëng cña c¸, t«m... vμ g©y chÕt r¶i rç.

Cçh phßng bÖnh:

Õch vμ ba ba bÞ bÖnh, trïng loa kÌn b¸m dÇy

- Gi÷ cho n−íc ao s¹ch sÏ, kh«ng nhiÔm thμnh ®¸m tr¾ng x¸m dÔ nhÇm víi nÊm thuû mi.

mÇm bÖnh.

ë miÒn B¾c, bÖnh hay ph¸t ra vμo mïa xu©n,

- Dïng l¸ xoan th¶ xuèng ao tr−íc khi th¶ c¸

mïa thu vμ c¶ mïa ®«ng. ë miÒn Nam hay cã theo liÒu l−îng 0,2-0,3 kg/m3 n−íc ®Ó diÖt Êu trïng.

bÖnh vÒ mïa m−a.

Cçh ®iÒu trÞ:

ChÈn ®o¸n bÖnh:

- Dïng l¸ xoan 0,4-0,5 kg/m3 n−íc cho vμo Th−êng ph¶i lÊy nhít kiÓm tra d−íi kÝnh hiÓn vi.

ao nu«i c¸ bÞ bÖnh ®Ó diÖt trïng má neo. Trong Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

qu¸ tr×nh ch÷a bÖnh cho c¸, ph¶i theo dâi chÆt chÏ diÔn biÕn trong ao, vμo mïa hÌ nhiÖt ®é

¸p dông nh− ®èi víi bÖnh trïng b¸nh xe (C©u cao, nÕu cã hiÖn t−îng c¸ bÞ ®éc hoÆc thiÕu oxy hái 115).

ph¶i bæ sung n−íc kÞp thêi cho c¸ hoÆc b¬m sôc C©u hái 117: BÖnh trïng má neo lμ bÖnh g×?

oxy cho c¸.

Tr¶ lêi:

- Dïng thuèc tÝm KMnO 10-12 g/m3 n−íc t¾m 4

cho c¸ 1-2 giê ë nhiÖt ®é 20-300C.

§©y lμ bÖnh thuéc bé ch©n chÌo do gièng Lemaea g©y ra. Do phÇn ®Çu kÐo dμi thμnh sõng C©u hái 118: BÖnh rËn c¸ lμ g×?

gièng c¸i má neo b¸m vμo da c¸ nªn cã tªn lμ

Tr¶ lêi:

trïng má neo. KÝch th−íc cña trïng t−¬ng ®èi lín, cã thÓ nh×n thÊy b»ng m¾t th−êng, chiÒu dμi c¬

§©y lμ bÖnh do loμi rËn c¸ Alitropus g©y ra, gäi lμ

thÓ tõ 6-12,4 mm, chiÒu réng 0,6-1,1 mm. Cç loμi bÖnh rËn c¸ Argulosis.

c¸ th−êng bÞ bÖnh nh− mÌ, tr¾m, chÐp, diÕc, qu¶...

RËn cçã kÝch th−íc t−¬ng ®èi lín, c¬ thÓ trong 126

127

https://thuviensach.vn

C©u hái 116: BÖnh trïng loa kÌn cã ®Æc ®iÓm g×?

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tr¶ lêi:

C¸ b¬i léi kh«ng b×nh th−êng, chËm ch¹p, gÇy

§©y lμ bÖnh do cç loμi trïng ®¬n bμo cã h×nh yÕu, mÊt th¨ng b»ng, b¬i nghiªng råi chÕt. NÕu loa kÌn thuéc hä Vorticellidae g©y ra, cã kÝch nhiÒu trïng trong miÖng lμm c¸ kh«ng khÐp ®−îc th−íc rÊt nhá.

miÖng ®Ó b¾t måi còng chÕt.

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tæ chøc da ë gÇn n¬i trïng b¸m vμo bÞ viªm tÊy, lë loÐt, t¹o ®iÒu kiÖn cho vi khuÈn vμ ký sinh Trïng loa kÌn b¸m trªn v©y, mang c¸, t«m, trïng khç x©m nhËp.

trªn th©n vμ chi cña Õch, ba ba, lμm trë ng¹i h«

hÊp, sinh tr−ëng cña c¸, t«m... vμ g©y chÕt r¶i rç.

Cçh phßng bÖnh:

Õch vμ ba ba bÞ bÖnh, trïng loa kÌn b¸m dÇy

- Gi÷ cho n−íc ao s¹ch sÏ, kh«ng nhiÔm thμnh ®¸m tr¾ng x¸m dÔ nhÇm víi nÊm thuû mi.

mÇm bÖnh.

ë miÒn B¾c, bÖnh hay ph¸t ra vμo mïa xu©n,

- Dïng l¸ xoan th¶ xuèng ao tr−íc khi th¶ c¸

mïa thu vμ c¶ mïa ®«ng. ë miÒn Nam hay cã theo liÒu l−îng 0,2-0,3 kg/m3 n−íc ®Ó diÖt Êu trïng.

bÖnh vÒ mïa m−a.

Cçh ®iÒu trÞ:

ChÈn ®o¸n bÖnh:

- Dïng l¸ xoan 0,4-0,5 kg/m3 n−íc cho vμo Th−êng ph¶i lÊy nhít kiÓm tra d−íi kÝnh hiÓn vi.

ao nu«i c¸ bÞ bÖnh ®Ó diÖt trïng má neo. Trong Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

qu¸ tr×nh ch÷a bÖnh cho c¸, ph¶i theo dâi chÆt chÏ diÔn biÕn trong ao, vμo mïa hÌ nhiÖt ®é

¸p dông nh− ®èi víi bÖnh trïng b¸nh xe (C©u cao, nÕu cã hiÖn t−îng c¸ bÞ ®éc hoÆc thiÕu oxy hái 115).

ph¶i bæ sung n−íc kÞp thêi cho c¸ hoÆc b¬m sôc C©u hái 117: BÖnh trïng má neo lμ bÖnh g×?

oxy cho c¸.

Tr¶ lêi:

- Dïng thuèc tÝm KMnO 10-12 g/m3 n−íc t¾m 4

cho c¸ 1-2 giê ë nhiÖt ®é 20-300C.

§©y lμ bÖnh thuéc bé ch©n chÌo do gièng Lemaea g©y ra. Do phÇn ®Çu kÐo dμi thμnh sõng C©u hái 118: BÖnh rËn c¸ lμ g×?

gièng c¸i má neo b¸m vμo da c¸ nªn cã tªn lμ

Tr¶ lêi:

trïng má neo. KÝch th−íc cña trïng t−¬ng ®èi lín, cã thÓ nh×n thÊy b»ng m¾t th−êng, chiÒu dμi c¬

§©y lμ bÖnh do loμi rËn c¸ Alitropus g©y ra, gäi lμ

thÓ tõ 6-12,4 mm, chiÒu réng 0,6-1,1 mm. Cç loμi bÖnh rËn c¸ Argulosis.

c¸ th−êng bÞ bÖnh nh− mÌ, tr¾m, chÐp, diÕc, qu¶...

RËn cçã kÝch th−íc t−¬ng ®èi lín, c¬ thÓ trong 126

127

https://thuviensach.vn

suèt mμu x¸m nh¹t, con c¸i réng 3,8 mm vμ dμi

- Tiªu ho¸ kh«ng b×nh th−êng, rèi lo¹n trao ®æi chÊt.

8,3 mm, con ®ùc réng 2,7 mm vμ dμi 4,8 mm.

- Rèi lo¹n chøc n¨ng cç c¬ quan vμ hÖ thÇn kinh.

TriÖu chøng cña bÖnh:

- Bé m¸y tiªu ho¸ bÞ viªm loÐt lμm ¶nh h−ëng ®Õn RËn c¸ b¸m vμo gèc v©y, ®Çu, trong khe mang, cç c¬ quan khç.

xoang miÖng, gÇn hËu m«n cña c¸. RËn hót m¸u

- C¬ thÓ c¸ bÞ dÞ h×nh.

g©y tæn th−¬ng da c¸, t¹o ®iÒu kiÖn cho cç vi khuÈn, nÊm vμ ký sinh trïng khç x©m nhËp.

C©u hái 120: Ao nu«i c¸, t«m bÞ thiÕu oxy cã BÖnh rËn c¸ hay x¶y ra ë cç n¬i nu«i lång c¸

biÓu hiÖn g×?

tr¾m cã trªn hÖ thèng s«ng Hång hoÆc cç ao c¸

Tr¶ lêi:

tai t−îng nu«i víi mËt ®é dμy.

NÕu l−îng oxy hoμ tan trong n−íc thÊp qu¸ giíi Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

h¹n sÏ lμm cho c¸, t«m bÞ chÕt ng¹t. HiÖn t−îng c¸, RËn c¸ rÊt nh¹y c¶m víi ¸nh s¸ng, sù kh« r¸o t«m chÕt ng¹t do thiÕu oxy th−êng x¶y ra ë nh÷ng vμ ®é pH cña m«i tr−êng, do ®ã ®Ó tiªu diÖt trøng ao, ®Çm n−íc tÜnh, nhÊt lμ nh÷ng ao, hå nhiÒu mïn vμ Êu trïng cña rËn, cÇn t¸t c¹n ao, dän s¹ch ®¸y b· h÷u c¬ hoÆc bãn qu¸ nhiÒu ph©n h÷u c¬.

ao, dïng v«i tÈy ao vμ ph¬i kh« ®¸y ao tr−íc khi Mïa hÌ c¸, t«m dÔ bÞ næi ®Çu nhÊt lμ khi trêi th¶ c¸ vμo nu«i. NÕu nu«i c¸ lång th× th−êng xuyªn cã sÊm sÐt mμ kh«ng cã m−a, hay tr−íc khi m−a treo tói v«i 2-4 kg/10 m3 lång ë ®Çu nguån n−íc.

gi«ng do ¸p suÊt kh«ng khÝ gi¶m thÊp nªn oxy hoμ tan vμo n−íc gi¶m. KÕt qu¶ lμ c¸, t«m bÞ næi C©u hái 119: BÖnh dinh d−ìng ë c¸ lμ g×?

®Çu. HoÆc m−a gi«ng ng¾n lμm nhiÖt ®é n−íc ë

Tr¶ lêi:

tÇng mÆt gi¶m mμ tÇng ®¸y vÉn cao g©y ra hiÖn NÕu ®−îc sèng trong cç thuû vùc cã s½n thøc t−îng ®èi l−u. Cç chÊt mïn b· h÷u c¬ ë tÇng

¨n tù nhiªn th× c¸ lín nhanh vμ kh«ng bÞ bÖnh.

®¸y ®−îc ®¶o lªn t¨ng c−êng sù ph©n huû, tiªu Ng−îc l¹i trong ®iÒu kiÖn mËt ®é nu«i dμy, thiÕu hao nhiÒu oxy, ®ång thêi th¶i cç khÝ ®éc nh−

thøc ¨n hoÆc thøc ¨n nghÌo dinh d−ìng nh− thiÕu H S, NH , CO còng lμm cho c¸, t«m næi ®Çu.

2

3

2

protein, gluxit, lipit, vitamin vμ cç chÊt kho¸ng NhËn biÕt khi c¸ bÞ thiÕu oxy: lμm cho c¸ yÕu, sinh tr−ëng chËm, gi¶m sót søc ®Ò

C¸ bÞ thiÕu oxy th−êng næi lªn mÆt n−íc, ®íp kh¸ng víi bÖnh.

kh«ng khÝ ®Ó thë gäi lμ hiÖn t−îng c¸ næi ®Çu.

Cç dÊu hiÖu th−êng thÊy khi thøc ¨n thiÕu ThiÕu oxy kÐo dμi th× m«i d−íi c¸ nh« ra, l−ng dinh d−ìng bao gåm:

nhît nh¹t. NÕu c¸ mÌ næi ®Çu tr−íc lóc r¹ng ®«ng 128

129

https://thuviensach.vn

suèt mμu x¸m nh¹t, con c¸i réng 3,8 mm vμ dμi

- Tiªu ho¸ kh«ng b×nh th−êng, rèi lo¹n trao ®æi chÊt.

8,3 mm, con ®ùc réng 2,7 mm vμ dμi 4,8 mm.

- Rèi lo¹n chøc n¨ng cç c¬ quan vμ hÖ thÇn kinh.

TriÖu chøng cña bÖnh:

- Bé m¸y tiªu ho¸ bÞ viªm loÐt lμm ¶nh h−ëng ®Õn RËn c¸ b¸m vμo gèc v©y, ®Çu, trong khe mang, cç c¬ quan khç.

xoang miÖng, gÇn hËu m«n cña c¸. RËn hót m¸u

- C¬ thÓ c¸ bÞ dÞ h×nh.

g©y tæn th−¬ng da c¸, t¹o ®iÒu kiÖn cho cç vi khuÈn, nÊm vμ ký sinh trïng khç x©m nhËp.

C©u hái 120: Ao nu«i c¸, t«m bÞ thiÕu oxy cã BÖnh rËn c¸ hay x¶y ra ë cç n¬i nu«i lång c¸

biÓu hiÖn g×?

tr¾m cã trªn hÖ thèng s«ng Hång hoÆc cç ao c¸

Tr¶ lêi:

tai t−îng nu«i víi mËt ®é dμy.

