https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n Lêi nhμ xuÊt b¶n

Chñ tÞch Héi ®ång

Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, nhê ®−îc h−ëng lîi tõ cç TS. NguyÔn thÕ kû

chÝnh sçh −u ®·i, nhÊt lμ vay vèn, ®Êt ®ai, khoa häc kü thuËt,... nªn khu vùc n«ng nghiÖp, n«ng Phã Chñ tÞch Héi ®ång

d©n, n«ng th«n nãi chung vμ n«ng d©n nãi riªng TS. NguyÔn Duy Hïng

®· cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó ®Çu t− ph¸t triÓn m¹nh cç m« h×nh kinh tÕ v−ên, ®em l¹i thu nhËp Thμnh viªn

cho ng−êi d©n.

ts. NguyÔn an tiªm

Tuy nhiªn, cßn mét sè ng−êi d©n ch−a cã nhiÒu Ts. KhuÊt duy kim h¶i

kiÕn thøc còng nh− am hiÓu s©u vÒ kü thuËt nh©n NguyÔn vò thanh h¶o

gièng c©y trång nh−: gieo h¹t, chiÕt cμnh, gi©m cμnh vμ ghÐp cμnh, mμ hoμn toμn ®ang khai thç tõ tù nhiªn lμm c¹n kiÖt nguån tμi nguyªn, bÞ

®éng vÒ nguyªn liÖu,... ChÝnh v× vËy, viÖc h−íng dÉn kü thuËt nh©n gièng c©y trång cho bμ con n«ng d©n hiÖn nay lμ yªu cÇu mang tÝnh thùc tiÔn vμ cÊp thiÕt.

Nh»m gióp b¹n ®äc còng nh− bμ con n«ng d©n cã thªm tμi liÖu vÒ cç kü thuËt nh©n gièng c©y trång, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt phèi hîp víi Nhμ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp xuÊt b¶n 2

5

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n Lêi nhμ xuÊt b¶n

Chñ tÞch Héi ®ång

Nh÷ng n¨m gÇn ®©y, nhê ®−îc h−ëng lîi tõ cç TS. NguyÔn thÕ kû

chÝnh sçh −u ®·i, nhÊt lμ vay vèn, ®Êt ®ai, khoa häc kü thuËt,... nªn khu vùc n«ng nghiÖp, n«ng Phã Chñ tÞch Héi ®ång

d©n, n«ng th«n nãi chung vμ n«ng d©n nãi riªng TS. NguyÔn Duy Hïng

®· cã ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó ®Çu t− ph¸t triÓn m¹nh cç m« h×nh kinh tÕ v−ên, ®em l¹i thu nhËp Thμnh viªn

cho ng−êi d©n.

ts. NguyÔn an tiªm

Tuy nhiªn, cßn mét sè ng−êi d©n ch−a cã nhiÒu Ts. KhuÊt duy kim h¶i

kiÕn thøc còng nh− am hiÓu s©u vÒ kü thuËt nh©n NguyÔn vò thanh h¶o

gièng c©y trång nh−: gieo h¹t, chiÕt cμnh, gi©m cμnh vμ ghÐp cμnh, mμ hoμn toμn ®ang khai thç tõ tù nhiªn lμm c¹n kiÖt nguån tμi nguyªn, bÞ

®éng vÒ nguyªn liÖu,... ChÝnh v× vËy, viÖc h−íng dÉn kü thuËt nh©n gièng c©y trång cho bμ con n«ng d©n hiÖn nay lμ yªu cÇu mang tÝnh thùc tiÔn vμ cÊp thiÕt.

Nh»m gióp b¹n ®äc còng nh− bμ con n«ng d©n cã thªm tμi liÖu vÒ cç kü thuËt nh©n gièng c©y trång, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - Sù thËt phèi hîp víi Nhμ xuÊt b¶n N«ng nghiÖp xuÊt b¶n 2

5

https://thuviensach.vn

cuèn sçh CÈm nang kü thuËt nh©n gièng c©y

trång: Gieo h¹t - ChiÕt cμnh - Gi©m cμnh -

GhÐp cμnh do PGS.TS. NguyÔn Duy Minh biªn so¹n. Cuèn sçh gåm 7 ch−¬ng ®−îc chia thμnh hai tËp: TËp 1 - tõ Ch−¬ng I ®Õn Ch−¬ng III vμ

LêI NãI §ÇU

TËp 2 - tõ Ch−¬ng IV ®Õn Ch−¬ng VII, giíi thiÖu vÒ cç dông cô vμ thiÕt bÞ, vËt liÖu phôc vô cho Kinh tÕ v−ên (v−ên gia ®×nh, v−ên −¬m) gi÷ vai c«ng viÖc nh©n gièng; cçh nh©n gièng tõ rÔ, trß quan träng trong nÒn n«ng, l©m nghiÖp n−íc th©n, l¸; h−íng dÉn cçh ghÐp c©y vμ cçh ch¨m ta. V−ên ®· mang l¹i nguån kinh tÕ thu nhËp sãc c©y trång...

®¸ng kÓ cho ng−êi lμm v−ên. Cç lo¹i qu¶ lμ

§Ó b¹n ®äc tiÖn theo dâi, TËp 1 cña cuèn sçh nguån dinh d−ìng, nguån vitamin quý gi¸; cç lo¹i

®−îc s¾p xÕp theo tr×nh tù sau: hoa, c©y c¶nh gãp phÇn t« ®Ñp ®êi sèng h»ng ngμy

- Ch−¬ng I: Dông cô vμ chuÈn bÞ vËt liÖu; cña con ng−êi; cç c©y trong v−ên cßn cung cÊp gç cho x©y dùng vμ nguyªn liÖu cho nhiÒu ngμnh s¶n

- Ch−¬ng II: Nh©n gièng tõ h¹t gièng; xuÊt khç...

- Ch−¬ng III: Nh©n gièng tõ rÔ c©y; Cç kü thuËt nh©n gièng c©y trång: gieo h¹t, Xin giíi thiÖu TËp 1 cña cuèn sçh víi b¹n ®äc.

chiÕt cμnh, gi©m cμnh vμ ghÐp cμnh... lμ cç biÖn ph¸p truyÒn thèng vÉn ®−îc sö dông lμm c¬ së ®¶m Th¸ng 10 n¨m 2012

b¶o më réng nguån gièng c©y míi, c¶i thiÖn chÊt Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - sù thËt l−îng vμ n©ng cao s¶n l−îng c©y trång.

Tuy nhiªn, ®Ó hiÓu vμ n¾m v÷ng cç kü thuËt

®ã trªn c¬ së khoa häc còng nh− cñng cè vμ ph¸t triÓn cç kinh nghiÖm nh©n gièng c©y trång, cÇn

®i s©u vμ bæ sung cho ngμy cμng hoμn thiÖn lμ mét yªu cÇu vμ ®ßi hái cña ng−êi lμm v−ên.

Cuèn sçh gåm 7 ch−¬ng vμ chia thμnh 2 tËp: TËp 1: tõ ch−¬ng I ®Õn ch−¬ng III; TËp 2: tõ ch−¬ng IV ®Õn ch−¬ng VII.

6

7

https://thuviensach.vn

cuèn sçh CÈm nang kü thuËt nh©n gièng c©y

trång: Gieo h¹t - ChiÕt cμnh - Gi©m cμnh -

GhÐp cμnh do PGS.TS. NguyÔn Duy Minh biªn so¹n. Cuèn sçh gåm 7 ch−¬ng ®−îc chia thμnh hai tËp: TËp 1 - tõ Ch−¬ng I ®Õn Ch−¬ng III vμ

LêI NãI §ÇU

TËp 2 - tõ Ch−¬ng IV ®Õn Ch−¬ng VII, giíi thiÖu vÒ cç dông cô vμ thiÕt bÞ, vËt liÖu phôc vô cho Kinh tÕ v−ên (v−ên gia ®×nh, v−ên −¬m) gi÷ vai c«ng viÖc nh©n gièng; cçh nh©n gièng tõ rÔ, trß quan träng trong nÒn n«ng, l©m nghiÖp n−íc th©n, l¸; h−íng dÉn cçh ghÐp c©y vμ cçh ch¨m ta. V−ên ®· mang l¹i nguån kinh tÕ thu nhËp sãc c©y trång...

®¸ng kÓ cho ng−êi lμm v−ên. Cç lo¹i qu¶ lμ

§Ó b¹n ®äc tiÖn theo dâi, TËp 1 cña cuèn sçh nguån dinh d−ìng, nguån vitamin quý gi¸; cç lo¹i

®−îc s¾p xÕp theo tr×nh tù sau: hoa, c©y c¶nh gãp phÇn t« ®Ñp ®êi sèng h»ng ngμy

- Ch−¬ng I: Dông cô vμ chuÈn bÞ vËt liÖu; cña con ng−êi; cç c©y trong v−ên cßn cung cÊp gç cho x©y dùng vμ nguyªn liÖu cho nhiÒu ngμnh s¶n

- Ch−¬ng II: Nh©n gièng tõ h¹t gièng; xuÊt khç...

- Ch−¬ng III: Nh©n gièng tõ rÔ c©y; Cç kü thuËt nh©n gièng c©y trång: gieo h¹t, Xin giíi thiÖu TËp 1 cña cuèn sçh víi b¹n ®äc.

chiÕt cμnh, gi©m cμnh vμ ghÐp cμnh... lμ cç biÖn ph¸p truyÒn thèng vÉn ®−îc sö dông lμm c¬ së ®¶m Th¸ng 10 n¨m 2012

b¶o më réng nguån gièng c©y míi, c¶i thiÖn chÊt Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - sù thËt l−îng vμ n©ng cao s¶n l−îng c©y trång.

Tuy nhiªn, ®Ó hiÓu vμ n¾m v÷ng cç kü thuËt

®ã trªn c¬ së khoa häc còng nh− cñng cè vμ ph¸t triÓn cç kinh nghiÖm nh©n gièng c©y trång, cÇn

®i s©u vμ bæ sung cho ngμy cμng hoμn thiÖn lμ mét yªu cÇu vμ ®ßi hái cña ng−êi lμm v−ên.

Cuèn sçh gåm 7 ch−¬ng vμ chia thμnh 2 tËp: TËp 1: tõ ch−¬ng I ®Õn ch−¬ng III; TËp 2: tõ ch−¬ng IV ®Õn ch−¬ng VII.

6

7

https://thuviensach.vn

Ch−¬ng I giíi thiÖu vÒ cç dông cô vμ thiÕt bÞ

vËt liÖu phôc vô cho c«ng viÖc nh©n gièng c©y

Ch−¬ng I

trång; cç ch−¬ng II, III, IV, V,... giíi thiÖu cçh nh©n gièng tõ rÔ, th©n, l¸, ghÐp cμnh... Hy väng DôNG Cô Vμ CHUÈN BÞ VËT LIÖU

r»ng víi néi dung nh− trªn, cuèn sçh cã thÓ gióp cho cç kü thuËt viªn n«ng, l©m nghiÖp, cç b¹n yªu thÝch nghÒ lμm v−ên, bμ con n«ng d©n vμ b¹n

®äc t×m hiÓu vμ thùc hiÖn s¸ng t¹o nh©n vμ lai t¹o 1. DôNG Cô Vμ THIÕT BÞ

gièng míi, trao ®æi kinh nghiÖm vμ lμm phong

§Ó nh©n gièng c©y cÇn cã mét diÖn tÝch lμm phó cç kiÕn thøc vÒ nghÒ lμm v−ên.

viÖc s¹ch sÏ vμ ng¨n n¾p, ®ñ cç dông cô vμ thiÕt bÞ

Cuèn sçh biªn so¹n lÇn ®Çu, cßn cã nhiÒu tèt vμ phï hîp víi c«ng viÖc, thùc hiÖn cç quy

®iÓm cÇn ®Ò cËp vμ bæ sung. RÊt mong b¹n ®äc tr×nh mét cçh nghiªm ngÆt. NÕu kh«ng sÏ mÊt

®ãng gãp ý kiÕn cho cuèn sçh ngμy mét hoμn kh¸ nhiÒu thêi gian t×m kiÕm dông cô vËt liÖu, lμm thiÖn vμ thùc sù cã Ých cho ng−êi lμm v−ên.

h¹n chÕ hiÖu qu¶ lμm viÖc.

Phôc vô cho thao tç nh©n gièng nhÊt thiÕt Tç gi¶

ph¶i cã cç lo¹i dao, kÐo c¾t c©y, giÇm trång ®ñ s¾c; ph©n ñ thÝch hîp; mét sè chËu trång c©y víi kÝch cì khç nhau, cïng mét lo¹t cç dông cô, phô tïng ®Ó thùc hiÖn c«ng viÖc víi sù chÝnh xç, kh«ng nhÇm lÉn khi xö lý vμ tiÕn hμnh nh©n gièng.

§Ó tr¸nh kh«ng lμm t−íc rçh c©y khi nh©n gièng, ph¶i chó ý dïng dao c¾t, dao c¹o s¾c, tiÕn hμnh c«ng viÖc trªn mét tÊm kÝnh s¹ch sÏ. Kh«ng c¾m th¼ng ®o¹n cμnh vμo ®Êt ph©n mμ ph¶i dïng giÇm hay mét c¸i dïi t¹o lç råi míi ®Æt cμnh c©y vμo lç ®ã. Cç giÇm, dïi ph¶i cã kÝch th−íc phï hîp víi kÝch th−íc ®o¹n th©n, cμnh c©y muèn nh©n gièng.

8

9

https://thuviensach.vn

Ch−¬ng I giíi thiÖu vÒ cç dông cô vμ thiÕt bÞ

vËt liÖu phôc vô cho c«ng viÖc nh©n gièng c©y

Ch−¬ng I

trång; cç ch−¬ng II, III, IV, V,... giíi thiÖu cçh nh©n gièng tõ rÔ, th©n, l¸, ghÐp cμnh... Hy väng DôNG Cô Vμ CHUÈN BÞ VËT LIÖU

r»ng víi néi dung nh− trªn, cuèn sçh cã thÓ gióp cho cç kü thuËt viªn n«ng, l©m nghiÖp, cç b¹n yªu thÝch nghÒ lμm v−ên, bμ con n«ng d©n vμ b¹n

®äc t×m hiÓu vμ thùc hiÖn s¸ng t¹o nh©n vμ lai t¹o 1. DôNG Cô Vμ THIÕT BÞ

gièng míi, trao ®æi kinh nghiÖm vμ lμm phong

§Ó nh©n gièng c©y cÇn cã mét diÖn tÝch lμm phó cç kiÕn thøc vÒ nghÒ lμm v−ên.

viÖc s¹ch sÏ vμ ng¨n n¾p, ®ñ cç dông cô vμ thiÕt bÞ

Cuèn sçh biªn so¹n lÇn ®Çu, cßn cã nhiÒu tèt vμ phï hîp víi c«ng viÖc, thùc hiÖn cç quy

®iÓm cÇn ®Ò cËp vμ bæ sung. RÊt mong b¹n ®äc tr×nh mét cçh nghiªm ngÆt. NÕu kh«ng sÏ mÊt

®ãng gãp ý kiÕn cho cuèn sçh ngμy mét hoμn kh¸ nhiÒu thêi gian t×m kiÕm dông cô vËt liÖu, lμm thiÖn vμ thùc sù cã Ých cho ng−êi lμm v−ên.

h¹n chÕ hiÖu qu¶ lμm viÖc.

Phôc vô cho thao tç nh©n gièng nhÊt thiÕt Tç gi¶

ph¶i cã cç lo¹i dao, kÐo c¾t c©y, giÇm trång ®ñ s¾c; ph©n ñ thÝch hîp; mét sè chËu trång c©y víi kÝch cì khç nhau, cïng mét lo¹t cç dông cô, phô tïng ®Ó thùc hiÖn c«ng viÖc víi sù chÝnh xç, kh«ng nhÇm lÉn khi xö lý vμ tiÕn hμnh nh©n gièng.

§Ó tr¸nh kh«ng lμm t−íc rçh c©y khi nh©n gièng, ph¶i chó ý dïng dao c¾t, dao c¹o s¾c, tiÕn hμnh c«ng viÖc trªn mét tÊm kÝnh s¹ch sÏ. Kh«ng c¾m th¼ng ®o¹n cμnh vμo ®Êt ph©n mμ ph¶i dïng giÇm hay mét c¸i dïi t¹o lç råi míi ®Æt cμnh c©y vμo lç ®ã. Cç giÇm, dïi ph¶i cã kÝch th−íc phï hîp víi kÝch th−íc ®o¹n th©n, cμnh c©y muèn nh©n gièng.

8

9

https://thuviensach.vn

CÇn chuÈn bÞ mét

bμn lμm viÖc thÝch hîp

víi c«ng viÖc cña

ng−êi lμm v−ên: chiÒu

cao hîp lý cña bμn

ph¶i thÊp h¬n bμn tay

khi ®Ó c¸nh tay vu«ng

gãc víi th©n ®Ó tay

lμm viÖc trªn mÆt bμn

®−îc dÔ dμng.

N¬i lμm viÖc ph¶i

®Çy ®ñ ¸nh s¸ng.

Sau khi lμm viÖc,

dông cô ph¶i lμm s¹ch

vμ ®Ó ®óng vμo vÞ trÝ quy ®Þnh.

Cç dông cô vμ thiÕt bÞ th−êng dïng:

- Dao (1), cç l−ìi dao c¹o cì lín (2), kÐo c¾t c©y (3).

- §¸ mμi (4)

- DÇu b«i tr¬n (5)

- GiÎ lau s¹ch (6)

- ChÊt hoμ tan (7)

- Sæ ghi chÐp (13)

- GiÊy nh¸m (8)

- Tói ni l«ng cç lo¹i (14)

- TÊm gç nÐn chÆt ®Êt cç lo¹i (9)

- Cç lo¹i d©y buéc (15)

- Cç lo¹i giÇm (10)

- Cç que b»ng tre dμi 30-40 cm lμm chç tùa

- Cç sμng r©y ®Êt, ph©n cã lç 3mm (11) (cäc) cho cμnh c©y (16)

- Cç nh·n, bót ch× ghi vμ tÊm thiÕc máng (12)

- B×nh phun n−íc lμm −ít l¸, th©n (b×nh phun s−¬ng) (17)

10

11

https://thuviensach.vn

CÇn chuÈn bÞ mét

bμn lμm viÖc thÝch hîp

víi c«ng viÖc cña

ng−êi lμm v−ên: chiÒu

cao hîp lý cña bμn

ph¶i thÊp h¬n bμn tay

khi ®Ó c¸nh tay vu«ng

gãc víi th©n ®Ó tay

lμm viÖc trªn mÆt bμn

®−îc dÔ dμng.

N¬i lμm viÖc ph¶i

®Çy ®ñ ¸nh s¸ng.

Sau khi lμm viÖc,

dông cô ph¶i lμm s¹ch

vμ ®Ó ®óng vμo vÞ trÝ quy ®Þnh.

Cç dông cô vμ thiÕt bÞ th−êng dïng:

- Dao (1), cç l−ìi dao c¹o cì lín (2), kÐo c¾t c©y (3).

- §¸ mμi (4)

- DÇu b«i tr¬n (5)

- GiÎ lau s¹ch (6)

- ChÊt hoμ tan (7)

- Sæ ghi chÐp (13)

- GiÊy nh¸m (8)

- Tói ni l«ng cç lo¹i (14)

- TÊm gç nÐn chÆt ®Êt cç lo¹i (9)

- Cç lo¹i d©y buéc (15)

- Cç lo¹i giÇm (10)

- Cç que b»ng tre dμi 30-40 cm lμm chç tùa

- Cç sμng r©y ®Êt, ph©n cã lç 3mm (11) (cäc) cho cμnh c©y (16)

- Cç nh·n, bót ch× ghi vμ tÊm thiÕc máng (12)

- B×nh phun n−íc lμm −ít l¸, th©n (b×nh phun s−¬ng) (17)

10

11

https://thuviensach.vn

- B×nh t−íi (18)

Mét m«i tr−êng lý t−ëng cho c©y bao gåm

- ChÊt diÖt nÊm (19)

cç ®Æc tÝnh sau: ®é Èm bÞ hao hôt tèi thiÓu;

- ChÊt diÖt cá (20)

nhiÖt ®é kh«ng khÝ lu«n duy tr× m¸t; ¸nh s¸ng

- Cç chÊt kÝch thÝch ra rÔ (21)

®Çy ®ñ ®Ó c©y cã thÓ quang hîp tèt; ®¶m b¶o

- Cç b¶n kÝnh ®Ó che phñ chËu gieo hay chËu c©n b»ng khÝ gi÷a m«i tr−êng ®Êt vμ kh«ng khÝ; tho¸t n−íc tèt; nhiÖt ®é cña ®Êt vμ ®Êt - ph©n

−¬ng c©y (22) vμ (23)

Êm; ®Êt mang ®Æc ®iÓm axit/kiÒm = trung tÝnh.

- Cç lo¹i chËu ®Ó gieo h¹t hay −¬ng c©y (24) vμ (25)

2.1. Cç khung l¹nh (hép l¹nh)

- Ph©n vμ ®Êt trén lÉn (26)

Ta cã thÓ ®iÒu chØnh b−íc ®Çu trong mét m«i

- Ph©n bãn d¹ng láng (dung dÞch) (27).

tr−êng l¹nh: lμ khung kÝnh kh«ng ®¸y, cã n¾p che b»ng kÝnh (hay nil«ng trong suèt) óp trªn 2. §IÒU CHØNH M¤I TR¦êNG

®Êt b×nh th−êng. Víi d¹ng hép nμy lμm t¨ng Muèn nh©n gièng mét lo¹i c©y nμo ®ã, tr−íc nhiÖt ®é ®Êt, h¹n chÕ cç biÕn ®éng nhiÖt ®é, duy tr× ®−îc ®é Èm vμ ®¶m b¶o ¸nh s¸ng lät vμo.

hÕt cÇn b¶o ®¶m cho cho bé phËn c©y ®ã (h¹t, Víi hÖ thèng nμy cã thÓ ®¶m b¶o nh©n gièng hom c©y...) ®−îc sèng cho ®Õn khi t¹o nªn c©y mét sè l−îng lín cç hom c©y. Sù bÊt lîi chñ yÕu míi. Ngay tõ lóc ®Çu nÕu ta ®Æt cç bé phËn c©y cña kiÓu khung nμy lμ khi ¸nh s¸ng chiÕu m¹nh tèt trong m«i tr−êng ®−îc ®iÒu chØnh thÝch hîp, (lóc n¾ng to), m«i tr−êng kÝn dÔ t¨ng nhiÖt ®é, quy tr×nh t¸i t¹o vμ h×nh thμnh bé phËn c©y míi do ®ã ph¶i th«ng khÝ (n©ng cao cç n¾p ®Ëy) ®Ó

sÏ ®−îc nhanh chãng, tr¸nh ®−îc cç rñi ro.

gi¶m nhiÖt ®é, ®é Èm do ®ã còng bÞ gi¶m mÊt Khi nh©n c©y hay gieo h¹t, th−êng chó ý 2

mét phÇn. ViÖc ®iÒu chØnh cÇn cho qu¸ tr×nh lo¹i m«i tr−êng: (1) m«i tr−êng khÝ cÇn quan t©m quang hîp. Trong thùc tÕ kiÓu khung l¹nh "Hμ

4 yÕu tè: ®é Èm, nhiÖt ®é, c©n b»ng khÝ vμ ¸nh Lan" lμ thÝch hîp. §ã lμ khung kÝnh cã kÝch s¸ng mμ c©y thu nhËn; (2) m«i tr−êng ®Êt hay th−íc 1,50  0,75m. Cã thÓ ®Æt trªn nÒn ®Êt ph©n trén ®Êt (®Êt - ph©n) còng cÇn chó ý 4 yÕu ph¼ng cao 30cm víi ®é nghiªng vÒ phÝa nam tè: nhiÖt ®é, ®é Èm, sù tho¸ng khÝ cña ®Êt vμ cç (nÒn thÊp ®i cßn 22,5cm). Cç khung ®Æt cçh ph¶n øng ho¸ häc ®Êt (axit hay kiÒm).

nhau 1,45m.

12

13

https://thuviensach.vn

- B×nh t−íi (18)

Mét m«i tr−êng lý t−ëng cho c©y bao gåm

- ChÊt diÖt nÊm (19)

cç ®Æc tÝnh sau: ®é Èm bÞ hao hôt tèi thiÓu;

- ChÊt diÖt cá (20)

nhiÖt ®é kh«ng khÝ lu«n duy tr× m¸t; ¸nh s¸ng

- Cç chÊt kÝch thÝch ra rÔ (21)

®Çy ®ñ ®Ó c©y cã thÓ quang hîp tèt; ®¶m b¶o

- Cç b¶n kÝnh ®Ó che phñ chËu gieo hay chËu c©n b»ng khÝ gi÷a m«i tr−êng ®Êt vμ kh«ng khÝ; tho¸t n−íc tèt; nhiÖt ®é cña ®Êt vμ ®Êt - ph©n

−¬ng c©y (22) vμ (23)

Êm; ®Êt mang ®Æc ®iÓm axit/kiÒm = trung tÝnh.

