https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

CÔNG NGHỆ SINH HỌC

CHO NÔNG DÂN

NUÔI TRỒNG THỦY ĐẶC SẢN

https://thuviensach.vn

nhãm biªn so¹n néi dung lª thanh b×nh

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

lª xu©n tμi

nguyÔn thÞ xu©n

Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn ThÕ Kû

hiÖu ®Ýnh

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

gs. ts. nguyÔn thiÖn, Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam TS. NguyÔn Duy Hïng

ban biªn tËp néi dung

Thμnh viªn

Chñ tÞch Héi ®ång: TS. Lª Xu©n Rao, TS. NguyÔn An Tiªm

Gi¸m ®èc Së Khoa häc c«ng nghÖ Hμ Néi TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

ThS. Vò Nh− H¹nh, Gi¸m ®èc Trung t©m Tin NguyÔn Vò Thanh H¶o

häc vμ Th«ng tin khoa häc c«ng nghÖ

NguyÔn Thu T©m, Th− ký Tßa so¹n T¹p chÝ

Th¨ng Long Khoa häc vμ C«ng nghÖ

Mai ThÞ Xu©n, Biªn tËp viªn RPC

2

https://thuviensach.vn

CÔNG NGHỆ SINH HỌC

CHO NÔNG DÂN

NUÔI TRỒNG THỦY ĐẶC SẢN

NHÀ XUẤT BẢN

NHÀ XUẤT BẢN HÀ NỘI

CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HÀ NỘI - 2012

https://thuviensach.vn

nhãm biªn so¹n néi dung lª thanh b×nh

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n

lª xu©n tμi

nguyÔn thÞ xu©n

Chñ tÞch Héi ®ång

TS. NguyÔn ThÕ Kû

hiÖu ®Ýnh

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

gs. ts. nguyÔn thiÖn, Héi Ch¨n nu«i ViÖt Nam TS. NguyÔn Duy Hïng

ban biªn tËp néi dung

Thμnh viªn

Chñ tÞch Héi ®ång: TS. Lª Xu©n Rao, TS. NguyÔn An Tiªm

Gi¸m ®èc Së Khoa häc c«ng nghÖ Hμ Néi TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

ThS. Vò Nh− H¹nh, Gi¸m ®èc Trung t©m Tin NguyÔn Vò Thanh H¶o

häc vμ Th«ng tin khoa häc c«ng nghÖ

NguyÔn Thu T©m, Th− ký Tßa so¹n T¹p chÝ

Th¨ng Long Khoa häc vμ C«ng nghÖ

Mai ThÞ Xu©n, Biªn tËp viªn RPC

2

https://thuviensach.vn

chó dÉn nhμ xuÊt b¶n Thùc hiÖn §Ò ¸n trang bÞ sçh cho c¬ së x·, ph−êng, thÞ trÊn cña Ban Tuyªn gi¸o Trung −¬ng vμ

nh»m triÓn khai Ch−¬ng tr×nh träng ®iÓm ph¸t triÓn vμ øng dông c«ng nghÖ sinh häc trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n ®Õn n¨m 2020 ®· ®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ phª duyÖt víi môc tiªu t¹o ra cç gièng c©y trång, vËt nu«i, chñng vi sinh vËt, cç chÕ

phÈm c«ng nghÖ sinh häc n«ng nghiÖp míi cã n¨ng suÊt, chÊt l−îng vμ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, phôc vô tèt nhu cÇu chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt phèi hîp cïng Nhμ xuÊt b¶n Hμ

Néi xuÊt b¶n cuèn sçh C«ng nghÖ sinh häc cho n«ng d©n nu«i trång thñy ®Æc s¶n.

Cuèn sçh gåm hai phÇn. PhÇn I. C«ng nghÖ sinh häc trong ch¨n nu«i thñy s¶n; PhÇn II. Nh©n gièng vμ

nu«i mét sè lo¹i thñy s¶n phæ biÕn.

§©y lμ cuèn sçh n»m trong bé sçh C«ng nghÖ

sinh häc cho n«ng d©n, ®−îc coi lμ cÈm nang cña bμ con n«ng d©n trong viÖc ®Èy nhanh qu¸ tr×nh sö dông c«ng nghÖ sinh häc trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp.

Xin giíi thiÖu cuèn sçh cïng b¹n ®äc.

Th¸ng 11 n¨m 2012

NHμ XUÊT B¶N CHÝNH TRÞ QUèC GIA - sù thËt 5

6

https://thuviensach.vn

chó dÉn nhμ xuÊt b¶n Thùc hiÖn §Ò ¸n trang bÞ sçh cho c¬ së x·, ph−êng, thÞ trÊn cña Ban Tuyªn gi¸o Trung −¬ng vμ

nh»m triÓn khai Ch−¬ng tr×nh träng ®iÓm ph¸t triÓn vμ øng dông c«ng nghÖ sinh häc trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n ®Õn n¨m 2020 ®· ®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ phª duyÖt víi môc tiªu t¹o ra cç gièng c©y trång, vËt nu«i, chñng vi sinh vËt, cç chÕ

phÈm c«ng nghÖ sinh häc n«ng nghiÖp míi cã n¨ng suÊt, chÊt l−îng vμ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, phôc vô tèt nhu cÇu chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt phèi hîp cïng Nhμ xuÊt b¶n Hμ

Néi xuÊt b¶n cuèn sçh C«ng nghÖ sinh häc cho n«ng d©n nu«i trång thñy ®Æc s¶n.

Cuèn sçh gåm hai phÇn. PhÇn I. C«ng nghÖ sinh häc trong ch¨n nu«i thñy s¶n; PhÇn II. Nh©n gièng vμ

nu«i mét sè lo¹i thñy s¶n phæ biÕn.

§©y lμ cuèn sçh n»m trong bé sçh C«ng nghÖ

sinh häc cho n«ng d©n, ®−îc coi lμ cÈm nang cña bμ con n«ng d©n trong viÖc ®Èy nhanh qu¸ tr×nh sö dông c«ng nghÖ sinh häc trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp.

Xin giíi thiÖu cuèn sçh cïng b¹n ®äc.

Th¸ng 11 n¨m 2012

NHμ XUÊT B¶N CHÝNH TRÞ QUèC GIA - sù thËt 5

6

https://thuviensach.vn

dông nhanh nhÊt trong n«ng nghiÖp. ViÖc n«ng d©n ®−a c©y trång c«ng nghÖ sinh häc vμo canh tç víi tèc ®é rÊt cao ®· cho thÊy c©y trång c«ng nghÖ sinh häc ®ang ph¸t triÓn rÊt tèt, mang l¹i lîi Lêi nãi ®Çu

Ých vÒ kinh tÕ, m«i tr−êng, søc khoÎ vμ x· héi cho n«ng d©n ë cç n−íc ph¸t triÓn vμ ®ang ph¸t triÓn.

C«ng nghÖ sinh häc lμ mét b−íc tiÕn míi nhÊt Ch−¬ng tr×nh träng ®iÓm ph¸t triÓn vμ øng trong nç lùc l©u dμi chinh phôc tù nhiªn ®Ó n©ng dông c«ng nghÖ sinh häc trong lÜnh vùc n«ng cao ®êi sèng vμ søc kháe con ng−êi.

nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n ®Õn n¨m 2020

Môc tiªu cña c«ng nghÖ sinh häc lμ n©ng cao

®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ phª duyÖt víi môc tiªu n¨ng suÊt vμ nh÷ng ®Æc tÝnh tèt cña cç s¶n phÈm t¹o ra cç gièng c©y trång, vËt nu«i, chñng vi sinh vËt, cç chÕ phÈm c«ng nghÖ sinh häc n«ng nghiÖp l−¬ng thùc cã nguån gèc ®éng vËt vμ thùc vËt gãp míi cã n¨ng suÊt, chÊt l−îng vμ hiÖu qu¶ kinh tÕ

phÇn gi¶m n¹n ®ãi, ®¸p øng nhu cÇu l−¬ng thùc cao, phôc vô tèt nhu cÇu chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ

cña mét hμnh tinh víi d©n sè ®ang gia t¨ng vÒ sè trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng l−îng vμ n©ng tuæi thä trong khi vÉn gi¶m ®−îc th«n. Giai ®o¹n 2006 - 2010, Ch−¬ng tr×nh ®· t¹o nh÷ng tç ®éng tiªu cùc ®èi víi m«i tr−êng.

ra hoÆc tiÕp nhËn vμ lμm chñ ®−îc mét sè c«ng

§Õn n¨m 2007, cã 23 quèc gia canh tç c©y nghÖ sinh häc hiÖn ®¹i, øng dông cã hiÖu qu¶ vμo trång c«ng nghÖ sinh häc bao gåm 12 n−íc ®ang s¶n xuÊt, chän t¹o ®−îc mét sè gièng c©y trång, ph¸t triÓn vμ 11 n−íc c«ng nghiÖp. Hoa Kú, vËt nu«i b»ng kü thuËt sinh häc ph©n tö vμ ¸p çhentina, Braxin, Cana®a, Ên §é vμ Trung Quèc dông vμo s¶n xuÊt; chän t¹o ®−îc mét sè dßng c©y lμ nh÷ng quèc gia ®−a c©y trång c«ng nghÖ sinh trång biÕn ®æi gen trong ph¹m vi phßng thÝ

häc vμo canh tç nhiÒu nhÊt. Tæng diÖn tÝch ®Êt nghiÖm vμ thö nghiÖm trªn ®ång ruéng.

trång c©y c«ng nghÖ sinh häc tõ n¨m 1996 ®Õn Nh»m gãp phÇn ®Èy nhanh qu¸ tr×nh sö dông n¨m 2007 ®¹t 690 triÖu ha (1,7 tû mÉu) t¨ng 67

c«ng nghÖ sinh häc trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lÇn so víi n¨m 1996 víi gi¸ trÞ thÞ tr−êng c©y Trung t©m Tin häc vμ Th«ng tin khoa häc c«ng trång c«ng nghÖ sinh häc theo −íc tÝnh cña H·ng nghÖ phèi hîp víi Trung t©m Nghiªn cøu hç trî ph©n tÝch thÞ tr−êng Cropnosis lμ 6,9 tû ®«la, ®−a xuÊt b¶n tæ chøc biªn so¹n vμ xuÊt b¶n bé sçh c«ng nghÖ sinh häc trë thμnh thμnh tùu ®−îc øng

“C«ng nghÖ sinh häc cho n«ng d©n”.

7

8

https://thuviensach.vn

dông nhanh nhÊt trong n«ng nghiÖp. ViÖc n«ng d©n ®−a c©y trång c«ng nghÖ sinh häc vμo canh tç víi tèc ®é rÊt cao ®· cho thÊy c©y trång c«ng nghÖ sinh häc ®ang ph¸t triÓn rÊt tèt, mang l¹i lîi Lêi nãi ®Çu

Ých vÒ kinh tÕ, m«i tr−êng, søc khoÎ vμ x· héi cho n«ng d©n ë cç n−íc ph¸t triÓn vμ ®ang ph¸t triÓn.

C«ng nghÖ sinh häc lμ mét b−íc tiÕn míi nhÊt Ch−¬ng tr×nh träng ®iÓm ph¸t triÓn vμ øng trong nç lùc l©u dμi chinh phôc tù nhiªn ®Ó n©ng dông c«ng nghÖ sinh häc trong lÜnh vùc n«ng cao ®êi sèng vμ søc kháe con ng−êi.

nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng th«n ®Õn n¨m 2020

Môc tiªu cña c«ng nghÖ sinh häc lμ n©ng cao

®−îc Thñ t−íng ChÝnh phñ phª duyÖt víi môc tiªu n¨ng suÊt vμ nh÷ng ®Æc tÝnh tèt cña cç s¶n phÈm t¹o ra cç gièng c©y trång, vËt nu«i, chñng vi sinh vËt, cç chÕ phÈm c«ng nghÖ sinh häc n«ng nghiÖp l−¬ng thùc cã nguån gèc ®éng vËt vμ thùc vËt gãp míi cã n¨ng suÊt, chÊt l−îng vμ hiÖu qu¶ kinh tÕ

phÇn gi¶m n¹n ®ãi, ®¸p øng nhu cÇu l−¬ng thùc cao, phôc vô tèt nhu cÇu chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ

cña mét hμnh tinh víi d©n sè ®ang gia t¨ng vÒ sè trong lÜnh vùc n«ng nghiÖp vμ ph¸t triÓn n«ng l−îng vμ n©ng tuæi thä trong khi vÉn gi¶m ®−îc th«n. Giai ®o¹n 2006 - 2010, Ch−¬ng tr×nh ®· t¹o nh÷ng tç ®éng tiªu cùc ®èi víi m«i tr−êng.

ra hoÆc tiÕp nhËn vμ lμm chñ ®−îc mét sè c«ng

§Õn n¨m 2007, cã 23 quèc gia canh tç c©y nghÖ sinh häc hiÖn ®¹i, øng dông cã hiÖu qu¶ vμo trång c«ng nghÖ sinh häc bao gåm 12 n−íc ®ang s¶n xuÊt, chän t¹o ®−îc mét sè gièng c©y trång, ph¸t triÓn vμ 11 n−íc c«ng nghiÖp. Hoa Kú, vËt nu«i b»ng kü thuËt sinh häc ph©n tö vμ ¸p çhentina, Braxin, Cana®a, Ên §é vμ Trung Quèc dông vμo s¶n xuÊt; chän t¹o ®−îc mét sè dßng c©y lμ nh÷ng quèc gia ®−a c©y trång c«ng nghÖ sinh trång biÕn ®æi gen trong ph¹m vi phßng thÝ

häc vμo canh tç nhiÒu nhÊt. Tæng diÖn tÝch ®Êt nghiÖm vμ thö nghiÖm trªn ®ång ruéng.

trång c©y c«ng nghÖ sinh häc tõ n¨m 1996 ®Õn Nh»m gãp phÇn ®Èy nhanh qu¸ tr×nh sö dông n¨m 2007 ®¹t 690 triÖu ha (1,7 tû mÉu) t¨ng 67

c«ng nghÖ sinh häc trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp lÇn so víi n¨m 1996 víi gi¸ trÞ thÞ tr−êng c©y Trung t©m Tin häc vμ Th«ng tin khoa häc c«ng trång c«ng nghÖ sinh häc theo −íc tÝnh cña H·ng nghÖ phèi hîp víi Trung t©m Nghiªn cøu hç trî ph©n tÝch thÞ tr−êng Cropnosis lμ 6,9 tû ®«la, ®−a xuÊt b¶n tæ chøc biªn so¹n vμ xuÊt b¶n bé sçh c«ng nghÖ sinh häc trë thμnh thμnh tùu ®−îc øng

“C«ng nghÖ sinh häc cho n«ng d©n”.

7

8

https://thuviensach.vn

§©y lμ lÇn xuÊt b¶n ®Çu tiªn cho tñ sçh x·, ph−êng, thÞ trÊn nªn khã tr¸nh khái cã nh÷ng thiÕu sãt, mong b¹n ®äc gãp ý, chØnh söa ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc hoμn thiÖn h¬n. Xin c¶m ¬n!

ban biªn tËp néi dung

9

10

https://thuviensach.vn

§©y lμ lÇn xuÊt b¶n ®Çu tiªn cho tñ sçh x·, ph−êng, thÞ trÊn nªn khã tr¸nh khái cã nh÷ng thiÕu sãt, mong b¹n ®äc gãp ý, chØnh söa ®Ó lÇn xuÊt b¶n sau ®−îc hoμn thiÖn h¬n. Xin c¶m ¬n!

ban biªn tËp néi dung

9

10

https://thuviensach.vn

lμ mét chiÕn l−îc ph¸t triÓn ch¨n nu«i bÒn v÷ng ë cç n−íc ®ang ph¸t triÓn. C«ng nghÖ sinh häc sinh s¶n ë thuû s¶n t¹o c¬ héi ®Ó t¨ng tû lÖ nu«i trång vμ t¨ng c−êng qu¶n lý cç loμi thuû s¶n nu«i PhÇn I

trång, h¹n chÕ tiÒm n¨ng sinh s¶n cña cç loμi thuû s¶n biÕn ®æi gen.

C«ng nghÖ sinh häc

Gièng lμ kh©u rÊt quan träng trong nu«i trång trong ch¨n nu«i thñy s¶n

thñy s¶n, gièng tèt, th¶ nu«i ®óng thêi vô cã ý nghÜa rÊt lín trong viÖc n©ng cao n¨ng suÊt vμ

I. Chän t¹o gièng - sinh s¶n ë vËt s¶n l−îng nu«i trång thñy s¶n. Do vËy viÖc tËp nu«i vμ thuû s¶n

trung nghiªn cøu vμ øng dông c«ng nghÖ s¶n suÊt gièng tiªn tiÕn, chÊt l−îng cao, sinh tr−ëng C«ng nghÖ sinh häc lμ ch×a khoçho ®æi míi nhanh, kh¸ng bÖnh tèt; viÖc nu«i thö nghiÖm trong ch¨n nu«i, nu«i trång - chÕ biÕn thuû s¶n vμ

gièng míi, phï hîp cho n¨ng suÊt cao ®¶m b¶o an cã tç ®éng to lín ®Õn c¶ hai ngμnh nμy. TiÕn bé toμn vÖ sinh thùc phÈm vμ nh©n réng trong nh©n trong sinh häc ph©n tö vμ sù ph¸t triÓn nhanh d©n lμ ®Æc biÖt quan träng.

chãng vÒ sinh häc sinh s¶n ®· ®em ®Õn nh÷ng Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, c«ng nghÖ chän t¹o, c«ng cô m¹nh cho viÖc ®æi míi nμy. Cç c«ng nghÖ

nh©n gièng thñy s¶n; cç ch−¬ng tr×nh s¶n xuÊt nh− lËp b¶n ®å gen vμ ®¸nh dÊu ph©n tö ®em l¹i gièng nh»m khai thç, sö dông nguån gen b¶n ®Þa lîi Ých to lín vÒ nhËn thøc, hÖ thèng ho¸ vμ qu¶n vμ gièng nhËp néi phôc vô ®a d¹ng hãa s¶n phÈm lý ®èi víi cç nguån gen vËt nu«i, thuû s¶n còng nu«i... ®−îc triÓn khai tÝch cùc, hiÖu qu¶. C«ng tç nh− víi c©y n«ng nghiÖp vμ l©m nghiÖp. Kü thuËt khoa häc vμ c«ng nghÖ vÒ gièng ®· ®−îc ®Èy m¹nh di truyÒn øng dông trong ch¨n nu«i vμ thuû s¶n (b»ng nhiÒu gi¶i ph¸p ®ång bé), nh−: chØ ®¹o t¨ng mÆc dï cã sù khç biÖt vÒ kü thuËt nh−ng c«ng c−êng bæ sung nh©n lùc vμ trang thiÕt bÞ cho cç nghÖ sinh s¶n l¹i ®Æc biÖt ®−îc chó träng trong tæ chøc khoa häc vμ c«ng nghÖ trong ngμnh. TËp hai ngμnh nμy.

trung nguån lùc chñ yÕu cho nghiªn cøu c¬ së Môc tiªu chÝnh cña c«ng nghÖ sinh s¶n ë vËt khoa häc b¶o tån quü gen; nghiªn cøu thuÇn hãa nu«i nh»m t¨ng hiÖu qu¶ sinh s¶n vμ c¶i thiÖn di gièng nhËp néi; n©ng cao chÊt l−îng gièng ®èi víi truyÒn ë vËt nu«i. C¶i thiÖn gièng vËt nu«i néi ®Þa 11

12

https://thuviensach.vn

lμ mét chiÕn l−îc ph¸t triÓn ch¨n nu«i bÒn v÷ng ë cç n−íc ®ang ph¸t triÓn. C«ng nghÖ sinh häc sinh s¶n ë thuû s¶n t¹o c¬ héi ®Ó t¨ng tû lÖ nu«i trång vμ t¨ng c−êng qu¶n lý cç loμi thuû s¶n nu«i PhÇn I

trång, h¹n chÕ tiÒm n¨ng sinh s¶n cña cç loμi thuû s¶n biÕn ®æi gen.

C«ng nghÖ sinh häc

Gièng lμ kh©u rÊt quan träng trong nu«i trång trong ch¨n nu«i thñy s¶n

thñy s¶n, gièng tèt, th¶ nu«i ®óng thêi vô cã ý nghÜa rÊt lín trong viÖc n©ng cao n¨ng suÊt vμ

I. Chän t¹o gièng - sinh s¶n ë vËt s¶n l−îng nu«i trång thñy s¶n. Do vËy viÖc tËp nu«i vμ thuû s¶n

trung nghiªn cøu vμ øng dông c«ng nghÖ s¶n suÊt gièng tiªn tiÕn, chÊt l−îng cao, sinh tr−ëng C«ng nghÖ sinh häc lμ ch×a khoçho ®æi míi nhanh, kh¸ng bÖnh tèt; viÖc nu«i thö nghiÖm trong ch¨n nu«i, nu«i trång - chÕ biÕn thuû s¶n vμ

gièng míi, phï hîp cho n¨ng suÊt cao ®¶m b¶o an cã tç ®éng to lín ®Õn c¶ hai ngμnh nμy. TiÕn bé toμn vÖ sinh thùc phÈm vμ nh©n réng trong nh©n trong sinh häc ph©n tö vμ sù ph¸t triÓn nhanh d©n lμ ®Æc biÖt quan träng.

chãng vÒ sinh häc sinh s¶n ®· ®em ®Õn nh÷ng Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, c«ng nghÖ chän t¹o, c«ng cô m¹nh cho viÖc ®æi míi nμy. Cç c«ng nghÖ

nh©n gièng thñy s¶n; cç ch−¬ng tr×nh s¶n xuÊt nh− lËp b¶n ®å gen vμ ®¸nh dÊu ph©n tö ®em l¹i gièng nh»m khai thç, sö dông nguån gen b¶n ®Þa lîi Ých to lín vÒ nhËn thøc, hÖ thèng ho¸ vμ qu¶n vμ gièng nhËp néi phôc vô ®a d¹ng hãa s¶n phÈm lý ®èi víi cç nguån gen vËt nu«i, thuû s¶n còng nu«i... ®−îc triÓn khai tÝch cùc, hiÖu qu¶. C«ng tç nh− víi c©y n«ng nghiÖp vμ l©m nghiÖp. Kü thuËt khoa häc vμ c«ng nghÖ vÒ gièng ®· ®−îc ®Èy m¹nh di truyÒn øng dông trong ch¨n nu«i vμ thuû s¶n (b»ng nhiÒu gi¶i ph¸p ®ång bé), nh−: chØ ®¹o t¨ng mÆc dï cã sù khç biÖt vÒ kü thuËt nh−ng c«ng c−êng bæ sung nh©n lùc vμ trang thiÕt bÞ cho cç nghÖ sinh s¶n l¹i ®Æc biÖt ®−îc chó träng trong tæ chøc khoa häc vμ c«ng nghÖ trong ngμnh. TËp hai ngμnh nμy.

trung nguån lùc chñ yÕu cho nghiªn cøu c¬ së Môc tiªu chÝnh cña c«ng nghÖ sinh s¶n ë vËt khoa häc b¶o tån quü gen; nghiªn cøu thuÇn hãa nu«i nh»m t¨ng hiÖu qu¶ sinh s¶n vμ c¶i thiÖn di gièng nhËp néi; n©ng cao chÊt l−îng gièng ®èi víi truyÒn ë vËt nu«i. C¶i thiÖn gièng vËt nu«i néi ®Þa 11

12

https://thuviensach.vn

cç loμi c¸ n−íc ngät; nghiªn cøu c«ng nghÖ sinh sè ®èi t−îng thñy s¶n quý hiÕm, cã gi¸ trÞ kinh tÕ

s¶n nh©n t¹o mét sè ®èi t−îng thñy s¶n cã gi¸ trÞ

cao (nh− cç loμi c¸ song, c¸ giß, c¸ l¨ng, t«m só, kinh tÕ cao vμ quý hiÕm; tæ chøc b¶o tån ®μn gièng t«m r¶o, cua biÓn, ghÑ, trai ngäc, hμu, sß huyÕt, èc vμ hoμn thiÖn c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng. §Çu t−

h−¬ng, vÑm xanh...). Mét sè loμi khç, cã gi¸ trÞ

cho c«ng tç chuyÓn giao c«ng nghÖ s¶n xuÊt kinh tÕ cao (nh− c¸ Mrigal, c¸ Rohu, v−îc, cçhim gièng cç loμi thñy s¶n néi ®Þa tõ cç c¬ së nghiªn tr¾ng n−íc ngät...) ®· ®−îc di gièng thuÇn hoçøu trong n−íc ®Õn tõng ®Þa ph−¬ng; nhËp khÈu thμnh c«ng. Loμi rong sôn ®á, mét ®èi t−îng cã giç«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng (®èi víi mét sè loμi thñy trÞ kinh tÕ, ®−îc du nhËp, thuÇn vμ nh©n gièng s¶n cã gi¸ trÞ) cña n−íc ngoμi.

h¬n 10 n¨m nay, ®· ph¸t triÓn tèt ë cç lo¹i thñy HiÖn nay, c¶ n−íc cã h¬n 500 tr¹i gièng thñy vùc n−íc mÆn khç nhau (Nam Trung Bé, Nam s¶n n−íc ngät, s¶n xuÊt kho¶ng 12 tû con Bé), t¹o nguån s¶n phÈm xuÊt khÈu cã gi¸ trÞ vμ

gièng/n¨m, riªng ë miÒn T©y Nam Bé cã 145 tr¹i, khèi l−îng lín.

mçi n¨m cung cÊp 4 tû con gièng c¸ da tr¬n (cÇç tiÕn bé vÒ c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng ®·

tra, ba sa), h¬n 5.000 tr¹i gièng t«m só (s¶n xuÊt gióp gi¶i quyÕt ®−îc phÇn lín sè l−îng gièng cho h¬n 20 tû con gièng/n¨m) vμ hμng ngh×n tr¹i gièng nhu cÇu nu«i trång, nhÊt lμ cç ®èi t−îng nu«i s¶n xuÊt gièng cç loμi c¸ biÓn, gi¸p xç, ®éng vËt xuÊt khÈu ®ang gi÷ vÞ trÝ “chñ lùc” nh− t«m só, c¸

th©n mÒm, bß s¸t, l−ìng c−... cung cÊp con gièng tra, c¸ ba sa, t«m cμng xanh... H¬n n÷a, ®· cã phôc vô nhu cÇu ph¸t triÓn nu«i trång cña nh©n nh÷ng thμnh c«ng trong nh÷ng nghiªn cøu c«ng d©n ë cç vïng sinh th¸i khç nhau. C«ng nghÖ

nghÖ s¶n xuÊt gièng rÊt ®éc ®¸o ch¼ng h¹n nh−

s¶n xuÊt nh÷ng gièng c¸ n−íc ngät chñ lùc ®·

øng dông c«ng nghÖ s¶n xuÊt t«m cμng xanh toμn

®−îc phæ th«ng hãa, ng−êi d©n vμ doanh nghiÖp

®ùc ®Ó ®−a vμo nu«i th−¬ng phÈm (v× con c¸i t¨ng

®· cã thÓ tù s¶n xuÊt con gièng...

tr−ëng chËm); hoÆc c«ng nghÖ chuyÓn giíi tÝnh c¸

r« phi, t¹o ra hμng lo¹t c¸ ®¬n tÝnh ®ùc (®Ó kh¾c Nh×n chung, c«ng tç gièng ®· ®¸p øng t−¬ng phôc nh−îc ®iÓm c¸ ®Î nhiÒu lÇn trong n¨m, kÝch

®èi tèt nhu cÇu cña s¶n xuÊt. §Æc biÖt lμ, cç nhμ

cì nhá, n¨ng suÊt thÊp)... ®· t¹o ra n¨ng suÊt vμ

khoa häc ®· t¹o ®−îc mét sè ®èi t−îng thñy s¶n hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, t¨ng søc c¹nh tranh cña s¶n n−íc ngät míi cã n¨ng suÊt cao nh− cçhÐp lai, phÈm trªn thÞ tr−êng quèc tÕ.

trª lai, r« phi dßng GIFT; chän gièng vμ nghiªn Chóng ta còng ®· lμm chñ ®−îc c«ng nghÖ s¶n cøu thμnh c«ng c«ng nghÖ sinh s¶n nh©n t¹o mét xuÊt gièng cç loμi vi sinh vËt, t¶o biÓn lμm thøc 13

14

https://thuviensach.vn

cç loμi c¸ n−íc ngät; nghiªn cøu c«ng nghÖ sinh sè ®èi t−îng thñy s¶n quý hiÕm, cã gi¸ trÞ kinh tÕ

s¶n nh©n t¹o mét sè ®èi t−îng thñy s¶n cã gi¸ trÞ

cao (nh− cç loμi c¸ song, c¸ giß, c¸ l¨ng, t«m só, kinh tÕ cao vμ quý hiÕm; tæ chøc b¶o tån ®μn gièng t«m r¶o, cua biÓn, ghÑ, trai ngäc, hμu, sß huyÕt, èc vμ hoμn thiÖn c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng. §Çu t−

h−¬ng, vÑm xanh...). Mét sè loμi khç, cã gi¸ trÞ

cho c«ng tç chuyÓn giao c«ng nghÖ s¶n xuÊt kinh tÕ cao (nh− c¸ Mrigal, c¸ Rohu, v−îc, cçhim gièng cç loμi thñy s¶n néi ®Þa tõ cç c¬ së nghiªn tr¾ng n−íc ngät...) ®· ®−îc di gièng thuÇn hoçøu trong n−íc ®Õn tõng ®Þa ph−¬ng; nhËp khÈu thμnh c«ng. Loμi rong sôn ®á, mét ®èi t−îng cã giç«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng (®èi víi mét sè loμi thñy trÞ kinh tÕ, ®−îc du nhËp, thuÇn vμ nh©n gièng s¶n cã gi¸ trÞ) cña n−íc ngoμi.

h¬n 10 n¨m nay, ®· ph¸t triÓn tèt ë cç lo¹i thñy HiÖn nay, c¶ n−íc cã h¬n 500 tr¹i gièng thñy vùc n−íc mÆn khç nhau (Nam Trung Bé, Nam s¶n n−íc ngät, s¶n xuÊt kho¶ng 12 tû con Bé), t¹o nguån s¶n phÈm xuÊt khÈu cã gi¸ trÞ vμ

gièng/n¨m, riªng ë miÒn T©y Nam Bé cã 145 tr¹i, khèi l−îng lín.

mçi n¨m cung cÊp 4 tû con gièng c¸ da tr¬n (cÇç tiÕn bé vÒ c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng ®·

tra, ba sa), h¬n 5.000 tr¹i gièng t«m só (s¶n xuÊt gióp gi¶i quyÕt ®−îc phÇn lín sè l−îng gièng cho h¬n 20 tû con gièng/n¨m) vμ hμng ngh×n tr¹i gièng nhu cÇu nu«i trång, nhÊt lμ cç ®èi t−îng nu«i s¶n xuÊt gièng cç loμi c¸ biÓn, gi¸p xç, ®éng vËt xuÊt khÈu ®ang gi÷ vÞ trÝ “chñ lùc” nh− t«m só, c¸

th©n mÒm, bß s¸t, l−ìng c−... cung cÊp con gièng tra, c¸ ba sa, t«m cμng xanh... H¬n n÷a, ®· cã phôc vô nhu cÇu ph¸t triÓn nu«i trång cña nh©n nh÷ng thμnh c«ng trong nh÷ng nghiªn cøu c«ng d©n ë cç vïng sinh th¸i khç nhau. C«ng nghÖ

nghÖ s¶n xuÊt gièng rÊt ®éc ®¸o ch¼ng h¹n nh−

s¶n xuÊt nh÷ng gièng c¸ n−íc ngät chñ lùc ®·

øng dông c«ng nghÖ s¶n xuÊt t«m cμng xanh toμn

®−îc phæ th«ng hãa, ng−êi d©n vμ doanh nghiÖp

®ùc ®Ó ®−a vμo nu«i th−¬ng phÈm (v× con c¸i t¨ng

®· cã thÓ tù s¶n xuÊt con gièng...

tr−ëng chËm); hoÆc c«ng nghÖ chuyÓn giíi tÝnh c¸

r« phi, t¹o ra hμng lo¹t c¸ ®¬n tÝnh ®ùc (®Ó kh¾c Nh×n chung, c«ng tç gièng ®· ®¸p øng t−¬ng phôc nh−îc ®iÓm c¸ ®Î nhiÒu lÇn trong n¨m, kÝch

®èi tèt nhu cÇu cña s¶n xuÊt. §Æc biÖt lμ, cç nhμ

cì nhá, n¨ng suÊt thÊp)... ®· t¹o ra n¨ng suÊt vμ

khoa häc ®· t¹o ®−îc mét sè ®èi t−îng thñy s¶n hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, t¨ng søc c¹nh tranh cña s¶n n−íc ngät míi cã n¨ng suÊt cao nh− cçhÐp lai, phÈm trªn thÞ tr−êng quèc tÕ.

trª lai, r« phi dßng GIFT; chän gièng vμ nghiªn Chóng ta còng ®· lμm chñ ®−îc c«ng nghÖ s¶n cøu thμnh c«ng c«ng nghÖ sinh s¶n nh©n t¹o mét xuÊt gièng cç loμi vi sinh vËt, t¶o biÓn lμm thøc 13

14

https://thuviensach.vn

¨n t−¬i sèng cho Êu trïng (t«m c¸), sö dông loμi vi cç phßng thÝ nghiÖm ®Ó cã kh¶ n¨ng nghiªn cøu t¶o biÓn ph©n bè tù nhiªn trong vïng biÓn n−íc tèt h¬n cç vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn s¶n xuÊt gièng ta, kÕt hîp víi du nhËp cç gièng vi t¶o tèt tõ bªn thuû s¶n. TËp trung nghiªn cøu ph¸t triÓn c«ng ngoμi, b¶o ®¶m cã ®ñ bé gièng vi t¶o lμm thøc ¨n nghÖ s¶n xuÊt gièng ®èi víi nh÷ng ®èi t−îng cã lîi trong giai ®o¹n −¬m nu«i Êu trïng. §©y lμ mét thÕ thÞ tr−êng, nh÷ng ®èi t−îng nu«i trång míi cã

®ãng gãp cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh n©ng cao tû lÖ

gi¸ trÞ vμ chó ý nh÷ng ®èi t−îng b¶n ®Þa ®Ó lμm sèng cña Êu trïng, ®−a cç c«ng nghÖ s¶n xuÊt phong phó mÆt hμng xuÊt khÈu. TiÕp tôc cç gièng thuû s¶n trë nªn dÔ ¸p dông cho ng−êi d©n h−íng b¶o tån vμ khai thç quü gen, n©ng cao vμ n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ trong kh©u s¶n xuÊt chÊt l−îng di truyÒn cña mét sè ®èi t−îng thñy con gièng.

s¶n nu«i cã gi¸ trÞ kinh tÕ. Cïng víi viÖc b¶o tån Bªn c¹nh nh÷ng nghiªn cøu øng dông thμnh nguån gen ®éng vËt thñy s¶n sèng, cÇn tõng b−íc c«ng cç c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng thñy s¶n; cç ph¸t triÓn ng©n hμng b¶o qu¶n l¹nh; x©y dùng tiÕn bé kü thuËt quan träng nh− øng dông sinh ng©n hμng gen vi sinh vËt vμ vi t¶o phôc vô s¶n häc ph©n tö vμ miÔn dÞch trong phßng vμ trÞ bÖnh xuÊt thøc ¨n t−¬i sèng cho nu«i trång; s¶n xuÊt nguy hiÓm ®èi víi t«m, c¸; kü thuËt nh©n gièng vi chÕ phÈm sinh häc phôc vô qu¶n lý søc kháe ®éng sinh vËt vμ nu«i t¶o trong nu«i d−ìng Êu trïng; sö vËt thñy sinh vμ m«i tr−êng...

dông chÕ phÈm sinh häc ®Ó t¨ng kh¶ n¨ng chèng II. Cç nguån tμi nguyªn di truyÒn chÞu bÖnh cña vËt nu«i trong qu¸ tr×nh th©m vËt nu«i cña thÕ giíi

canh... ®· ®−îc phæ cËp vμo thùc tiÔn s¶n xuÊt.

Nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ cç ph−¬ng ph¸p Tæ chøc N«ng L−¬ng Liªn hîp quèc ®· yªu cÇu b¶o qu¶n l¹nh tinh ®éng vËt thñy s¶n còng ®· gãp cç n−íc thμnh viªn thùc hiÖn chiÕn l−îc toμn cÇu phÇn tÝch cùc cho c«ng tç chän gièng vμ b¶o qu¶n

®Ó qu¶n lý cç nguån tμi nguyªn gièng vËt nu«i.

quü gen cç loμi quý hiÕm.

Lμ mét phÇn trong chiÕn l−îc quèc gia ®Ó qu¶n lý Trong nh÷ng n¨m tíi, khoa häc vμ c«ng nghÖ

cç nguån tμi nguyªn gièng vËt nu«i, FAO ®· mêi vÒ gièng thñy s¶n sÏ h−íng tíi nh÷ng ®Çu t− ph¸t 188 n−íc thμnh viªn tham gia chuÈn bÞ B¸o c¸o triÓn c«ng nghÖ cao, øng dông c«ng nghÖ sinh

®Çu tiªn vÒ thùc tr¹ng cç nguån tμi nguyªn vËt häc... §· cã nh÷ng ý kiÕn (cña cç nhμ khoa häc) nu«i vμ hoμn thμnh vμo n¨m 2006. §Õn nay ®· cã

®Ò xuÊt: cÇn tiÕp tôc ®Çu t− x©y dùng vμ n©ng cÊp 145 n−íc ®ång ý göi b¸o c¸o vμ 30 b¸o c¸o ®· ®−îc 15

16

https://thuviensach.vn

¨n t−¬i sèng cho Êu trïng (t«m c¸), sö dông loμi vi cç phßng thÝ nghiÖm ®Ó cã kh¶ n¨ng nghiªn cøu t¶o biÓn ph©n bè tù nhiªn trong vïng biÓn n−íc tèt h¬n cç vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn s¶n xuÊt gièng ta, kÕt hîp víi du nhËp cç gièng vi t¶o tèt tõ bªn thuû s¶n. TËp trung nghiªn cøu ph¸t triÓn c«ng ngoμi, b¶o ®¶m cã ®ñ bé gièng vi t¶o lμm thøc ¨n nghÖ s¶n xuÊt gièng ®èi víi nh÷ng ®èi t−îng cã lîi trong giai ®o¹n −¬m nu«i Êu trïng. §©y lμ mét thÕ thÞ tr−êng, nh÷ng ®èi t−îng nu«i trång míi cã

®ãng gãp cã ý nghÜa quyÕt ®Þnh n©ng cao tû lÖ

gi¸ trÞ vμ chó ý nh÷ng ®èi t−îng b¶n ®Þa ®Ó lμm sèng cña Êu trïng, ®−a cç c«ng nghÖ s¶n xuÊt phong phó mÆt hμng xuÊt khÈu. TiÕp tôc cç gièng thuû s¶n trë nªn dÔ ¸p dông cho ng−êi d©n h−íng b¶o tån vμ khai thç quü gen, n©ng cao vμ n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ trong kh©u s¶n xuÊt chÊt l−îng di truyÒn cña mét sè ®èi t−îng thñy con gièng.

s¶n nu«i cã gi¸ trÞ kinh tÕ. Cïng víi viÖc b¶o tån Bªn c¹nh nh÷ng nghiªn cøu øng dông thμnh nguån gen ®éng vËt thñy s¶n sèng, cÇn tõng b−íc c«ng cç c«ng nghÖ s¶n xuÊt gièng thñy s¶n; cç ph¸t triÓn ng©n hμng b¶o qu¶n l¹nh; x©y dùng tiÕn bé kü thuËt quan träng nh− øng dông sinh ng©n hμng gen vi sinh vËt vμ vi t¶o phôc vô s¶n häc ph©n tö vμ miÔn dÞch trong phßng vμ trÞ bÖnh xuÊt thøc ¨n t−¬i sèng cho nu«i trång; s¶n xuÊt nguy hiÓm ®èi víi t«m, c¸; kü thuËt nh©n gièng vi chÕ phÈm sinh häc phôc vô qu¶n lý søc kháe ®éng sinh vËt vμ nu«i t¶o trong nu«i d−ìng Êu trïng; sö vËt thñy sinh vμ m«i tr−êng...

dông chÕ phÈm sinh häc ®Ó t¨ng kh¶ n¨ng chèng II. Cç nguån tμi nguyªn di truyÒn chÞu bÖnh cña vËt nu«i trong qu¸ tr×nh th©m vËt nu«i cña thÕ giíi

canh... ®· ®−îc phæ cËp vμo thùc tiÔn s¶n xuÊt.

Nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ cç ph−¬ng ph¸p Tæ chøc N«ng L−¬ng Liªn hîp quèc ®· yªu cÇu b¶o qu¶n l¹nh tinh ®éng vËt thñy s¶n còng ®· gãp cç n−íc thμnh viªn thùc hiÖn chiÕn l−îc toμn cÇu phÇn tÝch cùc cho c«ng tç chän gièng vμ b¶o qu¶n

®Ó qu¶n lý cç nguån tμi nguyªn gièng vËt nu«i.

quü gen cç loμi quý hiÕm.

Lμ mét phÇn trong chiÕn l−îc quèc gia ®Ó qu¶n lý Trong nh÷ng n¨m tíi, khoa häc vμ c«ng nghÖ

cç nguån tμi nguyªn gièng vËt nu«i, FAO ®· mêi vÒ gièng thñy s¶n sÏ h−íng tíi nh÷ng ®Çu t− ph¸t 188 n−íc thμnh viªn tham gia chuÈn bÞ B¸o c¸o triÓn c«ng nghÖ cao, øng dông c«ng nghÖ sinh

®Çu tiªn vÒ thùc tr¹ng cç nguån tμi nguyªn vËt häc... §· cã nh÷ng ý kiÕn (cña cç nhμ khoa häc) nu«i vμ hoμn thμnh vμo n¨m 2006. §Õn nay ®· cã

®Ò xuÊt: cÇn tiÕp tôc ®Çu t− x©y dùng vμ n©ng cÊp 145 n−íc ®ång ý göi b¸o c¸o vμ 30 b¸o c¸o ®· ®−îc 15

16

https://thuviensach.vn

ph©n tÝch. Nh÷ng ph©n tÝch nμy cho thÊy thô tinh III. Thô tinh nh©n t¹o

nh©n t¹o lμ mét c«ng nghÖ phæ biÕn nhÊt ®−îc vμ truyÒn cÊy ph«i

øng dông trong ngμnh ch¨n nu«i ë cç n−íc ®ang TiÕn bé trong thô tinh nh©n t¹o vμ kü thuËt ph¸t triÓn. NhiÒu n−íc yªu cÇu ®−îc hç trî ®μo rông trøng kÐp ®Ó phôc vô cho truyÒn cÊy ph«i ®·

t¹o vÒ thô tinh nh©n t¹o, trong khi ®ã cç b¸o c¸o cã tç ®éng ®¸ng kÓ ®Õn cç ch−¬ng tr×nh c¶i t¹o còng nªu nh÷ng tç ®éng tiªu cùc tõ thô tinh gièng vËt nu«i ë cç n−íc ph¸t triÓn vμ nhiÒu n−íc nh©n t¹o nh− kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kh«ng phï hîp

®ang ph¸t triÓn v× cç n−íc nμy ®Èy nhanh ®−îc vμ trùc tiÕp ®e däa ®Õn viÖc b¶o tån cç loμi vËt qu¸ tr×nh c¶i t¹o gièng, gi¶m nguy c¬ l©y truyÒn nu«i b¶n ®Þa. MÆc dï, viÖc sö dông qu¸ tr×nh rông bÖnh, nh©n nhanh sè l−îng gièng vËt nu«i tõ c¸

trøng kÐp ®Ó truyÒn cÊy ph«i ®−îc nhiÒu n−íc ®Ò

thÓ gièng tèt h¬n, vÝ dô nh− con ®ùc trong thô cËp ®Õn vμ cç n−íc nμy ®Òu mong muèn ®−îc tiÕp tinh nh©n t¹o vμ con c¸i trong tr−êng hîp truyÒn nhËn hoÆc më réng c«ng nghÖ nμy nh−ng môc tiªu cÊy ph«i. Cç n−íc nμy còng khuyÕn khÝch lÜnh cña c«ng nghÖ nμy l¹i kh«ng ®−îc ®Ò cËp râ rμng.

vùc t− nh©n tham gia ho¹t ®éng nghiªn cøu, chän TÊt c¶ cç n−íc ®Òu mong muèn tiÕp nhËn vμ ph¸t gièng vËt nu«i vμ ®· më réng ®−îc thÞ tr−êng cho triÓn kü thuËt ph©n tö ®Ó bæ sung cho qu¸ tr×nh gièng bè mÑ tèt.

chän läc theo tÝnh tr¹ng.

Thô tinh nh©n t¹o chØ hiÖu qu¶ khi cç trang B¶o tån vËt liÖu di truyÒn ë nhiÖt ®é l¹nh s©u tr¹i ch¨n nu«i cã n¨ng lùc kü thuËt, thÓ chÕ vμ tæ

®−îc xç ®Þnh lμ h−íng ®i −u tiªn cña nhiÒu n−íc; chøc cao h¬n h¼n vμ con ®ùc ®−îc sö dông trùc cç n−íc còng ®Ò cËp ®Õn viÖc h×nh thμnh cç ng©n tiÕp vμo môc ®Ých nh©n gièng. VÒ mÆt tÝch cùc, hμng gen nh−ng cßn thÓ hiÖn nhiÒu h¹n chÕ. Cç n«ng d©n sö dông thô tinh nh©n t¹o sÏ kh«ng

®éng vËt biÕn ®æi gen còng ®−îc ®Ò cËp ®Õn nh−ng ph¶i ®èi mÆt víi chi phÝ s¶n xuÊt cao hoÆc hiÓm cç n−íc ®Òu thiÕu cç quy ®Þnh vμ h−íng dÉn phï häa trong nu«i d−ìng ®ùc gièng mμ vÉn cã thÓ tiÕp hîp cho viÖc s¶n xuÊt, sö dông vμ trao ®æi s¶n phÈm cËn ®−îc nguån tinh trïng ë mäi n¬i trªn thÕ giíi.

cuèi cïng. Mét sè n−íc cho r»ng c«ng nghÖ sinh häc trong ngμnh ch¨n nu«i lμ mét h−íng ®i tÊt yÕu MÆc dï thô tinh nh©n t¹o ®−îc sö dông réng nh−ng kh«ng nªn theo ®uæi b»ng ®−îc mμ chØ nªn r·i ë cç n−íc ph¸t triÓn vμ nhiÒu n−íc ®ang ph¸t coi ®ã lμ mét phÇn trong chiÕn l−îc chung ®Ó c¶i t¹o triÓn, bao gåm c¶ trong cç ph−¬ng thøc ch¨n nu«i gièng vËt nu«i.

quy m« nhá nh−ng cã kü thuËt tiªn tiÕn, tuy nhiªn thô tinh nh©n t¹o chØ ®−îc ¸p dông ë cç trang tr¹i 17

18

https://thuviensach.vn

ph©n tÝch. Nh÷ng ph©n tÝch nμy cho thÊy thô tinh III. Thô tinh nh©n t¹o

nh©n t¹o lμ mét c«ng nghÖ phæ biÕn nhÊt ®−îc vμ truyÒn cÊy ph«i

øng dông trong ngμnh ch¨n nu«i ë cç n−íc ®ang TiÕn bé trong thô tinh nh©n t¹o vμ kü thuËt ph¸t triÓn. NhiÒu n−íc yªu cÇu ®−îc hç trî ®μo rông trøng kÐp ®Ó phôc vô cho truyÒn cÊy ph«i ®·

t¹o vÒ thô tinh nh©n t¹o, trong khi ®ã cç b¸o c¸o cã tç ®éng ®¸ng kÓ ®Õn cç ch−¬ng tr×nh c¶i t¹o còng nªu nh÷ng tç ®éng tiªu cùc tõ thô tinh gièng vËt nu«i ë cç n−íc ph¸t triÓn vμ nhiÒu n−íc nh©n t¹o nh− kÕ ho¹ch ph¸t triÓn kh«ng phï hîp

®ang ph¸t triÓn v× cç n−íc nμy ®Èy nhanh ®−îc vμ trùc tiÕp ®e däa ®Õn viÖc b¶o tån cç loμi vËt qu¸ tr×nh c¶i t¹o gièng, gi¶m nguy c¬ l©y truyÒn nu«i b¶n ®Þa. MÆc dï, viÖc sö dông qu¸ tr×nh rông bÖnh, nh©n nhanh sè l−îng gièng vËt nu«i tõ c¸

trøng kÐp ®Ó truyÒn cÊy ph«i ®−îc nhiÒu n−íc ®Ò

thÓ gièng tèt h¬n, vÝ dô nh− con ®ùc trong thô cËp ®Õn vμ cç n−íc nμy ®Òu mong muèn ®−îc tiÕp tinh nh©n t¹o vμ con c¸i trong tr−êng hîp truyÒn nhËn hoÆc më réng c«ng nghÖ nμy nh−ng môc tiªu cÊy ph«i. Cç n−íc nμy còng khuyÕn khÝch lÜnh cña c«ng nghÖ nμy l¹i kh«ng ®−îc ®Ò cËp râ rμng.

vùc t− nh©n tham gia ho¹t ®éng nghiªn cøu, chän TÊt c¶ cç n−íc ®Òu mong muèn tiÕp nhËn vμ ph¸t gièng vËt nu«i vμ ®· më réng ®−îc thÞ tr−êng cho triÓn kü thuËt ph©n tö ®Ó bæ sung cho qu¸ tr×nh gièng bè mÑ tèt.

chän läc theo tÝnh tr¹ng.

Thô tinh nh©n t¹o chØ hiÖu qu¶ khi cç trang B¶o tån vËt liÖu di truyÒn ë nhiÖt ®é l¹nh s©u tr¹i ch¨n nu«i cã n¨ng lùc kü thuËt, thÓ chÕ vμ tæ

®−îc xç ®Þnh lμ h−íng ®i −u tiªn cña nhiÒu n−íc; chøc cao h¬n h¼n vμ con ®ùc ®−îc sö dông trùc cç n−íc còng ®Ò cËp ®Õn viÖc h×nh thμnh cç ng©n tiÕp vμo môc ®Ých nh©n gièng. VÒ mÆt tÝch cùc, hμng gen nh−ng cßn thÓ hiÖn nhiÒu h¹n chÕ. Cç n«ng d©n sö dông thô tinh nh©n t¹o sÏ kh«ng

®éng vËt biÕn ®æi gen còng ®−îc ®Ò cËp ®Õn nh−ng ph¶i ®èi mÆt víi chi phÝ s¶n xuÊt cao hoÆc hiÓm cç n−íc ®Òu thiÕu cç quy ®Þnh vμ h−íng dÉn phï häa trong nu«i d−ìng ®ùc gièng mμ vÉn cã thÓ tiÕp hîp cho viÖc s¶n xuÊt, sö dông vμ trao ®æi s¶n phÈm cËn ®−îc nguån tinh trïng ë mäi n¬i trªn thÕ giíi.

cuèi cïng. Mét sè n−íc cho r»ng c«ng nghÖ sinh häc trong ngμnh ch¨n nu«i lμ mét h−íng ®i tÊt yÕu MÆc dï thô tinh nh©n t¹o ®−îc sö dông réng nh−ng kh«ng nªn theo ®uæi b»ng ®−îc mμ chØ nªn r·i ë cç n−íc ph¸t triÓn vμ nhiÒu n−íc ®ang ph¸t coi ®ã lμ mét phÇn trong chiÕn l−îc chung ®Ó c¶i t¹o triÓn, bao gåm c¶ trong cç ph−¬ng thøc ch¨n nu«i gièng vËt nu«i.

quy m« nhá nh−ng cã kü thuËt tiªn tiÕn, tuy nhiªn thô tinh nh©n t¹o chØ ®−îc ¸p dông ë cç trang tr¹i 17

18

https://thuviensach.vn

ch¨n nu«i th©m canh cç vËt nu«i cã gi¸ trÞ cao.

cç¸i. V« sinh ë c¸ ®«i khi lμ mét tÝnh tr¹ng ®−îc Kh«ng cã lý do gi¶i thÝch râ rμng cho ®iÒu nμy v×

con ng−êi quan t©m v× khi sinh s¶n nã ¶nh h−ëng cç vÊn ®Ò kü thuËt liªn quan ®Õn s¶n xuÊt, b¶o

®Õn h−¬ng vÞ, vÝ dô ë loμi hμu hoÆc cç loμi vËt qu¶n vμ cç kü n¨ng thô tinh nh©n t¹o ®Òu ®· ®−îc nu«i (chuyÓn gen hoÆc kh«ng chuyÓn gen) cã thÓ

tiªu chuÈn ho¸ vμ chøng minh lμ cã hiÖu qu¶ ë m«i

®−îc nu«i cïng víi cç quÇn thÓ tù nhiªn. BiÕn ®æi tr−êng nhiÖt ®íi. Thªm vμo ®ã cßn cã nhiÒu h¹n chÕ

bé nhiÔm s¾c thÓ vμ chuyÓn ®æi giíi tÝnh lμ mét kü vÒ tæ chøc, thÓ chÕ vμ ®μo t¹o cho n«ng d©n vÒ kü thuËt ®· ®−îc thiÕt lËp ®Ó kiÓm so¸t cç yÕu tè thuËt thô tinh nh©n t¹o ®· ¶nh h−ëng tíi chÊt nμy. BiÕn ®æi bé nhiÔm s¾c thÓ, xö lý nhiÖt, ho¸

l−îng vμ hiÖu qu¶ cña c«ng nghÖ nμy.

chÊt vμ sèc ¸p suÊt ®èi víi trøng c¸ ®Ó t¹o ra cç Nu«i cÊy ph«i ®· ®i mét b−íc xa h¬n thô tinh c¸ thÓ tam béi chø kh«ng ph¶i lμ l−ìng béi th«ng nh©n t¹o kÓ c¶ trong thμnh tùu vÒ di truyÒn, tr×nh th−êng. Nh÷ng c¸ thÓ c¸ tam béi kh«ng tËp trung

®é kü thuËt vμ tæ chøc cÇn cã. Nu«i cÊy ph«i lμ cç n¨ng l−îng cho sinh s¶n vμ nh− vËy chóng lμ

c«ng nghÖ c¬ b¶n ®Ó ¸p dông cho cç c«ng nghÖ

d¹ng v« sinh. Sö dông mét sè lo¹i hoãcm«n cho c¸

sinh häc cao h¬n trong sinh s¶n nh− sinh s¶n v«

¨n cã thÓ chuyÓn ®æi giíi tÝnh ë c¸. VÝ dô c¸ ®ùc tÝnh vμ chuyÓn gen. Lîi thÕ tiÒm n¨ng chÝnh cña Tilapia chuyÓn thμnh cç¸i khi xö lý víi c«ng nghÖ nu«i cÊy ph«i ë cç n−íc ®ang ph¸t oestrogene. Lo¹i c¸ ®ùc nμy khi giao phèi víi c¸

triÓn cã thÓ lμ nhËp khÈu ph«i ®«ng l¹nh thay cho c¸i b×nh th−êng sÏ ®Î ra toμn c¸ ®ùc.

nhËp ®éng vËt sèng, ®Ó thμnh lËp cç ®μn gièng V. Kü thuËt di truyÒn

h¹t nh©n thÝch nghi ®−îc víi ®iÒu kiÖn së t¹i vμ

trong ch¨n nu«i thuû s¶n

gi¶m thiÓu rñi ro trong vÖ sinh thó y.