NÕu l−îng oxy hoμ tan trong n−íc thÊp qu¸ giíi Cçh phßng vμ trÞ bÖnh:

h¹n sÏ lμm cho c¸, t«m bÞ chÕt ng¹t. HiÖn t−îng c¸, RËn c¸ rÊt nh¹y c¶m víi ¸nh s¸ng, sù kh« r¸o t«m chÕt ng¹t do thiÕu oxy th−êng x¶y ra ë nh÷ng vμ ®é pH cña m«i tr−êng, do ®ã ®Ó tiªu diÖt trøng ao, ®Çm n−íc tÜnh, nhÊt lμ nh÷ng ao, hå nhiÒu mïn vμ Êu trïng cña rËn, cÇn t¸t c¹n ao, dän s¹ch ®¸y b· h÷u c¬ hoÆc bãn qu¸ nhiÒu ph©n h÷u c¬.

ao, dïng v«i tÈy ao vμ ph¬i kh« ®¸y ao tr−íc khi Mïa hÌ c¸, t«m dÔ bÞ næi ®Çu nhÊt lμ khi trêi th¶ c¸ vμo nu«i. NÕu nu«i c¸ lång th× th−êng xuyªn cã sÊm sÐt mμ kh«ng cã m−a, hay tr−íc khi m−a treo tói v«i 2-4 kg/10 m3 lång ë ®Çu nguån n−íc.

gi«ng do ¸p suÊt kh«ng khÝ gi¶m thÊp nªn oxy hoμ tan vμo n−íc gi¶m. KÕt qu¶ lμ c¸, t«m bÞ næi C©u hái 119: BÖnh dinh d−ìng ë c¸ lμ g×?

®Çu. HoÆc m−a gi«ng ng¾n lμm nhiÖt ®é n−íc ë

Tr¶ lêi:

tÇng mÆt gi¶m mμ tÇng ®¸y vÉn cao g©y ra hiÖn NÕu ®−îc sèng trong cç thuû vùc cã s½n thøc t−îng ®èi l−u. Cç chÊt mïn b· h÷u c¬ ë tÇng

¨n tù nhiªn th× c¸ lín nhanh vμ kh«ng bÞ bÖnh.

®¸y ®−îc ®¶o lªn t¨ng c−êng sù ph©n huû, tiªu Ng−îc l¹i trong ®iÒu kiÖn mËt ®é nu«i dμy, thiÕu hao nhiÒu oxy, ®ång thêi th¶i cç khÝ ®éc nh−

thøc ¨n hoÆc thøc ¨n nghÌo dinh d−ìng nh− thiÕu H S, NH , CO còng lμm cho c¸, t«m næi ®Çu.

2

3

2

protein, gluxit, lipit, vitamin vμ cç chÊt kho¸ng NhËn biÕt khi c¸ bÞ thiÕu oxy: lμm cho c¸ yÕu, sinh tr−ëng chËm, gi¶m sót søc ®Ò

C¸ bÞ thiÕu oxy th−êng næi lªn mÆt n−íc, ®íp kh¸ng víi bÖnh.

kh«ng khÝ ®Ó thë gäi lμ hiÖn t−îng c¸ næi ®Çu.

Cç dÊu hiÖu th−êng thÊy khi thøc ¨n thiÕu ThiÕu oxy kÐo dμi th× m«i d−íi c¸ nh« ra, l−ng dinh d−ìng bao gåm:

nhît nh¹t. NÕu c¸ mÌ næi ®Çu tr−íc lóc r¹ng ®«ng 128

129

https://thuviensach.vn

th× bÖnh cßn nhÑ. NÕu toμn bé c¸ næi ®Çu tr−íc

- T«m yÕu dÇn b¬i d¹t vμo bê, næi lªn tÇng mÆt nöa ®ªm, b¬i léi lung tung lóc n»m ngöa, lóc hóc chÕt dÇn trong 3-7 ngμy.

®Çu vμo bê lμ n−íc thiÕu oxy nghiªm träng. ThiÕu Cçh phßng bÖnh:

oxy kÐo dμi lμm c¸ thiÕu m¸u, chËm lín. NÕu Phßng bÖnh theo ph−¬ng ph¸p phßng tæng hîp nÆng th× cçhÕt hμng lo¹t.

lμ chñ yÕu.

Khi t«m bÞ thiÕu oxy, ®Çu tiªn lμ næi ®Çu, d¹t

- Kh«ng dïng t«m gièng cã bÖnh.

vμo bê chÕt r¶i rç råi chÕt hμng lo¹t, chÕt tËp

- TÈy dän kü ao hoÆc bÓ nu«i.

trung vμo s¸ng sím.

BiÖn ph¸p xö lý:

- Nu«i t«m ®óng mïa vô, thøc ¨n ®Çy ®ñ, gi÷

vÖ sinh ao, hå.

Ao nu«i c¸, t«m cÇn tÈy dän s¹ch sÏ, n¹o vÐt bít bïn, ph¬i n¾ng cho kh« ®¸y tr−íc khi nu«i.

- Lμm s¹ch n−íc b»ng cç chÊt s¸t trïng Ph©n bãn cÇn ®−îc ñ kü, cho theo l−îng võa Bezalkon clorua tr−íc khi Êp trøng ®Ó ®μn t«m ph¶i tr¸nh qu¸ nhiÒu. NÕu thøc ¨n thõa nhiÒu kh«ng bÞ nhiÔm virus.

h»ng ngμy nªn vít bá ra khái ao. Nu«i c¸, t«m theo C©u hái 122: Héi chøng ®èm tr¾ng lμ bÖnh g×?

mËt ®é võa ph¶i. B¬m thªm n−íc s¹ch vμo ao c¸

hoÆc dïng m¸y sôc khÝ ®Ó bæ sung oxy cho ao c¸.

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh do mét nhãm virus g©y bÖnh ®èm C©u hái 121: BÖnh MBV ( Monodon baculovirus)

tr¾ng cho t«m biÓn, t«m só.

ë t«m lμ g×?

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tr¶ lêi:

- §iÓm ®Æc biÖt lμ cã nh÷ng ®èm tr¾ng xuÊt

§©y lμ bÖnh do virus tuýp A Monodon hiÖn ë d−íi vá t«m, ®−êng kÝnh tõ 0,5-2,0 mm.

baculovirus g©y ra cho t«m só.

Sau bÖnh cã liªn quan ®Õn sù xuÊt hiÖn mμu ®á ë TriÖu chøng cña bÖnh:

t«m nªn cßn ®−îc gäi lμ bÖnh ®á th©n.

- Th©n t«m cã mμu tèi hoÆc xanh t¸i, xanh xÈm.

T«m kÐm ¨n, ho¹t ®éng yÕu ít, lê ®ê, chËm lín.

T«m bÞ bÖnh bá ¨n, l−êi ho¹t ®éng, t«m næi lªn tÇng mÆt, b¬i d¹t vμo bê. Cç phÇn phô bÞ tæn

- Cç phÇn phô vμ vá t«m cã hiÖn t−îng ho¹i tö, cã cç sinh vËt khç b¸m vμo nh− ký sinh trïng ®¬n th−¬ng, n¾p mang phång lªn, cã nhiÒu sinh vËt b¸m bμo, t¶o vμ vi khuÈn d¹ng sîi.

vμo vá. T«m yÕu dÇn vμ chÕt trong vßng tõ 3-7 ngμy.

- Teo gan tôy, chuyÓn mμu tr¾ng h¬i vμng, Cçh phßng bÖnh:

mau thèi r÷a.

¸p dông nh− ®èi víi bÖnh MBV (C©u hái 121).

130

131

https://thuviensach.vn

th× bÖnh cßn nhÑ. NÕu toμn bé c¸ næi ®Çu tr−íc

- T«m yÕu dÇn b¬i d¹t vμo bê, næi lªn tÇng mÆt nöa ®ªm, b¬i léi lung tung lóc n»m ngöa, lóc hóc chÕt dÇn trong 3-7 ngμy.

®Çu vμo bê lμ n−íc thiÕu oxy nghiªm träng. ThiÕu Cçh phßng bÖnh:

oxy kÐo dμi lμm c¸ thiÕu m¸u, chËm lín. NÕu Phßng bÖnh theo ph−¬ng ph¸p phßng tæng hîp nÆng th× cçhÕt hμng lo¹t.

lμ chñ yÕu.

Khi t«m bÞ thiÕu oxy, ®Çu tiªn lμ næi ®Çu, d¹t

- Kh«ng dïng t«m gièng cã bÖnh.

vμo bê chÕt r¶i rç råi chÕt hμng lo¹t, chÕt tËp

- TÈy dän kü ao hoÆc bÓ nu«i.

trung vμo s¸ng sím.

BiÖn ph¸p xö lý:

- Nu«i t«m ®óng mïa vô, thøc ¨n ®Çy ®ñ, gi÷

vÖ sinh ao, hå.

Ao nu«i c¸, t«m cÇn tÈy dän s¹ch sÏ, n¹o vÐt bít bïn, ph¬i n¾ng cho kh« ®¸y tr−íc khi nu«i.

- Lμm s¹ch n−íc b»ng cç chÊt s¸t trïng Ph©n bãn cÇn ®−îc ñ kü, cho theo l−îng võa Bezalkon clorua tr−íc khi Êp trøng ®Ó ®μn t«m ph¶i tr¸nh qu¸ nhiÒu. NÕu thøc ¨n thõa nhiÒu kh«ng bÞ nhiÔm virus.

h»ng ngμy nªn vít bá ra khái ao. Nu«i c¸, t«m theo C©u hái 122: Héi chøng ®èm tr¾ng lμ bÖnh g×?

mËt ®é võa ph¶i. B¬m thªm n−íc s¹ch vμo ao c¸

hoÆc dïng m¸y sôc khÝ ®Ó bæ sung oxy cho ao c¸.

Tr¶ lêi:

§©y lμ bÖnh do mét nhãm virus g©y bÖnh ®èm C©u hái 121: BÖnh MBV ( Monodon baculovirus)

tr¾ng cho t«m biÓn, t«m só.

ë t«m lμ g×?

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tr¶ lêi:

- §iÓm ®Æc biÖt lμ cã nh÷ng ®èm tr¾ng xuÊt

§©y lμ bÖnh do virus tuýp A Monodon hiÖn ë d−íi vá t«m, ®−êng kÝnh tõ 0,5-2,0 mm.

baculovirus g©y ra cho t«m só.

Sau bÖnh cã liªn quan ®Õn sù xuÊt hiÖn mμu ®á ë TriÖu chøng cña bÖnh:

t«m nªn cßn ®−îc gäi lμ bÖnh ®á th©n.

- Th©n t«m cã mμu tèi hoÆc xanh t¸i, xanh xÈm.

T«m kÐm ¨n, ho¹t ®éng yÕu ít, lê ®ê, chËm lín.

T«m bÞ bÖnh bá ¨n, l−êi ho¹t ®éng, t«m næi lªn tÇng mÆt, b¬i d¹t vμo bê. Cç phÇn phô bÞ tæn

- Cç phÇn phô vμ vá t«m cã hiÖn t−îng ho¹i tö, cã cç sinh vËt khç b¸m vμo nh− ký sinh trïng ®¬n th−¬ng, n¾p mang phång lªn, cã nhiÒu sinh vËt b¸m bμo, t¶o vμ vi khuÈn d¹ng sîi.

vμo vá. T«m yÕu dÇn vμ chÕt trong vßng tõ 3-7 ngμy.

- Teo gan tôy, chuyÓn mμu tr¾ng h¬i vμng, Cçh phßng bÖnh:

mau thèi r÷a.

¸p dông nh− ®èi víi bÖnh MBV (C©u hái 121).

130

131

https://thuviensach.vn

C©u hái 123: BÖnh ®Çu vμng lμ bÖnh g×?

- T«m, cua ë tr¹ng th¸i h«n mª. Vá t«m chuyÓn

Tr¶ lêi:

mμu ®á hoÆc xanh; vá t«m, cua bÞ mÒm, cã ho¹i tö.

§©y lμ bÖnh ë t«m só do virus h×nh que g©y ra.

- XuÊt hiÖn cç ®iÓm ®á ë gèc r©u, ngùc, th©n. T«m gièng vμ Êu trïng ®«i khi cã hiÖn TriÖu chøng cña bÖnh:

t−îng ph¸t s¸ng.

§Çu tiªn thÊy t«m ¨n khoÎ, nhiÒu h¬n møc b×nh Cçh phßng bÖnh:

th−êng. Nh−ng sau ®ã t«m ®ét ngét bá ¨n, chØ sau 1-2 ngμy t«m d¹t vμo gÇn bê vμ chÕt. BÖnh nÆng cã

- Tr¹i nu«i t«m cÇn läc n−íc qua tÇng läc vμ

thÓ lμm t«m chÕt ®Õn 100% trong vßng 3-5 ngμy.

khö trïng n−íc b»ng tia cùc tÝm.

Th©n t«m cã mμu nhît nh¹t, gan tuþ cã mμu

- Xö lý t«m bè mÑ b»ng formalin 20-25 g/m3

vμng nh¹t. Ao nu«i cã ®iÒu kiÖn m«i tr−êng vÖ sinh n−íc, thêi gian 30-60 phót.

kÐm th× bÖnh th−êng x¶y ra. Sau khi th¶ t«m gièng

- Cã thÓ phun vμo m«i tr−êng −¬ng dung dÞch 20 ngμy th× thÊy bÖnh ph¸t ra, nhiÒu nhÊt lμ sau EDTA 2-5 g cho 1 m3 n−íc ®Ó diÖt khuÈn.

50-70 ngμy.

Cçh ®iÒu trÞ:

Cçh phßng bÖnh:

Cã thÓ dïng hçn hîp cç lo¹i kh¸ng sinh trén

¸p dông ph−¬ng ph¸p phßng bÖnh tæng hîp.

víi thøc ¨n tinh ®Ó ch÷a bÖnh cho t«m bét.