- Cç lo¹i chËu ®Ó gieo h¹t hay −¬ng c©y (24) vμ (25)

2.1. Cç khung l¹nh (hép l¹nh)

- Ph©n vμ ®Êt trén lÉn (26)

Ta cã thÓ ®iÒu chØnh b−íc ®Çu trong mét m«i

- Ph©n bãn d¹ng láng (dung dÞch) (27).

tr−êng l¹nh: lμ khung kÝnh kh«ng ®¸y, cã n¾p che b»ng kÝnh (hay nil«ng trong suèt) óp trªn 2. §IÒU CHØNH M¤I TR¦êNG

®Êt b×nh th−êng. Víi d¹ng hép nμy lμm t¨ng Muèn nh©n gièng mét lo¹i c©y nμo ®ã, tr−íc nhiÖt ®é ®Êt, h¹n chÕ cç biÕn ®éng nhiÖt ®é, duy tr× ®−îc ®é Èm vμ ®¶m b¶o ¸nh s¸ng lät vμo.

hÕt cÇn b¶o ®¶m cho cho bé phËn c©y ®ã (h¹t, Víi hÖ thèng nμy cã thÓ ®¶m b¶o nh©n gièng hom c©y...) ®−îc sèng cho ®Õn khi t¹o nªn c©y mét sè l−îng lín cç hom c©y. Sù bÊt lîi chñ yÕu míi. Ngay tõ lóc ®Çu nÕu ta ®Æt cç bé phËn c©y cña kiÓu khung nμy lμ khi ¸nh s¸ng chiÕu m¹nh tèt trong m«i tr−êng ®−îc ®iÒu chØnh thÝch hîp, (lóc n¾ng to), m«i tr−êng kÝn dÔ t¨ng nhiÖt ®é, quy tr×nh t¸i t¹o vμ h×nh thμnh bé phËn c©y míi do ®ã ph¶i th«ng khÝ (n©ng cao cç n¾p ®Ëy) ®Ó

sÏ ®−îc nhanh chãng, tr¸nh ®−îc cç rñi ro.

gi¶m nhiÖt ®é, ®é Èm do ®ã còng bÞ gi¶m mÊt Khi nh©n c©y hay gieo h¹t, th−êng chó ý 2

mét phÇn. ViÖc ®iÒu chØnh cÇn cho qu¸ tr×nh lo¹i m«i tr−êng: (1) m«i tr−êng khÝ cÇn quan t©m quang hîp. Trong thùc tÕ kiÓu khung l¹nh "Hμ

4 yÕu tè: ®é Èm, nhiÖt ®é, c©n b»ng khÝ vμ ¸nh Lan" lμ thÝch hîp. §ã lμ khung kÝnh cã kÝch s¸ng mμ c©y thu nhËn; (2) m«i tr−êng ®Êt hay th−íc 1,50  0,75m. Cã thÓ ®Æt trªn nÒn ®Êt ph©n trén ®Êt (®Êt - ph©n) còng cÇn chó ý 4 yÕu ph¼ng cao 30cm víi ®é nghiªng vÒ phÝa nam tè: nhiÖt ®é, ®é Èm, sù tho¸ng khÝ cña ®Êt vμ cç (nÒn thÊp ®i cßn 22,5cm). Cç khung ®Æt cçh ph¶n øng ho¸ häc ®Êt (axit hay kiÒm).

nhau 1,45m.

12

13

https://thuviensach.vn

Cô thÓ lμ khi mÆt trêi chiÕu s¸ng, nhiÖt ®é kh«ng khÝ lªn cao nh−ng nhiÖt ®é ®Êt vμ nhiÖt ®é ®Êt -

ph©n vÉn kh«ng thay ®æi. Nguån n−íc ®Æt ë n¬i nh©n gièng cã nguån ®iÖn chiÕu s¸ng vμ m¸y phun s−¬ng mï ®iÒu chØnh ®é Èm.

2.4. Cç nhμ kÝnh mini (nhá) Nhμ kÝnh nhá

2.2. Nhμ kÝnh

lo¹i nμy cã d¹ng

cç lång, cç

§Ó gãp phÇn b¶o ®¶m m«i tr−êng sèng cña chuång thuû tinh

c©y, ta dïng nhμ kÝnh víi cç thiÕt bÞ t−¬ng ®èi xçh tay dïng

hoμn chØnh ®Æt trªn mÆt ®Êt hay treo trªn kh«ng.

bªn trong nhμ,

Nã bao gåm cç khung gç hay khung kim lo¹i

®Æt ë n¬i ®Çy ®ñ

®−îc lμm ch¾c ch¾n ®Ó chèng ®æ khi giã to.

¸nh s¸ng. Th−êng

Bªn trong nhμ kÝnh cã thÓ ®Æt cç hép phñ dïng mét ®¸y b»ng b«ng thuû tinh, bªn trong ®Ó

kÝnh, cã thiÕt bÞ ®Ó lμm Êm, t¨ng nhiÖt ®é khi cÇn cç sîi d©y ®iÖn lμm nãng vμ mét bé phËn ®iÒu nh©n gièng c©y, cç khu trång c©y trang trÝ cho nhiÖt. Trªn m¸i lîp cç chÊt liÖu chèng thÊm.

néi thÊt nhμ ë (dïng cç ®iÖn trë n»m trong ®Êt, Khi −¬m hay trång c©y trong cç nhμ kÝnh nhá phñ líp c¸t lªn

nμy vμo mïa ®«ng nhiÖt ®é thÊp vÉn b¶o ®¶m c©y trªn... cã bé ®iÒu

sinh tr−ëng tèt.

nhiÖt gióp ®iÒu

chØnh chÝnh xç

2.5. Cç lång,

nhiÖt ®é khi cÇn).

hép b»ng chÊt dÎo

Lo¹i hép, lång

2.3. M¸y phun

nμy cã gi¸ thμnh

s−¬ng mï

thÊp, kh«ng qu¸

Dïng ®Ó ®iÒu

tèn kÐm, l¹i ®¬n

chØnh tù ®éng ®é

gi¶n... mμ vÉn b¶o

Èm mong muèn.

®¶m ®−îc kÕt qu¶

14

15

https://thuviensach.vn

Cô thÓ lμ khi mÆt trêi chiÕu s¸ng, nhiÖt ®é kh«ng khÝ lªn cao nh−ng nhiÖt ®é ®Êt vμ nhiÖt ®é ®Êt -

ph©n vÉn kh«ng thay ®æi. Nguån n−íc ®Æt ë n¬i nh©n gièng cã nguån ®iÖn chiÕu s¸ng vμ m¸y phun s−¬ng mï ®iÒu chØnh ®é Èm.

2.4. Cç nhμ kÝnh mini (nhá) Nhμ kÝnh nhá

2.2. Nhμ kÝnh

lo¹i nμy cã d¹ng

cç lång, cç

§Ó gãp phÇn b¶o ®¶m m«i tr−êng sèng cña chuång thuû tinh

c©y, ta dïng nhμ kÝnh víi cç thiÕt bÞ t−¬ng ®èi xçh tay dïng

hoμn chØnh ®Æt trªn mÆt ®Êt hay treo trªn kh«ng.

bªn trong nhμ,

Nã bao gåm cç khung gç hay khung kim lo¹i

®Æt ë n¬i ®Çy ®ñ

®−îc lμm ch¾c ch¾n ®Ó chèng ®æ khi giã to.

¸nh s¸ng. Th−êng

Bªn trong nhμ kÝnh cã thÓ ®Æt cç hép phñ dïng mét ®¸y b»ng b«ng thuû tinh, bªn trong ®Ó

kÝnh, cã thiÕt bÞ ®Ó lμm Êm, t¨ng nhiÖt ®é khi cÇn cç sîi d©y ®iÖn lμm nãng vμ mét bé phËn ®iÒu nh©n gièng c©y, cç khu trång c©y trang trÝ cho nhiÖt. Trªn m¸i lîp cç chÊt liÖu chèng thÊm.

néi thÊt nhμ ë (dïng cç ®iÖn trë n»m trong ®Êt, Khi −¬m hay trång c©y trong cç nhμ kÝnh nhá phñ líp c¸t lªn

nμy vμo mïa ®«ng nhiÖt ®é thÊp vÉn b¶o ®¶m c©y trªn... cã bé ®iÒu

sinh tr−ëng tèt.

nhiÖt gióp ®iÒu

chØnh chÝnh xç

2.5. Cç lång,

nhiÖt ®é khi cÇn).

hép b»ng chÊt dÎo

Lo¹i hép, lång

2.3. M¸y phun

nμy cã gi¸ thμnh

s−¬ng mï

thÊp, kh«ng qu¸

Dïng ®Ó ®iÒu

tèn kÐm, l¹i ®¬n

chØnh tù ®éng ®é

gi¶n... mμ vÉn b¶o

Èm mong muèn.

®¶m ®−îc kÕt qu¶

14

15

https://thuviensach.vn

−¬m hay nh©n gièng. Dïng polyetylen trong suèt trïm lªn cç khung (b»ng tre, kim lo¹i) ®·

lμm s½n, óp lªn cç chËu hay miÕng ®Êt −¬m, gieo c©y.

Cã thÓ bao tõng chËu hay óp lªn tõng c©y tuú theo kÝch th−íc, c©y. Cç khung s¾t lμm thμnh khung d¹ng cç lång, lÒu, sau ®ã chôp C«ng dông cña dao rÊt nhiÒu: "Cã tíi hμng polyetylen råi buéc hai ®Çu l¹i ®¶m b¶o ®é Èm ngμn c«ng dông". Mét con dao nhÝp ®èi víi lμm vμ nhiÖt ®é. Khi cÇn ®iÒu chØnh, chØ cÇn th¸o hë v−ên cã thÓ lμm ®−îc kh¸ nhiÒu viÖc. Khi dïng tÊm polyetylen.

dao c¾t mét cμnh c©y, nhùa c©y vμ cç chÊt hoμ

tan trong c©y sÏ tiÕt ra, ph¶i lμm s¹ch b»ng mét 3. DAO C¾T

giÎ s¹ch tÈm cç dung m«i hoμ tan nh− Ðt x¨ng,

§©y lμ dông cô quan träng trong nh©n gièng tetraclorua, cacbon hay giÊy mÞn.

c©y. Tuú lo¹i c«ng viÖc mμ chän lo¹i dao c¾t thÝch

- Cç lo¹i dao hay dïng:

hîp. Trong trång v−ên, th−êng chän lo¹i dao cã (1)

träng l−îng trung b×nh, l−ìi thÐp s¾c. Nh−ng khi dïng trong ghÐp c©y th× chän dao nÆng h¬n. ë (2)

cuèi c¸n dao cã mét l−ìi tï dïng tçh vá c©y khi

®Æt m¾t ghÐp. Víi cç hom c©y cøng th× dïng lo¹i (3)

dao c¹o.

Muèn c¾t mét cμnh cøng, ®Ó cμnh bªn tay tr¸i, (1). Lo¹i dao cã thÓ gËp vµo ®−îc; (2). Lo¹i dao cã l−ìi cè

®Þnh ë c¸n;

l−ìi dao ®Ó d−íi cμnh vμ ngãn c¸i phÝa trªn cμnh.

(3). Lo¹i dao ghÐp cã phÇn ®u«i ng¾n ®Ó tçh vá.

C¾t nghiªng cμnh vμ gi÷ qu·ng cçh cÇn c¾t n»m gi÷a ngãn c¸i vÒ l−ìi dao. L−ìi dao cã thÓ s¾c mét

- Mμi dao s¾c:

bªn hoÆc c¶ 2 bªn. Th−êng mét con dao cã gi¸ ®¾t (1a). §æ mét Ýt dÇu trªn mÆt nh¸m cña ®¸ mμi.

th× chÊt l−îng l−ìi dao cμng tèt. Mét l−ìi dao thÐp L−ìi dao nghiªng ®−îc gi÷ mét gãc xç ®Þnh so víi tèt dïng ®−îc trong thêi gian dμi.

mÆt ®¸ mμi.

16

17

https://thuviensach.vn

−¬m hay nh©n gièng. Dïng polyetylen trong suèt trïm lªn cç khung (b»ng tre, kim lo¹i) ®·

lμm s½n, óp lªn cç chËu hay miÕng ®Êt −¬m, gieo c©y.

Cã thÓ bao tõng chËu hay óp lªn tõng c©y tuú theo kÝch th−íc, c©y. Cç khung s¾t lμm thμnh khung d¹ng cç lång, lÒu, sau ®ã chôp C«ng dông cña dao rÊt nhiÒu: "Cã tíi hμng polyetylen råi buéc hai ®Çu l¹i ®¶m b¶o ®é Èm ngμn c«ng dông". Mét con dao nhÝp ®èi víi lμm vμ nhiÖt ®é. Khi cÇn ®iÒu chØnh, chØ cÇn th¸o hë v−ên cã thÓ lμm ®−îc kh¸ nhiÒu viÖc. Khi dïng tÊm polyetylen.

dao c¾t mét cμnh c©y, nhùa c©y vμ cç chÊt hoμ

tan trong c©y sÏ tiÕt ra, ph¶i lμm s¹ch b»ng mét 3. DAO C¾T

giÎ s¹ch tÈm cç dung m«i hoμ tan nh− Ðt x¨ng,

§©y lμ dông cô quan träng trong nh©n gièng tetraclorua, cacbon hay giÊy mÞn.

c©y. Tuú lo¹i c«ng viÖc mμ chän lo¹i dao c¾t thÝch

- Cç lo¹i dao hay dïng:

hîp. Trong trång v−ên, th−êng chän lo¹i dao cã (1)

träng l−îng trung b×nh, l−ìi thÐp s¾c. Nh−ng khi dïng trong ghÐp c©y th× chän dao nÆng h¬n. ë (2)

cuèi c¸n dao cã mét l−ìi tï dïng tçh vá c©y khi

®Æt m¾t ghÐp. Víi cç hom c©y cøng th× dïng lo¹i (3)

dao c¹o.

Muèn c¾t mét cμnh cøng, ®Ó cμnh bªn tay tr¸i, (1). Lo¹i dao cã thÓ gËp vµo ®−îc; (2). Lo¹i dao cã l−ìi cè

®Þnh ë c¸n;

l−ìi dao ®Ó d−íi cμnh vμ ngãn c¸i phÝa trªn cμnh.

(3). Lo¹i dao ghÐp cã phÇn ®u«i ng¾n ®Ó tçh vá.

C¾t nghiªng cμnh vμ gi÷ qu·ng cçh cÇn c¾t n»m gi÷a ngãn c¸i vÒ l−ìi dao. L−ìi dao cã thÓ s¾c mét

- Mμi dao s¾c:

bªn hoÆc c¶ 2 bªn. Th−êng mét con dao cã gi¸ ®¾t (1a). §æ mét Ýt dÇu trªn mÆt nh¸m cña ®¸ mμi.

th× chÊt l−îng l−ìi dao cμng tèt. Mét l−ìi dao thÐp L−ìi dao nghiªng ®−îc gi÷ mét gãc xç ®Þnh so víi tèt dïng ®−îc trong thêi gian dμi.

mÆt ®¸ mμi.

16

17

https://thuviensach.vn

(1b). §−a nhÑ nhμng l−ìi dao trªn mÆt nh½n hiÖu qu¶ trong tr−êng hîp muèn c¾t ng¾n cμnh cña ®¸ mμi nhiÒu l−ît ®¶m b¶o l−ìi dao ph¼ng, c©y, bëi nã tiÖn, nhanh vμ dÔ sö dông.

mÞn, s¾c.

Víi kÐo c¾t cμnh c©y ta cã thÓ c¾t cμnh ë bÊt (2). L−ìi dao 2 mÆt b»ng: ®−a ®Òu trªn mÆt ®¸

kú vÞ trÝ nμo dï cμnh cã cøng vμ ch¾c mét chót mμi nhiÒu lÇn. §−a chuyÓn l−ìi dao khi mμi suèt vÉn dÔ dμng vμ thuËn tiÖn kh«ng lμm cho cμnh bÞ

chiÒu dμi cña ®¸ mμi ®Ó ®¶m b¶o sù ®ång ®Òu bÒ

t−íc vá hay giËp.

mÆt l−ìi dao.

Cã mét sè lo¹i kÐo c¾t cμnh c©y: Trªn thÞ tr−êng còng cã cç lo¹i ®¸ mμi mÆt KÐo kiÓu "x−¬ng ®e" (hay kiÓu chiÕc ®e) vμ

h¬i cong, kÝch cì bÐ nh−ng sö dông khã h¬n, do kiÓu d¹ng kÐo.

®ã theo tËp qu¸n th−êng dïng lo¹i ®¸ mμi cã bÒ

mÆt ph¼ng.

KÐo c¾t c©y d¹ng kÐo

(1a)

(1b)

(2)

4. KÐO C¾T CμNH C¢Y

KÐo c¾t c©y

KÐo c¾t c©y

Con dao s¾c lμ mét dông cô tèt cho ng−êi lμm lß xo

kiÓu x−¬ng ®e

v−ên. Tuy vËy kÐo c¾t cμnh c©y ®−îc sö dông cã 18

19

https://thuviensach.vn

(1b). §−a nhÑ nhμng l−ìi dao trªn mÆt nh½n hiÖu qu¶ trong tr−êng hîp muèn c¾t ng¾n cμnh cña ®¸ mμi nhiÒu l−ît ®¶m b¶o l−ìi dao ph¼ng, c©y, bëi nã tiÖn, nhanh vμ dÔ sö dông.

mÞn, s¾c.

Víi kÐo c¾t cμnh c©y ta cã thÓ c¾t cμnh ë bÊt (2). L−ìi dao 2 mÆt b»ng: ®−a ®Òu trªn mÆt ®¸

kú vÞ trÝ nμo dï cμnh cã cøng vμ ch¾c mét chót mμi nhiÒu lÇn. §−a chuyÓn l−ìi dao khi mμi suèt vÉn dÔ dμng vμ thuËn tiÖn kh«ng lμm cho cμnh bÞ

chiÒu dμi cña ®¸ mμi ®Ó ®¶m b¶o sù ®ång ®Òu bÒ

t−íc vá hay giËp.

mÆt l−ìi dao.

Cã mét sè lo¹i kÐo c¾t cμnh c©y: Trªn thÞ tr−êng còng cã cç lo¹i ®¸ mμi mÆt KÐo kiÓu "x−¬ng ®e" (hay kiÓu chiÕc ®e) vμ

h¬i cong, kÝch cì bÐ nh−ng sö dông khã h¬n, do kiÓu d¹ng kÐo.

®ã theo tËp qu¸n th−êng dïng lo¹i ®¸ mμi cã bÒ

mÆt ph¼ng.

KÐo c¾t c©y d¹ng kÐo

(1a)

(1b)

(2)

4. KÐO C¾T CμNH C¢Y

KÐo c¾t c©y

KÐo c¾t c©y

Con dao s¾c lμ mét dông cô tèt cho ng−êi lμm lß xo

kiÓu x−¬ng ®e

v−ên. Tuy vËy kÐo c¾t cμnh c©y ®−îc sö dông cã 18

19

https://thuviensach.vn

- KiÓu ®e gåm mét l−ìi s¾c c¾t cμnh ë mét kho¶ng cçh cña l−ìi khç lμm gi¸ ®ì nh− chiÕc

®e (xem h×nh c¾t cμnh víi kÐo c¾t c©y d¹ng x−¬ng ®e).

- KiÓu d¹ng kÐo chØ gåm cç l−ìi c¾t s¾c (nh−

kÐo th−êng dïng). KiÓu kÐo nμy cã −u ®iÓm h¬n kiÓu ®e lμ c¾t gän, Ýt g©y th−¬ng tæn cho cμnh c©y.

Khi chän kÐo c¾t c©y, cÇn l−u ý kÝch th−íc phï hîp víi c«ng viÖc. KiÓu kÐo c¾t cã lß xo tiÖn lîi h¬n ë chç tù ®éng kÐo më ra sau mçi lÇn c¾t; b¶o vÖ

l−ìi dao tr¸nh va ch¹m cç l−ìi sau mçi lÇn c¾t.

+ C¾t ®óng cçh: ®Ó

+ C¾t sai ph−¬ng

+ C¾t víi kÐo c¾t

4.1. B¶o qu¶n kÐo c¾t cμnh l−ìi s¾c ë mÆt

ph¸p: ®Ó l−ìi s¾c

cµnh d¹ng ®e,

d−íi cµnh c¾t sau

ë mÆt trªn cµnh

phÇn ®e ®Ó phÝa

Sau mçi lÇn sö dông, lau s¹ch l−ìi kÐo b»ng Ðt

®ã bãp m¹nh tay

c¾t

d−íi cµnh ®Þnh

c¾t

x¨ng hay tetraclorua cacbon vμ lau b»ng v¶i mÞn, lo¹i bá cç nhùa dÝnh, cç dÞch c©y vμ cç chÊt 5. CHËU TRåNG C¢Y

khç b¸m trªn l−ìi.

Lμ dông cô th−êng dïng cho nh©n gièng c©y.

B«i lªn l−ìi kÐo líp dÇu máng ®Ó chèng gØ.

NÕu ta cÇn 3-4 lo¹i chËu cã kÝch th−íc khç nhau nªn chän cïng mét lo¹i chËu, cïng d¹ng, dÔ cho t−íi 4.2. TiÕn hμnh c¾t cμnh

vμ b¶o qu¶n c©y.

Xç ®Þnh chÝnh xç vÞ trÝ cÇn c¾t. §èi víi kÐo

§Ó tho¸t n−íc cho mçi chËu c©y, dïng tÊm lãt c¾t c©y d¹ng x−¬ng ®e ph¶i ®Æt kÐo cçh xa vÞ trÝ

cã lç thñng ®Æt

cÇn c¾t mét chót.

ë d−íi ®¸y chËu

Khi mét cμnh c©y to dÇy, nªn c¾t vÒ mét phÝa, (thay cho dïng

sau ®ã quay sang phÝa ®èi diÖn c¾t tõng phÇn cho viªn ®çuéi ë

®Õn khi nμo c¾t ®−îc toμn bé cμnh c©y.

®¸y chËu).

ChËu cïng lo¹i cã kÝch th−íc khç nhau D−íi ®©y lμ h×nh giíi thiÖu cçh c¾t cμnh: 20

21

https://thuviensach.vn

- KiÓu ®e gåm mét l−ìi s¾c c¾t cμnh ë mét kho¶ng cçh cña l−ìi khç lμm gi¸ ®ì nh− chiÕc

®e (xem h×nh c¾t cμnh víi kÐo c¾t c©y d¹ng x−¬ng ®e).

- KiÓu d¹ng kÐo chØ gåm cç l−ìi c¾t s¾c (nh−

kÐo th−êng dïng). KiÓu kÐo nμy cã −u ®iÓm h¬n kiÓu ®e lμ c¾t gän, Ýt g©y th−¬ng tæn cho cμnh c©y.

Khi chän kÐo c¾t c©y, cÇn l−u ý kÝch th−íc phï hîp víi c«ng viÖc. KiÓu kÐo c¾t cã lß xo tiÖn lîi h¬n ë chç tù ®éng kÐo më ra sau mçi lÇn c¾t; b¶o vÖ

l−ìi dao tr¸nh va ch¹m cç l−ìi sau mçi lÇn c¾t.

+ C¾t ®óng cçh: ®Ó

+ C¾t sai ph−¬ng

+ C¾t víi kÐo c¾t

4.1. B¶o qu¶n kÐo c¾t cμnh l−ìi s¾c ë mÆt

ph¸p: ®Ó l−ìi s¾c

cµnh d¹ng ®e,

d−íi cµnh c¾t sau

ë mÆt trªn cµnh

phÇn ®e ®Ó phÝa

Sau mçi lÇn sö dông, lau s¹ch l−ìi kÐo b»ng Ðt

®ã bãp m¹nh tay

c¾t

d−íi cµnh ®Þnh

c¾t

x¨ng hay tetraclorua cacbon vμ lau b»ng v¶i mÞn, lo¹i bá cç nhùa dÝnh, cç dÞch c©y vμ cç chÊt 5. CHËU TRåNG C¢Y

khç b¸m trªn l−ìi.

Lμ dông cô th−êng dïng cho nh©n gièng c©y.

B«i lªn l−ìi kÐo líp dÇu máng ®Ó chèng gØ.

NÕu ta cÇn 3-4 lo¹i chËu cã kÝch th−íc khç nhau nªn chän cïng mét lo¹i chËu, cïng d¹ng, dÔ cho t−íi 4.2. TiÕn hμnh c¾t cμnh

vμ b¶o qu¶n c©y.

Xç ®Þnh chÝnh xç vÞ trÝ cÇn c¾t. §èi víi kÐo

§Ó tho¸t n−íc cho mçi chËu c©y, dïng tÊm lãt c¾t c©y d¹ng x−¬ng ®e ph¶i ®Æt kÐo cçh xa vÞ trÝ

cã lç thñng ®Æt

cÇn c¾t mét chót.

ë d−íi ®¸y chËu

Khi mét cμnh c©y to dÇy, nªn c¾t vÒ mét phÝa, (thay cho dïng

sau ®ã quay sang phÝa ®èi diÖn c¾t tõng phÇn cho viªn ®çuéi ë

®Õn khi nμo c¾t ®−îc toμn bé cμnh c©y.

®¸y chËu).

ChËu cïng lo¹i cã kÝch th−íc khç nhau D−íi ®©y lμ h×nh giíi thiÖu cçh c¾t cμnh: 20

21

https://thuviensach.vn

§Ó tiÕt kiÖm, nhiÒu ng−êi trång v−ên cßn tËn dông cç thïng, hép... ®ùng s÷a, phom¸t, thøc

¨n... ®Ó trång c©y víi ®iÒu kiÖn lμ b¶o ®¶m s¹ch sÏ, cã lç tho¸t n−íc thÝch hîp.