C«ng nghÖ gen ë vËt nu«i cã thÓ ®−îc sö dông IV. BiÕn ®æi bé nhiÔm s¾c thÓ

®Ó ®−a mét gen l¹ vμo hÖ gen cña vËt nu«i hoÆc v«

vμ chuyÓn ®æi giíi tÝnh ë c¸

hiÖu ho¸ mét gen nμo ®ã ®−îc chän. Ph−¬ng ph¸p KiÓm so¸t giíi tÝnh vμ kh¶ n¨ng sinh s¶n cña

®−îc sö dông phæ biÕn nhÊt lμ b¾n ®o¹n AND vμo cçã tÇm quan träng trong th−¬ng m¹i vμ m«i tiÒn nh©n cña trøng ®· thô tinh. HiÖn nay c«ng tr−êng. Trong ch¨n nu«i thuû s¶n cã thÓ giíi tÝnh nghÖ nμy ®· thμnh c«ng víi ph−¬ng ph¸p míi lμ

nμy quan träng h¬n giíi tÝnh khç, vÝ dô chØ cã c¸

truyÒn nh©n vμ sö dông virus Lenti lμm vÐct¬

tÇm c¸i ®Î trøng vμ c¸ ®ùc Tilapia lín nhanh h¬n truyÒn AND.

19

20

https://thuviensach.vn

ch¨n nu«i th©m canh cç vËt nu«i cã gi¸ trÞ cao.

cç¸i. V« sinh ë c¸ ®«i khi lμ mét tÝnh tr¹ng ®−îc Kh«ng cã lý do gi¶i thÝch râ rμng cho ®iÒu nμy v×

con ng−êi quan t©m v× khi sinh s¶n nã ¶nh h−ëng cç vÊn ®Ò kü thuËt liªn quan ®Õn s¶n xuÊt, b¶o

®Õn h−¬ng vÞ, vÝ dô ë loμi hμu hoÆc cç loμi vËt qu¶n vμ cç kü n¨ng thô tinh nh©n t¹o ®Òu ®· ®−îc nu«i (chuyÓn gen hoÆc kh«ng chuyÓn gen) cã thÓ

tiªu chuÈn ho¸ vμ chøng minh lμ cã hiÖu qu¶ ë m«i

®−îc nu«i cïng víi cç quÇn thÓ tù nhiªn. BiÕn ®æi tr−êng nhiÖt ®íi. Thªm vμo ®ã cßn cã nhiÒu h¹n chÕ

bé nhiÔm s¾c thÓ vμ chuyÓn ®æi giíi tÝnh lμ mét kü vÒ tæ chøc, thÓ chÕ vμ ®μo t¹o cho n«ng d©n vÒ kü thuËt ®· ®−îc thiÕt lËp ®Ó kiÓm so¸t cç yÕu tè thuËt thô tinh nh©n t¹o ®· ¶nh h−ëng tíi chÊt nμy. BiÕn ®æi bé nhiÔm s¾c thÓ, xö lý nhiÖt, ho¸

l−îng vμ hiÖu qu¶ cña c«ng nghÖ nμy.

chÊt vμ sèc ¸p suÊt ®èi víi trøng c¸ ®Ó t¹o ra cç Nu«i cÊy ph«i ®· ®i mét b−íc xa h¬n thô tinh c¸ thÓ tam béi chø kh«ng ph¶i lμ l−ìng béi th«ng nh©n t¹o kÓ c¶ trong thμnh tùu vÒ di truyÒn, tr×nh th−êng. Nh÷ng c¸ thÓ c¸ tam béi kh«ng tËp trung

®é kü thuËt vμ tæ chøc cÇn cã. Nu«i cÊy ph«i lμ cç n¨ng l−îng cho sinh s¶n vμ nh− vËy chóng lμ

c«ng nghÖ c¬ b¶n ®Ó ¸p dông cho cç c«ng nghÖ

d¹ng v« sinh. Sö dông mét sè lo¹i hoãcm«n cho c¸

sinh häc cao h¬n trong sinh s¶n nh− sinh s¶n v«

¨n cã thÓ chuyÓn ®æi giíi tÝnh ë c¸. VÝ dô c¸ ®ùc tÝnh vμ chuyÓn gen. Lîi thÕ tiÒm n¨ng chÝnh cña Tilapia chuyÓn thμnh cç¸i khi xö lý víi c«ng nghÖ nu«i cÊy ph«i ë cç n−íc ®ang ph¸t oestrogene. Lo¹i c¸ ®ùc nμy khi giao phèi víi c¸

triÓn cã thÓ lμ nhËp khÈu ph«i ®«ng l¹nh thay cho c¸i b×nh th−êng sÏ ®Î ra toμn c¸ ®ùc.

nhËp ®éng vËt sèng, ®Ó thμnh lËp cç ®μn gièng V. Kü thuËt di truyÒn

h¹t nh©n thÝch nghi ®−îc víi ®iÒu kiÖn së t¹i vμ

trong ch¨n nu«i thuû s¶n

gi¶m thiÓu rñi ro trong vÖ sinh thó y.

C«ng nghÖ gen ë vËt nu«i cã thÓ ®−îc sö dông IV. BiÕn ®æi bé nhiÔm s¾c thÓ

®Ó ®−a mét gen l¹ vμo hÖ gen cña vËt nu«i hoÆc v«

vμ chuyÓn ®æi giíi tÝnh ë c¸

hiÖu ho¸ mét gen nμo ®ã ®−îc chän. Ph−¬ng ph¸p KiÓm so¸t giíi tÝnh vμ kh¶ n¨ng sinh s¶n cña

®−îc sö dông phæ biÕn nhÊt lμ b¾n ®o¹n AND vμo cçã tÇm quan träng trong th−¬ng m¹i vμ m«i tiÒn nh©n cña trøng ®· thô tinh. HiÖn nay c«ng tr−êng. Trong ch¨n nu«i thuû s¶n cã thÓ giíi tÝnh nghÖ nμy ®· thμnh c«ng víi ph−¬ng ph¸p míi lμ

nμy quan träng h¬n giíi tÝnh khç, vÝ dô chØ cã c¸

truyÒn nh©n vμ sö dông virus Lenti lμm vÐct¬

tÇm c¸i ®Î trøng vμ c¸ ®ùc Tilapia lín nhanh h¬n truyÒn AND.

19

20

https://thuviensach.vn

MÆc dï thuËt ng÷ th× ®¬n gi¶n nh−ng c«ng VI. C«ng nghÖ sinh häc

nghÖ gen ®ßi hái ph¶i cã nguån lùc m¹nh míi cã trong chÈn ®o¸n bÖnh vμ dÞch tÔ

thÓ ¸p dông ®−îc. Cho ®Õn nay ch−a cã øng dông BÖnh ë thùc vËt vμ ®éng vËt khã chÈn ®o¸n v×

c«ng nghÖ gen nμo thμnh c«ng trong lÜnh vùc cç triÖu chøng th−êng kh«ng ®iÓn h×nh hoÆc th−¬ng m¹i n«ng nghiÖp. øng dông c«ng nghÖ gen thËm chÝ hoμn toμn kh«ng thÓ hiÖn cho ®Õn khi trong t−¬ng lai cã thÓ chØ giíi h¹n trong viÖc s¶n dÞch bÖnh ®· lan réng. Cç lo¹i kÝt thö dùa trªn xuÊt cç vËt nu«i chuyÓn gen ®Ó s¶n xuÊt cç s¶n nÒn t¶ng c«ng nghÖ sinh häc cao cho phÐp xç phÈm c«ng nghiÖp hoÆc d−îc phÈm.

®Þnh cç nh©n tè g©y bÖnh vμ gi¸m s¸t tç ®éng C«ng nghÖ gen lμ mét lÜnh vùc n¨ng ®éng cña cç ch−¬ng tr×nh kiÓm so¸t bÖnh ë møc ®é trong nghiªn cøu vμ ph¸t triÓn cña ngμnh thuû chÝnh xç cao mμ tr−íc ®©y ch−a hÒ cã. DÞch tÔ

s¶n. KÝch th−íc lín vμ søc chÞu ®ùng tèt cña nhiÒu ph©n tö ®Æc tr−ng bëi cç mÇm bÖnh (virus, vi lo¹i trøng cçho phÐp øng dông c«ng nghÖ truyÒn khuÈn, ký sinh vμ nÊm) cã thÓ xç ®Þnh ®−îc gen mét cçh thuËn lîi b»ng cçh tiªm trùc tiÕp nguån l©y nhiÔm cña chóng th«ng qua ph−¬ng mét gen l¹ vμo trøng hoÆc nhê thiÕt bÞ truyÒn tõ ph¸p nh©n gen. ChÈn ®o¸n sím cã vai trß quan

®Ó trî gióp truyÒn

träng trong kiÓm so¸t dÞch tÔ v× nã gióp con ng−êi gen th«ng qua sù chªnh lÖch tõ

xç ®Þnh ®−îc t©m ®iÓm cña vïng dÞch ®Ó cã tr−êng. TruyÒn gen ë c¸ liªn quan ®Õn cç gen s¶n ph−¬ng thøc phßng, chèng phï hîp. VÝ dô, kÝt thö xuÊt hãcm«n sinh tr−ëng vμ cç hoãcm«n nμy thóc ELISA (thuèc thö enzym hÊp thô miÔn dÞch liªn

®Èy t¨ng tr−ëng nhanh ë cçhÐp, c¸ Tilapia vμ

kÕt) ®· trë thμnh mét ph−¬ng ph¸p chuÈn vμ gi¸m cç loμi c¸ khç. H¬n n÷a, mét gen cña c¸ b¬n m·

s¸t nhiÒu lo¹i bÖnh dÞch ë vËt nu«i vμ c¸ trªn toμn ho¸ s¶n xuÊt lo¹i protein chèng b¨ng gi¸ ®−îc ®−a thÕ giíi; kü thuËt PCR (chuçi ph¶n øng ®a ph©n vμo c¸ håi víi hy väng kÐo dμi mïa vô nu«i c¸ håi.

tö) ®−îc sö dông nhiÒu trong chÈn ®o¸n cña Gen nμy kh«ng s¶n xuÊt ®ñ lo¹i protein ®Ó kÐo dμi ngμnh b¶o vÖ thùc vËt vμ ®ang ®−îc øng dông thêi gian loμi c¸ nμy sèng trong vïng n−íc l¹nh ngμy cμng nhiÒu trong chÈn ®o¸n bÖnh ë vËt nu«i nh−ng l¹i cho phÐp c¸ håi tiÕp tôc t¨ng tr−ëng vμ thñy s¶n. HiÖu qu¶ cña cç ch−¬ng tr×nh b¶o vÖ

trong mÊy th¸ng mïa ®«ng, trong khi c¸ håi b×nh thùc vËt vμ thó y ngμy cμng ®−îc n©ng cao lμ nhê th−êng kh«ng thÓ t¨ng tr−ëng. Nh÷ng øng dông vμo nh÷ng tiÕn bé trong c«ng nghÖ di truyÒn tiªn nμy vÉn cßn ®ang trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu vμ

phong cho phÐp xç ®Þnh cç mÇm bÖnh ë d¹ng ph¸t triÓn; hiÖn nay cç s¶n phÈm cçhuyÓn gen m«, d¹ng vËt sèng hoÆc thËm chÝ lμ mÉu n−íc vÉn ch−a cã mÆt trªn thÞ tr−êng.

hoÆc mÉu ®Êt.

21

22

https://thuviensach.vn

MÆc dï thuËt ng÷ th× ®¬n gi¶n nh−ng c«ng VI. C«ng nghÖ sinh häc

nghÖ gen ®ßi hái ph¶i cã nguån lùc m¹nh míi cã trong chÈn ®o¸n bÖnh vμ dÞch tÔ

thÓ ¸p dông ®−îc. Cho ®Õn nay ch−a cã øng dông BÖnh ë thùc vËt vμ ®éng vËt khã chÈn ®o¸n v×

c«ng nghÖ gen nμo thμnh c«ng trong lÜnh vùc cç triÖu chøng th−êng kh«ng ®iÓn h×nh hoÆc th−¬ng m¹i n«ng nghiÖp. øng dông c«ng nghÖ gen thËm chÝ hoμn toμn kh«ng thÓ hiÖn cho ®Õn khi trong t−¬ng lai cã thÓ chØ giíi h¹n trong viÖc s¶n dÞch bÖnh ®· lan réng. Cç lo¹i kÝt thö dùa trªn xuÊt cç vËt nu«i chuyÓn gen ®Ó s¶n xuÊt cç s¶n nÒn t¶ng c«ng nghÖ sinh häc cao cho phÐp xç phÈm c«ng nghiÖp hoÆc d−îc phÈm.

®Þnh cç nh©n tè g©y bÖnh vμ gi¸m s¸t tç ®éng C«ng nghÖ gen lμ mét lÜnh vùc n¨ng ®éng cña cç ch−¬ng tr×nh kiÓm so¸t bÖnh ë møc ®é trong nghiªn cøu vμ ph¸t triÓn cña ngμnh thuû chÝnh xç cao mμ tr−íc ®©y ch−a hÒ cã. DÞch tÔ

s¶n. KÝch th−íc lín vμ søc chÞu ®ùng tèt cña nhiÒu ph©n tö ®Æc tr−ng bëi cç mÇm bÖnh (virus, vi lo¹i trøng cçho phÐp øng dông c«ng nghÖ truyÒn khuÈn, ký sinh vμ nÊm) cã thÓ xç ®Þnh ®−îc gen mét cçh thuËn lîi b»ng cçh tiªm trùc tiÕp nguån l©y nhiÔm cña chóng th«ng qua ph−¬ng mét gen l¹ vμo trøng hoÆc nhê thiÕt bÞ truyÒn tõ ph¸p nh©n gen. ChÈn ®o¸n sím cã vai trß quan

®Ó trî gióp truyÒn

träng trong kiÓm so¸t dÞch tÔ v× nã gióp con ng−êi gen th«ng qua sù chªnh lÖch tõ

xç ®Þnh ®−îc t©m ®iÓm cña vïng dÞch ®Ó cã tr−êng. TruyÒn gen ë c¸ liªn quan ®Õn cç gen s¶n ph−¬ng thøc phßng, chèng phï hîp. VÝ dô, kÝt thö xuÊt hãcm«n sinh tr−ëng vμ cç hoãcm«n nμy thóc ELISA (thuèc thö enzym hÊp thô miÔn dÞch liªn

®Èy t¨ng tr−ëng nhanh ë cçhÐp, c¸ Tilapia vμ

kÕt) ®· trë thμnh mét ph−¬ng ph¸p chuÈn vμ gi¸m cç loμi c¸ khç. H¬n n÷a, mét gen cña c¸ b¬n m·

s¸t nhiÒu lo¹i bÖnh dÞch ë vËt nu«i vμ c¸ trªn toμn ho¸ s¶n xuÊt lo¹i protein chèng b¨ng gi¸ ®−îc ®−a thÕ giíi; kü thuËt PCR (chuçi ph¶n øng ®a ph©n vμo c¸ håi víi hy väng kÐo dμi mïa vô nu«i c¸ håi.

tö) ®−îc sö dông nhiÒu trong chÈn ®o¸n cña Gen nμy kh«ng s¶n xuÊt ®ñ lo¹i protein ®Ó kÐo dμi ngμnh b¶o vÖ thùc vËt vμ ®ang ®−îc øng dông thêi gian loμi c¸ nμy sèng trong vïng n−íc l¹nh ngμy cμng nhiÒu trong chÈn ®o¸n bÖnh ë vËt nu«i nh−ng l¹i cho phÐp c¸ håi tiÕp tôc t¨ng tr−ëng vμ thñy s¶n. HiÖu qu¶ cña cç ch−¬ng tr×nh b¶o vÖ

trong mÊy th¸ng mïa ®«ng, trong khi c¸ håi b×nh thùc vËt vμ thó y ngμy cμng ®−îc n©ng cao lμ nhê th−êng kh«ng thÓ t¨ng tr−ëng. Nh÷ng øng dông vμo nh÷ng tiÕn bé trong c«ng nghÖ di truyÒn tiªn nμy vÉn cßn ®ang trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu vμ

phong cho phÐp xç ®Þnh cç mÇm bÖnh ë d¹ng ph¸t triÓn; hiÖn nay cç s¶n phÈm cçhuyÓn gen m«, d¹ng vËt sèng hoÆc thËm chÝ lμ mÉu n−íc vÉn ch−a cã mÆt trªn thÞ tr−êng.

hoÆc mÉu ®Êt.

21

22

https://thuviensach.vn

VII. Dinh d−ìng vËt nu«i tån gièng vËt nu«i vμ trî gióp trong chÈn ®o¸n,

®iÒu trÞ, vμ phßng ngõa cç bÖnh ë thùc vËt, ®éng C«ng nghÖ sinh häc ®· hç trî tÝch cùc cho lÜnh vËt. øng dông c«ng nghÖ sinh häc ®· ®em l¹i cho vùc dinh d−ìng vËt nu«i nh− cç lo¹i enzym, cç cç nhμ khoa häc nh÷ng kiÕn thøc míi vμ c«ng cô lo¹i probiotics, cç lo¹i protein ®¬n bμo vμ cç chÊt míi ®Ó hä cã thÓ ®¹t ®−îc nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn phô gia thøc ¨n ch¨n nu«i cã nguån gèc kh¸ng cøu tèt h¬n vμ hiÖu qu¶ h¬n. Theo h−íng nμy, cç sinh mμ ®−îc phÐp sö dông réng r·i trong hÖ

ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu dùa trªn c«ng nghÖ sinh thèng ch¨n nu«i th©m canh trªn toμn cÇu nh»m häc cã thÓ ®−îc xem nh− phÇn më réng cã tÝnh n©ng cao tÝnh chñ ®éng vÒ dinh d−ìng trong thøc chÝnh xç cao h¬n cña cç ph−¬ng ph¸p nghiªn

¨n ch¨n nu«i, t¨ng n¨ng suÊt vËt nu«i vμ thñy cøu truyÒn thèng. §ång thêi, c«ng nghÖ gen cã thÓ

s¶n. Cç c«ng nghÖ biÕn ®æi gen ngμy cμng ®−îc lμ mét b−íc nh¶y trong chän t¹o gièng truyÒn

¸p dông réng r·i nh»m c¶i thiÖn dinh d−ìng vËt thèng, v× c«ng nghÖ nμy trang bÞ cho céng ®ång nu«i nh− th«ng qua viÖc biÕn ®æi thøc ¨n ®Ó vËt khoa häc mét c«ng cô m¹nh ®Ó cÊy truyÒn vËt nu«i dÔ tiªu ho¸ h¬n hoÆc lμ kÝch thÝch hÖ thèng chÊt di truyÒn gi÷a cç sinh vËt mμ kh«ng thÓ

tiªu ho¸ vμ h« hÊp cña vËt nu«i ®Ó chóng cã thÓ sö chän t¹o theo cç ph−¬ng ph¸p truyÒn thèng.

dông thøc ¨n hiÖu qu¶ h¬n. MÆc dï vËy th× tiÕn bé trong ph−¬ng ph¸p thø hai vÉn ch−a gióp chóng C«ng nghÖ sinh häc trong n«ng nghiÖp lμ khoa ta hiÓu ®Çy ®ñ vÒ di truyÒn, sinh lý vμ an toμn häc ®a ngμnh vμ ®a lÜnh vùc. §a sè cç kü thuËt sinh häc.

ph©n tö vμ viÖc øng dông cç kü thuËt nμy liªn quan ®Õn nhiÒu lÜnh vùc cña l−¬ng thùc, thùc VIII. Tãm l−îc

phÈm vμ n«ng nghiÖp nh−ng c«ng nghÖ sinh häc kh«ng thÓ ®øng riªng mét m×nh nã. VÝ dô, c«ng C«ng nghÖ sinh häc lμ mét lÜnh vùc nghiªn nghÖ gen trong trång trät kh«ng thÓ thùc hiÖn cøu bæ sung chø kh«ng thÓ thay thÕ cho nhiÒu

®−îc khi kh«ng cã kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ bé gen vμ

lÜnh vùc nghiªn cøu n«ng nghiÖp truyÒn thèng.

nã sÏ Ýt ®−îc øng dông khi kh«ng cã cç ch−¬ng C«ng nghÖ sinh häc ®em l¹i nhiÒu c«ng cô ®Ó n©ng tr×nh chän t¹o gièng c©y trång. Môc tiªu cña bÊt cao hiÓu biÕt cña chóng ta vμ t¨ng c−êng c«ng tç cø nghiªn cøu nμo còng ®ßi hái sù tinh th«ng vÒ

qu¶n lý cç nguån tμi nguyªn di truyÒn cho l−¬ng cç yÕu tè c«ng nghÖ. C«ng nghÖ sinh häc ph¶i lμ

thùc, thùc phÈm vμ n«ng nghiÖp. Cç c«ng cô nμy mét bé phËn cña mét ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu

®· ®ãng gãp cho cç ch−¬ng tr×nh chän gièng, b¶o 23

24

https://thuviensach.vn

VII. Dinh d−ìng vËt nu«i tån gièng vËt nu«i vμ trî gióp trong chÈn ®o¸n,

®iÒu trÞ, vμ phßng ngõa cç bÖnh ë thùc vËt, ®éng C«ng nghÖ sinh häc ®· hç trî tÝch cùc cho lÜnh vËt. øng dông c«ng nghÖ sinh häc ®· ®em l¹i cho vùc dinh d−ìng vËt nu«i nh− cç lo¹i enzym, cç cç nhμ khoa häc nh÷ng kiÕn thøc míi vμ c«ng cô lo¹i probiotics, cç lo¹i protein ®¬n bμo vμ cç chÊt míi ®Ó hä cã thÓ ®¹t ®−îc nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn phô gia thøc ¨n ch¨n nu«i cã nguån gèc kh¸ng cøu tèt h¬n vμ hiÖu qu¶ h¬n. Theo h−íng nμy, cç sinh mμ ®−îc phÐp sö dông réng r·i trong hÖ

ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu dùa trªn c«ng nghÖ sinh thèng ch¨n nu«i th©m canh trªn toμn cÇu nh»m häc cã thÓ ®−îc xem nh− phÇn më réng cã tÝnh n©ng cao tÝnh chñ ®éng vÒ dinh d−ìng trong thøc chÝnh xç cao h¬n cña cç ph−¬ng ph¸p nghiªn

¨n ch¨n nu«i, t¨ng n¨ng suÊt vËt nu«i vμ thñy cøu truyÒn thèng. §ång thêi, c«ng nghÖ gen cã thÓ

s¶n. Cç c«ng nghÖ biÕn ®æi gen ngμy cμng ®−îc lμ mét b−íc nh¶y trong chän t¹o gièng truyÒn

¸p dông réng r·i nh»m c¶i thiÖn dinh d−ìng vËt thèng, v× c«ng nghÖ nμy trang bÞ cho céng ®ång nu«i nh− th«ng qua viÖc biÕn ®æi thøc ¨n ®Ó vËt khoa häc mét c«ng cô m¹nh ®Ó cÊy truyÒn vËt nu«i dÔ tiªu ho¸ h¬n hoÆc lμ kÝch thÝch hÖ thèng chÊt di truyÒn gi÷a cç sinh vËt mμ kh«ng thÓ

tiªu ho¸ vμ h« hÊp cña vËt nu«i ®Ó chóng cã thÓ sö chän t¹o theo cç ph−¬ng ph¸p truyÒn thèng.

dông thøc ¨n hiÖu qu¶ h¬n. MÆc dï vËy th× tiÕn bé trong ph−¬ng ph¸p thø hai vÉn ch−a gióp chóng C«ng nghÖ sinh häc trong n«ng nghiÖp lμ khoa ta hiÓu ®Çy ®ñ vÒ di truyÒn, sinh lý vμ an toμn häc ®a ngμnh vμ ®a lÜnh vùc. §a sè cç kü thuËt sinh häc.

ph©n tö vμ viÖc øng dông cç kü thuËt nμy liªn quan ®Õn nhiÒu lÜnh vùc cña l−¬ng thùc, thùc VIII. Tãm l−îc

phÈm vμ n«ng nghiÖp nh−ng c«ng nghÖ sinh häc kh«ng thÓ ®øng riªng mét m×nh nã. VÝ dô, c«ng C«ng nghÖ sinh häc lμ mét lÜnh vùc nghiªn nghÖ gen trong trång trät kh«ng thÓ thùc hiÖn cøu bæ sung chø kh«ng thÓ thay thÕ cho nhiÒu

®−îc khi kh«ng cã kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ bé gen vμ

lÜnh vùc nghiªn cøu n«ng nghiÖp truyÒn thèng.

nã sÏ Ýt ®−îc øng dông khi kh«ng cã cç ch−¬ng C«ng nghÖ sinh häc ®em l¹i nhiÒu c«ng cô ®Ó n©ng tr×nh chän t¹o gièng c©y trång. Môc tiªu cña bÊt cao hiÓu biÕt cña chóng ta vμ t¨ng c−êng c«ng tç cø nghiªn cøu nμo còng ®ßi hái sù tinh th«ng vÒ

qu¶n lý cç nguån tμi nguyªn di truyÒn cho l−¬ng cç yÕu tè c«ng nghÖ. C«ng nghÖ sinh häc ph¶i lμ

thùc, thùc phÈm vμ n«ng nghiÖp. Cç c«ng cô nμy mét bé phËn cña mét ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu

®· ®ãng gãp cho cç ch−¬ng tr×nh chän gièng, b¶o 23

24

https://thuviensach.vn

n«ng nghiÖp toμn diÖn vμ tÝch hîp ®Ó cã thÓ tËn ViÖc øng dông cç c«ng nghÖ sinh häc ph©n tö dông lîi thÕ tõ cç ch−¬ng tr×nh ngμnh, ®a ngμnh míi vμ cç chiÕn l−îc chän gièng míi cho gièng vμ quèc gia. §iÒu nμy cã thÓ cã ý nghÜa cho cç c©y trång vμ gièng vËt nu«i phï hîp víi ph−¬ng n−íc ®ang ph¸t triÓn vμ cç ®èi tç ph¸t triÓn cña thøc s¶n xuÊt quy m« nhá ë cç n−íc ®ang ph¸t nh÷ng n−íc nμy khi hä x©y dùng vμ thùc thi cç triÓn sÏ cã thÓ cßn h¹n chÕ trong t−¬ng lai gÇn v×

chÝnh sçh nghiªn cøu, cç viÖn nghiªn cøu vμ cç rÊt nhiÒu lý do: ThiÕu nh÷ng nghiªn cøu dμi h¹n, ch−¬ng tr×nh x©y dùng n¨ng lùc quèc gia.

thiÕu n¨ng lùc kü thuËt vμ ho¹t ®éng phï hîp, giÇ«ng nghÖ sinh häc trong n«ng nghiÖp mang trÞ th−¬ng m¹i thÊp cña c©y trång vμ vËt nu«i, tÇm quèc tÕ. MÆc dï, ®a sè cç nghiªn cøu c¬ b¶n thiÕu cç ch−¬ng tr×nh chän t¹o gièng truyÒn vÒ sinh häc ph©n tö ®−îc thùc hiÖn ë cç n−íc thèng phï hîp vμ ch−a lùa chän ®−îc m«i tr−êng ph¸t triÓn nh−ng nh÷ng nghiªn cøu ®ã còng s¶n xuÊt phï hîp. Tuy nhiªn, cç n−íc ®ang ph¸t mang l¹i lîi Ých cho cç n−íc ®ang ph¸t triÓn v×

triÓn ®· vμ ®ang cÇn ph¶i ®¸nh gi¸ ®Çy ®ñ vÒ cç chóng t×m ra nh÷ng ph¸t hiÖn míi vÒ sinh lý cña lo¹i c©y trång biÕn ®æi gen vμ cç n−íc nμy sÏ ph¶i tÊt c¶ cç loμi ®éng thùc vËt. Nh÷ng ph¸t hiÖn tõ c©n nh¾c ®Õn kh¶ n¨ng sö dông cç c©y trång, vËt cç dù ¸n lËp b¶n ®å gen ë ng−êi vμ ë chuét ®·

nu«i vμ thñy s¶n biÕn ®æi gen. C«ng nghÖ míi ®em

®em l¹i nh÷ng lîi Ých trùc tiÕp cho ch¨n nu«i;

®Õn nhiÒu c¬ héi ®Ó t¨ng s¶n l−îng, chÊt l−îng ng−îc l¹i cç nghiªn cøu vÒ ng« vμ g¹o l¹i cung s¶n phÈm vμ ph−¬ng thøc ch¨n nu«i bÒn v÷ng, cÊp thªm kiÕn thøc cho viÖc canh tç cç c©y nh−ng c«ng nghÖ còng t¹o ra thçh thøc míi cho trång khç nh− lóa miÕn vμ lóa m¹ch ®en. Tuy lÜnh vùc nghiªn cøu vμ n¨ng lùc ®iÒu hμnh cña cç nhiªn, cÇn cã nh÷ng nghiªn cøu cô thÓ vÒ cç n−íc ®ang ph¸t triÓn.

gièng vËt nu«i vμ cç lo¹i vËt nu«i cã tÇm quan

träng ®èi víi cç n−íc ®ang ph¸t triÓn. Cç n−íc

®ang ph¸t triÓn lμ n¬i cã sù ®a d¹ng sinh häc trong n«ng nghiÖp cao nhÊt thÕ giíi nh−ng l¹i cã rÊt Ýt nghiªn cøu vÒ hÖ thèng hoçç loμi ®éng thùc vËt ë møc ®é ph©n tö ®Ó ®¸nh gi¸ tiÒm n¨ng s¶n xuÊt cña chóng, kh¶ n¨ng kh¸ng bÖnh vμ

kh¸ng stress vÒ m«i tr−êng cña chóng hoÆc ®Ó cã chiÕn l−îc b¶o tån chóng l©u dμi.

25

26

https://thuviensach.vn

n«ng nghiÖp toμn diÖn vμ tÝch hîp ®Ó cã thÓ tËn ViÖc øng dông cç c«ng nghÖ sinh häc ph©n tö dông lîi thÕ tõ cç ch−¬ng tr×nh ngμnh, ®a ngμnh míi vμ cç chiÕn l−îc chän gièng míi cho gièng vμ quèc gia. §iÒu nμy cã thÓ cã ý nghÜa cho cç c©y trång vμ gièng vËt nu«i phï hîp víi ph−¬ng n−íc ®ang ph¸t triÓn vμ cç ®èi tç ph¸t triÓn cña thøc s¶n xuÊt quy m« nhá ë cç n−íc ®ang ph¸t nh÷ng n−íc nμy khi hä x©y dùng vμ thùc thi cç triÓn sÏ cã thÓ cßn h¹n chÕ trong t−¬ng lai gÇn v×

chÝnh sçh nghiªn cøu, cç viÖn nghiªn cøu vμ cç rÊt nhiÒu lý do: ThiÕu nh÷ng nghiªn cøu dμi h¹n, ch−¬ng tr×nh x©y dùng n¨ng lùc quèc gia.

thiÕu n¨ng lùc kü thuËt vμ ho¹t ®éng phï hîp, giÇ«ng nghÖ sinh häc trong n«ng nghiÖp mang trÞ th−¬ng m¹i thÊp cña c©y trång vμ vËt nu«i, tÇm quèc tÕ. MÆc dï, ®a sè cç nghiªn cøu c¬ b¶n thiÕu cç ch−¬ng tr×nh chän t¹o gièng truyÒn vÒ sinh häc ph©n tö ®−îc thùc hiÖn ë cç n−íc thèng phï hîp vμ ch−a lùa chän ®−îc m«i tr−êng ph¸t triÓn nh−ng nh÷ng nghiªn cøu ®ã còng s¶n xuÊt phï hîp. Tuy nhiªn, cç n−íc ®ang ph¸t mang l¹i lîi Ých cho cç n−íc ®ang ph¸t triÓn v×

triÓn ®· vμ ®ang cÇn ph¶i ®¸nh gi¸ ®Çy ®ñ vÒ cç chóng t×m ra nh÷ng ph¸t hiÖn míi vÒ sinh lý cña lo¹i c©y trång biÕn ®æi gen vμ cç n−íc nμy sÏ ph¶i tÊt c¶ cç loμi ®éng thùc vËt. Nh÷ng ph¸t hiÖn tõ c©n nh¾c ®Õn kh¶ n¨ng sö dông cç c©y trång, vËt cç dù ¸n lËp b¶n ®å gen ë ng−êi vμ ë chuét ®·

nu«i vμ thñy s¶n biÕn ®æi gen. C«ng nghÖ míi ®em

®em l¹i nh÷ng lîi Ých trùc tiÕp cho ch¨n nu«i;

®Õn nhiÒu c¬ héi ®Ó t¨ng s¶n l−îng, chÊt l−îng ng−îc l¹i cç nghiªn cøu vÒ ng« vμ g¹o l¹i cung s¶n phÈm vμ ph−¬ng thøc ch¨n nu«i bÒn v÷ng, cÊp thªm kiÕn thøc cho viÖc canh tç cç c©y nh−ng c«ng nghÖ còng t¹o ra thçh thøc míi cho trång khç nh− lóa miÕn vμ lóa m¹ch ®en. Tuy lÜnh vùc nghiªn cøu vμ n¨ng lùc ®iÒu hμnh cña cç nhiªn, cÇn cã nh÷ng nghiªn cøu cô thÓ vÒ cç n−íc ®ang ph¸t triÓn.

gièng vËt nu«i vμ cç lo¹i vËt nu«i cã tÇm quan

träng ®èi víi cç n−íc ®ang ph¸t triÓn. Cç n−íc

®ang ph¸t triÓn lμ n¬i cã sù ®a d¹ng sinh häc trong n«ng nghiÖp cao nhÊt thÕ giíi nh−ng l¹i cã rÊt Ýt nghiªn cøu vÒ hÖ thèng hoçç loμi ®éng thùc vËt ë møc ®é ph©n tö ®Ó ®¸nh gi¸ tiÒm n¨ng s¶n xuÊt cña chóng, kh¶ n¨ng kh¸ng bÖnh vμ

kh¸ng stress vÒ m«i tr−êng cña chóng hoÆc ®Ó cã chiÕn l−îc b¶o tån chóng l©u dμi.

25

26

https://thuviensach.vn

lμ 2 - 6 tuæi; cì nhá nhÊt ®èi víi cç¸i: 1kg/con, c¸

®ùc: 0,7kg/con. MËt ®é nu«i cç¸i 10kg/100m2, c¸

®ùc 15kg/100m2. Hμng tuÇn bãn 30 - 40kg ph©n lîn vμ 30 - 40kg ph©n xanh/100m2 ao. Tõ th¸ng 10 - 12

PhÇn II

dïng thøc ¨n hçn hîp cã l−îng ®¹m trªn 25%

(gåm c¸m g¹o, bét ng«, ®ç t−¬ng, bét c¸) cho ¨n Nh©n gièng vμ nu«i mét sè loμi hμng ngμy. L−îng thøc ¨n b»ng 3 - 5% khèi l−îng thñy s¶n phæ biÕn

cçã trong ao. Tõ th¸ng 1 - 2 mçi ngμy cho c¸ ¨n thªm 50g thãc mÇm.

I. S¶n xuÊt gièng vμ nu«i cçhÐp

1.2. Cho cçhÐp ®Î tù nhiªn

1. S¶n xuÊt gièng vμ nu«i cçhÐp chän ChuyÓn c¸ bè mÑ vμo ao n−íc s¹ch. Lμm cç gièng V1

khung th¶ bÌo lôc b×nh, rong hoÆc cç lo¹i sîi khç

®Ó lμm gi¸ thÓ cho trøng b¸m sau khi c¸ ®Î. Vít cç CçhÐp chän gièng V1 (cçhÐp lai ba m¸u) lμ

gi¸ thÓ cã trøng b¸m chuyÓn sang bÓ Êp hoÆc xÕp kÕt qu¶ lai ghÐp ba dßng (cçhÐp tr¾ng ViÖt Nam, vμo sμn Êp, th−êng xuyªn t−íi n−íc gi÷ Èm.

cçhÐp vÈy Hunggari víi cçhÐp vμng In®«nªxia),

®−îc ViÖn Nghiªn cøu Nu«i trång Thñy s¶n I (Bé

1.3. Cho c¸ ®Î theo ph−¬ng ph¸p nh©n t¹o

Thñy s¶n) chän t¹o thμnh c«ng. CçhÐp gièng V1

Tiªm kÝch dôc tè cho cç¸i hai lÇn (lÇn 1 vμo nu«i mau lín, cho n¨ng suÊt cao, thÞt th¬m ngon, lóc 5 - 6 giê chiÒu, cø 1 - 2kg c¸ tiªm mét n·o chÐp; b¸n ®−îc gi¸ trªn thÞ tr−êng.

lÇn 2 vμo lóc 1 - 2 giê s¸ng, 1kg c¸ tiªm 3 n·o

1.1. Ao nu«i vç thμnh thôc c¸ bè mÑ

chÐp). ë nhiÖt ®é n−íc 20 - 250C, tõ 6 - 8 giê sau khi tiªm lÇn 2 trøng sÏ rông. Khi ®ã ph¶i b¾t c¸ nhÑ

Ao nu«i cç¸i cã diÖn tÝch 500 - 2.000m2, møc nhμng, tay bÞt lç sinh dôc, bäc c¸ trong v¶i mÒm, n−íc s©u 1,2 - 1,5m, ®¸y cã líp bïn dμy 0,15 -

dïng v¶i mμn thÊm kh« bông c¸, vuèt nhÑ theo 0,2m, bê cao, kh«ng bÞ rß rØ, ®é pH tõ 6,5 - 8. Ao l−ên bông c¸ xu«i tõ phÝa ®Çu xuèng ®u«i. Trøng nu«i c¸ ®ùc chØ cÇn réng 400 - 1.000m2 vμ còng cã

®−îc høng vμo cç b¸t men lín hoÆc chËu nhùa, b¾t nh÷ng ®iÒu kiÖn nh− trªn, ph¶i tÈy v«i cho ao víi Ýt nhÊt 2 - 3 con c¸ ®ùc vuèt sÑ vμo b¸t hoÆc chËu l−îng 7- 10kg v«i/100m2. Tuæi c¸ bè mÑ thÝch hîp trøng. Dïng l«ng c¸nh gμ khuÊy trén ®Òu trøng, 27

28

https://thuviensach.vn

lμ 2 - 6 tuæi; cì nhá nhÊt ®èi víi cç¸i: 1kg/con, c¸

®ùc: 0,7kg/con. MËt ®é nu«i cç¸i 10kg/100m2, c¸

®ùc 15kg/100m2. Hμng tuÇn bãn 30 - 40kg ph©n lîn vμ 30 - 40kg ph©n xanh/100m2 ao. Tõ th¸ng 10 - 12

PhÇn II

dïng thøc ¨n hçn hîp cã l−îng ®¹m trªn 25%

(gåm c¸m g¹o, bét ng«, ®ç t−¬ng, bét c¸) cho ¨n Nh©n gièng vμ nu«i mét sè loμi hμng ngμy. L−îng thøc ¨n b»ng 3 - 5% khèi l−îng thñy s¶n phæ biÕn

cçã trong ao. Tõ th¸ng 1 - 2 mçi ngμy cho c¸ ¨n thªm 50g thãc mÇm.

I. S¶n xuÊt gièng vμ nu«i cçhÐp

1.2. Cho cçhÐp ®Î tù nhiªn

1. S¶n xuÊt gièng vμ nu«i cçhÐp chän ChuyÓn c¸ bè mÑ vμo ao n−íc s¹ch. Lμm cç gièng V1

khung th¶ bÌo lôc b×nh, rong hoÆc cç lo¹i sîi khç

®Ó lμm gi¸ thÓ cho trøng b¸m sau khi c¸ ®Î. Vít cç CçhÐp chän gièng V1 (cçhÐp lai ba m¸u) lμ

gi¸ thÓ cã trøng b¸m chuyÓn sang bÓ Êp hoÆc xÕp kÕt qu¶ lai ghÐp ba dßng (cçhÐp tr¾ng ViÖt Nam, vμo sμn Êp, th−êng xuyªn t−íi n−íc gi÷ Èm.

cçhÐp vÈy Hunggari víi cçhÐp vμng In®«nªxia),

®−îc ViÖn Nghiªn cøu Nu«i trång Thñy s¶n I (Bé

1.3. Cho c¸ ®Î theo ph−¬ng ph¸p nh©n t¹o

Thñy s¶n) chän t¹o thμnh c«ng. CçhÐp gièng V1

Tiªm kÝch dôc tè cho cç¸i hai lÇn (lÇn 1 vμo nu«i mau lín, cho n¨ng suÊt cao, thÞt th¬m ngon, lóc 5 - 6 giê chiÒu, cø 1 - 2kg c¸ tiªm mét n·o chÐp; b¸n ®−îc gi¸ trªn thÞ tr−êng.

lÇn 2 vμo lóc 1 - 2 giê s¸ng, 1kg c¸ tiªm 3 n·o

1.1. Ao nu«i vç thμnh thôc c¸ bè mÑ

chÐp). ë nhiÖt ®é n−íc 20 - 250C, tõ 6 - 8 giê sau khi tiªm lÇn 2 trøng sÏ rông. Khi ®ã ph¶i b¾t c¸ nhÑ

Ao nu«i cç¸i cã diÖn tÝch 500 - 2.000m2, møc nhμng, tay bÞt lç sinh dôc, bäc c¸ trong v¶i mÒm, n−íc s©u 1,2 - 1,5m, ®¸y cã líp bïn dμy 0,15 -

dïng v¶i mμn thÊm kh« bông c¸, vuèt nhÑ theo 0,2m, bê cao, kh«ng bÞ rß rØ, ®é pH tõ 6,5 - 8. Ao l−ên bông c¸ xu«i tõ phÝa ®Çu xuèng ®u«i. Trøng nu«i c¸ ®ùc chØ cÇn réng 400 - 1.000m2 vμ còng cã

®−îc høng vμo cç b¸t men lín hoÆc chËu nhùa, b¾t nh÷ng ®iÒu kiÖn nh− trªn, ph¶i tÈy v«i cho ao víi Ýt nhÊt 2 - 3 con c¸ ®ùc vuèt sÑ vμo b¸t hoÆc chËu l−îng 7- 10kg v«i/100m2. Tuæi c¸ bè mÑ thÝch hîp trøng. Dïng l«ng c¸nh gμ khuÊy trén ®Òu trøng, 27

28

https://thuviensach.vn

sau ®ã ®æ n−íc ngËp trøng vμ tiÕp tôc khuÊy ®Òu 20 - 25kg ph©n xanh. Sau 45 - 50 ngμy −¬ng, tû lÖ

trong 5 - 10 phót ®Ó trøng thô tinh. Dïng gi¸ thÓ

c¸ sèng b×nh qu©n ®¹t 50 - 70%, cì 15 - 20g/con.

®Ó cho trøng b¸m vμ ®−a vμo bÓ hay sμn Êp... C¸

Khi nu«i ghÐp nhiÒu loμi c¸ trong ao c¸ thÞt bét sÏ në hÕt sau 3 - 5 ngμy ë nhiÖt ®é 24 - 280C.

chØ nªn th¶ cçhÐp víi tû lÖ 5 - 10%, mét con cçhÐp cÇn tõ 10 - 20m2 ®¸y ao. Khi nu«i cçhÐp ë

1.4. Ch¨m sãc c¸ −¬ng

ruéng tròng cã thÓ t¨ng tû lÖ th¶ cçhÐp tíi 60%.

TÈy dän kü ao −¬ng c¸ bét vμ bãn ph©n Khi nu«i ®¬n cçhÐp muèn cã c¸ thÞt cì 0,3 -

chuång, ph©n xanh. MËt ®é −¬ng trung b×nh 100

0,4kg/con sau 6 - 8 th¸ng nu«i th× cÇn th¶ gièng con/m2. Trong ba tuÇn −¬ng, mçi tuÇn bãn 10 -

víi mËt ®é mét con/1,5 - 2m2; cì 0,7 - 0,8kg/con th¶

15kg ph©n chuång, 10 - 15kg ph©n xanh/100m2 ao; mËt ®é mét con/4 - 5m2. §Ó t¹o ra sù ph¸t triÓn dïng ph©n ®¹m vμ l©n ®Ó bãn ®iÒu chØnh mμu

®éng vËt ®¸y lμm thøc ¨n cho cçÇn bãn thªm n−íc. Cho c¸ ¨n bét c¸m g¹o, bét ®Ëu t−¬ng, bét c¸

ph©n chuång vμ ph©n xanh, mçi lo¹i 4 - 6 tÊn/ha nh¹t trén lÉn, sao cho ®¹t l−îng ®¹m 25 - 30%.

ao. Dïng c¸m g¹o, bét ®Ëu t−¬ng, kh« dÇu, bét c¸

Trong 10 ngμy ®Çu, thøc ¨n ph¶i nÊu chÝn thμnh nh¹t trén ®Òu víi n−íc råi n¾m l¹i thμnh tõng ch¸o, pha vμo n−íc råi r¶i ®Òu quanh ao. Nh÷ng n¾m nhá ®Ó cho c¸ ¨n. Theo cçh nu«i nμy, c¸

ngμy sau, cho c¸ ¨n thøc ¨n d¹ng bét, mçi ngμy chÐp ®¹t tû lÖ sèng 80 - 90%; sau t¸m th¸ng nu«i cho ¨n hai lÇn vμo s¸ng sím vμ chiÒu m¸t: cø cì c¸ trung b×nh ®¹t 0,5 - 0,7kg/con, n¨ng suÊt 1 v¹n c¸ trong tuÇn thø nhÊt cho ¨n 0,2 - 0,4kg b×nh qu©n ®¹t 2 tÊn/ha.

thøc ¨n tinh; tuÇn thø hai tõ 0,4 - 0,5kg; tuÇn thø ba tõ 0,5 - 1kg; sau 21 - 25 ngμy −¬ng tû lÖ sèng 2. Kü thuËt nu«i vç c¸ bè mÑ

cña c¸ ®¹t 40 - 70%, cì c¸ 0,6 - 1g/con.

C¸ ®−a vμo nu«i vç cã ngo¹i h×nh ®Ñp, khoÎ

m¹nh kh«ng cã biÓu hiÖn m¾c bÖnh. C¸ ®ùc tõ

1.5. Bãn ph©n vμ cho c¸ ¨n khi −¬ng c¸

0,8kg/c¸ thÓ trë lªn, cç¸i tõ 1,0kg/c¸ thÓ trë lªn.

bét thμnh c¸ h−¬ng

C¸ ®ùc vμ cç¸i ®−îc nu«i riªng ë cç ao khç

§iÒu khç lμ ë chç mËt ®é −¬ng th−a h¬n nhau víi mËt ®é 1kg/4 - 5m2.

(10 - 15 con/m2) vμ ph¶i cho c¸ ¨n nhiÒu h¬n. Cø Thêi gian nu«i vç: C¸ ®−îc nu«i vç tõ cuèi 1 v¹n c¸ trong tuÇn 1 - 2 cho ¨n 1 - 4kg; tuÇn 3 - 4: th¸ng 9 n¨m tr−íc, ®Õn th¸ng 2 n¨m sau cçã 4 - 6kg, tuÇn 5 - 6: 6 - 8,5kg, tuÇn 7: 8,5 - 10kg. Cø thÓ b¾t ®Çu sinh s¶n.

100m2 ao mçi tuÇn bãn 25 - 30kg ph©n chuång, 29

30

https://thuviensach.vn

sau ®ã ®æ n−íc ngËp trøng vμ tiÕp tôc khuÊy ®Òu 20 - 25kg ph©n xanh. Sau 45 - 50 ngμy −¬ng, tû lÖ

trong 5 - 10 phót ®Ó trøng thô tinh. Dïng gi¸ thÓ

c¸ sèng b×nh qu©n ®¹t 50 - 70%, cì 15 - 20g/con.

®Ó cho trøng b¸m vμ ®−a vμo bÓ hay sμn Êp... C¸

Khi nu«i ghÐp nhiÒu loμi c¸ trong ao c¸ thÞt bét sÏ në hÕt sau 3 - 5 ngμy ë nhiÖt ®é 24 - 280C.

chØ nªn th¶ cçhÐp víi tû lÖ 5 - 10%, mét con cçhÐp cÇn tõ 10 - 20m2 ®¸y ao. Khi nu«i cçhÐp ë

1.4. Ch¨m sãc c¸ −¬ng

ruéng tròng cã thÓ t¨ng tû lÖ th¶ cçhÐp tíi 60%.

TÈy dän kü ao −¬ng c¸ bét vμ bãn ph©n Khi nu«i ®¬n cçhÐp muèn cã c¸ thÞt cì 0,3 -

chuång, ph©n xanh. MËt ®é −¬ng trung b×nh 100

0,4kg/con sau 6 - 8 th¸ng nu«i th× cÇn th¶ gièng con/m2. Trong ba tuÇn −¬ng, mçi tuÇn bãn 10 -

víi mËt ®é mét con/1,5 - 2m2; cì 0,7 - 0,8kg/con th¶

15kg ph©n chuång, 10 - 15kg ph©n xanh/100m2 ao; mËt ®é mét con/4 - 5m2. §Ó t¹o ra sù ph¸t triÓn dïng ph©n ®¹m vμ l©n ®Ó bãn ®iÒu chØnh mμu

®éng vËt ®¸y lμm thøc ¨n cho cçÇn bãn thªm n−íc. Cho c¸ ¨n bét c¸m g¹o, bét ®Ëu t−¬ng, bét c¸

ph©n chuång vμ ph©n xanh, mçi lo¹i 4 - 6 tÊn/ha nh¹t trén lÉn, sao cho ®¹t l−îng ®¹m 25 - 30%.

ao. Dïng c¸m g¹o, bét ®Ëu t−¬ng, kh« dÇu, bét c¸

Trong 10 ngμy ®Çu, thøc ¨n ph¶i nÊu chÝn thμnh nh¹t trén ®Òu víi n−íc råi n¾m l¹i thμnh tõng ch¸o, pha vμo n−íc råi r¶i ®Òu quanh ao. Nh÷ng n¾m nhá ®Ó cho c¸ ¨n. Theo cçh nu«i nμy, c¸

ngμy sau, cho c¸ ¨n thøc ¨n d¹ng bét, mçi ngμy chÐp ®¹t tû lÖ sèng 80 - 90%; sau t¸m th¸ng nu«i cho ¨n hai lÇn vμo s¸ng sím vμ chiÒu m¸t: cø cì c¸ trung b×nh ®¹t 0,5 - 0,7kg/con, n¨ng suÊt 1 v¹n c¸ trong tuÇn thø nhÊt cho ¨n 0,2 - 0,4kg b×nh qu©n ®¹t 2 tÊn/ha.

thøc ¨n tinh; tuÇn thø hai tõ 0,4 - 0,5kg; tuÇn thø ba tõ 0,5 - 1kg; sau 21 - 25 ngμy −¬ng tû lÖ sèng 2. Kü thuËt nu«i vç c¸ bè mÑ

cña c¸ ®¹t 40 - 70%, cì c¸ 0,6 - 1g/con.

C¸ ®−a vμo nu«i vç cã ngo¹i h×nh ®Ñp, khoÎ

m¹nh kh«ng cã biÓu hiÖn m¾c bÖnh. C¸ ®ùc tõ

1.5. Bãn ph©n vμ cho c¸ ¨n khi −¬ng c¸

0,8kg/c¸ thÓ trë lªn, cç¸i tõ 1,0kg/c¸ thÓ trë lªn.

bét thμnh c¸ h−¬ng

C¸ ®ùc vμ cç¸i ®−îc nu«i riªng ë cç ao khç

§iÒu khç lμ ë chç mËt ®é −¬ng th−a h¬n nhau víi mËt ®é 1kg/4 - 5m2.

(10 - 15 con/m2) vμ ph¶i cho c¸ ¨n nhiÒu h¬n. Cø Thêi gian nu«i vç: C¸ ®−îc nu«i vç tõ cuèi 1 v¹n c¸ trong tuÇn 1 - 2 cho ¨n 1 - 4kg; tuÇn 3 - 4: th¸ng 9 n¨m tr−íc, ®Õn th¸ng 2 n¨m sau cçã 4 - 6kg, tuÇn 5 - 6: 6 - 8,5kg, tuÇn 7: 8,5 - 10kg. Cø thÓ b¾t ®Çu sinh s¶n.

100m2 ao mçi tuÇn bãn 25 - 30kg ph©n chuång, 29

30

https://thuviensach.vn

Ch¨m sãc: LiÒu l−îng thøc ¨n chiÕm 3 - 5%

- Thô tinh cho trøng

träng l−îng quÇn ®μn. Nu«i vç tÝch cùc hμm l−îng Sö dông l«ng vò kh« cña gia cÇm khuÊy nhÑ

thøc ¨n ®−îc gi¶m dÇn tõ 5 - 3% tuú thuéc vμo thÓ

nhμng, ®¶o ®Òu trøng víi sÑ tr−íc khi cho 5 - 10ml tr¹ng c¸ qua kiÓm tra ®Þnh kú (mét lÇn/th¸ng).

n−íc s¹ch vμo b¸t trøng. Sau khi cho n−íc s¹ch Nu«i vç thμnh thôc th−êng tr−íc khi cho c¸ ®Î tõ vμo tiÕp tôc khuÊy thªm 1 - 3 phót.

30 - 45 ngμy ®èi víi chÝnh vô vμ 10 - 15 ngμy víi

- Khö dÝnh cho trøng

c¸ ®Î t¸i ph¸t. Trong thêi gian nu«i vç thμnh thôc cÇn cho c¸ ¨n thªm mÇm thãc.

Trøng ®−îc khö dÝnh b»ng dung dÞch n−íc døa (dung dÞch khö dÝnh). L−îng dung dÞch khö

2.1. Chän cçho ®Î

dÝnh th−êng gÊp 5 - 7 lÇn khèi l−îng trøng cÇn Chän cç¸i cã bông mÒm, phÇn phô sinh dôc

®−îc khö dÝnh.

mμu hång. H¹t trøng rêi nhau, c¨ng ®Òu, mμu

§æ kho¶ng 1/3 - 1/4 l−îng dung dÞch khö dÝnh s¸ng tr¾ng. C¸ ®ùc ®−îc chän lμ nh÷ng c¸ thÓ khi vμo b¸t trøng ®· ®−îc thô tinh khuÊy ®Òu cho vuèt nhÑ bông gÇn phÇn phô sinh dôc thÊy cã sÑ

trøng tçh rêi nhau. Sau ®ã bæ sung sè l−îng dung mμu tr¾ng s÷a.

dÞch khö dÝnh cßn l¹i, nhÑ nhμng khuÊy ®Òu tõ 20 - 25 phót tuú thuéc vμo nhiÖt ®é kh«ng khÝ t¹i

- KÝch dôc tè

thêi ®iÓm khuÊy trøng. Sau 20 - 25 phót kiÓm tra KÝch dôc tè th−êng dïng lμ LRH-A kÕt hîp víi

®é dÝnh cña trøng, nÕu trøng kh«ng dÝnh l¹i víi DOM. Cç¸i ®−îc tiªm kÝch dôc tè hai lÇn. LÇn 1

nhau lμ ®−îc.

tiªm 1/4 - 1/5 l−îng thuèc cÇn tiªm, sau kho¶ng 6

- Êp trøng

®Õn 8 giê tiªm hÕt sè thuèc cßn l¹i. C¸ ®ùc chØ

Trøng ®· khö dÝnh, röa s¹ch ®−îc Êp trong tiªm mét lÇn, tr−íc khi tiªm lÇn 2 cho cç¸i b×nh v©y cã thÓ tÝch 300 lÝt víi mËt ®é tèi ®a kho¶ng hai giê.

40.000 trøng/lÝt.

- Thu trøng vμ sÑ

L−îng n−íc qua b×nh kho¶ng 4 lÝt/gi©y. Trong Trøng c¸ ®−îc vuèt vμo b¸t men hoÆc nhùa cã qu¸ tr×nh Êp trøng cÇn vÖ sinh m¹ng trμn th−êng

®−êng kÝnh kho¶ng 18 - 22cm, lßng b¸t ph¶i tr¬n xuyªn, nhÊt lμ khi trøng në.

bãng. Sau khi ®· thu ®−îc trøng cÇn nhanh chãng

- ¦¬ng nu«i c¸ bét lªn c¸ h−¬ng

vuèt sÑ vμo b¸t trøng ®Ó thô tinh cho trøng.