Vít t«m chÕt ra khái ao, ®èt hoÆc ch«n cã r¾c C©u hái 125: BÖnh vi khuÈn d¹ng sîi lμ g×?

v«i. Theo dâi t«m trong ao th−êng xuyªn, nÕu thÊy cã dÊu hiÖu cña bÖnh th× tèt nhÊt lμ thu ho¹ch

Tr¶ lêi:

ngay. NÕu t«m cßn qu¸ nhá th× xö lý n−íc ao råi

§©y lμ bÖnh do vi khuÈn d¹ng sîi Leucothrix th¸o bá ®i.

mucor vμ mét sè vi khuÈn d¹ng sîi khç g©y ra.

Cç vi khuÈn nμy b¸m trªn bÒ mÆt cña t«m vμ

C©u hái 124: BÖnh do vi khuÈn Vibrio lμ

nhiÒu loμi ®éng vËt thuû sinh.

bÖnh g×?

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tr¶ lêi:

T«m ho¹t ®éng yÕu ít, khã kh¨n. Vi khuÈn b¸m

§©y lμ bÖnh do mét nhãm vi khuÈn Vibrio g©y trªn bÒ mÆt c¬ thÓ, ë ®Çu cç phÇn phô. ë t«m lín, ra cho t«m, c¸ vμ nhiÒu ®éng vËt thñy s¶n khç.

vi khuÈn ph¸t triÓn ë c¶ ch©n b¬i, r©u, bé phËn phô TriÖu chøng cña bÖnh:

cña miÖng vμ mang. Khi t«m nhiÔm bÖnh nÆng th×

- T«m lê ®ê, kÐm ¨n hoÆc ngõng ¨n, næi lªn mang ®æi mμu tõ vμng sang xanh hoÆc n©u. T«m lê mÆt ao, d¹t vμo gÇn bê, b¬i lßng vßng.

®ê bá ¨n, khã lét xç vμ chÕt hμng lo¹t.

132

133

https://thuviensach.vn

C©u hái 123: BÖnh ®Çu vμng lμ bÖnh g×?

- T«m, cua ë tr¹ng th¸i h«n mª. Vá t«m chuyÓn

Tr¶ lêi:

mμu ®á hoÆc xanh; vá t«m, cua bÞ mÒm, cã ho¹i tö.

§©y lμ bÖnh ë t«m só do virus h×nh que g©y ra.

- XuÊt hiÖn cç ®iÓm ®á ë gèc r©u, ngùc, th©n. T«m gièng vμ Êu trïng ®«i khi cã hiÖn TriÖu chøng cña bÖnh:

t−îng ph¸t s¸ng.

§Çu tiªn thÊy t«m ¨n khoÎ, nhiÒu h¬n møc b×nh Cçh phßng bÖnh:

th−êng. Nh−ng sau ®ã t«m ®ét ngét bá ¨n, chØ sau 1-2 ngμy t«m d¹t vμo gÇn bê vμ chÕt. BÖnh nÆng cã

- Tr¹i nu«i t«m cÇn läc n−íc qua tÇng läc vμ

thÓ lμm t«m chÕt ®Õn 100% trong vßng 3-5 ngμy.

khö trïng n−íc b»ng tia cùc tÝm.

Th©n t«m cã mμu nhît nh¹t, gan tuþ cã mμu

- Xö lý t«m bè mÑ b»ng formalin 20-25 g/m3

vμng nh¹t. Ao nu«i cã ®iÒu kiÖn m«i tr−êng vÖ sinh n−íc, thêi gian 30-60 phót.

kÐm th× bÖnh th−êng x¶y ra. Sau khi th¶ t«m gièng

- Cã thÓ phun vμo m«i tr−êng −¬ng dung dÞch 20 ngμy th× thÊy bÖnh ph¸t ra, nhiÒu nhÊt lμ sau EDTA 2-5 g cho 1 m3 n−íc ®Ó diÖt khuÈn.

50-70 ngμy.

Cçh ®iÒu trÞ:

Cçh phßng bÖnh:

Cã thÓ dïng hçn hîp cç lo¹i kh¸ng sinh trén

¸p dông ph−¬ng ph¸p phßng bÖnh tæng hîp.

víi thøc ¨n tinh ®Ó ch÷a bÖnh cho t«m bét.

Vít t«m chÕt ra khái ao, ®èt hoÆc ch«n cã r¾c C©u hái 125: BÖnh vi khuÈn d¹ng sîi lμ g×?

v«i. Theo dâi t«m trong ao th−êng xuyªn, nÕu thÊy cã dÊu hiÖu cña bÖnh th× tèt nhÊt lμ thu ho¹ch

Tr¶ lêi:

ngay. NÕu t«m cßn qu¸ nhá th× xö lý n−íc ao råi

§©y lμ bÖnh do vi khuÈn d¹ng sîi Leucothrix th¸o bá ®i.

mucor vμ mét sè vi khuÈn d¹ng sîi khç g©y ra.

Cç vi khuÈn nμy b¸m trªn bÒ mÆt cña t«m vμ

C©u hái 124: BÖnh do vi khuÈn Vibrio lμ

nhiÒu loμi ®éng vËt thuû sinh.

bÖnh g×?

TriÖu chøng cña bÖnh:

Tr¶ lêi:

T«m ho¹t ®éng yÕu ít, khã kh¨n. Vi khuÈn b¸m

§©y lμ bÖnh do mét nhãm vi khuÈn Vibrio g©y trªn bÒ mÆt c¬ thÓ, ë ®Çu cç phÇn phô. ë t«m lín, ra cho t«m, c¸ vμ nhiÒu ®éng vËt thñy s¶n khç.

vi khuÈn ph¸t triÓn ë c¶ ch©n b¬i, r©u, bé phËn phô TriÖu chøng cña bÖnh:

cña miÖng vμ mang. Khi t«m nhiÔm bÖnh nÆng th×

- T«m lê ®ê, kÐm ¨n hoÆc ngõng ¨n, næi lªn mang ®æi mμu tõ vμng sang xanh hoÆc n©u. T«m lê mÆt ao, d¹t vμo gÇn bê, b¬i lßng vßng.

®ê bá ¨n, khã lét xç vμ chÕt hμng lo¹t.

132

133

https://thuviensach.vn

Cçh phßng bÖnh: Gi÷ n−íc s¹ch sÏ, bÓ −¬ng ph¶i xi ph«ng ®¸y bÓ, tr¸nh ®Ó dån tÝch nhiÒu thøc ¨n thõa hoÆc mïn b·

h÷u c¬ ë ®¸y ao. Nu«i t«m víi mËt ®é võa ph¶i.

Cçh ®iÒu trÞ:

PHô LôC

Dïng hîp chÊt cña ®ång nh− sunfat ®ång (CuSO ) hoÆc Clorua ®ång (CuCl ) ®Ó ng¨n c¶n sù 4

2

ph¸t triÓn cña vi khuÈn d¹ng sîi.

1. Mét sè chØ tiªu sinh lý cña sóc vËt kháe m¹nh Phun vμo bÓ n−íc mét trong cç hoçhÊt sau:

1.1. Th©n nhiÖt trung b×nh cña sóc vËt kháe

- CuSO 0,5-1,0 g/m3, sau 2-4 giê thay n−íc.

4

Ngùa vμ lõa Trung b×nh

37-38oC

- CuCl 0,1 g/m3, sau 24 giê thay n−íc.

2

S¸u tuÇn sau khi 40oC

- KMnO 2,5-5 g/m3 thêi gian 4 giê.

4

sinh

- Formalin 50-100 g/m3 thêi gian 4-8 giê.

§Õn 6 th¸ng tuæi 39-40oC

- Formalin nång ®é 25 g/m3 thêi gian v« ®Þnh.

Bß

§Õn 9 th¸ng tuæi 38,8-39,5oC

- Cloramin 5 g/m3 thêi gian v« ®Þnh.

Trªn 1 n¨m tuæi

38-39oC

- Streptomycin 1-4 g/m3 thêi gian v« ®Þnh.

Trung

b×nh

38,6oC

C©u hái 126: T«m só cã bÞ bÖnh do nÊm kh«ng?

Tr©u 1-2

tuæi

38,3-38,5oC

Tr−ëng thμnh 38oC

Tr¶ lêi:

BÖnh nÊm th−êng gÆp trªn t«m nu«i. Sù tæn Cõu, dª

39-40oC

th−¬ng trªn c¬ thÓ t«m vμ cç stress do m«i Lîn

39-39,5oC

tr−êng lμm bÖnh ph¸t sinh vμ ph¸t triÓn. BÖnh do Chã, mÌo

38,5-39oC

nÊm cã thÓ g©y chÕt nhiÒu t«m ®Æc biÖt lμ t¹i cç Gia cÇm

30,5-42,5oC

tr¹i s¶n xuÊt t«m gièng.

1.2. TÇn sè thë cña sóc vËt kháe

BÖnh do mét sè loμi nÊm Lagenidium callinectes, Sirolpidium sp., Haliphthoros sp., cã thÓ

Ngùa Non

10-20

lÇn/phót

g©y chÕt 100% t«m trong 48 giê sau khi nhiÔm.

Tr−ëng thμnh 9-18

lÇn/phót

Sö dông Treflan phßng bÖnh ®¹t hiÖu qu¶ cao.

Giμ 8-15

lÇn/phót

134

135

https://thuviensach.vn

Cçh phßng bÖnh: Gi÷ n−íc s¹ch sÏ, bÓ −¬ng ph¶i xi ph«ng ®¸y bÓ, tr¸nh ®Ó dån tÝch nhiÒu thøc ¨n thõa hoÆc mïn b·

h÷u c¬ ë ®¸y ao. Nu«i t«m víi mËt ®é võa ph¶i.

Cçh ®iÒu trÞ:

PHô LôC

Dïng hîp chÊt cña ®ång nh− sunfat ®ång (CuSO ) hoÆc Clorua ®ång (CuCl ) ®Ó ng¨n c¶n sù 4

2

ph¸t triÓn cña vi khuÈn d¹ng sîi.

1. Mét sè chØ tiªu sinh lý cña sóc vËt kháe m¹nh Phun vμo bÓ n−íc mét trong cç hoçhÊt sau:

1.1. Th©n nhiÖt trung b×nh cña sóc vËt kháe

- CuSO 0,5-1,0 g/m3, sau 2-4 giê thay n−íc.

4

Ngùa vμ lõa Trung b×nh

37-38oC

- CuCl 0,1 g/m3, sau 24 giê thay n−íc.

2

S¸u tuÇn sau khi 40oC

- KMnO 2,5-5 g/m3 thêi gian 4 giê.

4

sinh

- Formalin 50-100 g/m3 thêi gian 4-8 giê.

§Õn 6 th¸ng tuæi 39-40oC

- Formalin nång ®é 25 g/m3 thêi gian v« ®Þnh.

Bß

§Õn 9 th¸ng tuæi 38,8-39,5oC

- Cloramin 5 g/m3 thêi gian v« ®Þnh.

Trªn 1 n¨m tuæi

38-39oC

- Streptomycin 1-4 g/m3 thêi gian v« ®Þnh.

Trung

b×nh

38,6oC

C©u hái 126: T«m só cã bÞ bÖnh do nÊm kh«ng?

Tr©u 1-2

tuæi

38,3-38,5oC

Tr−ëng thμnh 38oC

Tr¶ lêi:

BÖnh nÊm th−êng gÆp trªn t«m nu«i. Sù tæn Cõu, dª

39-40oC

th−¬ng trªn c¬ thÓ t«m vμ cç stress do m«i Lîn

39-39,5oC

tr−êng lμm bÖnh ph¸t sinh vμ ph¸t triÓn. BÖnh do Chã, mÌo

38,5-39oC

nÊm cã thÓ g©y chÕt nhiÒu t«m ®Æc biÖt lμ t¹i cç Gia cÇm

30,5-42,5oC

tr¹i s¶n xuÊt t«m gièng.

1.2. TÇn sè thë cña sóc vËt kháe

BÖnh do mét sè loμi nÊm Lagenidium callinectes, Sirolpidium sp., Haliphthoros sp., cã thÓ

Ngùa Non

10-20

lÇn/phót

g©y chÕt 100% t«m trong 48 giê sau khi nhiÔm.

Tr−ëng thμnh 9-18

lÇn/phót

Sö dông Treflan phßng bÖnh ®¹t hiÖu qu¶ cao.

Giμ 8-15

lÇn/phót

134

135

https://thuviensach.vn

Bß Non

18-20

lÇn/phót

Lîn Non

100-110

lÇn/phót

Tr−ëng thμnh 15-18

lÇn/phót

Tr−ëng thμnh 60-80

lÇn/phót

Giμ 12-15

lÇn/phót

Chã Non

110-120

lÇn/phót

Tr©u

1-2 tuæi

26-29 lÇn/phót

Tr−ëng thμnh 90-110

lÇn/phót

Tr−ëng thμnh 24

lÇn/phót

Giμ 70-80

lÇn/phót

Dª, cõu

Non

15-18 lÇn/phót

MÌo

110-140

lÇn/phót

Tr−ëng thμnh 12-15

lÇn/phót

Gia cÇm

130-165 lÇn/phót

Lîn

13-15

lÇn/phót

Thá

120-140

lÇn/phót

Chã Non

18-20

lÇn/phót

2. Cç thuèc kh¸ng sinh

Tr−ëng thμnh 16-18

lÇn/phót

Penicillin: cã tç dông víi cç vi khuÈn gram Giμ 14-16

lÇn/phót

(+) nh− vi khuÈn nhiÖt th¸n, ®ãng dÊu lîn, uèn Gia cÇm

Tïy loμi 14-26

lÇn/phót

v¸n, ung khÝ th¸n, cç liªn cÇu khuÈn vμ cÇu

1.3. TÇn sè m¹ch trung b×nh

khuÈn, xo¾n khuÈn Leptospira.