Cç kiÓu tÊm tho¸t n−íc

TÊm tho¸t n−íc ®Æt ë ®¸y chËu trßn vµ chËu vu«ng

- Cç chËu ®−îc cÊu t¹o tõ cç chÊt h÷u c¬, ChËu h×nh vu«ng

b»ng giÊy, b»ng da, v.v. khi trång c©y, rÔ cã kh¶

tËn dông kh«ng gian

n¨ng xuyªn thñng thμnh chËu. RÊt tiÖn lîi cho tèi ®a h¬n lμ lo¹i

viÖc mang trång tiÕp ë ngoμi v−ên, trªn ®åi...

trßn (l·ng phÝ kh«ng

Ngμnh l©m nghiÖp hay dïng cç lo¹i chËu nμy ë gian), l−îng ph©n bãn

cç v−ên −¬m dÔ trång, tiÕt kiÖm thêi gian vμ b¶o so víi bÒ mÆt còng

®¶m nguyªn tr¹ng bé rÔ ®Ó tiÕp tôc ph¸t triÓn ë tèt h¬n: mét chËu

trßn cã ®−êng kÝnh

n¬i trång míi. Tuy nhiªn lo¹i chËu nμy gi¸ thμnh 9cm kh«ng chøa

cßn ch−a ®−îc rÎ.

nhiÒu ®Êt - ph©n h¬n

lμ mét chËu h×nh

vu«ng c¹nh 7cm.

ChËu trßn khã lμm

®Çy ®Êt vμ kh«ng

biÕt ®Êt ®· n»m kÝn

®Õn ®¸y ch−a.

§é bÒn cña chËu

®−îc chó ý: cç gê

dμy t¹o ®é bÒn cho

6. BåN, CHËU TRåNG C¢Y Vμ §ÊT GIEO TRåNG

chËu. Khi −¬m c©y

Cç lo¹i chËu trång c©y

th−êng dïng cç

Khi cÇn −¬m mét sè l−îng t−¬ng ®èi lín hom chËu b»ng polyetylen mμu ®en, nhÑ nhμng, bÒn c©y hay h¹t gièng ta dïng cç khay trång c©y vμ rÎ tiÒn.

hay mét bån nhá.

22

23

https://thuviensach.vn

§Ó tiÕt kiÖm, nhiÒu ng−êi trång v−ên cßn tËn dông cç thïng, hép... ®ùng s÷a, phom¸t, thøc

¨n... ®Ó trång c©y víi ®iÒu kiÖn lμ b¶o ®¶m s¹ch sÏ, cã lç tho¸t n−íc thÝch hîp.

Cç kiÓu tÊm tho¸t n−íc

TÊm tho¸t n−íc ®Æt ë ®¸y chËu trßn vµ chËu vu«ng

- Cç chËu ®−îc cÊu t¹o tõ cç chÊt h÷u c¬, ChËu h×nh vu«ng

b»ng giÊy, b»ng da, v.v. khi trång c©y, rÔ cã kh¶

tËn dông kh«ng gian

n¨ng xuyªn thñng thμnh chËu. RÊt tiÖn lîi cho tèi ®a h¬n lμ lo¹i

viÖc mang trång tiÕp ë ngoμi v−ên, trªn ®åi...

trßn (l·ng phÝ kh«ng

Ngμnh l©m nghiÖp hay dïng cç lo¹i chËu nμy ë gian), l−îng ph©n bãn

cç v−ên −¬m dÔ trång, tiÕt kiÖm thêi gian vμ b¶o so víi bÒ mÆt còng

®¶m nguyªn tr¹ng bé rÔ ®Ó tiÕp tôc ph¸t triÓn ë tèt h¬n: mét chËu

trßn cã ®−êng kÝnh

n¬i trång míi. Tuy nhiªn lo¹i chËu nμy gi¸ thμnh 9cm kh«ng chøa

cßn ch−a ®−îc rÎ.

nhiÒu ®Êt - ph©n h¬n

lμ mét chËu h×nh

vu«ng c¹nh 7cm.

ChËu trßn khã lμm

®Çy ®Êt vμ kh«ng

biÕt ®Êt ®· n»m kÝn

®Õn ®¸y ch−a.

§é bÒn cña chËu

®−îc chó ý: cç gê

dμy t¹o ®é bÒn cho

6. BåN, CHËU TRåNG C¢Y Vμ §ÊT GIEO TRåNG

chËu. Khi −¬m c©y

Cç lo¹i chËu trång c©y

th−êng dïng cç

Khi cÇn −¬m mét sè l−îng t−¬ng ®èi lín hom chËu b»ng polyetylen mμu ®en, nhÑ nhμng, bÒn c©y hay h¹t gièng ta dïng cç khay trång c©y vμ rÎ tiÒn.

hay mét bån nhá.

22

23

https://thuviensach.vn

Th−êng dïng

ChuÈn bÞ cç chËu vμ ®Êt trång

cç khay 3521,5 cm

tuú theo nhu cÇu mμ

cã chiÒu s©u tõ 5-6,5

cm. Cç khay gç sau

mét thêi gian sÏ

môc nh−ng r¾n ch¾c

vμ kÝn. Ngoμi ra cßn

dïng cç khay b»ng

chÊt dÎo cã cïng

- §Êt mïn vµ ph©n bãn,

- Sau 24 giê chuÈn

- Gieo h¹t hay

than bïn ®−îc lµm Èm.

bÞ vµ Ên khu«n vµo

hom c©y vµ xÕp

kÝch th−íc nh− vËy.

Dïng khu«n (dông cô) Ên ®Êt, th¸o khu«n ra ®Ó vµo khay cç VÊn ®Ò cÇn quan

vµo khèi ®Êt gieo trång

cã mét khèi ®Êt trång khèi ®Êt trång t©m lμ sù tho¸t n−íc

Cç lo¹i khay b»ng chÊt dÎo

Cç khu«n ®Êt trång cã thuËn lîi lμ sau khi cña nã. Mét khay

gieo trång, rÔ c©y ph¸t triÓn ®−îc gi÷ nguyªn vμ

b»ng chÊt dÎo ®Æt trong nhμ trång c©y ®¶m b¶o

®em ®i trång n¬i khç.

®é bÒn vμ dÔ röa, lμm vÖ sinh. Lo¹i khay 1520

cm dμy 5 cm th−êng tiÖn dïng.

Lo¹i khay chuÈn bÞ bÇu trång −¬m c©y gåm khung vu«ng rçng vμ mét ®¸y cã trô chÝnh gi÷a,

®Ó chuÈn bÞ ®Êt trång −¬m c©y ®Æt h¹t gièng hay hom ë gi÷a.

NhiÒu lo¹i chËu, khay b»ng than bïn ®ãng côc, giÊy ®Æc biÖt, polyetylen cøng (nhiÒu chËu

- §Æt vµo khay cç

- Gieo h¹t hay

- §em trång cç

sau khi dïng th× bá ®i) lo¹i nμy bÒn víi nhiÖt gi÷

khèi ®Êt trång, sau

−¬m c©y vµo ®Êt

c©y ra ®ång ruéng

khi gieo th× t−íi Èm

®· thÊm n−íc

hay v−ên c©y

suèt trong thêi kú sinh tr−ëng.

®Êt

24

25

https://thuviensach.vn

Th−êng dïng

ChuÈn bÞ cç chËu vμ ®Êt trång

cç khay 3521,5 cm

tuú theo nhu cÇu mμ

cã chiÒu s©u tõ 5-6,5

cm. Cç khay gç sau

mét thêi gian sÏ

môc nh−ng r¾n ch¾c

vμ kÝn. Ngoμi ra cßn

dïng cç khay b»ng

chÊt dÎo cã cïng

- §Êt mïn vµ ph©n bãn,

- Sau 24 giê chuÈn

- Gieo h¹t hay

than bïn ®−îc lµm Èm.

bÞ vµ Ên khu«n vµo

hom c©y vµ xÕp

kÝch th−íc nh− vËy.

Dïng khu«n (dông cô) Ên ®Êt, th¸o khu«n ra ®Ó vµo khay cç VÊn ®Ò cÇn quan

vµo khèi ®Êt gieo trång

cã mét khèi ®Êt trång khèi ®Êt trång t©m lμ sù tho¸t n−íc

Cç lo¹i khay b»ng chÊt dÎo

Cç khu«n ®Êt trång cã thuËn lîi lμ sau khi cña nã. Mét khay

gieo trång, rÔ c©y ph¸t triÓn ®−îc gi÷ nguyªn vμ

b»ng chÊt dÎo ®Æt trong nhμ trång c©y ®¶m b¶o

®em ®i trång n¬i khç.

®é bÒn vμ dÔ röa, lμm vÖ sinh. Lo¹i khay 1520

cm dμy 5 cm th−êng tiÖn dïng.

Lo¹i khay chuÈn bÞ bÇu trång −¬m c©y gåm khung vu«ng rçng vμ mét ®¸y cã trô chÝnh gi÷a,

®Ó chuÈn bÞ ®Êt trång −¬m c©y ®Æt h¹t gièng hay hom ë gi÷a.

NhiÒu lo¹i chËu, khay b»ng than bïn ®ãng côc, giÊy ®Æc biÖt, polyetylen cøng (nhiÒu chËu

- §Æt vµo khay cç

- Gieo h¹t hay

- §em trång cç

sau khi dïng th× bá ®i) lo¹i nμy bÒn víi nhiÖt gi÷

khèi ®Êt trång, sau

−¬m c©y vµo ®Êt

c©y ra ®ång ruéng

khi gieo th× t−íi Èm

®· thÊm n−íc

hay v−ên c©y

suèt trong thêi kú sinh tr−ëng.

®Êt

24

25

https://thuviensach.vn

Cç lo¹i ®Êt - ph©n ®Ó gieo trång c©y

§Êt trén nμy thÝch hîp cho c©y non, cho h¹t

§Êt trång hay mét hçn hîp ®Êt - ph©n ®Ó

n¶y mÇm... cho phÐp rÔ ph¸t triÓn m¹nh, ®¶m b¶o trång c©y ph¶i ®¶m b¶o cç ®Æc tÝnh c¬ b¶n sau sù c©n b»ng axit - kiÒm vμ kh«ng qu¸ kh«, mμu

®©y: tho¸ng khÝ, gi÷ n−íc, gi÷ ph©n vμ cç chÊt gióp b¶o ®¶m ®é Èm vμ cç nguyªn tè kho¸ng.

dinh d−ìng vμ dÉn nhiÖt. §Êt trång ph¶i ®−îc duy

- §Êt - ph©n cho c©y non: tr× l©u dμi suèt thêi gian sinh tr−ëng. Ngoμi ra,

* §Êt ph©n ®Ó cÊy c©y non: 7 phÇn ®Êt mμu cÇn lμm tiÖt trïng ®Êt trång nμy ®Ó tr¸nh sù ph¸t s¸t trïng + 3 phÇn than bïn ®· r©y s¹ch + 2 phÇn triÓn cña s©u bä g©y h¹i, s©u bÖnh, cá d¹i,...

c¸t h¹t cì 1,5-3 mm + 50g v«i bét + 200g ph©n Vμo nh÷ng ®ît trång trät cã yªu cÇu nghiªm bãn/cho 50 lÝt ®Êt ph©n.

ngÆt th× ®Êt trång ph¶i ®−îc tiÖt trïng ë cç ch¶o

* §Êt ph©n kh«ng cã ®Êt mμu: gåm 3 phÇn réng ë nhiÖt ®é 82oC trong 30 phót. Sau khi xö lý than bïn r©y s¹ch + 1 phÇn c¸t h¹t 1,5-3mm +

200g v«i bét + 200g ph©n bãn/50 lÝt ®Êt ph©n.

®Êt ë nhiÖt ®é cao, phñ tÊm giÊy thiÕc hay giÊy

* §Êt ph©n cã ®Êt mμu: gåm 3 phÇn than bïn nh«m lªn bÒ mÆt, nhiÖt t¨ng lªn sÏ lμm cho sù r©y s¹ch + 1 phÇn c¸t h¹t cì 1,5-3 mm + 1 phÇn tiÖt trïng ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n. §Ó nguéi ®Êt míi

®Êt mμu tiÖt trïng + 200g v«i bét + 200g ph©n/50

®em dïng.

lÝt ®Êt ph©n.

- §Êt cho gi©m cμnh: §Êt than bïn vμ c¸t mÞn Cç c«ng thøc ®Êt - ph©n trªn ®¶m b¶o cho c©y (cã ®−êng kÝnh 1,5-3 mm) víi thÓ tÝch 2 phÇn ngang non mäc tèt còng nh− h¹t n¶y mÇm thuËn lîi v×

nhau. Tr−íc khi trén lÉn, than bïn cÇn ®−îc r©y nã ®ñ n−íc, c©n b»ng axit vμ kiÒm, ®Çy ®ñ chÊt qua sμng cã lç 0,6cm. Than bïn cã ®Æc ®iÓm gi÷

dinh d−ìng.

n−íc tèt. C¸t lμ yÕu tè ®¶m b¶o sù th«ng khÝ vμ

Tèt h¬n c¶ lμ c«ng thøc cã ®Êt mμu, xem nh−

tho¸t n−íc. Than bïn vμ c¸t mÞn lμ 2 thμnh phÇn thμnh phÇn thø hai (sau than bïn), ®¶m b¶o ®é lý t−ëng ®Ó gi©m cμnh. Cã thÓ thay than bïn b»ng Èm vμ chÊt dinh d−ìng.

mïn c−a, perlit, vermiculit, bôi than.

C©y non cã nhu cÇu ngμy cμng t¨ng chÊt dinh

- §Êt - ph©n cho gieo h¹t: bao gåm 2 phÇn d−ìng, do ®ã cÇn ph¶i bæ sung thªm chÊt dinh than bïn ®· ®−îc r©y s¹ch + 2 phÇn c¸t mÞn (cì d−ìng (ph©n bãn): ®é 3g/l ®Êt - ph©n.

h¹t 1,5-3 mm) + 1 phÇn ®Êt mμu ®· ®−îc s¸t

- ChuÈn bÞ cho ®Êt ph©n vμo chËu: §¶m b¶o trïng + 50g v«i bét (cho 50 lÝt ®Êt ph©n) vμ 25g cho ®Êt ®−îc trén ®Òu vμ ®óng tû lÖ. Dïng b×nh supe ph«tphat.

®ong (1 b×nh 10 lÝt), cho tõng phÇn lªn ®¸y chËu 26

27

https://thuviensach.vn

Cç lo¹i ®Êt - ph©n ®Ó gieo trång c©y

§Êt trén nμy thÝch hîp cho c©y non, cho h¹t

§Êt trång hay mét hçn hîp ®Êt - ph©n ®Ó

n¶y mÇm... cho phÐp rÔ ph¸t triÓn m¹nh, ®¶m b¶o trång c©y ph¶i ®¶m b¶o cç ®Æc tÝnh c¬ b¶n sau sù c©n b»ng axit - kiÒm vμ kh«ng qu¸ kh«, mμu

®©y: tho¸ng khÝ, gi÷ n−íc, gi÷ ph©n vμ cç chÊt gióp b¶o ®¶m ®é Èm vμ cç nguyªn tè kho¸ng.

dinh d−ìng vμ dÉn nhiÖt. §Êt trång ph¶i ®−îc duy

- §Êt - ph©n cho c©y non: tr× l©u dμi suèt thêi gian sinh tr−ëng. Ngoμi ra,

* §Êt ph©n ®Ó cÊy c©y non: 7 phÇn ®Êt mμu cÇn lμm tiÖt trïng ®Êt trång nμy ®Ó tr¸nh sù ph¸t s¸t trïng + 3 phÇn than bïn ®· r©y s¹ch + 2 phÇn triÓn cña s©u bä g©y h¹i, s©u bÖnh, cá d¹i,...

c¸t h¹t cì 1,5-3 mm + 50g v«i bét + 200g ph©n Vμo nh÷ng ®ît trång trät cã yªu cÇu nghiªm bãn/cho 50 lÝt ®Êt ph©n.

ngÆt th× ®Êt trång ph¶i ®−îc tiÖt trïng ë cç ch¶o

* §Êt ph©n kh«ng cã ®Êt mμu: gåm 3 phÇn réng ë nhiÖt ®é 82oC trong 30 phót. Sau khi xö lý than bïn r©y s¹ch + 1 phÇn c¸t h¹t 1,5-3mm +

200g v«i bét + 200g ph©n bãn/50 lÝt ®Êt ph©n.

®Êt ë nhiÖt ®é cao, phñ tÊm giÊy thiÕc hay giÊy

* §Êt ph©n cã ®Êt mμu: gåm 3 phÇn than bïn nh«m lªn bÒ mÆt, nhiÖt t¨ng lªn sÏ lμm cho sù r©y s¹ch + 1 phÇn c¸t h¹t cì 1,5-3 mm + 1 phÇn tiÖt trïng ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n. §Ó nguéi ®Êt míi

®Êt mμu tiÖt trïng + 200g v«i bét + 200g ph©n/50

®em dïng.

lÝt ®Êt ph©n.

- §Êt cho gi©m cμnh: §Êt than bïn vμ c¸t mÞn Cç c«ng thøc ®Êt - ph©n trªn ®¶m b¶o cho c©y (cã ®−êng kÝnh 1,5-3 mm) víi thÓ tÝch 2 phÇn ngang non mäc tèt còng nh− h¹t n¶y mÇm thuËn lîi v×

nhau. Tr−íc khi trén lÉn, than bïn cÇn ®−îc r©y nã ®ñ n−íc, c©n b»ng axit vμ kiÒm, ®Çy ®ñ chÊt qua sμng cã lç 0,6cm. Than bïn cã ®Æc ®iÓm gi÷

dinh d−ìng.

n−íc tèt. C¸t lμ yÕu tè ®¶m b¶o sù th«ng khÝ vμ

Tèt h¬n c¶ lμ c«ng thøc cã ®Êt mμu, xem nh−

tho¸t n−íc. Than bïn vμ c¸t mÞn lμ 2 thμnh phÇn thμnh phÇn thø hai (sau than bïn), ®¶m b¶o ®é lý t−ëng ®Ó gi©m cμnh. Cã thÓ thay than bïn b»ng Èm vμ chÊt dinh d−ìng.

mïn c−a, perlit, vermiculit, bôi than.

C©y non cã nhu cÇu ngμy cμng t¨ng chÊt dinh

- §Êt - ph©n cho gieo h¹t: bao gåm 2 phÇn d−ìng, do ®ã cÇn ph¶i bæ sung thªm chÊt dinh than bïn ®· ®−îc r©y s¹ch + 2 phÇn c¸t mÞn (cì d−ìng (ph©n bãn): ®é 3g/l ®Êt - ph©n.

h¹t 1,5-3 mm) + 1 phÇn ®Êt mμu ®· ®−îc s¸t

- ChuÈn bÞ cho ®Êt ph©n vμo chËu: §¶m b¶o trïng + 50g v«i bét (cho 50 lÝt ®Êt ph©n) vμ 25g cho ®Êt ®−îc trén ®Òu vμ ®óng tû lÖ. Dïng b×nh supe ph«tphat.

®ong (1 b×nh 10 lÝt), cho tõng phÇn lªn ®¸y chËu 26

27

https://thuviensach.vn

(cã lãt tÊm tho¸t n−íc). ë mçi líp ®Êt, c¸t, thªm CÇn n¾m v÷ng cç nguyªn t¾c c¬ b¶n cña viÖc v«i vμo ph©n bãn; dïng xÎng s¹ch vμ trén ®Òu.

sö dông hoocmon sinh rÔ. BiÕt râ nång ®é cã Ých ®Ó

t¹o rÔ. Vá cña hom c©y hÊp thô mét phÇn hoocmon, 7. CÇ CHÊT KÝCH THÝCH RA RÔ - CÇH

nh−ng phÇn gèc cña hom c©y míi lμ phÇn chÝnh BãC Vá

cÇn cho sù t¹o rÔ. Kh«ng nªn nhóng s©u qu¸ 2cm Mét sè hoçhÊt cã tç ®éng hay ®iÒu chØnh chiÒu cao gèc hom c©y vμo bét hoocmon.

cç ph¶n øng sinh tr−ëng cña mét sè c©y, ë nång Hoocmon t¹o rÔ ë phÇn gèc lμ chñ yÕu, nÕu

®é thÊp. Cç nhμ lμm v−ên kh«ng chØ dïng trong hoocmon cã nhiÒu trªn phÇn vá sÏ g©y thèi vá.

nh©n gièng c©y, mμ cßn dïng trong ghÐp cμnh ë Trong nhiÒu tr−êng hîp sù h− h¹i cßn do nhiÒu cç c©y ¨n qu¶.

nguyªn nh©n khç n÷a.

Cç chÊt kÝch thÝch th−êng ¸p dông ë cç Trong tr−êng hîp gèc hom c©y hay cμnh c©y cã nång ®é thÊp vμ trong mét giíi h¹n chÝnh xç, v×

th©n gç kh« khã dÝnh bét, ng−êi ta th−êng nhóng viÖc t¹o qu¶, sinh rÔ c©y hay diÖt cá d¹i, th−êng gèc hom vμo n−íc cho −ít Èm råi míi nhóng vμo chØ thÝch hîp ë mét sè nång ®é xç ®Þnh khç bét hoocmon.

nhau. §Ó ®¶m b¶o cho mét c©y hay cμnh gi©m Cçh sö dông ®óng bét

Cçh lµm sai

hoocmon

®−îc khoÎ tèt th× khi dïng nång ®é chÊt kÝch thÝch cÇn ph¶i thËt chÝnh xç, nÕu qu¸ møc sÏ

g©y tç ®éng k×m h·m.

PhÇn lín cç chÊt hoocmon sinh rÔ b¸n ë thÞ

tr−êng lμ d¹ng bét mÞn. §ã th−êng lμ axit -

indolylbutyric.

Cç chÊt diÖt nÊm th−êng ë d¹ng bét cèt ng¨n chÆn sù thèi rÔ cña hom c©y.

- Nhóng phÇn gèc

- §Æt phÇn gèc cña

- Kh«ng ®Ó bét

Còng cã lo¹i hoocmon sinh rÔ ë d¹ng láng, cç cña hom c©y

hom c©y ®· −ít

hoocmon d©y lªn

trong n−íc

vµo bét hoocmon

phÇn vá phÝa trªn

chÊt ho¸ häc nμy tan trong n−íc hay dung m«i cña gèc

h÷u c¬ (nh− lμ r−îu).

§èi víi mét sè hoocmon ë d¹ng viªn th× cÇn

- Cçh sö dông cç hoocmon sinh rÔ (kÝch ph¶i hoμ tan víi mét Ýt n−íc theo c«ng thøc. Sau thÝch sinh tr−ëng)

®ã ®Æt phÇn gèc cña cμnh trong 12-24 giê. Do nång 28

29

https://thuviensach.vn

(cã lãt tÊm tho¸t n−íc). ë mçi líp ®Êt, c¸t, thªm CÇn n¾m v÷ng cç nguyªn t¾c c¬ b¶n cña viÖc v«i vμo ph©n bãn; dïng xÎng s¹ch vμ trén ®Òu.

sö dông hoocmon sinh rÔ. BiÕt râ nång ®é cã Ých ®Ó

t¹o rÔ. Vá cña hom c©y hÊp thô mét phÇn hoocmon, 7. CÇ CHÊT KÝCH THÝCH RA RÔ - CÇH

nh−ng phÇn gèc cña hom c©y míi lμ phÇn chÝnh BãC Vá

cÇn cho sù t¹o rÔ. Kh«ng nªn nhóng s©u qu¸ 2cm Mét sè hoçhÊt cã tç ®éng hay ®iÒu chØnh chiÒu cao gèc hom c©y vμo bét hoocmon.

cç ph¶n øng sinh tr−ëng cña mét sè c©y, ë nång Hoocmon t¹o rÔ ë phÇn gèc lμ chñ yÕu, nÕu

®é thÊp. Cç nhμ lμm v−ên kh«ng chØ dïng trong hoocmon cã nhiÒu trªn phÇn vá sÏ g©y thèi vá.

nh©n gièng c©y, mμ cßn dïng trong ghÐp cμnh ë Trong nhiÒu tr−êng hîp sù h− h¹i cßn do nhiÒu cç c©y ¨n qu¶.

nguyªn nh©n khç n÷a.

Cç chÊt kÝch thÝch th−êng ¸p dông ë cç Trong tr−êng hîp gèc hom c©y hay cμnh c©y cã nång ®é thÊp vμ trong mét giíi h¹n chÝnh xç, v×

th©n gç kh« khã dÝnh bét, ng−êi ta th−êng nhóng viÖc t¹o qu¶, sinh rÔ c©y hay diÖt cá d¹i, th−êng gèc hom vμo n−íc cho −ít Èm råi míi nhóng vμo chØ thÝch hîp ë mét sè nång ®é xç ®Þnh khç bét hoocmon.

nhau. §Ó ®¶m b¶o cho mét c©y hay cμnh gi©m Cçh sö dông ®óng bét

Cçh lµm sai

hoocmon

®−îc khoÎ tèt th× khi dïng nång ®é chÊt kÝch thÝch cÇn ph¶i thËt chÝnh xç, nÕu qu¸ møc sÏ

g©y tç ®éng k×m h·m.

PhÇn lín cç chÊt hoocmon sinh rÔ b¸n ë thÞ

tr−êng lμ d¹ng bét mÞn. §ã th−êng lμ axit -

indolylbutyric.

Cç chÊt diÖt nÊm th−êng ë d¹ng bét cèt ng¨n chÆn sù thèi rÔ cña hom c©y.