Trøng cña mçi cç¸i cÇn ®−îc thô tinh tèi thiÓu C¸ bét ®−îc −¬ng nu«i trong ao víi mËt ®é bëi tinh cña ba c¸ ®ùc.

100 - 150 c¸ thÓ/m2. Dïng bét ®Ëu t−¬ng nghiÒn 31

32

https://thuviensach.vn

Ch¨m sãc: LiÒu l−îng thøc ¨n chiÕm 3 - 5%

- Thô tinh cho trøng

träng l−îng quÇn ®μn. Nu«i vç tÝch cùc hμm l−îng Sö dông l«ng vò kh« cña gia cÇm khuÊy nhÑ

thøc ¨n ®−îc gi¶m dÇn tõ 5 - 3% tuú thuéc vμo thÓ

nhμng, ®¶o ®Òu trøng víi sÑ tr−íc khi cho 5 - 10ml tr¹ng c¸ qua kiÓm tra ®Þnh kú (mét lÇn/th¸ng).

n−íc s¹ch vμo b¸t trøng. Sau khi cho n−íc s¹ch Nu«i vç thμnh thôc th−êng tr−íc khi cho c¸ ®Î tõ vμo tiÕp tôc khuÊy thªm 1 - 3 phót.

30 - 45 ngμy ®èi víi chÝnh vô vμ 10 - 15 ngμy víi

- Khö dÝnh cho trøng

c¸ ®Î t¸i ph¸t. Trong thêi gian nu«i vç thμnh thôc cÇn cho c¸ ¨n thªm mÇm thãc.

Trøng ®−îc khö dÝnh b»ng dung dÞch n−íc døa (dung dÞch khö dÝnh). L−îng dung dÞch khö

2.1. Chän cçho ®Î

dÝnh th−êng gÊp 5 - 7 lÇn khèi l−îng trøng cÇn Chän cç¸i cã bông mÒm, phÇn phô sinh dôc

®−îc khö dÝnh.

mμu hång. H¹t trøng rêi nhau, c¨ng ®Òu, mμu

§æ kho¶ng 1/3 - 1/4 l−îng dung dÞch khö dÝnh s¸ng tr¾ng. C¸ ®ùc ®−îc chän lμ nh÷ng c¸ thÓ khi vμo b¸t trøng ®· ®−îc thô tinh khuÊy ®Òu cho vuèt nhÑ bông gÇn phÇn phô sinh dôc thÊy cã sÑ

trøng tçh rêi nhau. Sau ®ã bæ sung sè l−îng dung mμu tr¾ng s÷a.

dÞch khö dÝnh cßn l¹i, nhÑ nhμng khuÊy ®Òu tõ 20 - 25 phót tuú thuéc vμo nhiÖt ®é kh«ng khÝ t¹i

- KÝch dôc tè

thêi ®iÓm khuÊy trøng. Sau 20 - 25 phót kiÓm tra KÝch dôc tè th−êng dïng lμ LRH-A kÕt hîp víi

®é dÝnh cña trøng, nÕu trøng kh«ng dÝnh l¹i víi DOM. Cç¸i ®−îc tiªm kÝch dôc tè hai lÇn. LÇn 1

nhau lμ ®−îc.

tiªm 1/4 - 1/5 l−îng thuèc cÇn tiªm, sau kho¶ng 6

- Êp trøng

®Õn 8 giê tiªm hÕt sè thuèc cßn l¹i. C¸ ®ùc chØ

Trøng ®· khö dÝnh, röa s¹ch ®−îc Êp trong tiªm mét lÇn, tr−íc khi tiªm lÇn 2 cho cç¸i b×nh v©y cã thÓ tÝch 300 lÝt víi mËt ®é tèi ®a kho¶ng hai giê.

40.000 trøng/lÝt.

- Thu trøng vμ sÑ

L−îng n−íc qua b×nh kho¶ng 4 lÝt/gi©y. Trong Trøng c¸ ®−îc vuèt vμo b¸t men hoÆc nhùa cã qu¸ tr×nh Êp trøng cÇn vÖ sinh m¹ng trμn th−êng

®−êng kÝnh kho¶ng 18 - 22cm, lßng b¸t ph¶i tr¬n xuyªn, nhÊt lμ khi trøng në.

bãng. Sau khi ®· thu ®−îc trøng cÇn nhanh chãng

- ¦¬ng nu«i c¸ bét lªn c¸ h−¬ng

vuèt sÑ vμo b¸t trøng ®Ó thô tinh cho trøng.

Trøng cña mçi cç¸i cÇn ®−îc thô tinh tèi thiÓu C¸ bét ®−îc −¬ng nu«i trong ao víi mËt ®é bëi tinh cña ba c¸ ®ùc.

100 - 150 c¸ thÓ/m2. Dïng bét ®Ëu t−¬ng nghiÒn 31

32

https://thuviensach.vn

mÞn trong b¶y ngμy ®Çu, b¶y ngμy tiÕp theo sö hÕt rÔ bÌo thèi, röa s¹ch ®Êt, cÆn b¸m ë rÔ vμ s¸t dông thøc ¨n d¹ng bét mÞn.

trïng b»ng n−íc muèi 5% (0,5kg muèi ¨n pha Cho cçhÐp ®Î tù nhiªn trong ao.

trong 10 lÝt n−íc) hoÆc Xanhmalachite nång ®é 3mg/lÝt ng©m 15 phót råi vít ra th¶ vμo æ ®Î.

2.2. Mïa vô cho ®Î

Dïng c©y nøa qu©y bÌo thμnh khung h×nh ch÷

Mïa ®Î chÝnh lμ mïa xu©n vμ mïa thu.

nhËt ®Ó khi c¸ vËt ®Î kh«ng lμm bÌo t¶n m¸t.

- Cho c¸ ®Î tù nhiªn

2.5. Thμnh lËp nhãm c¸ ®Î

+ Chän thêi tiÕt thÝch hîp.

Tr−íc khi cho c¸ ®Î cÇn xç ®Þnh tû lÖ ®ùc, c¸i

+ TuyÓn chän cçho ®Î.

thÝch hîp ®Ó l−îng tinh dÞch ®ñ b¶o ®¶m cho sè trøng ®Î ra ®−îc thô tinh hoμn toμn. CçhÐp thô

2.3. Chän n¬i c¸ ®Î

tinh ngoμi, tinh dÞch cña c¸ ®ùc phãng vμo n−íc bÞ

Chän ao hoÆc chän ruéng. Bê ruéng cao h¬n pha lo·ng, nÕu Ýt tinh dÞch sÏ kh«ng b¶o ®¶m cho møc n−íc, cao nhÊt kho¶ng 50 - 60cm, cã m¸ng tinh trïng gÆp ®−îc trøng ®Ó thô tinh. Trong ®iÒu dÉn n−íc vμ cèng tiªu n−íc thuËn tiÖn. Cöa cèng kiÖn nu«i vç tèt cã thÓ ghÐp 1 cç¸i + 2 c¸ ®ùc, dÉn n−íc ph¶i ch¾n phªn ®Ó ng¨n c¸ t¹p theo vμo còng cã n¬i ghÐp 2 cç¸i + 3 c¸ ®ùc, tû lÖ trøng ruéng. Tr−íc khi cho c¸ ®Î, th¸o n−íc vμo ruéng thô tinh vÉn cao.

s©u kho¶ng 40 - 50cm. NÕu ruéng ®ã cßn dïng ®Ó

Cho c¸ ®Î tù nhiªn còng cÇn l−u ý:

−¬ng trøng nªn ®μo s½n ë gãc ruéng mét c¸i hè

- KiÓm tra ao, ruéng... n¬i c¸ ®Î, xem nguån réng kho¶ng 4m2, s©u 0,6m vμ cã xÎ m−¬ng s©u n−íc, chÊt l−îng n−íc vμ ®Æc biÖt lμ thêi tiÕt ph¶i 0,2m lμm ®−êng cho c¸ ®i l¹i lªn xuèng kiÕm ¨n.

Êm ¸p, ®¹t 18 - 250C.

MÆt hè cã che lçä hoÆc lμm giμn trång m−íp, bÇu, bÝ ®Ó che n¾ng cho c¸.

- Khi th¶ nªn th¶ cç¸i vμo buæi s¸ng, th¶ c¸

®ùc vμo buæi chiÒu cïng ngμy. NÕu thêi tiÕt thuËn

2.4. ChuÈn bÞ æ ®Î

lîi, cçã thÓ ®Î tõ 3 - 4 giê s¸ng tíi 7 - 8 giê s¸ng.

Chän cç lo¹i x¬ mÒm cã nhiÒu l«ng t¬ nhá ®Ó

- NÕu 5 giê s¸ng ch−a thÊy c¸ vËt ®Î ph¶i b¬m lμm æ cho cçhÐp ®Î trøng c¸ dÔ b¸m nh−: bÌo n−íc vμo ao hay ruéng, thêi gian b¬m tõ 1 - 2 giê t©y, x¬ dõa, sîi nilon. Phæ biÕn nhÊt lμ dïng bÌo nh»m kÝch thÝch cho c¸ ®Î. Cçã thÓ ®Î 2 ®ªm liªn t©y, nÕu dïng bÌo ph¶i chän lo¹i rÔ b¸nh tÎ. Bá tôc, khi trøng b¸m võa ph¶i th× thay æ míi. NÕu ®Ó 2

33

34

https://thuviensach.vn

mÞn trong b¶y ngμy ®Çu, b¶y ngμy tiÕp theo sö hÕt rÔ bÌo thèi, röa s¹ch ®Êt, cÆn b¸m ë rÔ vμ s¸t dông thøc ¨n d¹ng bét mÞn.

trïng b»ng n−íc muèi 5% (0,5kg muèi ¨n pha Cho cçhÐp ®Î tù nhiªn trong ao.

trong 10 lÝt n−íc) hoÆc Xanhmalachite nång ®é 3mg/lÝt ng©m 15 phót råi vít ra th¶ vμo æ ®Î.

2.2. Mïa vô cho ®Î

Dïng c©y nøa qu©y bÌo thμnh khung h×nh ch÷

Mïa ®Î chÝnh lμ mïa xu©n vμ mïa thu.

nhËt ®Ó khi c¸ vËt ®Î kh«ng lμm bÌo t¶n m¸t.

- Cho c¸ ®Î tù nhiªn

2.5. Thμnh lËp nhãm c¸ ®Î

+ Chän thêi tiÕt thÝch hîp.

Tr−íc khi cho c¸ ®Î cÇn xç ®Þnh tû lÖ ®ùc, c¸i

+ TuyÓn chän cçho ®Î.

thÝch hîp ®Ó l−îng tinh dÞch ®ñ b¶o ®¶m cho sè trøng ®Î ra ®−îc thô tinh hoμn toμn. CçhÐp thô

2.3. Chän n¬i c¸ ®Î

tinh ngoμi, tinh dÞch cña c¸ ®ùc phãng vμo n−íc bÞ

Chän ao hoÆc chän ruéng. Bê ruéng cao h¬n pha lo·ng, nÕu Ýt tinh dÞch sÏ kh«ng b¶o ®¶m cho møc n−íc, cao nhÊt kho¶ng 50 - 60cm, cã m¸ng tinh trïng gÆp ®−îc trøng ®Ó thô tinh. Trong ®iÒu dÉn n−íc vμ cèng tiªu n−íc thuËn tiÖn. Cöa cèng kiÖn nu«i vç tèt cã thÓ ghÐp 1 cç¸i + 2 c¸ ®ùc, dÉn n−íc ph¶i ch¾n phªn ®Ó ng¨n c¸ t¹p theo vμo còng cã n¬i ghÐp 2 cç¸i + 3 c¸ ®ùc, tû lÖ trøng ruéng. Tr−íc khi cho c¸ ®Î, th¸o n−íc vμo ruéng thô tinh vÉn cao.

s©u kho¶ng 40 - 50cm. NÕu ruéng ®ã cßn dïng ®Ó

Cho c¸ ®Î tù nhiªn còng cÇn l−u ý:

−¬ng trøng nªn ®μo s½n ë gãc ruéng mét c¸i hè

- KiÓm tra ao, ruéng... n¬i c¸ ®Î, xem nguån réng kho¶ng 4m2, s©u 0,6m vμ cã xÎ m−¬ng s©u n−íc, chÊt l−îng n−íc vμ ®Æc biÖt lμ thêi tiÕt ph¶i 0,2m lμm ®−êng cho c¸ ®i l¹i lªn xuèng kiÕm ¨n.

Êm ¸p, ®¹t 18 - 250C.

MÆt hè cã che lçä hoÆc lμm giμn trång m−íp, bÇu, bÝ ®Ó che n¾ng cho c¸.

- Khi th¶ nªn th¶ cç¸i vμo buæi s¸ng, th¶ c¸

®ùc vμo buæi chiÒu cïng ngμy. NÕu thêi tiÕt thuËn

2.4. ChuÈn bÞ æ ®Î

lîi, cçã thÓ ®Î tõ 3 - 4 giê s¸ng tíi 7 - 8 giê s¸ng.

Chän cç lo¹i x¬ mÒm cã nhiÒu l«ng t¬ nhá ®Ó

- NÕu 5 giê s¸ng ch−a thÊy c¸ vËt ®Î ph¶i b¬m lμm æ cho cçhÐp ®Î trøng c¸ dÔ b¸m nh−: bÌo n−íc vμo ao hay ruéng, thêi gian b¬m tõ 1 - 2 giê t©y, x¬ dõa, sîi nilon. Phæ biÕn nhÊt lμ dïng bÌo nh»m kÝch thÝch cho c¸ ®Î. Cçã thÓ ®Î 2 ®ªm liªn t©y, nÕu dïng bÌo ph¶i chän lo¹i rÔ b¸nh tÎ. Bá tôc, khi trøng b¸m võa ph¶i th× thay æ míi. NÕu ®Ó 2

33

34

https://thuviensach.vn

®ªm liÒn c¸ vÉn kh«ng ®Î, ph¶i b¾t c¸ trë l¹i ao nu«i

- DÉn n−íc vμo ao cho ®ñ møc quy ®Þnh vμ

vç tiÕp, kho¶ng 20 - 30 ngμy sau l¹i cho c¸ ®Î.

kiÓm tra cç ®iÒu kiÖn m«i tr−êng ®¹t yªu cÇu míi th¶ c¸: pH 6,5 - 8; «xy hoμ tan 3mg/lÝt trë lªn; ®é

2.6. ¦¬ng cçhÐp lai ba m¸u

trong cña n−íc 20 - 30cm; kh«ng cã ®Þch h¹i cña cÇçhÐp lai ba m¸u ®−îc t¹o ra tõ cç dßng: c¸

trong ao...

chÐp vμng tr¾ng cña ViÖt Nam, cçhÐp Hunggari b) CçhÐp lai tr−íc khi th¶ vμo ao ph¶i ®−îc vμ cçhÐp vμng In®«nªxia. §Ó cã cçhÐp lai gièng kiÓm tra chÊt l−îng theo tiªu chuÈn: mμu s¾c, nu«i th−¬ng phÈm, ngay tõ khi −¬ng c¸ bét lªn c¸

ngo¹i h×nh, tr¹ng th¸i ho¹t ®éng.

h−¬ng cÇn chó ý nh÷ng biÖn ph¸p sau: Cçh kiÓm tra: th¶ c¸ bét vμo b¸t n−íc s¹ch, a) Ao nu«i

nÕu cçã mμu ghi sÉm, b¬i ch×m d−íi n−íc, th©n Chän ao nu«i ë n¬i kh«ng bÞ cím rîp, dÔ qu¶n c¸ kh«ng dÞ h×nh lμ c¸ tèt.

lý, ch¨m sãc. DiÖn tÝch ao 200 - 2.000m2, s©u tõ

- Tr−íc khi th¶ c¸ ra ao ®em tói nilon chøa c¸

0,8 - 1m, cã bê ao ch¾c ch¾n, kh«ng rß rØ n−íc, m¸i bét th¶ xuèng ao ng©m 15 - 20 phót cho c¸ quen bê phÝa lßng kh«ng cã hang hèc. §Ønh bê cao h¬n m«i tr−êng nu«i, råi më tói cho c¸ tõ tõ ra ao, mùc n−íc Ýt nhÊt 0,5m.

kh«ng nªn th¶ c¸ bét vμo ngμy n¾ng g¾t hoÆc

®ang m−a rμo.

- §¸y ao Ýt bïn, b»ng ph¼ng vμ dÔ th¸o c¹n n−íc. N−íc cÊp cho ao ph¶i s¹ch, kh«ng bÞ «

- Dïng thøc ¨n tæng hîp gåm: bét c¸ nh¹t 30% +

nhiÔm. Tr−íc khi −¬ng c¸, ao ph¶i ®−îc c¶i t¹o kü: kh« ®ç t−¬ng 10% + c¸m g¹o 60% cho c¸ bét ¨n lμm c¹n n−íc, bèc vÐt bïn (møc bïn kh«ng qu¸

trong qu¸ tr×nh −¬ng. Trong 10 ngμy ®Çu thøc ¨n 15cm). Dïng v«i ®Ó c¶i t¹o ao víi l−îng tõ 8 -

nÊu chÝn thμnh ch¸o, pha lo·ng trong n−íc tÐ ®Òu 10kg/100m2 ao, r¶i v«i kh¾p ®¸y ao vμ tiÕn hμnh ao. Ngμy cho ¨n hai lÇn vμo s¸ng sím vμ chiÒu m¸t víi l−îng 1 v¹n c¸ bét/0,2 - 0,4kg thøc vμo ngμy n¾ng.

¨n/ngμy; tõ ngμy thø 11 - 18 cho ¨n tõ 0,4 -

- Ph¬i ao tõ 1 - 2 ngμy, sau ®ã dÉn n−íc ngËp 0,5kg/v¹n c¸ bét/ngμy; tõ ngμy 19 ®Õn thu ho¹ch

®¸y ao tõ 20 - 30cm, kiÓm tra ao b¾t diÖt c¸ r«, cçho ¨n 0,5 - 1kg/v¹n c¸ bét/ngμy.

qu¶ cßn sãt; dïng ph©n chuång ñ hoai bãn cho ao

- Trong qu¸ tr×nh nu«i cÇn bæ sung thªm ph©n

®Ó g©y mμu n−íc, t¹o thøc ¨n ban ®Çu cho c¸ víi chuång tõ 20 - 30kg/100m2. TuÇn bãn mét lÇn vμ

l−îng ph©n tõ 20 - 30kg/100m2, r¶i ®Òu ®¸y ao.

hoμ ph©n trong n−íc tÐ ®Òu kh¾p ao.

35

36

https://thuviensach.vn

®ªm liÒn c¸ vÉn kh«ng ®Î, ph¶i b¾t c¸ trë l¹i ao nu«i

- DÉn n−íc vμo ao cho ®ñ møc quy ®Þnh vμ

vç tiÕp, kho¶ng 20 - 30 ngμy sau l¹i cho c¸ ®Î.

kiÓm tra cç ®iÒu kiÖn m«i tr−êng ®¹t yªu cÇu míi th¶ c¸: pH 6,5 - 8; «xy hoμ tan 3mg/lÝt trë lªn; ®é

2.6. ¦¬ng cçhÐp lai ba m¸u

trong cña n−íc 20 - 30cm; kh«ng cã ®Þch h¹i cña cÇçhÐp lai ba m¸u ®−îc t¹o ra tõ cç dßng: c¸

trong ao...

chÐp vμng tr¾ng cña ViÖt Nam, cçhÐp Hunggari b) CçhÐp lai tr−íc khi th¶ vμo ao ph¶i ®−îc vμ cçhÐp vμng In®«nªxia. §Ó cã cçhÐp lai gièng kiÓm tra chÊt l−îng theo tiªu chuÈn: mμu s¾c, nu«i th−¬ng phÈm, ngay tõ khi −¬ng c¸ bét lªn c¸

ngo¹i h×nh, tr¹ng th¸i ho¹t ®éng.

h−¬ng cÇn chó ý nh÷ng biÖn ph¸p sau: Cçh kiÓm tra: th¶ c¸ bét vμo b¸t n−íc s¹ch, a) Ao nu«i

nÕu cçã mμu ghi sÉm, b¬i ch×m d−íi n−íc, th©n Chän ao nu«i ë n¬i kh«ng bÞ cím rîp, dÔ qu¶n c¸ kh«ng dÞ h×nh lμ c¸ tèt.

lý, ch¨m sãc. DiÖn tÝch ao 200 - 2.000m2, s©u tõ

- Tr−íc khi th¶ c¸ ra ao ®em tói nilon chøa c¸

0,8 - 1m, cã bê ao ch¾c ch¾n, kh«ng rß rØ n−íc, m¸i bét th¶ xuèng ao ng©m 15 - 20 phót cho c¸ quen bê phÝa lßng kh«ng cã hang hèc. §Ønh bê cao h¬n m«i tr−êng nu«i, råi më tói cho c¸ tõ tõ ra ao, mùc n−íc Ýt nhÊt 0,5m.

kh«ng nªn th¶ c¸ bét vμo ngμy n¾ng g¾t hoÆc

®ang m−a rμo.

- §¸y ao Ýt bïn, b»ng ph¼ng vμ dÔ th¸o c¹n n−íc. N−íc cÊp cho ao ph¶i s¹ch, kh«ng bÞ «

- Dïng thøc ¨n tæng hîp gåm: bét c¸ nh¹t 30% +

nhiÔm. Tr−íc khi −¬ng c¸, ao ph¶i ®−îc c¶i t¹o kü: kh« ®ç t−¬ng 10% + c¸m g¹o 60% cho c¸ bét ¨n lμm c¹n n−íc, bèc vÐt bïn (møc bïn kh«ng qu¸

trong qu¸ tr×nh −¬ng. Trong 10 ngμy ®Çu thøc ¨n 15cm). Dïng v«i ®Ó c¶i t¹o ao víi l−îng tõ 8 -

nÊu chÝn thμnh ch¸o, pha lo·ng trong n−íc tÐ ®Òu 10kg/100m2 ao, r¶i v«i kh¾p ®¸y ao vμ tiÕn hμnh ao. Ngμy cho ¨n hai lÇn vμo s¸ng sím vμ chiÒu m¸t víi l−îng 1 v¹n c¸ bét/0,2 - 0,4kg thøc vμo ngμy n¾ng.

¨n/ngμy; tõ ngμy thø 11 - 18 cho ¨n tõ 0,4 -

- Ph¬i ao tõ 1 - 2 ngμy, sau ®ã dÉn n−íc ngËp 0,5kg/v¹n c¸ bét/ngμy; tõ ngμy 19 ®Õn thu ho¹ch

®¸y ao tõ 20 - 30cm, kiÓm tra ao b¾t diÖt c¸ r«, cçho ¨n 0,5 - 1kg/v¹n c¸ bét/ngμy.

qu¶ cßn sãt; dïng ph©n chuång ñ hoai bãn cho ao

- Trong qu¸ tr×nh nu«i cÇn bæ sung thªm ph©n

®Ó g©y mμu n−íc, t¹o thøc ¨n ban ®Çu cho c¸ víi chuång tõ 20 - 30kg/100m2. TuÇn bãn mét lÇn vμ

l−îng ph©n tõ 20 - 30kg/100m2, r¶i ®Òu ®¸y ao.

hoμ ph©n trong n−íc tÐ ®Òu kh¾p ao.

35

36

https://thuviensach.vn

- KiÓm tra ao th−êng xuyªn ®Ó ph¸t hiÖn rß rØ

thÊy mÒm nhòn, da bông máng, nhÊt lμ phÝa cuèi.

n−íc, ®Þch h¹i cña c¸ ®Ó kÞp thêi phßng ngõa. §Ó

Lç sinh dôc ®á thÉm vμ h¬i låi. NÕu vuèt nhÑ vμo b¾t c¸ r«, c¸ qu¶ cã thÓ dïng l−íi hoÆc c¾m c©u, thμnh bông, trøng sÏ ch¶y ra, mμu vμng sÉm, dïng dÇu ho¶ ®æ vμo khung næi kÐo rª kh¾p mÆt trong suèt vμ rêi thμnh tõng h¹t lμ trøng ®· giμ, ao. DiÖn tÝch khung tõ 2 - 4m2, dïng 0,2 - 0,5 lÝt nh÷ng c¸ nμy cã thÓ ®Î ngay ®ît ®Çu. Tr−íc khi dÇu ho¶ ®èi víi ao 200m2.

cho ®Î ph¶i kiÓm tra c¸ bè mÑ. NÕu thÊy cçã hiÖn

- Sau khi −¬ng 25 ngμy tiÕn hμnh thu ho¹ch c¸.

t−îng nh« v©y, hë ®u«i hay l−în s¸t ven bê lμ

Tr−íc khi thu ho¹ch 4 - 5 ngμy tiÕn hμnh luyÖn c¸

trøng, sÑ cña c¸ ®· giμ, c¸ ®· muèn ®Î. B¾t vμi con (dïng cμnh rμo kÐo ®ôc ao, lμm vμo buæi s¸ng, mçi lªn kiÓm tra cho chÝnh xç. Cçh kiÓm tra nh−

ngμy mét lÇn). Sau mçi lÇn luyÖn cçho thªm n−íc sau: nhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt tõ 18 - 250C, trêi l¹nh vμo ao cho ®ñ quy ®Þnh. Dïng l−íi c¸ h−¬ng kÐo b¾t d−íi 180C cçhÐp kh«ng ®Î. Tèt nhÊt lμ nh÷ng dÇn, th¸o c¹n n−íc ao dïng vît b¾t toμn bé.

ngμy ®Çu xu©n, h«m nμo trêi Êm ¸p, ®ªm n»m chØ

Ruéng th−êng cã diÖn tÝch 150 - 200m2, ®¸y

®¾p ch¨n ®¬n, bªn ngoμi nghe tiÕng Õch nh¸i kªu

®Êt pha c¸t, cã thÓ lÊy n−íc vμo dÔ dμng vμ lu«n inh ái lμ h«m Êy cçhÐp ®Î tèt.

gi÷ ®−îc n−íc. Ruéng ph¶i ®−îc cμy bõa san ph¼ng II. Nh©n gièng vμ nu«i c¸ trª

vμ ph¬i mÊy ngμy cho se cøng ®¸y (kh«ng ®−îc nøt nÎ) diÖn tÝch réng hay hÑp tïy thuéc theo sè l−îng C¸ trª nu«i phæ biÕn hiÖn nay cã 3 loμi. Hai cho c¸ ®Î nhiÒu hay Ýt. Chän ao cã ®¸y tr¬, tèt nhÊt loμi ph©n bè tù nhiªn lμ c¸ trª tr¾ng Clarias lμ c¸t pha sÐt. Nguån n−íc ®−a vμo ao ph¶i s¹ch, batrachus vμ c¸ trª vμng Clarias macrocephalus, kh«ng chua mÆn, kh«ng « nhiÔm. Ao ®−îc tÈy dän loμi thø ba lμ c¸ trª phi Clarias gariepinus (tr−íc kü, cã mùc n−íc s©u kho¶ng 1m. Lóc s¾p phãng

®©y cßn cã tªn khoa häc lμ C. lazera) ®−îc De tinh trïng, nÕu vuèt nhÑ hoÆc cÇm m¹nh c¸, tinh Kimpe, mét nhμ nghiªn cøu nu«i c¸ ng−êi Ph¸p dÞch còng ch¶y ra cã mμu tr¾ng nh− n−íc vo g¹o nhËp vμo n−íc ta tõ ®Çu n¨m 1975. Tõ ViÖt Nam, vμ ®Æc sÒn sÖt nh− s÷a hép. Tr−êng hîp tinh dÞch c¸ trª phi ®−îc nhËp qua Lμo, Campuchia, Th¸i cßn lo·ng, tuy vÉn cã mμu tr¾ng nh−ng kh«ng ®Æc Lan. Loμi nμy cßn cã ë mét sè n−íc Nam ¸ khç qu¸nh lμ cßn non. Khi s¾p ®Î, bông to kÒnh, lËt nh− B¨ngla®Ðt

ngöa lªn thÊy gi÷a bông cã mét ngÊn h»n lâm vμo

. ë ch©u ¢u, c¸ trª phi ®−îc nu«i kÐo dμi tõ v©y ngùc ®Õn tËn hËu m«n. Sê vμo bông nhiÒu ë Hμ Lan, Céng hßa SÐc...

37

38

https://thuviensach.vn

- KiÓm tra ao th−êng xuyªn ®Ó ph¸t hiÖn rß rØ

thÊy mÒm nhòn, da bông máng, nhÊt lμ phÝa cuèi.

n−íc, ®Þch h¹i cña c¸ ®Ó kÞp thêi phßng ngõa. §Ó

Lç sinh dôc ®á thÉm vμ h¬i låi. NÕu vuèt nhÑ vμo b¾t c¸ r«, c¸ qu¶ cã thÓ dïng l−íi hoÆc c¾m c©u, thμnh bông, trøng sÏ ch¶y ra, mμu vμng sÉm, dïng dÇu ho¶ ®æ vμo khung næi kÐo rª kh¾p mÆt trong suèt vμ rêi thμnh tõng h¹t lμ trøng ®· giμ, ao. DiÖn tÝch khung tõ 2 - 4m2, dïng 0,2 - 0,5 lÝt nh÷ng c¸ nμy cã thÓ ®Î ngay ®ît ®Çu. Tr−íc khi dÇu ho¶ ®èi víi ao 200m2.

cho ®Î ph¶i kiÓm tra c¸ bè mÑ. NÕu thÊy cçã hiÖn

- Sau khi −¬ng 25 ngμy tiÕn hμnh thu ho¹ch c¸.

t−îng nh« v©y, hë ®u«i hay l−în s¸t ven bê lμ

Tr−íc khi thu ho¹ch 4 - 5 ngμy tiÕn hμnh luyÖn c¸

trøng, sÑ cña c¸ ®· giμ, c¸ ®· muèn ®Î. B¾t vμi con (dïng cμnh rμo kÐo ®ôc ao, lμm vμo buæi s¸ng, mçi lªn kiÓm tra cho chÝnh xç. Cçh kiÓm tra nh−

ngμy mét lÇn). Sau mçi lÇn luyÖn cçho thªm n−íc sau: nhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt tõ 18 - 250C, trêi l¹nh vμo ao cho ®ñ quy ®Þnh. Dïng l−íi c¸ h−¬ng kÐo b¾t d−íi 180C cçhÐp kh«ng ®Î. Tèt nhÊt lμ nh÷ng dÇn, th¸o c¹n n−íc ao dïng vît b¾t toμn bé.

ngμy ®Çu xu©n, h«m nμo trêi Êm ¸p, ®ªm n»m chØ

Ruéng th−êng cã diÖn tÝch 150 - 200m2, ®¸y

®¾p ch¨n ®¬n, bªn ngoμi nghe tiÕng Õch nh¸i kªu

®Êt pha c¸t, cã thÓ lÊy n−íc vμo dÔ dμng vμ lu«n inh ái lμ h«m Êy cçhÐp ®Î tèt.

gi÷ ®−îc n−íc. Ruéng ph¶i ®−îc cμy bõa san ph¼ng II. Nh©n gièng vμ nu«i c¸ trª

vμ ph¬i mÊy ngμy cho se cøng ®¸y (kh«ng ®−îc nøt nÎ) diÖn tÝch réng hay hÑp tïy thuéc theo sè l−îng C¸ trª nu«i phæ biÕn hiÖn nay cã 3 loμi. Hai cho c¸ ®Î nhiÒu hay Ýt. Chän ao cã ®¸y tr¬, tèt nhÊt loμi ph©n bè tù nhiªn lμ c¸ trª tr¾ng Clarias lμ c¸t pha sÐt. Nguån n−íc ®−a vμo ao ph¶i s¹ch, batrachus vμ c¸ trª vμng Clarias macrocephalus, kh«ng chua mÆn, kh«ng « nhiÔm. Ao ®−îc tÈy dän loμi thø ba lμ c¸ trª phi Clarias gariepinus (tr−íc kü, cã mùc n−íc s©u kho¶ng 1m. Lóc s¾p phãng

®©y cßn cã tªn khoa häc lμ C. lazera) ®−îc De tinh trïng, nÕu vuèt nhÑ hoÆc cÇm m¹nh c¸, tinh Kimpe, mét nhμ nghiªn cøu nu«i c¸ ng−êi Ph¸p dÞch còng ch¶y ra cã mμu tr¾ng nh− n−íc vo g¹o nhËp vμo n−íc ta tõ ®Çu n¨m 1975. Tõ ViÖt Nam, vμ ®Æc sÒn sÖt nh− s÷a hép. Tr−êng hîp tinh dÞch c¸ trª phi ®−îc nhËp qua Lμo, Campuchia, Th¸i cßn lo·ng, tuy vÉn cã mμu tr¾ng nh−ng kh«ng ®Æc Lan. Loμi nμy cßn cã ë mét sè n−íc Nam ¸ khç qu¸nh lμ cßn non. Khi s¾p ®Î, bông to kÒnh, lËt nh− B¨ngla®Ðt

ngöa lªn thÊy gi÷a bông cã mét ngÊn h»n lâm vμo

. ë ch©u ¢u, c¸ trª phi ®−îc nu«i kÐo dμi tõ v©y ngùc ®Õn tËn hËu m«n. Sê vμo bông nhiÒu ë Hμ Lan, Céng hßa SÐc...

37

38

https://thuviensach.vn

Cã thÓ ph©n biÖt ba loμi c¸ trª ë Nam Bé qua h×nh th¸i bªn ngoμi, ®Æc biÖt lμ qua phÇn cuèi x−¬ng chÈm.

Ph©n biÖt ®ùc c¸i ë c¸ trª: c¸ ®ùc bªn tr¸i cã

®o¹n cuèi cña èng dÉn tinh h×nh gai nhän.

Ph©n biÖt c¸ trª vμng, trª tr¾ng vμ trª phi theo

§Æc ®iÓm sinh dôc phô lμ nh÷ng biÓu hiÖn vÒ

h×nh th¸i x−¬ng chÈm: (1): Trª vμng (2): Trª tr¾ng h×nh th¸i (cã khi lμ c¶ tËp tÝnh) bªn ngoμi kh«ng (3): Trª phi.

cã liªn hÖ trùc tiÕp víi tuyÕn sinh dôc nh−ng chÞu sù ®iÒu khiÓn cña cç hoãcm«n sinh dôc, nhÊt lμ

C¸ trª ®−îc nu«i phæ biÕn hiÖn nay ë miÒn cç hoãcm«n sinh dôc ®ùc. Nh÷ng ®Æc ®iÓm nμy Nam lμ con lai F1 gi÷a c¸ trª vμng c¸i vμ c¸ trª

biÓu hiÖn khi c¸ tr−ëng thμnh, cã tuyÕn sinh dôc phi ®ùc. H−íng dÉn nμy còng tËp trung vμo kü ph¸t triÓn nh−ng næi bËt nhÊt vμo mïa sinh s¶n.

thuËt sinh s¶n nh©n t¹o con lai nãi trªn.

Trong thêi gian gi÷a hai mïa sinh s¶n sù biÓu 1. Ph©n biÖt ®ùc c¸i vμ chän c¸ bè mÑ

hiÖn cña ®Æc ®iÓm sinh dôc phô cã thÓ suy gi¶m ë thμnh thôc

nh÷ng møc ®é khç nhau.

ë cç loμi c¸ trª th× con ®ùc thμnh thôc cã gai ë tÊt c¶ cç loμi c¸ trª hiÖn cã ë n−íc ta, c¬

sinh dôc (låi h¼n ra ngoμi vμ cã ®Çu nhän) nªn rÊt quan sinh dôc ngoμi cña con ®ùc vμ con c¸i cã sù dÔ ph©n biÖt víi cç¸i kh«ng cã ®iÓm nμy. Lç sinh khç biÖt vÒ h×nh th¸i t−¬ng ®èi râ. PhÇn cuèi cña dôc c¸ trª c¸i h×nh trßn h¬i c−¬ng nh−ng kh«ng èng dÉn niÖu sinh dôc cña c¸ ®ùc phÝa ngoμi th©n dμi vμ nhän.

gièng nh− gai nhän. ë cç¸i lç sinh dôc h×nh trßn.

39

40

https://thuviensach.vn

Cã thÓ ph©n biÖt ba loμi c¸ trª ë Nam Bé qua h×nh th¸i bªn ngoμi, ®Æc biÖt lμ qua phÇn cuèi x−¬ng chÈm.

Ph©n biÖt ®ùc c¸i ë c¸ trª: c¸ ®ùc bªn tr¸i cã

®o¹n cuèi cña èng dÉn tinh h×nh gai nhän.

Ph©n biÖt c¸ trª vμng, trª tr¾ng vμ trª phi theo

§Æc ®iÓm sinh dôc phô lμ nh÷ng biÓu hiÖn vÒ

h×nh th¸i x−¬ng chÈm: (1): Trª vμng (2): Trª tr¾ng h×nh th¸i (cã khi lμ c¶ tËp tÝnh) bªn ngoμi kh«ng (3): Trª phi.

cã liªn hÖ trùc tiÕp víi tuyÕn sinh dôc nh−ng chÞu sù ®iÒu khiÓn cña cç hoãcm«n sinh dôc, nhÊt lμ

C¸ trª ®−îc nu«i phæ biÕn hiÖn nay ë miÒn cç hoãcm«n sinh dôc ®ùc. Nh÷ng ®Æc ®iÓm nμy Nam lμ con lai F1 gi÷a c¸ trª vμng c¸i vμ c¸ trª

biÓu hiÖn khi c¸ tr−ëng thμnh, cã tuyÕn sinh dôc phi ®ùc. H−íng dÉn nμy còng tËp trung vμo kü ph¸t triÓn nh−ng næi bËt nhÊt vμo mïa sinh s¶n.

thuËt sinh s¶n nh©n t¹o con lai nãi trªn.

Trong thêi gian gi÷a hai mïa sinh s¶n sù biÓu 1. Ph©n biÖt ®ùc c¸i vμ chän c¸ bè mÑ

hiÖn cña ®Æc ®iÓm sinh dôc phô cã thÓ suy gi¶m ë thμnh thôc

nh÷ng møc ®é khç nhau.

ë cç loμi c¸ trª th× con ®ùc thμnh thôc cã gai ë tÊt c¶ cç loμi c¸ trª hiÖn cã ë n−íc ta, c¬

sinh dôc (låi h¼n ra ngoμi vμ cã ®Çu nhän) nªn rÊt quan sinh dôc ngoμi cña con ®ùc vμ con c¸i cã sù dÔ ph©n biÖt víi cç¸i kh«ng cã ®iÓm nμy. Lç sinh khç biÖt vÒ h×nh th¸i t−¬ng ®èi râ. PhÇn cuèi cña dôc c¸ trª c¸i h×nh trßn h¬i c−¬ng nh−ng kh«ng èng dÉn niÖu sinh dôc cña c¸ ®ùc phÝa ngoμi th©n dμi vμ nhän.

gièng nh− gai nhän. ë cç¸i lç sinh dôc h×nh trßn.

39

40

https://thuviensach.vn

Nh÷ng c¸ ®ùc thμnh thôc tèt cã “gai sinh dôc”

Ph−¬ng ph¸p lÊy trøng b»ng b¬m tiªm ph¸t triÓn næi bËt, cã tËp tÝnh hung h¨ng. Mçi khi Trøng lÊy ra ®−îc ®Æt trªn lam kÝnh hoÆc ®Üa bÞ ch¹m vμo, nh÷ng c¸ ®ùc th−êng quÉy m¹nh vμ

petri, nhá vμo ®Êy vμi giät dung dÞch EPA. Dung nhiÒu h¬n cç c¸ khç.

dÞch nμy gåm cån (ethanol) phormalin vμ acid C¸ trª c¸i thμnh thôc tèt th−êng cã bông to, acetic ®Ëm ®Æc theo tû lÖ thÓ tÝch lμ 6:3:1. Sau vμi áng, mÒm, phÇn ngoμi lç sinh dôc h¬i c−¬ng, cã phót ®−îc ng©m trong dung dÞch EPA, trøng c¸

thÓ tiÕt ra trøng khi nÆn nhÑ ë vïng bông gÇn lç trë nªn trong suèt cßn nh©n no·n bμo (cßn gäi lμ

sinh dôc.

tói mÇm) th× tr¾ng ®ôc. Cç¸i ®· thμnh thôc tèt Trong tr−êng hîp ch−a thμnh th¹o xç ®Þnh ph¶i cã nh÷ng h¹t trøng ®¹t kÝch th−íc tíi h¹n, møc ®é thμnh thôc cña cç¸i, ng−êi ta cã thÓ lÊy rêi, cç mao m¹ch trªn nang trøng nhá hoÆc mÉu trøng ®Ó kh¶o s¸t. Th«ng th−êng cã thÓ lÊy kh«ng cßn thÊy ®−îc vμ quan träng nhÊt lμ cã ®Õn mÉu trøng b»ng dông cô gäi lμ èng th¨m trøng trªn 60% h¹t trøng ®· lÖch t©m, tøc lμ nh©n no·n hoÆc dïng b¬m tiªm cã g¾n èng nhùa mÒm luån bμo kh«ng cßn n»m ë gi÷a n÷a.

qua lç sinh dôc ®Ó hót trøng.

2. Gieo tinh nh©n t¹o

Gieo tinh nh©n t¹o lμ t¹o ®iÒu kiÖn cho sù gÆp nhau cña trøng ®· rông víi tinh trïng trong ®iÒu kiÖn nh©n t¹o. §Ó gieo tinh nh©n t¹o thu ®−îc kÕt qu¶ tèt, nghÜa lμ tû lÖ thô tinh cao cÇn l−u ý nh÷ng ®iÒu sau ®©y:

- Trøng ph¶i ®−îc lÊy vμ gieo tinh ngay khi b¾t ®Çu cã sù rông trøng ®ång lo¹t, v× phÈm chÊt trøng rông kÐm dÇn theo thêi gian.

- Tr−íc khi gieo tinh, trøng vμ tinh sμo ®−îc lÊy ra vμ ®ùng trong thau s¹ch vμ kh«, khi ch¹m vμo m«i tr−êng n−íc, trøng vμ tinh trïng ®−îc ho¹t hãa vμ mÊt søc sèng rÊt nhanh (1 - 2 phót).

41

42

https://thuviensach.vn

Nh÷ng c¸ ®ùc thμnh thôc tèt cã “gai sinh dôc”

Ph−¬ng ph¸p lÊy trøng b»ng b¬m tiªm ph¸t triÓn næi bËt, cã tËp tÝnh hung h¨ng. Mçi khi Trøng lÊy ra ®−îc ®Æt trªn lam kÝnh hoÆc ®Üa bÞ ch¹m vμo, nh÷ng c¸ ®ùc th−êng quÉy m¹nh vμ

petri, nhá vμo ®Êy vμi giät dung dÞch EPA. Dung nhiÒu h¬n cç c¸ khç.

dÞch nμy gåm cån (ethanol) phormalin vμ acid C¸ trª c¸i thμnh thôc tèt th−êng cã bông to, acetic ®Ëm ®Æc theo tû lÖ thÓ tÝch lμ 6:3:1. Sau vμi áng, mÒm, phÇn ngoμi lç sinh dôc h¬i c−¬ng, cã phót ®−îc ng©m trong dung dÞch EPA, trøng c¸

thÓ tiÕt ra trøng khi nÆn nhÑ ë vïng bông gÇn lç trë nªn trong suèt cßn nh©n no·n bμo (cßn gäi lμ

sinh dôc.

tói mÇm) th× tr¾ng ®ôc. Cç¸i ®· thμnh thôc tèt Trong tr−êng hîp ch−a thμnh th¹o xç ®Þnh ph¶i cã nh÷ng h¹t trøng ®¹t kÝch th−íc tíi h¹n, møc ®é thμnh thôc cña cç¸i, ng−êi ta cã thÓ lÊy rêi, cç mao m¹ch trªn nang trøng nhá hoÆc mÉu trøng ®Ó kh¶o s¸t. Th«ng th−êng cã thÓ lÊy kh«ng cßn thÊy ®−îc vμ quan träng nhÊt lμ cã ®Õn mÉu trøng b»ng dông cô gäi lμ èng th¨m trøng trªn 60% h¹t trøng ®· lÖch t©m, tøc lμ nh©n no·n hoÆc dïng b¬m tiªm cã g¾n èng nhùa mÒm luån bμo kh«ng cßn n»m ë gi÷a n÷a.

qua lç sinh dôc ®Ó hót trøng.

2. Gieo tinh nh©n t¹o

Gieo tinh nh©n t¹o lμ t¹o ®iÒu kiÖn cho sù gÆp nhau cña trøng ®· rông víi tinh trïng trong ®iÒu kiÖn nh©n t¹o. §Ó gieo tinh nh©n t¹o thu ®−îc kÕt qu¶ tèt, nghÜa lμ tû lÖ thô tinh cao cÇn l−u ý nh÷ng ®iÒu sau ®©y:

- Trøng ph¶i ®−îc lÊy vμ gieo tinh ngay khi b¾t ®Çu cã sù rông trøng ®ång lo¹t, v× phÈm chÊt trøng rông kÐm dÇn theo thêi gian.

- Tr−íc khi gieo tinh, trøng vμ tinh sμo ®−îc lÊy ra vμ ®ùng trong thau s¹ch vμ kh«, khi ch¹m vμo m«i tr−êng n−íc, trøng vμ tinh trïng ®−îc ho¹t hãa vμ mÊt søc sèng rÊt nhanh (1 - 2 phót).

41

42

https://thuviensach.vn

- M«i tr−êng n−íc lμ cÇn thiÕt cho sù ho¹t hãa vμ th©m nhËp cña tinh trïng vμo trøng v× thÕ

ngay sau khi r¾c tinh trïng lªn trøng, cÇn thªm n−íc ®ång thêi víi sù khuÊy trén. Sau ®ã, tiÕp tôc khuÊy trong 2 - 3 phót n÷a.

Nh÷ng viÖc cô thÓ khi gieo tinh nh− sau: khi ph¸t hiÖn cç¸i b¾t ®Çu rông trøng hμng lo¹t th×

b¾t lªn, quÊn trong kh¨n b»ng v¶i b«ng, lau kh«

m×nh c¸ ®Æc biÖt lμ lç sinh dôc. Gi÷ cçhóc ®u«i xuèng thÊp, vuèt nhÑ bông c¸ tõ phÝa ®Çu. Trøng ch¶y ra ®−îc høng trong mét c¸i chÐn hoÆc t«, chËu s¹ch (nÕu muèn tr¸nh vì do c¸ quÉy, cã thÓ

Gi¶i phÉu c¸ trª ®ùc lÊy 3/4 tinh sμo råi kh©u l¹i dïng ®å tr¸ng men hoÆc ®å nhùa). Khi thÊy trøng Sau khi kh©u, c¸ ®−îc gi÷ l¹i trªn bÓ vμ ®−îc rông khã ra hoÆc trøng lÉn m¸u th× ng−ng vuèt.

tiªm kh¸ng sinh 2 - 3 lÇn trong vßng 8 - 10 ngμy.

§èi víi nh÷ng loμi c¸ ®ùc cã nhiÒu tinh nh−

Lóc vÕt th−¬ng gÇn nh− lμnh h¼n, c¸ míi ®−îc th¶

cç loμi mÌ, tr¾m, chÐp... th× dïng b¬m tiªm ®Ó rót vμo ao ®Ó nu«i vç tiÕp. Sau s¸u th¸ng nu«i vç tiÕp tinh dÞch. Cçh nÆn tinh vμ lau t−¬ng tù nh− khi cho phÐp c¸ ®ùc tõng ®−îc gi¶i phÉu thμnh thôc lÊy trøng rông. §èi víi cç lo¹i c¸ trª, kh«ng thÓ

trë l¹i.

thu nhËn tinh dÞch b»ng cçh vuèt bông, ng−êi ta

§Ó gieo tinh, nh¸nh tinh ®−îc nÆn thμnh tõng ph¶i mæ c¸ ®ùc lÊy tinh sμo. Mçi nh¸nh tinh sμo giät tr¾ng ®ôc nhá xuèng thau ®ùng trøng, råi cña c¸ ®ùc trª phi cì 0,5kg ®Ó gieo tinh cho 1 lÝt nh¸nh tinh ®−îc c¾t nhá thμnh nhiÒu m¶nh r¬i xuèng thau. Ngay sau ®ã, ®èi víi mçi lÝt trøng trøng. Trong tr−êng hîp cÇn gi÷ l¹i c¸ ®ùc cho ®ît ng−êi ta thªm chõng 300ml n−íc s¹ch råi khuÊy sinh s¶n sau ng−êi ta chØ c¾t 3/4 nh¸nh tinh sμo trén trøng víi tinh b»ng l«ng c¸nh gia cÇm trong tõ mçi bªn råi kh©u bông l¹i.

kho¶ng 3 - 5 phót. N−íc s¹ch tiÕp tôc ®−îc thªm 43

44

https://thuviensach.vn

- M«i tr−êng n−íc lμ cÇn thiÕt cho sù ho¹t hãa vμ th©m nhËp cña tinh trïng vμo trøng v× thÕ

ngay sau khi r¾c tinh trïng lªn trøng, cÇn thªm n−íc ®ång thêi víi sù khuÊy trén. Sau ®ã, tiÕp tôc khuÊy trong 2 - 3 phót n÷a.

Nh÷ng viÖc cô thÓ khi gieo tinh nh− sau: khi ph¸t hiÖn cç¸i b¾t ®Çu rông trøng hμng lo¹t th×

b¾t lªn, quÊn trong kh¨n b»ng v¶i b«ng, lau kh«

m×nh c¸ ®Æc biÖt lμ lç sinh dôc. Gi÷ cçhóc ®u«i xuèng thÊp, vuèt nhÑ bông c¸ tõ phÝa ®Çu. Trøng ch¶y ra ®−îc høng trong mét c¸i chÐn hoÆc t«, chËu s¹ch (nÕu muèn tr¸nh vì do c¸ quÉy, cã thÓ

Gi¶i phÉu c¸ trª ®ùc lÊy 3/4 tinh sμo råi kh©u l¹i dïng ®å tr¸ng men hoÆc ®å nhùa). Khi thÊy trøng Sau khi kh©u, c¸ ®−îc gi÷ l¹i trªn bÓ vμ ®−îc rông khã ra hoÆc trøng lÉn m¸u th× ng−ng vuèt.

tiªm kh¸ng sinh 2 - 3 lÇn trong vßng 8 - 10 ngμy.

§èi víi nh÷ng loμi c¸ ®ùc cã nhiÒu tinh nh−

Lóc vÕt th−¬ng gÇn nh− lμnh h¼n, c¸ míi ®−îc th¶

cç loμi mÌ, tr¾m, chÐp... th× dïng b¬m tiªm ®Ó rót vμo ao ®Ó nu«i vç tiÕp. Sau s¸u th¸ng nu«i vç tiÕp tinh dÞch. Cçh nÆn tinh vμ lau t−¬ng tù nh− khi cho phÐp c¸ ®ùc tõng ®−îc gi¶i phÉu thμnh thôc lÊy trøng rông. §èi víi cç lo¹i c¸ trª, kh«ng thÓ

trë l¹i.

thu nhËn tinh dÞch b»ng cçh vuèt bông, ng−êi ta

§Ó gieo tinh, nh¸nh tinh ®−îc nÆn thμnh tõng ph¶i mæ c¸ ®ùc lÊy tinh sμo. Mçi nh¸nh tinh sμo giät tr¾ng ®ôc nhá xuèng thau ®ùng trøng, råi cña c¸ ®ùc trª phi cì 0,5kg ®Ó gieo tinh cho 1 lÝt nh¸nh tinh ®−îc c¾t nhá thμnh nhiÒu m¶nh r¬i xuèng thau. Ngay sau ®ã, ®èi víi mçi lÝt trøng trøng. Trong tr−êng hîp cÇn gi÷ l¹i c¸ ®ùc cho ®ît ng−êi ta thªm chõng 300ml n−íc s¹ch råi khuÊy sinh s¶n sau ng−êi ta chØ c¾t 3/4 nh¸nh tinh sμo trén trøng víi tinh b»ng l«ng c¸nh gia cÇm trong tõ mçi bªn råi kh©u bông l¹i.

kho¶ng 3 - 5 phót. N−íc s¹ch tiÕp tôc ®−îc thªm 43

44

https://thuviensach.vn

vμo thau ®ùng trøng ®· ®−îc gieo tinh råi ®−îc NÕu bãn ph©n chuång: ph©n gμ liÒu l−îng tõ chuyÓn ®Õn dông cô Êp.

4 - 5kg/100m2, ph©n heo: 8 - 10kg/100m2, ph©n bß 10 - 15kg/100m2. Cç lo¹i ph©n nμy, tr−íc khi bãn Trøng c¸ trª vμng cã tÝnh dÝnh nh−ng kh«ng xuèng ao ph¶i ®−îc ñ cho hoai môc hay ph¬i thËt dÝnh ch¾c nh− trøng c¸ trª phi, c¸ tra hay trøng kh« nh»m tr¸nh ao bÞ d¬ vμ bÞ nhiÔm khuÈn.

cçhÐp. Ng−êi ta r¾c trøng lªn l−íi cøng hoÆc cho Kho¶ng 1 tuÇn, n−íc sÏ lªn mμu xanh.

dÝnh vμo nh÷ng m¶nh l−íi mÒm ®Æt trong bÓ chøa NÕu bãn ph©n hãa häc: dïng ph©n l©n NPK

n−íc s¹ch cã ®é s©u 20 - 30cm, ®−îc sôc khÝ. Khi liÒu l−îng 3 - 5kg/1.000m2, cã thÓ bãn thªm bét cç¸ në xong vá trøng vÉn cßn dÝnh vμo gi¸ thÓ.

1 - 2kg/1.000m2. Kho¶ng 3 - 4 ngμy sau, n−íc lªn Ng−êi ta nhÊc cç m¶nh l−íi khái bÓ Êp ®Ó giÆt mμu xanh vμ tiÕn hμnh th¶ c¸.

s¹ch, ph¬i kh«, chuÈn bÞ cho lÇn Êp sau.

MËt ®é th¶ −¬ng: Tõ 250 - 400 con/m2.

3. Kü thuËt −¬ng nu«i c¸ bét lªn c¸ gièng

3.2. Thøc ¨n vμ cçh cho ¨n

trong ao ®Êt

Sau khi th¶ c¸ ®−îc 3 - 4 ngμy th× b¾t ®Çu cho

3.1. ChuÈn bÞ ao

c¸ ¨n thªm trøng n−íc hoÆc giun quÕ. Ngoμi ra, cã Cç ao −¬ng cã diÖn tÝch tõ 500 - 1.000m2 rÊt thÓ cho c¸ bét ¨n c¸ hÊp hoÆc luéc bãp nhuyÔn, tiÖn cho viÖc ch¨m sãc vμ thu ho¹ch. Mùc n−íc c¸m nÊu chÝn... Thøc ¨n ®−îc r¶i ®Òu kh¾p ao, thÝch hîp trong ao 1 - 1,2m. §¸y ao ph¶i dèc vÒ

ngμy cho c¸ ¨n 4 - 5 lÇn. Theo dâi l−îng thøc ¨n phÝa bäng tho¸t n−íc.

hμng ngμy ®Ó ®iÒu chØnh, tr¸nh thøc ¨n d− thõa Sau mét vô nu«i cÇn ph¶i c¶i t¹o ao ®Ó diÖt g©y « nhiÔm n−íc.

mÇm bÖnh, rót hÕt n−íc vμ diÖt t¹p b»ng d©y

3.3. Ch¨m sãc c¸ −¬ng

thuèc c¸ 3 - 5kg/1.000m2. Sau ®ã tiÕn hμnh r¶i v«i bét ®Ó diÖt khuÈn liÒu l−îng: 10 - 15kg/100m2,

- Th−êng xuyªn theo dâi cç ho¹t ®éng b¬i léi, ph¬i ®¸y ao 3 - 5 ngμy, cho n−íc vμo ao 0,8 - 1m; b¾t måi cña c¸ ®Ó ph¸t hiÖn kÞp thêi c¸ bÖnh.

nÕu ao míi ®μo liÒu l−îng v«i t¨ng tõ 15 -

- Trong thμnh phÇn thøc ¨n nªn bæ sung thªm 20kg/100m2.

vitamin C: 5 - 10 gam/10kg thøc ¨n vμ premix tõ Bãn ph©n t¹o thøc ¨n tù nhiªn: Sö dông ph©n 1 - 2% l−îng thøc ¨n cho c¸. C¸ −¬ng trong ao rÊt chuång (h÷u c¬) hay ph©n hãa häc (ph©n v« c¬) ®Ó

mau lín, chØ sau 13 - 14 ngμy c¸ ®¹t tíi cì 4 - 6cm g©y mμu n−íc.

chiÒu dμi.