Ngùa Non

(d−íi 2 tuæi) 50-70 lÇn/phót

LiÒu dïng: 60.000-120.000 ®¬n vÞ/kg thÓ

Tr−ëng thμnh 36-40

lÇn/phót

träng/ngμy.

Giμ 32-38

lÇn/phót

Tèt nhÊt lμ tiªm b¾p thÞt, cçh 6-8 giê tiªm Bß

Bß kÐo

36-38 lÇn/phót

mét lÇn v× penicillin th¶i trõ nhanh qua n−íc tiÓu chØ sau 6-8 giê.

Bß thÞt

48-60 lÇn/phót

Bß c¸i

70-80 lÇn/phót

Chó ý:

Bª 1 tuæi

70-100 lÇn/phót

- Kh«ng dïng chÊt axit nh− vitamin C ®Ó pha hoÆc trén víi Penicillin, thuèc sÏ bÞ ph¸ huû.

Tr©u

1-2 tuæi

60-69 lÇn/phót

- Thuèc pha víi n−íc cÊt. Pha xong ph¶i dïng Tr−ëng thμnh 56

lÇn/phót

ngay, kh«ng ®Ó qu¸ 1 giê hoÆc ®Ó qua ®ªm.

Dª, cõu

Non

90-100 lÇn/phót

- Gia cÇm hay mÉn c¶m.

Tr−ëng thμnh 75-85

lÇn/phót

Cephalosporin: cã ho¹t phæ réng, dïng ®Ó

Giμ 60-65

lÇn/phót

®iÒu trÞ cç bÖnh do tô cÇu khuÈn ®· kh¸ng 136

137

https://thuviensach.vn

Bß Non

18-20

lÇn/phót

Lîn Non

100-110

lÇn/phót

Tr−ëng thμnh 15-18

lÇn/phót

Tr−ëng thμnh 60-80

lÇn/phót

Giμ 12-15

lÇn/phót

Chã Non

110-120

lÇn/phót

Tr©u

1-2 tuæi

26-29 lÇn/phót

Tr−ëng thμnh 90-110

lÇn/phót

Tr−ëng thμnh 24

lÇn/phót

Giμ 70-80

lÇn/phót

Dª, cõu

Non

15-18 lÇn/phót

MÌo

110-140

lÇn/phót

Tr−ëng thμnh 12-15

lÇn/phót

Gia cÇm

130-165 lÇn/phót

Lîn

13-15

lÇn/phót

Thá

120-140

lÇn/phót

Chã Non

18-20

lÇn/phót

2. Cç thuèc kh¸ng sinh

Tr−ëng thμnh 16-18

lÇn/phót

Penicillin: cã tç dông víi cç vi khuÈn gram Giμ 14-16

lÇn/phót

(+) nh− vi khuÈn nhiÖt th¸n, ®ãng dÊu lîn, uèn Gia cÇm

Tïy loμi 14-26

lÇn/phót

v¸n, ung khÝ th¸n, cç liªn cÇu khuÈn vμ cÇu

1.3. TÇn sè m¹ch trung b×nh

khuÈn, xo¾n khuÈn Leptospira.

Ngùa Non

(d−íi 2 tuæi) 50-70 lÇn/phót

LiÒu dïng: 60.000-120.000 ®¬n vÞ/kg thÓ

Tr−ëng thμnh 36-40

lÇn/phót

träng/ngμy.

Giμ 32-38

lÇn/phót

Tèt nhÊt lμ tiªm b¾p thÞt, cçh 6-8 giê tiªm Bß

Bß kÐo

36-38 lÇn/phót

mét lÇn v× penicillin th¶i trõ nhanh qua n−íc tiÓu chØ sau 6-8 giê.

Bß thÞt

48-60 lÇn/phót

Bß c¸i

70-80 lÇn/phót

Chó ý:

Bª 1 tuæi

70-100 lÇn/phót

- Kh«ng dïng chÊt axit nh− vitamin C ®Ó pha hoÆc trén víi Penicillin, thuèc sÏ bÞ ph¸ huû.

Tr©u

1-2 tuæi

60-69 lÇn/phót

- Thuèc pha víi n−íc cÊt. Pha xong ph¶i dïng Tr−ëng thμnh 56

lÇn/phót

ngay, kh«ng ®Ó qu¸ 1 giê hoÆc ®Ó qua ®ªm.

Dª, cõu

Non

90-100 lÇn/phót

- Gia cÇm hay mÉn c¶m.

Tr−ëng thμnh 75-85

lÇn/phót

Cephalosporin: cã ho¹t phæ réng, dïng ®Ó

Giμ 60-65

lÇn/phót

®iÒu trÞ cç bÖnh do tô cÇu khuÈn ®· kh¸ng 136

137

https://thuviensach.vn

Penicillin, cç bÖnh vÒ phæi, viªm c¬ tim, nhiÔm

Kanamycin: cã phæ kh¸ng khuÈn réng dïng khuÈn huyÕt, cç bÖnh ®−êng tiÕt niÖu.

cho cç bÖnh ®−êng h« hÊp, tiÕt niÖu, ngoμi da, LiÒu dïng: 10-20 mg/kg thÓ träng/ngμy. Tiªm viªm tuû vμ bÖnh do tô cÇu ®· kh¸ng Penicillin.

b¾p thÞt hoÆc d−íi da.

LiÒu dïng: 15 mg/kg thÓ träng/ngμy, chia 2-3 lÇn.

Streptomycin: th−êng hay kÕt hîp víi Kh«ng dïng cho gia cÇm.

Penicillin. Thuèc nμy cã kh¶ n¨ng diÖt cç vi

Spiramycin: ch÷a cç bÖnh: khuÈn gram (-) nh− E. coli... Thuèc gi÷ ®−îc

- Tr©u bß: viªm vó, viªm khíp, viªm tö cung.

trong c¬ thÓ tõ 12-24 giê nªn cã thÓ diÖt khuÈn

- Lîn: suyÔn, lîn ®ãng dÊu, viªm khíp, viªm l©u h¬n Penicillin, khi ngÊm s©u vμo thËn diÖt vó, viªm d¹ dμy vμ nhiÔm khuÈn cña lîn s¬ sinh.

®−îc c¶ xo¾n khuÈn.

- Gia cÇm: h« hÊp m·n tÝnh, viªm xoang, Thuèc mÉn c¶m víi lîn d−íi 1 th¸ng, gμ, gμ

viªm khíp.

t©y vμ bå c©u do ®ã kh«ng nªn dïng cho chóng.

- Chã: viªm miÖng, viªm tö cung vμ do Toxoplasma.

Erythromycin: k×m khuÈn vμ diÖt khuÈn,

Lincomycin: ch÷a cç bÖnh do cÇu khuÈn vμ

m¹nh nhÊt lμ liªn cÇu, tô cÇu, phÕ cÇu. Thuèc dÔ

trùc khuÈn gram (+), cç vi khuÈn kþ khÝ, bÖnh do thÊm vμo m«, dÞch mμng phæi, dÞch cæ tr−íng, cç Mycoplasma, Bordetella vμ Haemophilus.

æ mñ. Cã tç dông ®èi víi c¶ vi trïng gram (+), (-).

3. Cç sunfamit

Tõ ngμy 17-3-2009 Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn n«ng th«n ®· cã th«ng t− h¹n chÕ sö dông trong

3.1. Cç sunfamit cã tç dông chung

s¶n xuÊt kinh doanh thñy s¶n.

a) Sunfamit cæ ®iÓn

Gentamycin: ch÷a nhiÒu bÖnh nhiÔm khuÈn

- Sunfamilamit

huyÕt, bÖnh ®−êng tiªu ho¸, h« hÊp cña bª, ngùa,

- Sunfathiazol

chã, bÖnh ngoμi da, viªm bäng ®¸i cña chã, viªm Thuèc th¶i ra khái c¬ thÓ sau 6-8 giê nªn ph¶i tö cung cña bß, ngùa.

cho uèng hoÆc tiªm 3-4 lÇn trong 1 ngμy ®ªm.

LiÒu dïng:

b) Sunfamit th¶i trõ h¬i chËm sau 8-15 giê

- Bß, ngùa: 4 mg/kg thÓ träng/ngμy ®Çu, chia

- Sunfamerazin

lμm 2 lÇn.

- Sunfadimerazin

- Chã: 8 mg/kg thÓ träng/ngμy ®Çu, chia lμm 2 lÇn.

c) Sunfamit chËm (trªn 24 giê) Tõ ngμy thø hai trë ®i gi¶m xuèng cßn 1/2 liÒu.

- Sunfadimetoxin

138

139

https://thuviensach.vn

Penicillin, cç bÖnh vÒ phæi, viªm c¬ tim, nhiÔm

Kanamycin: cã phæ kh¸ng khuÈn réng dïng khuÈn huyÕt, cç bÖnh ®−êng tiÕt niÖu.

cho cç bÖnh ®−êng h« hÊp, tiÕt niÖu, ngoμi da, LiÒu dïng: 10-20 mg/kg thÓ träng/ngμy. Tiªm viªm tuû vμ bÖnh do tô cÇu ®· kh¸ng Penicillin.

b¾p thÞt hoÆc d−íi da.

LiÒu dïng: 15 mg/kg thÓ träng/ngμy, chia 2-3 lÇn.

Streptomycin: th−êng hay kÕt hîp víi Kh«ng dïng cho gia cÇm.

Penicillin. Thuèc nμy cã kh¶ n¨ng diÖt cç vi

Spiramycin: ch÷a cç bÖnh: khuÈn gram (-) nh− E. coli... Thuèc gi÷ ®−îc

- Tr©u bß: viªm vó, viªm khíp, viªm tö cung.

trong c¬ thÓ tõ 12-24 giê nªn cã thÓ diÖt khuÈn

- Lîn: suyÔn, lîn ®ãng dÊu, viªm khíp, viªm l©u h¬n Penicillin, khi ngÊm s©u vμo thËn diÖt vó, viªm d¹ dμy vμ nhiÔm khuÈn cña lîn s¬ sinh.

®−îc c¶ xo¾n khuÈn.

- Gia cÇm: h« hÊp m·n tÝnh, viªm xoang, Thuèc mÉn c¶m víi lîn d−íi 1 th¸ng, gμ, gμ

viªm khíp.

t©y vμ bå c©u do ®ã kh«ng nªn dïng cho chóng.

- Chã: viªm miÖng, viªm tö cung vμ do Toxoplasma.

Erythromycin: k×m khuÈn vμ diÖt khuÈn,

Lincomycin: ch÷a cç bÖnh do cÇu khuÈn vμ

m¹nh nhÊt lμ liªn cÇu, tô cÇu, phÕ cÇu. Thuèc dÔ

trùc khuÈn gram (+), cç vi khuÈn kþ khÝ, bÖnh do thÊm vμo m«, dÞch mμng phæi, dÞch cæ tr−íng, cç Mycoplasma, Bordetella vμ Haemophilus.

æ mñ. Cã tç dông ®èi víi c¶ vi trïng gram (+), (-).

3. Cç sunfamit

Tõ ngμy 17-3-2009 Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn n«ng th«n ®· cã th«ng t− h¹n chÕ sö dông trong

3.1. Cç sunfamit cã tç dông chung

s¶n xuÊt kinh doanh thñy s¶n.

a) Sunfamit cæ ®iÓn

Gentamycin: ch÷a nhiÒu bÖnh nhiÔm khuÈn

- Sunfamilamit

huyÕt, bÖnh ®−êng tiªu ho¸, h« hÊp cña bª, ngùa,

- Sunfathiazol

chã, bÖnh ngoμi da, viªm bäng ®¸i cña chã, viªm Thuèc th¶i ra khái c¬ thÓ sau 6-8 giê nªn ph¶i tö cung cña bß, ngùa.

cho uèng hoÆc tiªm 3-4 lÇn trong 1 ngμy ®ªm.

LiÒu dïng:

b) Sunfamit th¶i trõ h¬i chËm sau 8-15 giê

- Bß, ngùa: 4 mg/kg thÓ träng/ngμy ®Çu, chia

- Sunfamerazin

lμm 2 lÇn.

- Sunfadimerazin

- Chã: 8 mg/kg thÓ träng/ngμy ®Çu, chia lμm 2 lÇn.

c) Sunfamit chËm (trªn 24 giê) Tõ ngμy thø hai trë ®i gi¶m xuèng cßn 1/2 liÒu.

- Sunfadimetoxin

138

139

https://thuviensach.vn

d) Sunfamit rÊt chËm (trªn 60 giê)

Nystatin: ch÷a bÖnh nÊm ë vó, nÊm ®−êng ruét.

- Sunfartodimetoxin

LiÒu dïng:

3.2. Cç sunfamit ®−êng ruét, kh«ng hÊp

- Chã, mÌo: 45.000 ®v/kg thÓ träng = 15 mg/kg

thô qua ®−êng tiªu ho¸

thÓ träng, dïng trong 4-6 ngμy.

Gia sóc bÞ tiªu ch¶y hay cho uèng Sunfaquanidin.

- Bß: tiªm 250.000 ®v vμo nóm vó khi bÞ viªm vó.

3.3. Sunfamit dïng cho ®−êng tiÕt niÖu

- Gμ, gμ t©y: trén vμo thøc ¨n ®Ó cã hμm l−îng

- Sunfametizol

100-250 phÇn triÖu, cho ¨n trong 10 ngμy.