- Nhóng phÇn gèc

- §Æt phÇn gèc cña

- Kh«ng ®Ó bét

Còng cã lo¹i hoocmon sinh rÔ ë d¹ng láng, cç cña hom c©y

hom c©y ®· −ít

hoocmon d©y lªn

trong n−íc

vµo bét hoocmon

phÇn vá phÝa trªn

chÊt ho¸ häc nμy tan trong n−íc hay dung m«i cña gèc

h÷u c¬ (nh− lμ r−îu).

§èi víi mét sè hoocmon ë d¹ng viªn th× cÇn

- Cçh sö dông cç hoocmon sinh rÔ (kÝch ph¶i hoμ tan víi mét Ýt n−íc theo c«ng thøc. Sau thÝch sinh tr−ëng)

®ã ®Æt phÇn gèc cña cμnh trong 12-24 giê. Do nång 28

29

https://thuviensach.vn

®é thÊp h¬n nhiÒu so víi bét cho nªn cã thÓ ng©m xç mμ c©y cÇn dïng. Cã thÓ dïng cçh t−íi tù cμnh hay hom c©y ë bÊt kú mét chiÒu cao nμo cña

®éng hay b¸n tù ®éng.

cμnh vμ hom mμ kh«ng sî bÞ thèi vá.

Trong qu¸ tr×nh nh©n gièng c©y, ®é Èm kh«ng Cã khi dïng dung dÞch trong cån, sau khi nhá khÝ lμ cÇn thiÕt ®Ó duy tr× søc tr−¬ng cña m«, do cç giät cån cã chøa hoocmon lªn gèc cña cμnh vμ

sù c¨ng cña rÔ gióp cho cμnh sinh rÔ mäc th¼ng, hom, ®Ó mét thêi gian cån sÏ bèc h¬i cßn l¹i hoocmon rÔ ®©m s©u b¸m chÆt vμo ®Êt.

cÇn kÝch thÝch.

Muèn lμm Èm cç c©y non võa míi trång vμ

- Cçh gät vá phÇn hom vμ cμnh c©y: ë mét sè cç hom c©y míi ra rÔ ph¶i dïng n−íc l· (kh«ng lo¹i c©y, muèn kÝch thÝch ra rÔ nhanh, hay muèn dïng n−íc l¹nh lμm gi¶m nhiÖt ®é m«i tr−êng vμ

cho sù sinh rÔ b×nh th−êng ph¶i tiÕn hμnh "gät chËm sù sinh tr−ëng cña c©y). NÕu n−íc nhiÒu vá". ë phÇn 2,5cm cña gèc cμnh hay gèc hom c©y canxi, th× tèt nhÊt lμ dïng n−íc m−a.

dïng dao s¾c ®Ó t−íc c¾t vá vμ gç, cã thÓ c¾t 3 hay 4 l¸t c¾t nghiªng t−¬ng ®èi s©u ®Ó ®¹t tíi phÇn gç.

Trong nhμ kÝnh hay nhμ trång c©y, muèn cã Ph−¬ng ph¸p c¾t vá nμy mang l¹i kÕt qu¶ ®èi víi

®é Èm thÝch hîp ta dïng thïng ®ùng ®Çy n−íc ®Ó

mét sè lo¹i c©y nh− c©y ®ç quyªn ( Rhododendron), n−íc bèc h¬i dÇn dÇn lμm cho ®é Èm m«i tr−êng c©y bçh xï ( Juniperus communis), c©y thôy

®−îc duy tr× cÇn thiÕt cho c©y.

h−¬ng ( Daphne) vμ ®èi víi cç lo¹i cμnh, hom c©y cã gç cøng vμ r¾n.

8. T¦íI Vμ DÉN N¦íC

§¶m b¶o n−íc cho sù sinh tr−ëng cña c©y HoÆc dïng mét khay gç cã thμnh cao vμ tho¸t trång trong chËu lμ cÇn thiÕt, ng−êi trång v−ên n−íc tèt, råi lãt vμi líp giÊy polyetylen ®· ®−îc ph¶i t−íi sao cho ®ång ®Òu mét l−îng n−íc chÝnh khoan thñng cç lç thñng cÇn thiÕt (  1,5cm).

30

31

https://thuviensach.vn

®é thÊp h¬n nhiÒu so víi bét cho nªn cã thÓ ng©m xç mμ c©y cÇn dïng. Cã thÓ dïng cçh t−íi tù cμnh hay hom c©y ë bÊt kú mét chiÒu cao nμo cña

®éng hay b¸n tù ®éng.

cμnh vμ hom mμ kh«ng sî bÞ thèi vá.

Trong qu¸ tr×nh nh©n gièng c©y, ®é Èm kh«ng Cã khi dïng dung dÞch trong cån, sau khi nhá khÝ lμ cÇn thiÕt ®Ó duy tr× søc tr−¬ng cña m«, do cç giät cån cã chøa hoocmon lªn gèc cña cμnh vμ

sù c¨ng cña rÔ gióp cho cμnh sinh rÔ mäc th¼ng, hom, ®Ó mét thêi gian cån sÏ bèc h¬i cßn l¹i hoocmon rÔ ®©m s©u b¸m chÆt vμo ®Êt.

cÇn kÝch thÝch.

Muèn lμm Èm cç c©y non võa míi trång vμ

- Cçh gät vá phÇn hom vμ cμnh c©y: ë mét sè cç hom c©y míi ra rÔ ph¶i dïng n−íc l· (kh«ng lo¹i c©y, muèn kÝch thÝch ra rÔ nhanh, hay muèn dïng n−íc l¹nh lμm gi¶m nhiÖt ®é m«i tr−êng vμ

cho sù sinh rÔ b×nh th−êng ph¶i tiÕn hμnh "gät chËm sù sinh tr−ëng cña c©y). NÕu n−íc nhiÒu vá". ë phÇn 2,5cm cña gèc cμnh hay gèc hom c©y canxi, th× tèt nhÊt lμ dïng n−íc m−a.

dïng dao s¾c ®Ó t−íc c¾t vá vμ gç, cã thÓ c¾t 3 hay 4 l¸t c¾t nghiªng t−¬ng ®èi s©u ®Ó ®¹t tíi phÇn gç.

Trong nhμ kÝnh hay nhμ trång c©y, muèn cã Ph−¬ng ph¸p c¾t vá nμy mang l¹i kÕt qu¶ ®èi víi

®é Èm thÝch hîp ta dïng thïng ®ùng ®Çy n−íc ®Ó

mét sè lo¹i c©y nh− c©y ®ç quyªn ( Rhododendron), n−íc bèc h¬i dÇn dÇn lμm cho ®é Èm m«i tr−êng c©y bçh xï ( Juniperus communis), c©y thôy

®−îc duy tr× cÇn thiÕt cho c©y.

h−¬ng ( Daphne) vμ ®èi víi cç lo¹i cμnh, hom c©y cã gç cøng vμ r¾n.

8. T¦íI Vμ DÉN N¦íC

§¶m b¶o n−íc cho sù sinh tr−ëng cña c©y HoÆc dïng mét khay gç cã thμnh cao vμ tho¸t trång trong chËu lμ cÇn thiÕt, ng−êi trång v−ên n−íc tèt, råi lãt vμi líp giÊy polyetylen ®· ®−îc ph¶i t−íi sao cho ®ång ®Òu mét l−îng n−íc chÝnh khoan thñng cç lç thñng cÇn thiÕt (  1,5cm).

30

31

https://thuviensach.vn

§æ ®Çy c¸t mÞn, ®Æt cç chËu trång c©y vμo trong c¸t ®· lμm −ít ®Ém. Trong m«i tr−êng c¸t Èm nμy, ®¶m b¶o nhu cÇu n−íc cho c©y. Chó ý cã cç lç th«ng khÝ ë bªn thμnh khay (cçh ®¸y 1cm).

Cã 3 h×nh thøc dÉn n−íc cho ®Êt trång c©y th−êng ®−îc sö dông:

Khi t−íi cho ®Êt ë khay vμ chËu víi mét sè l−îng xç ®Þnh th−êng ®Æt vßi n−íc xa khay vμ

®Õn khi n−íc ch¶y ®Òu míi t−íi n−íc vμo khay, kh«ng t−íi qu¸ Ýt, nh−ng t−íi vμi lÇn cho n−íc thÊm dÇn vμo ®Êt cho ®Òu l−îng n−íc trong chËu.

9. PH¢N BãN

Cã cç nguyªn tè dinh d−ìng cÇn thiÕt cho dinh d−ìng cña c©y. Trong nh©n gièng c©y vμ

- §Æt chËu vµo

- Dïng giÊy thÊm

- B¨ng thÊm n−íc

khay cã mùc

n−íc nèi tõ b×nh

tõ chËu trång c©y

c©y non yÕu tè nμy th−êng Ýt ®−îc chó ý. Cã 3

n−íc thÊp ë ®¸y

n−íc víi ®Êt trång

nèi víi nguån

chËu ®Ó lu«n cã

c©y

n−íc ë d−íi ®¸y

nguyªn tè quan träng: N, P, K cïng cç nguyªn

®é Èm cña ®Êt

chËu

tè C, H, O t¹o thμnh chÊt nu«i d−ìng c©y. Mét trång

møc ®é cÊp thiÕt n÷a ph¶i kÓ ®Õn Ca, S, Mg víi Chó ý: LÊp ®Çy cho líp c¸t s¸t víi thμnh khay mét sè l−îng võa ph¶i. Cuèi cïng lμ cç nguyªn

®ùng c¸t cã cç lç phÝa d−íi ®¶m b¶o sù tho¸t n−íc.

tè vi l−îng, c©y chØ dïng víi mét sè l−îng Ýt ái: Muèn vËy líp ®Êt - ph©n hay c¸t ph¶i kh« tr−íc khi Fe, B, Mg, Mo,. Co.

cho vμo khay.

- N: cÇn thiÕt cho sù sinh tr−ëng cña c©y. C©y NÕu ®Êt ph©n sau khi sÊy kh« khã hót Èm, thiÕu N thÓ hiÖn ë sù sinh tr−ëng chËm, l¸ vμng cho thªm vμi giät n−íc xμ phßng ®Ó c¶i thiÖn sù nh¹t. C©y sö dông N d−íi d¹ng nitrat hay am«n.

thÊm n−íc trong ®Êt ph©n ë chËu trång c©y. Tuy N lμ thμnh phÇn chñ yÕu cña sù thμnh t¹o protit nhiªn trong ®Êt trång cã than bïn ®· lμ yÕu tè trong c©y vμ t¹o nªn m« míi. Ta th−êng nãi N

lμm Èm ®Êt cã hiÖu qu¶.

32

33

https://thuviensach.vn

§æ ®Çy c¸t mÞn, ®Æt cç chËu trång c©y vμo trong c¸t ®· lμm −ít ®Ém. Trong m«i tr−êng c¸t Èm nμy, ®¶m b¶o nhu cÇu n−íc cho c©y. Chó ý cã cç lç th«ng khÝ ë bªn thμnh khay (cçh ®¸y 1cm).

Cã 3 h×nh thøc dÉn n−íc cho ®Êt trång c©y th−êng ®−îc sö dông:

Khi t−íi cho ®Êt ë khay vμ chËu víi mét sè l−îng xç ®Þnh th−êng ®Æt vßi n−íc xa khay vμ

®Õn khi n−íc ch¶y ®Òu míi t−íi n−íc vμo khay, kh«ng t−íi qu¸ Ýt, nh−ng t−íi vμi lÇn cho n−íc thÊm dÇn vμo ®Êt cho ®Òu l−îng n−íc trong chËu.

9. PH¢N BãN

Cã cç nguyªn tè dinh d−ìng cÇn thiÕt cho dinh d−ìng cña c©y. Trong nh©n gièng c©y vμ

- §Æt chËu vµo

- Dïng giÊy thÊm

- B¨ng thÊm n−íc

khay cã mùc

n−íc nèi tõ b×nh

tõ chËu trång c©y

c©y non yÕu tè nμy th−êng Ýt ®−îc chó ý. Cã 3

n−íc thÊp ë ®¸y

n−íc víi ®Êt trång

nèi víi nguån

chËu ®Ó lu«n cã

c©y

n−íc ë d−íi ®¸y

nguyªn tè quan träng: N, P, K cïng cç nguyªn

®é Èm cña ®Êt

chËu

tè C, H, O t¹o thμnh chÊt nu«i d−ìng c©y. Mét trång

møc ®é cÊp thiÕt n÷a ph¶i kÓ ®Õn Ca, S, Mg víi Chó ý: LÊp ®Çy cho líp c¸t s¸t víi thμnh khay mét sè l−îng võa ph¶i. Cuèi cïng lμ cç nguyªn

®ùng c¸t cã cç lç phÝa d−íi ®¶m b¶o sù tho¸t n−íc.

tè vi l−îng, c©y chØ dïng víi mét sè l−îng Ýt ái: Muèn vËy líp ®Êt - ph©n hay c¸t ph¶i kh« tr−íc khi Fe, B, Mg, Mo,. Co.

cho vμo khay.

- N: cÇn thiÕt cho sù sinh tr−ëng cña c©y. C©y NÕu ®Êt ph©n sau khi sÊy kh« khã hót Èm, thiÕu N thÓ hiÖn ë sù sinh tr−ëng chËm, l¸ vμng cho thªm vμi giät n−íc xμ phßng ®Ó c¶i thiÖn sù nh¹t. C©y sö dông N d−íi d¹ng nitrat hay am«n.

thÊm n−íc trong ®Êt ph©n ë chËu trång c©y. Tuy N lμ thμnh phÇn chñ yÕu cña sù thμnh t¹o protit nhiªn trong ®Êt trång cã than bïn ®· lμ yÕu tè trong c©y vμ t¹o nªn m« míi. Ta th−êng nãi N

lμm Èm ®Êt cã hiÖu qu¶.

32

33

https://thuviensach.vn

cÇn cho sù sinh tr−ëng cña l¸, ngoμi ra còng rÊt mμu vμng chuyÓn dÇn vμo gi÷a, cßn phÇn mÐp lçÇn thiÕt cho sù l¹i cã mμu n©u.

thμnh t¹o th©n, rÔ,

ThiÕu N

- P: ®−îc c©y sö dông ë d¹ng ph«tphat, gi÷ 2

hoa vμ h¹t. Ngoμi

Sinh tr−ëng chËm

chøc n¨ng quan träng trong sinh tr−ëng cña c©y: vµ cßi cäc

chøc n¨ng quan

l¸ vµng nh¹t

mét mÆt nã lμ thμnh phÇn chñ yÕu cña protein träng ®èi víi viÖc

ThiÕu N

rÊt ®Æc tr−ng t¹o nªn nhiÔm s¾c thÓ; mÆt khç, Cç l¸ non

t¹o protit, N cßn lμ cã mµu vµng nã lμ thμnh phÇn t¹o nªn n¨ng l−îng sö dông thμnh phÇn cña

ThiÕu P

cho cç ph¶n øng ho¸ häc diÔn ra trong ®êi sèng Sinh tr−ëng chËm

nhiÔm s¾c thÓ.

cña c©y.

th©n cßi cäc

- K: cÇn cho l¸ ®á hay tÝm

TriÖu chøng thiÕu P kh«ng thÓ hiÖn ®Æc tr−ng sinh tr−ëng cña

nh− thiÕu N vμ K. Tuy vËy cã thÓ xç ®Þnh ®−îc c©y. Nã lμ mét chÊt

khi c©y sinh tr−ëng cßi cäc, lçã mμu tÝm sÉm xóc tç cÇn thiÕt

ThiÕu K

(n©u) hay ®á, bé rÔ bÞ h− h¹i.

L¸ vµng nh¹t

cho cç ph¶n øng

hay n©u

- Fe vμ Mg: lμ cç nguyªn tè cã vai trß cho ho¸ häc, g¾n liÒn

qu¸ tr×nh sinh tr−ëng. Khi thiÕu Fe vμ Mg, l¸

víi ph¶n øng quang

th−êng cã mμu vμng v× 2 nguyªn tè nμy cã vai trß hîp cho phÐp t¹o

thμnh t¹o diÖp lôc. Mg biÓu hiÖn l¸ giμ bÞ vμng (óa nªn chÊt dinh

vμng ë l¸ giμ) trong khi ®ã thiÕu Fe thÓ hiÖn ë l¸

ThiÕu Mg

d−ìng d−íi tç

Cç l¸ giµ

bÞ vμng, cç g©n vÉn cßn mμu xanh.

®éng cña n¨ng

cã mµu vµng

- Sö dông ph©n bãn: CÇn b¶o ®¶m cho c©y l−îng ¸nh s¸ng mÆt

non ®Çy ®ñ chÊt dinh d−ìng. NÕu ®Êt ph©n ®·

trêi. Còng nh− N,

®−îc cung cÊp ®Çy ®ñ chÊt dinh d−ìng ®ã ®−îc vai trß cña K ®èi

xem lμ c©y ph¸t triÓn b×nh th−êng. Tr−êng hîp víi sù sinh tr−ëng

c©y non mäc trªn ®Êt ph©n chØ chøa photphat th×

cña l¸ ë møc ®é

ngay tõ ®Çu c©y muèn cã l¸ xanh ®Ñp ph¶i thªm N

thÊp h¬n. C©y thiÕu

vμ K.

K lμm cho mÐp l¸

- Ng−êi trång v−ên cã thÓ chuÈn bÞ d¹ng hÐo vμng vμ sau ®ã

ph©n láng (dung dÞch ph©n láng) dïng khi c©y cã 34

35

https://thuviensach.vn

cÇn cho sù sinh tr−ëng cña l¸, ngoμi ra còng rÊt mμu vμng chuyÓn dÇn vμo gi÷a, cßn phÇn mÐp lçÇn thiÕt cho sù l¹i cã mμu n©u.

thμnh t¹o th©n, rÔ,

ThiÕu N

- P: ®−îc c©y sö dông ë d¹ng ph«tphat, gi÷ 2

hoa vμ h¹t. Ngoμi

Sinh tr−ëng chËm

chøc n¨ng quan träng trong sinh tr−ëng cña c©y: vµ cßi cäc

chøc n¨ng quan

l¸ vµng nh¹t

mét mÆt nã lμ thμnh phÇn chñ yÕu cña protein träng ®èi víi viÖc

ThiÕu N

rÊt ®Æc tr−ng t¹o nªn nhiÔm s¾c thÓ; mÆt khç, Cç l¸ non

t¹o protit, N cßn lμ cã mµu vµng nã lμ thμnh phÇn t¹o nªn n¨ng l−îng sö dông thμnh phÇn cña

ThiÕu P

cho cç ph¶n øng ho¸ häc diÔn ra trong ®êi sèng Sinh tr−ëng chËm

nhiÔm s¾c thÓ.

cña c©y.

th©n cßi cäc

- K: cÇn cho l¸ ®á hay tÝm

TriÖu chøng thiÕu P kh«ng thÓ hiÖn ®Æc tr−ng sinh tr−ëng cña

nh− thiÕu N vμ K. Tuy vËy cã thÓ xç ®Þnh ®−îc c©y. Nã lμ mét chÊt

khi c©y sinh tr−ëng cßi cäc, lçã mμu tÝm sÉm xóc tç cÇn thiÕt

ThiÕu K

(n©u) hay ®á, bé rÔ bÞ h− h¹i.

L¸ vµng nh¹t

cho cç ph¶n øng

hay n©u

- Fe vμ Mg: lμ cç nguyªn tè cã vai trß cho ho¸ häc, g¾n liÒn

qu¸ tr×nh sinh tr−ëng. Khi thiÕu Fe vμ Mg, l¸

víi ph¶n øng quang

th−êng cã mμu vμng v× 2 nguyªn tè nμy cã vai trß hîp cho phÐp t¹o

thμnh t¹o diÖp lôc. Mg biÓu hiÖn l¸ giμ bÞ vμng (óa nªn chÊt dinh

vμng ë l¸ giμ) trong khi ®ã thiÕu Fe thÓ hiÖn ë l¸

ThiÕu Mg

d−ìng d−íi tç

Cç l¸ giµ

bÞ vμng, cç g©n vÉn cßn mμu xanh.

®éng cña n¨ng

cã mµu vµng

- Sö dông ph©n bãn: CÇn b¶o ®¶m cho c©y l−îng ¸nh s¸ng mÆt

non ®Çy ®ñ chÊt dinh d−ìng. NÕu ®Êt ph©n ®·

trêi. Còng nh− N,

®−îc cung cÊp ®Çy ®ñ chÊt dinh d−ìng ®ã ®−îc vai trß cña K ®èi

xem lμ c©y ph¸t triÓn b×nh th−êng. Tr−êng hîp víi sù sinh tr−ëng

c©y non mäc trªn ®Êt ph©n chØ chøa photphat th×

cña l¸ ë møc ®é

ngay tõ ®Çu c©y muèn cã l¸ xanh ®Ñp ph¶i thªm N

thÊp h¬n. C©y thiÕu

vμ K.

K lμm cho mÐp l¸

- Ng−êi trång v−ên cã thÓ chuÈn bÞ d¹ng hÐo vμng vμ sau ®ã

ph©n láng (dung dÞch ph©n láng) dïng khi c©y cã 34

35

https://thuviensach.vn

triÖu chøng

ph¶i tu©n thñ h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt vμ t−íi thiÕu mét

b»ng b×nh t−íi cã hoa sen lç rÊt nhá.

nguyªn tè nμo

®ã, vÝ dô thiÕu

10. GI÷ G×N VÖ SINH

K th× khi chuÈn

Khi nh©n gièng c©y, ®«i khi gÆp c©y chÕt do bÞ ph©n láng

mét sè ký sinh trïng hay bÖnh. Trong nhiÒu ph¶i cho hμm

tr−êng hîp ®Òu do c«ng tç vÖ sinh cã thiÕu sãt.

l−îng K nhiÒu

§Ó cho sù nh©n gièng ®¹t ®−îc kÕt qu¶ tèt h¬n trong dung

®Ñp, cÇn xç ®Þnh cç ph−¬ng thøc phßng ngõa vμ

dÞch ®ã. Khi t−íi ph©n láng ph¶i b¶o vÖ bé lçhÕ ngù cç nguyªn nh©n g©y bÖnh.

(dïng tay vuèt ®Ì bé l¸ råi t−íi ph©n bãn vμo CÇn nªu râ

chËu). Nªn t−íi ph©n láng vμo ban ®ªm cã nhiÖt cç quy t¾c cña

®é dÞu m¸t.

c«ng tç gi÷ g×n

- Ph©n h÷u c¬ nh− bét x−¬ng hay m¸u kh« tç vÖ sinh m«i

®éng chËm h¬n cç d¹ng ph©n nªu trªn. Kh«ng tr−êng vμ dông

dïng cç ph©n v« c¬ (nitrat natri, sunphat amon, cô trång trät

còng nh− ®Êt,

sunphat s¾t, sunphat kali vμ supephotphat) trong ph©n bãn vμ cç

chËu hay khay cã m«i tr−êng ®Êt sÝt chÆt (kÝn) v×

nguyªn liÖu thùc

hiÖu qu¶ cña nã kh¸ m¹nh.

vËt. Khi cho ®Êt

- Khi quan s¸t thÊy cã dÊu hiÖu thiÕu Mg, ph¶i vμo chËu, khi

thay thμnh phÇn v«i cña ®Êt - ph©n b»ng dolomit.

bá ®Êt cò ®i

Cç c©y −a axit vμ cç c©y hä ®ç quyªn (Ericaceae) trång míi, ph¶i

nh− c©y thanh th¶o ( Erica), c©y ®ç quyªn lu«n b¶o ®¶m sù

( Rhododendron) rÊt nh¹y c¶m víi sù thiÕu Fe.

s¹ch sÏ, s¾p xÕp

Tr−êng hîp ®ã xö lý b»ng cç hîp chÊt phøc t¹p ng¨n n¾p.

Khi ®Æt c©y

(phøc chÊt) chøa Fe bãn vμo ®Êt hay phun lªn l¸.

vμo nhμ trång

- Khi dïng ph©n láng phun trªn l¸ nhÊt thiÕt 36

37

https://thuviensach.vn

triÖu chøng

ph¶i tu©n thñ h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt vμ t−íi thiÕu mét

b»ng b×nh t−íi cã hoa sen lç rÊt nhá.

nguyªn tè nμo

®ã, vÝ dô thiÕu

10. GI÷ G×N VÖ SINH

K th× khi chuÈn

Khi nh©n gièng c©y, ®«i khi gÆp c©y chÕt do bÞ ph©n láng

mét sè ký sinh trïng hay bÖnh. Trong nhiÒu ph¶i cho hμm

tr−êng hîp ®Òu do c«ng tç vÖ sinh cã thiÕu sãt.

l−îng K nhiÒu

§Ó cho sù nh©n gièng ®¹t ®−îc kÕt qu¶ tèt h¬n trong dung

®Ñp, cÇn xç ®Þnh cç ph−¬ng thøc phßng ngõa vμ

dÞch ®ã. Khi t−íi ph©n láng ph¶i b¶o vÖ bé lçhÕ ngù cç nguyªn nh©n g©y bÖnh.