45

46

https://thuviensach.vn

vμo thau ®ùng trøng ®· ®−îc gieo tinh råi ®−îc NÕu bãn ph©n chuång: ph©n gμ liÒu l−îng tõ chuyÓn ®Õn dông cô Êp.

4 - 5kg/100m2, ph©n heo: 8 - 10kg/100m2, ph©n bß 10 - 15kg/100m2. Cç lo¹i ph©n nμy, tr−íc khi bãn Trøng c¸ trª vμng cã tÝnh dÝnh nh−ng kh«ng xuèng ao ph¶i ®−îc ñ cho hoai môc hay ph¬i thËt dÝnh ch¾c nh− trøng c¸ trª phi, c¸ tra hay trøng kh« nh»m tr¸nh ao bÞ d¬ vμ bÞ nhiÔm khuÈn.

cçhÐp. Ng−êi ta r¾c trøng lªn l−íi cøng hoÆc cho Kho¶ng 1 tuÇn, n−íc sÏ lªn mμu xanh.

dÝnh vμo nh÷ng m¶nh l−íi mÒm ®Æt trong bÓ chøa NÕu bãn ph©n hãa häc: dïng ph©n l©n NPK

n−íc s¹ch cã ®é s©u 20 - 30cm, ®−îc sôc khÝ. Khi liÒu l−îng 3 - 5kg/1.000m2, cã thÓ bãn thªm bét cç¸ në xong vá trøng vÉn cßn dÝnh vμo gi¸ thÓ.

1 - 2kg/1.000m2. Kho¶ng 3 - 4 ngμy sau, n−íc lªn Ng−êi ta nhÊc cç m¶nh l−íi khái bÓ Êp ®Ó giÆt mμu xanh vμ tiÕn hμnh th¶ c¸.

s¹ch, ph¬i kh«, chuÈn bÞ cho lÇn Êp sau.

MËt ®é th¶ −¬ng: Tõ 250 - 400 con/m2.

3. Kü thuËt −¬ng nu«i c¸ bét lªn c¸ gièng

3.2. Thøc ¨n vμ cçh cho ¨n

trong ao ®Êt

Sau khi th¶ c¸ ®−îc 3 - 4 ngμy th× b¾t ®Çu cho

3.1. ChuÈn bÞ ao

c¸ ¨n thªm trøng n−íc hoÆc giun quÕ. Ngoμi ra, cã Cç ao −¬ng cã diÖn tÝch tõ 500 - 1.000m2 rÊt thÓ cho c¸ bét ¨n c¸ hÊp hoÆc luéc bãp nhuyÔn, tiÖn cho viÖc ch¨m sãc vμ thu ho¹ch. Mùc n−íc c¸m nÊu chÝn... Thøc ¨n ®−îc r¶i ®Òu kh¾p ao, thÝch hîp trong ao 1 - 1,2m. §¸y ao ph¶i dèc vÒ

ngμy cho c¸ ¨n 4 - 5 lÇn. Theo dâi l−îng thøc ¨n phÝa bäng tho¸t n−íc.

hμng ngμy ®Ó ®iÒu chØnh, tr¸nh thøc ¨n d− thõa Sau mét vô nu«i cÇn ph¶i c¶i t¹o ao ®Ó diÖt g©y « nhiÔm n−íc.

mÇm bÖnh, rót hÕt n−íc vμ diÖt t¹p b»ng d©y

3.3. Ch¨m sãc c¸ −¬ng

thuèc c¸ 3 - 5kg/1.000m2. Sau ®ã tiÕn hμnh r¶i v«i bét ®Ó diÖt khuÈn liÒu l−îng: 10 - 15kg/100m2,

- Th−êng xuyªn theo dâi cç ho¹t ®éng b¬i léi, ph¬i ®¸y ao 3 - 5 ngμy, cho n−íc vμo ao 0,8 - 1m; b¾t måi cña c¸ ®Ó ph¸t hiÖn kÞp thêi c¸ bÖnh.

nÕu ao míi ®μo liÒu l−îng v«i t¨ng tõ 15 -

- Trong thμnh phÇn thøc ¨n nªn bæ sung thªm 20kg/100m2.

vitamin C: 5 - 10 gam/10kg thøc ¨n vμ premix tõ Bãn ph©n t¹o thøc ¨n tù nhiªn: Sö dông ph©n 1 - 2% l−îng thøc ¨n cho c¸. C¸ −¬ng trong ao rÊt chuång (h÷u c¬) hay ph©n hãa häc (ph©n v« c¬) ®Ó

mau lín, chØ sau 13 - 14 ngμy c¸ ®¹t tíi cì 4 - 6cm g©y mμu n−íc.

chiÒu dμi.

45

46

https://thuviensach.vn

4. Kü thuËt nu«i c¸ trª th−¬ng phÈm

- Trong qu¸ tr×nh nu«i nªn ®Þnh kú 1 tuÇn/1

lÇn bæ sung thªm vitamin C víi l−îng 5 - 10g/10kg

4.1. ChuÈn bÞ ao

thøc ¨n cho c¸ trong ngμy.

Ao nu«i c¸ trª nªn cã diÖn tÝch 1.000 - 3.000m2

- Trong tuÇn ®Çu tiªn th¶ c¸ th× thøc ¨n cho c¸

lμ tèt v× sÏ thuËn lîi cho viÖc cho ¨n vμ ch¨m sãc.

nªn ®−îc nÊu chÝn.

Cç b−íc chuÈn bÞ ao trong nu«i c¸ trª th−¬ng phÈm

- Kho¶ng 5 - 7 ngμy thay n−íc mét lÇn, thay t−¬ng tù nh− trong −¬ng c¸ trª bét lªn c¸ gièng.

30% n−íc trong ao.

4.2. Chän gièng c¸

- Bãn v«i bét (CaCO ) 1 - 2kg/100m2 ®Þnh kú 15

3

ngμy/lÇn.

Chän cì c¸ ®ång ®Òu, khoÎ m¹nh, kh«ng bÞ

x©y x¸t, kh«ng nhiÔm bÖnh, b¬i léi nhanh

4.5. Thu ho¹ch

nhÑn, ®¸nh mãng m¹nh.

Sau 2 - 3 th¸ng nu«i, c¸ ®¹t kÝch cì 150 -

4.3. MËt ®é th¶

250g/con cã thÓ tiÕn hμnh thu tØa nh÷ng c¸ lín.

- Nu«i ®¬n: ChØ nu«i mét lo¹i c¸ trª vμng lai.

Kho¶ng 15 ngμy sau, cã thÓ tiÕn hμnh thu ®ît hai. Cø tiÕp tôc nh− vËy ®Õn khi thu hÕt c¸ trong

- Nu«i ghÐp: Cã thÓ th¶ ghÐp c¸ trª vμng lai ao.

chung víi cç loμi c¸ nh− r« phi, chÐp, tr¾m cá, tr«i.

- Nu«i c¸ ®¸nh tØa th¶ bï: Th−êng ph¶i chuÈn 5. Kü thuËt nu«i vμ phßng, trÞ bÖnh cho bÞ thªm mét ao nhá ®Ó −¬ng c¸ løa th¶ bï, diÖn c¸ trª lai

tÝch ao kho¶ng 100 - 300m2.

C¸ trª lai cã kh¶ n¨ng thÝch hîp ®−îc víi

4.4. Thøc ¨n nu«i c¸ vμ ch¨m sãc

nhiÒu lo¹i h×nh nu«i nh−: ao tï, m−¬ng r·nh vμ cã thÓ nu«i ë n¬i cã hμm l−îng oxy thÊp... Nu«i c¸ trª

- C¸ trª vμng lai ¨n t¹p, rÊt h¸u ¨n. Thøc ¨n lai th−êng kh«ng quçÇu kú vÒ kü thuËt nh−ng dïng nu«i c¸ gåm cç lo¹i phô phÕ phÈm ®«ng hiÖu qu¶ vÉn rÊt cao.

l¹nh nh− ®Çu vá t«m, da c¸, ®Çu c¸, lßng c¸, èc, cua..., c¸m, thøc ¨n gia sóc, c¸m g¹o, bét b¾p,...

5.1. Kü thuËt nu«i

- L−îng thøc ¨n cho c¸ ¨n trong ngμy b»ng Ao nu«i: Cã thÓ nu«i ë tÊt c¶ cç lo¹i ao th−êng 10 - 15% träng l−îng c¸, cho c¸ ¨n 2 lÇn/ngμy.

nu«i c¸, thËm chÝ c¶ ë ao tï, bÈn, cã ®iÒu kiÖn nu«i 47

48

https://thuviensach.vn

4. Kü thuËt nu«i c¸ trª th−¬ng phÈm

- Trong qu¸ tr×nh nu«i nªn ®Þnh kú 1 tuÇn/1

lÇn bæ sung thªm vitamin C víi l−îng 5 - 10g/10kg

4.1. ChuÈn bÞ ao

thøc ¨n cho c¸ trong ngμy.

Ao nu«i c¸ trª nªn cã diÖn tÝch 1.000 - 3.000m2

- Trong tuÇn ®Çu tiªn th¶ c¸ th× thøc ¨n cho c¸

lμ tèt v× sÏ thuËn lîi cho viÖc cho ¨n vμ ch¨m sãc.

nªn ®−îc nÊu chÝn.

Cç b−íc chuÈn bÞ ao trong nu«i c¸ trª th−¬ng phÈm

- Kho¶ng 5 - 7 ngμy thay n−íc mét lÇn, thay t−¬ng tù nh− trong −¬ng c¸ trª bét lªn c¸ gièng.

30% n−íc trong ao.

4.2. Chän gièng c¸

- Bãn v«i bét (CaCO ) 1 - 2kg/100m2 ®Þnh kú 15

3

ngμy/lÇn.

Chän cì c¸ ®ång ®Òu, khoÎ m¹nh, kh«ng bÞ

x©y x¸t, kh«ng nhiÔm bÖnh, b¬i léi nhanh

4.5. Thu ho¹ch

nhÑn, ®¸nh mãng m¹nh.

Sau 2 - 3 th¸ng nu«i, c¸ ®¹t kÝch cì 150 -

4.3. MËt ®é th¶

250g/con cã thÓ tiÕn hμnh thu tØa nh÷ng c¸ lín.

- Nu«i ®¬n: ChØ nu«i mét lo¹i c¸ trª vμng lai.

Kho¶ng 15 ngμy sau, cã thÓ tiÕn hμnh thu ®ît hai. Cø tiÕp tôc nh− vËy ®Õn khi thu hÕt c¸ trong

- Nu«i ghÐp: Cã thÓ th¶ ghÐp c¸ trª vμng lai ao.

chung víi cç loμi c¸ nh− r« phi, chÐp, tr¾m cá, tr«i.

- Nu«i c¸ ®¸nh tØa th¶ bï: Th−êng ph¶i chuÈn 5. Kü thuËt nu«i vμ phßng, trÞ bÖnh cho bÞ thªm mét ao nhá ®Ó −¬ng c¸ løa th¶ bï, diÖn c¸ trª lai

tÝch ao kho¶ng 100 - 300m2.

C¸ trª lai cã kh¶ n¨ng thÝch hîp ®−îc víi

4.4. Thøc ¨n nu«i c¸ vμ ch¨m sãc

nhiÒu lo¹i h×nh nu«i nh−: ao tï, m−¬ng r·nh vμ cã thÓ nu«i ë n¬i cã hμm l−îng oxy thÊp... Nu«i c¸ trª

- C¸ trª vμng lai ¨n t¹p, rÊt h¸u ¨n. Thøc ¨n lai th−êng kh«ng quçÇu kú vÒ kü thuËt nh−ng dïng nu«i c¸ gåm cç lo¹i phô phÕ phÈm ®«ng hiÖu qu¶ vÉn rÊt cao.

l¹nh nh− ®Çu vá t«m, da c¸, ®Çu c¸, lßng c¸, èc, cua..., c¸m, thøc ¨n gia sóc, c¸m g¹o, bét b¾p,...

5.1. Kü thuËt nu«i

- L−îng thøc ¨n cho c¸ ¨n trong ngμy b»ng Ao nu«i: Cã thÓ nu«i ë tÊt c¶ cç lo¹i ao th−êng 10 - 15% träng l−îng c¸, cho c¸ ¨n 2 lÇn/ngμy.

nu«i c¸, thËm chÝ c¶ ë ao tï, bÈn, cã ®iÒu kiÖn nu«i 47

48

https://thuviensach.vn

®¬n ®Ó tiÖn ch¨m sãc. DiÖn tÝch ao tõ vμi chôc ®Õn

5.2. Phßng, trÞ bÖnh cho c¸ trª

vμi tr¨m m2. Mùc n−íc 0,8 - 1,2m. §¸y tr¬, Ýt bïn, BÖnh nhÇy da: khi nhiÔm bÖnh c¸ bét b¬i bê v÷ng ch¾c, cã ®iÒu kiÖn nªn kÌ xung quanh, gÇn th¼ng ®øng trªn mÆt n−íc, v©y bÞ ¨n mßn, r©u nguån n−íc.

qu¨n. Da cã ®¸m chÊt nhÇy. BÖnh nμy do ký sinh MËt ®é th¶ gièng: cì c¸ gièng 3 - 5cm, mËt ®é trïng. §iÒu trÞ b»ng Sunphat ®ång 0,3g/m3 t¾m th¶ 15 - 25 con/m2 ao nhá. Cì c¸ gièng 4 - 6cm, trong 2 - 3 ngμy. Dïng Fomalin 25g/m3 t¾m trong mËt ®é th¶ 15 - 20 con/m2 ao võa. Cì c¸ gièng 5 -

hai ngμy.

7cm, mËt ®é th¶ 10 - 15 con/m2 ao lín, cã ®iÒu kiÖn BÖnh tr¾ng da khoang th©n: khi m¾c bÖnh c¸

tÈy dän s¹ch.

bét th−êng næi trªn mÆt n−íc, da bÞ loÐt. Th©n cã Thøc ¨n: l−îng ®¹m cÇn cho th¸ng thø nhÊt tõ nh÷ng ®¸m vÖt tr¾ng. V©y côt. BÖnh do vi khuÈn 20 - 30%, th¸ng thø 2 tõ 10 - 20%, th¸ng thø 3 tõ Flexiloacter columnanis g©y ra. §iÒu trÞ b»ng 10 - 15% tæng sè thøc ¨n.

Chloroxit, Tetracilin, Penixilin t¾m cho c¸ trong Dïng cç lo¹i thùc phÈm chÊt l−îng kÐm nh−

30 phót. LiÒu l−îng mét viªn 250mg/10 lÝt n−íc.

c¸m g¹o, ng«, b· r−îu, bét c¸ nh¹t, c¸ t¹p, t«m, BÖnh trïng qu¶ d−a: th©n c¸ gèc v©y ngùc cã cua, èc nh¸i, giun ®Êt, ph©n gia sóc, gia cÇm...

chÊm nhá nh− h¹t tÊm mμu tr¾ng. Cç chÊt nμy L−îng thøc ¨n th−êng 4 - 6% khèi l−îng c¸/ngμy vì ra vμo trong n−íc, t¹o nªn cç vÕt loÐt ë chç vì.

theo thøc ¨n kh«, 8 - 10% theo thøc ¨n −ít.

§iÒu trÞ b»ng cçh t¾m Vernalachite hay Ch¨m sãc: n−íc qu¸ nhiÔm bÈn (cã mïi thèi) Greenmetil 0,1g/m3 trong 3 - 4 ngμy; Formalin nªn thay n−íc. CÇn duy tr× n−íc s©u, th¶ bÌo t©y, 25g/m3 trong t¸m ngμy.

che giã ®Ó phßng rÐt, chèng nãng. §Æc biÖt chó ý BÖnh s¸n l¸ 16 mãc: Cçã mμu ®en, ®Çu to vμo mïa m−a c¸ dÔ ®i vμ chèng b¾t trém.

®u«i nhá, mang bÞ rùng, c¸ b¬i chËm ch¹p dùng Thu ho¹ch: th¶ èng, ®¸nh l−íi, thu tØa b»ng

®øng thμnh dông cô −¬ng. BÖnh do vi khuÈn c©u, t¸t c¹n b¾t s¹ch. Trong ®iÒu kiÖn nu«i d−ìng Dactylogyrus g©y nªn. §iÒu trÞ b»ng cçh t¾m tèt, nu«i 3 - 4 th¸ng nÆng 200 - 300g/con, 5 - 6

trong n−íc muèi 3% trong 3 - 5 phót. Phun trùc th¸ng ®−îc 400 - 500g/con.

tiÕp Dipterex 0,25 - 0,5g/m3 trong 1 - 2 ngμy.

49

50

https://thuviensach.vn

®¬n ®Ó tiÖn ch¨m sãc. DiÖn tÝch ao tõ vμi chôc ®Õn

5.2. Phßng, trÞ bÖnh cho c¸ trª

vμi tr¨m m2. Mùc n−íc 0,8 - 1,2m. §¸y tr¬, Ýt bïn, BÖnh nhÇy da: khi nhiÔm bÖnh c¸ bét b¬i bê v÷ng ch¾c, cã ®iÒu kiÖn nªn kÌ xung quanh, gÇn th¼ng ®øng trªn mÆt n−íc, v©y bÞ ¨n mßn, r©u nguån n−íc.

qu¨n. Da cã ®¸m chÊt nhÇy. BÖnh nμy do ký sinh MËt ®é th¶ gièng: cì c¸ gièng 3 - 5cm, mËt ®é trïng. §iÒu trÞ b»ng Sunphat ®ång 0,3g/m3 t¾m th¶ 15 - 25 con/m2 ao nhá. Cì c¸ gièng 4 - 6cm, trong 2 - 3 ngμy. Dïng Fomalin 25g/m3 t¾m trong mËt ®é th¶ 15 - 20 con/m2 ao võa. Cì c¸ gièng 5 -

hai ngμy.

7cm, mËt ®é th¶ 10 - 15 con/m2 ao lín, cã ®iÒu kiÖn BÖnh tr¾ng da khoang th©n: khi m¾c bÖnh c¸

tÈy dän s¹ch.

bét th−êng næi trªn mÆt n−íc, da bÞ loÐt. Th©n cã Thøc ¨n: l−îng ®¹m cÇn cho th¸ng thø nhÊt tõ nh÷ng ®¸m vÖt tr¾ng. V©y côt. BÖnh do vi khuÈn 20 - 30%, th¸ng thø 2 tõ 10 - 20%, th¸ng thø 3 tõ Flexiloacter columnanis g©y ra. §iÒu trÞ b»ng 10 - 15% tæng sè thøc ¨n.

Chloroxit, Tetracilin, Penixilin t¾m cho c¸ trong Dïng cç lo¹i thùc phÈm chÊt l−îng kÐm nh−

30 phót. LiÒu l−îng mét viªn 250mg/10 lÝt n−íc.

c¸m g¹o, ng«, b· r−îu, bét c¸ nh¹t, c¸ t¹p, t«m, BÖnh trïng qu¶ d−a: th©n c¸ gèc v©y ngùc cã cua, èc nh¸i, giun ®Êt, ph©n gia sóc, gia cÇm...

chÊm nhá nh− h¹t tÊm mμu tr¾ng. Cç chÊt nμy L−îng thøc ¨n th−êng 4 - 6% khèi l−îng c¸/ngμy vì ra vμo trong n−íc, t¹o nªn cç vÕt loÐt ë chç vì.

theo thøc ¨n kh«, 8 - 10% theo thøc ¨n −ít.

§iÒu trÞ b»ng cçh t¾m Vernalachite hay Ch¨m sãc: n−íc qu¸ nhiÔm bÈn (cã mïi thèi) Greenmetil 0,1g/m3 trong 3 - 4 ngμy; Formalin nªn thay n−íc. CÇn duy tr× n−íc s©u, th¶ bÌo t©y, 25g/m3 trong t¸m ngμy.

che giã ®Ó phßng rÐt, chèng nãng. §Æc biÖt chó ý BÖnh s¸n l¸ 16 mãc: Cçã mμu ®en, ®Çu to vμo mïa m−a c¸ dÔ ®i vμ chèng b¾t trém.

®u«i nhá, mang bÞ rùng, c¸ b¬i chËm ch¹p dùng Thu ho¹ch: th¶ èng, ®¸nh l−íi, thu tØa b»ng

®øng thμnh dông cô −¬ng. BÖnh do vi khuÈn c©u, t¸t c¹n b¾t s¹ch. Trong ®iÒu kiÖn nu«i d−ìng Dactylogyrus g©y nªn. §iÒu trÞ b»ng cçh t¾m tèt, nu«i 3 - 4 th¸ng nÆng 200 - 300g/con, 5 - 6

trong n−íc muèi 3% trong 3 - 5 phót. Phun trùc th¸ng ®−îc 400 - 500g/con.

tiÕp Dipterex 0,25 - 0,5g/m3 trong 1 - 2 ngμy.

49

50

https://thuviensach.vn

5.3. Kinh nghiÖm nu«i trª lai

vitamin C mét tuÇn mét lÇn víi l−îng 1 - 2% tæng

- ChuÈn bÞ ao: vÐt bïn ®¸y ao, lÊp cç lç mäi, thøc ¨n cho ¨n hμng ngμy.

®¾p bê bao, ph¬i ®¸y ao 2 - 3 ngμy, bãn v«i tõ 30 -

Trong hai tuÇn ®Çu míi th¶ cçßn nhá nªn 50kg/1.000m2 ®Ó diÖt t¹p vμ ®iÒu chØnh ®é pH cña b¨m thøc ¨n: ®Çu c¸, lßng c¸, ruét gμ vÞt vμ tÊt c¶

n−íc ao. Bãn lãt ph©n chuång víi l−îng 100 - 150kg cç phô, phÕ phÈm nhμ m¸y ®«ng l¹nh,...

ph©n/1.000m2. LÊy n−íc qua l−íi läc vμo ao ®Ó

B¾p xay nªn ng©m n−íc cho në kho¶ng 15 -

ng¨n ngõa c¸ d÷, ®Þch h¹i theo vμo trong ao. Sau 20 phót tr−íc khi nÊu. Sau khi nÊu chÝn trén 5 - 7 ngμy cã thÓ th¶ c¸ vμo nu«i ®−îc. Mùc n−íc víi c¸m kh« theo tû lÖ 1/1 råi trén tiÕp víi con lóc ban ®Çu lÊy vμo ao kho¶ng 0,8m - 1m, sÏ ®−îc ruèc hoÆc c¸ ph©n.

t¨ng dÇn lªn sau mét th¸ng nu«i ®Õn khi ®¹t ®é NÕu cho ¨n thøc ¨n t−¬i (®Çu t«m, lßng c¸, s©u 1,2 - 1,5m. NÕu lμ ao míi ®μo th× bãn víi liÒu ruét c¸...) l−îng thøc ¨n cho c¸ ¨n trong mét ngμy l−îng 70 - 100kg/1.000m2 ®Ó gi÷ cho ®é pH cña b»ng 10 - 15% tæng träng l−îng c¸ dù ®o¸n d−íi n−íc tõ 6 - 7,5 lμ tèt nhÊt.

ao. NÕu dïng thøc ¨n tinh nh− c¸m, b¾p,... l−îng

- Chän gièng c¸: chän cì c¸ ®ång ®Òu, khoÎ

thøc ¨n cho c¸ ¨n trong mét ngμy b»ng 5 - 7%

m¹nh, kh«ng bÞ x©y x¸t, kh«ng bÞ bÖnh, b¬i léi träng l−îng c¸ dù ®o¸n.

nhanh nhÑn vμ ®· qua kiÓm dÞch gièng thuû s¶n.

- Cho ¨n: nªn cho c¸ ¨n nh÷ng vÞ trÝ cè ®Þnh

- MËt ®é: 20 - 40 con/m2, mËt ®é cßn tuú thuéc trong ao, th−êng xuyªn theo dâi ®iÒu chØnh thøc vμo kh¶ n¨ng ®Çu t− cña hé.

¨n cho phï hîp. Tr¸nh tr−êng hîp cho ¨n qu¸ d−

- Thøc ¨n: thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp hoÆc thøc thõa lμm thèi bÈn n−íc ao, t¹o ®iÒu kiÖn cho bÖnh

¨n tù chÕ biÕn.

c¸ ph¸t triÓn.

Thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp ®ñ thμnh phÇn dinh

5.4. Ch¨m sãc vμ qu¶n lý

d−ìng vμ cho ¨n theo h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt.

- Th−êng xuyªn kiÓm tra bê bao, cèng bäng vμ

Thøc ¨n tù chÕ biÕn: c¸ trª lai lμ loμi ¨n t¹p, sù ph¸t triÓn cña c¸.

rÊt h¸u ¨n, thøc ¨n th−êng lμ cç phô, phÕ phÈm

- Theo dâi ho¹t ®éng cña c¸, mμu n−íc trong cña cç nhμ m¸y ®«ng l¹nh vμ phô phÈm n«ng ao. Sau mét th¸ng ®Çu c¸ t−¬ng ®èi lín cã thÓ

nghiÖp. Ngoμi ra, ®Ó gióp c¸ t¨ng tr−ëng nhanh, Ýt

®Þnh kú thay n−íc cho ao, cø 5 - 7 ngμy mét lÇn bÖnh trong qu¸ tr×nh nu«i cÇn bæ sung premix, thay kho¶ng 30% l−îng n−íc cã trong ao. Sö dông 51

52

https://thuviensach.vn

5.3. Kinh nghiÖm nu«i trª lai

vitamin C mét tuÇn mét lÇn víi l−îng 1 - 2% tæng

- ChuÈn bÞ ao: vÐt bïn ®¸y ao, lÊp cç lç mäi, thøc ¨n cho ¨n hμng ngμy.

®¾p bê bao, ph¬i ®¸y ao 2 - 3 ngμy, bãn v«i tõ 30 -

Trong hai tuÇn ®Çu míi th¶ cçßn nhá nªn 50kg/1.000m2 ®Ó diÖt t¹p vμ ®iÒu chØnh ®é pH cña b¨m thøc ¨n: ®Çu c¸, lßng c¸, ruét gμ vÞt vμ tÊt c¶

n−íc ao. Bãn lãt ph©n chuång víi l−îng 100 - 150kg cç phô, phÕ phÈm nhμ m¸y ®«ng l¹nh,...

ph©n/1.000m2. LÊy n−íc qua l−íi läc vμo ao ®Ó

B¾p xay nªn ng©m n−íc cho në kho¶ng 15 -

ng¨n ngõa c¸ d÷, ®Þch h¹i theo vμo trong ao. Sau 20 phót tr−íc khi nÊu. Sau khi nÊu chÝn trén 5 - 7 ngμy cã thÓ th¶ c¸ vμo nu«i ®−îc. Mùc n−íc víi c¸m kh« theo tû lÖ 1/1 råi trén tiÕp víi con lóc ban ®Çu lÊy vμo ao kho¶ng 0,8m - 1m, sÏ ®−îc ruèc hoÆc c¸ ph©n.

t¨ng dÇn lªn sau mét th¸ng nu«i ®Õn khi ®¹t ®é NÕu cho ¨n thøc ¨n t−¬i (®Çu t«m, lßng c¸, s©u 1,2 - 1,5m. NÕu lμ ao míi ®μo th× bãn víi liÒu ruét c¸...) l−îng thøc ¨n cho c¸ ¨n trong mét ngμy l−îng 70 - 100kg/1.000m2 ®Ó gi÷ cho ®é pH cña b»ng 10 - 15% tæng träng l−îng c¸ dù ®o¸n d−íi n−íc tõ 6 - 7,5 lμ tèt nhÊt.

ao. NÕu dïng thøc ¨n tinh nh− c¸m, b¾p,... l−îng

- Chän gièng c¸: chän cì c¸ ®ång ®Òu, khoÎ

thøc ¨n cho c¸ ¨n trong mét ngμy b»ng 5 - 7%

m¹nh, kh«ng bÞ x©y x¸t, kh«ng bÞ bÖnh, b¬i léi träng l−îng c¸ dù ®o¸n.

nhanh nhÑn vμ ®· qua kiÓm dÞch gièng thuû s¶n.

- Cho ¨n: nªn cho c¸ ¨n nh÷ng vÞ trÝ cè ®Þnh

- MËt ®é: 20 - 40 con/m2, mËt ®é cßn tuú thuéc trong ao, th−êng xuyªn theo dâi ®iÒu chØnh thøc vμo kh¶ n¨ng ®Çu t− cña hé.

¨n cho phï hîp. Tr¸nh tr−êng hîp cho ¨n qu¸ d−

- Thøc ¨n: thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp hoÆc thøc thõa lμm thèi bÈn n−íc ao, t¹o ®iÒu kiÖn cho bÖnh

¨n tù chÕ biÕn.

c¸ ph¸t triÓn.

Thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp ®ñ thμnh phÇn dinh

5.4. Ch¨m sãc vμ qu¶n lý

d−ìng vμ cho ¨n theo h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt.

- Th−êng xuyªn kiÓm tra bê bao, cèng bäng vμ

Thøc ¨n tù chÕ biÕn: c¸ trª lai lμ loμi ¨n t¹p, sù ph¸t triÓn cña c¸.

rÊt h¸u ¨n, thøc ¨n th−êng lμ cç phô, phÕ phÈm

- Theo dâi ho¹t ®éng cña c¸, mμu n−íc trong cña cç nhμ m¸y ®«ng l¹nh vμ phô phÈm n«ng ao. Sau mét th¸ng ®Çu c¸ t−¬ng ®èi lín cã thÓ

nghiÖp. Ngoμi ra, ®Ó gióp c¸ t¨ng tr−ëng nhanh, Ýt

®Þnh kú thay n−íc cho ao, cø 5 - 7 ngμy mét lÇn bÖnh trong qu¸ tr×nh nu«i cÇn bæ sung premix, thay kho¶ng 30% l−îng n−íc cã trong ao. Sö dông 51

52

https://thuviensach.vn

thøc ¨n t−¬i th× cÇn chó ý thay n−íc nhiÒu h¬n, n−íc trªn thÕ giíi. C¸ ë s«ng D−¬ng Tö cã con tèt nhÊt thay n−íc theo thñy triÒu.

nÆng 50kg, theo Chen (1933) con nÆng nhÊt cã träng l−îng ®Õn 180kg.

5.5. Thu ho¹ch

1. H×nh th¸i cÊu t¹o

Sau bèn th¸ng th¶ nu«i c¸ sÏ ®¹t kÝch cì th−¬ng phÈm (150 - 250g/con), tiÕn hμnh thu Th©n thon dμi, vÈy to võa ph¶i, bông trßn, ho¹ch ®ît mét xong sÏ tiÕp tôc cho ¨n tÝch cùc,

®Çu réng, mâm tËn cïng vμ h¬i chÕch miÖng, hμm kho¶ng 10 - 15 ngμy sau sÏ thu ho¹ch ®ît hai.

trªn h¬i co d·n ®−îc, hμm d−íi chØ nhËn thÊy râ Th−êng ë ®ît nμy l−îng c¸ thu ho¹ch ®−îc sÏ

bªn mÐp.

nhiÒu h¬n vμ t−¬ng ®èi ®ång ®Òu vÒ kÝch cì so víi 2. Ao nu«i

®ît mét. NÕu trong ao vÉn cßn mét sè cçh−a ®¹t quy cì th× sÏ nu«i tiÕp tôc hai tuÇn n÷a th× thu

2.1. TÈy dän ao

ho¹ch toμn bé.

- T¸t hoÆc th¸o c¹n, dän s¹ch cá, tu söa bê, III. C¸ Tr¾m cá

®¨ng cèng, vÐt bïn nÕu l−îng bïn qu¸ nhiÒu.

(Ctenopharyngodon idella Grass carp) Bãn v«i kh¾p ®¸y ao ®Ó diÖt c¸ t¹p vμ cç mÇm bÖnh b»ng cçh r¶i ®Òu tõ 7 - 10kg v«i bét C¸ tr¾m cá lμ tªn quen gäi dùa vμo thμnh cho 100m2 ®¸y ao.

phÇn thøc ¨n chñ yÕu cña nã lμ thùc vËt thuû sinh, ph©n bè ë nhiÒu n−íc trªn thÕ giíi nh−ng

- Sau tÈy v«i ba ngμy, bãn lãt b»ng cçh r¶i chñ yÕu ë cç l−u vùc s«ng hå thuéc vïng Trung

®Òu kh¾p ao tõ 20 - 30kg ph©n chuång vμ 50kg l¸

¸, ®ång b»ng Trung Quèc, h¹ l−u s«ng Amua, sau xanh cho 100m2 (lo¹i lç©y th©n mÒm ®Ó lμm

®ã du nhËp vμo cç n−íc Mü Latinh, §«ng ¢u, ph©n xanh). L¸ xanh ®−îc b¨m nhá r¶i ®Òu kh¾p

§«ng Nam ¸. ë ViÖt Nam, theo P. Chevey vμ J.

®¸y ao, vïi vμo bïn hoÆc bã thμnh cç bã nhá tõ Lenasso (1937) c¸ tr¾m cá ®−îc ph¸t hiÖn ë s«ng 5 - 7kg d×m ë gãc ao.

Hång. §iÒu tra n¨m 1956 - 1957 chØ thÊy cã ë s«ng

- LÊy n−íc vμo ao ngËp tõ 0,3 - 0,4m, ng©m 5 - 7

Kú Cïng (L¹ng S¬n). C¸ tr¾m cá chóng ta ®ang nu«i hiÖn nay lμ do nhËp tõ Trung Quèc vμo n¨m ngμy, vít hÕt b· xç ph©n xanh, lÊy n−íc tiÕp vμo ao 1958, c¸ ph¸t triÓn tèt, sinh tr−ëng nhanh, c¸ ba

®¹t ®é s©u 1m. CÇn ph¶i läc n−íc vμo ao b»ng ®¨ng tuæi cã con nÆng 9 - 12kg, lμ loμi c¸ quý ë nhiÒu hoÆc l−íi ®Ò phßng c¸ d÷, c¸ t¹p x©m nhËp.

53

54

https://thuviensach.vn

thøc ¨n t−¬i th× cÇn chó ý thay n−íc nhiÒu h¬n, n−íc trªn thÕ giíi. C¸ ë s«ng D−¬ng Tö cã con tèt nhÊt thay n−íc theo thñy triÒu.

nÆng 50kg, theo Chen (1933) con nÆng nhÊt cã träng l−îng ®Õn 180kg.

5.5. Thu ho¹ch

1. H×nh th¸i cÊu t¹o

Sau bèn th¸ng th¶ nu«i c¸ sÏ ®¹t kÝch cì th−¬ng phÈm (150 - 250g/con), tiÕn hμnh thu Th©n thon dμi, vÈy to võa ph¶i, bông trßn, ho¹ch ®ît mét xong sÏ tiÕp tôc cho ¨n tÝch cùc,

®Çu réng, mâm tËn cïng vμ h¬i chÕch miÖng, hμm kho¶ng 10 - 15 ngμy sau sÏ thu ho¹ch ®ît hai.

trªn h¬i co d·n ®−îc, hμm d−íi chØ nhËn thÊy râ Th−êng ë ®ît nμy l−îng c¸ thu ho¹ch ®−îc sÏ

bªn mÐp.

nhiÒu h¬n vμ t−¬ng ®èi ®ång ®Òu vÒ kÝch cì so víi 2. Ao nu«i

®ît mét. NÕu trong ao vÉn cßn mét sè cçh−a ®¹t quy cì th× sÏ nu«i tiÕp tôc hai tuÇn n÷a th× thu

2.1. TÈy dän ao

ho¹ch toμn bé.

- T¸t hoÆc th¸o c¹n, dän s¹ch cá, tu söa bê, III. C¸ Tr¾m cá

®¨ng cèng, vÐt bïn nÕu l−îng bïn qu¸ nhiÒu.

(Ctenopharyngodon idella Grass carp) Bãn v«i kh¾p ®¸y ao ®Ó diÖt c¸ t¹p vμ cç mÇm bÖnh b»ng cçh r¶i ®Òu tõ 7 - 10kg v«i bét C¸ tr¾m cá lμ tªn quen gäi dùa vμo thμnh cho 100m2 ®¸y ao.

phÇn thøc ¨n chñ yÕu cña nã lμ thùc vËt thuû sinh, ph©n bè ë nhiÒu n−íc trªn thÕ giíi nh−ng

- Sau tÈy v«i ba ngμy, bãn lãt b»ng cçh r¶i chñ yÕu ë cç l−u vùc s«ng hå thuéc vïng Trung

®Òu kh¾p ao tõ 20 - 30kg ph©n chuång vμ 50kg l¸

¸, ®ång b»ng Trung Quèc, h¹ l−u s«ng Amua, sau xanh cho 100m2 (lo¹i lç©y th©n mÒm ®Ó lμm

®ã du nhËp vμo cç n−íc Mü Latinh, §«ng ¢u, ph©n xanh). L¸ xanh ®−îc b¨m nhá r¶i ®Òu kh¾p

§«ng Nam ¸. ë ViÖt Nam, theo P. Chevey vμ J.

®¸y ao, vïi vμo bïn hoÆc bã thμnh cç bã nhá tõ Lenasso (1937) c¸ tr¾m cá ®−îc ph¸t hiÖn ë s«ng 5 - 7kg d×m ë gãc ao.

Hång. §iÒu tra n¨m 1956 - 1957 chØ thÊy cã ë s«ng

- LÊy n−íc vμo ao ngËp tõ 0,3 - 0,4m, ng©m 5 - 7

Kú Cïng (L¹ng S¬n). C¸ tr¾m cá chóng ta ®ang nu«i hiÖn nay lμ do nhËp tõ Trung Quèc vμo n¨m ngμy, vít hÕt b· xç ph©n xanh, lÊy n−íc tiÕp vμo ao 1958, c¸ ph¸t triÓn tèt, sinh tr−ëng nhanh, c¸ ba

®¹t ®é s©u 1m. CÇn ph¶i läc n−íc vμo ao b»ng ®¨ng tuæi cã con nÆng 9 - 12kg, lμ loμi c¸ quý ë nhiÒu hoÆc l−íi ®Ò phßng c¸ d÷, c¸ t¹p x©m nhËp.

53

54

https://thuviensach.vn

C¸ tr¾m cá sèng ë tÇng n−íc gi÷a, thøc ¨n Víi cá t−¬i cho ¨n 30 - 40% träng l−îng th©n; chÝnh lμ c©y xanh nh− cá th©n mÒm, rau, bÌo d©u, víi rong, bÌo cho ¨n 70% träng l−îng th©n.

bÌo tÊm, lçhuèi, l¸ s¾n, c©y chuèi non b¨m nhá, b. Qu¶n lý ao

rong, th©n c©y ng« non, c¸ tr¾m cá còng ¨n cç lo¹i

- Theo dâi th−êng xuyªn bê ao, cèng tho¸t bét ng«, khoai, s¾n, c¸m g¹o. C¸ nu«i sau 10 - 12

n−íc, xem mùc n−íc ao vμo cç buæi s¸ng.

th¸ng ®¹t träng l−îng tõ 0,8 - 1,5kg/con (trung

- Vμo s¸ng sím theo dâi xem cçã bÞ næi ®Çu b×nh 1kg mçi con).

v× ng¹t thë kh«ng, cçã næi ®Çu kÐo dμi kh«ng.

2.2. Th¶ c¸ gièng

NÕu cã, t¹m dõng cho ¨n vμ thªm n−íc vμo ao.

- Cã hai thêi kú th¶ c¸ gièng:

- Khi thÊy c¸ bÞ bÖnh hoÆc chÕt r¶i rç cÇn hái c¸n bé kü thuËt hoÆc khuyÕn ng− ®Ó biÕt

+ Vô xu©n tõ th¸ng 2 - th¸ng 3;

cçh xö lý.

+ Vô thu tõ th¸ng 8 - th¸ng 9.

- CÇn th¶ c¸ gièng lín, khoÎ m¹nh, kh«ng x©y

2.4. Thu ho¹ch

x¸t, kh«ng cã bÖnh.

- Sau 5 - 6 th¸ng nu«i cã thÓ ®¸nh tØa, thu ho¹ch

- MËt ®é th¶ tõ 1 - 2 con cho 1m2. Cì c¸ th¶

sè c¸ lín vμ th¶ bï c¸ gièng ®Ó t¨ng n¨ng suÊt nu«i.

8 - 10cm.

Ph¶i ghi l¹i sè l−îng c¸ ®· thu ho¹ch vμ th¶ l¹i sau mçi lÇn ®¸nh tØa (ghi c¶ sè con vμ sè kg c¸).

2.3. Qu¶n lý - ch¨m sãc ao

- Cuèi n¨m thu toμn bé c¸ (cã thÓ chän nh÷ng a. Thøc ¨n

c¸ nhá gi÷ l¹i lμm gièng cho vô nu«i sau).

Thøc ¨n xanh gåm: cç lo¹i cá, rong, bÌo tÊm, Sau khi thu ho¹ch toμn bé ph¶i ghi l¹i s¶n l−îng bÌo d©u, lçhuèi, l¸ s¾n nªn cho c¸ ¨n ®ñ hμng c¸ thu ho¹ch ®−îc (bao gåm c¶ c¸ ®¸nh tØa vμ c¸ thu ngμy. Sau khi c¸ ¨n cÇn vít bá cç cäng cá, c©y, l¸

ho¹ch cuèi n¨m) nh»m s¬ bé h¹ch to¸n trong qu¸

giμ c¸ kh«ng ¨n ®−îc. Cho c¸ ¨n thªm c¸m g¹o, tr×nh nu«i ®Ó cã c¬ së cho ®Çu t− tiÕp ë vô nu«i sau.

c¸m ng«... Cø 100 con cho ¨n tõ 2 - 3kg thøc ¨n 3. Nu«i ë lång bÌ trªn s«ng, hå

xanh, sau t¨ng dÇn theo sù lín lªn cña c¸ b»ng cçh theo dâi hμng ngμy.

Lång cã d¹ng h×nh khèi ch÷ nhËt hoÆc mïng, Muèn t¨ng träng 1kg thÞt c¸ tr¾m cá cÇn tõ kÝch th−íc dμi x réng x cao phæ biÕn hiÖn nay lμ: 30 - 40kg thøc ¨n xanh nh−: rong, cá, bÌo...

3 x 2 x 1,7m hoÆc 4 x 3 x 1,7m.

55

56

https://thuviensach.vn

C¸ tr¾m cá sèng ë tÇng n−íc gi÷a, thøc ¨n Víi cá t−¬i cho ¨n 30 - 40% träng l−îng th©n; chÝnh lμ c©y xanh nh− cá th©n mÒm, rau, bÌo d©u, víi rong, bÌo cho ¨n 70% träng l−îng th©n.

bÌo tÊm, lçhuèi, l¸ s¾n, c©y chuèi non b¨m nhá, b. Qu¶n lý ao

rong, th©n c©y ng« non, c¸ tr¾m cá còng ¨n cç lo¹i

- Theo dâi th−êng xuyªn bê ao, cèng tho¸t bét ng«, khoai, s¾n, c¸m g¹o. C¸ nu«i sau 10 - 12

n−íc, xem mùc n−íc ao vμo cç buæi s¸ng.

th¸ng ®¹t träng l−îng tõ 0,8 - 1,5kg/con (trung

- Vμo s¸ng sím theo dâi xem cçã bÞ næi ®Çu b×nh 1kg mçi con).

v× ng¹t thë kh«ng, cçã næi ®Çu kÐo dμi kh«ng.

2.2. Th¶ c¸ gièng

NÕu cã, t¹m dõng cho ¨n vμ thªm n−íc vμo ao.

- Cã hai thêi kú th¶ c¸ gièng:

- Khi thÊy c¸ bÞ bÖnh hoÆc chÕt r¶i rç cÇn hái c¸n bé kü thuËt hoÆc khuyÕn ng− ®Ó biÕt

+ Vô xu©n tõ th¸ng 2 - th¸ng 3;

cçh xö lý.

+ Vô thu tõ th¸ng 8 - th¸ng 9.

- CÇn th¶ c¸ gièng lín, khoÎ m¹nh, kh«ng x©y

2.4. Thu ho¹ch

x¸t, kh«ng cã bÖnh.

- Sau 5 - 6 th¸ng nu«i cã thÓ ®¸nh tØa, thu ho¹ch

- MËt ®é th¶ tõ 1 - 2 con cho 1m2. Cì c¸ th¶

sè c¸ lín vμ th¶ bï c¸ gièng ®Ó t¨ng n¨ng suÊt nu«i.

8 - 10cm.

Ph¶i ghi l¹i sè l−îng c¸ ®· thu ho¹ch vμ th¶ l¹i sau mçi lÇn ®¸nh tØa (ghi c¶ sè con vμ sè kg c¸).

2.3. Qu¶n lý - ch¨m sãc ao

- Cuèi n¨m thu toμn bé c¸ (cã thÓ chän nh÷ng a. Thøc ¨n

c¸ nhá gi÷ l¹i lμm gièng cho vô nu«i sau).

Thøc ¨n xanh gåm: cç lo¹i cá, rong, bÌo tÊm, Sau khi thu ho¹ch toμn bé ph¶i ghi l¹i s¶n l−îng bÌo d©u, lçhuèi, l¸ s¾n nªn cho c¸ ¨n ®ñ hμng c¸ thu ho¹ch ®−îc (bao gåm c¶ c¸ ®¸nh tØa vμ c¸ thu ngμy. Sau khi c¸ ¨n cÇn vít bá cç cäng cá, c©y, l¸

ho¹ch cuèi n¨m) nh»m s¬ bé h¹ch to¸n trong qu¸

giμ c¸ kh«ng ¨n ®−îc. Cho c¸ ¨n thªm c¸m g¹o, tr×nh nu«i ®Ó cã c¬ së cho ®Çu t− tiÕp ë vô nu«i sau.

c¸m ng«... Cø 100 con cho ¨n tõ 2 - 3kg thøc ¨n 3. Nu«i ë lång bÌ trªn s«ng, hå

xanh, sau t¨ng dÇn theo sù lín lªn cña c¸ b»ng cçh theo dâi hμng ngμy.

Lång cã d¹ng h×nh khèi ch÷ nhËt hoÆc mïng, Muèn t¨ng träng 1kg thÞt c¸ tr¾m cá cÇn tõ kÝch th−íc dμi x réng x cao phæ biÕn hiÖn nay lμ: 30 - 40kg thøc ¨n xanh nh−: rong, cá, bÌo...

3 x 2 x 1,7m hoÆc 4 x 3 x 1,7m.

55

56

https://thuviensach.vn

- Lång lμm b»ng tre hãp c¶ c©y, gç hoÆc nhùa

- Tr−íc khi th¶ c¸ xuèng ao, c¸ gièng ®−îc khö composite. Hai ®Çu ®Ó khe hë tõ 0,5 - 1cm ®Ó n−íc trïng b»ng ng©m t¾m trong n−íc muèi 3% tõ 10 -

l−u th«ng dÔ dμng, hai mÆt bªn vμ ®¸y th−êng 15 phót.

b»ng v¸n gç khÝt kh«ng ®Ó lät thøc ¨n.

- Thêi vô nu«i: ë miÒn B¾c b¾t ®Çu tõ th¸ng 4,

+ Do nu«i ë s«ng nªn tèc ®é dßng ch¶y 0,2 -

ë miÒn Nam cã thÓ nu«i quanh n¨m.

0,3m/gi©y. §Æt mçi côm 20 lång, cç côm cçh nhau 150 - 200m.

3.2. Thøc ¨n vμ chÕ ®é cho ¨n

+ Nu«i ë hå chøa n−íc l−u th«ng 0,1 -

Thøc ¨n xanh: cá, rong, bÌo, l¸ ng«, s¾n... Víi 0,2m/gi©y. Nu«i côm 15 lång, cç côm ®Æt cçh cá t−¬i cho ¨n 30 - 40% träng l−îng th©n; víi rong, nhau 200 - 300m.

bÌo cho ¨n 70% träng l−îng th©n.

Tr−íc khi th¶ c¸ gièng vμo nu«i, lång bÌ ph¶i

®−îc c¶i t¹o, vÖ sinh.

3.3. Ch¨m sãc c¸ nu«i

- §èi víi lång bÌ ph¶i cä röa s¹ch, ph¬i kh« vμ

- Theo dâi ho¹t ®éng cña c¸:

dïng n−íc v«i hoÆc clorua v«i phun ®Òu toμn bé Th−êng xuyªn kiÓm tra ho¹t ®éng cña c¸, nÕu lång nu«i c¸. Sau ®ã ph¬i kh« 1 - 2 ngμy, cä röa thÊy c¸ b¬i léi khç th−êng ph¶i vít lªn kiÓm tra.

s¹ch vμ h¹ thuû. Lång ®Æt ngËp n−íc 1,2 - 1,5m, NÕu næi ®Çu do thiÕu «xy ph¶i kÐo lång ra xa cçh ®¸y 3 - 4m.

khu vùc m«i tr−êng « nhiÔm. Cã thÓ t¨ng c−êng

3.1. Tiªu chuÈn c¸ gièng, mËt ®é nu«i

khuÊy sôc khÝ lμm t¨ng l−îng «xy hßa tan.

KiÓm tra sμn ¨n ®Ó xç ®Þnh kh¶ n¨ng b¾t måi a. Tiªu chuÈn c¸ gièng:

cña c¸ ®Ó ®iÒu chØnh thøc ¨n.

- Ngo¹i h×nh c©n ®èi, kh«ng dÞ h×nh, v©y, vÈy Cø ba ngμy vÖ sinh lång c¸ mét lÇn vμ kiÓm hoμn chØnh, cì ®ång ®Òu, b¬i léi nhanh nhÑn.

tra lång.

- Kh«ng cã dÊu hiÖu bÖnh lý.

3.4. Phßng trÞ bÖnh cho c¸ nu«i

- KÝch cì c¸ 8 - 10cm.

b. MËt ®é nu«i:

Mét sè bÖnh: nÊm thuû mi, trïng b¸nh xe, trïng qu¶ d−a, s¸n l¸ ®¬n chñ, mçi lo¹i bÖnh cã

- Nu«i trong lång bÌ 70 - 80 con/m3. Cçã triÖu chøng vμ bÖnh lý riªng, cÇn th−êng xuyªn träng l−îng lín h¬n th× 30 - 50 con/m3.

theo dâi biÓu hiÖn cña c¸ ®Ó phßng trÞ.

57

58

https://thuviensach.vn

- Lång lμm b»ng tre hãp c¶ c©y, gç hoÆc nhùa

- Tr−íc khi th¶ c¸ xuèng ao, c¸ gièng ®−îc khö composite. Hai ®Çu ®Ó khe hë tõ 0,5 - 1cm ®Ó n−íc trïng b»ng ng©m t¾m trong n−íc muèi 3% tõ 10 -

l−u th«ng dÔ dμng, hai mÆt bªn vμ ®¸y th−êng 15 phót.

b»ng v¸n gç khÝt kh«ng ®Ó lät thøc ¨n.

- Thêi vô nu«i: ë miÒn B¾c b¾t ®Çu tõ th¸ng 4,

+ Do nu«i ë s«ng nªn tèc ®é dßng ch¶y 0,2 -

ë miÒn Nam cã thÓ nu«i quanh n¨m.

0,3m/gi©y. §Æt mçi côm 20 lång, cç côm cçh nhau 150 - 200m.

3.2. Thøc ¨n vμ chÕ ®é cho ¨n

+ Nu«i ë hå chøa n−íc l−u th«ng 0,1 -

Thøc ¨n xanh: cá, rong, bÌo, l¸ ng«, s¾n... Víi 0,2m/gi©y. Nu«i côm 15 lång, cç côm ®Æt cçh cá t−¬i cho ¨n 30 - 40% träng l−îng th©n; víi rong, nhau 200 - 300m.

bÌo cho ¨n 70% träng l−îng th©n.

Tr−íc khi th¶ c¸ gièng vμo nu«i, lång bÌ ph¶i

®−îc c¶i t¹o, vÖ sinh.

3.3. Ch¨m sãc c¸ nu«i

- §èi víi lång bÌ ph¶i cä röa s¹ch, ph¬i kh« vμ

- Theo dâi ho¹t ®éng cña c¸:

dïng n−íc v«i hoÆc clorua v«i phun ®Òu toμn bé Th−êng xuyªn kiÓm tra ho¹t ®éng cña c¸, nÕu lång nu«i c¸. Sau ®ã ph¬i kh« 1 - 2 ngμy, cä röa thÊy c¸ b¬i léi khç th−êng ph¶i vít lªn kiÓm tra.

s¹ch vμ h¹ thuû. Lång ®Æt ngËp n−íc 1,2 - 1,5m, NÕu næi ®Çu do thiÕu «xy ph¶i kÐo lång ra xa cçh ®¸y 3 - 4m.

khu vùc m«i tr−êng « nhiÔm. Cã thÓ t¨ng c−êng

3.1. Tiªu chuÈn c¸ gièng, mËt ®é nu«i

khuÊy sôc khÝ lμm t¨ng l−îng «xy hßa tan.

KiÓm tra sμn ¨n ®Ó xç ®Þnh kh¶ n¨ng b¾t måi a. Tiªu chuÈn c¸ gièng:

cña c¸ ®Ó ®iÒu chØnh thøc ¨n.

- Ngo¹i h×nh c©n ®èi, kh«ng dÞ h×nh, v©y, vÈy Cø ba ngμy vÖ sinh lång c¸ mét lÇn vμ kiÓm hoμn chØnh, cì ®ång ®Òu, b¬i léi nhanh nhÑn.

tra lång.

- Kh«ng cã dÊu hiÖu bÖnh lý.

3.4. Phßng trÞ bÖnh cho c¸ nu«i

- KÝch cì c¸ 8 - 10cm.

b. MËt ®é nu«i:

Mét sè bÖnh: nÊm thuû mi, trïng b¸nh xe, trïng qu¶ d−a, s¸n l¸ ®¬n chñ, mçi lo¹i bÖnh cã

- Nu«i trong lång bÌ 70 - 80 con/m3. Cçã triÖu chøng vμ bÖnh lý riªng, cÇn th−êng xuyªn träng l−îng lín h¬n th× 30 - 50 con/m3.

theo dâi biÓu hiÖn cña c¸ ®Ó phßng trÞ.

57

58

https://thuviensach.vn

§Ó chñ ®éng phßng ngõa bÖnh cho c¸ nu«i, ho¹ch tõ 1 - 2kg. Cì th−¬ng phÈm trªn thÞ tr−êng trong qu¸ tr×nh nu«i nªn tiÕn hμnh dïng v«i ®Ó

tõ 0,8 - 1,5kg. Kh¶ n¨ng chÞu rÐt cña cçhim c¶i t¹o m«i tr−êng.

tr¾ng t−¬ng ®èi kÐm, kh«ng nªn nu«i c¸ th−¬ng

+ §èi víi v«i: ®ùng trong bao treo ë ®Çu nguån phÈm qua ®«ng. Muèn gi÷ c¸ gièng qua ®«ng ph¶i n−íc, cçh mÆt n−íc kho¶ng 1/2 ®é s©u cña n−íc cã biÖn ph¸p chèng rÐt cho c¸.

trong lång. LiÒu l−îng 3 - 4kg v«i cho 10m3 n−íc Tuæi thμnh thôc sinh dôc cña cçhim tr¾ng lμ

trong lång.

tuæi thø 4, nh−ng cçhim tr¾ng kh«ng cã kh¶

+ Sunphat ®ång (CuSO ) phßng ký sinh ®¬n 4

n¨ng sinh s¶n tù nhiªn trong ao.

bμo, liÒu l−îng 50g/10m3 n−íc, mét tuÇn/2 lÇn.