3.4. Sunfamit dïng t¹i chç (trªn da,

Axit salixilic: cã tç dông s¸t trïng, chèng

niªm m¹c)

nÊm vμ lμm mÊt tÝnh sõng hãa, dïng ®Ó röa cç

- Sunfanilamit

vÕt th−¬ng ngoμi da.

Cç sunfamit cã tç dông ®èi víi nhiÒu vi 5. Thuèc ch÷a cç bÖnh ký sinh trïng m¸u khuÈn, cç nguyªn sinh ®éng vËt. Cã thÓ kÕt hîp cç

Imidocarb: ®Ó phßng vμ ch÷a cç bÖnh lª

lo¹i sunfamit víi nhau hoÆc kÕt hîp víi kh¸ng sinh.

d¹ng trïng, Theileria vμ Anaplasma.

Sunfamit dÔ l¾ng ®äng trong thËn nªn khi LiÒu dïng:

dïng cÇn cho uèng nhiÒu n−íc.

- Bß: tiªm b¾p 0,21 mg/kg thÓ träng, tiªm 1 lÇn ®Ó

4. Cç thuèc ch÷a bÖnh nÊm

ch÷a; 0,85 mg/kg thÓ träng ®Ó phßng.

Amphoterixin B: lμ mét lo¹i kh¸ng sinh cã

- Ngùa: 1,7 mg/kg thÓ träng ®Ó ch÷a; tiªm lÇn tç dông ch÷a cç bÖnh nÊm ë phæi vμ ruét, bÖnh thø hai sau 24-48 giê ®Ó phßng, liÒu nh− trªn.

do trïng roi Trichomonas.

Quinuronium: ®Ó trÞ cç bÖnh lª d¹ng trïng.

LiÒu dïng:

ChØ nªn dïng ®é pha rÊt lo·ng 0,5% cho gia sóc

- 50 mg/kg thÓ träng: uèng ®Ó ch÷a nÊm ®−êng ruét.

lín vμ 0,125% cho chã, pha víi n−íc muèi 0,9%.

- 0,1 mg/kg thÓ träng: tiªm tÜnh m¹ch ch÷a cç LiÒu dïng:

bÖnh nÊm néi t¹ng.

- Lîn: 2 mg/kg thÓ träng.

Chó ý: thuèc cã tÝnh ®éc, khi dïng ®Ó tiªm

- Bß, dª, cõu: 0,8 mg/kg thÓ träng.

®−îc xÕp vμo b¶ng A, khi dïng ®Ó uèng ®−îc xÕp

- Ngùa: 0,6 mg/kg thÓ träng.

vμo b¶ng C.

- Chã 0,25 mg/kg thÓ träng.

140

141

https://thuviensach.vn

d) Sunfamit rÊt chËm (trªn 60 giê)

Nystatin: ch÷a bÖnh nÊm ë vó, nÊm ®−êng ruét.

- Sunfartodimetoxin

LiÒu dïng:

3.2. Cç sunfamit ®−êng ruét, kh«ng hÊp

- Chã, mÌo: 45.000 ®v/kg thÓ träng = 15 mg/kg

thô qua ®−êng tiªu ho¸

thÓ träng, dïng trong 4-6 ngμy.

Gia sóc bÞ tiªu ch¶y hay cho uèng Sunfaquanidin.

- Bß: tiªm 250.000 ®v vμo nóm vó khi bÞ viªm vó.

3.3. Sunfamit dïng cho ®−êng tiÕt niÖu

- Gμ, gμ t©y: trén vμo thøc ¨n ®Ó cã hμm l−îng

- Sunfametizol

100-250 phÇn triÖu, cho ¨n trong 10 ngμy.

3.4. Sunfamit dïng t¹i chç (trªn da,

Axit salixilic: cã tç dông s¸t trïng, chèng

niªm m¹c)

nÊm vμ lμm mÊt tÝnh sõng hãa, dïng ®Ó röa cç

- Sunfanilamit

vÕt th−¬ng ngoμi da.

Cç sunfamit cã tç dông ®èi víi nhiÒu vi 5. Thuèc ch÷a cç bÖnh ký sinh trïng m¸u khuÈn, cç nguyªn sinh ®éng vËt. Cã thÓ kÕt hîp cç

Imidocarb: ®Ó phßng vμ ch÷a cç bÖnh lª

lo¹i sunfamit víi nhau hoÆc kÕt hîp víi kh¸ng sinh.

d¹ng trïng, Theileria vμ Anaplasma.

Sunfamit dÔ l¾ng ®äng trong thËn nªn khi LiÒu dïng:

dïng cÇn cho uèng nhiÒu n−íc.

- Bß: tiªm b¾p 0,21 mg/kg thÓ träng, tiªm 1 lÇn ®Ó

4. Cç thuèc ch÷a bÖnh nÊm

ch÷a; 0,85 mg/kg thÓ träng ®Ó phßng.

Amphoterixin B: lμ mét lo¹i kh¸ng sinh cã

- Ngùa: 1,7 mg/kg thÓ träng ®Ó ch÷a; tiªm lÇn tç dông ch÷a cç bÖnh nÊm ë phæi vμ ruét, bÖnh thø hai sau 24-48 giê ®Ó phßng, liÒu nh− trªn.

do trïng roi Trichomonas.

Quinuronium: ®Ó trÞ cç bÖnh lª d¹ng trïng.

LiÒu dïng:

ChØ nªn dïng ®é pha rÊt lo·ng 0,5% cho gia sóc

- 50 mg/kg thÓ träng: uèng ®Ó ch÷a nÊm ®−êng ruét.

lín vμ 0,125% cho chã, pha víi n−íc muèi 0,9%.

- 0,1 mg/kg thÓ träng: tiªm tÜnh m¹ch ch÷a cç LiÒu dïng:

bÖnh nÊm néi t¹ng.

- Lîn: 2 mg/kg thÓ träng.

Chó ý: thuèc cã tÝnh ®éc, khi dïng ®Ó tiªm

- Bß, dª, cõu: 0,8 mg/kg thÓ träng.

®−îc xÕp vμo b¶ng A, khi dïng ®Ó uèng ®−îc xÕp

- Ngùa: 0,6 mg/kg thÓ träng.

vμo b¶ng C.

- Chã 0,25 mg/kg thÓ träng.

140

141

https://thuviensach.vn

ChØ cÇn tiªm 1 lÇn. NÕu cÇn ph¶i tiªm thªm 6. Thuèc trÞ ve, bÐt

th× tiªm trong vßng 10 ngμy, nÕu qu¸ 10 ngμy

Ivermectin: trÞ ghÎ, rËn.

thuèc cã thÓ g©y ph¶n øng.

LiÒu dïng:

Kh«ng dïng cho cç sóc vËt cã thai. Cã thÓ

- Tr©u, bß, ngùa: 0,2 mg/kg thÓ träng.

g©y sèc sau 15 phót nh−: con vËt run, ch¶y r·i, ®i

- Lîn: 0,3 mg/kg thÓ träng.

Øa. Ph¶n øng nμy sÏ hÕt sau khi tiªm 1-4 giê. NÕu cÇn cã thÓ tiªm Noradrenalin ®Ó gi¶i sèc.

7. Thuèc trÞ giun, s¸n

Sumarin: trÞ vμ phßng bÖnh tiªn mao trïng ë

Mebendazol: cã tç dông víi c¶ giun vμ s¸n.

tr©u, bß, ngùa. Pha víi n−íc cÊt tû lÖ 1%. Khi pha

- Dª, cõu: 15-20 mg/kg thÓ träng, dïng 1 lÇn.

ph¶i dïng ®òa thuû tinh khuÊy nhÑ cho thuèc tan

- Bß: 10 mg/kg thÓ träng.

®Òu, dung dÞch sÏ cã mμu h¬i tÝm hång.

- Ngùa: 5-10 mg/kg thÓ träng.

Tiªm b¾p thÞt, chó ý tiªm s©u. Tiªm lμm

- Chã, mÌo: 100-400 mg/con/ngμy, chia 2

nhiÒu chç, mçi chç kh«ng tiªm qu¸ 10 ml. NÕu lÇn. NÕu tÈy giun ®òa dïng 2 ngμy, giun mãc tiªm nhiÒu thuèc vμo mét chç hoÆc thuèc tiªm vμo vμ s¸n 5 ngμy.

d−íi da sÏ g©y ph¶n øng viªm tÊy lμm con vËt

- Gμ, vÞt: 3-6 mg/kg thÓ träng/ngμy dïng kÐm ¨n, bá ¨n mét hoÆc hai ngμy. CÇn ch−êm trong 7 ngμy.

l¹nh cho con vËt vμo chç viªm vμ cho ¨n ch¸o Kh«ng dïng cho bå c©u vμ vÑt, ngùa chöa 3

lo·ng, cá non, nghØ ng¬i vμi ngμy.

th¸ng ®Çu vμ kh«ng dïng cho gμ ®ang ®Î.

LiÒu dïng:

Tetramisol: chØ cã tç dông víi giun.

- Ngùa: 5 mg/kg thÓ träng tiªm 1 lÇn khi míi LiÒu dïng:

m¾c bÖnh. NÕu m¾c ®· l©u cã thÓ tiªm tiÕp 2-3 lÇn

- Dª, cõu: 15 mg/kg thÓ träng (uèng), 7,5

n÷a cçh nhau 1 tuÇn 1 lÇn.

mg/kg thÓ träng (tiªm d−íi da).

- Tr©u bß: 10-20 mg/kg thÓ träng.

- Bß: 10-15 mg/kg thÓ träng (uèng), 5-7,5 mg/kg Phßng bÖnh:

thÓ träng (tiªm).

- Ngùa tiªm 10 mg/kg thÓ träng.

- Lîn: 7,5-15 mg/kg thÓ träng (uèng), 7,5 mg/kg

- Tr©u bß: nh− liÒu ch÷a bÖnh.

thÓ träng (tiªm).

142

143

https://thuviensach.vn

ChØ cÇn tiªm 1 lÇn. NÕu cÇn ph¶i tiªm thªm 6. Thuèc trÞ ve, bÐt

th× tiªm trong vßng 10 ngμy, nÕu qu¸ 10 ngμy

Ivermectin: trÞ ghÎ, rËn.

thuèc cã thÓ g©y ph¶n øng.

LiÒu dïng:

Kh«ng dïng cho cç sóc vËt cã thai. Cã thÓ

- Tr©u, bß, ngùa: 0,2 mg/kg thÓ träng.

g©y sèc sau 15 phót nh−: con vËt run, ch¶y r·i, ®i

- Lîn: 0,3 mg/kg thÓ träng.

Øa. Ph¶n øng nμy sÏ hÕt sau khi tiªm 1-4 giê. NÕu cÇn cã thÓ tiªm Noradrenalin ®Ó gi¶i sèc.

7. Thuèc trÞ giun, s¸n

Sumarin: trÞ vμ phßng bÖnh tiªn mao trïng ë

Mebendazol: cã tç dông víi c¶ giun vμ s¸n.

tr©u, bß, ngùa. Pha víi n−íc cÊt tû lÖ 1%. Khi pha

- Dª, cõu: 15-20 mg/kg thÓ träng, dïng 1 lÇn.

ph¶i dïng ®òa thuû tinh khuÊy nhÑ cho thuèc tan

- Bß: 10 mg/kg thÓ träng.

®Òu, dung dÞch sÏ cã mμu h¬i tÝm hång.

- Ngùa: 5-10 mg/kg thÓ träng.

Tiªm b¾p thÞt, chó ý tiªm s©u. Tiªm lμm

- Chã, mÌo: 100-400 mg/con/ngμy, chia 2

nhiÒu chç, mçi chç kh«ng tiªm qu¸ 10 ml. NÕu lÇn. NÕu tÈy giun ®òa dïng 2 ngμy, giun mãc tiªm nhiÒu thuèc vμo mét chç hoÆc thuèc tiªm vμo vμ s¸n 5 ngμy.

d−íi da sÏ g©y ph¶n øng viªm tÊy lμm con vËt

- Gμ, vÞt: 3-6 mg/kg thÓ träng/ngμy dïng kÐm ¨n, bá ¨n mét hoÆc hai ngμy. CÇn ch−êm trong 7 ngμy.

l¹nh cho con vËt vμo chç viªm vμ cho ¨n ch¸o Kh«ng dïng cho bå c©u vμ vÑt, ngùa chöa 3

lo·ng, cá non, nghØ ng¬i vμi ngμy.

th¸ng ®Çu vμ kh«ng dïng cho gμ ®ang ®Î.

LiÒu dïng:

Tetramisol: chØ cã tç dông víi giun.

- Ngùa: 5 mg/kg thÓ träng tiªm 1 lÇn khi míi LiÒu dïng:

m¾c bÖnh. NÕu m¾c ®· l©u cã thÓ tiªm tiÕp 2-3 lÇn

- Dª, cõu: 15 mg/kg thÓ träng (uèng), 7,5

n÷a cçh nhau 1 tuÇn 1 lÇn.

mg/kg thÓ träng (tiªm d−íi da).

- Tr©u bß: 10-20 mg/kg thÓ träng.

- Bß: 10-15 mg/kg thÓ träng (uèng), 5-7,5 mg/kg Phßng bÖnh:

thÓ träng (tiªm).

- Ngùa tiªm 10 mg/kg thÓ träng.

- Lîn: 7,5-15 mg/kg thÓ träng (uèng), 7,5 mg/kg

- Tr©u bß: nh− liÒu ch÷a bÖnh.

thÓ träng (tiªm).