(dïng tay vuèt ®Ì bé l¸ råi t−íi ph©n bãn vμo CÇn nªu râ

chËu). Nªn t−íi ph©n láng vμo ban ®ªm cã nhiÖt cç quy t¾c cña

®é dÞu m¸t.

c«ng tç gi÷ g×n

- Ph©n h÷u c¬ nh− bét x−¬ng hay m¸u kh« tç vÖ sinh m«i

®éng chËm h¬n cç d¹ng ph©n nªu trªn. Kh«ng tr−êng vμ dông

dïng cç ph©n v« c¬ (nitrat natri, sunphat amon, cô trång trät

còng nh− ®Êt,

sunphat s¾t, sunphat kali vμ supephotphat) trong ph©n bãn vμ cç

chËu hay khay cã m«i tr−êng ®Êt sÝt chÆt (kÝn) v×

nguyªn liÖu thùc

hiÖu qu¶ cña nã kh¸ m¹nh.

vËt. Khi cho ®Êt

- Khi quan s¸t thÊy cã dÊu hiÖu thiÕu Mg, ph¶i vμo chËu, khi

thay thμnh phÇn v«i cña ®Êt - ph©n b»ng dolomit.

bá ®Êt cò ®i

Cç c©y −a axit vμ cç c©y hä ®ç quyªn (Ericaceae) trång míi, ph¶i

nh− c©y thanh th¶o ( Erica), c©y ®ç quyªn lu«n b¶o ®¶m sù

( Rhododendron) rÊt nh¹y c¶m víi sù thiÕu Fe.

s¹ch sÏ, s¾p xÕp

Tr−êng hîp ®ã xö lý b»ng cç hîp chÊt phøc t¹p ng¨n n¾p.

Khi ®Æt c©y

(phøc chÊt) chøa Fe bãn vμo ®Êt hay phun lªn l¸.

vμo nhμ trång

- Khi dïng ph©n láng phun trªn l¸ nhÊt thiÕt 36

37

https://thuviensach.vn

c©y ph¶i vÖ sinh s¹ch sÏ cç gãc nhμ b»ng dung hoçhÊt. Tr−êng hîp cÇn thiÕt ph¶i ®Ó ®Êt trªn dÞch diÖt trïng.

giÊy thiÕc, sÊy ë 82oC trong lß nung, ®Ó h¬i n−íc Nhμ trång c©y cã khung b»ng kim lo¹i dÔ l¾p tho¸t nhanh khi sÊy. Sau khi sÊy kh« ®Ó ngoμi ghÐp vμ gi÷ vÖ sinh tèt h¬n nhμ trång c©y khung kh«ng khÝ trong mét thêi gian, bá vμo bao nil«ng.

gç. Lμm vÖ sinh vμo mïa ®«ng tèt h¬n c¶ v× ng−êi Cç bé phËn cña c©y trång ®−îc s¸t trïng ®Ó khi lμm v−ên ë thêi ®iÓm nμy cã nhiÒu thêi gian nhμn hom c©y vμ c©y non s¹ch bÖnh: nhóng cç hom rçi. Khi cç vËt liÖu vμ nhμ trång c©y ®· s¹ch, c©y cã l¸ trong dung dÞch chÊt diÖt nÊm (vÝ dô dïng hoçhÊt ®Æc biÖt ®Ó diÖt tç nh©n g©y bÖnh captan). Sau khi gieo trång l¹i t−íi dung dÞch nh− nhÖn ®á, ruåi tr¾ng, bÖnh mèc s−¬ng vμ cç captan vμ cç chÊt diÖt nÊm chøa ®ång nh»m h¹n nÊm mèc khç.

chÕ sù ph¸ huû cña nÊm bÖnh.

§Ó tr¸nh l©y lan bÖnh trong n¬i nh©n gièng Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cç hom c©y, c©y, cÇn cÊt gän cç chËu vμ dông cô ch−a dïng th−êng xuyªn phun chÊt diÖt nÊm, diÖt cá d−íi vμo kho.

d¹ng giät s−¬ng hay d¹ng khãi ®Ó diÖt nÊm bÖnh.

Lμm s¹ch

tÊt c¶ cç chËu

trång c©y ®Ó

h¹n chÕ cç

mÇm g©y bÖnh,

lo¹i bá cç phÇn

®Êt, ph©n bãn,

hoçhÊt cßn l¹i

trong chËu, cç

Cç vÕt ®Êt cßn b¸m trªn chËu

ph¶i ®−îc lµm s¹ch

h¹t cá d¹i, cç

mÇm mèng cña nÊm. Röa s¹ch b»ng n−íc xμ

phßng. Cç chËu ®Êt nªn ng©m l©u trong n−íc

- Nhóng cç hom c©y

- §æ ®Çy ®Êt vµo

- Phun lªn cç c©y

tr−íc khi röa. §Êt trång c©y còng ®−îc s¸t trïng: cã l¸ trong mét

chËu, gi©m

non dung dÞch

dung dÞch chÊt diÖt

cµnh sau ®ã

captan hay dung

§Êt than bïn cã tÝnh rÊt axit, bao gåm mét møc nÊm (lo¹i captan)

t−íi dung dÞch

dÞch cã chøa Cu

®Ó tr¸nh nÊm bÖnh

diÖt nÊm

diÖt nÊm

®é cao chÊt s¸t trïng, ngay c¶ khi thªm c¸t vμo 38

39

https://thuviensach.vn

c©y ph¶i vÖ sinh s¹ch sÏ cç gãc nhμ b»ng dung hoçhÊt. Tr−êng hîp cÇn thiÕt ph¶i ®Ó ®Êt trªn dÞch diÖt trïng.

giÊy thiÕc, sÊy ë 82oC trong lß nung, ®Ó h¬i n−íc Nhμ trång c©y cã khung b»ng kim lo¹i dÔ l¾p tho¸t nhanh khi sÊy. Sau khi sÊy kh« ®Ó ngoμi ghÐp vμ gi÷ vÖ sinh tèt h¬n nhμ trång c©y khung kh«ng khÝ trong mét thêi gian, bá vμo bao nil«ng.

gç. Lμm vÖ sinh vμo mïa ®«ng tèt h¬n c¶ v× ng−êi Cç bé phËn cña c©y trång ®−îc s¸t trïng ®Ó khi lμm v−ên ë thêi ®iÓm nμy cã nhiÒu thêi gian nhμn hom c©y vμ c©y non s¹ch bÖnh: nhóng cç hom rçi. Khi cç vËt liÖu vμ nhμ trång c©y ®· s¹ch, c©y cã l¸ trong dung dÞch chÊt diÖt nÊm (vÝ dô dïng hoçhÊt ®Æc biÖt ®Ó diÖt tç nh©n g©y bÖnh captan). Sau khi gieo trång l¹i t−íi dung dÞch nh− nhÖn ®á, ruåi tr¾ng, bÖnh mèc s−¬ng vμ cç captan vμ cç chÊt diÖt nÊm chøa ®ång nh»m h¹n nÊm mèc khç.

chÕ sù ph¸ huû cña nÊm bÖnh.

§Ó tr¸nh l©y lan bÖnh trong n¬i nh©n gièng Trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn cç hom c©y, c©y, cÇn cÊt gän cç chËu vμ dông cô ch−a dïng th−êng xuyªn phun chÊt diÖt nÊm, diÖt cá d−íi vμo kho.

d¹ng giät s−¬ng hay d¹ng khãi ®Ó diÖt nÊm bÖnh.

Lμm s¹ch

tÊt c¶ cç chËu

trång c©y ®Ó

h¹n chÕ cç

mÇm g©y bÖnh,

lo¹i bá cç phÇn

®Êt, ph©n bãn,

hoçhÊt cßn l¹i

trong chËu, cç

Cç vÕt ®Êt cßn b¸m trªn chËu

ph¶i ®−îc lµm s¹ch

h¹t cá d¹i, cç

mÇm mèng cña nÊm. Röa s¹ch b»ng n−íc xμ

phßng. Cç chËu ®Êt nªn ng©m l©u trong n−íc

- Nhóng cç hom c©y

- §æ ®Çy ®Êt vµo

- Phun lªn cç c©y

tr−íc khi röa. §Êt trång c©y còng ®−îc s¸t trïng: cã l¸ trong mét

chËu, gi©m

non dung dÞch

dung dÞch chÊt diÖt

cµnh sau ®ã

captan hay dung

§Êt than bïn cã tÝnh rÊt axit, bao gåm mét møc nÊm (lo¹i captan)

t−íi dung dÞch

dÞch cã chøa Cu

®Ó tr¸nh nÊm bÖnh

diÖt nÊm

diÖt nÊm

®é cao chÊt s¸t trïng, ngay c¶ khi thªm c¸t vμo 38

39

https://thuviensach.vn

Cç s©u bä vµ ®éng vËt ph¸ ho¹i

- èc sªn: ph¸ ho¹i

cç l¸ vµ th©n

non ®Çu tiªn sau

khi n¶y mÇm. Cã

thÓ thÊy ë d−íi

- RÖp: cã mÆt trªn hÇu hÕt

®Êt. Dïng routin

cç lo¹i c©y, ë cç mïa.

hay metaldehyt

NhiÖt ®é vµ ®é Èm t¨ng lµm

®Ó diÖt

cho rÖp sinh tr−ëng nhanh.

Dïng chÊt diÖt s©u bä,

phun vµo buæi chiÒu tèi

- NhÖn ®á: nhá, kh

ã ph¸t

hiÖn. Khi nhiÖt ®é cao nhÖn

Cç bÖnh c©y

®á sinh tr−ëng m¹nh trªn

cç lo¹i d−a chuét, hoa lËt

Trong khu vùc −¬ng gièng c©y, khi cç ®iÒu kiÖn (Cyclamen), th−îc d−îc,

c©y hä th«ng. Dïng dung

m«i tr−êng xÊu th−êng n¶y sinh cç bÖnh c©y.

dÞch dimethoat, hay

malathion ®Ó diÖt nhÖn ®á

- Ruåi ®en: Sím xuÊt hiÖn khi dïng ph©n vµ ®Êt than bïn,

nhÊt lµ khi ®Êt Èm. Êu trïng

tr¾ng n»m ë vïng rÔ. Ch÷a

trÞ khã v× chóng di ®éng.

Dïng dimethoat bét ®Ó diÖt

Êu trïng

- Mèc x¸m: do nÊm Botrytis

- NÊm sîi: phñ trªn ®Êt - ph©n.

cinerea, ph¸t triÓn trong m«i Khi gÆp c©y sîi nÊm x©m

- Bä ®Çu dµi ë c©y nho: Êu

tr−êng l¹nh vµ Èm −ít. NÊm

nhËp vµo c©y lµm c©y óa

trïng g©y nhiÒu thiÖt h¹i

tr¶i réng trªn l¸ nªn gäi lµ

vµng. Tr¸nh trång mËt ®é

cho vïng nh©n gièng.

"m¸i ngãi". Khi c©y bÞ bÖnh qu¸ dµy, khi nhiÖt ®é qu¸

Trøng cña chóng ®Î trong

cÇn nhæ bá c©y hay phun

cao hay qu¸ thÊp nÊm Ýt g©y

®Êt sinh ra Êu trïng tr¾ng,

benomyl hay triophanat -

h¹i. Phun captan ®Ó diÖt

®Çu n©u Lindan bét dïng

metyl

nÊm

trén vµo ®Êt ®Ó diÖt trøng

vµ Êu trïng

- NÊm cæ rÔ: Do nÊm Rhizoctonia g©y ra ph¸

ho¹i c©y khi ®é Èm quçao hay nhiÖt ®é qu¸ thÊp.

BÖnh th−êng cã trong nhμ trång c©y lo¹i nhá, cã

m¸i che kÝn, trong chËu hay bao polyetylen.

40

41

https://thuviensach.vn

Cç s©u bä vµ ®éng vËt ph¸ ho¹i

- èc sªn: ph¸ ho¹i

cç l¸ vµ th©n

non ®Çu tiªn sau

khi n¶y mÇm. Cã

thÓ thÊy ë d−íi

- RÖp: cã mÆt trªn hÇu hÕt

®Êt. Dïng routin

cç lo¹i c©y, ë cç mïa.

hay metaldehyt

NhiÖt ®é vµ ®é Èm t¨ng lµm

®Ó diÖt

cho rÖp sinh tr−ëng nhanh.

Dïng chÊt diÖt s©u bä,

phun vµo buæi chiÒu tèi

- NhÖn ®á: nhá, kh

ã ph¸t

hiÖn. Khi nhiÖt ®é cao nhÖn

Cç bÖnh c©y

®á sinh tr−ëng m¹nh trªn

cç lo¹i d−a chuét, hoa lËt

Trong khu vùc −¬ng gièng c©y, khi cç ®iÒu kiÖn (Cyclamen), th−îc d−îc,

c©y hä th«ng. Dïng dung

m«i tr−êng xÊu th−êng n¶y sinh cç bÖnh c©y.

dÞch dimethoat, hay

malathion ®Ó diÖt nhÖn ®á

- Ruåi ®en: Sím xuÊt hiÖn khi dïng ph©n vµ ®Êt than bïn,

nhÊt lµ khi ®Êt Èm. Êu trïng

tr¾ng n»m ë vïng rÔ. Ch÷a

trÞ khã v× chóng di ®éng.

Dïng dimethoat bét ®Ó diÖt

Êu trïng

- Mèc x¸m: do nÊm Botrytis

- NÊm sîi: phñ trªn ®Êt - ph©n.

cinerea, ph¸t triÓn trong m«i Khi gÆp c©y sîi nÊm x©m

- Bä ®Çu dµi ë c©y nho: Êu

tr−êng l¹nh vµ Èm −ít. NÊm

nhËp vµo c©y lµm c©y óa

trïng g©y nhiÒu thiÖt h¹i

tr¶i réng trªn l¸ nªn gäi lµ

vµng. Tr¸nh trång mËt ®é

cho vïng nh©n gièng.

"m¸i ngãi". Khi c©y bÞ bÖnh qu¸ dµy, khi nhiÖt ®é qu¸

Trøng cña chóng ®Î trong

cÇn nhæ bá c©y hay phun

cao hay qu¸ thÊp nÊm Ýt g©y

®Êt sinh ra Êu trïng tr¾ng,

benomyl hay triophanat -

h¹i. Phun captan ®Ó diÖt

®Çu n©u Lindan bét dïng

metyl

nÊm

trén vµo ®Êt ®Ó diÖt trøng

vµ Êu trïng

- NÊm cæ rÔ: Do nÊm Rhizoctonia g©y ra ph¸

ho¹i c©y khi ®é Èm quçao hay nhiÖt ®é qu¸ thÊp.

BÖnh th−êng cã trong nhμ trång c©y lo¹i nhá, cã

m¸i che kÝn, trong chËu hay bao polyetylen.

40

41

https://thuviensach.vn

Phßng tr¸nh

bÖnh nμy ph¶i

Ch−¬ng II

tiÖt trïng tõ 1 -

NH¢N GIèNG Tõ H¹T GIèNG

2 lÇn trong n¨m

vμ chØ dïng

chËu vμ dông cô

Nh©n gièng c©y b»ng h¹t th−êng gÆp ë nhiÒu s¹ch sÏ.

gièng c©y trång, nhÊt lμ ®èi víi nghÒ trång rõng.

H¹t lμ kÕt qu¶ cña sù thô tinh gi÷a giao tö

BÖnh do virus

®ùc vμ giao tö c¸i. H¹t thÓ hiÖn mét pha nghØ, nã DÊu hiÖu chñ yÕu khi c©y m¾c bÖnh lμ mÐp l¸

bao gåm ph«i, l¸ mÇm s¶n sinh c©y míi cã tÝnh vμng hay l¸ ®èm vμng trªn l¸ non (khç sù hoçhÊt ®Æc tr−ng cña loμi.

vμng cña l¸ khi thiÕu Fe vμ Mg).

C©y bÞ yÕu, sinh s¶n chËm. V× vËy kh«ng nh©n gièng b»ng cμnh

c©y bÞ virus

ph¸ ho¹i.

Mét vμi

bÖnh do virus

H¹t ®ç quyªn Rhododendron 24 H¹t c¬m

ch¸y

Sambucusnigra 10

®−îc ph¸t t¸n

Cç h¹t

b»ng rÖp. ë ®Êt

th−êng ®−îc

kh«ng s¸t

®ãng gãi trong

trïng, giun lμ

cç tói nhá.

tç nh©n vËn chuyÓn virus. VÖ sinh ®Êt, dông cô, Mét sè lo¹i h¹t

tay... s¹ch sÏ khi lμm cç c«ng viÖc gieo trång còng bÐ ®−îc bao

lμ biÖn ph¸p h¹n chÕ virus.

bäc trong cç

H¹t méc lan

Virus cã ¶nh h−ëng tíi h¹t, c©y trång. Phæ chÊt cã thÓ tù

Magnolia M. grandiflora 2

biÕn nhÊt virus lo¹i Daphne mezereum.

ph©n tçh ®−îc khi gÆp Èm, dÔ gieo trång. H¹t nhá nμy cã thÓ cè ®Þnh trªn mét d¶i giÊy dμi víi 42

43

https://thuviensach.vn

Phßng tr¸nh

bÖnh nμy ph¶i

Ch−¬ng II

tiÖt trïng tõ 1 -

NH¢N GIèNG Tõ H¹T GIèNG

2 lÇn trong n¨m

vμ chØ dïng

chËu vμ dông cô

Nh©n gièng c©y b»ng h¹t th−êng gÆp ë nhiÒu s¹ch sÏ.

gièng c©y trång, nhÊt lμ ®èi víi nghÒ trång rõng.

H¹t lμ kÕt qu¶ cña sù thô tinh gi÷a giao tö

BÖnh do virus

®ùc vμ giao tö c¸i. H¹t thÓ hiÖn mét pha nghØ, nã DÊu hiÖu chñ yÕu khi c©y m¾c bÖnh lμ mÐp l¸

bao gåm ph«i, l¸ mÇm s¶n sinh c©y míi cã tÝnh vμng hay l¸ ®èm vμng trªn l¸ non (khç sù hoçhÊt ®Æc tr−ng cña loμi.

vμng cña l¸ khi thiÕu Fe vμ Mg).

C©y bÞ yÕu, sinh s¶n chËm. V× vËy kh«ng nh©n gièng b»ng cμnh

c©y bÞ virus

ph¸ ho¹i.

Mét vμi

bÖnh do virus

H¹t ®ç quyªn Rhododendron 24 H¹t c¬m

ch¸y

Sambucusnigra 10

®−îc ph¸t t¸n

Cç h¹t

b»ng rÖp. ë ®Êt

th−êng ®−îc

kh«ng s¸t

®ãng gãi trong

trïng, giun lμ

cç tói nhá.

tç nh©n vËn chuyÓn virus. VÖ sinh ®Êt, dông cô, Mét sè lo¹i h¹t

tay... s¹ch sÏ khi lμm cç c«ng viÖc gieo trång còng bÐ ®−îc bao

lμ biÖn ph¸p h¹n chÕ virus.

bäc trong cç

H¹t méc lan

Virus cã ¶nh h−ëng tíi h¹t, c©y trång. Phæ chÊt cã thÓ tù

Magnolia M. grandiflora 2

biÕn nhÊt virus lo¹i Daphne mezereum.

ph©n tçh ®−îc khi gÆp Èm, dÔ gieo trång. H¹t nhá nμy cã thÓ cè ®Þnh trªn mét d¶i giÊy dμi víi 42

43

https://thuviensach.vn

qu·ng cçh thÝch hîp, khi cÇn chØ vïi s©u 1cm

§èi víi c©y h»ng n¨m, cç c©y sinh ra tõ h¹t trong ®Êt.

cã thÓ x¶y ra sù giao phÊn tù nhiªn t¹o nªn cç c¬

thÓ lai hay c©y khç th−êng.

1. THU L¦îM Vμ B¶O QU¶N H¹T

Mét c©y ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh giao phèi gi÷a 2 c©y khç nhau, gäi ®ã lμ c©y lai. Ta dïng kü thuËt "lai F1" thùc hiÖn tõ hai dßng thuÇn hay gièng æn ®Þnh cña loμi nμo ®ã, lai víi nhau cho gièng lai F1. §Æc ®iÓm cña cç gièng lai nμy th−êng cã søc sèng m¹nh h¬n c©y mÑ vμ cã ®Æc tÝnh mong muèn (chiÒu cao, h×nh d¹ng, mμu s¾c).

NÕu ta lai cç gièng F1 víi nhau, cç gièng lai thu ®−îc ë F2 kh«ng gièng víi gièng c©y ë F1, nã (1). R¶i ®Òu cç

(2). §Æt cç chïm

(3). Treo bao giÊy

thÓ hiÖn nhiÒu ®Æc tÝnh cña gièng mÑ nguyªn qu¶ nang lªn tê

hoa: treo ®Çu

®ùng h¹t ë n¬i

giÊy ë ®¸y hép,

xuèng phÝa d−íi

tho¸ng. Tõng thêi

chñng. ë F2 kh«ng cã ®Çy ®ñ cç ®Æc tÝnh mong ph¬i kh« ngoµi

tr−íc khi ®Æt

gian, l¾c nhÑ bao

muèn cña F1. Do ®ã hμng n¨m cÇn tuyÓn chän cç

¸nh n¾ng cho

chóng vµo bao

®Ó cho h¹t rông

®Õn lóc cã thÓ

giÊy n©u x¸m

ra

h¹t cña gièng F1.

tçh h¹t ®−îc

1.1. Thu l−îm h¹t

Trõ mét sè h¹t ph¶i thu vμ gieo lóc cßn "xanh"

1.2. B¶o qu¶n h¹t

nh− lμ c©y giät s÷a ( Galanthus nivalis) vμ c©y NÕu h¹t b¶o qu¶n l©u ngμy, chÊt dù tr÷ sÏ bÞ

ch©n ngçng ( Anenome coronaria), cßn phÇn lín cç gi¶m sót, sù n¶y mÇm sÏ gi¶m. Ph¶i b¶o qu¶n h¹t h¹t cña c©y th©n cá ®−îc thu l−îm, tçh vμ sÊy khi h¹t kh«, trong cç bao giÊy xªl«phan hay tói v¶i.

kh« råi b¶o qu¶n. Thu l−îm h¹t lóc ®· chÝn tr−íc Gi÷ h¹t gièng ë n¬i m¸t trong kho hay tñ khi chóng ®−îc ph¸t t¸n. NhiÒu h¹t ®−îc n»m l¹nh. NÕu sî sinh ra ®é Èm bÊt lîi, ®ùng h¹t gièng trong qu¶ bÕ hay khi chÝn h¹t vÉn n»m kÝn trong trong cç tói polyetylen. NÕu ®· kh«, ®a sè h¹t cã qu¶ tr−íc khi ph¸t t¸n. VÊn ®Ò chØ cßn lμ ph©n thÓ b¶o qu¶n trong 2-3 th¸ng v× h¹t vÉn gi÷ ®−îc tçh h¹t vμ ®em ph¬i d−íi ¸nh n¾ng mÆt trêi, chÊt dù tr÷ hydrat cacbon. §èi víi h¹t chøa dÇu trong kh«ng khÝ kh« hay n¬i lμm kh«.

vμ chÊt bÐo, thêi gian sèng ng¾n h¬n.

44

45

https://thuviensach.vn

qu·ng cçh thÝch hîp, khi cÇn chØ vïi s©u 1cm

§èi víi c©y h»ng n¨m, cç c©y sinh ra tõ h¹t trong ®Êt.

cã thÓ x¶y ra sù giao phÊn tù nhiªn t¹o nªn cç c¬

thÓ lai hay c©y khç th−êng.

1. THU L¦îM Vμ B¶O QU¶N H¹T

Mét c©y ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh giao phèi gi÷a 2 c©y khç nhau, gäi ®ã lμ c©y lai. Ta dïng kü thuËt "lai F1" thùc hiÖn tõ hai dßng thuÇn hay gièng æn ®Þnh cña loμi nμo ®ã, lai víi nhau cho gièng lai F1. §Æc ®iÓm cña cç gièng lai nμy th−êng cã søc sèng m¹nh h¬n c©y mÑ vμ cã ®Æc tÝnh mong muèn (chiÒu cao, h×nh d¹ng, mμu s¾c).

NÕu ta lai cç gièng F1 víi nhau, cç gièng lai thu ®−îc ë F2 kh«ng gièng víi gièng c©y ë F1, nã (1). R¶i ®Òu cç

(2). §Æt cç chïm

(3). Treo bao giÊy

thÓ hiÖn nhiÒu ®Æc tÝnh cña gièng mÑ nguyªn qu¶ nang lªn tê

hoa: treo ®Çu

®ùng h¹t ë n¬i

giÊy ë ®¸y hép,

xuèng phÝa d−íi

tho¸ng. Tõng thêi

chñng. ë F2 kh«ng cã ®Çy ®ñ cç ®Æc tÝnh mong ph¬i kh« ngoµi

tr−íc khi ®Æt

gian, l¾c nhÑ bao

muèn cña F1. Do ®ã hμng n¨m cÇn tuyÓn chän cç

¸nh n¾ng cho

chóng vµo bao

®Ó cho h¹t rông

®Õn lóc cã thÓ

giÊy n©u x¸m

ra

h¹t cña gièng F1.

tçh h¹t ®−îc

1.1. Thu l−îm h¹t

Trõ mét sè h¹t ph¶i thu vμ gieo lóc cßn "xanh"

1.2. B¶o qu¶n h¹t

nh− lμ c©y giät s÷a ( Galanthus nivalis) vμ c©y NÕu h¹t b¶o qu¶n l©u ngμy, chÊt dù tr÷ sÏ bÞ

ch©n ngçng ( Anenome coronaria), cßn phÇn lín cç gi¶m sót, sù n¶y mÇm sÏ gi¶m. Ph¶i b¶o qu¶n h¹t h¹t cña c©y th©n cá ®−îc thu l−îm, tçh vμ sÊy khi h¹t kh«, trong cç bao giÊy xªl«phan hay tói v¶i.

kh« råi b¶o qu¶n. Thu l−îm h¹t lóc ®· chÝn tr−íc Gi÷ h¹t gièng ë n¬i m¸t trong kho hay tñ khi chóng ®−îc ph¸t t¸n. NhiÒu h¹t ®−îc n»m l¹nh. NÕu sî sinh ra ®é Èm bÊt lîi, ®ùng h¹t gièng trong qu¶ bÕ hay khi chÝn h¹t vÉn n»m kÝn trong trong cç tói polyetylen. NÕu ®· kh«, ®a sè h¹t cã qu¶ tr−íc khi ph¸t t¸n. VÊn ®Ò chØ cßn lμ ph©n thÓ b¶o qu¶n trong 2-3 th¸ng v× h¹t vÉn gi÷ ®−îc tçh h¹t vμ ®em ph¬i d−íi ¸nh n¾ng mÆt trêi, chÊt dù tr÷ hydrat cacbon. §èi víi h¹t chøa dÇu trong kh«ng khÝ kh« hay n¬i lμm kh«.

vμ chÊt bÐo, thêi gian sèng ng¾n h¬n.