1. Kü thuËt nu«i cçhim tr¾ng

Kh«ng dïng thuèc, hoçhÊt kh¸ng sinh ®· cÊm sö dông.

1.1. DiÖn tÝch ao nu«i

IV. CÇhim tr¾ng n−íc ngät

Ao nu«i cã diÖn tÝch tõ 1.000 - 10.000m2. Cã møc n−íc ngËp th−êng xuyªn tõ 1,2 - 1,5m. Bê ao Cçhim tr¾ng n−íc ngät cã nguån gèc tõ cç ch¾c ch¾n kh«ng bÞ rß rØ, ngËp trμn khi m−a lò, ao s«ng, suèi vïng Amazon - ch©u Mü, ®−îc nhËp vμo cã hai cöa cèng cÊp vμ tho¸t n−íc. Ao nu«i dÔ

ViÖt Nam n¨m 1998 qua Trung Quèc. H×nh d¸ng qu¶n lý vμ ch¨m sãc, cã nguån n−íc s¹ch vμ chñ cña cçhim tr¾ng n−íc ngät gÇn gièng cçhim biÓn.

®éng cÊp tho¸t, ao nu«i tèt nhÊt lμ tr¸nh ®−îc Trong ao, cçhim tr¾ng sèng ë cç tÇng n−íc h−íng chÝnh cña giã mïa ®«ng b¾c, cã hÖ thèng gi÷a vμ ®¸y, kiÕm ¨n theo ®μn. Phæ thøc ¨n cña c¸

giao th«ng vμ ®iÖn l−íi thuËn tiÖn.

chim rÊt réng. Lóc cßn nhá, cçhim tr¾ng ¨n chñ yÕu ®éng vËt phï du, giai ®o¹n tr−ëng thμnh, c¸ ¨n

1.2. ChuÈn bÞ ao nu«i

t¹p. Cç lo¹i thøc ¨n cña cçhim tr¾ng gåm: rau cá,

§èi víi ao cò tr−íc khi ®−a vμo nu«i ph¶i c¶i t¹o mïn b·, ®éng vËt thuû sinh, bét ngò cèc, thÞt ®éng kü: ph¸t quang bê ao, san lÊp cç hang hèc, tu söa vËt... Cã thÓ nu«i cçhim tr¾ng trong cç m« h×nh l¹i ®¨ng, cèng, t¸t c¹n n−íc vμ bèc vÐt hÕt bïn, ao nu«i c¸ ao, nu«i c¸ ruéng vμ nu«i c¸ lång.

cμng Ýt bïn cμng tèt.

Cçhim tr¾ng lμ loμi c¸ dÔ nu«i, tèc ®é sinh Dïng v«i ®Ó c¶i t¹o ®¸y ao vμ diÖt t¹p, tuú tr−ëng nhanh. C¸ nu«i mét n¨m cã thÓ cho cì thu theo pH cña ®¸y ao mμ dïng l−îng v«i khç nhau, 59

60

https://thuviensach.vn

§Ó chñ ®éng phßng ngõa bÖnh cho c¸ nu«i, ho¹ch tõ 1 - 2kg. Cì th−¬ng phÈm trªn thÞ tr−êng trong qu¸ tr×nh nu«i nªn tiÕn hμnh dïng v«i ®Ó

tõ 0,8 - 1,5kg. Kh¶ n¨ng chÞu rÐt cña cçhim c¶i t¹o m«i tr−êng.

tr¾ng t−¬ng ®èi kÐm, kh«ng nªn nu«i c¸ th−¬ng

+ §èi víi v«i: ®ùng trong bao treo ë ®Çu nguån phÈm qua ®«ng. Muèn gi÷ c¸ gièng qua ®«ng ph¶i n−íc, cçh mÆt n−íc kho¶ng 1/2 ®é s©u cña n−íc cã biÖn ph¸p chèng rÐt cho c¸.

trong lång. LiÒu l−îng 3 - 4kg v«i cho 10m3 n−íc Tuæi thμnh thôc sinh dôc cña cçhim tr¾ng lμ

trong lång.

tuæi thø 4, nh−ng cçhim tr¾ng kh«ng cã kh¶

+ Sunphat ®ång (CuSO ) phßng ký sinh ®¬n 4

n¨ng sinh s¶n tù nhiªn trong ao.

bμo, liÒu l−îng 50g/10m3 n−íc, mét tuÇn/2 lÇn.

1. Kü thuËt nu«i cçhim tr¾ng

Kh«ng dïng thuèc, hoçhÊt kh¸ng sinh ®· cÊm sö dông.

1.1. DiÖn tÝch ao nu«i

IV. CÇhim tr¾ng n−íc ngät

Ao nu«i cã diÖn tÝch tõ 1.000 - 10.000m2. Cã møc n−íc ngËp th−êng xuyªn tõ 1,2 - 1,5m. Bê ao Cçhim tr¾ng n−íc ngät cã nguån gèc tõ cç ch¾c ch¾n kh«ng bÞ rß rØ, ngËp trμn khi m−a lò, ao s«ng, suèi vïng Amazon - ch©u Mü, ®−îc nhËp vμo cã hai cöa cèng cÊp vμ tho¸t n−íc. Ao nu«i dÔ

ViÖt Nam n¨m 1998 qua Trung Quèc. H×nh d¸ng qu¶n lý vμ ch¨m sãc, cã nguån n−íc s¹ch vμ chñ cña cçhim tr¾ng n−íc ngät gÇn gièng cçhim biÓn.

®éng cÊp tho¸t, ao nu«i tèt nhÊt lμ tr¸nh ®−îc Trong ao, cçhim tr¾ng sèng ë cç tÇng n−íc h−íng chÝnh cña giã mïa ®«ng b¾c, cã hÖ thèng gi÷a vμ ®¸y, kiÕm ¨n theo ®μn. Phæ thøc ¨n cña c¸

giao th«ng vμ ®iÖn l−íi thuËn tiÖn.

chim rÊt réng. Lóc cßn nhá, cçhim tr¾ng ¨n chñ yÕu ®éng vËt phï du, giai ®o¹n tr−ëng thμnh, c¸ ¨n

1.2. ChuÈn bÞ ao nu«i

t¹p. Cç lo¹i thøc ¨n cña cçhim tr¾ng gåm: rau cá,

§èi víi ao cò tr−íc khi ®−a vμo nu«i ph¶i c¶i t¹o mïn b·, ®éng vËt thuû sinh, bét ngò cèc, thÞt ®éng kü: ph¸t quang bê ao, san lÊp cç hang hèc, tu söa vËt... Cã thÓ nu«i cçhim tr¾ng trong cç m« h×nh l¹i ®¨ng, cèng, t¸t c¹n n−íc vμ bèc vÐt hÕt bïn, ao nu«i c¸ ao, nu«i c¸ ruéng vμ nu«i c¸ lång.

cμng Ýt bïn cμng tèt.

Cçhim tr¾ng lμ loμi c¸ dÔ nu«i, tèc ®é sinh Dïng v«i ®Ó c¶i t¹o ®¸y ao vμ diÖt t¹p, tuú tr−ëng nhanh. C¸ nu«i mét n¨m cã thÓ cho cì thu theo pH cña ®¸y ao mμ dïng l−îng v«i khç nhau, 59

60

https://thuviensach.vn

nÕu ao pH b×nh th−êng dïng tõ 7 - 10kg/100m2.

cç lo¹i c¸ khç 6%. Víi mËt ®é th¶ th«ng th−êng R¶i v«i ®Òu ®¸y ao, bê ao, nªn tiÕn hμnh vμo ngμy lμ 2 - 2,5 con/m2.

n¾ng, ph¬i ao cho ®Õn lóc nÎ ch©n chim sau ®ã lÊy

* Xö lý c¸ gièng tr−íc khi th¶ nu«i n−íc vμo ao qua l−íi läc ®¹t ®é s©u 30 - 50cm, tiÕn C¸ tr−íc lóc th¶ nu«i ®−îc t¾m trong hμnh bãn ph©n g©y mμu n−íc. Dïng ph©n chuång ñ hoai tèt nhÊt lμ ph©n gμ víi l−îng 35 - 40kg/100m2

Xanhmalachite víi nång ®é 5g/m3 víi thêi gian vμ ®¹m 0,3kg/100m2. Sau khi bãn ph©n ®−îc 3 - 5

10 - 15 phót hoÆc trong n−íc muèi 3%.

ngμy phiªu sinh vËt ph¸t triÓn ta tiÕp tôc ®−a

* Ch¨m sãc qu¶n lý

n−íc vμo ao cho ®¹t møc quy ®Þnh vμ tiÕn hμnh

- Thøc ¨n: cho c¸ ¨n b»ng thøc ¨n c«ng nhiÖp th¶ c¸.

cã l−îng ®¹m 18 - 25% vμ cç lo¹i rau s¹ch, bÌo tÊm... röa s¹ch.

1.3. Kü thuËt nu«i

- L−îng thøc ¨n c«ng nhiÖp hμng ngμy b»ng a. §èi t−îng nu«i vμ tiªu chuÈn c¸ gièng 3 - 4% khèi l−îng c¸ nu«i. Khi c¸ ®¹t träng l−îng Cçhim tr¾ng cã thÓ nu«i riªng vμ nu«i ghÐp.

150g trë lªn l−îng cho ¨n 2 - 3% vμ giai ®o¹n sau Tèt nhÊt lμ nªn nu«i ghÐp víi cç lo¹i c¸ khç cho ¨n 2%.

nh»m tËn dông tèt mÆt n−íc vμ thøc ¨n.

Mçi ngμy cho ¨n hai lÇn, s¸ng vμ tèi. CÇn cho

* Tiªu chuÈn c¸ gièng

c¸ ¨n ®ñ l−îng, b¶o ®¶m chÊt l−îng vμ ®óng giê ®Ó

- Cçã ngo¹i h×nh v©y, v¶y hoμn chØnh, kh«ng t¹o ph¶n x¹ kiÕm ¨n cho c¸.

bÞ dÞ h×nh, kh«ng bÞ mÊt nhít vμ x©y x¸t, cì c¸

b. Phßng bÖnh cho c¸

®ång ®Òu.

§Þnh kú dïng cç lo¹i vËt t− sau ®©y ®Ó phßng

- Tr¹ng th¸i ho¹t ®éng nhanh nhÑn, b¬i ch×m bÖnh cho c¸:

vμ theo ®μn.

- Dïng v«i víi nång ®é 20g/m3 hoμ víi n−íc råi

- Cì c¸ gièng th¶ cã chiÒu dμi 5 - 6cm, träng tÐ ®Òu kh¾p ao hai tuÇn/lÇn.

l−îng 15 - 20g/con.

- Dïng Chlorin víi nång ®é 1g/m3 hoμ víi n−íc

- Tû lÖ th¶ nu«i ghÐp cçhim tr¾ng lμ 70%, cßn tÐ ®Òu kh¾p ao mét tuÇn/lÇn vμo buæi s¸ng.

c¸ tr¾m cá 10%, c¸ mÌ tr¾ng 12%, c¸ mÌ hoa 2%,

- Formol mét tuÇn/2 lÇn, nång ®é 1,5g/m3.

61

62

https://thuviensach.vn

nÕu ao pH b×nh th−êng dïng tõ 7 - 10kg/100m2.

cç lo¹i c¸ khç 6%. Víi mËt ®é th¶ th«ng th−êng R¶i v«i ®Òu ®¸y ao, bê ao, nªn tiÕn hμnh vμo ngμy lμ 2 - 2,5 con/m2.

n¾ng, ph¬i ao cho ®Õn lóc nÎ ch©n chim sau ®ã lÊy

* Xö lý c¸ gièng tr−íc khi th¶ nu«i n−íc vμo ao qua l−íi läc ®¹t ®é s©u 30 - 50cm, tiÕn C¸ tr−íc lóc th¶ nu«i ®−îc t¾m trong hμnh bãn ph©n g©y mμu n−íc. Dïng ph©n chuång ñ hoai tèt nhÊt lμ ph©n gμ víi l−îng 35 - 40kg/100m2

Xanhmalachite víi nång ®é 5g/m3 víi thêi gian vμ ®¹m 0,3kg/100m2. Sau khi bãn ph©n ®−îc 3 - 5

10 - 15 phót hoÆc trong n−íc muèi 3%.

ngμy phiªu sinh vËt ph¸t triÓn ta tiÕp tôc ®−a

* Ch¨m sãc qu¶n lý

n−íc vμo ao cho ®¹t møc quy ®Þnh vμ tiÕn hμnh

- Thøc ¨n: cho c¸ ¨n b»ng thøc ¨n c«ng nhiÖp th¶ c¸.

cã l−îng ®¹m 18 - 25% vμ cç lo¹i rau s¹ch, bÌo tÊm... röa s¹ch.

1.3. Kü thuËt nu«i

- L−îng thøc ¨n c«ng nhiÖp hμng ngμy b»ng a. §èi t−îng nu«i vμ tiªu chuÈn c¸ gièng 3 - 4% khèi l−îng c¸ nu«i. Khi c¸ ®¹t träng l−îng Cçhim tr¾ng cã thÓ nu«i riªng vμ nu«i ghÐp.

150g trë lªn l−îng cho ¨n 2 - 3% vμ giai ®o¹n sau Tèt nhÊt lμ nªn nu«i ghÐp víi cç lo¹i c¸ khç cho ¨n 2%.

nh»m tËn dông tèt mÆt n−íc vμ thøc ¨n.

Mçi ngμy cho ¨n hai lÇn, s¸ng vμ tèi. CÇn cho

* Tiªu chuÈn c¸ gièng

c¸ ¨n ®ñ l−îng, b¶o ®¶m chÊt l−îng vμ ®óng giê ®Ó

- Cçã ngo¹i h×nh v©y, v¶y hoμn chØnh, kh«ng t¹o ph¶n x¹ kiÕm ¨n cho c¸.

bÞ dÞ h×nh, kh«ng bÞ mÊt nhít vμ x©y x¸t, cì c¸

b. Phßng bÖnh cho c¸

®ång ®Òu.

§Þnh kú dïng cç lo¹i vËt t− sau ®©y ®Ó phßng

- Tr¹ng th¸i ho¹t ®éng nhanh nhÑn, b¬i ch×m bÖnh cho c¸:

vμ theo ®μn.

- Dïng v«i víi nång ®é 20g/m3 hoμ víi n−íc råi

- Cì c¸ gièng th¶ cã chiÒu dμi 5 - 6cm, träng tÐ ®Òu kh¾p ao hai tuÇn/lÇn.

l−îng 15 - 20g/con.

- Dïng Chlorin víi nång ®é 1g/m3 hoμ víi n−íc

- Tû lÖ th¶ nu«i ghÐp cçhim tr¾ng lμ 70%, cßn tÐ ®Òu kh¾p ao mét tuÇn/lÇn vμo buæi s¸ng.

c¸ tr¾m cá 10%, c¸ mÌ tr¾ng 12%, c¸ mÌ hoa 2%,

- Formol mét tuÇn/2 lÇn, nång ®é 1,5g/m3.

61

62

https://thuviensach.vn

Th−êng xuyªn theo dâi quan s¸t mùc n−íc Hång Ngù thuéc tØnh §ång Th¸p vμo kho¶ng cuèi trong ao ®Ó ®iÒu chØnh cho ®ñ n−íc theo quy ®Þnh.

thËp niªn 1950. DÇn dÇn nhê c¶i tiÕn, bæ sung Theo dâi thêi tiÕt khÝ hËu vμ ho¹t ®éng cña c¸ ®Ó

kinh nghiÖm còng nh− kü thuËt. Nu«i c¸ bÌ ®· trë

®iÒu chØnh l−îng thøc ¨n trong ngμy cho c¸. C¸

thμnh mét nghÒ hoμn chØnh vμ v÷ng ch¾c. §ång nu«i trong ao víi thêi gian 7 - 8 th¸ng ®¹t träng b»ng s«ng Cöu Long cã h¬n 50% sè tØnh nu«i c¸

bÌ, nh−ng tËp trung nhiÒu nhÊt lμ ë hai tØnh An l−îng 0,6 - 1,0kg/con cã thÓ tiÕn hμnh thu ho¹ch.

Giang vμ §ång Th¸p, víi h¬n 60% sè bÌ nu«i vμ cã V. C¸ Tra, c¸ Ba sa

n¨m ®· chiÕm tíi 76% s¶n l−îng nu«i c¸ bÌ cña toμn vïng. Nguån gièng c¸ tra vμ ba sa tr−íc ®©y C¸ tra, c¸ ba sa ph©n bè ë l−u vùc s«ng Mª

hoμn toμn phô thuéc vμo vít trong tù nhiªn. Hμng K«ng, cã mÆt ë c¶ bèn n−íc Lμo, ViÖt Nam, n¨m vμo kho¶ng ®Çu th¸ng 5 ©m lÞch, khi n−íc Campuchia, Th¸i Lan. ë Th¸i Lan cßn thÊy xuÊt m−a tõ th−îng nguån s«ng Cöu Long (Mª K«ng) hiÖn ë l−u vùc s«ng Mª K«ng vμ Chao Phraya. ë b¾t ®Çu ®æ vÒ th× ng− d©n vïng T©n Ch©u (An n−íc ta c¸ bét vμ c¸ gièng vít ®−îc chñ yÕu trªn Giang) vμ Hång Ngù (§ång Th¸p) dïng mét lo¹i s«ng TiÒn, c¸ tr−ëng thμnh chØ thÊy trong cç ao l−íi h×nh phÔu gäi lμ “®¸y” ®Ó vít c¸ bét. C¸ tra nu«i, rÊt Ýt khi t×m thÊy trong tù nhiªn. C¸ tra, c¸

bét ®−îc chuyÓn vÒ ao ®Ó −¬ng nu«i thμnh c¸

ba sa ®−îc di gièng ra miÒn B¾c tõ n¨m 1979, phæ gièng cì 7 - 10cm vμ ®−îc vËn chuyÓn ®i b¸n cho biÕn tõ n¨m 2001 - 2002. §Õn nay, c¸ tra, c¸ ba sa ng−êi nu«i trong ao vμ bÌ kh¾p vïng Nam Bé.

®· thμnh ®èi t−îng nu«i t−¬ng ®èi phæ biÕn ë cç Khu vùc −¬ng nu«i c¸ gièng tËp trung chñ yÕu ë tØnh phÝa B¾c. Nu«i th−¬ng phÈm th©m canh cho cç ®Þa ph−¬ng nh− T©n Ch©u, Ch©u §èc, Hång n¨ng suÊt rÊt cao, c¸ tra nu«i trong ao ®¹t tíi Ngù, cç cï lao trªn s«ng TiÒn Giang nh− Long 200 - 300 tÊn/ha, c¸ tra vμ ba sa nu«i trong bÌ cã Kh¸nh, Phó ThuËn. Trong nh÷ng thËp niªn thÓ ®¹t tíi 100 - 300kg/m3 bÌ. §ång b»ng s«ng 60 - 70 thÕ kû XX, s¶n l−îng c¸ bét vít mçi n¨m tõ Cöu Long vμ cç tØnh Nam Bé mçi n¨m cho s¶n 500 - 800 triÖu con vμ c¸ gièng −¬ng nu«i ®−îc tõ l−îng c¸ tra vμ ba sa nu«i hμng tr¨m ngh×n tÊn.

70 - 120 triÖu con. S¶n l−îng vít c¸ bét ngμy cμng NghÒ nu«i c¸ bÌ cã lÏ b¾t nguån tõ BiÓn Hå

gi¶m do biÕn ®éng cña ®iÒu kiÖn m«i tr−êng vμ sù (Tonlesap) cña Campuchia ®−îc mét sè kiÒu d©n khai thç qu¸ møc cña con ng−êi. §Çu thËp niªn 1990, ViÖt Nam håi h−¬ng ¸p dông khëi ®Çu tõ vïng s¶n l−îng c¸ bét vít hμng n¨m chØ ®¹t 150 - 200 triÖu Ch©u §èc, T©n Ch©u thuéc tØnh An Giang vμ

con (V−¬ng Häc Vinh, 1994). Nghiªn cøu sinh s¶n 63

64

https://thuviensach.vn

Th−êng xuyªn theo dâi quan s¸t mùc n−íc Hång Ngù thuéc tØnh §ång Th¸p vμo kho¶ng cuèi trong ao ®Ó ®iÒu chØnh cho ®ñ n−íc theo quy ®Þnh.

thËp niªn 1950. DÇn dÇn nhê c¶i tiÕn, bæ sung Theo dâi thêi tiÕt khÝ hËu vμ ho¹t ®éng cña c¸ ®Ó

kinh nghiÖm còng nh− kü thuËt. Nu«i c¸ bÌ ®· trë

®iÒu chØnh l−îng thøc ¨n trong ngμy cho c¸. C¸

thμnh mét nghÒ hoμn chØnh vμ v÷ng ch¾c. §ång nu«i trong ao víi thêi gian 7 - 8 th¸ng ®¹t träng b»ng s«ng Cöu Long cã h¬n 50% sè tØnh nu«i c¸

bÌ, nh−ng tËp trung nhiÒu nhÊt lμ ë hai tØnh An l−îng 0,6 - 1,0kg/con cã thÓ tiÕn hμnh thu ho¹ch.

Giang vμ §ång Th¸p, víi h¬n 60% sè bÌ nu«i vμ cã V. C¸ Tra, c¸ Ba sa

n¨m ®· chiÕm tíi 76% s¶n l−îng nu«i c¸ bÌ cña toμn vïng. Nguån gièng c¸ tra vμ ba sa tr−íc ®©y C¸ tra, c¸ ba sa ph©n bè ë l−u vùc s«ng Mª

hoμn toμn phô thuéc vμo vít trong tù nhiªn. Hμng K«ng, cã mÆt ë c¶ bèn n−íc Lμo, ViÖt Nam, n¨m vμo kho¶ng ®Çu th¸ng 5 ©m lÞch, khi n−íc Campuchia, Th¸i Lan. ë Th¸i Lan cßn thÊy xuÊt m−a tõ th−îng nguån s«ng Cöu Long (Mª K«ng) hiÖn ë l−u vùc s«ng Mª K«ng vμ Chao Phraya. ë b¾t ®Çu ®æ vÒ th× ng− d©n vïng T©n Ch©u (An n−íc ta c¸ bét vμ c¸ gièng vít ®−îc chñ yÕu trªn Giang) vμ Hång Ngù (§ång Th¸p) dïng mét lo¹i s«ng TiÒn, c¸ tr−ëng thμnh chØ thÊy trong cç ao l−íi h×nh phÔu gäi lμ “®¸y” ®Ó vít c¸ bét. C¸ tra nu«i, rÊt Ýt khi t×m thÊy trong tù nhiªn. C¸ tra, c¸

bét ®−îc chuyÓn vÒ ao ®Ó −¬ng nu«i thμnh c¸

ba sa ®−îc di gièng ra miÒn B¾c tõ n¨m 1979, phæ gièng cì 7 - 10cm vμ ®−îc vËn chuyÓn ®i b¸n cho biÕn tõ n¨m 2001 - 2002. §Õn nay, c¸ tra, c¸ ba sa ng−êi nu«i trong ao vμ bÌ kh¾p vïng Nam Bé.

®· thμnh ®èi t−îng nu«i t−¬ng ®èi phæ biÕn ë cç Khu vùc −¬ng nu«i c¸ gièng tËp trung chñ yÕu ë tØnh phÝa B¾c. Nu«i th−¬ng phÈm th©m canh cho cç ®Þa ph−¬ng nh− T©n Ch©u, Ch©u §èc, Hång n¨ng suÊt rÊt cao, c¸ tra nu«i trong ao ®¹t tíi Ngù, cç cï lao trªn s«ng TiÒn Giang nh− Long 200 - 300 tÊn/ha, c¸ tra vμ ba sa nu«i trong bÌ cã Kh¸nh, Phó ThuËn. Trong nh÷ng thËp niªn thÓ ®¹t tíi 100 - 300kg/m3 bÌ. §ång b»ng s«ng 60 - 70 thÕ kû XX, s¶n l−îng c¸ bét vít mçi n¨m tõ Cöu Long vμ cç tØnh Nam Bé mçi n¨m cho s¶n 500 - 800 triÖu con vμ c¸ gièng −¬ng nu«i ®−îc tõ l−îng c¸ tra vμ ba sa nu«i hμng tr¨m ngh×n tÊn.

70 - 120 triÖu con. S¶n l−îng vít c¸ bét ngμy cμng NghÒ nu«i c¸ bÌ cã lÏ b¾t nguån tõ BiÓn Hå

gi¶m do biÕn ®éng cña ®iÒu kiÖn m«i tr−êng vμ sù (Tonlesap) cña Campuchia ®−îc mét sè kiÒu d©n khai thç qu¸ møc cña con ng−êi. §Çu thËp niªn 1990, ViÖt Nam håi h−¬ng ¸p dông khëi ®Çu tõ vïng s¶n l−îng c¸ bét vít hμng n¨m chØ ®¹t 150 - 200 triÖu Ch©u §èc, T©n Ch©u thuéc tØnh An Giang vμ

con (V−¬ng Häc Vinh, 1994). Nghiªn cøu sinh s¶n 63

64

https://thuviensach.vn

nh©n t¹o c¸ tra ®−îc b¾t ®Çu tõ n¨m 1978 vμ cçon ng−êi. Trong xu thÕ chung hiÖn nay nu«i c¸

ba sa tõ 1990. Mçi n¨m nhu cÇu con gièng c¸ ba tra trong ao ®· ph¸t triÓn cç h×nh thøc nu«i sa tõ 20 - 25 triÖu con. Tõ n¨m 1996, tr−êng §¹i th©m canh, mang tÝnh c«ng nghiÖp cho n¨ng suÊt häc CÇn Th¬, ViÖn Nghiªn cøu Nu«i trång Thñy rÊt cao vμ hiÖu qu¶ kinh tÕ lín. S¶n phÈm c¸ nu«i s¶n II, C«ng ty Agifish An Giang ®· nghiªn cøu ngoμi tiªu chuÈn vÒ quy cì, cÇn ph¶i ®¹t ®−îc tiªu nu«i vç thμnh thôc c¸ bè mÑ vμ cho sinh s¶n nh©n chÝ s¶n phÈm s¹ch, tøc lμ ®¶m b¶o ®−îc cç tiªu t¹o c¸ ba sa thμnh c«ng, chñ ®éng gi¶i quyÕt con chuÈn vÒ vÖ sinh an toμn thùc phÈm. S¶n phÈm c¸

gièng cho nghÒ nu«i c¸ ba sa.

s¹ch ph¶i ®−îc nu«i trong m«i tr−êng s¹ch, kh«ng Kh¶ n¨ng chèng chÞu víi m«i tr−êng cña c¸

bÞ « nhiÔm, c¸ kh«ng bÞ nhiÔm hay tån d− cç ho¸

tra, c¸ ba sa t−¬ng ®èi tèt. Chóng sèng ®−îc trong chÊt, kim lo¹i nÆng hoÆc kh¸ng sinh ®· bÞ cÊm cç ao tï bÈn. C¸ tra lμ loμi c¸ ¨n t¹p, phæ thøc ¨n hay h¹n chÕ sö dông. S¶n phÈm c¸ s¹ch lμ khi sö rÊt réng: cç lo¹i thøc ¨n ®éng vËt, rau bÌo, phÕ

dông lμm thùc phÈm kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn søc vμ phô phÈm n«ng nghiÖp, cç lo¹i bét ngò cèc, khoÎ ng−êi tiªu dïng, khi b¸n ra thÞ tr−êng trong cç lo¹i thøc ¨n tæng hîp, ph©n chuång...

vμ ngoμi n−íc ®Òu ®−îc chÊp nhËn.

C¸ tra, c¸ ba sa cã thÓ nu«i ao, nu«i lång cho C¸ tra cã ®Æc tÝnh chÞu ®−îc ®iÒu kiÖn kh¾c n¨ng suÊt cao, s¶n l−îng lín.

nghiÖt cña m«i tr−êng ao nu«i nh−ng ®Ó ®¹t ®−îc cç yªu cÇu cho s¶n phÈm s¹ch, ng−êi nu«i cÇn tu©n Tèc ®é sinh tr−ëng cña c¸ tra, c¸ ba sa t−¬ng ®èi thñ nghiªm ngÆt cç yªu cÇu vÒ kü thuËt nu«i.

nhanh. C¸ mét n¨m tuæi cã thÓ ®¹t 1 - 1,5kg/con.

a. ChuÈn bÞ ao nu«i: HiÖn nay cã mét sè lo¹i h×nh HiÖn nay, n−íc ta ®· nghiªn cøu thμnh c«ng chÝnh nu«i c¸ tra th−¬ng phÈm trong ao nh− sau: kü thuËt cho sinh s¶n nh©n t¹o ®èi víi c¸ tra, c¸

ba sa, do vËy l−îng con gièng cã thÓ chñ ®éng

- Nu«i trong ao hå nhá.

®−îc. ë miÒn B¾c hiÖn nay, gièng c¸ tra ®Òu ®−îc

- Nu«i trong ao cã thay n−íc liªn tôc.

®−a ra tõ cç tØnh miÒn Nam.

- Nu«i ao Ýt thay n−íc, sö dông chÕ phÈm vi sinh kÕt hîp sôc khÝ.

1. Kü thuËt nu«i c¸ tra, c¸ ba sa th−¬ng phÈm trong ao

- Nu«i ao ®¨ng quÇng (®ång b»ng s«ng Cöu Long).

Ao nu«i c¸ tra th«ng th−êng cã diÖn tÝch tõ Nu«i c¸ th−¬ng phÈm lμ giai ®o¹n cuèi cïng 500m2 trë lªn, cã ®é s©u n−íc 2,5 - 3m, bê ao ch¾c

®Ó cã ®−îc s¶n phÈm vμ cung cÊp thùc phÈm cho 65

66

https://thuviensach.vn

nh©n t¹o c¸ tra ®−îc b¾t ®Çu tõ n¨m 1978 vμ cçon ng−êi. Trong xu thÕ chung hiÖn nay nu«i c¸

ba sa tõ 1990. Mçi n¨m nhu cÇu con gièng c¸ ba tra trong ao ®· ph¸t triÓn cç h×nh thøc nu«i sa tõ 20 - 25 triÖu con. Tõ n¨m 1996, tr−êng §¹i th©m canh, mang tÝnh c«ng nghiÖp cho n¨ng suÊt häc CÇn Th¬, ViÖn Nghiªn cøu Nu«i trång Thñy rÊt cao vμ hiÖu qu¶ kinh tÕ lín. S¶n phÈm c¸ nu«i s¶n II, C«ng ty Agifish An Giang ®· nghiªn cøu ngoμi tiªu chuÈn vÒ quy cì, cÇn ph¶i ®¹t ®−îc tiªu nu«i vç thμnh thôc c¸ bè mÑ vμ cho sinh s¶n nh©n chÝ s¶n phÈm s¹ch, tøc lμ ®¶m b¶o ®−îc cç tiªu t¹o c¸ ba sa thμnh c«ng, chñ ®éng gi¶i quyÕt con chuÈn vÒ vÖ sinh an toμn thùc phÈm. S¶n phÈm c¸

gièng cho nghÒ nu«i c¸ ba sa.

s¹ch ph¶i ®−îc nu«i trong m«i tr−êng s¹ch, kh«ng Kh¶ n¨ng chèng chÞu víi m«i tr−êng cña c¸

bÞ « nhiÔm, c¸ kh«ng bÞ nhiÔm hay tån d− cç ho¸

tra, c¸ ba sa t−¬ng ®èi tèt. Chóng sèng ®−îc trong chÊt, kim lo¹i nÆng hoÆc kh¸ng sinh ®· bÞ cÊm cç ao tï bÈn. C¸ tra lμ loμi c¸ ¨n t¹p, phæ thøc ¨n hay h¹n chÕ sö dông. S¶n phÈm c¸ s¹ch lμ khi sö rÊt réng: cç lo¹i thøc ¨n ®éng vËt, rau bÌo, phÕ

dông lμm thùc phÈm kh«ng ¶nh h−ëng ®Õn søc vμ phô phÈm n«ng nghiÖp, cç lo¹i bét ngò cèc, khoÎ ng−êi tiªu dïng, khi b¸n ra thÞ tr−êng trong cç lo¹i thøc ¨n tæng hîp, ph©n chuång...

vμ ngoμi n−íc ®Òu ®−îc chÊp nhËn.

C¸ tra, c¸ ba sa cã thÓ nu«i ao, nu«i lång cho C¸ tra cã ®Æc tÝnh chÞu ®−îc ®iÒu kiÖn kh¾c n¨ng suÊt cao, s¶n l−îng lín.

nghiÖt cña m«i tr−êng ao nu«i nh−ng ®Ó ®¹t ®−îc cç yªu cÇu cho s¶n phÈm s¹ch, ng−êi nu«i cÇn tu©n Tèc ®é sinh tr−ëng cña c¸ tra, c¸ ba sa t−¬ng ®èi thñ nghiªm ngÆt cç yªu cÇu vÒ kü thuËt nu«i.

nhanh. C¸ mét n¨m tuæi cã thÓ ®¹t 1 - 1,5kg/con.

a. ChuÈn bÞ ao nu«i: HiÖn nay cã mét sè lo¹i h×nh HiÖn nay, n−íc ta ®· nghiªn cøu thμnh c«ng chÝnh nu«i c¸ tra th−¬ng phÈm trong ao nh− sau: kü thuËt cho sinh s¶n nh©n t¹o ®èi víi c¸ tra, c¸

ba sa, do vËy l−îng con gièng cã thÓ chñ ®éng

- Nu«i trong ao hå nhá.

®−îc. ë miÒn B¾c hiÖn nay, gièng c¸ tra ®Òu ®−îc

- Nu«i trong ao cã thay n−íc liªn tôc.

®−a ra tõ cç tØnh miÒn Nam.

- Nu«i ao Ýt thay n−íc, sö dông chÕ phÈm vi sinh kÕt hîp sôc khÝ.

1. Kü thuËt nu«i c¸ tra, c¸ ba sa th−¬ng phÈm trong ao

- Nu«i ao ®¨ng quÇng (®ång b»ng s«ng Cöu Long).

Ao nu«i c¸ tra th«ng th−êng cã diÖn tÝch tõ Nu«i c¸ th−¬ng phÈm lμ giai ®o¹n cuèi cïng 500m2 trë lªn, cã ®é s©u n−íc 2,5 - 3m, bê ao ch¾c

®Ó cã ®−îc s¶n phÈm vμ cung cÊp thùc phÈm cho 65

66

https://thuviensach.vn

ch¾n vμ cao h¬n mùc n−íc cao nhÊt trong n¨m.

+ Ch× (kim lo¹i nÆng) : 0,002 - 0,007mg/lÝt.

CÇn thiÕt kÕ cèng cÊp tho¸t n−íc dÔ dμng cho ao.

+ Cadimi (kim lo¹i nÆng) 0,80 - 1,80mg/lÝt.

Cèng cÊp n−íc nªn ®Æt cao h¬n ®¸y ao, cèng tho¸t Tr−íc khi th¶ c¸ ph¶i thùc hiÖn cç b−íc n−íc nªn ®Æt phÝa bê ao thÊp nhÊt ®Ó dÔ th¸o c¹n chuÈn bÞ ao nh− sau:

n−íc. §¸y ao b»ng ph¼ng vμ h¬i nghiªng vÒ phÝa

- Th¸o c¹n hoÆc t¸t c¹n ao, b¾t hÕt c¸ trong cèng tho¸t. Ao nªn gÇn nguån n−íc nh− s«ng, ao. Dän s¹ch rong, cá d−íi ®¸y vμ bê ao.

kªnh m−¬ng lín ®Ó cã n−íc chñ ®éng. Ao ®¨ng quÇng lμ dïng ®¨ng ch¾n mét vïng ngËp n−íc ven

- VÐt bít bïn láng ®¸y ao, chØ ®Ó l¹i líp bïn s«ng hoÆc vïng ngËp lò vμ th¶ c¸ nu«i, diÖn tÝch dμy 0,2 - 0,3m.

tuú theo vïng ngËp vμ kh¶ n¨ng ®Çu t−. §¨ng

- LÊp hÕt hang hèc, lç mäi rß rØ vμ tu söa l¹i th−êng ghÐp b»ng thanh tre, thanh gç hoÆc l−íi bê, m¸i bê ao.

kim lo¹i kh«ng rØ (inox). §é s©u mùc n−íc trong

- Dïng v«i bét [Ca(OH) ] r¶i kh¾p ®¸y ao vμ bê 2

®¨ng tõ 3 - 3,5m. N¬i cÊp n−íc cho ao ph¶i xa cç ao víi l−îng v«i 7 - 10kg/100m2 ®Ó ®iÒu chØnh ®é cèng th¶i n−íc sinh ho¹t, n−íc th¶i c«ng nghiÖp.

pH thÝch hîp, ®ång thêi diÖt hÕt cç mÇm bÖnh Kh«ng lÊy n−íc bÞ nhiÔm phÌn vμo ao. Xung cßn tån l−u ë ®¸y ao.

quanh ao vμ mÆt ao ph¶i tho¸ng, kh«ng cã t¸n c©y

- Ph¬i ®¸y ao 2 - 3 ngμy.

che phñ.

§èi víi nh÷ng ao Ýt thay n−íc, sö dông chÕ phÈm Cç chØ tiªu chñ yÕu cña m«i tr−êng ao cÇn ®¹t vi sinh th× bè trÝ sôc khÝ ®¸y ao hoÆc qu¹t n−íc.

nh− sau:

Sau cïng cho n−íc tõ tõ vμo ao qua cèng cã ch¾n

+ NhiÖt ®é n−íc 26 - 300C.

l−íi läc ®Ó ng¨n c¸ d÷ vμ ®Þch h¹i lät vμo ao, khi ®¹t

+ §é pH thÝch hîp 7 - 8.

møc n−íc yªu cÇu th× tiÕn hμnh th¶ c¸ gièng.

+ Hμm l−îng «xy hßa tan >3mg/lÝt.

b. C¸ gièng nu«i

Nguån n−íc cÊp cho ao nu«i cÇn ph¶i s¹ch, thÓ

HiÖn nay c¸ gièng c¸ tra ®· hoμn toμn chñ hiÖn ë chØ sè cç chÊt « nhiÔm chÝnh d−íi møc giíi

®éng tõ nguån sinh s¶n nh©n t¹o. C¸ th¶ nu«i cÇn h¹n cho phÐp:

®−îc chän lùa cÈn thËn ®¶m b¶o phÈm chÊt ®Ó c¸

+ NH -N: < 1mg/lÝt.

t¨ng tr−ëng tèt trong qu¸ tr×nh nu«i. C¸ ph¶i 3

+ Coliform: < 10.000 MPN/100ml.

m¹nh kháe, kh«ng bÞ nhiÔm bÖnh, ®Òu cì, kh«ng bÞ x©y x¸t, nhiÒu nhít, b¬i léi nhanh nhÑn. C¸

67

68

https://thuviensach.vn

ch¾n vμ cao h¬n mùc n−íc cao nhÊt trong n¨m.

+ Ch× (kim lo¹i nÆng) : 0,002 - 0,007mg/lÝt.

CÇn thiÕt kÕ cèng cÊp tho¸t n−íc dÔ dμng cho ao.

+ Cadimi (kim lo¹i nÆng) 0,80 - 1,80mg/lÝt.

Cèng cÊp n−íc nªn ®Æt cao h¬n ®¸y ao, cèng tho¸t Tr−íc khi th¶ c¸ ph¶i thùc hiÖn cç b−íc n−íc nªn ®Æt phÝa bê ao thÊp nhÊt ®Ó dÔ th¸o c¹n chuÈn bÞ ao nh− sau:

n−íc. §¸y ao b»ng ph¼ng vμ h¬i nghiªng vÒ phÝa

- Th¸o c¹n hoÆc t¸t c¹n ao, b¾t hÕt c¸ trong cèng tho¸t. Ao nªn gÇn nguån n−íc nh− s«ng, ao. Dän s¹ch rong, cá d−íi ®¸y vμ bê ao.

kªnh m−¬ng lín ®Ó cã n−íc chñ ®éng. Ao ®¨ng quÇng lμ dïng ®¨ng ch¾n mét vïng ngËp n−íc ven

- VÐt bít bïn láng ®¸y ao, chØ ®Ó l¹i líp bïn s«ng hoÆc vïng ngËp lò vμ th¶ c¸ nu«i, diÖn tÝch dμy 0,2 - 0,3m.

tuú theo vïng ngËp vμ kh¶ n¨ng ®Çu t−. §¨ng

- LÊp hÕt hang hèc, lç mäi rß rØ vμ tu söa l¹i th−êng ghÐp b»ng thanh tre, thanh gç hoÆc l−íi bê, m¸i bê ao.

kim lo¹i kh«ng rØ (inox). §é s©u mùc n−íc trong

- Dïng v«i bét [Ca(OH) ] r¶i kh¾p ®¸y ao vμ bê 2

®¨ng tõ 3 - 3,5m. N¬i cÊp n−íc cho ao ph¶i xa cç ao víi l−îng v«i 7 - 10kg/100m2 ®Ó ®iÒu chØnh ®é cèng th¶i n−íc sinh ho¹t, n−íc th¶i c«ng nghiÖp.

pH thÝch hîp, ®ång thêi diÖt hÕt cç mÇm bÖnh Kh«ng lÊy n−íc bÞ nhiÔm phÌn vμo ao. Xung cßn tån l−u ë ®¸y ao.

quanh ao vμ mÆt ao ph¶i tho¸ng, kh«ng cã t¸n c©y

- Ph¬i ®¸y ao 2 - 3 ngμy.

che phñ.

§èi víi nh÷ng ao Ýt thay n−íc, sö dông chÕ phÈm Cç chØ tiªu chñ yÕu cña m«i tr−êng ao cÇn ®¹t vi sinh th× bè trÝ sôc khÝ ®¸y ao hoÆc qu¹t n−íc.

nh− sau:

Sau cïng cho n−íc tõ tõ vμo ao qua cèng cã ch¾n

+ NhiÖt ®é n−íc 26 - 300C.

l−íi läc ®Ó ng¨n c¸ d÷ vμ ®Þch h¹i lät vμo ao, khi ®¹t

+ §é pH thÝch hîp 7 - 8.

møc n−íc yªu cÇu th× tiÕn hμnh th¶ c¸ gièng.

+ Hμm l−îng «xy hßa tan >3mg/lÝt.

b. C¸ gièng nu«i

Nguån n−íc cÊp cho ao nu«i cÇn ph¶i s¹ch, thÓ

HiÖn nay c¸ gièng c¸ tra ®· hoμn toμn chñ hiÖn ë chØ sè cç chÊt « nhiÔm chÝnh d−íi møc giíi

®éng tõ nguån sinh s¶n nh©n t¹o. C¸ th¶ nu«i cÇn h¹n cho phÐp:

®−îc chän lùa cÈn thËn ®¶m b¶o phÈm chÊt ®Ó c¸

+ NH -N: < 1mg/lÝt.

t¨ng tr−ëng tèt trong qu¸ tr×nh nu«i. C¸ ph¶i 3

+ Coliform: < 10.000 MPN/100ml.

m¹nh kháe, kh«ng bÞ nhiÔm bÖnh, ®Òu cì, kh«ng bÞ x©y x¸t, nhiÒu nhít, b¬i léi nhanh nhÑn. C¸

67

68

https://thuviensach.vn

gièng míi ®−a vÒ, tr−íc khi th¶ xuèng ao nªn t¾m

- Thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp lμ thøc ¨n kh« Ðp b»ng n−íc muèi 2 - 3% trong 5 - 6 phót ®Ó lo¹i trõ viªn do cç nhμ m¸y chÕ biÕn theo d©y chuyÒn hÕt cç ký sinh vμ chèng nhiÔm trïng cç vÕt c«ng nghiÖp. Thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp ®−îc tÝnh th−¬ng hoÆc vÕt x©y x¸t trªn th©n c¸.

to¸n vμ phèi trén hîp lý cç thμnh phÇn dinh

- KÝch cì c¸ th¶: 10 - 12cm (15 - 17g/con).

d−ìng phï hîp víi tõng ®èi t−îng nu«i. Cã thøc

¨n viªn d¹ng ch×m vμ d¹ng næi víi cç cì thøc ¨n

- MËt ®é th¶ nu«i: 15 - 20 con/m2.

khç nhau cho c¸ ë tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn,

+ Ao hå nhá 15 - 20 con/m2.

d¹ng thøc ¨n viªn næi th× c¸ dÔ dμng sö dông h¬n.

+ Ao thay n−íc liªn tôc 20 - 30 con/m2.

Sö dông thøc ¨n c«ng nghiÖp ®¶m b¶o ®−îc vÖ

+ Ao sö dông chÕ phÈm vi sinh vμ kÕt hîp sôc sinh m«i tr−êng vμ gióp c¸ t¨ng tr−ëng nhanh.

khÝ 25 - 30 con/m2.

Ngoμi ra viÖc vËn chuyÓn, b¶o qu¶n vμ cho c¸ ¨n

+ §¨ng quÇng 30 - 40 con/m2.

còng ®−îc dÔ dμng, Ýt tèn c«ng lao ®éng cho kh©u c. Mïa vô nu«i

chÕ biÕn thøc ¨n vμ cho c¸ ¨n.

Cç tØnh miÒn Nam tõ §μ N½ng trë vμo, do NÕu dïng thøc ¨n c«ng nghiÖp, cung cÊp thêi tiÕt vμ khÝ hËu Êm nãng, nªn cã thÓ nu«i nh− sau:

quanh n¨m. Gi÷a cç vô nu«i nªn cã thêi gian c¶i

+ Trong hai th¸ng ®Çu míi th¶ nu«i, cho ¨n t¹o ao kü vμ ph¬i ®¸y ao thËt kh«.

lo¹i thøc ¨n cã hμm l−îng ®¹m 28 - 30%.

Cç tØnh miÒn B¾c nªn dùa vμo thêi tiÕt, nhiÖt

+ Cç th¸ng tiÕp theo gi¶m dÇn hμm l−îng

®é m«i tr−êng ®Ó xç ®Þnh mïa vô thÝch hîp víi

®¹m xuèng 25 - 26%.

tõng ®Þa ph−¬ng. NÕu cã c¸ gièng nu«i l−u qua

+ Hai th¸ng cuèi cïng sö dông thøc ¨n cã hμm

®«ng, nªn tranh thñ nu«i sím vμo th¸ng 2 hoÆc l−îng ®¹m 20 - 22%.

th¸ng 3 ®Ó cã thÓ thu ho¹ch vμo th¸ng 10 - 11

tr−íc mïa ®«ng. C¸ gièng chuyÓn tõ miÒn Nam ra

- Thøc ¨n tù chÕ biÕn sö dông cç nguyªn liÖu còng ph¶i th¶ nu«i chËm nhÊt vμo th¸ng 4.

s½n cã t¹i ®Þa ph−¬ng ®Ó phèi hîp vμ chÕ biÕn cho c¸

d. Thøc ¨n cho c¸ nu«i

¨n. Cç nguyªn liÖu cÇn ®−îc tÝnh to¸n hîp lý ®¶m b¶o hμm l−îng dinh d−ìng, quan träng nhÊt lμ ®¹m Thøc ¨n cho c¸ nu«i hiÖn nay cã hai lo¹i chñ yÕu lμ thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp vμ thøc ¨n hçn cã ®ñ theo yªu cÇu. Cç nguyªn liÖu ®−îc xay hîp tù chÕ biÕn.

nhuyÔn (mÞn), trén ®Òu cïng chÊt kÕt dÝnh (bét m×, 69

70

https://thuviensach.vn

gièng míi ®−a vÒ, tr−íc khi th¶ xuèng ao nªn t¾m

- Thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp lμ thøc ¨n kh« Ðp b»ng n−íc muèi 2 - 3% trong 5 - 6 phót ®Ó lo¹i trõ viªn do cç nhμ m¸y chÕ biÕn theo d©y chuyÒn hÕt cç ký sinh vμ chèng nhiÔm trïng cç vÕt c«ng nghiÖp. Thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp ®−îc tÝnh th−¬ng hoÆc vÕt x©y x¸t trªn th©n c¸.

to¸n vμ phèi trén hîp lý cç thμnh phÇn dinh

- KÝch cì c¸ th¶: 10 - 12cm (15 - 17g/con).

d−ìng phï hîp víi tõng ®èi t−îng nu«i. Cã thøc

¨n viªn d¹ng ch×m vμ d¹ng næi víi cç cì thøc ¨n

- MËt ®é th¶ nu«i: 15 - 20 con/m2.

khç nhau cho c¸ ë tõng giai ®o¹n ph¸t triÓn,

+ Ao hå nhá 15 - 20 con/m2.

d¹ng thøc ¨n viªn næi th× c¸ dÔ dμng sö dông h¬n.

+ Ao thay n−íc liªn tôc 20 - 30 con/m2.

Sö dông thøc ¨n c«ng nghiÖp ®¶m b¶o ®−îc vÖ

+ Ao sö dông chÕ phÈm vi sinh vμ kÕt hîp sôc sinh m«i tr−êng vμ gióp c¸ t¨ng tr−ëng nhanh.

khÝ 25 - 30 con/m2.

Ngoμi ra viÖc vËn chuyÓn, b¶o qu¶n vμ cho c¸ ¨n

+ §¨ng quÇng 30 - 40 con/m2.

còng ®−îc dÔ dμng, Ýt tèn c«ng lao ®éng cho kh©u c. Mïa vô nu«i

chÕ biÕn thøc ¨n vμ cho c¸ ¨n.

Cç tØnh miÒn Nam tõ §μ N½ng trë vμo, do NÕu dïng thøc ¨n c«ng nghiÖp, cung cÊp thêi tiÕt vμ khÝ hËu Êm nãng, nªn cã thÓ nu«i nh− sau:

quanh n¨m. Gi÷a cç vô nu«i nªn cã thêi gian c¶i

+ Trong hai th¸ng ®Çu míi th¶ nu«i, cho ¨n t¹o ao kü vμ ph¬i ®¸y ao thËt kh«.

lo¹i thøc ¨n cã hμm l−îng ®¹m 28 - 30%.

Cç tØnh miÒn B¾c nªn dùa vμo thêi tiÕt, nhiÖt

+ Cç th¸ng tiÕp theo gi¶m dÇn hμm l−îng

®é m«i tr−êng ®Ó xç ®Þnh mïa vô thÝch hîp víi

®¹m xuèng 25 - 26%.

tõng ®Þa ph−¬ng. NÕu cã c¸ gièng nu«i l−u qua

+ Hai th¸ng cuèi cïng sö dông thøc ¨n cã hμm

®«ng, nªn tranh thñ nu«i sím vμo th¸ng 2 hoÆc l−îng ®¹m 20 - 22%.

th¸ng 3 ®Ó cã thÓ thu ho¹ch vμo th¸ng 10 - 11

tr−íc mïa ®«ng. C¸ gièng chuyÓn tõ miÒn Nam ra

- Thøc ¨n tù chÕ biÕn sö dông cç nguyªn liÖu còng ph¶i th¶ nu«i chËm nhÊt vμo th¸ng 4.

s½n cã t¹i ®Þa ph−¬ng ®Ó phèi hîp vμ chÕ biÕn cho c¸

d. Thøc ¨n cho c¸ nu«i

¨n. Cç nguyªn liÖu cÇn ®−îc tÝnh to¸n hîp lý ®¶m b¶o hμm l−îng dinh d−ìng, quan träng nhÊt lμ ®¹m Thøc ¨n cho c¸ nu«i hiÖn nay cã hai lo¹i chñ yÕu lμ thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp vμ thøc ¨n hçn cã ®ñ theo yªu cÇu. Cç nguyªn liÖu ®−îc xay hîp tù chÕ biÕn.

nhuyÔn (mÞn), trén ®Òu cïng chÊt kÕt dÝnh (bét m×, 69

70

https://thuviensach.vn

bét s¾n, bét l¸ gßn), nÊu chÝn ®Ó nguéi vμ vo thμnh nªn tËp trung ®Ó giμnh ¨n. Khi ¨n ®ñ no th× c¸

n¾m nhá hoÆc Ðp ®ïn d¹ng viªn cho c¸ ¨n.

t¶n ra xa, kh«ng chôm l¹i n÷a.

* Cçh cho ¨n

MÆc dï c¸ tra, c¸ ba sa chÞu rÊt tèt trong ®iÒu Thøc ¨n tù chÕ biÕn sau khi vo thμnh viªn kiÖn nu«i mËt ®é cao vμ n−íc ao Ýt thay ®æi, nh−ng nhá, r¶i tõ tõ cho c¸ ¨n tõng Ýt mét cho ®Õn khi ph¶i chó ý ®Þnh kú thay bá n−íc cò vμ cÊp n−íc míi hÕt thøc ¨n. Cã thÓ dïng m¸y Ðp ®ïn ®Ó viªn thøc

®Ó m«i tr−êng ao lu«n s¹ch, phßng cho c¸ kh«ng bÞ

¨n r¬i tõ tõ xuèng cho c¸ ¨n. Thøc ¨n viªn c«ng nhiÔm bÖnh. Cø 10 ngμy th× thay 1/2 - 1/3 n−íc cò nghiÖp còng r¶i tõ tõ ®Ó c¸ sö dông triÖt ®Ó.

vμ cÊp ®ñ n−íc s¹ch cho ao.

Mçi ngμy cho c¸ ¨n 2 lÇn, s¸ng tõ 6 - 10 giê, f. Thu ho¹ch

chiÒu tõ 16 - 18 giê. KhÈu phÇn thøc ¨n tù chÕ

Thêi gian nu«i trung b×nh 10 th¸ng, c¸ ®¹t cì biÕn 5 - 7% träng l−îng th©n, thøc ¨n viªn c«ng 0,7 - 1,5kg/con. Cã thÓ thu ho¹ch mét lÇn vμ gi÷

nghiÖp 2 - 2,5%.

l¹i c¸ nhá ch−a ®¹t cì th−¬ng phÈm. Sau vô thu Khi sö dông thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp ph¶i ho¹ch ph¶i t¸t c¹n ao vμ lμm c«ng tç chuÈn bÞ

chó ý ®Õn chÊt l−îng vμ vÖ sinh an toμn thùc cho vô nu«i kÕ tiÕp.

phÈm. Thøc ¨n kh«ng ®−îc nhiÔm Salmonella, VI. Kü thuËt nu«i c¸ qu¶ (c¸ lãc) nÊm mèc ®éc ( Aspergillus flavus), ®éc tè ( Aflatoxin). Nguyªn liÖu chÕ biÕn thøc ¨n tù chÕ

1. §Æc ®iÓm sinh häc vμ sinh s¶n biÕn cã nguån gèc ®éng vËt nh− c¸ t¹p ph¶i t−¬i, kh«ng bÞ −¬n thèi; bét cçßn míi cã mïi th¬m ®Æc C¸ qu¶ th−êng gÆp vμ ph©n bè réng cã hai loμi tr−ng, kh«ng pha lÉn t¹p chÊt; c¸ t¹p kh« kh«ng lμ: Ophiocephalus maculatus vμ Ophiocephalus bÞ s©u mät, kh«ng bÞ nhiÔm Salmonella. Cç arbus, nh−ng ®èi t−îng nu«i quan träng nhÊt lμ

nguån nguyªn liÖu khç dïng ®Ó phèi chÕ thøc ¨n loμi O. maculatus thuéc bé c¸ qu¶, hä c¸ qu¶, khç kh«ng bÞ s©u mät, kh«ng nhiÔm nÊm mèc gièng c¸ qu¶.

g©y bÖnh. TÊt c¶ cç lo¹i thøc ¨n kh«ng ®−îc chøa

1.1. §Æc ®iÓm h×nh th¸i

cç kh¸ng sinh ®· bÞ cÊm sö dông.

e. Qu¶n lý ch¨m sãc

V©y l−ng cã 40 - 46 v©y; v©y hËu m«n cã 28 -

30 tia v©y, v¶y ®−êng bªn 41 - 55 c¸i. §Çu c¸ qu¶

Theo dâi møc ®é ¨n cña c¸ ®Ó ®iÒu chØnh t¨ng O. maculatus cã ®−êng v©n gièng nh− ch÷ “nhÊt”

gi¶m cho phï hîp. Khi b¾t ®Çu cho ¨n v× c¸ ®ãi 71

72

https://thuviensach.vn

bét s¾n, bét l¸ gßn), nÊu chÝn ®Ó nguéi vμ vo thμnh nªn tËp trung ®Ó giμnh ¨n. Khi ¨n ®ñ no th× c¸

n¾m nhá hoÆc Ðp ®ïn d¹ng viªn cho c¸ ¨n.

t¶n ra xa, kh«ng chôm l¹i n÷a.