142

143

https://thuviensach.vn

- Chã, mÌo: 10 mg/kg thÓ träng uèng.

Xitrat piperazin

Adipat

- Gia cÇm: 40 mg/kg thÓ träng uèng.

piperazin

Thuèc cã thÓ g©y ph¶n øng ë tr©u, bß, dª nh−

Tr©u, bß

150 mg/kg thÓ träng

200-250 mg/kg

ch¶y n−íc m¾t, ®¸i, Øa, ®øng kh«ng yªn vμ co giËt.

thÓ träng

Levamisol: dïng ®Ó tÈy giun.

Ngùa

100 mg/kg thÓ träng

200 mg/kg

LiÒu dïng:

thÓ träng

- Dª, cõu: 7,5 mg/kg thÓ träng (uèng), 5

Lîn

150 mg/kg thÓ träng

D−íi 80 g

mg/kg thÓ träng (tiªm d−íi da).

Chã, mÌo

150 mg/kg thÓ träng

D−íi 80 g

- Bß: 5-7,5 mg/kg thÓ träng tiªm vμ uèng.

Gia cÇm

100-250 mg/kg

- Lîn: 7,5 mg/kg thÓ träng (uèng), 5 mg/kg thÓ träng

thÓ träng (tiªm).

Cho uèng 2-3 ngμy liÒn vμo lóc ®ãi.

- Gia cÇm: 20-30 mg/kg thÓ träng trén vμo

Niclosamid: cã tç dông diÖt s¸n nh− s¸n thøc ¨n.

d©y, s¸n tai hång, s¸n l¸ gan...

- Kh«ng dïng cho ngùa.

- Tr©u bß:

60 mg/kg thÓ träng

Albendazol: cã tç dông víi ký sinh trïng

- Ngùa:

40-80 mg/kg thÓ träng

cña loμi nhai l¹i: cç lo¹i giun xo¾n d¹ dμy vμ

- Dª, cõu:

80 mg/kg thÓ träng

ruét, giun phæi, s¸n d©y vμ c¶ s¸n l¸ gan.

- Chã, mÌo: 125-250 mg/kg thÓ träng

Phenothiazin: cã tç dông víi giun trßn ë

- Gia cÇm:

200 mg/kg thÓ träng

d¹ dμy vμ ruét cña loμi nhai l¹i vμ giun ®òa bª, giun ë d¹ mói khÕ. Thuèc cßn cã tç dông kh¸ng Nªn pha thμnh dung dÞch ®Ó uèng.

cÇu ký trïng vμ kh¸ng khuÈn nªn ®−îc dïng ®Ó

ch÷a héi chøng Øa ch¶y do cç nguyªn nh©n khç nhau.

Diclovos: cã tç dông diÖt c«n trïng vμ ghÎ, tÈy giun cho ngùa, lîn vμ chã. LiÒu cho uèng 30

mg/kg thÓ träng.

Piperazin: tç dông chñ yÕu víi giun.

144

145

https://thuviensach.vn

- Chã, mÌo: 10 mg/kg thÓ träng uèng.

Xitrat piperazin

Adipat

- Gia cÇm: 40 mg/kg thÓ träng uèng.

piperazin

Thuèc cã thÓ g©y ph¶n øng ë tr©u, bß, dª nh−

Tr©u, bß

150 mg/kg thÓ träng

200-250 mg/kg

ch¶y n−íc m¾t, ®¸i, Øa, ®øng kh«ng yªn vμ co giËt.

thÓ träng

Levamisol: dïng ®Ó tÈy giun.

Ngùa

100 mg/kg thÓ träng

200 mg/kg

LiÒu dïng:

thÓ träng

- Dª, cõu: 7,5 mg/kg thÓ träng (uèng), 5

Lîn

150 mg/kg thÓ träng

D−íi 80 g

mg/kg thÓ träng (tiªm d−íi da).

Chã, mÌo

150 mg/kg thÓ träng

D−íi 80 g

- Bß: 5-7,5 mg/kg thÓ träng tiªm vμ uèng.

Gia cÇm

100-250 mg/kg

- Lîn: 7,5 mg/kg thÓ träng (uèng), 5 mg/kg thÓ träng

thÓ träng (tiªm).

Cho uèng 2-3 ngμy liÒn vμo lóc ®ãi.

- Gia cÇm: 20-30 mg/kg thÓ träng trén vμo

Niclosamid: cã tç dông diÖt s¸n nh− s¸n thøc ¨n.

d©y, s¸n tai hång, s¸n l¸ gan...

- Kh«ng dïng cho ngùa.

- Tr©u bß:

60 mg/kg thÓ träng

Albendazol: cã tç dông víi ký sinh trïng

- Ngùa:

40-80 mg/kg thÓ träng

cña loμi nhai l¹i: cç lo¹i giun xo¾n d¹ dμy vμ

- Dª, cõu:

80 mg/kg thÓ träng

ruét, giun phæi, s¸n d©y vμ c¶ s¸n l¸ gan.

- Chã, mÌo: 125-250 mg/kg thÓ träng

Phenothiazin: cã tç dông víi giun trßn ë

- Gia cÇm:

200 mg/kg thÓ träng

d¹ dμy vμ ruét cña loμi nhai l¹i vμ giun ®òa bª, giun ë d¹ mói khÕ. Thuèc cßn cã tç dông kh¸ng Nªn pha thμnh dung dÞch ®Ó uèng.

cÇu ký trïng vμ kh¸ng khuÈn nªn ®−îc dïng ®Ó

ch÷a héi chøng Øa ch¶y do cç nguyªn nh©n khç nhau.

Diclovos: cã tç dông diÖt c«n trïng vμ ghÎ, tÈy giun cho ngùa, lîn vμ chã. LiÒu cho uèng 30

mg/kg thÓ träng.

Piperazin: tç dông chñ yÕu víi giun.

144

145

https://thuviensach.vn

TμI LIÖU THAM KH¶O

1. Phan §×nh §ç, TrÞnh V¨n ThÞnh: BÖnh truyÒn nhiÔm MôC LôC

gia sóc, Nxb. N«ng th«n, Hμ Néi, 1960-1961.

2. Tr−êng §¹i häc N«ng nghiÖp I: BÖnh truyÒn nhiÔm gia sóc, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1998.

Trang

3. Handbook on animal diseases - Archie Hunter, Lêi Nhμ xuÊt b¶n

5

SVSV Project in Vietnam, 2000.

Lêi giíi thiÖu

7

4. D.J.

Taylor:

Pig diseases, Seventh Edition in Great Britain, 1999.

PHÇN CHUNG

9

5. R. Charles Povey: Infectious diseases of dogs, a clinical handbook. Guelph University, Canada, 1998.

C©u hái 1: Chi phÝ thó y trong ch¨n nu«i lμ g×?

9

6. B.W. Alnek with John Barnes, C.W. Loard, L.R.

C©u hái 2: T¹i sao ph¶i ®Þnh kú lμm vÖ sinh Ma Dorgald, Y.N. Aig: Diseases of poultry, 1999.

s¸t trïng chuång tr¹i hoÆc m«i tr−êng 7. TrÇn Minh Ch©u, Hå §×nh Chóc: BÖnh ë ®éng vËt ch¨n nu«i?

9

nu«i, Nxb. Khoa häc vμ Kü thuËt, 1988, t.III.

8. TrÇn §øc Hμ, Phïng H÷u ChÝnh: Sæ tay phßng trÞ s©u C©u hái 3: Cçh chän chÊt s¸t trïng thÝch hîp?

10

h¹i ong mËt, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1993.

C©u hái 4: BÖnh truyÒn nhiÔm lμ g×?

11

9. Bïi Quang TÒ: Gi¸o tr×nh bÖnh cña ®éng vËt thñy C©u hái 5: Tç h¹i cña bÖnh ký sinh trïng?

11

s¶n, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1998.

C©u hái 6: V¾cxin lμ g×? T¹i sao cÇn tiªm phßng?

12

10. Hoμng ThÞ Xu©n Mai: Thá vμ kü thuËt ch¨m sãc, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2005.

C©u hái 7: Kh¸ng huyÕt thanh lμ g×? Dïng 11. NguyÔn Duy Kho¸t: Sæ tay nu«i c¸ gia ®×nh, Nxb.

trong tr−êng hîp nμo? 13

N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2004.

C©u hái 8: Cç lo¹i thuèc kh¸ng sinh ch÷a 12. Ph¹m V¨n Kh¸nh: Kü thuËt nu«i c¸ tra vμ basa trong

®−îc bÖnh g×?

13

bÌ, Nxb. N«ng nghiÖp, Thμnh phè Hå ChÝ Minh, 2004.

C©u hái 9: Thuèc kh¸ng sinh cã ch÷a ®−îc 13. Ph¹m V¨n T×nh: Kü thuËt s¶n xuÊt gièng t«m só chÊt l−îng cao, Nxb. N«ng nghiÖp, Thμnh phè Hå

cç bÖnh g©y ra do virus kh«ng?

14

ChÝ Minh, 2004.

C©u hái 10: HiÖn t−îng kh¸ng thuèc lμ g×?

14

146

147

https://thuviensach.vn

TμI LIÖU THAM KH¶O

1. Phan §×nh §ç, TrÞnh V¨n ThÞnh: BÖnh truyÒn nhiÔm MôC LôC

gia sóc, Nxb. N«ng th«n, Hμ Néi, 1960-1961.

2. Tr−êng §¹i häc N«ng nghiÖp I: BÖnh truyÒn nhiÔm gia sóc, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1998.

Trang

3. Handbook on animal diseases - Archie Hunter, Lêi Nhμ xuÊt b¶n

5

SVSV Project in Vietnam, 2000.

Lêi giíi thiÖu

7

4. D.J.

Taylor:

Pig diseases, Seventh Edition in Great Britain, 1999.

PHÇN CHUNG

9

5. R. Charles Povey: Infectious diseases of dogs, a clinical handbook. Guelph University, Canada, 1998.

C©u hái 1: Chi phÝ thó y trong ch¨n nu«i lμ g×?

9

6. B.W. Alnek with John Barnes, C.W. Loard, L.R.

C©u hái 2: T¹i sao ph¶i ®Þnh kú lμm vÖ sinh Ma Dorgald, Y.N. Aig: Diseases of poultry, 1999.

s¸t trïng chuång tr¹i hoÆc m«i tr−êng 7. TrÇn Minh Ch©u, Hå §×nh Chóc: BÖnh ë ®éng vËt ch¨n nu«i?

9

nu«i, Nxb. Khoa häc vμ Kü thuËt, 1988, t.III.

8. TrÇn §øc Hμ, Phïng H÷u ChÝnh: Sæ tay phßng trÞ s©u C©u hái 3: Cçh chän chÊt s¸t trïng thÝch hîp?

10

h¹i ong mËt, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1993.

C©u hái 4: BÖnh truyÒn nhiÔm lμ g×?

11

9. Bïi Quang TÒ: Gi¸o tr×nh bÖnh cña ®éng vËt thñy C©u hái 5: Tç h¹i cña bÖnh ký sinh trïng?

11

s¶n, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1998.

C©u hái 6: V¾cxin lμ g×? T¹i sao cÇn tiªm phßng?

12

10. Hoμng ThÞ Xu©n Mai: Thá vμ kü thuËt ch¨m sãc, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2005.

C©u hái 7: Kh¸ng huyÕt thanh lμ g×? Dïng 11. NguyÔn Duy Kho¸t: Sæ tay nu«i c¸ gia ®×nh, Nxb.

trong tr−êng hîp nμo? 13

N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2004.

C©u hái 8: Cç lo¹i thuèc kh¸ng sinh ch÷a 12. Ph¹m V¨n Kh¸nh: Kü thuËt nu«i c¸ tra vμ basa trong

®−îc bÖnh g×?

13

bÌ, Nxb. N«ng nghiÖp, Thμnh phè Hå ChÝ Minh, 2004.

C©u hái 9: Thuèc kh¸ng sinh cã ch÷a ®−îc 13. Ph¹m V¨n T×nh: Kü thuËt s¶n xuÊt gièng t«m só chÊt l−îng cao, Nxb. N«ng nghiÖp, Thμnh phè Hå

cç bÖnh g©y ra do virus kh«ng?

14

ChÝ Minh, 2004.

C©u hái 10: HiÖn t−îng kh¸ng thuèc lμ g×?

14

146

147

https://thuviensach.vn

C©u hái 11: T−¬ng kþ thuèc lμ g×?

15

BÖNH ë TR¢U, Bß 34

C©u hái 12: T¹i sao cÇn cho gia sóc non bó C©u hái 25: Tr©u, bß bÞ sèt, s−ng hÇu, thë s÷a ®Çu?

16

khã, chÕt nhanh lμ bÖnh g×?

34

C©u hái 13: Ng−êi ch¨n nu«i ph¸t hiÖn ®−îc C©u hái 26: Bß sèt ®ét ngét cã ung næi trªn bÖnh cña vËt nu«i kh«ng vμ ph¶i lμm g×

m×nh, sê thÊy l¹o x¹o lμ bÖnh g×?

34

khi nghi cã bÖnh?

16

C©u hái 27: Tr©u, bß trong vô ®«ng xu©n hay bÞ ®æ ng· hoÆc ®−a tõ miÒn nói vÒ ®ång NH÷NG BÖNH CHUNG CHO

b»ng hay bÞ Øa ch¶y vμ chÕt lμ bÖnh g×?