44

45

https://thuviensach.vn

ViÖc b¶o qu¶n tèt h¬n c¶ lμ b¶o ®¶m cho h¹t

§Êt ph¶i cã ®é tho¸ng ®Çy ®ñ, gi÷ ®−îc ®é Èm, pH, cã mét ®é Èm nhÊt ®Þnh nh− khi h¹t ph¸t t¸n. Do

®Êt trung tÝnh, ®Çy ®ñ ph«tphat. Ta gäi ®ã lμ mét

®ã cÊt cç h¹t ®ã trong cç tói polyetylen vμ ®Æt

"hçn hîp ®Ó gieo h¹t".

cç bao ®ùng h¹t ®ã ë phÇn d−íi cña tñ l¹nh.

§æ ®Çy ®Êt vμo chËu, ®¶m b¶o ®Êt kh«ng cã Riªng ®èi víi h¹t cç lo¹i hoa kh«ng dïng cç nhiÒu "lç khÝ". Cç gãc vμ khe ë chËu ph¶i ®−îc bao polyetylen vμ cç lo¹i chÊt dÎo ®Ó ®ùng v×

lÊp ®Çy ®Êt trång nh−ng kh«ng nÐn quçhÆt.

chóng gi÷ ®é Èm nhÊt ®Þnh.

Dïng mét chiÕc nÐn b»ng gç g¹t chç ®Êt Thu l−îm cç h¹t bÐ cña cç lo¹i hoa khi hoa thõa, ®Ó ®Êt b»ng thμnh trªn cña khay, chËu.

kh« hoμn toμn vμ ®Æt trong bao giÊy hë ®Ó cç hoa Sau ®ã Ên vμ lμm ®Òu mÆt ®Êt trong chËu cçh kh« kiÖt (4). Sau ®ã dïng tay lμm vì cç qu¶ nang thμnh trªn cña chËu 1cm. Nh− vËy xem nh− ®Êt kh«. Dïng r©y ®Ó ph©n tçh riªng cç h¹t (5). CÊt gieo trång ®· ®−îc chuÈn bÞ ®Çy ®ñ. §èi víi cç cç h¹t kh« ®ã trong cç bao v¶i hay bao giÊy. Ghi h¹t bÐ, ®ùng trong cç bao giÊy di chuyÓn lÇn dÊu cÈn thËn, ®Ó n¬i kh«, m¸t (6).

l−ît trªn bÒ mÆt ®Êt. Nªn trén vμo h¹t bÐ nμy mét Ýt c¸t kh« mÞn ®Ó h¹t r¶i ®Òu. Khi l−îng h¹t

®· hÕt 1/2 th× chuyÓn h−íng gieo ®Ó l−îng h¹t r¶i

®Òu trªn mÆt ®Êt.

Sau ®ã phñ lªn líp h¹t ®· gieo mét Ýt ®Êt -

ph©n (b»ng mét chiÕc r©y cã lç 3mm) ®Ó h¹t ®−îc phñ kÝn hÕt b»ng líp ®Êt ®ång ®Òu. Kh«ng ®−îc phñ ®Êt qu¸ dμy. §¸nh dÊu vμ t−íi n−íc vμo cç chËu, khay (t−íi d−íi d¹ng giät nhá) lμm cho n−íc (4) (5) (6)

thÊm ®Òu vμo líp ®Êt gieo trång, kh«ng t−íi trùc tiÕp 1 lÇn mμ t−íi nhiÒu l−ît. Sau cïng ®Ëy khay 2. GIEO H¹T TRONG CHËU Vμ TRONG KHAY

chËu b»ng tÊm kÝnh, phñ líp kÝnh b»ng tê giÊy, Gióp cho h¹t n¶y mÇm h×nh thμnh c©y non,

®Æt n¬i tèi vμ Êm, gi÷ ë nhiÖt ®é 21oC.

tr−íc khi gieo vμo ®Êt ng©m h¹t vμo n−íc 12-24 giê.

46

47

https://thuviensach.vn

ViÖc b¶o qu¶n tèt h¬n c¶ lμ b¶o ®¶m cho h¹t

§Êt ph¶i cã ®é tho¸ng ®Çy ®ñ, gi÷ ®−îc ®é Èm, pH, cã mét ®é Èm nhÊt ®Þnh nh− khi h¹t ph¸t t¸n. Do

®Êt trung tÝnh, ®Çy ®ñ ph«tphat. Ta gäi ®ã lμ mét

®ã cÊt cç h¹t ®ã trong cç tói polyetylen vμ ®Æt

"hçn hîp ®Ó gieo h¹t".

cç bao ®ùng h¹t ®ã ë phÇn d−íi cña tñ l¹nh.

§æ ®Çy ®Êt vμo chËu, ®¶m b¶o ®Êt kh«ng cã Riªng ®èi víi h¹t cç lo¹i hoa kh«ng dïng cç nhiÒu "lç khÝ". Cç gãc vμ khe ë chËu ph¶i ®−îc bao polyetylen vμ cç lo¹i chÊt dÎo ®Ó ®ùng v×

lÊp ®Çy ®Êt trång nh−ng kh«ng nÐn quçhÆt.

chóng gi÷ ®é Èm nhÊt ®Þnh.

Dïng mét chiÕc nÐn b»ng gç g¹t chç ®Êt Thu l−îm cç h¹t bÐ cña cç lo¹i hoa khi hoa thõa, ®Ó ®Êt b»ng thμnh trªn cña khay, chËu.

kh« hoμn toμn vμ ®Æt trong bao giÊy hë ®Ó cç hoa Sau ®ã Ên vμ lμm ®Òu mÆt ®Êt trong chËu cçh kh« kiÖt (4). Sau ®ã dïng tay lμm vì cç qu¶ nang thμnh trªn cña chËu 1cm. Nh− vËy xem nh− ®Êt kh«. Dïng r©y ®Ó ph©n tçh riªng cç h¹t (5). CÊt gieo trång ®· ®−îc chuÈn bÞ ®Çy ®ñ. §èi víi cç cç h¹t kh« ®ã trong cç bao v¶i hay bao giÊy. Ghi h¹t bÐ, ®ùng trong cç bao giÊy di chuyÓn lÇn dÊu cÈn thËn, ®Ó n¬i kh«, m¸t (6).

l−ît trªn bÒ mÆt ®Êt. Nªn trén vμo h¹t bÐ nμy mét Ýt c¸t kh« mÞn ®Ó h¹t r¶i ®Òu. Khi l−îng h¹t

®· hÕt 1/2 th× chuyÓn h−íng gieo ®Ó l−îng h¹t r¶i

®Òu trªn mÆt ®Êt.

Sau ®ã phñ lªn líp h¹t ®· gieo mét Ýt ®Êt -

ph©n (b»ng mét chiÕc r©y cã lç 3mm) ®Ó h¹t ®−îc phñ kÝn hÕt b»ng líp ®Êt ®ång ®Òu. Kh«ng ®−îc phñ ®Êt qu¸ dμy. §¸nh dÊu vμ t−íi n−íc vμo cç chËu, khay (t−íi d−íi d¹ng giät nhá) lμm cho n−íc (4) (5) (6)

thÊm ®Òu vμo líp ®Êt gieo trång, kh«ng t−íi trùc tiÕp 1 lÇn mμ t−íi nhiÒu l−ît. Sau cïng ®Ëy khay 2. GIEO H¹T TRONG CHËU Vμ TRONG KHAY

chËu b»ng tÊm kÝnh, phñ líp kÝnh b»ng tê giÊy, Gióp cho h¹t n¶y mÇm h×nh thμnh c©y non,

®Æt n¬i tèi vμ Êm, gi÷ ë nhiÖt ®é 21oC.

tr−íc khi gieo vμo ®Êt ng©m h¹t vμo n−íc 12-24 giê.

46

47

https://thuviensach.vn

(1). Ng©m cç h¹t

(2). §æ ®Çy ®Êt

(3). Ên ®Òu ®Êt ph©n

gièng cã kÝch th−íc

ph©n vµo khay

tíi ®¸y khay (dïng

lín vµo n−íc 12-24

cho ®Çy qu¸

ngãn tay Ên cho

giê tr−íc khi gieo

thµnh khay

®Êt tíi ®Òu ®¸y

(7). Gieo 1/2 sè

(8). Phñ mét líp ®Êt

(9). §¸nh dÊu khay

vµo ®Êt

cña khay)

l−îng h¹t cßn l¹i

ph©n lªn h¹t ®·

h¹t gieo (tªn, lo¹i

theo h−íng th¼ng

gieo. Dïng r©y

c©y, ngµy gieo

gãc víi h−íng

cho ®Êt ®Òu trªn

h¹t)

gieo h¹t lÇn ®Çu

mÆt líp ®Êt cña

khay

(4). G¹t ®Êt thõa b»ng

(5). Ên nhÑ ®Êt

(6). Gieo h¹t 1/2 sè

c¸i nÐn ph¼ng cho

b»ng c¸i nÐn

l−îng b»ng cçh di

(10). T−íi n−íc trªn

(11). Phñ tÊm kÝnh

(12). §Æt mét tê

®Êt ngang víi thµnh

cho ®Êt cçh

chuyÓn bao giÊy

®Êt gieo h¹t b»ng

®Ó duy tr× ®é Èm

giÊy trªn tÊm kÝnh

khay

thµnh chËu

®ùng h¹t trªn mÆt

b×nh t−íi cã lç bÐ

vµ nhiÖt ®é

®Ó h¹n chÕ cç

1 cm

®Êt gieo trång

biÕn ®éng cña

nhiÖt ®é

48

49

https://thuviensach.vn

(1). Ng©m cç h¹t

(2). §æ ®Çy ®Êt

(3). Ên ®Òu ®Êt ph©n

gièng cã kÝch th−íc

ph©n vµo khay

tíi ®¸y khay (dïng

lín vµo n−íc 12-24

cho ®Çy qu¸

ngãn tay Ên cho

giê tr−íc khi gieo

thµnh khay

®Êt tíi ®Òu ®¸y

(7). Gieo 1/2 sè

(8). Phñ mét líp ®Êt

(9). §¸nh dÊu khay

vµo ®Êt

cña khay)

l−îng h¹t cßn l¹i

ph©n lªn h¹t ®·

h¹t gieo (tªn, lo¹i

theo h−íng th¼ng

gieo. Dïng r©y

c©y, ngµy gieo

gãc víi h−íng

cho ®Êt ®Òu trªn

h¹t)

gieo h¹t lÇn ®Çu

mÆt líp ®Êt cña

khay

(4). G¹t ®Êt thõa b»ng

(5). Ên nhÑ ®Êt

(6). Gieo h¹t 1/2 sè

c¸i nÐn ph¼ng cho

b»ng c¸i nÐn

l−îng b»ng cçh di

(10). T−íi n−íc trªn

(11). Phñ tÊm kÝnh

(12). §Æt mét tê

®Êt ngang víi thµnh

cho ®Êt cçh

chuyÓn bao giÊy

®Êt gieo h¹t b»ng

®Ó duy tr× ®é Èm

giÊy trªn tÊm kÝnh

khay

thµnh chËu

®ùng h¹t trªn mÆt

b×nh t−íi cã lç bÐ

vµ nhiÖt ®é

®Ó h¹n chÕ cç

1 cm

®Êt gieo trång

biÕn ®éng cña

nhiÖt ®é

48

49

https://thuviensach.vn

Muèn duy tr× ®é Èm vμ nhiÖt ®é thÝch hîp cho 3. Sù PH¸T TRIÓN C¢Y GIEO TRåNG

sù n¶y mÇm th−êng che phñ cç khay, chËu gieo 3.1. Sù n¶y mÇm

trång b»ng tÊm kÝnh, n−íc sÏ ng−ng tô ë bÒ mÆt Khi mét h¹t n¶y

Cç l¸ mÇm

tÊm kÝnh vμ r¬i xuèng nÒn ®Êt. Tr¸nh cç biÕn mÇm, ph«i ®· s¶n

®éng nhiÖt, ta phñ lªn tÊm kÝnh mét tê giÊy.

sinh rÔ, l¸ (l¸ mÇm)

Khi c©y ®· b¾t ®Çu mäc ®Òu, lÊy tÊm kÝnh vμ

vμ c©y non. Trong

t−íi phun n−íc th−êng xuyªn cho c©y vμ ®Ó c©y ë qu¸ tr×nh sinh

n¬i cã ¸nh s¸ng, nh−ng tr¸nh n¬i qu¸ s¸ng lμm tr−ëng, vai trß cña

ch¸y c©y.

n−íc rÊt quan träng.

Ngoμi ra phun captan hay chÊt diÖt nÊm chøa Ph«i ®· s¶n sinh cç

Cu. NÕu cÇn l−u gi÷ c©y non mét thêi gian trong thμnh phÇn cña c©y;

chÊt dinh d−ìng

khay, chËu, ph¶i t−íi thªm dung dÞch ph©n bãn v×

hydrat cacbon ®−îc

phÇn lín ®Êt - ph©n gieo trång chØ chøa ph«tphat.

oxy ho¸ t¹o n¨ng l−îng cÇn thiÕt cho sinh tr−ëng.

Do ®ã ®Ó cho sù n¶y mÇm ®−îc tèt, ®Êt ph¶i tho¸ng khÝ.

Nhê cã n−íc bªn trong h¹t mμ cç ph¶n øng ho¸ häc ®· diÔn ra, do ®ã ®Êt gieo trång ph¶i ®−îc duy tr× mét l−îng n−íc nhÊt ®Þnh. Sù n¶y mÇm sÏ

®−îc xóc tiÕn khi nhiÖt ®é cao, ph¶n øng ho¸ häc sÏ nhanh chãng diÔn ra. Trong thùc tÕ, nÕu nÒn

®Êt gieo trång Êm, sù n¶y mÇm sÏ thuËn lîi. Tuy vËy cç ph¶n øng ho¸ häc trong ph¹m vi sinh häc, (1). Bá tÊm kÝnh vµ

(2). T−íi phun n−íc

(3). T−íi cho c©y

sù t¨ng nhiÖt ®é chØ cã ý nghÜa trong mét giíi h¹n.

tê giÊy che phñ

®Òu trªn c©y non

non dung dÞch

Th−êng nhiÖt ®é 21oC lμ cã ý nghÜa ®¸ng kÓ ®èi víi khi c©y non xuÊt

nh−ng kh«ng qu¸

diÖt nÊm ®Ó trõ

hiÖn vµ ®Æt n¬i

−ít ®Êt trång

nÊm bÖnh

®a sè sù n¶y mÇm cña h¹t.

s¸ng

50

51

https://thuviensach.vn

Muèn duy tr× ®é Èm vμ nhiÖt ®é thÝch hîp cho 3. Sù PH¸T TRIÓN C¢Y GIEO TRåNG

sù n¶y mÇm th−êng che phñ cç khay, chËu gieo 3.1. Sù n¶y mÇm

trång b»ng tÊm kÝnh, n−íc sÏ ng−ng tô ë bÒ mÆt Khi mét h¹t n¶y

Cç l¸ mÇm

tÊm kÝnh vμ r¬i xuèng nÒn ®Êt. Tr¸nh cç biÕn mÇm, ph«i ®· s¶n

®éng nhiÖt, ta phñ lªn tÊm kÝnh mét tê giÊy.

sinh rÔ, l¸ (l¸ mÇm)

Khi c©y ®· b¾t ®Çu mäc ®Òu, lÊy tÊm kÝnh vμ

vμ c©y non. Trong

t−íi phun n−íc th−êng xuyªn cho c©y vμ ®Ó c©y ë qu¸ tr×nh sinh

n¬i cã ¸nh s¸ng, nh−ng tr¸nh n¬i qu¸ s¸ng lμm tr−ëng, vai trß cña

ch¸y c©y.

n−íc rÊt quan träng.

Ngoμi ra phun captan hay chÊt diÖt nÊm chøa Ph«i ®· s¶n sinh cç

Cu. NÕu cÇn l−u gi÷ c©y non mét thêi gian trong thμnh phÇn cña c©y;

chÊt dinh d−ìng

khay, chËu, ph¶i t−íi thªm dung dÞch ph©n bãn v×

hydrat cacbon ®−îc

phÇn lín ®Êt - ph©n gieo trång chØ chøa ph«tphat.

oxy ho¸ t¹o n¨ng l−îng cÇn thiÕt cho sinh tr−ëng.

Do ®ã ®Ó cho sù n¶y mÇm ®−îc tèt, ®Êt ph¶i tho¸ng khÝ.

Nhê cã n−íc bªn trong h¹t mμ cç ph¶n øng ho¸ häc ®· diÔn ra, do ®ã ®Êt gieo trång ph¶i ®−îc duy tr× mét l−îng n−íc nhÊt ®Þnh. Sù n¶y mÇm sÏ

®−îc xóc tiÕn khi nhiÖt ®é cao, ph¶n øng ho¸ häc sÏ nhanh chãng diÔn ra. Trong thùc tÕ, nÕu nÒn

®Êt gieo trång Êm, sù n¶y mÇm sÏ thuËn lîi. Tuy vËy cç ph¶n øng ho¸ häc trong ph¹m vi sinh häc, (1). Bá tÊm kÝnh vµ

(2). T−íi phun n−íc

(3). T−íi cho c©y

sù t¨ng nhiÖt ®é chØ cã ý nghÜa trong mét giíi h¹n.

tê giÊy che phñ

®Òu trªn c©y non

non dung dÞch

Th−êng nhiÖt ®é 21oC lμ cã ý nghÜa ®¸ng kÓ ®èi víi khi c©y non xuÊt

nh−ng kh«ng qu¸

diÖt nÊm ®Ó trõ

hiÖn vµ ®Æt n¬i

−ít ®Êt trång

nÊm bÖnh

®a sè sù n¶y mÇm cña h¹t.

s¸ng

50

51

https://thuviensach.vn

3.2. CÊy trång c©y non

LÊy c©y non tõ khay ®em trång vμo chËu v−ên −¬m.

(7). Phñ cç khay

(8). N©ng n¾p

(9). T−íi b»ng vßi cã lç

trång c©y b»ng

®Ëy t¹o cho

nhá ®Ó chËu c©y ®−îc

(1). L¾c thµnh

(2). Tçh cç c©y

(3). Tçh hoµn toµn c©y

mét tÊm phñ dµy,

c©y non

Èm. Thªm vµo chÊt

khay ®Ó tçh

non b»ng cç

non cã l¸ mÇm ®Çy ®ñ

b¶o vÖ c©y non

®−îc cøng

diÖt nÊm vµ dung dÞch

rêi ®Êt trång cã

giÇm trång c©y

vµ n©ng lªn nhÑ

kh«ng bÞ l¹nh vµ

r¾n, tho¸ng

ph©n bãn vµo n−íc

gi¸ rÐt

khÝ

t−íi

c©y non

nhµng

Sau khi cÊy c©y non, ph¶i hç trî cho c©y tiÕp tôc ph¸t triÓn, v−ît qua ®−îc nhiÖt ®é thÊp vμ cç biÕn chuyÓn nhiÖt ®é bÊt th−êng. Ta gäi ®ã lμ cçh lμm cho "cøng c©y". Bëi v× cç c©y non mäc trong m«i tr−êng ®−îc b¶o vÖ trong suèt thêi kú ®Çu khi

®em cÊy c©y sÏ ph¶i tr¶i qua nh÷ng bÊt lîi cña bªn ngoμi, ®a sè c©y lóc nμy kh«ng ®−îc khoÎ, l¹i cã thÓ

chÞu sù tÊn c«ng cña nÊm bÖnh. MÆt khç c©y ph¶i kÐo dμi ra v−¬n tíi ¸nh s¸ng.

Nhu cÇu n−íc ë cç loμi khç nhau ë trªn mét (4). Mét tay gi÷ c©y non,

(5). §Æt chiÕc

(6). T−íi n−íc cho

mét tay dïng giÇm

giÇm vµo lç

c©y non sau khi

®Þa ®iÓm vμ thêi gian gieo trång.

khoÐt lç cÊy c©y non.

gi÷ rÔ c©y

®· cÊy xong. §Æt

Mét biÖn ph¸p tÝch cùc lμ kh«ng cÊy ngay cç

§Æt c©y cçh mÆt ®Êt

vµ lÊp ®Êt

khay c©y ë n¬i

c©y gièng, mμ ®Ó n¬i m¸t, tèt nhÊt lμ trong mét 6-10mm ë khay trång

ph©n

Êm (21oC)

c©y

khung l¹nh ®−îc che phñ cÈn thËn. Sau mét thêi 52

53

https://thuviensach.vn

3.2. CÊy trång c©y non

LÊy c©y non tõ khay ®em trång vμo chËu v−ên −¬m.

(7). Phñ cç khay

(8). N©ng n¾p

(9). T−íi b»ng vßi cã lç

trång c©y b»ng

®Ëy t¹o cho

nhá ®Ó chËu c©y ®−îc

(1). L¾c thµnh

(2). Tçh cç c©y

(3). Tçh hoµn toµn c©y

mét tÊm phñ dµy,

c©y non

Èm. Thªm vµo chÊt

khay ®Ó tçh

non b»ng cç

non cã l¸ mÇm ®Çy ®ñ

b¶o vÖ c©y non

®−îc cøng

diÖt nÊm vµ dung dÞch

rêi ®Êt trång cã

giÇm trång c©y

vµ n©ng lªn nhÑ

kh«ng bÞ l¹nh vµ

r¾n, tho¸ng

ph©n bãn vµo n−íc

gi¸ rÐt

khÝ

t−íi

c©y non

nhµng

Sau khi cÊy c©y non, ph¶i hç trî cho c©y tiÕp tôc ph¸t triÓn, v−ît qua ®−îc nhiÖt ®é thÊp vμ cç biÕn chuyÓn nhiÖt ®é bÊt th−êng. Ta gäi ®ã lμ cçh lμm cho "cøng c©y". Bëi v× cç c©y non mäc trong m«i tr−êng ®−îc b¶o vÖ trong suèt thêi kú ®Çu khi

®em cÊy c©y sÏ ph¶i tr¶i qua nh÷ng bÊt lîi cña bªn ngoμi, ®a sè c©y lóc nμy kh«ng ®−îc khoÎ, l¹i cã thÓ

chÞu sù tÊn c«ng cña nÊm bÖnh. MÆt khç c©y ph¶i kÐo dμi ra v−¬n tíi ¸nh s¸ng.

Nhu cÇu n−íc ë cç loμi khç nhau ë trªn mét (4). Mét tay gi÷ c©y non,

(5). §Æt chiÕc

(6). T−íi n−íc cho

mét tay dïng giÇm

giÇm vµo lç

c©y non sau khi

®Þa ®iÓm vμ thêi gian gieo trång.

khoÐt lç cÊy c©y non.

gi÷ rÔ c©y

®· cÊy xong. §Æt

Mét biÖn ph¸p tÝch cùc lμ kh«ng cÊy ngay cç

§Æt c©y cçh mÆt ®Êt

vµ lÊp ®Êt

khay c©y ë n¬i

c©y gièng, mμ ®Ó n¬i m¸t, tèt nhÊt lμ trong mét 6-10mm ë khay trång

ph©n

Êm (21oC)

c©y

khung l¹nh ®−îc che phñ cÈn thËn. Sau mét thêi 52

53

https://thuviensach.vn

gian, më hÐ n¾p ®Ëy, c©y ®−îc tho¸ng khÝ c¶ ngμy vμo cç chËu lín hay cç khay cã ®ñ chç cho c©y lÉn ®ªm. GÆp ngμy nãng Êm, bá hoμn toμn n¾p ®Ëy.

gieo trång.

Chó ý lμ d−íi - 4oC, c©y sÏ bÞ tæn h¹i do l¹nh,

§a sè cç lo¹i c©y nμy kh«ng chÞu ®−îc ®é Èm trong tr−êng hîp ®ã ph¶i che phñ b»ng cç tÊm cao. Th−êng gieo vμo mïa ®«ng nªn chÞu nhiÒu che b»ng sîi hay lo¹i c©y nhÑ vμ lμm thμnh tÊm biÕn ®éng vÒ thêi tiÕt. Ph¶i chän lo¹i ®Êt - ph©n dμy ®Ó chèng l¹nh cho c©y non.

gieo trång cã sù tho¸t n−íc nhanh: gåm cç phÇn Ch¨m sãc vμ t−íi c©y, kh«ng ®Ó ®Êt qu¸ Èm b»ng nhau: than bïn, c¸t vμ ®Êt mμu s¸t trïng hay qu¸ kh«. Trong m«i tr−êng Èm, nÊm ph¸t triÓn céng thªm 6g supephotphat, 30g v«i cho 10 lÝt ®Êt m¹nh ph¸ huû rÔ c©y. NÕu ®Ó c©y gièng ë mËt ®é ph©n; trén kü.

qu¸ dμy dÔ g©y h¹i cho l¸.