* Cçh cho ¨n

MÆc dï c¸ tra, c¸ ba sa chÞu rÊt tèt trong ®iÒu Thøc ¨n tù chÕ biÕn sau khi vo thμnh viªn kiÖn nu«i mËt ®é cao vμ n−íc ao Ýt thay ®æi, nh−ng nhá, r¶i tõ tõ cho c¸ ¨n tõng Ýt mét cho ®Õn khi ph¶i chó ý ®Þnh kú thay bá n−íc cò vμ cÊp n−íc míi hÕt thøc ¨n. Cã thÓ dïng m¸y Ðp ®ïn ®Ó viªn thøc

®Ó m«i tr−êng ao lu«n s¹ch, phßng cho c¸ kh«ng bÞ

¨n r¬i tõ tõ xuèng cho c¸ ¨n. Thøc ¨n viªn c«ng nhiÔm bÖnh. Cø 10 ngμy th× thay 1/2 - 1/3 n−íc cò nghiÖp còng r¶i tõ tõ ®Ó c¸ sö dông triÖt ®Ó.

vμ cÊp ®ñ n−íc s¹ch cho ao.

Mçi ngμy cho c¸ ¨n 2 lÇn, s¸ng tõ 6 - 10 giê, f. Thu ho¹ch

chiÒu tõ 16 - 18 giê. KhÈu phÇn thøc ¨n tù chÕ

Thêi gian nu«i trung b×nh 10 th¸ng, c¸ ®¹t cì biÕn 5 - 7% träng l−îng th©n, thøc ¨n viªn c«ng 0,7 - 1,5kg/con. Cã thÓ thu ho¹ch mét lÇn vμ gi÷

nghiÖp 2 - 2,5%.

l¹i c¸ nhá ch−a ®¹t cì th−¬ng phÈm. Sau vô thu Khi sö dông thøc ¨n viªn c«ng nghiÖp ph¶i ho¹ch ph¶i t¸t c¹n ao vμ lμm c«ng tç chuÈn bÞ

chó ý ®Õn chÊt l−îng vμ vÖ sinh an toμn thùc cho vô nu«i kÕ tiÕp.

phÈm. Thøc ¨n kh«ng ®−îc nhiÔm Salmonella, VI. Kü thuËt nu«i c¸ qu¶ (c¸ lãc) nÊm mèc ®éc ( Aspergillus flavus), ®éc tè ( Aflatoxin). Nguyªn liÖu chÕ biÕn thøc ¨n tù chÕ

1. §Æc ®iÓm sinh häc vμ sinh s¶n biÕn cã nguån gèc ®éng vËt nh− c¸ t¹p ph¶i t−¬i, kh«ng bÞ −¬n thèi; bét cçßn míi cã mïi th¬m ®Æc C¸ qu¶ th−êng gÆp vμ ph©n bè réng cã hai loμi tr−ng, kh«ng pha lÉn t¹p chÊt; c¸ t¹p kh« kh«ng lμ: Ophiocephalus maculatus vμ Ophiocephalus bÞ s©u mät, kh«ng bÞ nhiÔm Salmonella. Cç arbus, nh−ng ®èi t−îng nu«i quan träng nhÊt lμ

nguån nguyªn liÖu khç dïng ®Ó phèi chÕ thøc ¨n loμi O. maculatus thuéc bé c¸ qu¶, hä c¸ qu¶, khç kh«ng bÞ s©u mät, kh«ng nhiÔm nÊm mèc gièng c¸ qu¶.

g©y bÖnh. TÊt c¶ cç lo¹i thøc ¨n kh«ng ®−îc chøa

1.1. §Æc ®iÓm h×nh th¸i

cç kh¸ng sinh ®· bÞ cÊm sö dông.

e. Qu¶n lý ch¨m sãc

V©y l−ng cã 40 - 46 v©y; v©y hËu m«n cã 28 -

30 tia v©y, v¶y ®−êng bªn 41 - 55 c¸i. §Çu c¸ qu¶

Theo dâi møc ®é ¨n cña c¸ ®Ó ®iÒu chØnh t¨ng O. maculatus cã ®−êng v©n gièng nh− ch÷ “nhÊt”

gi¶m cho phï hîp. Khi b¾t ®Çu cho ¨n v× c¸ ®ãi 71

72

https://thuviensach.vn

vμ hai ch÷ b¸t cßn ®Çu c¸ O. arbus t−¬ng ®èi nhän

1.5. TËp tÝnh sinh s¶n

vμ dμi gièng nh− ®Çu r¾n.

Mïa vô ®Î trøng tõ th¸ng 4 - 7, ré nhÊt trung tuÇn th¸ng 4 - 5. C¸ trßn mét tuæi, th©n dμi 20cm

1.2. TËp tÝnh sinh häc

nÆng 130g ®· thμnh thôc ®Î trøng. Sè l−îng trøng ThÝch sèng ë vïng n−íc ®ôc cã nhiÒu rong cá, tuú theo c¬ thÓ to nhá mμ thay ®æi. C¸ nÆng 0,5kg th−êng n»m phôc ë d−íi ®¸y vïng n−íc n«ng cã cho sè l−îng trøng 8.000 - 10.000 c¸i, c¸ nÆng nhiÒu cá. TÝnh thÝch nghi víi m«i tr−êng xung 0,25kg, sè l−îng trøng 4.000 - 6.000 c¸i.

quanh rÊt m¹nh, nhê cã c¬ quan h« hÊp phô nªn nã a. §Î tù nhiªn

cã thÓ hÝt thë ®−îc «xy trong kh«ng khÝ. ë vïng n−íc hμm l−îng «xy thÊp c¸ vÉn sèng ®−îc, cã khi DiÖn tÝch ao ®Î tõ 190 - 200m2. §¸y ao chia kh«ng cÇn n−íc chØ cÇn da vμ mang cçã ®é Èm nhÊt lμm hai phÇn: PhÇn s©u 1m, phÇn n«ng 0,3m.

®Þnh c¸ vÉn cã thÓ sèng ®−îc thêi gian kh¸ l©u.

Trong ao nªn trång mét Ýt c©y thùc vËt thñy sinh nh− rong, bÌo, bê ao ®Çm nÖn chÆt vμ cø ®Ó cho cá

1.3. TÝnh ¨n

mäc tù nhiªn. Xung quanh ao rμo cao 30 - 40cm ®Ò

C¸ qu¶ thuéc lo¹i c¸ d÷. Thøc ¨n lμ ch©n chÌo phßng c¸ phãng ra ngoμi. Thøc ¨n lμ cçon, l−îng vμ r©u ngμnh; khi kÝch th−íc th©n dμi 3 - 8cm cçho ¨n 25g/con, hμng ngμy cho ¨n mét lÇn, kh«ng qu¶ ¨n c«n trïng, cçon vμ t«m con; th©n dμi trªn nªn cho ¨n qu¸ nhiÒu phßng c¸ qu¸ bÐo. Mçi m3

8cm ¨n cçon. Khi träng l−îng nÆng 0,5kg cã thÓ

n−íc th¶ 1 con ®ùc vμ 2 - 3 con c¸i. Nh÷ng con c¸

¨n 100g c¸. Trong ®iÒu kiÖn nu«i nã còng ¨n thøc

®ùc thμnh thôc th× th©n d−íi cã mμu tÝm hång,

¨n chÕ biÕn. Mïa ®«ng kh«ng b¾t måi.

bông bÐo mÒm, lç sinh dôc cã mμu phÊn hång.

Con c¸i thμnh thôc cã bông to, phÇn ngùc c¨ng

1.4. Sinh tr−ëng

trßn vÈy tr¾ng, miÖng h¬i vμng, lç sinh dôc to vμ

C¸ qu¶ sinh tr−ëng t−¬ng ®èi nhanh. Con lín låi ra cã h×nh tam giç. ë chç cã nhiÒu rong cá c¸

nhÊt ®Õn 5kg, nh×n chung c¸ mét tuæi th©n dμi c¸i dïng cá lμm æ, sau ®ã cç¸i vμ c¸ ®ùc kÐo ®Õn 19 - 39cm nÆng 95 - 760g; C¸ hai tuæi th©n dμi

®Î trøng vμ thô tinh ë ®©y (®Î trøng vμo s¸ng 38,5 - 40cm, nÆng 625 - 1.395g; c¸ ba tuæi th©n dμi sím). §Î xong c¶ con ®ùc vμ c¸i kh«ng rêi khái æ 45 - 59cm, nÆng 1.467 - 2.031g (con ®ùc vμ c¸i mμ n»m phôc d−íi ®¸y b¶o vÖ trøng cho ®Õn khi chªnh lÖch lín); khi nhiÖt ®é trªn 200C sinh në thμnh con míi rêi æ vμ dÉn ®μn con ®i kiÕm ¨n, tr−ëng nhanh, d−íi 150C sinh tr−ëng chËm.

lóc nμy còng lμ lóc mμ c¸ bè mÑ ¨n c¶ thÞt nh÷ng 73

74

https://thuviensach.vn

vμ hai ch÷ b¸t cßn ®Çu c¸ O. arbus t−¬ng ®èi nhän

1.5. TËp tÝnh sinh s¶n

vμ dμi gièng nh− ®Çu r¾n.

Mïa vô ®Î trøng tõ th¸ng 4 - 7, ré nhÊt trung tuÇn th¸ng 4 - 5. C¸ trßn mét tuæi, th©n dμi 20cm

1.2. TËp tÝnh sinh häc

nÆng 130g ®· thμnh thôc ®Î trøng. Sè l−îng trøng ThÝch sèng ë vïng n−íc ®ôc cã nhiÒu rong cá, tuú theo c¬ thÓ to nhá mμ thay ®æi. C¸ nÆng 0,5kg th−êng n»m phôc ë d−íi ®¸y vïng n−íc n«ng cã cho sè l−îng trøng 8.000 - 10.000 c¸i, c¸ nÆng nhiÒu cá. TÝnh thÝch nghi víi m«i tr−êng xung 0,25kg, sè l−îng trøng 4.000 - 6.000 c¸i.

quanh rÊt m¹nh, nhê cã c¬ quan h« hÊp phô nªn nã a. §Î tù nhiªn

cã thÓ hÝt thë ®−îc «xy trong kh«ng khÝ. ë vïng n−íc hμm l−îng «xy thÊp c¸ vÉn sèng ®−îc, cã khi DiÖn tÝch ao ®Î tõ 190 - 200m2. §¸y ao chia kh«ng cÇn n−íc chØ cÇn da vμ mang cçã ®é Èm nhÊt lμm hai phÇn: PhÇn s©u 1m, phÇn n«ng 0,3m.

®Þnh c¸ vÉn cã thÓ sèng ®−îc thêi gian kh¸ l©u.

Trong ao nªn trång mét Ýt c©y thùc vËt thñy sinh nh− rong, bÌo, bê ao ®Çm nÖn chÆt vμ cø ®Ó cho cá

1.3. TÝnh ¨n

mäc tù nhiªn. Xung quanh ao rμo cao 30 - 40cm ®Ò

C¸ qu¶ thuéc lo¹i c¸ d÷. Thøc ¨n lμ ch©n chÌo phßng c¸ phãng ra ngoμi. Thøc ¨n lμ cçon, l−îng vμ r©u ngμnh; khi kÝch th−íc th©n dμi 3 - 8cm cçho ¨n 25g/con, hμng ngμy cho ¨n mét lÇn, kh«ng qu¶ ¨n c«n trïng, cçon vμ t«m con; th©n dμi trªn nªn cho ¨n qu¸ nhiÒu phßng c¸ qu¸ bÐo. Mçi m3

8cm ¨n cçon. Khi träng l−îng nÆng 0,5kg cã thÓ

n−íc th¶ 1 con ®ùc vμ 2 - 3 con c¸i. Nh÷ng con c¸

¨n 100g c¸. Trong ®iÒu kiÖn nu«i nã còng ¨n thøc

®ùc thμnh thôc th× th©n d−íi cã mμu tÝm hång,

¨n chÕ biÕn. Mïa ®«ng kh«ng b¾t måi.

bông bÐo mÒm, lç sinh dôc cã mμu phÊn hång.

Con c¸i thμnh thôc cã bông to, phÇn ngùc c¨ng

1.4. Sinh tr−ëng

trßn vÈy tr¾ng, miÖng h¬i vμng, lç sinh dôc to vμ

C¸ qu¶ sinh tr−ëng t−¬ng ®èi nhanh. Con lín låi ra cã h×nh tam giç. ë chç cã nhiÒu rong cá c¸

nhÊt ®Õn 5kg, nh×n chung c¸ mét tuæi th©n dμi c¸i dïng cá lμm æ, sau ®ã cç¸i vμ c¸ ®ùc kÐo ®Õn 19 - 39cm nÆng 95 - 760g; C¸ hai tuæi th©n dμi

®Î trøng vμ thô tinh ë ®©y (®Î trøng vμo s¸ng 38,5 - 40cm, nÆng 625 - 1.395g; c¸ ba tuæi th©n dμi sím). §Î xong c¶ con ®ùc vμ c¸i kh«ng rêi khái æ 45 - 59cm, nÆng 1.467 - 2.031g (con ®ùc vμ c¸i mμ n»m phôc d−íi ®¸y b¶o vÖ trøng cho ®Õn khi chªnh lÖch lín); khi nhiÖt ®é trªn 200C sinh në thμnh con míi rêi æ vμ dÉn ®μn con ®i kiÕm ¨n, tr−ëng nhanh, d−íi 150C sinh tr−ëng chËm.

lóc nμy còng lμ lóc mμ c¸ bè mÑ ¨n c¶ thÞt nh÷ng 73

74

https://thuviensach.vn

con cçon khç ®· tçh ®μn, cho nªn ®Õn mïa nu«i thøc ¨n tù nhiªn s½n trong ao. MËt ®é nu«i sinh s¶n s¸ng sím th¨m ao hÔ ph¸t hiÖn thÊy cã 5 - 10 v¹n/666m2, th«ng th−êng lμ 6 - 7 v¹n. Trong cçon lμ vít ®em −¬ng sang ao khç.

7 - 8 ngμy ®Çu ch−a cÇn cho ¨n, sau ®ã võa cho ¨n b. Sinh s¶n nh©n t¹o

võa bãn ph©n, mçi v¹n c¸ bét cho ¨n 3 - 4kg t¶o trÇn, nu«i nh− vËy 18 - 20 ngμy khi toμn th©n c¸

Dïng n·o thïy cçhÐp, c¸ mÌ vμ prolan B ®Ó

biÕn thμnh mμu vμng b¾t ®Çu xuÊt hiÖn v¶y, sau tiªm cho c¸. Sè l−îng thuèc tiªm lμ 14 n·o c¸

®ã biÕn thμnh mμu ®en, th©n dμi 3 - 6cm, tû lÖ

mÌ/kg c¸ mÑ (1 n·o cçhÐp b»ng 2,7 - 3 n·o mÌ).

sèng 60 - 65%. Nu«i tiÕp 20 ngμy n÷a, th©n dμi Tiªm lÇn thø nhÊt 2/5 sè l−îng, lÇn thø hai tiªm 6cm, lóc nμy cã thÓ cho ¨n cçon, t«m con hoÆc sè cßn l¹i. Dïng prolan B th× 1.600 - 2.000 UI/kg thøc ¨n chÕ biÕn giμu ®¹m. Sau hai th¸ng nu«i, cç¸ mÑ, tiªm lÇn thø nhÊt lμ 1/3 sè thuèc, lÇn thø

®¹t 9 - 12cm, lóc nμy cã thÓ th¶ vμo ao to ®Ó nu«i hai: sè cßn l¹i. C¸ ®ùc tiªm b»ng 1/2 cç¸i.

thμnh c¸ thÞt.

Tiªm xong ghÐp cç¸i vμ ®ùc vμo bÓ ®Î, sau 14

tiÕng c¸ ®éng hín vμ ®Î trøng, trøng thô tinh míi

2.2. Nu«i c¸ thÞt

®Çu ch×m d−íi ®¸y bÓ sau khi hót n−íc tr−¬ng lªn a) Nu«i th«: Nu«i ghÐp trong cç ao c¸ khç ®Ó

næi l¬ löng trong n−íc. Vít trøng thô tinh cho vμo tËn dông hÕt tiÒm n¨ng cña vùc n−íc vμ lîi dông b×nh Êp hoÆc bÓ Êp. Dông cô Êp tr−íc khi cho Êp c¸ qu¶ ®Ó tiªu diÖt cç loμi c¸ t¹p khç c¹nh tranh ph¶i tiªu ®éc b»ng 0,1ppm Xanhmetylen, tiªu ®éc thøc ¨n, kh«ng gian vμ d−ìng khÝ lμm cho c¸ nu«i xong lÊy n−íc vμo mét ®Çu, ®Çu kia th¸o n−íc ra gi÷

ph¸t triÓn tèt. Ao cã nu«i ghÐp c¸ qu¶, bê ph¶i cao møc n−íc kh«ng thay ®æi, trong thêi gian Êp gi÷

h¬n mÆt n−íc 30 - 40cm, kh«ng cã lç rß. Mçi ao nhiÖt ®é n−íc Ýt thay ®æi, biªn ®é thay ®æi chØ d−íi 360m2 nu«i ghÐp 30 c¸ qu¶ cì 12cm hoÆc 160 c¸

20C nÕu kh«ng sÏ ¶nh h−ëng ®Õn tû lÖ në. NhiÖt ®é qu¶ cì tõ 3cm. Sau 5 - 6 th¸ng nu«i, c¸ lín ®−îc n−íc 250C, thêi gian Êp në lμ 36 tiÕng, nhiÖt ®é 0,2 - 0,6kg, tû lÖ sèng 80%.

26 - 270C, thêi gian Êp në lμ 25 tiÕng.

b) Nu«i tinh (nu«i ®¬n):

2. Ph−¬ng ph¸p nu«i

- Ao nu«i: diÖn tÝch ao 600 - 1.300m2 ®Ó dÔ qu¶n lý. Xung quanh ao th¶ bÌo t©y hoÆc bÌo c¸i, dïng

2.1. Nu«i c¸ bét vμ gièng

tre, nøa ch¾n gi÷ c¸ qu¶ kh«ng nh¶y ra ngoμi ao, Còng gièng nh− −¬ng nu«i cç loμi c¸ bét

®ång thêi còng t¹o ®−îc n¬i nghØ ng¬i kÝn ®¸o cho khç, tr−íc khi th¶ c¸ ph¶i tÈy dän ao s¹ch, g©y c¸. Ao s©u 1,5 - 2m, nguån n−íc phong phó.

75

76

https://thuviensach.vn

con cçon khç ®· tçh ®μn, cho nªn ®Õn mïa nu«i thøc ¨n tù nhiªn s½n trong ao. MËt ®é nu«i sinh s¶n s¸ng sím th¨m ao hÔ ph¸t hiÖn thÊy cã 5 - 10 v¹n/666m2, th«ng th−êng lμ 6 - 7 v¹n. Trong cçon lμ vít ®em −¬ng sang ao khç.

7 - 8 ngμy ®Çu ch−a cÇn cho ¨n, sau ®ã võa cho ¨n b. Sinh s¶n nh©n t¹o

võa bãn ph©n, mçi v¹n c¸ bét cho ¨n 3 - 4kg t¶o trÇn, nu«i nh− vËy 18 - 20 ngμy khi toμn th©n c¸

Dïng n·o thïy cçhÐp, c¸ mÌ vμ prolan B ®Ó

biÕn thμnh mμu vμng b¾t ®Çu xuÊt hiÖn v¶y, sau tiªm cho c¸. Sè l−îng thuèc tiªm lμ 14 n·o c¸

®ã biÕn thμnh mμu ®en, th©n dμi 3 - 6cm, tû lÖ

mÌ/kg c¸ mÑ (1 n·o cçhÐp b»ng 2,7 - 3 n·o mÌ).

sèng 60 - 65%. Nu«i tiÕp 20 ngμy n÷a, th©n dμi Tiªm lÇn thø nhÊt 2/5 sè l−îng, lÇn thø hai tiªm 6cm, lóc nμy cã thÓ cho ¨n cçon, t«m con hoÆc sè cßn l¹i. Dïng prolan B th× 1.600 - 2.000 UI/kg thøc ¨n chÕ biÕn giμu ®¹m. Sau hai th¸ng nu«i, cç¸ mÑ, tiªm lÇn thø nhÊt lμ 1/3 sè thuèc, lÇn thø

®¹t 9 - 12cm, lóc nμy cã thÓ th¶ vμo ao to ®Ó nu«i hai: sè cßn l¹i. C¸ ®ùc tiªm b»ng 1/2 cç¸i.

thμnh c¸ thÞt.

Tiªm xong ghÐp cç¸i vμ ®ùc vμo bÓ ®Î, sau 14

tiÕng c¸ ®éng hín vμ ®Î trøng, trøng thô tinh míi

2.2. Nu«i c¸ thÞt

®Çu ch×m d−íi ®¸y bÓ sau khi hót n−íc tr−¬ng lªn a) Nu«i th«: Nu«i ghÐp trong cç ao c¸ khç ®Ó

næi l¬ löng trong n−íc. Vít trøng thô tinh cho vμo tËn dông hÕt tiÒm n¨ng cña vùc n−íc vμ lîi dông b×nh Êp hoÆc bÓ Êp. Dông cô Êp tr−íc khi cho Êp c¸ qu¶ ®Ó tiªu diÖt cç loμi c¸ t¹p khç c¹nh tranh ph¶i tiªu ®éc b»ng 0,1ppm Xanhmetylen, tiªu ®éc thøc ¨n, kh«ng gian vμ d−ìng khÝ lμm cho c¸ nu«i xong lÊy n−íc vμo mét ®Çu, ®Çu kia th¸o n−íc ra gi÷

ph¸t triÓn tèt. Ao cã nu«i ghÐp c¸ qu¶, bê ph¶i cao møc n−íc kh«ng thay ®æi, trong thêi gian Êp gi÷

h¬n mÆt n−íc 30 - 40cm, kh«ng cã lç rß. Mçi ao nhiÖt ®é n−íc Ýt thay ®æi, biªn ®é thay ®æi chØ d−íi 360m2 nu«i ghÐp 30 c¸ qu¶ cì 12cm hoÆc 160 c¸

20C nÕu kh«ng sÏ ¶nh h−ëng ®Õn tû lÖ në. NhiÖt ®é qu¶ cì tõ 3cm. Sau 5 - 6 th¸ng nu«i, c¸ lín ®−îc n−íc 250C, thêi gian Êp në lμ 36 tiÕng, nhiÖt ®é 0,2 - 0,6kg, tû lÖ sèng 80%.

26 - 270C, thêi gian Êp në lμ 25 tiÕng.

b) Nu«i tinh (nu«i ®¬n):

2. Ph−¬ng ph¸p nu«i

- Ao nu«i: diÖn tÝch ao 600 - 1.300m2 ®Ó dÔ qu¶n lý. Xung quanh ao th¶ bÌo t©y hoÆc bÌo c¸i, dïng

2.1. Nu«i c¸ bét vμ gièng

tre, nøa ch¾n gi÷ c¸ qu¶ kh«ng nh¶y ra ngoμi ao, Còng gièng nh− −¬ng nu«i cç loμi c¸ bét

®ång thêi còng t¹o ®−îc n¬i nghØ ng¬i kÝn ®¸o cho khç, tr−íc khi th¶ c¸ ph¶i tÈy dän ao s¹ch, g©y c¸. Ao s©u 1,5 - 2m, nguån n−íc phong phó.

75

76

https://thuviensach.vn

- MËt ®é nu«i: cÇn dùa vμo nguån thøc ¨n vμ

th©n. Mïa sinh tr−ëng nhanh còng kh«ng cho ¨n chÊt n−íc ®Ó quyÕt ®Þnh, nh×n chung th¶

qu¸ 10%. C¸ nu«i mét n¨m ®¹t 0,5kg/con, s¶n 10 con/m2 (c¸ 3cm), sau ®ã xem t×nh h×nh sinh l−îng 160kg/360m2.

tr−ëng cña c¸, dïng l−íi ®¸nh b¾t nh÷ng con sinh

- Qu¶n lý ch¨m sãc: c¸ qu¶ cã kh¶ n¨ng nh¶y tr−ëng qu¸ nhanh ®Ó tr¸nh t×nh tr¹ng c¸ lín nuèt phãng rÊt cao (nh¶y cao khái mÆt n−íc 1,5m); nÕu c¸ bÐ, mËt ®é cuèi cïng lμ 2 - 3 con/m2, nÕu nguån n−íc ë ngoμi ao thÊp h¬n n−íc trong ao th× c¸

n−íc phong phó còng cã thÓ t¨ng thªm mËt ®é.

nh¶y qua ao cã n−íc thÊp, n−íc ch¶y hoÆc trêi NÕu th¶ cçì 12 - 18cm nu«i ®Õn cuèi n¨m cã thÓ

m−a cμng kÝch thÝch c¸ qu¶ nh¶y ®i. V× vËy nhÊt

®¹t 0,6kg/con. Ngoμi ra cã thÓ th¶ ghÐp vμo mét Ýt lμ khi cã m−a rμo ph¶i th¨m ao. C¸ qu¶ cÇn thøc c¸ mÌ ®Ó khèng chÕ chÊt n−íc.

¨n ph¶i t−¬i vμ s¹ch, cho nªn tr−íc khi cho ¨n

- LuyÖn cho ¨n: c¸ qu¶ ®Òu cã thÓ ¨n ®−îc thøc ph¶i dän röa sμn ¨n. Tuy c¸ qu¶ cã kh¶ n¨ng chÞu

¨n sèng vμ thøc ¨n chÕ biÕn. Thøc ¨n sèng gåm:

®−îc m«i tr−êng n−íc kÐm nh−ng kh«ng ph¶i v×

t¶o trÇn, c¸ r« phi con, t«m con, giun, dßi.

thÕ mμ ®Ó n−íc bÈn. Ph¶i th−êng xuyªn bæ sung Khi cho ¨n cçon cÇn khèng chÕ l−îng thøc ¨n, thªm n−íc míi, b¶o ®¶m n−íc trong s¹ch, tèt nhÊt qu¸ nhiÒu dÔ sinh ra hiÖn t−îng næi ®Çu. NÕu cho cã dßng ch¶y.

¨n thøc ¨n chÕ biÕn ph¶i luyÖn ngay tõ nhá (cì 2cm) 3. Chó ý khi nu«i c¸ lãc con vμ c¸ lãc thÞt tèt nhÊt nu«i trong ao xim¨ng cã n−íc ch¶y, mçi m2

th¶ 500 con, b¾t ®Çu cho ¨n giun Ýt t¬, thøc ¨n cho C¨n cø vμo tÝnh ¨n cña c¸ lãc cã thÓ nu«i ghÐp vμo sμn ®Æt cçh mÆt n−íc 10cm khi c¸ ®· quen ¨n víi c¸ nu«i nh− c¸ mÌ, tr«i, chÐp, tr¾m cá, r« phi, råi dÇn dÇn gi¶m sè l−îng giun Ýt t¬ t¨ng sè l−îng c¸

diÕc ®Ó khèng chÕ mËt ®é cña nh÷ng loμi c¸ t¹p vμ

t¹p nghiÒn n¸t cho ®Õn khi c¸ qu¶ quen víi thøc ¨n nh÷ng c¸ sinh ®Î nhiÒu nh− c¸ r« phi, c¸ diÕc chÕ biÕn th× th«i, lóc nμy c¸ ®· ®¹t 4 - 5cm (tû lÖ

nh»m ®¶m b¶o thøc ¨n cho cç loμi c¸ kinh tÕ chñ sèng 20%). Khi luyÖn cho ¨n thøc ¨n chÕ biÕn kh«ng yÕu, c¶i t¹o vμ n©ng cao søc s¶n xuÊt cç vïng

®−îc cho ¨n thøc ¨n sèng.

n−íc. Tuy vËy, khi nu«i, cÇn tÝnh to¸n kü tû lÖ, Thøc ¨n chÕ biÕn th−êng dïng 70% c¸ t¹p mËt ®é, kÝch cì c¸ th¶.

nghiÒn n¸t; bét ®Ëu t−¬ng hay b¸nh kh« dÇu 20%,

3.1. Nu«i c¸ lãc con

men tiªu ho¸ 5%, mét Ýt vi l−îng vμ chÊt kh¸ng sinh, vitamin. Mçi ngμy cho ¨n hai lÇn vμo buæi Tr−íc khi nu«i c¸ lãc ph¶i dän tÈy ao s¹ch sÏ

s¸ng vμ tèi. Sè l−îng cho ¨n 5 - 7% träng l−îng

®Ó cho sinh vËt phï du ph¸t triÓn m¹nh míi th¶

77

78

https://thuviensach.vn

- MËt ®é nu«i: cÇn dùa vμo nguån thøc ¨n vμ

th©n. Mïa sinh tr−ëng nhanh còng kh«ng cho ¨n chÊt n−íc ®Ó quyÕt ®Þnh, nh×n chung th¶

qu¸ 10%. C¸ nu«i mét n¨m ®¹t 0,5kg/con, s¶n 10 con/m2 (c¸ 3cm), sau ®ã xem t×nh h×nh sinh l−îng 160kg/360m2.

tr−ëng cña c¸, dïng l−íi ®¸nh b¾t nh÷ng con sinh

- Qu¶n lý ch¨m sãc: c¸ qu¶ cã kh¶ n¨ng nh¶y tr−ëng qu¸ nhanh ®Ó tr¸nh t×nh tr¹ng c¸ lín nuèt phãng rÊt cao (nh¶y cao khái mÆt n−íc 1,5m); nÕu c¸ bÐ, mËt ®é cuèi cïng lμ 2 - 3 con/m2, nÕu nguån n−íc ë ngoμi ao thÊp h¬n n−íc trong ao th× c¸

n−íc phong phó còng cã thÓ t¨ng thªm mËt ®é.

nh¶y qua ao cã n−íc thÊp, n−íc ch¶y hoÆc trêi NÕu th¶ cçì 12 - 18cm nu«i ®Õn cuèi n¨m cã thÓ

m−a cμng kÝch thÝch c¸ qu¶ nh¶y ®i. V× vËy nhÊt

®¹t 0,6kg/con. Ngoμi ra cã thÓ th¶ ghÐp vμo mét Ýt lμ khi cã m−a rμo ph¶i th¨m ao. C¸ qu¶ cÇn thøc c¸ mÌ ®Ó khèng chÕ chÊt n−íc.

¨n ph¶i t−¬i vμ s¹ch, cho nªn tr−íc khi cho ¨n

- LuyÖn cho ¨n: c¸ qu¶ ®Òu cã thÓ ¨n ®−îc thøc ph¶i dän röa sμn ¨n. Tuy c¸ qu¶ cã kh¶ n¨ng chÞu

¨n sèng vμ thøc ¨n chÕ biÕn. Thøc ¨n sèng gåm:

®−îc m«i tr−êng n−íc kÐm nh−ng kh«ng ph¶i v×

t¶o trÇn, c¸ r« phi con, t«m con, giun, dßi.

thÕ mμ ®Ó n−íc bÈn. Ph¶i th−êng xuyªn bæ sung Khi cho ¨n cçon cÇn khèng chÕ l−îng thøc ¨n, thªm n−íc míi, b¶o ®¶m n−íc trong s¹ch, tèt nhÊt qu¸ nhiÒu dÔ sinh ra hiÖn t−îng næi ®Çu. NÕu cho cã dßng ch¶y.

¨n thøc ¨n chÕ biÕn ph¶i luyÖn ngay tõ nhá (cì 2cm) 3. Chó ý khi nu«i c¸ lãc con vμ c¸ lãc thÞt tèt nhÊt nu«i trong ao xim¨ng cã n−íc ch¶y, mçi m2

th¶ 500 con, b¾t ®Çu cho ¨n giun Ýt t¬, thøc ¨n cho C¨n cø vμo tÝnh ¨n cña c¸ lãc cã thÓ nu«i ghÐp vμo sμn ®Æt cçh mÆt n−íc 10cm khi c¸ ®· quen ¨n víi c¸ nu«i nh− c¸ mÌ, tr«i, chÐp, tr¾m cá, r« phi, råi dÇn dÇn gi¶m sè l−îng giun Ýt t¬ t¨ng sè l−îng c¸

diÕc ®Ó khèng chÕ mËt ®é cña nh÷ng loμi c¸ t¹p vμ

t¹p nghiÒn n¸t cho ®Õn khi c¸ qu¶ quen víi thøc ¨n nh÷ng c¸ sinh ®Î nhiÒu nh− c¸ r« phi, c¸ diÕc chÕ biÕn th× th«i, lóc nμy c¸ ®· ®¹t 4 - 5cm (tû lÖ

nh»m ®¶m b¶o thøc ¨n cho cç loμi c¸ kinh tÕ chñ sèng 20%). Khi luyÖn cho ¨n thøc ¨n chÕ biÕn kh«ng yÕu, c¶i t¹o vμ n©ng cao søc s¶n xuÊt cç vïng

®−îc cho ¨n thøc ¨n sèng.

n−íc. Tuy vËy, khi nu«i, cÇn tÝnh to¸n kü tû lÖ, Thøc ¨n chÕ biÕn th−êng dïng 70% c¸ t¹p mËt ®é, kÝch cì c¸ th¶.

nghiÒn n¸t; bét ®Ëu t−¬ng hay b¸nh kh« dÇu 20%,

3.1. Nu«i c¸ lãc con

men tiªu ho¸ 5%, mét Ýt vi l−îng vμ chÊt kh¸ng sinh, vitamin. Mçi ngμy cho ¨n hai lÇn vμo buæi Tr−íc khi nu«i c¸ lãc ph¶i dän tÈy ao s¹ch sÏ

s¸ng vμ tèi. Sè l−îng cho ¨n 5 - 7% träng l−îng

®Ó cho sinh vËt phï du ph¸t triÓn m¹nh míi th¶

77

78

https://thuviensach.vn

c¸ bét vμo ao. MËt ®é −¬ng 5 - 10 v¹n con/mÉu.

b»ng ph©n lîn ñ, mçi tuÇn bãn hai lÇn. Mçi lÇn Sau khi th¶ 7 - 8 ngμy ch−a cÇn cho c¸ ¨n, sau ®ã 0,1 - 0,15kg/m3 n−íc.

mét mÆt võa bãn ph©n vμo ao, mÆt khç vít ®éng KÕt qu¶ qua ba th¸ng nu«i, s¶n l−îng nu«i vËt phï du bæ sung vμo cho c¸ ¨n (3 - 4kg ®éng vËt ghÐp c¸ lãc tèt h¬n ao nu«i khç vμ khèng chÕ

phï du cho mét v¹n c¸). Nu«i nh− vËy 18 - 20

®−îc sù sinh s¶n cña c¸ r« phi, c¸ diÕc, ch−a thÊy ngμy thÊy cçã mμu vμng, trªn th©n xuÊt hiÖn

¶nh h−ëng ®Õn sinh tr−ëng c¸ khç. Tèc ®é lín v¶y, sau ®ã chuyÓn sang mμu ®en, th©n dμi 3 -

cña cç loμi c¸ nu«i trong ao lμ: c¸ lãc 147g/con, c¸

6cm, tû lÖ sèng kho¶ng 60 - 65%, nu«i tiÕp 20 ngμy mÌ 120g/con, c¸ tr«i 40g/con, c¸ r« phi 70g/con.

n÷a c¸ ®¹t 6cm, lóc nμy b¾t ®Çu cho c¸ ¨n t«m, tÐp, cçon hay thøc ¨n chÕ biÕn cã ®¹m cao. C¸

4. Nh©n gièng c¸ lãc ®en

nu«i trong hai th¸ng ®¹t cì 9 - 12cm thμnh c¸

T¹i khu vùc ®ång b»ng s«ng Cöu Long, kü gièng, sau ®ã ®−a ra ao lín nu«i thμnh c¸ thÞt.

thuËt nh©n gièng c¸ lãc b»ng cçh dïng kÝch thÝch tè sinh s¶n ®ang ®−îc n«ng d©n øng dông kh¸

3.2. Nu«i c¸ thÞt ë ao

réng r·i. HiÖu qu¶ thu ®−îc tõ nguån gièng nμy ViÖn Nghiªn cøu Nu«i trång Thñy s¶n I ®·

kh¸ lín: cø 100% c¸ mÑ sinh s¶n, thu ®−îc 70 -

nu«i thö nghiÖm c¸ lãc víi c¸ r« phi (dïng c¸ r«

80% c¸ gièng. Qua nghiªn cøu cho thÊy, yÕu tè phi lμm thøc ¨n cho c¸ lãc).

quyÕt ®Þnh thμnh c«ng lμ kh©u chän, nu«i vç c¸ bè DiÖn tÝch ao: 35m2.

mÑ vμ sö dông kÝch thÝch tè ®óng liÒu l−îng.

§é s©u: 70 - 80cm.

4.1. Chän vμ nu«i vç c¸ bè mÑ

MËt ®é th¶: 0,5 - 1con/m2.

Nªn chän c¸ bè mÑ cã träng l−îng trung b×nh Qua bèn th¸ng nu«i cì c¸ lãc 80 - 100g/con, lín 0,3 - 0,8kg trong tù nhiªn råi tiÕp tôc nu«i vç

®−îc 350g/con. TÝnh ra cø 4kg c¸ r« phi con ®−îc thμnh thôc sinh dôc c¸ trong ®iÒu kiÖn nu«i ë lång 1kg c¸ lãc thÞt.

®Æt trong ao ®Êt cã kÝch th−íc 2 x 2,5 x 2m vμ mËt Nu«i c¸ lãc ghÐp víi c¸ nu«i khç: diÖn tÝch ao:

®é th¶ nu«i lμ 10 con/m2. Trong thêi gian nu«i vç, 200m2. Trªn bê ao rμo b»ng phªn nøa cao 0,4m, nguån thøc ¨n ®−îc sö dông lμ c¸ biÓn vμ c¸ t¹p th¶ bÌo t©y chiÕm 5% diÖn tÝch ao nu«i. Nu«i ghÐp n−íc ngät, víi khÈu phÇn ¨n dao ®éng tõ 1,5 - 2%

c¸ lãc víi c¸ mÌ, tr«i, chÐp, r« phi, diÕc. Thøc ¨n träng l−îng c¸/ngμy (2 lÇn/ngμy). Qu¸ tr×nh nu«i vç ®−îc ®Þnh kú kiÓm tra 30 ngμy/lÇn, nh»m xç 79

80

https://thuviensach.vn

c¸ bét vμo ao. MËt ®é −¬ng 5 - 10 v¹n con/mÉu.

b»ng ph©n lîn ñ, mçi tuÇn bãn hai lÇn. Mçi lÇn Sau khi th¶ 7 - 8 ngμy ch−a cÇn cho c¸ ¨n, sau ®ã 0,1 - 0,15kg/m3 n−íc.

mét mÆt võa bãn ph©n vμo ao, mÆt khç vít ®éng KÕt qu¶ qua ba th¸ng nu«i, s¶n l−îng nu«i vËt phï du bæ sung vμo cho c¸ ¨n (3 - 4kg ®éng vËt ghÐp c¸ lãc tèt h¬n ao nu«i khç vμ khèng chÕ

phï du cho mét v¹n c¸). Nu«i nh− vËy 18 - 20

®−îc sù sinh s¶n cña c¸ r« phi, c¸ diÕc, ch−a thÊy ngμy thÊy cçã mμu vμng, trªn th©n xuÊt hiÖn

¶nh h−ëng ®Õn sinh tr−ëng c¸ khç. Tèc ®é lín v¶y, sau ®ã chuyÓn sang mμu ®en, th©n dμi 3 -

cña cç loμi c¸ nu«i trong ao lμ: c¸ lãc 147g/con, c¸

6cm, tû lÖ sèng kho¶ng 60 - 65%, nu«i tiÕp 20 ngμy mÌ 120g/con, c¸ tr«i 40g/con, c¸ r« phi 70g/con.

n÷a c¸ ®¹t 6cm, lóc nμy b¾t ®Çu cho c¸ ¨n t«m, tÐp, cçon hay thøc ¨n chÕ biÕn cã ®¹m cao. C¸

4. Nh©n gièng c¸ lãc ®en

nu«i trong hai th¸ng ®¹t cì 9 - 12cm thμnh c¸

T¹i khu vùc ®ång b»ng s«ng Cöu Long, kü gièng, sau ®ã ®−a ra ao lín nu«i thμnh c¸ thÞt.

thuËt nh©n gièng c¸ lãc b»ng cçh dïng kÝch thÝch tè sinh s¶n ®ang ®−îc n«ng d©n øng dông kh¸

3.2. Nu«i c¸ thÞt ë ao

réng r·i. HiÖu qu¶ thu ®−îc tõ nguån gièng nμy ViÖn Nghiªn cøu Nu«i trång Thñy s¶n I ®·

kh¸ lín: cø 100% c¸ mÑ sinh s¶n, thu ®−îc 70 -

nu«i thö nghiÖm c¸ lãc víi c¸ r« phi (dïng c¸ r«

80% c¸ gièng. Qua nghiªn cøu cho thÊy, yÕu tè phi lμm thøc ¨n cho c¸ lãc).

quyÕt ®Þnh thμnh c«ng lμ kh©u chän, nu«i vç c¸ bè DiÖn tÝch ao: 35m2.

mÑ vμ sö dông kÝch thÝch tè ®óng liÒu l−îng.

§é s©u: 70 - 80cm.

4.1. Chän vμ nu«i vç c¸ bè mÑ

MËt ®é th¶: 0,5 - 1con/m2.

Nªn chän c¸ bè mÑ cã träng l−îng trung b×nh Qua bèn th¸ng nu«i cì c¸ lãc 80 - 100g/con, lín 0,3 - 0,8kg trong tù nhiªn råi tiÕp tôc nu«i vç

®−îc 350g/con. TÝnh ra cø 4kg c¸ r« phi con ®−îc thμnh thôc sinh dôc c¸ trong ®iÒu kiÖn nu«i ë lång 1kg c¸ lãc thÞt.

®Æt trong ao ®Êt cã kÝch th−íc 2 x 2,5 x 2m vμ mËt Nu«i c¸ lãc ghÐp víi c¸ nu«i khç: diÖn tÝch ao:

®é th¶ nu«i lμ 10 con/m2. Trong thêi gian nu«i vç, 200m2. Trªn bê ao rμo b»ng phªn nøa cao 0,4m, nguån thøc ¨n ®−îc sö dông lμ c¸ biÓn vμ c¸ t¹p th¶ bÌo t©y chiÕm 5% diÖn tÝch ao nu«i. Nu«i ghÐp n−íc ngät, víi khÈu phÇn ¨n dao ®éng tõ 1,5 - 2%

c¸ lãc víi c¸ mÌ, tr«i, chÐp, r« phi, diÕc. Thøc ¨n träng l−îng c¸/ngμy (2 lÇn/ngμy). Qu¸ tr×nh nu«i vç ®−îc ®Þnh kú kiÓm tra 30 ngμy/lÇn, nh»m xç 79

80

https://thuviensach.vn

®Þnh ®é chÝn muåi cña tuyÕn sinh dôc vμ sù ph¸t th«n, thμnh phè. C¸ r« ®ång lín nhÊt ®−îc ph¸t triÓn vÒ kÝch th−íc trøng.

hiÖn cã träng l−îng 300g/con, cì c¸ tiªu thô réng ViÖc chän c¸ bè mÑ thμnh thôc ®Ó tham gia r·i 7 - 15 con/kg.

vμo sinh s¶n nh©n t¹o lμ yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn

- C¸ r« ®ång sèng ë n−íc ngät, chóng th−êng kÕt qu¶ s¶n xuÊt. NÕu chØ dùa vμo cç biÓu hiÖn sinh sèng ®−îc ë cç lo¹i h×nh mÆt n−íc: ruéng bªn ngoμi ®Ó xç ®Þnh c¸ lãc cã tuyÕn sinh dôc lóa, ao m−¬ng, lung bμo, ®×a, s«ng r¹ch... Trªn thÕ

thμnh thôc tèt hoÆc kh«ng tèt lμ rÊt khã. V× vËy, giíi c¸ r« ®ång ph©n bè ë Nam Trung Quèc, ViÖt khi cho c¸ ®Î, tiªu chuÈn kü thuËt cÇn thiÕt lμ c¸

Nam, Lμo, Campuchia, Th¸i Lan, Mianma, Ên

®ùc ph¶i cã h×nh d¸ng thon, ®Çu nhá, lç sinh dôc

§é, PhilÝppin, ch©u Phi vμ cç quÇn ®¶o gi÷a Ên cçh xa lç hËu m«n vμ cã mμu h¬i ®á. Cç¸i ph¶i

§é vμ ¤xtr©ylia.

cã bông to, trßn ®Òu, mÒm võa ph¶i, dïng que

- C¸ r« ®ång sèng rÊt kháe, cã thÓ chÞu ®ùng th¨m trøng thÊy trøng cã mμu vμng t−¬i, kÝch

®−îc ®iÒu kiÖn thiÕu n−íc trong mét thêi gian kh¸

th−íc trøng dao ®éng tõ 1,26 - 1,6mm, nh©n cã xu l©u do chóng cã c¬ quan h« hÊp trªn mang, thë h−íng chuyÓn cùc.

khÝ trêi. C¸ r« ®ång cã thÓ ra khái n−íc s¸u ngμy

4.2. Sö dông kÝch thÝch tè sinh dôc

mμ kh«ng chÕt (nÕu nang phô kh«ng bÞ kh«), dùa vμo ®Æc ®iÓm nμy cã thÓ vËn chuyÓn c¸ r« ®ång Cã thÓ sö dông n·o thuú cçhÐp hoÆc sö dông t−¬i sèng ®i tiªu thô ë cç n¬i.

hoãcm«n HHG. HiÖu qu¶ sö dông cña hai lo¹i kÝch thÝch tè nμy t−¬ng ®−¬ng nhau (100% c¸ sinh

- C¸ r« ®ång thÝch nghi víi khÝ hËu nhiÖt ®íi, s¶n, tû lÖ thô tinh trªn 92%, tû lÖ në trªn 66%). Sù lóc kh« h¹n cçã thÓ sèng chui róc trong bïn mÊy khç biÖt gi÷a hai lo¹i nμy lμ ë giç¶ thÞ tr−êng th¸ng vμ cã thÓ ra khái mÆt n−íc ®i mét qu·ng vμ sù tiÖn lîi trong qu¸ tr×nh sö dông.

t−¬ng ®èi xa ®Ó t×m n¬i sinh sèng, cã thÓ lªn ®Êt kh« t×m måi ¨n.

VII. Kü thuËt s¶n xuÊt gièng

- C¸ r« ®ång nu«i d−ìng b»ng gièng nh©n t¹o, vμ nu«i c¸ r« ®ång th−¬ng phÈm cho ¨n ®ñ, ch¨m sãc tèt, c¸ gi¶m h¼n tÝnh hoang d·, gÇn nh− kh«ng ®i. Cã n¬i nu«i 2.000m2 ®−îc 1. Mét sè ®Æc ®iÓm chÝnh cña c¸ r« ®ång 4,5 tÊn c¸ r« ®ång, kh«ng cã rμo, cçòng kh«ng ®i,

- C¸ r« ®ång lμ lo¹i cçho thÞt bÐo, th¬m, dai, b¸n gi¸ b×nh qu©n 30.000®/kg (20.000 - 45.000®/kg) ngon, cã gi¸ trÞ cao, tiªu thô kh¸ m¹nh c¶ ë n«ng lêi 70.000.000®/vô.

81

82

https://thuviensach.vn

®Þnh ®é chÝn muåi cña tuyÕn sinh dôc vμ sù ph¸t th«n, thμnh phè. C¸ r« ®ång lín nhÊt ®−îc ph¸t triÓn vÒ kÝch th−íc trøng.

hiÖn cã träng l−îng 300g/con, cì c¸ tiªu thô réng ViÖc chän c¸ bè mÑ thμnh thôc ®Ó tham gia r·i 7 - 15 con/kg.

vμo sinh s¶n nh©n t¹o lμ yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn

- C¸ r« ®ång sèng ë n−íc ngät, chóng th−êng kÕt qu¶ s¶n xuÊt. NÕu chØ dùa vμo cç biÓu hiÖn sinh sèng ®−îc ë cç lo¹i h×nh mÆt n−íc: ruéng bªn ngoμi ®Ó xç ®Þnh c¸ lãc cã tuyÕn sinh dôc lóa, ao m−¬ng, lung bμo, ®×a, s«ng r¹ch... Trªn thÕ

thμnh thôc tèt hoÆc kh«ng tèt lμ rÊt khã. V× vËy, giíi c¸ r« ®ång ph©n bè ë Nam Trung Quèc, ViÖt khi cho c¸ ®Î, tiªu chuÈn kü thuËt cÇn thiÕt lμ c¸

Nam, Lμo, Campuchia, Th¸i Lan, Mianma, Ên

®ùc ph¶i cã h×nh d¸ng thon, ®Çu nhá, lç sinh dôc

§é, PhilÝppin, ch©u Phi vμ cç quÇn ®¶o gi÷a Ên cçh xa lç hËu m«n vμ cã mμu h¬i ®á. Cç¸i ph¶i

§é vμ ¤xtr©ylia.

cã bông to, trßn ®Òu, mÒm võa ph¶i, dïng que

- C¸ r« ®ång sèng rÊt kháe, cã thÓ chÞu ®ùng th¨m trøng thÊy trøng cã mμu vμng t−¬i, kÝch

®−îc ®iÒu kiÖn thiÕu n−íc trong mét thêi gian kh¸

th−íc trøng dao ®éng tõ 1,26 - 1,6mm, nh©n cã xu l©u do chóng cã c¬ quan h« hÊp trªn mang, thë h−íng chuyÓn cùc.

khÝ trêi. C¸ r« ®ång cã thÓ ra khái n−íc s¸u ngμy

4.2. Sö dông kÝch thÝch tè sinh dôc

mμ kh«ng chÕt (nÕu nang phô kh«ng bÞ kh«), dùa vμo ®Æc ®iÓm nμy cã thÓ vËn chuyÓn c¸ r« ®ång Cã thÓ sö dông n·o thuú cçhÐp hoÆc sö dông t−¬i sèng ®i tiªu thô ë cç n¬i.

hoãcm«n HHG. HiÖu qu¶ sö dông cña hai lo¹i kÝch thÝch tè nμy t−¬ng ®−¬ng nhau (100% c¸ sinh

- C¸ r« ®ång thÝch nghi víi khÝ hËu nhiÖt ®íi, s¶n, tû lÖ thô tinh trªn 92%, tû lÖ në trªn 66%). Sù lóc kh« h¹n cçã thÓ sèng chui róc trong bïn mÊy khç biÖt gi÷a hai lo¹i nμy lμ ë giç¶ thÞ tr−êng th¸ng vμ cã thÓ ra khái mÆt n−íc ®i mét qu·ng vμ sù tiÖn lîi trong qu¸ tr×nh sö dông.

t−¬ng ®èi xa ®Ó t×m n¬i sinh sèng, cã thÓ lªn ®Êt kh« t×m måi ¨n.

VII. Kü thuËt s¶n xuÊt gièng

- C¸ r« ®ång nu«i d−ìng b»ng gièng nh©n t¹o, vμ nu«i c¸ r« ®ång th−¬ng phÈm cho ¨n ®ñ, ch¨m sãc tèt, c¸ gi¶m h¼n tÝnh hoang d·, gÇn nh− kh«ng ®i. Cã n¬i nu«i 2.000m2 ®−îc 1. Mét sè ®Æc ®iÓm chÝnh cña c¸ r« ®ång 4,5 tÊn c¸ r« ®ång, kh«ng cã rμo, cçòng kh«ng ®i,

- C¸ r« ®ång lμ lo¹i cçho thÞt bÐo, th¬m, dai, b¸n gi¸ b×nh qu©n 30.000®/kg (20.000 - 45.000®/kg) ngon, cã gi¸ trÞ cao, tiªu thô kh¸ m¹nh c¶ ë n«ng lêi 70.000.000®/vô.

81

82

https://thuviensach.vn

- C¸ r« ®ång lμ loμi c¸ ¨n t¹p nghiªng vÒ ®éng gièng khi −¬ng nu«i ph¶i h¹n chÕ sù chªnh lÖch ®é vËt do cÊu t¹o tiªu hãa ng¾n so víi chiÒu dμi cña lín vÒ kÝch th−íc nh»m tr¸nh c¸ ¨n thÞt lÉn nhau.

th©n c¸ (0,76 - 1,06cm). Cçã r¨ng ch¾c, s¾c, xÕp

+ Ngμy thø 10 c¸ dμi 0,57 - 0,76cm.

thμnh d·y trªn hai hμm, trªn hai hμm cßn cã r¨ng

+ Ngμy thø 17 c¸ dμi 0,96 - 1,2cm.

nhá nhän: hμm r¨ng ë gi÷a to h¬n hai bªn vμ r¨ng

+ Ngμy thø 30 c¸ dμi 1,9 - 2,43cm.

cã trªn x−¬ng l¸ mÝa. C¸ r« ®ång cã thÓ ¨n cç loμi tÐp, t«m, c¸, ®éng vËt kh«ng x−¬ng sèng, c«n

+ §Õn 20 ngμy tuæi, c¸ r« ®ång ®· ngoi lªn trïng bay trong kh«ng khÝ, lóa, g¹o, h¹t cá, ph©n khái mÆt n−íc ®íp khÝ trêi, ®iÒu ®ã chøng tá c¬

®éng vËt,... C¸ r« ®ång cã thÓ tÊn c«ng cç ®éng quan h« hÊp trªn mang ®· h×nh thμnh. Tèc ®é vËt nhá h¬n chóng ®Ó ¨n, nªn ®−îc xÕp vμo lo¹i c¸

t¨ng tr−ëng cña c¸ r« ®ång phô thuéc vμo thμnh d÷ nh−ng møc ®é d÷ cã giíi h¹n.

phÇn vμ sè l−îng thøc ¨n cung cÊp, viÖc bãn ph©n

- Cç giai ®o¹n ph¸t triÓn cña c¸ r« ®ång: kÕt hîp cho ¨n t¨ng tr−ëng cña cçao nhÊt.

* Trøng sau khi thô tinh 10 phót, no·n

- Sinh s¶n cña c¸ r« ®ång:

hoμng tçh khái trøng.

+ ë ®iÒu kiÖn tù nhiªn, khi mïa m−a b¾t ®Çu

* Sau 12 giê 30 phót, h×nh thμnh ®èt c¬, ph«i còng lμ mïa c¸ sinh s¶n, tËp trung tõ th¸ng 5 - 7

cö ®éng liªn tôc.

®Õn th¸ng 9 tho¸i hãa hoμn toμn. Trong s¶n xuÊt

* Sau 17 giê 20 phót, c¸ në, c¬ thÓ cã nhiÒu s¾c gièng nh©n t¹o, ch¨m sãc c¸ bè mÑ tèt thêi gian tè, no·n hoμng to, èng tiªu hãa th¼ng, cã ®èt c¬.

dμi h¬n ba th¸ng. C¸ ®ùc thμnh thôc sím h¬n c¸

* Sau khi në 60 giê c¸ ¨n ®−îc phiªu sinh c¸i, cuèi vô ®ùc, c¸i cïng tho¸i hãa.