35

NHIÒU LOμI VËT NU¤I 18

C©u hái 28:

Bª, nghÐ cã nhiÒu giun ®òa

C©u hái 14: BÖnh lë måm long mãng cã triÖu ch÷a b»ng thuèc g×?

36

chøng g×? phßng trÞ ra sao?

18

C©u hái 29: Cçh ch÷a khi bª, nghÐ bÞ ho ra C©u hái 15: BÖnh cóm gia cÇm l©y nhiÔm giun?

37

nh− thÕ nμo? 20 C©u hái 30: Tr©u, bß cã s¸n trong gan ch÷a C©u hái 16: BÖnh d¹i cã biÓu hiÖn thÕ nμo? 23

thÕ nμo? 37

C©u hái 17: BÖnh nhiÖt th¸n lμ g×?

24

C©u hái 31: Tr©u, bß bÞ ch−íng bông, ®Çy h¬i ch÷a nh− thÕ nμo? 38

C©u hái 18: DÊu hiÖu cña bÖnh viªm mμng C©u hái 32: Cçh ch÷a viªm vó cho bß c¸i?

39

n·o NhËt B¶n B?

26

C©u hái 33: Ve cã truyÒn bÖnh cho bß kh«ng?

40

C©u hái 19: BÖnh phã th−¬ng hμn cã biÓu hiÖn g×?

27

C©u hái 34: Bª, nghÐ Øa ph©n tr¾ng cßn do nguyªn nh©n nμo khç kh«ng?

42

C©u hái 20: BÖnh lao cã biÓu hiÖn thÕ nμo? 29

C©u hái 21: BÖnh sÈy thai truyÒn nhiÔm cã BÖNH ë NGùA 43

biÓu hiÖn g×?

30

C©u hái 35: Ngùa bÞ ho, sèt, loÐt mòi lμ bÖnh g×?

43

C©u hái 22: BÖnh uèn v¸n cã biÓu hiÖn g×?

31

C©u hái 36: Ngùa bá ¨n, sèt, ho, s−ng hÇu C©u hái 23: BÖnh g©y sèt, vμng da lμ bÖnh g×?

32

lμ bÖnh g×?

43

C©u hái 24: Gia sóc, gia cÇm ¨n thøc ¨n bÞ

C©u hái 37: Tiªm la trïng ký sinh ë ngùa lμ

Èm cã nÊm mèc cã ®éc h¹i g× kh«ng?

33

bÖnh g×?

44

148

149

https://thuviensach.vn

C©u hái 11: T−¬ng kþ thuèc lμ g×?

15

BÖNH ë TR¢U, Bß 34

C©u hái 12: T¹i sao cÇn cho gia sóc non bó C©u hái 25: Tr©u, bß bÞ sèt, s−ng hÇu, thë s÷a ®Çu?

16

khã, chÕt nhanh lμ bÖnh g×?

34

C©u hái 13: Ng−êi ch¨n nu«i ph¸t hiÖn ®−îc C©u hái 26: Bß sèt ®ét ngét cã ung næi trªn bÖnh cña vËt nu«i kh«ng vμ ph¶i lμm g×

m×nh, sê thÊy l¹o x¹o lμ bÖnh g×?

34

khi nghi cã bÖnh?

16

C©u hái 27: Tr©u, bß trong vô ®«ng xu©n hay bÞ ®æ ng· hoÆc ®−a tõ miÒn nói vÒ ®ång NH÷NG BÖNH CHUNG CHO

b»ng hay bÞ Øa ch¶y vμ chÕt lμ bÖnh g×?

35

NHIÒU LOμI VËT NU¤I 18

C©u hái 28:

Bª, nghÐ cã nhiÒu giun ®òa

C©u hái 14: BÖnh lë måm long mãng cã triÖu ch÷a b»ng thuèc g×?

36

chøng g×? phßng trÞ ra sao?

18

C©u hái 29: Cçh ch÷a khi bª, nghÐ bÞ ho ra C©u hái 15: BÖnh cóm gia cÇm l©y nhiÔm giun?

37

nh− thÕ nμo? 20 C©u hái 30: Tr©u, bß cã s¸n trong gan ch÷a C©u hái 16: BÖnh d¹i cã biÓu hiÖn thÕ nμo? 23

thÕ nμo? 37

C©u hái 17: BÖnh nhiÖt th¸n lμ g×?

24

C©u hái 31: Tr©u, bß bÞ ch−íng bông, ®Çy h¬i ch÷a nh− thÕ nμo? 38

C©u hái 18: DÊu hiÖu cña bÖnh viªm mμng C©u hái 32: Cçh ch÷a viªm vó cho bß c¸i?

39

n·o NhËt B¶n B?

26

C©u hái 33: Ve cã truyÒn bÖnh cho bß kh«ng?

40

C©u hái 19: BÖnh phã th−¬ng hμn cã biÓu hiÖn g×?

27

C©u hái 34: Bª, nghÐ Øa ph©n tr¾ng cßn do nguyªn nh©n nμo khç kh«ng?

42

C©u hái 20: BÖnh lao cã biÓu hiÖn thÕ nμo? 29

C©u hái 21: BÖnh sÈy thai truyÒn nhiÔm cã BÖNH ë NGùA 43

biÓu hiÖn g×?

30

C©u hái 35: Ngùa bÞ ho, sèt, loÐt mòi lμ bÖnh g×?

43

C©u hái 22: BÖnh uèn v¸n cã biÓu hiÖn g×?

31

C©u hái 36: Ngùa bá ¨n, sèt, ho, s−ng hÇu C©u hái 23: BÖnh g©y sèt, vμng da lμ bÖnh g×?

32

lμ bÖnh g×?

43

C©u hái 24: Gia sóc, gia cÇm ¨n thøc ¨n bÞ

C©u hái 37: Tiªm la trïng ký sinh ë ngùa lμ

Èm cã nÊm mèc cã ®éc h¹i g× kh«ng?

33

bÖnh g×?

44

148

149

https://thuviensach.vn

C©u hái 38: Ngùa bÞ ®au bông th−êng do C©u hái 52: BÖnh suyÔn ë lîn cã gièng bÖnh nguyªn nh©n g×?

44

suyÔn ë ng−êi? 53

C©u hái 39: Ngùa hay bÞ bÖnh giun, s¸n g×?

45

C©u hái 53: Lîn con Øa ph©n tr¾ng cã cçh nμo ch÷a khái?

54

BÖNH ë D£, CõU 46

C©u hái 54: Lîn hay nhiÔm lo¹i giun, s¸n C©u hái 40: BÖnh lë m«i cña dª, cõu lμ

g×? Cçh tÈy giun, s¸n?

55

bÖnh g×?

46

BÖNH ë CHã 57

C©u hái 41: BÖnh ®Ëu cõu cã biÓu hiÖn g×?

46

C©u hái 42: Dª, cõu bÞ ho, sèt, biÕng ¨n, thë C©u hái 55: BÖnh ca re cña chã cã ®Æc ®iÓm g×?

57

khã ch÷a b»ng cçh nμo? 47

C©u hái 56: Chã ®i Øa ra m¸u råi chÕt lμ

C©u hái 43: Dª, cõu cã bÖnh giun g× ë ruét?

47

bÖnh g×?

58

C©u hái 44: Dª, cõu cã m¾c bÖnh giun phæi C©u hái 57: Chã cã bÞ bÖnh viªm gan kh«ng?

58

nh− tr©u, bß kh«ng?

47

C©u hái 58: Chã bÞ vμng da lμ bÖnh g×?

59

C©u hái 45: Dª, cõu bÞ Øa ch¶y lμ do nguyªn C©u hái 59: Giun, s¸n cã g©y h¹i cho chã kh«ng?

59

nh©n g×?

48

BÖNH ë THá 61

BÖNH ë LîN 49

C©u hái 60: Cçh ch÷a bÖnh cÇu ký trïng ë thá?

61

C©u hái 46: Cçh phßng, trÞ bÖnh dÞch t¶ lîn?

49

C©u hái 61: Thá hay bÞ bÖnh g× ë ®−êng tiªu C©u hái 47: Lîn sèt ®ét ngét, thë khã, bá ¨n ho¸?

61

lμ bÖnh g×?

50

C©u hái 62: Thá bÞ mäc cç u trªn ng−êi lμ

C©u hái 48: Lîn bÞ sèt trªn da næi vÕt ®á h×nh bÖnh g×?

62

vu«ng, h×nh trßn lμ bÖnh g×?

50

BÖNH ë GIA CÇM 63

C©u hái 49: BÖnh phã th−¬ng hμn cã triÖu chøng g×?

51

C©u hái 63: BÖnh gμ rï lμ bÖnh g×? Cçh C©u hái 50: BÖnh liªn tô cÇu ch÷a b»ng phßng vμ ch÷a bÖnh?

63

thuèc g×?

51

C©u hái 64: Gμ, vÞt hay chÕt ®ét ngét lμ

C©u hái 51: Nªu ®Æc ®iÓm cña bÖnh ®Ëu lîn bÖnh g×?

63

vμ cçh ch÷a?

52

C©u hái 65: Gumboro lμ bÖnh g×?

64

150

151

https://thuviensach.vn

C©u hái 38: Ngùa bÞ ®au bông th−êng do C©u hái 52: BÖnh suyÔn ë lîn cã gièng bÖnh nguyªn nh©n g×?

44

suyÔn ë ng−êi? 53

C©u hái 39: Ngùa hay bÞ bÖnh giun, s¸n g×?

45

C©u hái 53: Lîn con Øa ph©n tr¾ng cã cçh nμo ch÷a khái?

54

BÖNH ë D£, CõU 46

C©u hái 54: Lîn hay nhiÔm lo¹i giun, s¸n C©u hái 40: BÖnh lë m«i cña dª, cõu lμ

g×? Cçh tÈy giun, s¸n?

55

bÖnh g×?

46

BÖNH ë CHã 57

C©u hái 41: BÖnh ®Ëu cõu cã biÓu hiÖn g×?

46

C©u hái 42: Dª, cõu bÞ ho, sèt, biÕng ¨n, thë C©u hái 55: BÖnh ca re cña chã cã ®Æc ®iÓm g×?

57

khã ch÷a b»ng cçh nμo? 47

C©u hái 56: Chã ®i Øa ra m¸u råi chÕt lμ

C©u hái 43: Dª, cõu cã bÖnh giun g× ë ruét?

47

bÖnh g×?

58

C©u hái 44: Dª, cõu cã m¾c bÖnh giun phæi C©u hái 57: Chã cã bÞ bÖnh viªm gan kh«ng?

58

nh− tr©u, bß kh«ng?

47

C©u hái 58: Chã bÞ vμng da lμ bÖnh g×?

59

C©u hái 45: Dª, cõu bÞ Øa ch¶y lμ do nguyªn C©u hái 59: Giun, s¸n cã g©y h¹i cho chã kh«ng?

59

nh©n g×?

48

BÖNH ë THá 61

BÖNH ë LîN 49

C©u hái 60: Cçh ch÷a bÖnh cÇu ký trïng ë thá?

61

C©u hái 46: Cçh phßng, trÞ bÖnh dÞch t¶ lîn?

49

C©u hái 61: Thá hay bÞ bÖnh g× ë ®−êng tiªu C©u hái 47: Lîn sèt ®ét ngét, thë khã, bá ¨n ho¸?

61

lμ bÖnh g×?

50

C©u hái 62: Thá bÞ mäc cç u trªn ng−êi lμ

C©u hái 48: Lîn bÞ sèt trªn da næi vÕt ®á h×nh bÖnh g×?

62

vu«ng, h×nh trßn lμ bÖnh g×?

50

BÖNH ë GIA CÇM 63

C©u hái 49: BÖnh phã th−¬ng hμn cã triÖu chøng g×?

51

C©u hái 63: BÖnh gμ rï lμ bÖnh g×? Cçh C©u hái 50: BÖnh liªn tô cÇu ch÷a b»ng phßng vμ ch÷a bÖnh?

63

thuèc g×?

51

C©u hái 64: Gμ, vÞt hay chÕt ®ét ngét lμ

C©u hái 51: Nªu ®Æc ®iÓm cña bÖnh ®Ëu lîn bÖnh g×?

63

vμ cçh ch÷a?

52

C©u hái 65: Gumboro lμ bÖnh g×?

64

150

151

https://thuviensach.vn

C©u hái 66: VÞt Øa ch¶y, s−ng ®Çu, s· c¸nh C©u hái 82: Gia cÇm mæ, c¾n lÉn nhau lμ bÞ

lμ bÖnh g×?

65

bÖnh g×?

77

C©u hái 67: VÞt con chÕt ®ét ngét sau khi co C©u hái 83: BÖnh L¬ c« lμ bÖnh g×?

78

giËt lμ bÖnh g×?

65

C©u hái 68: Ngçng cã bÞ bÖnh dÞch t¶ kh«ng?

66

BÖNH ë CHIM CóT 80

C©u hái 69: VÞt con bÞ s−ng mÐp, thë khã lμ

C©u hái 84: Cçh phßng, trÞ bÖnh th−¬ng hμn bÖnh g×?

67

ë chim cót?

80

C©u hái 70: BÖnh hen thë cña gμ lμ bÖnh g×?

67

C©u hái 85: BÖnh hen thë cña cót ch÷a b»ng C©u hái 71: TriÖu chøng cña vÞt nu«i bÞ ngé cçh nμo? 81

®éc do nÊm mèc?

68

C©u hái 86: Cçh ch÷a bÖnh cÇu trïng ë cót?

81

C©u hái 72: Gia cÇm cã nhiÒu giun, s¸n trong ph©n ph¶i ch÷a thÕ nμo? 68

C©u hái 87: BÖnh thiÕu vitamin A vμ E ë C©u hái 73: VÞt nu«i hay bÞ b−íu cæ lμ bÖnh g×?