Hçn hîp ®Êt ph©n nμy ®−îc nÐn nhÑ nhμng tíi Phun ®Òu dung dÞch diÖt nÊm mèc (nh−

®¸y chËu vμ ®−îc lμm ph¼ng b»ng mét c¸i nÐn sao captan hay dung dÞch diÖt nÊm ®Æc tr−ng).

cho bÒ mÆt ®Êt ph©n thÊp h¬n thμnh chËu. Tr−êng CÇn quan t©m tíi dinh d−ìng cho c©y non.

hîp h¹t nhá (nh− Ramunda myconi) ph¶i trén vμo Trong m«i tr−êng cÊy c©y míi vμi tuÇn lÔ c©y cßn c¸t kh« mÞn vμ gieo ®Òu trªn mÆt ®Êt víi tói h¹t

®ãi thøc ¨n. Kh«ng ®−îc cung cÊp qu¸ møc cç gièng gÇn ngay mÆt ®Êt. Gieo 1/2 sè l−îng h¹t, lo¹i ph©n, nªn dïng dung dÞch ph©n bãn c©y dÔ

sau ®ã chuyÓn h−íng gieo 1/2 cßn l¹i. Tr−êng hîp hÊp thô.

h¹t lín (nh− h¹t lËt - Cyclamen neapolitanum), ta gieo tõng h¹t, nÐn b»ng mét c¸i nÐn gç sau ®ã phñ 4. GIEO TRåNG CÇ LO¹I C¢Y MäC

c¸t vμ san ®Òu. Nhê líp c¸t nμy b¶o vÖ h¹t suèt TR£N NóI

mïa ®«ng vμ lμm tho¸t n−íc bÒ mÆt, ng¨n c¶n sù Gieo trång cç lo¹i c©y cã h¹t lín (hay mäc sinh s¶n cña rªu, t¶o vμ dÔ dμng nhæ cç cá d¹i.

trªn nói ®åi) nh− cç c©y phong th¶o ( Pulsatilla),

§¸nh dÊu, t−íi vμ ®Æt chËu vμo mét vÞ trÝ

c©y hoa lËt ( Cyclamen neapolitanum), c©y b¸o xu©n thÝch hîp. §Ó bªn ngoμi trêi suèt mïa ®«ng, h¹t ( Primula) c©y long ®ëm ( Gentiana)... lμ cç c©y duy tr× ngñ bÞ ¶nh h−ëng bëi h¹t Èm. H¹t sÏ n¶y thÝch hîp khi gieo t−¬i bëi khi cç h¹t lo¹i hoa nμy mÇm vμo mïa xu©n vμ c©y non cã thÓ ®em cÊy kh« dÔ mÊt toμn bé kh¶ n¨ng sèng.

tr−íc mïa thu hay mïa xu©n n¨m sau. Th−êng Th«ng th−êng ng−êi ta gieo cç h¹t c©y hoa xuyªn t−íi dung dÞch ph©n bãn theo kho¶ng thêi nμy vμo cç chËu thÊp. Víi mét sè l−îng lín gieo gian xç ®Þnh.

54

55

https://thuviensach.vn

gian, më hÐ n¾p ®Ëy, c©y ®−îc tho¸ng khÝ c¶ ngμy vμo cç chËu lín hay cç khay cã ®ñ chç cho c©y lÉn ®ªm. GÆp ngμy nãng Êm, bá hoμn toμn n¾p ®Ëy.

gieo trång.

Chó ý lμ d−íi - 4oC, c©y sÏ bÞ tæn h¹i do l¹nh,

§a sè cç lo¹i c©y nμy kh«ng chÞu ®−îc ®é Èm trong tr−êng hîp ®ã ph¶i che phñ b»ng cç tÊm cao. Th−êng gieo vμo mïa ®«ng nªn chÞu nhiÒu che b»ng sîi hay lo¹i c©y nhÑ vμ lμm thμnh tÊm biÕn ®éng vÒ thêi tiÕt. Ph¶i chän lo¹i ®Êt - ph©n dμy ®Ó chèng l¹nh cho c©y non.

gieo trång cã sù tho¸t n−íc nhanh: gåm cç phÇn Ch¨m sãc vμ t−íi c©y, kh«ng ®Ó ®Êt qu¸ Èm b»ng nhau: than bïn, c¸t vμ ®Êt mμu s¸t trïng hay qu¸ kh«. Trong m«i tr−êng Èm, nÊm ph¸t triÓn céng thªm 6g supephotphat, 30g v«i cho 10 lÝt ®Êt m¹nh ph¸ huû rÔ c©y. NÕu ®Ó c©y gièng ë mËt ®é ph©n; trén kü.

qu¸ dμy dÔ g©y h¹i cho l¸.

Hçn hîp ®Êt ph©n nμy ®−îc nÐn nhÑ nhμng tíi Phun ®Òu dung dÞch diÖt nÊm mèc (nh−

®¸y chËu vμ ®−îc lμm ph¼ng b»ng mét c¸i nÐn sao captan hay dung dÞch diÖt nÊm ®Æc tr−ng).

cho bÒ mÆt ®Êt ph©n thÊp h¬n thμnh chËu. Tr−êng CÇn quan t©m tíi dinh d−ìng cho c©y non.

hîp h¹t nhá (nh− Ramunda myconi) ph¶i trén vμo Trong m«i tr−êng cÊy c©y míi vμi tuÇn lÔ c©y cßn c¸t kh« mÞn vμ gieo ®Òu trªn mÆt ®Êt víi tói h¹t

®ãi thøc ¨n. Kh«ng ®−îc cung cÊp qu¸ møc cç gièng gÇn ngay mÆt ®Êt. Gieo 1/2 sè l−îng h¹t, lo¹i ph©n, nªn dïng dung dÞch ph©n bãn c©y dÔ

sau ®ã chuyÓn h−íng gieo 1/2 cßn l¹i. Tr−êng hîp hÊp thô.

h¹t lín (nh− h¹t lËt - Cyclamen neapolitanum), ta gieo tõng h¹t, nÐn b»ng mét c¸i nÐn gç sau ®ã phñ 4. GIEO TRåNG CÇ LO¹I C¢Y MäC

c¸t vμ san ®Òu. Nhê líp c¸t nμy b¶o vÖ h¹t suèt TR£N NóI

mïa ®«ng vμ lμm tho¸t n−íc bÒ mÆt, ng¨n c¶n sù Gieo trång cç lo¹i c©y cã h¹t lín (hay mäc sinh s¶n cña rªu, t¶o vμ dÔ dμng nhæ cç cá d¹i.

trªn nói ®åi) nh− cç c©y phong th¶o ( Pulsatilla),

§¸nh dÊu, t−íi vμ ®Æt chËu vμo mét vÞ trÝ

c©y hoa lËt ( Cyclamen neapolitanum), c©y b¸o xu©n thÝch hîp. §Ó bªn ngoμi trêi suèt mïa ®«ng, h¹t ( Primula) c©y long ®ëm ( Gentiana)... lμ cç c©y duy tr× ngñ bÞ ¶nh h−ëng bëi h¹t Èm. H¹t sÏ n¶y thÝch hîp khi gieo t−¬i bëi khi cç h¹t lo¹i hoa nμy mÇm vμo mïa xu©n vμ c©y non cã thÓ ®em cÊy kh« dÔ mÊt toμn bé kh¶ n¨ng sèng.

tr−íc mïa thu hay mïa xu©n n¨m sau. Th−êng Th«ng th−êng ng−êi ta gieo cç h¹t c©y hoa xuyªn t−íi dung dÞch ph©n bãn theo kho¶ng thêi nμy vμo cç chËu thÊp. Víi mét sè l−îng lín gieo gian xç ®Þnh.

54

55

https://thuviensach.vn

ChuÈn bÞ ®Êt trång:

(7). G¹t líp sái thõa

(8). T−íi n−íc vµ

(9). Th−êng xuyªn

®Ó b»ng mÆt

®Æt chËu ra ngoµi

t−íi ph©n láng

chËu. Ghi nh·n

trêi ë n¬i tho¸t

(dung dÞch ph©n

n−íc

bãn) khi h¹t n¶y

(1). Chän chËu dÔ

(2). G¹t phÇn ®Êt

(3). NÐn líp ®Êt mÆt

mÇm

tho¸t n−íc. §æ

thõa cho b»ng

®Ó líp ®Êt cçh

®Êt vµ nÐn ®Òu

thµnh chËu

thµnh chËu 1 cm

5. GIEO TRåNG C¢Y PH¸T TRIÓN HμNG LO¹T

§ã lμ ph−¬ng ph¸p t−¬ng ®èi ®¬n gi¶n ®Ó t¹o ra sù në hoa ®ång lo¹t m¹nh mÏ vμ c©y non thu ho¹ch cïng mét lóc; tèc ®é n¶y mÇm nh− nhau, sù sinh tr−ëng cña c©y non, cç c©y cÊy cïng mét lóc... Tuú theo sè l−îng h¹t, ta gieo h¹t trªn chËu, khay thÊp. Cç h¹t n¶y mÇm nhanh khi nhiÖt ®é t¨ng cao.

§Êt trång lo¹i than bïn kh«ng thÝch hîp v× cho mét ®é Èm qu¸ møc g©y tç h¹i cho h¹t, c¶n trë sù (4). Gieo tõng h¹t

(5). NÐn cho h¹t

(6). Phñ lªn h¹t mét

lín b»ng tay víi

n»m ®Òu nhau

líp sái nhá, ®Ó

ph¸t triÓn cña c©y non, t¹o ®iÒu kiÖn cho nÊm mèc kho¶ng cçh

trªn mÆt ®Êt

tay thÊp gÇn s¸t

ph¸t triÓn vμ sù ph¸ ho¹i cña loμi ruåi ®en.

b»ng nhau

(b»ng c¸i nÐn gç)

mÆt ®Êt

NhiÒu c©y sinh tr−ëng hμng lo¹t nh− c©y lé biªn ( Lobelia) hay c©y thu h¶i ®−êng ( Begonia 56

57

https://thuviensach.vn

ChuÈn bÞ ®Êt trång:

(7). G¹t líp sái thõa

(8). T−íi n−íc vµ

(9). Th−êng xuyªn

®Ó b»ng mÆt

®Æt chËu ra ngoµi

t−íi ph©n láng

chËu. Ghi nh·n

trêi ë n¬i tho¸t

(dung dÞch ph©n

n−íc

bãn) khi h¹t n¶y

(1). Chän chËu dÔ

(2). G¹t phÇn ®Êt

(3). NÐn líp ®Êt mÆt

mÇm

tho¸t n−íc. §æ

thõa cho b»ng

®Ó líp ®Êt cçh

®Êt vµ nÐn ®Òu

thµnh chËu

thµnh chËu 1 cm

5. GIEO TRåNG C¢Y PH¸T TRIÓN HμNG LO¹T

§ã lμ ph−¬ng ph¸p t−¬ng ®èi ®¬n gi¶n ®Ó t¹o ra sù në hoa ®ång lo¹t m¹nh mÏ vμ c©y non thu ho¹ch cïng mét lóc; tèc ®é n¶y mÇm nh− nhau, sù sinh tr−ëng cña c©y non, cç c©y cÊy cïng mét lóc... Tuú theo sè l−îng h¹t, ta gieo h¹t trªn chËu, khay thÊp. Cç h¹t n¶y mÇm nhanh khi nhiÖt ®é t¨ng cao.

§Êt trång lo¹i than bïn kh«ng thÝch hîp v× cho mét ®é Èm qu¸ møc g©y tç h¹i cho h¹t, c¶n trë sù (4). Gieo tõng h¹t

(5). NÐn cho h¹t

(6). Phñ lªn h¹t mét

lín b»ng tay víi

n»m ®Òu nhau

líp sái nhá, ®Ó

ph¸t triÓn cña c©y non, t¹o ®iÒu kiÖn cho nÊm mèc kho¶ng cçh

trªn mÆt ®Êt

tay thÊp gÇn s¸t

ph¸t triÓn vμ sù ph¸ ho¹i cña loμi ruåi ®en.

b»ng nhau

(b»ng c¸i nÐn gç)

mÆt ®Êt

NhiÒu c©y sinh tr−ëng hμng lo¹t nh− c©y lé biªn ( Lobelia) hay c©y thu h¶i ®−êng ( Begonia 56

57

https://thuviensach.vn

semperflorens) cã h¹t rÊt bÐ, khã gieo ®Òu. Ph¶i trén lÉn h¹t víi Ýt c¸t kh« mÞn ®Ó gieo ®Òu trªn mÆt ®Êt. Kh«ng ph¶i phñ ®Êt sau khi gieo h¹t.

§Ó tay s¸t mÆt ®Êt, r¾c h¹t ®Òu sau ®ã chØ r¾c Ýt ®Êt ®Òu vμ máng. §¸nh dÊu vμ t−íi n−íc b»ng vßi phun cã lç bÐ nhá. Thªm vμo n−íc ®ã chÊt diÖt nÊm (captan), ®Ëy miÕng kÝnh lªn ®Ó gi÷ Èm. §Æt n¬i Êm (21oC) ®Ó kÝch thÝch n¶y mÇm, gÇn n¬i cã (4). §¸nh dÊu chËu

(5). T−íi dung

(6). Phñ tÊm kÝnh vµ

(tªn c©y, ngµy

dÞch chÊt diÖt

®Æt n¬i Êm (21oC)

¸nh s¸ng ®Ó kÝch thÝch sinh tr−ëng. Ýt l©u sau më gieo)

nÊm

n¾p kÝnh ra ®Ó tr¸nh kh«ng ®Ó ®é Èm cao, nÊm dÔ

ph¸t triÓn.

Gi÷ nhiÖt ®é cao cã thÓ cho phÐp thóc ®Èy sù sinh tr−ëng cña c©y non cho ®Õn khi ®em c©y cÊy n¬i khç.

(7). LÊy tÊm kÝnh ra khi c©y non h×nh (8). CÊy cç c©y non vµo

thµnh, ®Æt chËu ngoµi s¸ng

chËu riªng lín h¬n

6. GIEO TRåNG CÇ C¢Y TH¢N TH¶O

§a sè c©y th©n th¶o khoÎ vμ ph¸t t¸n h¹t vμo mïa hÌ vμ mïa thu. Cç h¹t h×nh thμnh kh«ng (1). Trén cç h¹t

(2). R¶i ®Òu hçn hîp

(3). R©y mét líp ®Êt

qua thêi gian nghØ mμ ®ßi hái mét thêi gian l¹nh bÐ vµo c¸t kh«,

c¸t vµ h¹t gièng

víi mét l−îng võa

nhÊt ®Þnh. Ph¶i gieo h¹t vμo mïa thu hay mïa mÞn ®Ó dÔ gieo

thµnh líp máng

ph¶i ®Ó lµm líp

(gi÷ tay gÇn s¸t

phñ ®Òu

®«ng trong chËu ®Ó ngoμi nhμ ë vμ h¹t sÏ n¶y

®Êt)

mÇm vμo mïa xu©n.

58

59

https://thuviensach.vn

semperflorens) cã h¹t rÊt bÐ, khã gieo ®Òu. Ph¶i trén lÉn h¹t víi Ýt c¸t kh« mÞn ®Ó gieo ®Òu trªn mÆt ®Êt. Kh«ng ph¶i phñ ®Êt sau khi gieo h¹t.

§Ó tay s¸t mÆt ®Êt, r¾c h¹t ®Òu sau ®ã chØ r¾c Ýt ®Êt ®Òu vμ máng. §¸nh dÊu vμ t−íi n−íc b»ng vßi phun cã lç bÐ nhá. Thªm vμo n−íc ®ã chÊt diÖt nÊm (captan), ®Ëy miÕng kÝnh lªn ®Ó gi÷ Èm. §Æt n¬i Êm (21oC) ®Ó kÝch thÝch n¶y mÇm, gÇn n¬i cã (4). §¸nh dÊu chËu

(5). T−íi dung

(6). Phñ tÊm kÝnh vµ

(tªn c©y, ngµy

dÞch chÊt diÖt

®Æt n¬i Êm (21oC)

¸nh s¸ng ®Ó kÝch thÝch sinh tr−ëng. Ýt l©u sau më gieo)

nÊm

n¾p kÝnh ra ®Ó tr¸nh kh«ng ®Ó ®é Èm cao, nÊm dÔ

ph¸t triÓn.

Gi÷ nhiÖt ®é cao cã thÓ cho phÐp thóc ®Èy sù sinh tr−ëng cña c©y non cho ®Õn khi ®em c©y cÊy n¬i khç.

(7). LÊy tÊm kÝnh ra khi c©y non h×nh (8). CÊy cç c©y non vµo

thµnh, ®Æt chËu ngoµi s¸ng

chËu riªng lín h¬n

6. GIEO TRåNG CÇ C¢Y TH¢N TH¶O

§a sè c©y th©n th¶o khoÎ vμ ph¸t t¸n h¹t vμo mïa hÌ vμ mïa thu. Cç h¹t h×nh thμnh kh«ng (1). Trén cç h¹t

(2). R¶i ®Òu hçn hîp

(3). R©y mét líp ®Êt

qua thêi gian nghØ mμ ®ßi hái mét thêi gian l¹nh bÐ vµo c¸t kh«,

c¸t vµ h¹t gièng

víi mét l−îng võa

nhÊt ®Þnh. Ph¶i gieo h¹t vμo mïa thu hay mïa mÞn ®Ó dÔ gieo

thµnh líp máng

ph¶i ®Ó lµm líp

(gi÷ tay gÇn s¸t

phñ ®Òu

®«ng trong chËu ®Ó ngoμi nhμ ë vμ h¹t sÏ n¶y

®Êt)

mÇm vμo mïa xu©n.

58

59

https://thuviensach.vn

C©y th©n th¶o nμy në hoa sím vμo mïa xu©n, th× ®Æt khay chËu ra ngoμi trêi n¬i tho¸t n−íc, nÕu ph¸t t¸n h¹t vμo mïa hÌ.

kh«ng th× ®Æt chËu trong m«i tr−êng Êm (21oC). §«i Mét vμi c©y th©n th¶o vμ ®Æc biÖt mét sè c©y khi c©y non kh¸ lín ®em cÊy ra chËu khç.

hä ®Ëu (nh− Lupin) cã vá rÊt cøng, ng¨n c¶n sù n¶y mÇm cho ®Õn khi vá ph©n huû hoμn toμn ®Ó

h¹t hÊp thô n−íc. §Ó kÝch thÝch sù n¶y mÇm cña cç c©y nμy ph¶i dïng l−ìi dao c¹o c¾t vá hay l¨n h¹t trªn giÊy nh¸m cho vá máng ra cã thÓ hÊp thô n−íc.

Mét sè c©y th©n th¶o khç nh− c©y hoa loa kÌn ( Lilium longiflorum), hoa mÉu ®¬n ( Paeonia) th×

ng−îc l¹i, cã thêi gian ngñ nªn lμm chËm sù xuÊt hiÖn c©y non. NÕu ta gieo h¹t vμo mïa ®«ng hay ®«ng (1). §æ ®Êt vµo

(2). NÐn ®Êt ®Ó mÆt

(3). Gieo h¹t ®Òu

xu©n, cç h¹t n¶y mÇm ngay khi nhiÖt ®é cao, nh−ng khay, Ên nhÑ vµ

®Êt cçh thµnh

nhau b»ng tay

g¹t ®Êt thõa cho

khay 1cm

(h¹t lín) hay tung

chØ cho rÔ ngay cßn th©n ph¶i tr¶i qua l¹nh mïa ®«ng

®Òu mÆt ®Êt

h¹t (h¹t bÐ)

míi ph¸t triÓn. Cã nghÜa lμ c©y non xuÊt hiÖn vμo mïa xu©n n¨m sau. Cho nªn cç c©y nμy cÇn chó ý kh«ng nªn lo¹i bá cç c©y non lo¹i nμy v× mïa xu©n

®Çu tiªn sau khi gieo míi xuÊt hiÖn c©y non.

Cçh gieo h¹t c©y th©n th¶o: Gieo h¹t trong cç chËu, khay thÊp. Dïng ®Êt mμu nÕu cÇn ®Ó

thêi gian l©u v× c©y mäc chËm; cßn ®Ó c©y mäc mÇm vμo mïa xu©n, th× dïng ®Êt than bïn.

§èi víi h¹t lín, gieo tõng h¹t cçh ®Òu nhau.

Ngoμi ra cã thÓ gieo kiÓu tung ®Òu. Sau khi gieo, (4). Ên nhÑ cç h¹t

(5). Phñ c¸t to (hay

(6). G¹t c¸t (®Êt)

nÐn cç h¹t ®Ó chóng n»m s©u vμo trong ®Êt, sau ®ã n»m s©u vµo ®Êt

®Êt) lªn mÆt ®Êt

thõa ®Ó ®Êt b»ng

phñ c¸t lªn (nÕu ®Ó qua ®«ng) hay ®Êt (nÕu h¹t n¶y (dïng c¸i nÐn

tuú theo yªu cÇu

thµnh khay

mÇm nhanh). §¸nh dÊu chËu vμ t−íi. NÕu cÇn l¹nh

®Êt)

60

61

https://thuviensach.vn

C©y th©n th¶o nμy në hoa sím vμo mïa xu©n, th× ®Æt khay chËu ra ngoμi trêi n¬i tho¸t n−íc, nÕu ph¸t t¸n h¹t vμo mïa hÌ.

kh«ng th× ®Æt chËu trong m«i tr−êng Êm (21oC). §«i Mét vμi c©y th©n th¶o vμ ®Æc biÖt mét sè c©y khi c©y non kh¸ lín ®em cÊy ra chËu khç.

hä ®Ëu (nh− Lupin) cã vá rÊt cøng, ng¨n c¶n sù n¶y mÇm cho ®Õn khi vá ph©n huû hoμn toμn ®Ó

h¹t hÊp thô n−íc. §Ó kÝch thÝch sù n¶y mÇm cña cç c©y nμy ph¶i dïng l−ìi dao c¹o c¾t vá hay l¨n h¹t trªn giÊy nh¸m cho vá máng ra cã thÓ hÊp thô n−íc.

Mét sè c©y th©n th¶o khç nh− c©y hoa loa kÌn ( Lilium longiflorum), hoa mÉu ®¬n ( Paeonia) th×

ng−îc l¹i, cã thêi gian ngñ nªn lμm chËm sù xuÊt hiÖn c©y non. NÕu ta gieo h¹t vμo mïa ®«ng hay ®«ng (1). §æ ®Êt vµo

(2). NÐn ®Êt ®Ó mÆt

(3). Gieo h¹t ®Òu

xu©n, cç h¹t n¶y mÇm ngay khi nhiÖt ®é cao, nh−ng khay, Ên nhÑ vµ

®Êt cçh thµnh

nhau b»ng tay

g¹t ®Êt thõa cho

khay 1cm

(h¹t lín) hay tung

chØ cho rÔ ngay cßn th©n ph¶i tr¶i qua l¹nh mïa ®«ng

®Òu mÆt ®Êt

h¹t (h¹t bÐ)

míi ph¸t triÓn. Cã nghÜa lμ c©y non xuÊt hiÖn vμo mïa xu©n n¨m sau. Cho nªn cç c©y nμy cÇn chó ý kh«ng nªn lo¹i bá cç c©y non lo¹i nμy v× mïa xu©n

®Çu tiªn sau khi gieo míi xuÊt hiÖn c©y non.

Cçh gieo h¹t c©y th©n th¶o: Gieo h¹t trong cç chËu, khay thÊp. Dïng ®Êt mμu nÕu cÇn ®Ó

thêi gian l©u v× c©y mäc chËm; cßn ®Ó c©y mäc mÇm vμo mïa xu©n, th× dïng ®Êt than bïn.

§èi víi h¹t lín, gieo tõng h¹t cçh ®Òu nhau.

Ngoμi ra cã thÓ gieo kiÓu tung ®Òu. Sau khi gieo, (4). Ên nhÑ cç h¹t

(5). Phñ c¸t to (hay

(6). G¹t c¸t (®Êt)

nÐn cç h¹t ®Ó chóng n»m s©u vμo trong ®Êt, sau ®ã n»m s©u vµo ®Êt

®Êt) lªn mÆt ®Êt

thõa ®Ó ®Êt b»ng

phñ c¸t lªn (nÕu ®Ó qua ®«ng) hay ®Êt (nÕu h¹t n¶y (dïng c¸i nÐn

tuú theo yªu cÇu

thµnh khay

mÇm nhanh). §¸nh dÊu chËu vμ t−íi. NÕu cÇn l¹nh

®Êt)

60

61

https://thuviensach.vn

Muèn trång cç lo¹i d−¬ng xØ ph¶i thu l−îm cç bμo tö vμ gieo trång trong ®iÒu kiÖn Èm. C¾t l¸

d−¬ng xØ giμ cho vμo bao giÊy s¹ch, ®Ó vμo n¬i kh«

vμ nãng tõ 1-2 ngμy vμ ®Ëp nhÑ cho cç bμo tö dån xuèng ®¸y tói.

ChuÈn bÞ ®Êt gieo: gåm 8 phÇn than bïn, 2

phÇn ®Êt mμu tiÖt trïng, 1 phÇn bét than gç (®Ó

lμm mÊt mïi xÊu, l¹).