®éng vËt (moina) vμ thøc ¨n nh©n t¹o.

+ Søc sinh s¶n tuyÖt ®èi: c¸ tù nhiªn dμi 10 -

* Ngμy thø 8 trë ®i c¸ r−ît ®uæi nh÷ng loμi 11cm sè trøng 8.656 trøng ± 1.098, c¸ dμi 18 -

nhá h¬n ®Ó ¨n thÞt.

19cm sè trøng 42.847 trøng ± 972. C¸ nu«i vç TÝnh ¨n ®éng vËt cña c¸ thÓ hiÖn lóc 8 - 10

12cm, sè trøng 29.066 trøng, khi ®ã ë tù nhiªn cã ngμy tuæi. Do ®ã −¬ng c¸ r« ®ång muèn cã tû lÖ

16.559 trøng.

sèng cao ph¶i cung cÊp thøc ¨n ®Çy ®ñ, ®Æc biÖt lμ

+ §−êng kÝnh cña trøng 0,4 - 0,8mm, khi c¸

thøc ¨n ph¶i ë d¹ng l¬ löng trong n−íc v× c¸

®· thô tinh trøng tr−¬ng lªn 0,85 - 1,1mm.

kh«ng cã tËp tÝnh sôc ®¸y bÓ t×m thøc ¨n vμ c¸

+ C¸ r« ®ång nu«i vç t¸i ph¸t dôc sau 3 - 4 tuÇn.

83

84

https://thuviensach.vn

- C¸ r« ®ång lμ loμi c¸ ¨n t¹p nghiªng vÒ ®éng gièng khi −¬ng nu«i ph¶i h¹n chÕ sù chªnh lÖch ®é vËt do cÊu t¹o tiªu hãa ng¾n so víi chiÒu dμi cña lín vÒ kÝch th−íc nh»m tr¸nh c¸ ¨n thÞt lÉn nhau.

th©n c¸ (0,76 - 1,06cm). Cçã r¨ng ch¾c, s¾c, xÕp

+ Ngμy thø 10 c¸ dμi 0,57 - 0,76cm.

thμnh d·y trªn hai hμm, trªn hai hμm cßn cã r¨ng

+ Ngμy thø 17 c¸ dμi 0,96 - 1,2cm.

nhá nhän: hμm r¨ng ë gi÷a to h¬n hai bªn vμ r¨ng

+ Ngμy thø 30 c¸ dμi 1,9 - 2,43cm.

cã trªn x−¬ng l¸ mÝa. C¸ r« ®ång cã thÓ ¨n cç loμi tÐp, t«m, c¸, ®éng vËt kh«ng x−¬ng sèng, c«n

+ §Õn 20 ngμy tuæi, c¸ r« ®ång ®· ngoi lªn trïng bay trong kh«ng khÝ, lóa, g¹o, h¹t cá, ph©n khái mÆt n−íc ®íp khÝ trêi, ®iÒu ®ã chøng tá c¬

®éng vËt,... C¸ r« ®ång cã thÓ tÊn c«ng cç ®éng quan h« hÊp trªn mang ®· h×nh thμnh. Tèc ®é vËt nhá h¬n chóng ®Ó ¨n, nªn ®−îc xÕp vμo lo¹i c¸

t¨ng tr−ëng cña c¸ r« ®ång phô thuéc vμo thμnh d÷ nh−ng møc ®é d÷ cã giíi h¹n.

phÇn vμ sè l−îng thøc ¨n cung cÊp, viÖc bãn ph©n

- Cç giai ®o¹n ph¸t triÓn cña c¸ r« ®ång: kÕt hîp cho ¨n t¨ng tr−ëng cña cçao nhÊt.

* Trøng sau khi thô tinh 10 phót, no·n

- Sinh s¶n cña c¸ r« ®ång:

hoμng tçh khái trøng.

+ ë ®iÒu kiÖn tù nhiªn, khi mïa m−a b¾t ®Çu

* Sau 12 giê 30 phót, h×nh thμnh ®èt c¬, ph«i còng lμ mïa c¸ sinh s¶n, tËp trung tõ th¸ng 5 - 7

cö ®éng liªn tôc.

®Õn th¸ng 9 tho¸i hãa hoμn toμn. Trong s¶n xuÊt

* Sau 17 giê 20 phót, c¸ në, c¬ thÓ cã nhiÒu s¾c gièng nh©n t¹o, ch¨m sãc c¸ bè mÑ tèt thêi gian tè, no·n hoμng to, èng tiªu hãa th¼ng, cã ®èt c¬.

dμi h¬n ba th¸ng. C¸ ®ùc thμnh thôc sím h¬n c¸

* Sau khi në 60 giê c¸ ¨n ®−îc phiªu sinh c¸i, cuèi vô ®ùc, c¸i cïng tho¸i hãa.

®éng vËt (moina) vμ thøc ¨n nh©n t¹o.

+ Søc sinh s¶n tuyÖt ®èi: c¸ tù nhiªn dμi 10 -

* Ngμy thø 8 trë ®i c¸ r−ît ®uæi nh÷ng loμi 11cm sè trøng 8.656 trøng ± 1.098, c¸ dμi 18 -

nhá h¬n ®Ó ¨n thÞt.

19cm sè trøng 42.847 trøng ± 972. C¸ nu«i vç TÝnh ¨n ®éng vËt cña c¸ thÓ hiÖn lóc 8 - 10

12cm, sè trøng 29.066 trøng, khi ®ã ë tù nhiªn cã ngμy tuæi. Do ®ã −¬ng c¸ r« ®ång muèn cã tû lÖ

16.559 trøng.

sèng cao ph¶i cung cÊp thøc ¨n ®Çy ®ñ, ®Æc biÖt lμ

+ §−êng kÝnh cña trøng 0,4 - 0,8mm, khi c¸

thøc ¨n ph¶i ë d¹ng l¬ löng trong n−íc v× c¸

®· thô tinh trøng tr−¬ng lªn 0,85 - 1,1mm.

kh«ng cã tËp tÝnh sôc ®¸y bÓ t×m thøc ¨n vμ c¸

+ C¸ r« ®ång nu«i vç t¸i ph¸t dôc sau 3 - 4 tuÇn.

83

84

https://thuviensach.vn

2. Kü thuËt s¶n xuÊt gièng vμ nu«i c¸ r«

- Cho c¸ ¨n hμng ngμy: c¸m 60%, bét c¸ 38% vμ

®ång th−¬ng phÈm

bét l¸ gßn 2% lμm chÊt kÕt dÝnh. NÊu bét c¸, bét l¸

gßn xong trén c¸m vμo võa ®Æc cho c¸ ¨n. Cã thÓ cho

2.1. S¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång

c¸ ¨n mét phÇn lóa méng. Ngμy cho ¨n 3 - 5% so víi Gièng c¸ r« ®ång trong tù nhiªn cã thÓ b¾t ë träng l−îng th©n c¸, c¸ t¸i ph¸t dôc ¨n 7%.

trªn ruéng vμo thêi ®iÓm th¸ng 5 - 6, khi n−íc

- Kho¶ng 15 ngμy kÝch thÝch b»ng n−íc mét trong m−¬ng, ao, hå bÞ c¹n kh¸ nhiÒu. Nh−ng do lÇn, mçi lÇn 1/3 ao. §Õn 30 ngμy kiÓm tra ®é

®¸nh b¾t c¸ bÞ x©y x¸t, mÊt nhít, cçhÕt t¹i chç thμnh thôc cña c¸, 15 ngμy kiÓm tra cho c¸ ®Î; c¸

vμ sau ®ã chÕt nhiÒu v× bÖnh. Cçßn sèng mang

®ùc cã bông thon, khi vuèt nhÑ bông cã sÑ tr¾ng tÝnh hoang d· cña c¸ bè mÑ, nªn khi cã dßng n−íc s÷a. Cç¸i bông to, mÒm ®Òu, lç sinh dôc mμu ch¶y vμo, c¸ th−êng ®i theo dßng n−íc hoÆc gÆp hång. Cì c¸ 21 - 30g cã 2.900 - 15.000 trøng, 1kg m«i tr−êng sèng kh«ng thÝch hîp cçòng bá ®i.

cç¸i cã 30 - 40 v¹n trøng, tû lÖ thô tinh vμ në Nguån gièng c¸ r« ®ång tù nhiªn kh«ng ®Òu, thiÕu trªn 90%.

chñ ®éng cung cÊp gièng theo yªu cÇu nu«i. Gièng c¸ r« ®ång s¶n xuÊt nh©n t¹o, qua nu«i ®¹i trμ ë 3. S¶n xuÊt c¸ gièng

nhiÒu n¬i, tÝnh hoang d· cña c¸ gi¶m h¼n, cã n¬i

3.1. S¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång t¹i ao

chØ rμo l−íi 0,5m vμ cã n¬i kh«ng rμo vμ cho c¸ ¨n tèt cçòng kh«ng bá ®i.

- Ao ®−îc c¶i t¹o vμ diÖt t¹p tèt, cho n−íc vμo ao 0,5m, bãn ph©n chuång ®Ó t¹o thøc ¨n t¹i chç

2.2. ChuÈn bÞ c¸ bè mÑ

cho c¸, n−íc cã mμu xanh lçhuèi non.

- Ao m−¬ng nu«i vç c¸ bè mÑ cã diÖn tÝch tõ 50 -

- C¸ bè mÑ cã trøng vμ sÑ tèt, b¾t tõng cÆp c¸

500m2, s©u 1m, ®−îc chuÈn bÞ tõ th¸ng 11 ®Õn th¶ vμo ao, mËt ®é c¸ th¶ 5 - 10con/m2 ao. B¬m th¸ng 1. C¸ bè mÑ ®−îc nu«i d−ìng sím, ch¨m sãc n−íc lªn 1m, n−íc míi sÏ kÝch thÝch c¸ r« ®ång ®Î

tèt, cçã thÓ ®Î sím h¬n thêi vô tù nhiªn vμo th¸ng trong ao. Hμng ngμy cho c¸ ¨n c¸m, tÊm, èc 2 - 3 vμ th¸ng 4 - 5 cã c¸ gièng cung cÊp cho yªu cÇu nghiÒn nhá, bét c¸ nÊu, ph©n heo,... nh− phÇn nu«i thªm vμ cuèi n¨m ®¹t cì c¸ th−¬ng phÈm.

−¬ng c¸.

- Chän c¸ bè mÑ cì tõ 40 - 100g/con, c¸ kh«ng S¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång t¹i ao cña hé gia bÞ x©y x¸t, dÞ h×nh, c¸ kháe m¹nh, nu«i chung c¸

®×nh còng cung cÊp ®−îc l−îng gièng c¸ r« ®ång

®ùc, c¸i mËt ®é 0,5kg/m2 ao.

®¸ng kÓ cho yªu cÇu nu«i. Cã hé th¶ trªn 1,5kg c¸

85

86

https://thuviensach.vn

2. Kü thuËt s¶n xuÊt gièng vμ nu«i c¸ r«

- Cho c¸ ¨n hμng ngμy: c¸m 60%, bét c¸ 38% vμ

®ång th−¬ng phÈm

bét l¸ gßn 2% lμm chÊt kÕt dÝnh. NÊu bét c¸, bét l¸

gßn xong trén c¸m vμo võa ®Æc cho c¸ ¨n. Cã thÓ cho

2.1. S¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång

c¸ ¨n mét phÇn lóa méng. Ngμy cho ¨n 3 - 5% so víi Gièng c¸ r« ®ång trong tù nhiªn cã thÓ b¾t ë träng l−îng th©n c¸, c¸ t¸i ph¸t dôc ¨n 7%.

trªn ruéng vμo thêi ®iÓm th¸ng 5 - 6, khi n−íc

- Kho¶ng 15 ngμy kÝch thÝch b»ng n−íc mét trong m−¬ng, ao, hå bÞ c¹n kh¸ nhiÒu. Nh−ng do lÇn, mçi lÇn 1/3 ao. §Õn 30 ngμy kiÓm tra ®é

®¸nh b¾t c¸ bÞ x©y x¸t, mÊt nhít, cçhÕt t¹i chç thμnh thôc cña c¸, 15 ngμy kiÓm tra cho c¸ ®Î; c¸

vμ sau ®ã chÕt nhiÒu v× bÖnh. Cçßn sèng mang

®ùc cã bông thon, khi vuèt nhÑ bông cã sÑ tr¾ng tÝnh hoang d· cña c¸ bè mÑ, nªn khi cã dßng n−íc s÷a. Cç¸i bông to, mÒm ®Òu, lç sinh dôc mμu ch¶y vμo, c¸ th−êng ®i theo dßng n−íc hoÆc gÆp hång. Cì c¸ 21 - 30g cã 2.900 - 15.000 trøng, 1kg m«i tr−êng sèng kh«ng thÝch hîp cçòng bá ®i.

cç¸i cã 30 - 40 v¹n trøng, tû lÖ thô tinh vμ në Nguån gièng c¸ r« ®ång tù nhiªn kh«ng ®Òu, thiÕu trªn 90%.

chñ ®éng cung cÊp gièng theo yªu cÇu nu«i. Gièng c¸ r« ®ång s¶n xuÊt nh©n t¹o, qua nu«i ®¹i trμ ë 3. S¶n xuÊt c¸ gièng

nhiÒu n¬i, tÝnh hoang d· cña c¸ gi¶m h¼n, cã n¬i

3.1. S¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång t¹i ao

chØ rμo l−íi 0,5m vμ cã n¬i kh«ng rμo vμ cho c¸ ¨n tèt cçòng kh«ng bá ®i.

- Ao ®−îc c¶i t¹o vμ diÖt t¹p tèt, cho n−íc vμo ao 0,5m, bãn ph©n chuång ®Ó t¹o thøc ¨n t¹i chç

2.2. ChuÈn bÞ c¸ bè mÑ

cho c¸, n−íc cã mμu xanh lçhuèi non.

- Ao m−¬ng nu«i vç c¸ bè mÑ cã diÖn tÝch tõ 50 -

- C¸ bè mÑ cã trøng vμ sÑ tèt, b¾t tõng cÆp c¸

500m2, s©u 1m, ®−îc chuÈn bÞ tõ th¸ng 11 ®Õn th¶ vμo ao, mËt ®é c¸ th¶ 5 - 10con/m2 ao. B¬m th¸ng 1. C¸ bè mÑ ®−îc nu«i d−ìng sím, ch¨m sãc n−íc lªn 1m, n−íc míi sÏ kÝch thÝch c¸ r« ®ång ®Î

tèt, cçã thÓ ®Î sím h¬n thêi vô tù nhiªn vμo th¸ng trong ao. Hμng ngμy cho c¸ ¨n c¸m, tÊm, èc 2 - 3 vμ th¸ng 4 - 5 cã c¸ gièng cung cÊp cho yªu cÇu nghiÒn nhá, bét c¸ nÊu, ph©n heo,... nh− phÇn nu«i thªm vμ cuèi n¨m ®¹t cì c¸ th−¬ng phÈm.

−¬ng c¸.

- Chän c¸ bè mÑ cì tõ 40 - 100g/con, c¸ kh«ng S¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång t¹i ao cña hé gia bÞ x©y x¸t, dÞ h×nh, c¸ kháe m¹nh, nu«i chung c¸

®×nh còng cung cÊp ®−îc l−îng gièng c¸ r« ®ång

®ùc, c¸i mËt ®é 0,5kg/m2 ao.

®¸ng kÓ cho yªu cÇu nu«i. Cã hé th¶ trªn 1,5kg c¸

85

86

https://thuviensach.vn

r« ®ång bè mÑ trong diÖn tÝch ao 500m2 còng thu

- Ao m−¬ng −¬ng c¸ gièng ®−îc dän s¹ch c©y

®−îc 800kg c¸ r« thÞt.

cá, sªn vÐt bít s×nh bïn, x¶m cç hang méi, bãn v«i 10kg/100m2 ao, diÖt cç ®Þch h¹i cña c¸ nh−

3.2. S¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång nh©n t¹o

phÇn c¶i t¹o ao −¬ng c¸ khç. Ph¬i n¾ng ao 2 - 3

* Cho c¸ ®Î:

ngμy, cho n−íc vμo ao qua l−íi läc kü, l−íi thËt

- C¸ r« ®ång bè mÑ b¾t nhèt tr−íc hai giê tiªm, dÇy, cã thÓ dïng v¶i KT.

chän c¸ ®· thμnh thôc sinh dôc.

- Bãn ph©n gμ, ph©n heo ®· ñ 10 - 15kg/100m2

- Tiªm HCG liÒu 3.000 - 4.000 UI/kg hoÆc ao hoÆc dïng ph©n v« c¬: ®¹m vμ l©n superphosphat LHRa 20 - 30mg/kg cç¸i, c¸ ®ùc tiªm nöa liÒu.

theo tû lÖ N/P = 2/1 víi l−îng 200g/m3 n−íc (nªn Tiªm vμo l−ng hoÆc gèc xoang ngùc.

dïng ph©n h÷u c¬ th× mμu n−íc gi÷ l©u h¬n). Bãn lãt ba ngμy tr−íc khi th¶ c¸ −¬ng. CÇn kiÓm tra

- Cho c¸ ®Î: x«, chËu, thau, lu, kh¹p cã ®−êng n−íc ao, nÕu cã ®Þch h¹i cña c¸ ph¶i ®−îc diÖt kÝnh réng 40 - 50cm trë lªn, cho n−íc s¹ch vμo víi tr−íc khi th¶, nÕu cã bä g¹o ph¶i dïng dÇu háa cã møc n−íc 10 - 12cm, b¾t tõng cÆp cçho vμo, hoÆc khu vμ treo ®Ìn ë ao. C¸ bét ®−îc th¶ khi n−íc ao ë bÓ th¶ 3 - 4kg c¸/m3 n−íc. Thêi gian hiÖu øng cã mμu xanh lçhuèi non, sau ®ã 5 - 10 ngμy bãn thuèc sau khi tiªm tõ 7 - 16 giê th× c¸ ®Î, c¸ ®Î

ph©n mét lÇn tïy mμu n−íc.

trøng ra në sau 16 - 22 giê tïy nhiÖt ®é.

- MËt ®é c¸ −¬ng 4 - 6 v¹n c¸ bét/100m2 ao, c¸

* Êp trøng c¸:

bét ph¶i ®Òu cì, thêi gian −¬ng 45 ngμy, cì c¸ ®¹t

- Trøng c¸ r« ®ång míi ®Î cã ®−êng kÝnh 0,4 -

300 - 400 con/kg, tû lÖ sèng −¬ng tèt trªn 50%.

0,8mm, trøng tr−¬ng n−íc to kho¶ng 0,8 - 1,1mm, trøng næi tù do.

- Thøc ¨n cho c¸: M−êi ngμy ®Çu cho ¨n lßng

®á trøng vÞt luéc t¸n nhuyÔn vμ bét ®Ëu nμnh pha

- Êp trøng ë x«, thau, chËu cã n−íc s©u 20 -

30cm, mËt ®é trøng Êp 3.000 trøng/lÝt n−íc, n−íc lo·ng nÊu chÝn, sè l−îng mét trøng vÞt vμ 10g bét tÜnh, thay n−íc ngμy hai lÇn, th−êng xuyªn vít bá

®Ëu nμnh cho 1 - 2 v¹n c¸ bét/ngμy. Ngμy cho ¨n trøng ung ra.

bèn lÇn. Sau ®ã cho c¸ ¨n c¸m 30%, bét ®Ëu nμnh

- Sau 60 giê trøng në, chuyÓn c¸ bét xuèng 30%, bét c¸ 40%. KhÈu phÇn thøc ¨n, khëi ®iÓm ao −¬ng.

cho ¨n 100g/v¹n c¸/ngμy, sau ®ã tïy kh¶ n¨ng b¾t måi cña c¸ mμ t¨ng hoÆc gi¶m khÈu phÇn cho ¨n,

* ¦¬ng c¸ bét thμnh c¸ gièng:

87

88

https://thuviensach.vn

r« ®ång bè mÑ trong diÖn tÝch ao 500m2 còng thu

- Ao m−¬ng −¬ng c¸ gièng ®−îc dän s¹ch c©y

®−îc 800kg c¸ r« thÞt.

cá, sªn vÐt bít s×nh bïn, x¶m cç hang méi, bãn v«i 10kg/100m2 ao, diÖt cç ®Þch h¹i cña c¸ nh−

3.2. S¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång nh©n t¹o

phÇn c¶i t¹o ao −¬ng c¸ khç. Ph¬i n¾ng ao 2 - 3

* Cho c¸ ®Î:

ngμy, cho n−íc vμo ao qua l−íi läc kü, l−íi thËt

- C¸ r« ®ång bè mÑ b¾t nhèt tr−íc hai giê tiªm, dÇy, cã thÓ dïng v¶i KT.

chän c¸ ®· thμnh thôc sinh dôc.

- Bãn ph©n gμ, ph©n heo ®· ñ 10 - 15kg/100m2

- Tiªm HCG liÒu 3.000 - 4.000 UI/kg hoÆc ao hoÆc dïng ph©n v« c¬: ®¹m vμ l©n superphosphat LHRa 20 - 30mg/kg cç¸i, c¸ ®ùc tiªm nöa liÒu.

theo tû lÖ N/P = 2/1 víi l−îng 200g/m3 n−íc (nªn Tiªm vμo l−ng hoÆc gèc xoang ngùc.

dïng ph©n h÷u c¬ th× mμu n−íc gi÷ l©u h¬n). Bãn lãt ba ngμy tr−íc khi th¶ c¸ −¬ng. CÇn kiÓm tra

- Cho c¸ ®Î: x«, chËu, thau, lu, kh¹p cã ®−êng n−íc ao, nÕu cã ®Þch h¹i cña c¸ ph¶i ®−îc diÖt kÝnh réng 40 - 50cm trë lªn, cho n−íc s¹ch vμo víi tr−íc khi th¶, nÕu cã bä g¹o ph¶i dïng dÇu háa cã møc n−íc 10 - 12cm, b¾t tõng cÆp cçho vμo, hoÆc khu vμ treo ®Ìn ë ao. C¸ bét ®−îc th¶ khi n−íc ao ë bÓ th¶ 3 - 4kg c¸/m3 n−íc. Thêi gian hiÖu øng cã mμu xanh lçhuèi non, sau ®ã 5 - 10 ngμy bãn thuèc sau khi tiªm tõ 7 - 16 giê th× c¸ ®Î, c¸ ®Î

ph©n mét lÇn tïy mμu n−íc.

trøng ra në sau 16 - 22 giê tïy nhiÖt ®é.

- MËt ®é c¸ −¬ng 4 - 6 v¹n c¸ bét/100m2 ao, c¸

* Êp trøng c¸:

bét ph¶i ®Òu cì, thêi gian −¬ng 45 ngμy, cì c¸ ®¹t

- Trøng c¸ r« ®ång míi ®Î cã ®−êng kÝnh 0,4 -

300 - 400 con/kg, tû lÖ sèng −¬ng tèt trªn 50%.

0,8mm, trøng tr−¬ng n−íc to kho¶ng 0,8 - 1,1mm, trøng næi tù do.

- Thøc ¨n cho c¸: M−êi ngμy ®Çu cho ¨n lßng

®á trøng vÞt luéc t¸n nhuyÔn vμ bét ®Ëu nμnh pha

- Êp trøng ë x«, thau, chËu cã n−íc s©u 20 -

30cm, mËt ®é trøng Êp 3.000 trøng/lÝt n−íc, n−íc lo·ng nÊu chÝn, sè l−îng mét trøng vÞt vμ 10g bét tÜnh, thay n−íc ngμy hai lÇn, th−êng xuyªn vít bá

®Ëu nμnh cho 1 - 2 v¹n c¸ bét/ngμy. Ngμy cho ¨n trøng ung ra.

bèn lÇn. Sau ®ã cho c¸ ¨n c¸m 30%, bét ®Ëu nμnh

- Sau 60 giê trøng në, chuyÓn c¸ bét xuèng 30%, bét c¸ 40%. KhÈu phÇn thøc ¨n, khëi ®iÓm ao −¬ng.

cho ¨n 100g/v¹n c¸/ngμy, sau ®ã tïy kh¶ n¨ng b¾t måi cña c¸ mμ t¨ng hoÆc gi¶m khÈu phÇn cho ¨n,

* ¦¬ng c¸ bét thμnh c¸ gièng:

87

88

https://thuviensach.vn

nh−ng khi cçã c¬ quan h« hÊp phô (20 ngμy lÊy n−íc míi vμo, x¶ n−íc bÈn ra. Béng ph¶i cã

−¬ng) nªn t¨ng l−îng thøc ¨n vμ ph©n bãn ®Ó

l−íi bÞt chèng c¸ d÷ vμo ¨n c¸ r« ®ång vμ c¸ khç n−íc ao cã mμu xanh lçhuèi non. Do c¸ r« ®ång vμo tranh ¨n víi c¸ r« ®ång. §Ó gi÷ n−íc cÇn thiÕt bét gièng ¨n thøc ¨n l¬ löng trong n−íc lμ chñ cã thÓ dïng bao nilon, bao xim¨ng bÞt ®Çu béng yÕu, nªn thøc ¨n ph¶i ®−îc nÊu chÝn vμ hßa tan khi ®· cho n−íc vμo ao.

vμo trong n−íc vμ r¶i ®Òu trªn mÆt ao.

- Ao ®−îc c¶i t¹o nh− cç ao nu«i c¸ khç: Dän c©y cá, vÐt s×nh bïn, x¶m chÆt cç hang méi, bãn

- Thêi gian −¬ng cçÇn diÖt bä g¹o, kh«ng ®Ó Õch v«i vμ ph©n chuång t¹o thøc ¨n tù nhiªn cho c¸.

nh¸i, nßng näc vμ cç ®éng vËt khç vμo ¨n cçon.

§¾p bê cao h¬n møc n−íc cao nhÊt 0,5m, n¬i bê

- CÊp thªm n−íc vμo ao khi n−íc ao hao hôt, thÊp, n¬i xung yÕu, ®Ëp n−íc,... dïng l−íi ch¾n kü hoÆc bÞ bÈn.

tr−íc khi n−íc ngËp, l−íi cao so víi mÆt ®Êt mùc

- CÇn ®iÒu chØnh l−îng thøc ¨n cÇn thiÕt ®Ó

n−íc ngËp 0,5m, l−íi g¾n chÆt vμo ®Êt, cã trô kÒm c¸ lín ®Òu, kh«ng ¨n thÞt lÉn nhau.

l−íi. Th−êng sö dông l−íi c−íc ®Ó ng¨n c¸. Cho

- Theo dâi ho¹t ®éng cña c¸, t¨ng tr−ëng cña c¸.

n−íc vμo ao tr−íc khi th¶ c¸ 5 - 7 ngμy, møc n−íc

- C¸ gièng cì 300 - 500 con/kg ®−îc ®¸nh b¾t 1m - 1,5m.

nhÑ nhμng b»ng kÐo l−íi, cho c¸ vμo vÌo chøa nÕu

4.1. Gièng c¸ nu«i

chuyÓn ®i xa, chuyÓn nhanh ®Õn n¬i nu«i c¸ r«

®ång th−¬ng phÈm. C¸ r« ®ång gièng ®−îc chuyÓn

+ Cì c¸ r« ®ång gièng: 300 - 500 con/kg. C¸

b»ng bao nilon, cã n−íc vμ b¬m d−ìng khÝ, bao

®Òu cì, kháe m¹nh, kh«ng bÞ x©y x¸t, mÊt nhít.

60 x 90 chøa ®−îc 1.500 – 3.000 con.

C¸ yÕu ®−îc nhèt nu«i riªng khi thËt kháe m¹nh míi nu«i chung. MËt ®é nu«i 10 con/m2 n¬i cã thøc 4. Nu«i c¸ r« ®ång th−¬ng phÈm

¨n ®ñ, n−íc tèt, nu«i tèt mËt ®é nu«i 20 - 30 -

Nu«i c¸ t¹i ao

50con/m2.

- DiÖn tÝch ao m−¬ng nu«i c¸ r« ®ång tõ 100 -

+ Cã thÓ th¶ ghÐp c¸ h−¬ng gièng víi c¸ mÌ

2.000m2 møc n−íc ao s©u trung b×nh 1,5m, ao tr¾ng (1 con/5 - 10m2) ®Ó tËn dông thøc ¨n r¬i rít nu«i liÒn víi nguån n−íc kh«ng bÞ nhiÔm cç chÊt vμ lμm s¹ch m«i tr−êng n−íc, kh«ng ®−îc th¶ c¸

®éc n«ng d−îc suèt thêi gian nu«i. Ao cã béng cÊp mÌ vinh, chÐp, trª phi tranh måi ¨n cña c¸ r«

vμ tho¸t n−íc cμng tèt, tèi thiÓu cã mét béng ®Ó

®ång, gi¸ b¸n thÊp.

89

90

https://thuviensach.vn

nh−ng khi cçã c¬ quan h« hÊp phô (20 ngμy lÊy n−íc míi vμo, x¶ n−íc bÈn ra. Béng ph¶i cã

−¬ng) nªn t¨ng l−îng thøc ¨n vμ ph©n bãn ®Ó

l−íi bÞt chèng c¸ d÷ vμo ¨n c¸ r« ®ång vμ c¸ khç n−íc ao cã mμu xanh lçhuèi non. Do c¸ r« ®ång vμo tranh ¨n víi c¸ r« ®ång. §Ó gi÷ n−íc cÇn thiÕt bét gièng ¨n thøc ¨n l¬ löng trong n−íc lμ chñ cã thÓ dïng bao nilon, bao xim¨ng bÞt ®Çu béng yÕu, nªn thøc ¨n ph¶i ®−îc nÊu chÝn vμ hßa tan khi ®· cho n−íc vμo ao.

vμo trong n−íc vμ r¶i ®Òu trªn mÆt ao.

- Ao ®−îc c¶i t¹o nh− cç ao nu«i c¸ khç: Dän c©y cá, vÐt s×nh bïn, x¶m chÆt cç hang méi, bãn

- Thêi gian −¬ng cçÇn diÖt bä g¹o, kh«ng ®Ó Õch v«i vμ ph©n chuång t¹o thøc ¨n tù nhiªn cho c¸.

nh¸i, nßng näc vμ cç ®éng vËt khç vμo ¨n cçon.

§¾p bê cao h¬n møc n−íc cao nhÊt 0,5m, n¬i bê

- CÊp thªm n−íc vμo ao khi n−íc ao hao hôt, thÊp, n¬i xung yÕu, ®Ëp n−íc,... dïng l−íi ch¾n kü hoÆc bÞ bÈn.

tr−íc khi n−íc ngËp, l−íi cao so víi mÆt ®Êt mùc

- CÇn ®iÒu chØnh l−îng thøc ¨n cÇn thiÕt ®Ó

n−íc ngËp 0,5m, l−íi g¾n chÆt vμo ®Êt, cã trô kÒm c¸ lín ®Òu, kh«ng ¨n thÞt lÉn nhau.

l−íi. Th−êng sö dông l−íi c−íc ®Ó ng¨n c¸. Cho

- Theo dâi ho¹t ®éng cña c¸, t¨ng tr−ëng cña c¸.

n−íc vμo ao tr−íc khi th¶ c¸ 5 - 7 ngμy, møc n−íc

- C¸ gièng cì 300 - 500 con/kg ®−îc ®¸nh b¾t 1m - 1,5m.

nhÑ nhμng b»ng kÐo l−íi, cho c¸ vμo vÌo chøa nÕu

4.1. Gièng c¸ nu«i

chuyÓn ®i xa, chuyÓn nhanh ®Õn n¬i nu«i c¸ r«

®ång th−¬ng phÈm. C¸ r« ®ång gièng ®−îc chuyÓn

+ Cì c¸ r« ®ång gièng: 300 - 500 con/kg. C¸

b»ng bao nilon, cã n−íc vμ b¬m d−ìng khÝ, bao

®Òu cì, kháe m¹nh, kh«ng bÞ x©y x¸t, mÊt nhít.

60 x 90 chøa ®−îc 1.500 – 3.000 con.

C¸ yÕu ®−îc nhèt nu«i riªng khi thËt kháe m¹nh míi nu«i chung. MËt ®é nu«i 10 con/m2 n¬i cã thøc 4. Nu«i c¸ r« ®ång th−¬ng phÈm

¨n ®ñ, n−íc tèt, nu«i tèt mËt ®é nu«i 20 - 30 -

Nu«i c¸ t¹i ao

50con/m2.

- DiÖn tÝch ao m−¬ng nu«i c¸ r« ®ång tõ 100 -

+ Cã thÓ th¶ ghÐp c¸ h−¬ng gièng víi c¸ mÌ

2.000m2 møc n−íc ao s©u trung b×nh 1,5m, ao tr¾ng (1 con/5 - 10m2) ®Ó tËn dông thøc ¨n r¬i rít nu«i liÒn víi nguån n−íc kh«ng bÞ nhiÔm cç chÊt vμ lμm s¹ch m«i tr−êng n−íc, kh«ng ®−îc th¶ c¸

®éc n«ng d−îc suèt thêi gian nu«i. Ao cã béng cÊp mÌ vinh, chÐp, trª phi tranh måi ¨n cña c¸ r«

vμ tho¸t n−íc cμng tèt, tèi thiÓu cã mét béng ®Ó

®ång, gi¸ b¸n thÊp.

89

90

https://thuviensach.vn

4.2. Thøc ¨n cho c¸

- Cho c¸ ¨n: c¸ r« ®ång lóc cßn nhá ch−a ph©n

+ T¹o nguån thøc ¨n tù nhiªn trong vïng n−íc

®μn, cho c¸ ¨n b»ng sμn treo ë ®Çu ao, c¸ vμo sμn cho c¸.

¨n, kho¶ng 50 - 80m2 cã mét sμn. Khi c¸ lín, dïng

+ Cã thÓ sö dông ph©n heo, gμ, cót cho c¸ ¨n sμn th× c¸ lín vμo ¨n tr−íc, c¸ nhá vμo ¨n sau, c¸

trùc tiÕp (cÇn l−u ý kh«ng ®Ó n−íc ®¸i heo xuèng lín kh«ng ®Òu, nªn r¶i thøc ¨n ®Òu ao cho c¸ ¨n ao nu«i). Ao n«i cã diÖn tÝch 500 - 1.000m2, cã thÓ

®Ó c¸ lín nhá ®Òu ®−îc ¨n. Tû lÖ cho ¨n 3 - 5%

sö dông ph©n heo cña 10 - 20 con lμm thøc ¨n c¬

träng l−îng c¸, ngμy cho ¨n 1 - 2 lÇn. Cho c¸ r«

b¶n cho c¸, bæ sung thªm thøc ¨n nh©n t¹o. Tïy

®ång ¨n thøc ¨n hoÆc lóa hoÆc ®Ëu nμnh rang thùc tÕ søc ¨n cña c¸ mμ t¨ng hoÆc gi¶m l−îng vμng, th¬m, trén thªm dÇu dõa.

thøc ¨n. Tr−íc khi thu ho¹ch 2 - 3 th¸ng, ng−ng cho c¸ ¨n ph©n heo, mμ cho c¸ ¨n b»ng thøc ¨n

4.3. Qu¶n lý ch¨m sãc c¸ nu«i

chÕ biÕn ®Ó c¸ s¹ch, bÐo. Thøc ¨n chÕ biÕn 3 - 5%

- Gi÷ m«i tr−êng n−íc nu«i mμu xanh lçhuèi träng l−îng c¸, tïy søc c¸ ¨n mμ t¨ng gi¶m.

non. NÕu n−íc cã mμu sËm vμ mïi h«i ph¶i thay

- Cho c¸ ¨n b»ng thøc ¨n chÕ biÕn: bét ®Çu n−íc ngay. Trung b×nh 7 - 15 ngμy nªn thay n−íc t«m, phô phÕ liÖu nhμ m¸y chÕ biÕn c¸ t«m vμ gia mét lÇn, nÕu n−íc ao nu«i vÉn tèt th× khi n−íc bÈn sóc, bét c¸, ruèc, èc, c¸ t¹p, bét ®Ëu nμnh,... tû lÖ

míi thay. Thay n−íc míi cã lîi cho c¸ nu«i, song c¸

t¹p vμo nhiÒu sÏ tranh måi ¨n cña c¸ nu«i.

®¹m 30% + c¸m mÞn vμ xç ®Ëu nμnh 60% + tÊm 7% + bét l¸ gßn 3% + vitamin, premit.

- KiÓm tra thøc ¨n cña c¸ thõa hay thiÕu b»ng cçh xem cçã thøc ¨n trong bông kh«ng vμ thøc ChÕ biÕn thøc ¨n: thøc ¨n th« (c¸ t¹p, cua,

¨n cßn l¹i ë sμn ¨n sau 2 giê. NÕu ruét c¸ kh«ng cã èc,...) ®−îc nghiÒn nhá. NÊu ch¸o tÊm víi bét c¸

thøc ¨n, mμ thøc ¨n cßn nhiÒu ë sμn lμ thøc ¨n cho nhõ, cho bét l¸ gßn vμo, nÕu cã xç ®Ëu nμnh kh«ng thÝch hîp, ph¶i thay ®æi thøc ¨n, hoÆc xem nÊu riªng, trén c¸m vμ vitamin vμo thøc ¨n, võa c¸ ¨n yÕu v× lý do g×: n−íc bÈn th× thay n−íc, thiÕu kh«, ®Æc, dÎo. Cã thÓ cho 10% rau muèng ®· th¸i

®¹m th× t¨ng ®¹m, cã ®¹m mμ ¨n yÕu t¨ng nhá vμ nÊu mÒm nhõ trén lÉn víi thøc ¨n trªn.

vitamin C, premit vμo thøc ¨n vμ xem cçã bÖnh Thøc ¨n cã ®é ®¹m cμng cao c¸ lín cμng nhanh, tõ hay kh«ng ®Ó xö lý kÞp thêi.

c¸ gièng lªn c¸ th−¬ng phÈm 7 - 15 con/kg trong

- KiÓm tra béng bê, l−íi béng, l−íi bao n¬i bèn th¸ng.

xung yÕu khi m−a lò. NÕu kh«ng cã ®iÒu kiÖn bao 91

92

https://thuviensach.vn

4.2. Thøc ¨n cho c¸

- Cho c¸ ¨n: c¸ r« ®ång lóc cßn nhá ch−a ph©n

+ T¹o nguån thøc ¨n tù nhiªn trong vïng n−íc

®μn, cho c¸ ¨n b»ng sμn treo ë ®Çu ao, c¸ vμo sμn cho c¸.

¨n, kho¶ng 50 - 80m2 cã mét sμn. Khi c¸ lín, dïng

+ Cã thÓ sö dông ph©n heo, gμ, cót cho c¸ ¨n sμn th× c¸ lín vμo ¨n tr−íc, c¸ nhá vμo ¨n sau, c¸

trùc tiÕp (cÇn l−u ý kh«ng ®Ó n−íc ®¸i heo xuèng lín kh«ng ®Òu, nªn r¶i thøc ¨n ®Òu ao cho c¸ ¨n ao nu«i). Ao n«i cã diÖn tÝch 500 - 1.000m2, cã thÓ

®Ó c¸ lín nhá ®Òu ®−îc ¨n. Tû lÖ cho ¨n 3 - 5%

sö dông ph©n heo cña 10 - 20 con lμm thøc ¨n c¬

träng l−îng c¸, ngμy cho ¨n 1 - 2 lÇn. Cho c¸ r«

b¶n cho c¸, bæ sung thªm thøc ¨n nh©n t¹o. Tïy

®ång ¨n thøc ¨n hoÆc lóa hoÆc ®Ëu nμnh rang thùc tÕ søc ¨n cña c¸ mμ t¨ng hoÆc gi¶m l−îng vμng, th¬m, trén thªm dÇu dõa.

thøc ¨n. Tr−íc khi thu ho¹ch 2 - 3 th¸ng, ng−ng cho c¸ ¨n ph©n heo, mμ cho c¸ ¨n b»ng thøc ¨n

4.3. Qu¶n lý ch¨m sãc c¸ nu«i

chÕ biÕn ®Ó c¸ s¹ch, bÐo. Thøc ¨n chÕ biÕn 3 - 5%

- Gi÷ m«i tr−êng n−íc nu«i mμu xanh lçhuèi träng l−îng c¸, tïy søc c¸ ¨n mμ t¨ng gi¶m.

non. NÕu n−íc cã mμu sËm vμ mïi h«i ph¶i thay

- Cho c¸ ¨n b»ng thøc ¨n chÕ biÕn: bét ®Çu n−íc ngay. Trung b×nh 7 - 15 ngμy nªn thay n−íc t«m, phô phÕ liÖu nhμ m¸y chÕ biÕn c¸ t«m vμ gia mét lÇn, nÕu n−íc ao nu«i vÉn tèt th× khi n−íc bÈn sóc, bét c¸, ruèc, èc, c¸ t¹p, bét ®Ëu nμnh,... tû lÖ

míi thay. Thay n−íc míi cã lîi cho c¸ nu«i, song c¸

t¹p vμo nhiÒu sÏ tranh måi ¨n cña c¸ nu«i.

®¹m 30% + c¸m mÞn vμ xç ®Ëu nμnh 60% + tÊm 7% + bét l¸ gßn 3% + vitamin, premit.

- KiÓm tra thøc ¨n cña c¸ thõa hay thiÕu b»ng cçh xem cçã thøc ¨n trong bông kh«ng vμ thøc ChÕ biÕn thøc ¨n: thøc ¨n th« (c¸ t¹p, cua,

¨n cßn l¹i ë sμn ¨n sau 2 giê. NÕu ruét c¸ kh«ng cã èc,...) ®−îc nghiÒn nhá. NÊu ch¸o tÊm víi bét c¸

thøc ¨n, mμ thøc ¨n cßn nhiÒu ë sμn lμ thøc ¨n cho nhõ, cho bét l¸ gßn vμo, nÕu cã xç ®Ëu nμnh kh«ng thÝch hîp, ph¶i thay ®æi thøc ¨n, hoÆc xem nÊu riªng, trén c¸m vμ vitamin vμo thøc ¨n, võa c¸ ¨n yÕu v× lý do g×: n−íc bÈn th× thay n−íc, thiÕu kh«, ®Æc, dÎo. Cã thÓ cho 10% rau muèng ®· th¸i

®¹m th× t¨ng ®¹m, cã ®¹m mμ ¨n yÕu t¨ng nhá vμ nÊu mÒm nhõ trén lÉn víi thøc ¨n trªn.

vitamin C, premit vμo thøc ¨n vμ xem cçã bÖnh Thøc ¨n cã ®é ®¹m cμng cao c¸ lín cμng nhanh, tõ hay kh«ng ®Ó xö lý kÞp thêi.

c¸ gièng lªn c¸ th−¬ng phÈm 7 - 15 con/kg trong

- KiÓm tra béng bê, l−íi béng, l−íi bao n¬i bèn th¸ng.

xung yÕu khi m−a lò. NÕu kh«ng cã ®iÒu kiÖn bao 91

92

https://thuviensach.vn

l−íi n¬i xung yÕu, cã thÓ trång c©y s¶ thμnh nhiÒu

+ Nu«i ë rõng trμm: C¸ r« ®ång 0,3 - 0,7

líp ë bê nμy.

con/m2. Nu«i ghÐp víi c¸ sÆt r»n, trª vμng, th¸t l¸t

- Trong thêi gian nu«i, c¸ ph©n ®μn, c¸ lín th×

vμ c¸ lãc cïng cì 0,5 - 1 con/m2 mÆt n−íc.

lín nhanh, c¸ nhá chËm lín v× kh«ng ®−îc ¨n ®Òu.

+ Nu«i ë s«ng côt: C¸ r« ®ång 5 - 10 con/m2 vμ

CÇn kiÓm tra sau 4 - 6 th¸ng nu«i, dïng l−íi kÐo ghÐp c¸ sÆt r»n, c¸ h−êng, mÌ tr¾ng.

b¾t c¸ lín cho vμo ao nu«i vç riªng ®Ó ®−a ra thÞ

5.3. Qu¶n lý ch¨m sãc c¸ nu«i:

tr−êng. C¸ nhá cßn l¹i tiÕp tôc nu«i vμ cçã ph©n

®μn nu«i riªng.

T−¬ng tù nh− ë ao nu«i.

5. Nu«i c¸ r« ®ång ë ruéng lóa, rõng 6. Thu ho¹ch c¸ nu«i

trμm, s«ng côt

C¸ nu«i 4 - 5 th¸ng ®¹t 60 - 100g/con, 6 - 9

5.1. ChuÈn bÞ n¬i nu«i

th¸ng ®¹t 100 - 150g/con. Chän thêi ®iÓm thÞ

tr−êng Ýt cç lo¹i c¸ khç, thu ho¹ch c¸ r« ®ång sÏ

Ruéng lóa rõng trμm th× cã m−¬ng trong, bê b¸n ®−îc gi¸. Tr−íc khi thu ho¹ch hai th¸ng cÇn bao quanh, bê cÇn cao h¬n mùc n−íc cao nhÊt t¨ng c−êng cho c¸ ¨n ®ñ l−îng vμ chÊt, thay n−íc 0,5m. N¬i xung yÕu: ®Ëp cã béng, n−íc ra vμo, lung tròng nèi liÒn víi nhau ng¨n cçh b»ng bê, s¹ch vμo ao. Dïng l−íi b¾t c¸ lín, c¸ nhá ®Ó l¹i n¬i thÊp,... CÇn cã l−íi ch¾n hoÆc trång s¶ dÇy ®Ó

nu«i tiÕp. CÇn theo dâi ghi chÐp hμng ngμy ®Ó rót h¹n chÕ c¸ ®i. NÕu nu«i ë kªnh r¹ch, s«ng côt, kinh nghiÖm.

xung quanh cã bê bao, lßng kªnh dïng l−íi ch¾n 7. Kinh nghiÖm s¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång kü. N¬i nu«i ®−îc c¶i t¹o, nhÊt lμ diÖt cç loμi ®Þch h¹i cña c¸ r« ®ång nh− c¸ lãc, l−¬n, r¾n, r¸i c¸,...

7.1. Chän c¸ bè mÑ

5.2. Gièng nu«i

Nªn chän cì c¸ 30 - 70g hoÆc lín h¬n, cã c¬ thÓ

hoμn chØnh, kh«ng bÞ dÞ tËt, dÞ h×nh. Cçã nguån Gièng c¸ r« ®ång nªn th¶ cì lín 200 - 300 con/kg.

gèc tõ tù nhiªn hoÆc tõ nguån c¸ nu«i trong ao.

+ Th−êng nu«i ghÐp c¸ r« ®ång víi cç lo¹i c¸

khç nu«i ë ruéng lóa: mÌ vinh, sÆt r»n, mÌ tr¾ng, C¸ ®ùc th−êng nhá h¬n cç¸i vμ cã th©n dμi, tr«i, chÐp 70 - 80%, c¸ r« ®ång 20 - 30%. MËt ®é cçç¸i cã bông lín vμ cã tû lÖ chiÒu dμi th©n trªn nu«i 1 - 3 con/m2.

chiÒu cao lín h¬n c¸ ®ùc.

93

94

https://thuviensach.vn

l−íi n¬i xung yÕu, cã thÓ trång c©y s¶ thμnh nhiÒu

+ Nu«i ë rõng trμm: C¸ r« ®ång 0,3 - 0,7

líp ë bê nμy.

con/m2. Nu«i ghÐp víi c¸ sÆt r»n, trª vμng, th¸t l¸t

- Trong thêi gian nu«i, c¸ ph©n ®μn, c¸ lín th×

vμ c¸ lãc cïng cì 0,5 - 1 con/m2 mÆt n−íc.

lín nhanh, c¸ nhá chËm lín v× kh«ng ®−îc ¨n ®Òu.

+ Nu«i ë s«ng côt: C¸ r« ®ång 5 - 10 con/m2 vμ

CÇn kiÓm tra sau 4 - 6 th¸ng nu«i, dïng l−íi kÐo ghÐp c¸ sÆt r»n, c¸ h−êng, mÌ tr¾ng.

b¾t c¸ lín cho vμo ao nu«i vç riªng ®Ó ®−a ra thÞ

5.3. Qu¶n lý ch¨m sãc c¸ nu«i:

tr−êng. C¸ nhá cßn l¹i tiÕp tôc nu«i vμ cçã ph©n

®μn nu«i riªng.

T−¬ng tù nh− ë ao nu«i.

5. Nu«i c¸ r« ®ång ë ruéng lóa, rõng 6. Thu ho¹ch c¸ nu«i

trμm, s«ng côt

C¸ nu«i 4 - 5 th¸ng ®¹t 60 - 100g/con, 6 - 9

5.1. ChuÈn bÞ n¬i nu«i

th¸ng ®¹t 100 - 150g/con. Chän thêi ®iÓm thÞ

tr−êng Ýt cç lo¹i c¸ khç, thu ho¹ch c¸ r« ®ång sÏ

Ruéng lóa rõng trμm th× cã m−¬ng trong, bê b¸n ®−îc gi¸. Tr−íc khi thu ho¹ch hai th¸ng cÇn bao quanh, bê cÇn cao h¬n mùc n−íc cao nhÊt t¨ng c−êng cho c¸ ¨n ®ñ l−îng vμ chÊt, thay n−íc 0,5m. N¬i xung yÕu: ®Ëp cã béng, n−íc ra vμo, lung tròng nèi liÒn víi nhau ng¨n cçh b»ng bê, s¹ch vμo ao. Dïng l−íi b¾t c¸ lín, c¸ nhá ®Ó l¹i n¬i thÊp,... CÇn cã l−íi ch¾n hoÆc trång s¶ dÇy ®Ó

nu«i tiÕp. CÇn theo dâi ghi chÐp hμng ngμy ®Ó rót h¹n chÕ c¸ ®i. NÕu nu«i ë kªnh r¹ch, s«ng côt, kinh nghiÖm.

xung quanh cã bê bao, lßng kªnh dïng l−íi ch¾n 7. Kinh nghiÖm s¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång kü. N¬i nu«i ®−îc c¶i t¹o, nhÊt lμ diÖt cç loμi ®Þch h¹i cña c¸ r« ®ång nh− c¸ lãc, l−¬n, r¾n, r¸i c¸,...

7.1. Chän c¸ bè mÑ

5.2. Gièng nu«i

Nªn chän cì c¸ 30 - 70g hoÆc lín h¬n, cã c¬ thÓ

hoμn chØnh, kh«ng bÞ dÞ tËt, dÞ h×nh. Cçã nguån Gièng c¸ r« ®ång nªn th¶ cì lín 200 - 300 con/kg.

gèc tõ tù nhiªn hoÆc tõ nguån c¸ nu«i trong ao.

+ Th−êng nu«i ghÐp c¸ r« ®ång víi cç lo¹i c¸

khç nu«i ë ruéng lóa: mÌ vinh, sÆt r»n, mÌ tr¾ng, C¸ ®ùc th−êng nhá h¬n cç¸i vμ cã th©n dμi, tr«i, chÐp 70 - 80%, c¸ r« ®ång 20 - 30%. MËt ®é cçç¸i cã bông lín vμ cã tû lÖ chiÒu dμi th©n trªn nu«i 1 - 3 con/m2.

chiÒu cao lín h¬n c¸ ®ùc.

93

94

https://thuviensach.vn

7.2. Nu«i vç c¸ bè mÑ

C¸ b¾t ®Çu ®Î sau khi tiªm kÝch dôc tè 6 - 8 giê.

Thêi gian ®Î kÐo dμi 2 - 3 giê. Vμo chÝnh vô (th¸ng Ao nu«i vç: nªn dïng ao cã diÖn tÝch 200 -

5 - 7) tû lÖ c¸ ®Î ®¹t 96 - 100%, tû lÖ thô tinh ®¹t 500m2, møc n−íc s©u 0,8 - 1m.

82-93%, tû lÖ në 87 - 98%.

MËt ®é nu«i vç c¸ vμ tû lÖ ®ùc c¸i: Cø 1m2 ao nu«i vç 4 - 6 con c¸ bè mÑ. GhÐp hai c¸ ®ùc víi

7.3. Êp trøng

mét cç¸i.

Sau khi c¸ ®Î, trøng ®−îc vít nhÑ nhμng Mïa vô: b¾t ®Çu nu«i vç tõ th¸ng 12 n¨m tr−íc.

chuyÓn vμo chËu nhùa ®Ó Êp. ChËu nhùa cã ®−êng Cho c¸ ¨n vμ qu¶n lý ao: cø 10kg c¸ bè mÑ mçi kÝnh 50cm, møc n−íc trong chËu lμ 15cm. Mçi ngμy cho ¨n 0,2kg thøc ¨n hçn hîp (gåm 25% c¸m, chËu cã thÓ Êp ®−îc 50.000 trøng mμ kh«ng cÇn 25% ruèc vμ 50% bét c¸). Th−êng xuyªn quan s¸t ph¶i sôc khÝ.

mμu n−íc vμ ho¹t ®éng cña c¸. Sau khi nu«i vç c¸

Sau khi trøng në thμnh c¸ bét ®−îc 2 - 3 ngμy bè mÑ hai th¸ng cã thÓ chän cçho sinh s¶n.

tuæi th× chuyÓn c¸ bét ra ngoμi ao −¬ng.

Cho c¸ ®Î nh©n t¹o: cã thÓ sö dông bÓ xim¨ng, bÓ

nhùa, lu sμnh, bÓ b¹t... Tïy sè l−îng cçho ®Î nhiÒu

7.4. ¦¬ng c¸ bét thμnh c¸ gièng

hay Ýt mμ chän bÓ cã diÖn tÝch 10 - 20m2.

DiÖn tÝch ao −¬ng: 500 - 1.000m2.

Gi÷ mùc n−íc trong bÓ tõ 0,4 - 0,8m.

ChuÈn bÞ ao −¬ng: th¸o c¹n ao vμ ph¬i ®¸y. Cø Chän c¸ bè mÑ thμnh thôc: chän nh÷ng cç¸i 100m2 ao −¬ng bãn 10kg v«i ®Ó diÖt t¹p, trõ mÇm cã bông to, mÒm vμ nh÷ng con c¸ ®ùc kháe m¹nh, bÖnh vμ bãn lãt 25 - 30kg ph©n chuång.

linh ho¹t ®Ó cho ®Î.

LÊy n−íc vμo ao qua l−íi läc tr−íc khi th¶ c¸

Tiªm kÝch dôc tè: Tiªm cho 1kg cç¸i mét bét 1 - 2 ngμy. C¸ bét ®−îc −¬ng trong ao víi mËt trong hai lo¹i kÝch dôc tè víi liÒu l−îng nh− sau: 1

®é 400 - 600 con/m2.

èng LRHa 0,2mg + 2 viªn DOM (hoÆc Motilium) Cho c¸ ¨n: trong 10 ngμy ®Çu tiªn: cø 100.000

hoÆc 2.000 - 2.500 ®¬n vÞ HCG. Còng tiªm cho cç¸ bét mçi ngμy cho ¨n 5 lßng ®á trøng vÞt bãp

®ùc mét trong hai lo¹i thuèc trªn nh−ng víi liÒu nhuyÔn vμ 400g bét ®Ëu nμnh rang xay nhuyÔn.

Hßa thøc ¨n víi n−íc, t¹t cho c¸ ¨n hai lÇn/ngμy.

l−îng chØ b»ng 1/2 cña cç¸i. Tiªm thuèc vμo gèc v©y cña ngùc c¸. Sau khi tiªm kÝch dôc tè th¶

Tõ ngμy thø 11 ®Õn ngμy thø 20, cø 100.000

c¸ bét mçi ngμy cho ¨n 300g bét ®Ëu nμnh, 300g ghÐp hai c¸ ®ùc víi mét cç¸i vμo bÓ ®Î.

95

96

https://thuviensach.vn

7.2. Nu«i vç c¸ bè mÑ

C¸ b¾t ®Çu ®Î sau khi tiªm kÝch dôc tè 6 - 8 giê.