68

chim cót cã biÓu hiÖn g×?

82

C©u hái 74: Gμ c«ng nghiÖp bÞ liÖt, ®ång tö C©u hái 88: Cót nu«i thÞt vμ cót ®Î bÞ b¹i m¾t teo nhá lμ bÖnh g×?

69

liÖt lμ bÖnh g×?

83

C©u hái 75: Cçh phßng vμ ch÷a bÖnh ®Ëu C©u hái 89: Cót bÞ viªm loÐt ruét lμ bÖnh g×?

83

ë gia cÇm?

70

C©u hái 90: T¹i sao cót mæ l«ng nhau?

84

C©u hái 76: Gia cÇm cã m¾c bÖnh nÊm phæi C©u hái 91: Chim cót ngé ®éc thøc ¨n do ®©u?

85

kh«ng?

71

C©u hái 77: §· tÈy giun, s¸n nh−ng gμ t©y BÖNH ë ONG MËT 87

vÉn bÞ Øa ch¶y lμ bÖnh g×?

72

C©u hái 92: Ong mËt th−êng m¾c bÖnh g×?

87

C©u hái 78: BÖnh viªm thanh khÝ qu¶n truyÒn C©u hái 93: Êu trïng ong th−êng m¾c bÖnh g×?

87

nhiÔm cã nguy hiÓm kh«ng?

73

C©u hái 79: Cçh phßng vμ ch÷a bÖnh cÇu C©u hái 94: Êu trïng vμ ong tr−ëng thμnh trïng?

74

hay m¾c bÖnh g×?

91

C©u hái 80: BÖnh thiÕu vitamin B1 cã triÖu C©u hái 95: BÖnh nhiÔm trïng cña ong tr−ëng chøng g×?

76

thμnh cã biÓu hiÖn g×?

92

C©u hái 81: BÖnh thiÕu vitamin B2 cã biÓu C©u hái 96: Ong cã hay bÞ ngé ®éc kh«ng, hiÖn g×?

77

biÓu hiÖn thÕ nμo? 93

152

153

https://thuviensach.vn

C©u hái 66: VÞt Øa ch¶y, s−ng ®Çu, s· c¸nh C©u hái 82: Gia cÇm mæ, c¾n lÉn nhau lμ bÞ

lμ bÖnh g×?

65

bÖnh g×?

77

C©u hái 67: VÞt con chÕt ®ét ngét sau khi co C©u hái 83: BÖnh L¬ c« lμ bÖnh g×?

78

giËt lμ bÖnh g×?

65

C©u hái 68: Ngçng cã bÞ bÖnh dÞch t¶ kh«ng?

66

BÖNH ë CHIM CóT 80

C©u hái 69: VÞt con bÞ s−ng mÐp, thë khã lμ

C©u hái 84: Cçh phßng, trÞ bÖnh th−¬ng hμn bÖnh g×?

67

ë chim cót?

80

C©u hái 70: BÖnh hen thë cña gμ lμ bÖnh g×?

67

C©u hái 85: BÖnh hen thë cña cót ch÷a b»ng C©u hái 71: TriÖu chøng cña vÞt nu«i bÞ ngé cçh nμo? 81

®éc do nÊm mèc?

68

C©u hái 86: Cçh ch÷a bÖnh cÇu trïng ë cót?

81

C©u hái 72: Gia cÇm cã nhiÒu giun, s¸n trong ph©n ph¶i ch÷a thÕ nμo? 68

C©u hái 87: BÖnh thiÕu vitamin A vμ E ë C©u hái 73: VÞt nu«i hay bÞ b−íu cæ lμ bÖnh g×?

68

chim cót cã biÓu hiÖn g×?

82

C©u hái 74: Gμ c«ng nghiÖp bÞ liÖt, ®ång tö C©u hái 88: Cót nu«i thÞt vμ cót ®Î bÞ b¹i m¾t teo nhá lμ bÖnh g×?

69

liÖt lμ bÖnh g×?

83

C©u hái 75: Cçh phßng vμ ch÷a bÖnh ®Ëu C©u hái 89: Cót bÞ viªm loÐt ruét lμ bÖnh g×?

83

ë gia cÇm?

70

C©u hái 90: T¹i sao cót mæ l«ng nhau?

84

C©u hái 76: Gia cÇm cã m¾c bÖnh nÊm phæi C©u hái 91: Chim cót ngé ®éc thøc ¨n do ®©u?

85

kh«ng?

71

C©u hái 77: §· tÈy giun, s¸n nh−ng gμ t©y BÖNH ë ONG MËT 87

vÉn bÞ Øa ch¶y lμ bÖnh g×?

72

C©u hái 92: Ong mËt th−êng m¾c bÖnh g×?

87

C©u hái 78: BÖnh viªm thanh khÝ qu¶n truyÒn C©u hái 93: Êu trïng ong th−êng m¾c bÖnh g×?

87

nhiÔm cã nguy hiÓm kh«ng?

73

C©u hái 79: Cçh phßng vμ ch÷a bÖnh cÇu C©u hái 94: Êu trïng vμ ong tr−ëng thμnh trïng?

74

hay m¾c bÖnh g×?

91

C©u hái 80: BÖnh thiÕu vitamin B1 cã triÖu C©u hái 95: BÖnh nhiÔm trïng cña ong tr−ëng chøng g×?

76

thμnh cã biÓu hiÖn g×?

92

C©u hái 81: BÖnh thiÕu vitamin B2 cã biÓu C©u hái 96: Ong cã hay bÞ ngé ®éc kh«ng, hiÖn g×?

77

biÓu hiÖn thÕ nμo? 93

152

153

https://thuviensach.vn

§ÆC §IÓM SINH HäC CñA C©u hái 111: Tμ qu¶n trïng lμ bÖnh g× ë c¸?

120

CÇ LOμI C¸ NU¤I

95

C©u hái 112: BÖnh trïng qu¶ d−a cã ®Æc

®iÓm g×?

122

BÖNH ë T¤M, C¸ 102

C©u hái 113: CçhÐp gièng bÞ kÐm ¨n, quÉy C©u hái 97: Nu«i t«m, c¸ trong ao, ®Çm cã m¹nh, cong ®u«i, n¾p mang bÞ kªnh lªn cÇn ®Çu t− ®Ó phßng vμ trÞ bÖnh kh«ng?

102

lμ bÖnh g×?

123

C©u hái 98: Nh÷ng nguyªn nh©n nμo lμm C©u hái 114: Trªn da vμ v©y cña cçhÐp c¸, t«m ph¸t sinh bÖnh?

103

gièng cã cç h¹t h×nh cÇu mμu tr¾ng lμ

C©u hái 99: Cç biÖn ph¸p chÝnh phßng bÖnh bÖnh g×?

124

cho c¸, t«m lμ g×?

104

C©u hái 115: BÖnh trïng b¸nh xe lμ bÖnh g×?

124

C©u hái 100: Cã thÓ dïng thuèc g× ®Ó phßng C©u hái 116:

BÖnh trïng loa kÌn cã ®Æc

bÖnh cho c¸?

105

®iÓm g×?

126

C©u hái 101: B»ng m¾t th−êng cã thÓ chÈn C©u hái 117: BÖnh trïng má neo lμ bÖnh g×?

126

®o¸n bÖnh cho c¸ ®−îc kh«ng?

106

C©u hái 118: BÖnh rËn c¸ lμ g×?

127

C©u hái 102: Khi ch÷a bÖnh cho cçÇn chó C©u hái 119: BÖnh dinh d−ìng ë c¸ lμ g×?

128

ý ®iÓm g×?

107

C©u hái 120: Ao nu«i c¸, t«m bÞ thiÕu «xy cã C©u hái 103: CçhÐp bÞ ®èm ®á lμ bÖnh g×?

108

biÓu hiÖn g×?

129

C©u hái 104: C¸ tr¾m cá bÞ chÕt, m¾t låi vμ

C©u hái 121: BÖnh MBV ( Monodon xuÊt huyÕt lμ bÖnh g×?

109

baculovirus) ë t«m lμ g×?

130

C©u hái 105: C¸ bÞ lë loÐt lμ bÖnh g×?

110

C©u hái 122: Héi chøng ®èm tr¾ng lμ bÖnh g×?

131

C©u hái 106: BÖnh nhiÔm trïng m¸u ®èm C©u hái 123: BÖnh ®Çu vμng lμ bÖnh g×?

132

®á cã biÓu hiÖn g×?

113

C©u hái 124: BÖnh do vi khuÈn Vibrio lμ

C©u hái 107: BÖnh tr¾ng ®u«i lμ bÖnh g×?

116

bÖnh g×?

132

C©u hái 108: BÖnh thèi mang c¸ lμ do nguyªn C©u hái 125: BÖnh vi khuÈn d¹ng sîi lμ g×?

133

nh©n g×?

117

C©u hái 126: T«m só cã bÞ bÖnh do nÊm kh«ng?

134

C©u hái 109: BÖnh nÊm mang ë cçã dÊu Phô lôc

135

hiÖu g× vμ cçh phßng vμ trÞ bÖnh?

118

Tμi liÖu tham kh¶o

146

C©u hái 110: BÖnh nÊm thñy mi lμ bÖnh g×?

119

154

155

https://thuviensach.vn

§ÆC §IÓM SINH HäC CñA C©u hái 111: Tμ qu¶n trïng lμ bÖnh g× ë c¸?

120

CÇ LOμI C¸ NU¤I

95

C©u hái 112: BÖnh trïng qu¶ d−a cã ®Æc

®iÓm g×?

122

BÖNH ë T¤M, C¸ 102

C©u hái 113: CçhÐp gièng bÞ kÐm ¨n, quÉy C©u hái 97: Nu«i t«m, c¸ trong ao, ®Çm cã m¹nh, cong ®u«i, n¾p mang bÞ kªnh lªn cÇn ®Çu t− ®Ó phßng vμ trÞ bÖnh kh«ng?

102

lμ bÖnh g×?

123

C©u hái 98: Nh÷ng nguyªn nh©n nμo lμm C©u hái 114: Trªn da vμ v©y cña cçhÐp c¸, t«m ph¸t sinh bÖnh?

103

gièng cã cç h¹t h×nh cÇu mμu tr¾ng lμ

C©u hái 99: Cç biÖn ph¸p chÝnh phßng bÖnh bÖnh g×?

124

cho c¸, t«m lμ g×?

104

C©u hái 115: BÖnh trïng b¸nh xe lμ bÖnh g×?

124

C©u hái 100: Cã thÓ dïng thuèc g× ®Ó phßng C©u hái 116:

BÖnh trïng loa kÌn cã ®Æc

bÖnh cho c¸?

105

®iÓm g×?

126

C©u hái 101: B»ng m¾t th−êng cã thÓ chÈn C©u hái 117: BÖnh trïng má neo lμ bÖnh g×?

126

®o¸n bÖnh cho c¸ ®−îc kh«ng?

106

C©u hái 118: BÖnh rËn c¸ lμ g×?

127

C©u hái 102: Khi ch÷a bÖnh cho cçÇn chó C©u hái 119: BÖnh dinh d−ìng ë c¸ lμ g×?

128

ý ®iÓm g×?

107

C©u hái 120: Ao nu«i c¸, t«m bÞ thiÕu «xy cã C©u hái 103: CçhÐp bÞ ®èm ®á lμ bÖnh g×?

108

biÓu hiÖn g×?

129

C©u hái 104: C¸ tr¾m cá bÞ chÕt, m¾t låi vμ

C©u hái 121: BÖnh MBV ( Monodon xuÊt huyÕt lμ bÖnh g×?

109

baculovirus) ë t«m lμ g×?

130

C©u hái 105: C¸ bÞ lë loÐt lμ bÖnh g×?

110

C©u hái 122: Héi chøng ®èm tr¾ng lμ bÖnh g×?

131

C©u hái 106: BÖnh nhiÔm trïng m¸u ®èm C©u hái 123: BÖnh ®Çu vμng lμ bÖnh g×?

132

®á cã biÓu hiÖn g×?

113

C©u hái 124: BÖnh do vi khuÈn Vibrio lμ

C©u hái 107: BÖnh tr¾ng ®u«i lμ bÖnh g×?

116

bÖnh g×?

132

C©u hái 108: BÖnh thèi mang c¸ lμ do nguyªn C©u hái 125: BÖnh vi khuÈn d¹ng sîi lμ g×?

133

nh©n g×?

117

C©u hái 126: T«m só cã bÞ bÖnh do nÊm kh«ng?

134

C©u hái 109: BÖnh nÊm mang ë cçã dÊu Phô lôc

135

hiÖu g× vμ cçh phßng vμ trÞ bÖnh?

118

Tμi liÖu tham kh¶o

146

C©u hái 110: BÖnh nÊm thñy mi lμ bÖnh g×?

119

154

155

https://thuviensach.vn

ChÞu trçh nhiÖm xuÊt b¶n TS. NguyÔn duy hïng

ChÞu trçh nhiÖm néi dung

Ts. Lª quang kh«i

Biªn tËp néi dung: TS. §ç Quang dòng TrÇn thÞ thanh phiÖt

TrÇn thÞ thu

Tr×nh bμy b×a:

d−¬ng th¸i s¬n

ChÕ b¶n vi tÝnh: trÇn thÞ ph−¬ng hoa Söa b¶n in:

hoμi linh

§äc sçh mÉu:

ban kinh tÕ

156

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

- Blank Page

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page

Blank Page

Blank Page