Thêi gian ®Î kÐo dμi 2 - 3 giê. Vμo chÝnh vô (th¸ng Ao nu«i vç: nªn dïng ao cã diÖn tÝch 200 -

5 - 7) tû lÖ c¸ ®Î ®¹t 96 - 100%, tû lÖ thô tinh ®¹t 500m2, møc n−íc s©u 0,8 - 1m.

82-93%, tû lÖ në 87 - 98%.

MËt ®é nu«i vç c¸ vμ tû lÖ ®ùc c¸i: Cø 1m2 ao nu«i vç 4 - 6 con c¸ bè mÑ. GhÐp hai c¸ ®ùc víi

7.3. Êp trøng

mét cç¸i.

Sau khi c¸ ®Î, trøng ®−îc vít nhÑ nhμng Mïa vô: b¾t ®Çu nu«i vç tõ th¸ng 12 n¨m tr−íc.

chuyÓn vμo chËu nhùa ®Ó Êp. ChËu nhùa cã ®−êng Cho c¸ ¨n vμ qu¶n lý ao: cø 10kg c¸ bè mÑ mçi kÝnh 50cm, møc n−íc trong chËu lμ 15cm. Mçi ngμy cho ¨n 0,2kg thøc ¨n hçn hîp (gåm 25% c¸m, chËu cã thÓ Êp ®−îc 50.000 trøng mμ kh«ng cÇn 25% ruèc vμ 50% bét c¸). Th−êng xuyªn quan s¸t ph¶i sôc khÝ.

mμu n−íc vμ ho¹t ®éng cña c¸. Sau khi nu«i vç c¸

Sau khi trøng në thμnh c¸ bét ®−îc 2 - 3 ngμy bè mÑ hai th¸ng cã thÓ chän cçho sinh s¶n.

tuæi th× chuyÓn c¸ bét ra ngoμi ao −¬ng.

Cho c¸ ®Î nh©n t¹o: cã thÓ sö dông bÓ xim¨ng, bÓ

nhùa, lu sμnh, bÓ b¹t... Tïy sè l−îng cçho ®Î nhiÒu

7.4. ¦¬ng c¸ bét thμnh c¸ gièng

hay Ýt mμ chän bÓ cã diÖn tÝch 10 - 20m2.

DiÖn tÝch ao −¬ng: 500 - 1.000m2.

Gi÷ mùc n−íc trong bÓ tõ 0,4 - 0,8m.

ChuÈn bÞ ao −¬ng: th¸o c¹n ao vμ ph¬i ®¸y. Cø Chän c¸ bè mÑ thμnh thôc: chän nh÷ng cç¸i 100m2 ao −¬ng bãn 10kg v«i ®Ó diÖt t¹p, trõ mÇm cã bông to, mÒm vμ nh÷ng con c¸ ®ùc kháe m¹nh, bÖnh vμ bãn lãt 25 - 30kg ph©n chuång.

linh ho¹t ®Ó cho ®Î.

LÊy n−íc vμo ao qua l−íi läc tr−íc khi th¶ c¸

Tiªm kÝch dôc tè: Tiªm cho 1kg cç¸i mét bét 1 - 2 ngμy. C¸ bét ®−îc −¬ng trong ao víi mËt trong hai lo¹i kÝch dôc tè víi liÒu l−îng nh− sau: 1

®é 400 - 600 con/m2.

èng LRHa 0,2mg + 2 viªn DOM (hoÆc Motilium) Cho c¸ ¨n: trong 10 ngμy ®Çu tiªn: cø 100.000

hoÆc 2.000 - 2.500 ®¬n vÞ HCG. Còng tiªm cho cç¸ bét mçi ngμy cho ¨n 5 lßng ®á trøng vÞt bãp

®ùc mét trong hai lo¹i thuèc trªn nh−ng víi liÒu nhuyÔn vμ 400g bét ®Ëu nμnh rang xay nhuyÔn.

Hßa thøc ¨n víi n−íc, t¹t cho c¸ ¨n hai lÇn/ngμy.

l−îng chØ b»ng 1/2 cña cç¸i. Tiªm thuèc vμo gèc v©y cña ngùc c¸. Sau khi tiªm kÝch dôc tè th¶

Tõ ngμy thø 11 ®Õn ngμy thø 20, cø 100.000

c¸ bét mçi ngμy cho ¨n 300g bét ®Ëu nμnh, 300g ghÐp hai c¸ ®ùc víi mét cç¸i vμo bÓ ®Î.

95

96

https://thuviensach.vn

c¸m vμ 300g bét c¸. Thøc ¨n ®−îc trén ®Òu vμ r¶i bïn máng 20 - 30cm, hoÆc bïn nh·o víi cá thμnh kh¾p ao cho c¸ ¨n 2 lÇn/ngμy.

mét líp h÷u c¬ bãn ®¸y ao t¹o ®iÒu kiÖn cho l−¬n Tõ ngμy thø 21 ®Õn ngμy thø 30, mçi ngμy cho

®μo hang lμm æ, sau ®ã lÊy n−íc vμo, møc n−íc

¨n 600g c¸m vμ 600g bét c¸/100.000 c¸ bét. Trén s©u 7 - 15cm, bê ao cao h¬n mùc n−íc 30cm.

®Òu vμ r¶i cho c¸ ¨n.

- Ao ®Êt: chän n¬i ®Êt cøng, ®μo s©u xuèng 20 -

Tõ ngμy 31 ®Õn ngμy thø 40, mçi ngμy cho ¨n 40cm, lÊy ®Êt ®μo ao ®¾p bê cao 40 - 60cm, réng 1,5 - 2kg c¸m vμ bét c¸/100.000 c¸ bét. Thμnh 1m, bê ph¶i nÖn chÆt tõng tÇng líp mét, ®¸y ao phÇn thøc ¨n lμ 50 - 70% c¸m vμ 30 - 50% bét c¸.

sau khi ®μo xong còng ph¶i nÖn vμ lãt chÆt. NÕu cã ®iÒu kiÖn ®¸y ao lãt 1 líp nilon kh¾p ®¸y vμ

KÕt qu¶: sau 50 - 60 ngμy −¬ng, c¸ ®¹t träng t−êng bê rμo phñ mét líp bïn hoÆc trén cá nh−

l−îng trung b×nh 1,5 - 2g, tû lÖ sèng ®¹t 20%.

trªn (20 - 30 cm).

VIII. Kü thuËt nu«i l−¬n

Trong ao cã thÓ th¶ mét Ýt bÌo t©y hoÆc bÌo c¸i lμm n¬i tró Èn cho l−¬n, xung quanh ao trång mét 1. X©y dùng ao nu«i

Ýt c©y cã dμn ®Ó mïa hÌ che m¸t gi¶m bít nhiÖt ®é Nªn chän n¬i cã ®Þa thÕ h¬i cao, h−íng vÒ phÝa n−íc ao.

mÆt trêi, tr¸nh giã b·o, nguån n−íc phong phó, 2. Kü thuËt nu«i

chÊt n−íc tèt, cã ®é chªnh nhÊt ®Þnh ®Ó th¸o n−íc.

H×nh d¸ng kÝch th−íc ao tuú theo quy m« nu«i mμ

2.1. LÊy gièng

quyÕt ®Þnh, ao nhá cã thÓ vμi m2, ao lín 100m2, HiÖn nay chñ yÕu vÉn lμ thu gièng tõ tù nhiªn nh×n chung tõ 10 - 20m2 lμ thÝch hîp, n−íc s©u hoÆc vít l−¬n bét, vít trøng vÒ Êp.

0,7 - 1m, ao ®Êt hoÆc ao xim¨ng ®Òu ®−îc, chØ cÇn n¾m v÷ng nguyªn t¾c phßng tr¸nh l−¬n tr−ên

- Vít l−¬n bét: h»ng n¨m cø ®Õn mïa xu©n khi mÊt, dÔ ®¸nh b¾t, lÊy n−íc vμo vμ th¸o n−íc dÔ.

nhiÖt ®é n−íc lªn trªn 150C, l−¬n con sau khi tró Cã hai kiÓu ao nu«i l−¬n chñ yÕu:

®«ng rÇm ré kÐo nhau ra khái hang ®Ó kiÕm måi, lóc ®ã lμ mïa vít l−¬n con ®em vÒ nu«i. Thao tç

- Ao xim¨ng: bê ao x©y b»ng g¹ch ®¸ tr¸t th−êng tiÕn hμnh vμo chiÒu tèi, cho måi vμo lê, xim¨ng, ®¸y ao tr¸t b»ng ®Êt sÐt trén c¸t v«i.

dïng ®Ìn, ®uèc soi, dïng vît tam giç ®ãn vít ë Cçh ®¸y ao kho¶ng 40cm cã mét lç cèng tho¸t cç m−¬ng, ao, bê cã nhiÒu thùc vËt mäc. NÕu mua n−íc h×nh trßn, miÖng cèng cã thiÕt bÞ ch¾n kh«ng gièng ë cç chî ph¶i chän gièng l−¬n con rÊt cÈn cho l−¬n trèn ®i, ao x©y xong lãt d−íi ®¸y mét líp 97

98

https://thuviensach.vn

c¸m vμ 300g bét c¸. Thøc ¨n ®−îc trén ®Òu vμ r¶i bïn máng 20 - 30cm, hoÆc bïn nh·o víi cá thμnh kh¾p ao cho c¸ ¨n 2 lÇn/ngμy.

mét líp h÷u c¬ bãn ®¸y ao t¹o ®iÒu kiÖn cho l−¬n Tõ ngμy thø 21 ®Õn ngμy thø 30, mçi ngμy cho

®μo hang lμm æ, sau ®ã lÊy n−íc vμo, møc n−íc

¨n 600g c¸m vμ 600g bét c¸/100.000 c¸ bét. Trén s©u 7 - 15cm, bê ao cao h¬n mùc n−íc 30cm.

®Òu vμ r¶i cho c¸ ¨n.

- Ao ®Êt: chän n¬i ®Êt cøng, ®μo s©u xuèng 20 -

Tõ ngμy 31 ®Õn ngμy thø 40, mçi ngμy cho ¨n 40cm, lÊy ®Êt ®μo ao ®¾p bê cao 40 - 60cm, réng 1,5 - 2kg c¸m vμ bét c¸/100.000 c¸ bét. Thμnh 1m, bê ph¶i nÖn chÆt tõng tÇng líp mét, ®¸y ao phÇn thøc ¨n lμ 50 - 70% c¸m vμ 30 - 50% bét c¸.

sau khi ®μo xong còng ph¶i nÖn vμ lãt chÆt. NÕu cã ®iÒu kiÖn ®¸y ao lãt 1 líp nilon kh¾p ®¸y vμ

KÕt qu¶: sau 50 - 60 ngμy −¬ng, c¸ ®¹t träng t−êng bê rμo phñ mét líp bïn hoÆc trén cá nh−

l−îng trung b×nh 1,5 - 2g, tû lÖ sèng ®¹t 20%.

trªn (20 - 30 cm).

VIII. Kü thuËt nu«i l−¬n

Trong ao cã thÓ th¶ mét Ýt bÌo t©y hoÆc bÌo c¸i lμm n¬i tró Èn cho l−¬n, xung quanh ao trång mét 1. X©y dùng ao nu«i

Ýt c©y cã dμn ®Ó mïa hÌ che m¸t gi¶m bít nhiÖt ®é Nªn chän n¬i cã ®Þa thÕ h¬i cao, h−íng vÒ phÝa n−íc ao.

mÆt trêi, tr¸nh giã b·o, nguån n−íc phong phó, 2. Kü thuËt nu«i

chÊt n−íc tèt, cã ®é chªnh nhÊt ®Þnh ®Ó th¸o n−íc.

H×nh d¸ng kÝch th−íc ao tuú theo quy m« nu«i mμ

2.1. LÊy gièng

quyÕt ®Þnh, ao nhá cã thÓ vμi m2, ao lín 100m2, HiÖn nay chñ yÕu vÉn lμ thu gièng tõ tù nhiªn nh×n chung tõ 10 - 20m2 lμ thÝch hîp, n−íc s©u hoÆc vít l−¬n bét, vít trøng vÒ Êp.

0,7 - 1m, ao ®Êt hoÆc ao xim¨ng ®Òu ®−îc, chØ cÇn n¾m v÷ng nguyªn t¾c phßng tr¸nh l−¬n tr−ên

- Vít l−¬n bét: h»ng n¨m cø ®Õn mïa xu©n khi mÊt, dÔ ®¸nh b¾t, lÊy n−íc vμo vμ th¸o n−íc dÔ.

nhiÖt ®é n−íc lªn trªn 150C, l−¬n con sau khi tró Cã hai kiÓu ao nu«i l−¬n chñ yÕu:

®«ng rÇm ré kÐo nhau ra khái hang ®Ó kiÕm måi, lóc ®ã lμ mïa vít l−¬n con ®em vÒ nu«i. Thao tç

- Ao xim¨ng: bê ao x©y b»ng g¹ch ®¸ tr¸t th−êng tiÕn hμnh vμo chiÒu tèi, cho måi vμo lê, xim¨ng, ®¸y ao tr¸t b»ng ®Êt sÐt trén c¸t v«i.

dïng ®Ìn, ®uèc soi, dïng vît tam giç ®ãn vít ë Cçh ®¸y ao kho¶ng 40cm cã mét lç cèng tho¸t cç m−¬ng, ao, bê cã nhiÒu thùc vËt mäc. NÕu mua n−íc h×nh trßn, miÖng cèng cã thiÕt bÞ ch¾n kh«ng gièng ë cç chî ph¶i chän gièng l−¬n con rÊt cÈn cho l−¬n trèn ®i, ao x©y xong lãt d−íi ®¸y mét líp 97

98

https://thuviensach.vn

thËn (mçi kg kho¶ng 30 - 40 con), khoÎ m¹nh, gièng vμi ngμy ch−a véi cho l−¬n ¨n mμ ®Ó nã thÝch kh«ng bÞ th−¬ng, ®Æc biÖt chó ý kh«ng mua l−¬n nghi víi m«i tr−êng míi tõ 3 - 5 ngμy råi míi b¾t bÞ c©u lμm l−¬n gièng.

®Çu cho ¨n. Míi ®Çu cho ¨n giun, sau cho ¨n lÉn víi

- Vít trøng vÒ Êp: mïa hÌ tõ th¸ng 5 - 9 lμ

thøc ¨n hçn hîp ®Õn khi l−¬n ®· quen th× cho ¨n mïa l−¬n sinh s¶n, ng−êi ta ®i t×m nh÷ng n¬i bê hoμn toμn thøc ¨n hçn hîp. L−¬n cã tÝnh lùa chän ruéng, bê m−¬ng, ao, hå n¬i cã nhiÒu c©y cá mäc cã thøc ¨n rÊt cao. Nã ®· ¨n quen mét lo¹i thøc ¨n nμo nh÷ng ®¸m bät khÝ næi lªn, dïng g¸o hay vît cã

®ã muèn ®æi thøc ¨n khç rÊt khã. V× vËy, trong giai m¾c l−íi dμy ®Ó vít cç æ trøng cho vμo thóng cã

®o¹n ®Çu cÇn ph¶i thuÇn d−ìng, cho ¨n cç lo¹i thøc s½n n−íc ®−a vÒ ao Êp. Khi nhiÖt ®é tõ 25 - 300C

¨n dÔ kiÕm, gi¸ rÎ, t¨ng träng nhanh.

sau mét tuÇn trøng në thμnh l−¬n con, vít l−¬n Khi cho l−¬n ¨n ph¶i n¾m v÷ng nguyªn t¾c “4

con ®em ra −¬ng ë ao −¬ng. Thøc ¨n dïng ®Ó nu«i

®Þnh” (®Þnh chÊt, ®Þnh l−îng, ®Þnh thêi gian, ®Þnh lμ lßng ®á trøng gμ luéc chÝn, t¶o, giun Ýt t¬, dßi, vÞ trÝ”. §Þnh chÊt vμ ®Þnh l−îng lμ ph¶i cho ¨n no giun, èc b¨m nhá,..

vμ thøc ¨n ph¶i lu«n t−¬i sèng, tuyÖt ®èi kh«ng cho ¨n thøc ¨n thèi, trong ph¹m vi nhiÖt ®é thÝch

2.2. Nu«i l−¬n thÞt

hîp, nhiÖt ®é cao cho ¨n sè l−îng nhiÒu, ®Çu vô

§Õn mïa xu©n dän tÈy ao ®Ó ®ãn gièng th¶

cho ¨n kho¶ng 3 - 4% träng l−îng l−¬n, gi÷a vô 5 -

nu«i, quy cì gièng lμ 30 - 40 con/kg, ph¶i chän cì 8%. §Þnh thêi gian tøc lμ tõ 15 - 17h chiÒu, sau

®ång ®Òu nhau, kh«ng ®−îc nu«i lÉn con to con khi nã ®· quen cã thÓ cho ¨n sím dÇn vμ tËp nhá ®Ò phßng l−¬n cã thÓ ¨n thÞt lÉn nhau. Thêi thμnh cho ¨n ban ngμy. §Þnh vÞ lμ chç cho ¨n ph¶i gian th¶ cuèi th¸ng 3 ®Çu th¸ng 4. MËt ®é th¶

cè ®Þnh, sμn cho ¨n b»ng gç, ®¸y sμn lμm b»ng ph¶i c¨n cø vμo ®iÒu kiÖn m«i tr−êng vμ tr×nh ®é l−íi s¨m.

qu¶n lý cña ng−êi nu«i mμ quyÕt ®Þnh, th−êng th−êng 80 - 160 con/m2. Tr−íc khi th¶ nu«i dïng

2.4. Qu¶n lý ao nu«i

dung dÞch n−íc muèi t¾m cho l−¬n. Nu«i nh− vËy

- Phßng chÊt n−íc bÞ « nhiÔm: ao nu«i l−¬n cã thÓ ®¹t s¶n l−îng 5 - 10 kg/m2.

yªu cÇu n−íc bÐo, l−u th«ng, s¹ch, hμm l−îng

2.3. Thøc ¨n

«xy trªn 2mg/l. Do bÓ nu«i l−¬n rÊt n«ng chØ cã 10 - 15cm mμ thøc ¨n l¹i giμu ®¹m nªn n−íc rÊt Ngoμi thøc ¨n ®éng vËt ra còng cã thÓ cho ¨n dÔ bÞ nhiÔm bÈn ¶nh h−ëng ®Õn tÝnh b¾t måi vμ

c¸m, b· ®Ëu, cç lo¹i rau qu¶ b¨m vôn. Sau khi th¶

sinh tr−ëng cña l−¬n. Khi n−íc qu¸ bÈn th× nöa 99

100

https://thuviensach.vn

thËn (mçi kg kho¶ng 30 - 40 con), khoÎ m¹nh, gièng vμi ngμy ch−a véi cho l−¬n ¨n mμ ®Ó nã thÝch kh«ng bÞ th−¬ng, ®Æc biÖt chó ý kh«ng mua l−¬n nghi víi m«i tr−êng míi tõ 3 - 5 ngμy råi míi b¾t bÞ c©u lμm l−¬n gièng.

®Çu cho ¨n. Míi ®Çu cho ¨n giun, sau cho ¨n lÉn víi

- Vít trøng vÒ Êp: mïa hÌ tõ th¸ng 5 - 9 lμ

thøc ¨n hçn hîp ®Õn khi l−¬n ®· quen th× cho ¨n mïa l−¬n sinh s¶n, ng−êi ta ®i t×m nh÷ng n¬i bê hoμn toμn thøc ¨n hçn hîp. L−¬n cã tÝnh lùa chän ruéng, bê m−¬ng, ao, hå n¬i cã nhiÒu c©y cá mäc cã thøc ¨n rÊt cao. Nã ®· ¨n quen mét lo¹i thøc ¨n nμo nh÷ng ®¸m bät khÝ næi lªn, dïng g¸o hay vît cã

®ã muèn ®æi thøc ¨n khç rÊt khã. V× vËy, trong giai m¾c l−íi dμy ®Ó vít cç æ trøng cho vμo thóng cã

®o¹n ®Çu cÇn ph¶i thuÇn d−ìng, cho ¨n cç lo¹i thøc s½n n−íc ®−a vÒ ao Êp. Khi nhiÖt ®é tõ 25 - 300C

¨n dÔ kiÕm, gi¸ rÎ, t¨ng träng nhanh.

sau mét tuÇn trøng në thμnh l−¬n con, vít l−¬n Khi cho l−¬n ¨n ph¶i n¾m v÷ng nguyªn t¾c “4

con ®em ra −¬ng ë ao −¬ng. Thøc ¨n dïng ®Ó nu«i

®Þnh” (®Þnh chÊt, ®Þnh l−îng, ®Þnh thêi gian, ®Þnh lμ lßng ®á trøng gμ luéc chÝn, t¶o, giun Ýt t¬, dßi, vÞ trÝ”. §Þnh chÊt vμ ®Þnh l−îng lμ ph¶i cho ¨n no giun, èc b¨m nhá,..

vμ thøc ¨n ph¶i lu«n t−¬i sèng, tuyÖt ®èi kh«ng cho ¨n thøc ¨n thèi, trong ph¹m vi nhiÖt ®é thÝch

2.2. Nu«i l−¬n thÞt

hîp, nhiÖt ®é cao cho ¨n sè l−îng nhiÒu, ®Çu vô

§Õn mïa xu©n dän tÈy ao ®Ó ®ãn gièng th¶

cho ¨n kho¶ng 3 - 4% träng l−îng l−¬n, gi÷a vô 5 -

nu«i, quy cì gièng lμ 30 - 40 con/kg, ph¶i chän cì 8%. §Þnh thêi gian tøc lμ tõ 15 - 17h chiÒu, sau

®ång ®Òu nhau, kh«ng ®−îc nu«i lÉn con to con khi nã ®· quen cã thÓ cho ¨n sím dÇn vμ tËp nhá ®Ò phßng l−¬n cã thÓ ¨n thÞt lÉn nhau. Thêi thμnh cho ¨n ban ngμy. §Þnh vÞ lμ chç cho ¨n ph¶i gian th¶ cuèi th¸ng 3 ®Çu th¸ng 4. MËt ®é th¶

cè ®Þnh, sμn cho ¨n b»ng gç, ®¸y sμn lμm b»ng ph¶i c¨n cø vμo ®iÒu kiÖn m«i tr−êng vμ tr×nh ®é l−íi s¨m.

qu¶n lý cña ng−êi nu«i mμ quyÕt ®Þnh, th−êng th−êng 80 - 160 con/m2. Tr−íc khi th¶ nu«i dïng

2.4. Qu¶n lý ao nu«i

dung dÞch n−íc muèi t¾m cho l−¬n. Nu«i nh− vËy

- Phßng chÊt n−íc bÞ « nhiÔm: ao nu«i l−¬n cã thÓ ®¹t s¶n l−îng 5 - 10 kg/m2.

yªu cÇu n−íc bÐo, l−u th«ng, s¹ch, hμm l−îng

2.3. Thøc ¨n

«xy trªn 2mg/l. Do bÓ nu«i l−¬n rÊt n«ng chØ cã 10 - 15cm mμ thøc ¨n l¹i giμu ®¹m nªn n−íc rÊt Ngoμi thøc ¨n ®éng vËt ra còng cã thÓ cho ¨n dÔ bÞ nhiÔm bÈn ¶nh h−ëng ®Õn tÝnh b¾t måi vμ

c¸m, b· ®Ëu, cç lo¹i rau qu¶ b¨m vôn. Sau khi th¶

sinh tr−ëng cña l−¬n. Khi n−íc qu¸ bÈn th× nöa 99

100

https://thuviensach.vn

th©n tr−íc cña l−¬n th¼ng ®øng trong n−íc, ®Çu

- Th¸o c¹n n−íc trong bÓ nh−ng vÉn ®Ó bïn nh« lªn mÆt n−íc ®Ó thë, gäi ®ã lμ hiÖn t−îng nh·o, sau ®ã ®¾p lªn ®¸y bÓ mét líp r¬m hay th¶m

“®¸nh xu©n”. Khi cã hiÖn t−îng ®ã ph¶i nhanh cá, kh«ng ®−îc ®Ì nÆng lªn th¶m lμm lÊp hang lç chãng thay n−íc míi vμo. §Ó phßng tr¸nh chÊt th«ng khÝ thë cña l−¬n.

n−íc nhiÔm bÈn th× tõ 5 - 7 ngμy thay n−íc mét 3. Phßng vμ trÞ bÖnh cho l−¬n

lÇn. Mïa hÌ nhiÖt ®é cao, thêi gian thay n−íc ng¾n h¬n, th−êng xuyªn vít bá thøc ¨n thõa, rç bÈn,...

3.1. Mét sè ®iÓm l−u ý

- Phßng nhiÖt ®é quçao hoÆc qu¸ thÊp: mïa Ngμy nay, nu«i trång thuû s¶n n−íc ngät ®·

hÌ n¾ng nãng ph¶i che hoÆc lμm dμn cho m¸t hoÆc vμ ®ang trë thμnh mét nghÒ s¶n xuÊt mang l¹i th¶ nu«i trong ao mét Ýt rong bÌo, th−êng xuyªn hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, ®Æc biÖt l−¬n ®ang lμ ®èi thay n−íc. Mïa ®«ng gi¸ rÐt cÇn che ch¾n giã mïa t−îng ®−îc nu«i kh¸ phæ biÕn trong mïa n−íc næi

®«ng b¾c. Khi nhiÖt ®é d−íi 100C cÇn th¸o c¹n nμy. Ngoμi cç biÖn ph¸p kü thuËt th× nh÷ng vÊn

®Ò xung quanh m«i tr−êng n−íc ®Ó nu«i l−¬n lu«n n−íc bÓ, chØ gi÷ l¹i mét Ýt ®ång thêi phñ lªn mét lμ mèi quan t©m cña bμ con n«ng d©n. Bëi v× nÕu líp r¬m hay cá ®Ó gi÷ nhiÖt ®é cho l−¬n qua mïa m«i tr−êng n−íc kh«ng tèt sÏ lμ ®iÒu kiÖn thuËn

®«ng ®−îc an toμn.

lîi ph¸t sinh dÞch bÖnh cho l−¬n nu«i. L−¬n lμ loμi

- Phßng tr¸nh l−¬n tr−ên trèn: L−¬n rÊt hay cã hiÖn t−îng sinh s¶n l−ìng tÝnh, chóng sinh s¶n tr−ên trèn ®i n¬i khç nhÊt lμ lóc trêi m−a liªn tôc, vμ ph¸t triÓn m¹nh trong m«i tr−êng thiªn nhiªn.

n−íc d©ng lªn, l−¬n theo ®Êy mμ tr−ên ra ngoμi, Do ®Æc tÝnh ¨n t¹p, dÔ nu«i nªn mïa n−íc næi lμ

mïa mμ nhiÒu bμ con n«ng d©n chän l−¬n lμ ®èi hoÆc chç cèng bÞ thñng l−¬n còng theo ®Êy tr−ên ®i, t−îng nu«i hiÖn nay. NghÒ nu«i l−¬n ®ang ph¸t hoÆc ®¸y, thμnh bÓ bÞ nøt nÎ l−¬n còng chui ra triÓn m¹nh mμ nguån gièng ®¸nh b¾t tõ tù nhiªn ngoμi,... V× vËy, ph¶i th−êng xuyªn kiÓm tra ph¸t kh«ng ®ñ cung øng, trong khi ®ã nhiÒu hé l¹i th¶

hiÖn cã nh÷ng khe hë ph¶i kÞp thêi bÝt kÝn.

gièng víi mËt ®é dμy, trung b×nh tõ 30 ®Õn 35

Ch¨m sãc l−¬n trong mïa rÐt: khi nhiÖt ®é con/m2 trë lªn, nªn ®· dÉn ®Õn ph¸t sinh nhiÒu xuèng thÊp l−¬n th−êng chui vμo hang hèc trong dÞch bÖnh lμm l−¬n chÕt, tû lÖ hao hôt cao vμ tÊt nhiªn lμ hiÖu qu¶ kh«ng cao. §©y lμ mèi quan t©m bïn n»m yªn bÊt ®éng, v× vËy cÇn chèng l¹nh chung cña nhiÒu ng−êi d©n nu«i l−¬n hiÖn nay.

b»ng cçh:

Nh÷ng nguyªn nh©n ph¸t sinh bÖnh:

- T¨ng ®é s©u n−íc ë bÓ nu«i.

101

102

https://thuviensach.vn

th©n tr−íc cña l−¬n th¼ng ®øng trong n−íc, ®Çu

- Th¸o c¹n n−íc trong bÓ nh−ng vÉn ®Ó bïn nh« lªn mÆt n−íc ®Ó thë, gäi ®ã lμ hiÖn t−îng nh·o, sau ®ã ®¾p lªn ®¸y bÓ mét líp r¬m hay th¶m

“®¸nh xu©n”. Khi cã hiÖn t−îng ®ã ph¶i nhanh cá, kh«ng ®−îc ®Ì nÆng lªn th¶m lμm lÊp hang lç chãng thay n−íc míi vμo. §Ó phßng tr¸nh chÊt th«ng khÝ thë cña l−¬n.

n−íc nhiÔm bÈn th× tõ 5 - 7 ngμy thay n−íc mét 3. Phßng vμ trÞ bÖnh cho l−¬n

lÇn. Mïa hÌ nhiÖt ®é cao, thêi gian thay n−íc ng¾n h¬n, th−êng xuyªn vít bá thøc ¨n thõa, rç bÈn,...

3.1. Mét sè ®iÓm l−u ý

- Phßng nhiÖt ®é quçao hoÆc qu¸ thÊp: mïa Ngμy nay, nu«i trång thuû s¶n n−íc ngät ®·

hÌ n¾ng nãng ph¶i che hoÆc lμm dμn cho m¸t hoÆc vμ ®ang trë thμnh mét nghÒ s¶n xuÊt mang l¹i th¶ nu«i trong ao mét Ýt rong bÌo, th−êng xuyªn hiÖu qu¶ kinh tÕ cao, ®Æc biÖt l−¬n ®ang lμ ®èi thay n−íc. Mïa ®«ng gi¸ rÐt cÇn che ch¾n giã mïa t−îng ®−îc nu«i kh¸ phæ biÕn trong mïa n−íc næi

®«ng b¾c. Khi nhiÖt ®é d−íi 100C cÇn th¸o c¹n nμy. Ngoμi cç biÖn ph¸p kü thuËt th× nh÷ng vÊn

®Ò xung quanh m«i tr−êng n−íc ®Ó nu«i l−¬n lu«n n−íc bÓ, chØ gi÷ l¹i mét Ýt ®ång thêi phñ lªn mét lμ mèi quan t©m cña bμ con n«ng d©n. Bëi v× nÕu líp r¬m hay cá ®Ó gi÷ nhiÖt ®é cho l−¬n qua mïa m«i tr−êng n−íc kh«ng tèt sÏ lμ ®iÒu kiÖn thuËn

®«ng ®−îc an toμn.

lîi ph¸t sinh dÞch bÖnh cho l−¬n nu«i. L−¬n lμ loμi

- Phßng tr¸nh l−¬n tr−ên trèn: L−¬n rÊt hay cã hiÖn t−îng sinh s¶n l−ìng tÝnh, chóng sinh s¶n tr−ên trèn ®i n¬i khç nhÊt lμ lóc trêi m−a liªn tôc, vμ ph¸t triÓn m¹nh trong m«i tr−êng thiªn nhiªn.

n−íc d©ng lªn, l−¬n theo ®Êy mμ tr−ên ra ngoμi, Do ®Æc tÝnh ¨n t¹p, dÔ nu«i nªn mïa n−íc næi lμ

mïa mμ nhiÒu bμ con n«ng d©n chän l−¬n lμ ®èi hoÆc chç cèng bÞ thñng l−¬n còng theo ®Êy tr−ên ®i, t−îng nu«i hiÖn nay. NghÒ nu«i l−¬n ®ang ph¸t hoÆc ®¸y, thμnh bÓ bÞ nøt nÎ l−¬n còng chui ra triÓn m¹nh mμ nguån gièng ®¸nh b¾t tõ tù nhiªn ngoμi,... V× vËy, ph¶i th−êng xuyªn kiÓm tra ph¸t kh«ng ®ñ cung øng, trong khi ®ã nhiÒu hé l¹i th¶

hiÖn cã nh÷ng khe hë ph¶i kÞp thêi bÝt kÝn.

gièng víi mËt ®é dμy, trung b×nh tõ 30 ®Õn 35

Ch¨m sãc l−¬n trong mïa rÐt: khi nhiÖt ®é con/m2 trë lªn, nªn ®· dÉn ®Õn ph¸t sinh nhiÒu xuèng thÊp l−¬n th−êng chui vμo hang hèc trong dÞch bÖnh lμm l−¬n chÕt, tû lÖ hao hôt cao vμ tÊt nhiªn lμ hiÖu qu¶ kh«ng cao. §©y lμ mèi quan t©m bïn n»m yªn bÊt ®éng, v× vËy cÇn chèng l¹nh chung cña nhiÒu ng−êi d©n nu«i l−¬n hiÖn nay.

b»ng cçh:

Nh÷ng nguyªn nh©n ph¸t sinh bÖnh:

- T¨ng ®é s©u n−íc ë bÓ nu«i.

101

102

https://thuviensach.vn

- Nguån gièng ban ®Çu kh«ng tèt.

- Phßng trÞ: gi¶m mËt ®é nu«i, thay n−íc, th¶

- Do trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn bÞ x©y x¸t.

t¹m vμi con c¸ trª ®Ó chóng ¨n thøc ¨n thõa, ®Ò

phßng l−¬n cuèn vμo nhau, b¶o ®¶m tèt chÊt l−îng

- Do nhiÖt ®é thay ®æi ®ét ngét vμ m«i tr−êng n−íc. Khi ph¸t hiÖn bÖnh cã thÓ dïng dung dÞch n−íc « nhiÔm (qu¸ tr×nh ch¨m sãc kh«ng tèt nªn Sunphat ®ång 0,07%, mçi mÐt khèi n−íc, t−íi 5ml nguån n−íc nhiÔm bÈn), cç mÇm bÖnh vμ ký sinh dung dÞch trªn trong toμn bÓ.

trïng tån t¹i g©y bÖnh cho l−¬n.

b. BÖnh lë loÐt

Cç bÖnh th−êng gÆp ë l−¬n ®ã lμ bÖnh sèt nãng, Nguyªn nh©n: th−êng do ký sinh trïng, vi bÖnh lë loÐt, néi ký sinh vμ bÖnh nÊm thuû mi.

trïng b¸m vμo vÕt th−¬ng.

Tuy l−¬n lμ ®èi t−îng dÔ nu«i, nh−ng hÇu hÕt TriÖu chøng: trªn m×nh l−¬n xuÊt hiÖn nhiÒu gièng ®Òu ®¸nh b¾t tõ thiªn nhiªn ch−a ®−îc vÕt trßn hay h×nh bÇu dôc. Da l−¬n bÞ lë loÐt cßn thuÇn ho¸, do vËy khi nu«i l−¬n bμ con n«ng d©n gäi lμ bÖnh ®ãng dÊu, nÕu bÞ nÆng; ®u«i l−¬n bÞ

cÇn ¸p dông cç gi¶i ph¸p phßng bÖnh ngay tõ khi rông ®i, b¬i léi khã kh¨n, ®Çu l−¬n ngãc lªn khái th¶ gièng, ®ång thêi ¸p dông cç biÖn ph¸p kü mÆt n−íc, bÖnh nμy th−êng x¶y ra vμo th¸ng 5 - 9.

thuËt nu«i l−¬n theo cç yªu cÇu nh− chän gièng khoÎ m¹nh b»ng cçh t¾m muèi tr−íc khi th¶

- Phßng trÞ: tr−íc khi nu«i, s¸t trïng bÓ

gièng, lu«n gi÷ m«i tr−êng n−íc s¹ch, ®Þnh kú diÖt b»ng v«i, vμo mïa hay m¾c bÖnh cÇn phun khuÈn ®Ó lo¹i bá mÇm bÖnh ®ång thêi chó ý ®Õn thuèc Streptomycin toμn bÓ, dïng 250.000

chÕ ®é thøc ¨n hîp lý. Hy väng ®©y sÏ lμ mét trong UI/m2. Cø 50kg l−¬n dïng 0,5g SulFamidine sè nh÷ng cçh gióp bμ con n«ng d©n nu«i l−¬n trén vμo thøc ¨n cho l−¬n ¨n, mçi ngμy mét lÇn, thμnh c«ng.

®iÒu trÞ mçi ®ît 5 - 7 ngμy. Trùc tiÕp b«i

3.2. Cç bÖnh th−êng gÆp ë l−¬n

Potassium permanganate (thuèc tÝm) vμo vÕt loÐt.

a. BÖnh sèt nãng

c. BÖnh nÊm thñy mi

Nguyªn nh©n: bÖnh do nu«i víi mËt ®é dμy, Nguyªn nh©n: do mèc ký sinh trïng trªn m×nh dÞch nhÇy l−¬n tiÕt ra, lªn men vμ khi nhiÖt ®é hay trøng l−¬n g©y ra, th−êng x¶y ra vμo mïa n−íc t¨ng lªn hμm l−îng «xy gi¶m. L−¬n bÞ x¸o xu©n - thu, sîi h×nh b«ng b¸m vμo l−¬n ®Ó hót

®éng trong bÓ, quÊn quýt vμo nhau, dÞch nhÇy tiÕt dinh d−ìng.

vμo trong n−íc, ®é nhít cña n−íc t¨ng lªn, ®Çu

- Phßng trÞ: vÖ sinh bÓ nu«i tr−íc khi th¶ l−¬n, l−¬n s−ng phång to, l−¬n chÕt hμng lo¹t.

hßa tan 100 - 150g v«i t−íi vμo bÓ. Ng©m l−¬n vμo 103

104

https://thuviensach.vn

- Nguån gièng ban ®Çu kh«ng tèt.

- Phßng trÞ: gi¶m mËt ®é nu«i, thay n−íc, th¶

- Do trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn bÞ x©y x¸t.

t¹m vμi con c¸ trª ®Ó chóng ¨n thøc ¨n thõa, ®Ò

phßng l−¬n cuèn vμo nhau, b¶o ®¶m tèt chÊt l−îng

- Do nhiÖt ®é thay ®æi ®ét ngét vμ m«i tr−êng n−íc. Khi ph¸t hiÖn bÖnh cã thÓ dïng dung dÞch n−íc « nhiÔm (qu¸ tr×nh ch¨m sãc kh«ng tèt nªn Sunphat ®ång 0,07%, mçi mÐt khèi n−íc, t−íi 5ml nguån n−íc nhiÔm bÈn), cç mÇm bÖnh vμ ký sinh dung dÞch trªn trong toμn bÓ.

trïng tån t¹i g©y bÖnh cho l−¬n.

b. BÖnh lë loÐt

Cç bÖnh th−êng gÆp ë l−¬n ®ã lμ bÖnh sèt nãng, Nguyªn nh©n: th−êng do ký sinh trïng, vi bÖnh lë loÐt, néi ký sinh vμ bÖnh nÊm thuû mi.

trïng b¸m vμo vÕt th−¬ng.

Tuy l−¬n lμ ®èi t−îng dÔ nu«i, nh−ng hÇu hÕt TriÖu chøng: trªn m×nh l−¬n xuÊt hiÖn nhiÒu gièng ®Òu ®¸nh b¾t tõ thiªn nhiªn ch−a ®−îc vÕt trßn hay h×nh bÇu dôc. Da l−¬n bÞ lë loÐt cßn thuÇn ho¸, do vËy khi nu«i l−¬n bμ con n«ng d©n gäi lμ bÖnh ®ãng dÊu, nÕu bÞ nÆng; ®u«i l−¬n bÞ

cÇn ¸p dông cç gi¶i ph¸p phßng bÖnh ngay tõ khi rông ®i, b¬i léi khã kh¨n, ®Çu l−¬n ngãc lªn khái th¶ gièng, ®ång thêi ¸p dông cç biÖn ph¸p kü mÆt n−íc, bÖnh nμy th−êng x¶y ra vμo th¸ng 5 - 9.

thuËt nu«i l−¬n theo cç yªu cÇu nh− chän gièng khoÎ m¹nh b»ng cçh t¾m muèi tr−íc khi th¶

- Phßng trÞ: tr−íc khi nu«i, s¸t trïng bÓ

gièng, lu«n gi÷ m«i tr−êng n−íc s¹ch, ®Þnh kú diÖt b»ng v«i, vμo mïa hay m¾c bÖnh cÇn phun khuÈn ®Ó lo¹i bá mÇm bÖnh ®ång thêi chó ý ®Õn thuèc Streptomycin toμn bÓ, dïng 250.000

chÕ ®é thøc ¨n hîp lý. Hy väng ®©y sÏ lμ mét trong UI/m2. Cø 50kg l−¬n dïng 0,5g SulFamidine sè nh÷ng cçh gióp bμ con n«ng d©n nu«i l−¬n trén vμo thøc ¨n cho l−¬n ¨n, mçi ngμy mét lÇn, thμnh c«ng.

®iÒu trÞ mçi ®ît 5 - 7 ngμy. Trùc tiÕp b«i

3.2. Cç bÖnh th−êng gÆp ë l−¬n

Potassium permanganate (thuèc tÝm) vμo vÕt loÐt.

a. BÖnh sèt nãng

c. BÖnh nÊm thñy mi

Nguyªn nh©n: bÖnh do nu«i víi mËt ®é dμy, Nguyªn nh©n: do mèc ký sinh trïng trªn m×nh dÞch nhÇy l−¬n tiÕt ra, lªn men vμ khi nhiÖt ®é hay trøng l−¬n g©y ra, th−êng x¶y ra vμo mïa n−íc t¨ng lªn hμm l−îng «xy gi¶m. L−¬n bÞ x¸o xu©n - thu, sîi h×nh b«ng b¸m vμo l−¬n ®Ó hót

®éng trong bÓ, quÊn quýt vμo nhau, dÞch nhÇy tiÕt dinh d−ìng.

vμo trong n−íc, ®é nhít cña n−íc t¨ng lªn, ®Çu

- Phßng trÞ: vÖ sinh bÓ nu«i tr−íc khi th¶ l−¬n, l−¬n s−ng phång to, l−¬n chÕt hμng lo¹t.

hßa tan 100 - 150g v«i t−íi vμo bÓ. Ng©m l−¬n vμo 103

104

https://thuviensach.vn

n−íc muèi 3 - 5% trong 3 - 5 phót, ng©m trøng l−¬n vμo dung dÞch Xanhmethylen 1/50.000 trong 10 - 15 phót liªn tôc hai ngμy, mçi ngμy mét l−ît.

Trén n−íc vμ Sodium bicarbonate 0,4‰ thμnh dung dÞch t−íi toμn bé bÓ nu«i.

TμI LIÖU THAM KH¶O

d. BÖnh ®Øa

Do ®Øa b¸m vμo phÇn ®Çu l−¬n g©y ra, ph¸

1. Bé Thuû s¶n, ViÖn Nghiªn cøu Nu«i trång ho¹i m« b× hót m¸u l−¬n khiÕn cho vi trïng x©m Thuû s¶n I: C¸ n−íc ngät ViÖt Nam. Hä c¸

nhËp g©y viªm nhiÔm, l−¬n yÕu, kÐm ¨n, ¶nh chÐp (Cyprinidae), Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ

h−ëng ®Õn sinh tr−ëng cña l−¬n. Dïng dung dÞch Néi, 2001, t.1.

Sunphat ®ång nång ®é 100ppm (25kg n−íc + 2,5g 2. Ks. Th¸i B¸ Hå, Ks. Ng« Träng L−: Kü thuËt Sunphat ®ång) ng©m röa 5 - 10 phót.

nu«i thuû ®Æc s¶n n−íc ngät, Nxb. N«ng NghiÖp.

3. Lª V¨n Th¾ng, Ng« ChÝ Ph−¬ng: Gi¸o tr×nh kü thuËt nu«i thñy ®Æc s¶n n−íc ngät, Nxb.

N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2008.

4. D−¬ng TÊn Léc: H−íng dÉn kü thuËt nu«i thñy ®Æc s¶n n−íc ngät vμ phßng trÞ bÖnh, Nxb. Thanh niªn, Hμ Néi, 2004.

5. NguyÔn T−êng Anh: Mét sè vÊn ®Ò vÒ néi tiÕt sinh häc sinh s¶n c¸, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ

Néi, 1999.

6. NguyÔn T−êng Anh: Kü thuËt s¶n xuÊt gièng mét sè loμi c¸ nu«i, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ

Néi, 2004.

105

106

https://thuviensach.vn

n−íc muèi 3 - 5% trong 3 - 5 phót, ng©m trøng l−¬n vμo dung dÞch Xanhmethylen 1/50.000 trong 10 - 15 phót liªn tôc hai ngμy, mçi ngμy mét l−ît.

Trén n−íc vμ Sodium bicarbonate 0,4‰ thμnh dung dÞch t−íi toμn bé bÓ nu«i.

TμI LIÖU THAM KH¶O

d. BÖnh ®Øa

Do ®Øa b¸m vμo phÇn ®Çu l−¬n g©y ra, ph¸

1. Bé Thuû s¶n, ViÖn Nghiªn cøu Nu«i trång ho¹i m« b× hót m¸u l−¬n khiÕn cho vi trïng x©m Thuû s¶n I: C¸ n−íc ngät ViÖt Nam. Hä c¸

nhËp g©y viªm nhiÔm, l−¬n yÕu, kÐm ¨n, ¶nh chÐp (Cyprinidae), Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ

h−ëng ®Õn sinh tr−ëng cña l−¬n. Dïng dung dÞch Néi, 2001, t.1.

Sunphat ®ång nång ®é 100ppm (25kg n−íc + 2,5g 2. Ks. Th¸i B¸ Hå, Ks. Ng« Träng L−: Kü thuËt Sunphat ®ång) ng©m röa 5 - 10 phót.

nu«i thuû ®Æc s¶n n−íc ngät, Nxb. N«ng NghiÖp.

3. Lª V¨n Th¾ng, Ng« ChÝ Ph−¬ng: Gi¸o tr×nh kü thuËt nu«i thñy ®Æc s¶n n−íc ngät, Nxb.

N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2008.

4. D−¬ng TÊn Léc: H−íng dÉn kü thuËt nu«i thñy ®Æc s¶n n−íc ngät vμ phßng trÞ bÖnh, Nxb. Thanh niªn, Hμ Néi, 2004.

5. NguyÔn T−êng Anh: Mét sè vÊn ®Ò vÒ néi tiÕt sinh häc sinh s¶n c¸, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ

Néi, 1999.

6. NguyÔn T−êng Anh: Kü thuËt s¶n xuÊt gièng mét sè loμi c¸ nu«i, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ

Néi, 2004.

105

106

https://thuviensach.vn

7. Broodstock Management and Egg and Larval Quality. Edited by N. R. Bromage and R. J.

Roberts. Institude of Aquaculture, 1995.

8. Crim, L. W., and B. D. Glebe. 1990.

MôC LôC

Reproduction (Charter 16), in Methods for Fish Biology. Edited by Carl B. Schreck, Peter B. Moyle. American Fisheries Society, Trang

Bethesda, maryland, USA: 529-553.

Chó dÉn nhμ xuÊt b¶n

5

9. T¹p chÝ khoa häc vμ c«ng nghÖ thuû s¶n, sè th¸ng 1-2001.

Lêi nãi ®Çu

7

10. Website tham kh¶o:

PhÇn I

http://www.sinhhocvietnam.com

C«ng nghÖ sinh häc

http://www.thuysanvietnam.com.vn

trong ch¨n nu«i thñy s¶n

11

I. Chän t¹o gièng - sinh s¶n ë vËt nu«i vμ thuû s¶n

11

II. Cç nguån tμi nguyªn di truyÒn vËt nu«i cña thÕ giíi

16

III. Thô tinh nh©n t¹o vμ truyÒn cÊy ph«i 18

IV. BiÕn ®æi bé nhiÔm s¾c thÓ vμ chuyÓn ®æi giíi tÝnh ë c¸

19

V. Kü thuËt di truyÒn trong ch¨n nu«i thuû s¶n 20

VI. C«ng nghÖ sinh häc trong chÈn ®o¸n bÖnh vμ dÞch tÔ

22

VII. Dinh d−ìng vËt nu«i

23

VIII. Tãm l−îc

23

107

108

https://thuviensach.vn

7. Broodstock Management and Egg and Larval Quality. Edited by N. R. Bromage and R. J.

Roberts. Institude of Aquaculture, 1995.

8. Crim, L. W., and B. D. Glebe. 1990.

MôC LôC

Reproduction (Charter 16), in Methods for Fish Biology. Edited by Carl B. Schreck, Peter B. Moyle. American Fisheries Society, Trang

Bethesda, maryland, USA: 529-553.

Chó dÉn nhμ xuÊt b¶n

5

9. T¹p chÝ khoa häc vμ c«ng nghÖ thuû s¶n, sè th¸ng 1-2001.

Lêi nãi ®Çu

7

10. Website tham kh¶o:

PhÇn I

http://www.sinhhocvietnam.com

C«ng nghÖ sinh häc

http://www.thuysanvietnam.com.vn

trong ch¨n nu«i thñy s¶n

11

I. Chän t¹o gièng - sinh s¶n ë vËt nu«i vμ thuû s¶n

11

II. Cç nguån tμi nguyªn di truyÒn vËt nu«i cña thÕ giíi

16

III. Thô tinh nh©n t¹o vμ truyÒn cÊy ph«i 18

IV. BiÕn ®æi bé nhiÔm s¾c thÓ vμ chuyÓn ®æi giíi tÝnh ë c¸

19

V. Kü thuËt di truyÒn trong ch¨n nu«i thuû s¶n 20

VI. C«ng nghÖ sinh häc trong chÈn ®o¸n bÖnh vμ dÞch tÔ

22

VII. Dinh d−ìng vËt nu«i

23

VIII. Tãm l−îc

23

107

108

https://thuviensach.vn

PhÇn II

VI. Kü thuËt nu«i c¸ qu¶ (c¸ lãc) 72

Nh©n gièng vμ nu«i mét sè loμi

1. §Æc ®iÓm sinh häc vμ sinh s¶n

72

thñy s¶n phæ biÕn

27

2. Ph−¬ng ph¸p nu«i

75

I. S¶n xuÊt gièng vμ nu«i cçhÐp

27

3. Chó ý khi nu«i c¸ lãc con vμ c¸ lãc thÞt 78

1. S¶n xuÊt gièng vμ nu«i cçhÐp chän 4. Nh©n gièng c¸ lãc ®en

80

gièng V1

27

2. Kü thuËt nu«i vç c¸ bè mÑ

30

VII. Kü thuËt s¶n xuÊt gièng vμ nu«i c¸ r«

®ång th−¬ng phÈm

81

II. Nh©n gièng vμ nu«i c¸ trª

38

1. Ph©n biÖt ®ùc c¸i vμ chän c¸ bè mÑ

1. Mét sè ®Æc ®iÓm chÝnh cña c¸ r« ®ång 81

thμnh thôc

39

2. Kü thuËt s¶n xuÊt gièng vμ nu«i c¸ r«

2. Gieo tinh nh©n t¹o

42

®ång th−¬ng phÈm

85

3. Kü thuËt −¬ng nu«i c¸ bét lªn c¸ gièng 3. S¶n xuÊt c¸ gièng

86

trong ao ®Êt

45

4. Nu«i c¸ r« ®ång th−¬ng phÈm

89

4. Kü thuËt nu«i c¸ trª th−¬ng phÈm 47

5. Nu«i c¸ r« ®ång ë ruéng lóa, rõng trμm, 5. Kü thuËt nu«i vμ phßng, trÞ bÖnh cho c¸

s«ng côt

93

trª lai

48

6. Thu ho¹ch c¸ nu«i

94

III. C¸ Tr¾m cá (Ctenopharyngodon idella Grass carp) 53

1. H×nh th¸i cÊu t¹o

54

7. Kinh nghiÖm s¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång 94

2. Ao nu«i

54

VIII. Kü thuËt nu«i l−¬n

97

3. Nu«i ë lång bÌ trªn s«ng, hå

56

1. X©y dùng ao nu«i

97

IV. Cçhim tr¾ng n−íc ngät

59

2. Kü thuËt nu«i

98

1. Kü thuËt nu«i cçhim tr¾ng

60

3. Phßng vμ trÞ bÖnh cho l−¬n

102

V. C¸ tra, c¸ ba sa

63

Tμi liÖu tham kh¶o

106

1. Kü thuËt nu«i c¸ tra, c¸ ba sa th−¬ng phÈm trong ao

65

109

110

https://thuviensach.vn

PhÇn II

VI. Kü thuËt nu«i c¸ qu¶ (c¸ lãc) 72

Nh©n gièng vμ nu«i mét sè loμi

1. §Æc ®iÓm sinh häc vμ sinh s¶n

72

thñy s¶n phæ biÕn

27

2. Ph−¬ng ph¸p nu«i

75

I. S¶n xuÊt gièng vμ nu«i cçhÐp

27

3. Chó ý khi nu«i c¸ lãc con vμ c¸ lãc thÞt 78

1. S¶n xuÊt gièng vμ nu«i cçhÐp chän 4. Nh©n gièng c¸ lãc ®en

80

gièng V1

27

2. Kü thuËt nu«i vç c¸ bè mÑ

30

VII. Kü thuËt s¶n xuÊt gièng vμ nu«i c¸ r«

®ång th−¬ng phÈm

81

II. Nh©n gièng vμ nu«i c¸ trª

38

1. Ph©n biÖt ®ùc c¸i vμ chän c¸ bè mÑ

1. Mét sè ®Æc ®iÓm chÝnh cña c¸ r« ®ång 81

thμnh thôc

39

2. Kü thuËt s¶n xuÊt gièng vμ nu«i c¸ r«

2. Gieo tinh nh©n t¹o

42

®ång th−¬ng phÈm

85

3. Kü thuËt −¬ng nu«i c¸ bét lªn c¸ gièng 3. S¶n xuÊt c¸ gièng

86

trong ao ®Êt

45

4. Nu«i c¸ r« ®ång th−¬ng phÈm

89

4. Kü thuËt nu«i c¸ trª th−¬ng phÈm 47

5. Nu«i c¸ r« ®ång ë ruéng lóa, rõng trμm, 5. Kü thuËt nu«i vμ phßng, trÞ bÖnh cho c¸

s«ng côt

93

trª lai

48

6. Thu ho¹ch c¸ nu«i

94

III. C¸ Tr¾m cá (Ctenopharyngodon idella Grass carp) 53

1. H×nh th¸i cÊu t¹o

54

7. Kinh nghiÖm s¶n xuÊt gièng c¸ r« ®ång 94

2. Ao nu«i

54

VIII. Kü thuËt nu«i l−¬n

97

3. Nu«i ë lång bÌ trªn s«ng, hå

56

1. X©y dùng ao nu«i

97

IV. Cçhim tr¾ng n−íc ngät

59

2. Kü thuËt nu«i

98

1. Kü thuËt nu«i cçhim tr¾ng

60

3. Phßng vμ trÞ bÖnh cho l−¬n

102

V. C¸ tra, c¸ ba sa

63

Tμi liÖu tham kh¶o

106

1. Kü thuËt nu«i c¸ tra, c¸ ba sa th−¬ng phÈm trong ao

65

109

110

https://thuviensach.vn

ChÞu trçh nhiÖm xuÊt b¶n TS. NguyÔn Duy Hïng

ChÞu trçh nhiÖm néi dung

nguyÔn kh¾c o¸nh

Biªn tËp néi dung:

bïi hång thuý

ph¹m quèc tuÊn

ph¹m ngäc khang

Tr×nh bμy b×a:

Phïng Minh trang

ChÕ b¶n vi tÝnh:

Thu h−¬ng

Söa b¶n in:

phßng biªn tËp kü thuËt

§äc sçh mÉu:

ph¹m ngäc khang

111

112

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

- Blank Page

- Untitled

- NHÀ

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page

Blank Page

Untitled

NHÀ

Blank Page