(7). §¸nh dÊu, t−íi

(8). Phun thuèc trõ

(9). CÊy cç c©y

Dïng cç chËu thÊp, ®æ ®Çy hçn hîp ®Êt nμy, n−íc, ®Æt khay

nÊm cho c©y non

non vµo chËu

vµo chç tho¸t

tõ khi c©y mäc

riªng ngay khi

kh«ng nÐn chÆt. Lμm mÆt ph¼ng ®Òu råi phñ lªn n−íc

khái mÆt ®Êt

c©y ®· kh¸ lín

mét líp máng bét g¹ch mÞn, trªn líp nμy r¶i ®Òu cç bμo tö, sau ®ã ®Ëy chËu b»ng tÊm kÝnh, ®Æt chËu lªn 7. C¢Y D¦¥NG XØ

mét ®Üa ®Çy n−íc l·. §Æt ë n¬i Êm 21oC vμ tèi.

L¸ d−¬ng xØ cã cç æ mang bµo tö ë mÆt d−íi Lo¹i d−¬ng xØ nh©n gièng b»ng bμo tö. Khi bμo tö ph¸t t¸n vμ n¶y mÇm, nã s¶n sinh ra nguyªn (1). §æ ®Çy ®Êt vµo

(2). §Ëy tÊm kÝnh,

(3). Gi÷ ®é Èm

t¶n lμ mét c¬ quan h÷u tÝnh. Nã cã d¹ng qu¶ tim, chËu. Thªm mét

®Æt chËu lªn 1 ®Üa

th−êng xuyªn vµ

líp ®Êt bét g¹ch

®Çy n−íc m−a,

chØ rót tÊm kÝnh

nhá, mμu xanh mang c¬ quan sinh s¶n u vμ s.

mÞn, r¾c cç bµo

®Ó n¬i tèi vµ Êm

khi nguyªn t¶n

Sau khi thô tinh sÏ cho c©y d−¬ng xØ.

tö lªn trªn

(21oC)

xuÊt hiÖn

62

63

https://thuviensach.vn

Muèn trång cç lo¹i d−¬ng xØ ph¶i thu l−îm cç bμo tö vμ gieo trång trong ®iÒu kiÖn Èm. C¾t l¸

d−¬ng xØ giμ cho vμo bao giÊy s¹ch, ®Ó vμo n¬i kh«

vμ nãng tõ 1-2 ngμy vμ ®Ëp nhÑ cho cç bμo tö dån xuèng ®¸y tói.

ChuÈn bÞ ®Êt gieo: gåm 8 phÇn than bïn, 2

phÇn ®Êt mμu tiÖt trïng, 1 phÇn bét than gç (®Ó

lμm mÊt mïi xÊu, l¹).

(7). §¸nh dÊu, t−íi

(8). Phun thuèc trõ

(9). CÊy cç c©y

Dïng cç chËu thÊp, ®æ ®Çy hçn hîp ®Êt nμy, n−íc, ®Æt khay

nÊm cho c©y non

non vµo chËu

vµo chç tho¸t

tõ khi c©y mäc

riªng ngay khi

kh«ng nÐn chÆt. Lμm mÆt ph¼ng ®Òu råi phñ lªn n−íc

khái mÆt ®Êt

c©y ®· kh¸ lín

mét líp máng bét g¹ch mÞn, trªn líp nμy r¶i ®Òu cç bμo tö, sau ®ã ®Ëy chËu b»ng tÊm kÝnh, ®Æt chËu lªn 7. C¢Y D¦¥NG XØ

mét ®Üa ®Çy n−íc l·. §Æt ë n¬i Êm 21oC vμ tèi.

L¸ d−¬ng xØ cã cç æ mang bµo tö ë mÆt d−íi Lo¹i d−¬ng xØ nh©n gièng b»ng bμo tö. Khi bμo tö ph¸t t¸n vμ n¶y mÇm, nã s¶n sinh ra nguyªn (1). §æ ®Çy ®Êt vµo

(2). §Ëy tÊm kÝnh,

(3). Gi÷ ®é Èm

t¶n lμ mét c¬ quan h÷u tÝnh. Nã cã d¹ng qu¶ tim, chËu. Thªm mét

®Æt chËu lªn 1 ®Üa

th−êng xuyªn vµ

líp ®Êt bét g¹ch

®Çy n−íc m−a,

chØ rót tÊm kÝnh

nhá, mμu xanh mang c¬ quan sinh s¶n u vμ s.

mÞn, r¾c cç bµo

®Ó n¬i tèi vµ Êm

khi nguyªn t¶n

Sau khi thô tinh sÏ cho c©y d−¬ng xØ.

tö lªn trªn

(21oC)

xuÊt hiÖn

62

63

https://thuviensach.vn

Sau thêi gian 3-4 tuÇn, cç nguyªn t¶n bÐ

Mét h¹t gièng kh«ng n¶y mÇm, nh−ng vÉn xuÊt hiÖn phñ ®Çy mÆt chËu. Lóc nμy ph¶i gi÷

sèng v× nã ë tr¹ng th¸i ngñ. NÕu h¹t n¶y mÇm chËu lu«n Èm ®Ó sù n¶y mÇm tiÕp tôc. Cç lo¹i ngay tøc lμ kh«ng cã thêi kú ngñ. Cç c©y gç cã 3

ruåi ®en ph¸ ho¹i nhanh chãng cç nguyªn t¶n lo¹i tr¹ng th¸i ngñ khç nhau: nμy, do ®ã lu«n ®Ëy tÊm kÝnh b¶o vÖ. Sau 7-8 tuÇn (a). ë h¹t cã vá dÇy: lo¹i nμy ng¨n c¶n sù hÊp c©y d−¬ng xØ h×nh thμnh, ph¶i bá tÊm kÝnh ®Ó

thô n−íc nªn h¹n chÕ sù n¶y mÇm. CÇn cã cç vi gi¶m Èm, nh−ng vÉn ®Ó chËu ë n¬i 21oC. Khi c©y khuÈn, nÊm ph©n gi¶i vá h¹t ®Ó ph¸ ngñ b»ng cçh d−¬ng xØ ®· lín, cÊy riªng ra tõng chËu.

hÊp thô n−íc.

(b). H¹t qua mét sù chÝn cña ph«i: Cã thÓ

dïng nhiÖt ®é ®Ó thóc ®Èy n¶y mÇm.

(c). H¹t ë vïng «n ®íi: Tr¹ng th¸i ngñ ®−îc kÕt thóc b»ng cçh vïi h¹t vμo ®Êt l¹nh mïa

®«ng. NhiÖt ®é thÊp thóc ®Èy hμng lo¹t ph¶n øng ho¸ häc, trung hoμ chÊt k×m h·m vμ cho phÐp sù n¶y mÇm khi ®iÒu kiÖn m«i tr−êng cho phÐp.

Cç lo¹i h¹t

1. Salix sp;

2. Juniperus deppeana;

3. Caragana arborescens; 4. Gleditsia  texana; (4). Bá kÝnh ®Ëy khi

(5). CÊy cç nhãm

(6). Ph©n tçh cç

5. Cotoneaster horizontalis; 6. Corvlus cornuta var. californica; c©y d−¬ng xØ non

c©y d−¬ng xØ khi

c©y d−¬ng xØ khi

7. Robinia pseudoacacia;

8. Pyrus communis;

xuÊt hiÖn, gi÷

c©y t−¬ng ®èi lín

®· dÔ dµng cÊy

chËu ë n¬i Êm

ra khay lín

vµo chËu riªng

9. Koelreuteria paniculata; 10. Alnus sinuata; 11. Calocedrus decurrens; 12. Mahonia aquifolium; 8. H¹T C¢Y Gç Vμ C¢Y BôI

13. Morus alba f. tatarica; 14. Laburnum anagyroides; 15. Prunus armeniaca;

16. Ilex aquifolium;

Cç h¹t c©y gç vμ c©y bôi mang tÝnh di truyÒn 17. Fraxinus americana;

18. Yucca elata;

®Æc tr−ng. NÕu ta h¸i l−îm chÝnh xç mét lo¹i h¹t 19. Eucalyptus fastigiata; 20. Populus fremontii var. fremontii; nμo th× sÏ cho c©y thuéc loμi ®ã. H×nh d¹ng cña 21. Crataegus sp.;

22. Carpinuss caroliniana; 23. Acacia melanoxylon;

24. Euonymus obovatus;

mçi lo¹i h¹t khç biÖt râ rÖt. Mçi lo¹i h¹t cã thêi 25. Malus floribunda;

26. Malus baccata;

gian ngñ khç nhau.

27. Ulmus parvifolia;

28. Cedrus libani;

- Tr¹ng th¸i ngñ cña h¹t:

29. Clematis virginiana;

30. Cytisus scoparius;

64

65

https://thuviensach.vn

Sau thêi gian 3-4 tuÇn, cç nguyªn t¶n bÐ

Mét h¹t gièng kh«ng n¶y mÇm, nh−ng vÉn xuÊt hiÖn phñ ®Çy mÆt chËu. Lóc nμy ph¶i gi÷

sèng v× nã ë tr¹ng th¸i ngñ. NÕu h¹t n¶y mÇm chËu lu«n Èm ®Ó sù n¶y mÇm tiÕp tôc. Cç lo¹i ngay tøc lμ kh«ng cã thêi kú ngñ. Cç c©y gç cã 3

ruåi ®en ph¸ ho¹i nhanh chãng cç nguyªn t¶n lo¹i tr¹ng th¸i ngñ khç nhau: nμy, do ®ã lu«n ®Ëy tÊm kÝnh b¶o vÖ. Sau 7-8 tuÇn (a). ë h¹t cã vá dÇy: lo¹i nμy ng¨n c¶n sù hÊp c©y d−¬ng xØ h×nh thμnh, ph¶i bá tÊm kÝnh ®Ó

thô n−íc nªn h¹n chÕ sù n¶y mÇm. CÇn cã cç vi gi¶m Èm, nh−ng vÉn ®Ó chËu ë n¬i 21oC. Khi c©y khuÈn, nÊm ph©n gi¶i vá h¹t ®Ó ph¸ ngñ b»ng cçh d−¬ng xØ ®· lín, cÊy riªng ra tõng chËu.

hÊp thô n−íc.

(b). H¹t qua mét sù chÝn cña ph«i: Cã thÓ

dïng nhiÖt ®é ®Ó thóc ®Èy n¶y mÇm.

(c). H¹t ë vïng «n ®íi: Tr¹ng th¸i ngñ ®−îc kÕt thóc b»ng cçh vïi h¹t vμo ®Êt l¹nh mïa

®«ng. NhiÖt ®é thÊp thóc ®Èy hμng lo¹t ph¶n øng ho¸ häc, trung hoμ chÊt k×m h·m vμ cho phÐp sù n¶y mÇm khi ®iÒu kiÖn m«i tr−êng cho phÐp.

Cç lo¹i h¹t

1. Salix sp;

2. Juniperus deppeana;

3. Caragana arborescens; 4. Gleditsia  texana; (4). Bá kÝnh ®Ëy khi

(5). CÊy cç nhãm

(6). Ph©n tçh cç

5. Cotoneaster horizontalis; 6. Corvlus cornuta var. californica; c©y d−¬ng xØ non

c©y d−¬ng xØ khi

c©y d−¬ng xØ khi

7. Robinia pseudoacacia;

8. Pyrus communis;

xuÊt hiÖn, gi÷

c©y t−¬ng ®èi lín

®· dÔ dµng cÊy

chËu ë n¬i Êm

ra khay lín

vµo chËu riªng

9. Koelreuteria paniculata; 10. Alnus sinuata; 11. Calocedrus decurrens; 12. Mahonia aquifolium; 8. H¹T C¢Y Gç Vμ C¢Y BôI

13. Morus alba f. tatarica; 14. Laburnum anagyroides; 15. Prunus armeniaca;

16. Ilex aquifolium;

Cç h¹t c©y gç vμ c©y bôi mang tÝnh di truyÒn 17. Fraxinus americana;

18. Yucca elata;

®Æc tr−ng. NÕu ta h¸i l−îm chÝnh xç mét lo¹i h¹t 19. Eucalyptus fastigiata; 20. Populus fremontii var. fremontii; nμo th× sÏ cho c©y thuéc loμi ®ã. H×nh d¹ng cña 21. Crataegus sp.;

22. Carpinuss caroliniana; 23. Acacia melanoxylon;

24. Euonymus obovatus;

mçi lo¹i h¹t khç biÖt râ rÖt. Mçi lo¹i h¹t cã thêi 25. Malus floribunda;

26. Malus baccata;

gian ngñ khç nhau.

27. Ulmus parvifolia;

28. Cedrus libani;

- Tr¹ng th¸i ngñ cña h¹t:

29. Clematis virginiana;

30. Cytisus scoparius;

64

65

https://thuviensach.vn

31. Viburnum alnifolium;

32. Taxus baccata;

33. Juglans cinerea;

34. Asculus hippocastanum; 35. Rosa eglanteria;

36. Ceanothus americanes; 37. Catalpa speciosa;

38. Cornus racemosa.

ë h¹t c©y chØ cã mét tr¹ng th¸i ngñ, viÖc ph¸ ngñ

®Ó c©y n¶y mÇm t−¬ng ®èi ®¬n gi¶n. Cßn lo¹i h¹t c©y cã nhiÒu tr¹ng th¸i ngñ (kÕt hîp cña 2 hay 3 d¹ng ngñ) viÖc ph¸ ngñ phøc t¹p h¬n, cÇn nhiÒu thêi gian.

66

67

https://thuviensach.vn

31. Viburnum alnifolium;

32. Taxus baccata;

33. Juglans cinerea;

34. Asculus hippocastanum; 35. Rosa eglanteria;

36. Ceanothus americanes; 37. Catalpa speciosa;

38. Cornus racemosa.

ë h¹t c©y chØ cã mét tr¹ng th¸i ngñ, viÖc ph¸ ngñ

®Ó c©y n¶y mÇm t−¬ng ®èi ®¬n gi¶n. Cßn lo¹i h¹t c©y cã nhiÒu tr¹ng th¸i ngñ (kÕt hîp cña 2 hay 3 d¹ng ngñ) viÖc ph¸ ngñ phøc t¹p h¬n, cÇn nhiÒu thêi gian.

66

67

https://thuviensach.vn

- Tr¹ng th¸i ngñ cña c©y gç vμ c©y bôi: (d). H¹t kh«ng qua thêi kú ngñ (a). H¹t cã vá dµy

Catalpa (c©y ®inh t¸n) Populus (c©y d−¬ng)

Acacia (c©y keo)

Gleditschia (c©y bå kÕp) Eucolyptus (c©y b¹ch ®μn) Yucca (c©y ngäc gi¸)

Morus (c©y d©u t»m)

Ulex (c©y kim t−íc)

Wistaria (c©y ®Ëu tÝa) Colutea (c©y ®Ëu bãng) Koelreuteria (c©y huyÒn hoa) (®). H¹t cã vá cøng, ph«i ch−a thµnh thôc, cÇn thêi kú l¹nh

Caragana (c©y ®Ëu cÈm) Robinia (c©y keo gai)

§èi víi ng−êi lμm v−ên vμ trång rõng, khi thu Cytisus (c©y ®Ëu chåi) ho¹ch h¹t hä th−êng tr¸nh c¬ chÕ ngñ cña h¹t. Muèn (b). H¹t cÇn mét thêi kú l¹nh vËy ph¶i thu ho¹ch h¹t tr−íc khi chÝn vμ tr¸nh cho h¹t kh«ng kh«, cô thÓ lμ thu h¹t khi mμu s¾c cßn thÓ

Alnus (c©y tèng qu¸n sñi) Aeoculus (c©y ken)

hiÖn gi÷a mμu xanh vμ mμu vμng vμ lóc mμ qu¶

Cerasus (c©y anh ®μo) Juglans (c©y ãc chã)

®ang ®óng lóc chÝn vμng. ë giai ®o¹n nμy, vá vμ qu¶

Castanea (c©y dÎ)

Pylus (c©y lª)

®ang ®óng lóc kh« vμ thuËn lîi cho viÖc ph¸t t¸n h¹t, Quercus (c©y såi)

Malus (c©y t¸o t©y)

nã ®óng vμo pha mμ c¬ chÕ ngñ thÓ hiÖn (nh−

Fraxinuss (c©y trÇn b×), Ilex (c©y nhùa ruåi)).

Clematis (c©y d©y «ng l·o) Prunus (c©y mËn)

Berberis (c©y ®¹i hoμng liªn) Acer (c©y thÝch tr¾ng) 9. MUA Vμ THU HO¹CH H¹T C¢Y Gç Evonymus (c©y phu danh) Vitis (nho)

- Mua h¹t: Mét nguyªn t¾c quan träng khi mua h¹t ph¶i chó ý lμ h¹t ë c©y trång cïng vÜ ®é Fagus (c©y såi vμng)

®Ó kÕt qu¶ gieo trång ®−îc b¶o ®¶m.

(c). H¹t cã vá cøng vµ cÇn mét thêi kú l¹nh Khi mua h¹t dÔ gÆp 2 ®iÒu bÊt lîi sau ®©y: Crataegus (c©y ®μo gai) Acer (c©y thÝch hμng rμo)

+ Sù ph¬i kh« lμm t¨ng sù chÝn cña h¹t, do ®ã tr¹ng th¸i nghØ còng t¨ng theo.

Carpinus (c©y duyªn

Taxus (c©y th«ng ®á)

+ ë cç lo¹i h¹t chøa chÊt dinh d−ìng, tr−íc ph−¬ng §«ng)

Magnolia (c©y méc lan) hÕt lμ lo¹i h¹t chøa nhiÒu chÊt bÐo, khi ph¬i kh«

Cornus (c©y thï du)

Rosa (hoa hång)

sÏ lμm cho chÊt dù tr÷ ph©n gi¶i kh¶ n¨ng sèng Daphne (c©y thôy h−¬ng) Viburnum (c©y gi¸ng cua) cña h¹t bÞ suy gi¶m.

68

69

https://thuviensach.vn

- Tr¹ng th¸i ngñ cña c©y gç vμ c©y bôi: (d). H¹t kh«ng qua thêi kú ngñ (a). H¹t cã vá dµy

Catalpa (c©y ®inh t¸n) Populus (c©y d−¬ng)

Acacia (c©y keo)

Gleditschia (c©y bå kÕp) Eucolyptus (c©y b¹ch ®μn) Yucca (c©y ngäc gi¸)

Morus (c©y d©u t»m)

Ulex (c©y kim t−íc)

Wistaria (c©y ®Ëu tÝa) Colutea (c©y ®Ëu bãng) Koelreuteria (c©y huyÒn hoa) (®). H¹t cã vá cøng, ph«i ch−a thµnh thôc, cÇn thêi kú l¹nh

Caragana (c©y ®Ëu cÈm) Robinia (c©y keo gai)

§èi víi ng−êi lμm v−ên vμ trång rõng, khi thu Cytisus (c©y ®Ëu chåi) ho¹ch h¹t hä th−êng tr¸nh c¬ chÕ ngñ cña h¹t. Muèn (b). H¹t cÇn mét thêi kú l¹nh vËy ph¶i thu ho¹ch h¹t tr−íc khi chÝn vμ tr¸nh cho h¹t kh«ng kh«, cô thÓ lμ thu h¹t khi mμu s¾c cßn thÓ

Alnus (c©y tèng qu¸n sñi) Aeoculus (c©y ken)

hiÖn gi÷a mμu xanh vμ mμu vμng vμ lóc mμ qu¶

Cerasus (c©y anh ®μo) Juglans (c©y ãc chã)

®ang ®óng lóc chÝn vμng. ë giai ®o¹n nμy, vá vμ qu¶

Castanea (c©y dÎ)

Pylus (c©y lª)

®ang ®óng lóc kh« vμ thuËn lîi cho viÖc ph¸t t¸n h¹t, Quercus (c©y såi)

Malus (c©y t¸o t©y)

nã ®óng vμo pha mμ c¬ chÕ ngñ thÓ hiÖn (nh−

Fraxinuss (c©y trÇn b×), Ilex (c©y nhùa ruåi)).

Clematis (c©y d©y «ng l·o) Prunus (c©y mËn)

Berberis (c©y ®¹i hoμng liªn) Acer (c©y thÝch tr¾ng) 9. MUA Vμ THU HO¹CH H¹T C¢Y Gç Evonymus (c©y phu danh) Vitis (nho)

- Mua h¹t: Mét nguyªn t¾c quan träng khi mua h¹t ph¶i chó ý lμ h¹t ë c©y trång cïng vÜ ®é Fagus (c©y såi vμng)

®Ó kÕt qu¶ gieo trång ®−îc b¶o ®¶m.

(c). H¹t cã vá cøng vµ cÇn mét thêi kú l¹nh Khi mua h¹t dÔ gÆp 2 ®iÒu bÊt lîi sau ®©y: Crataegus (c©y ®μo gai) Acer (c©y thÝch hμng rμo)

+ Sù ph¬i kh« lμm t¨ng sù chÝn cña h¹t, do ®ã tr¹ng th¸i nghØ còng t¨ng theo.

Carpinus (c©y duyªn

Taxus (c©y th«ng ®á)

+ ë cç lo¹i h¹t chøa chÊt dinh d−ìng, tr−íc ph−¬ng §«ng)

Magnolia (c©y méc lan) hÕt lμ lo¹i h¹t chøa nhiÒu chÊt bÐo, khi ph¬i kh«

Cornus (c©y thï du)

Rosa (hoa hång)

sÏ lμm cho chÊt dù tr÷ ph©n gi¶i kh¶ n¨ng sèng Daphne (c©y thôy h−¬ng) Viburnum (c©y gi¸ng cua) cña h¹t bÞ suy gi¶m.

68

69

https://thuviensach.vn

§ùng h¹t vμo cç tói thu l−îm, sau cho vμo tói nhá vμ ®¸nh dÊu ghi chÐp cÈn thËn.

Mét tay gi÷ cµnh, cßn

Dïng d¹ng kÐo c¾t cã c¸n dµi ®Ó thu tay kia thu l−îm qu¶,

l−îm cç nãn th«ng hay qu¶, h¹t cña h¹t

c©y cao

Tói ®eo riªng ®Ó ®ùng h¹t, qu¶

§¸nh dÊu tõng l« h¹t (nh·n ghi

- Thu l−îm h¹t: Ph¶i thu l−îm h¹t trong ®iÒu cßn 2 tay tù do ®Ó c¾t l−îm

bªn ngoµi vµ nh·n ®Ó vµo

kiÖn thÝch hîp nhÊt ®Ó kh«ng mÊt kh¶ n¨ng sèng qu¶, h¹t

trong tói h¹t gièng)

cña h¹t, kh«ng bÞ nhiÔm s©u bÖnh. Trong thùc 10. TÇH RêI H¹T CñA C¢Y Gç Vμ C¢Y BôI tÕ, c©y cã thÓ giao phÊn mét cçh ngÉu nhiªn lμm cho h¹t cho ra c©y kh«ng gièng mÑ cña NhiÒu h¹t ph¶i tçh rêi khái qu¶ ®Ó b¶o qu¶n chóng. Khi thu h¹t ph¶i ®¸nh dÊu tÊt c¶ cç tói hay ®Ó gieo. Tuy nhiªn trong nhiÒu tr−êng hîp

®ùng h¹t cho ®Õn khi ®em h¹t ®i gieo (dïng mùc ph¶i b¶o qu¶n l©u tõ khi thu l−îm ®Õn khi gieo.

kh«ng phai).

Cç qu¶ lín kh« cã d¹ng qu¶ nang th−êng ph¶i lùa h¹t qua chiÕc r©y (sμng) ®Ó ph©n tçh h¹t Khi thu l−îm mét l−îng lín h¹t cßn xanh hay riªng ra. Mét sè h¹t khç l¹i r¬i ra tõ cç nãn sau thÓ tÝch lín, kh«ng chøa trong cç chËu s©u ®Ó l©u khi ®Ó kh«.

h¹t cã thÓ bÞ nãng lªn g©y cho cç mÇm bÞ chÕt.

Thu tõng l−îng nhá qu¶, h¹t trong cç tói 10.1. §èi víi cç nãn hä th«ng polyetylen, gi÷ trong tñ l¹nh vμ gieo cμng sím Qu¶ cã c¸nh cÇn ®−îc b¶o qu¶n cÈn thËn ®Ó

cμng tèt. Cç nãn th«ng thu tõng n¨m mét.

kh«ng h− h¹i cç c¸nh ë h¹t. ë qu¶ thÞt ph¶i lo¹i 70

71

https://thuviensach.vn

§ùng h¹t vμo cç tói thu l−îm, sau cho vμo tói nhá vμ ®¸nh dÊu ghi chÐp cÈn thËn.

Mét tay gi÷ cµnh, cßn

Dïng d¹ng kÐo c¾t cã c¸n dµi ®Ó thu tay kia thu l−îm qu¶,

l−îm cç nãn th«ng hay qu¶, h¹t cña h¹t

c©y cao

Tói ®eo riªng ®Ó ®ùng h¹t, qu¶

§¸nh dÊu tõng l« h¹t (nh·n ghi

- Thu l−îm h¹t: Ph¶i thu l−îm h¹t trong ®iÒu cßn 2 tay tù do ®Ó c¾t l−îm

bªn ngoµi vµ nh·n ®Ó vµo

kiÖn thÝch hîp nhÊt ®Ó kh«ng mÊt kh¶ n¨ng sèng qu¶, h¹t

trong tói h¹t gièng)

cña h¹t, kh«ng bÞ nhiÔm s©u bÖnh. Trong thùc 10. TÇH RêI H¹T CñA C¢Y Gç Vμ C¢Y BôI tÕ, c©y cã thÓ giao phÊn mét cçh ngÉu nhiªn lμm cho h¹t cho ra c©y kh«ng gièng mÑ cña NhiÒu h¹t ph¶i tçh rêi khái qu¶ ®Ó b¶o qu¶n chóng. Khi thu h¹t ph¶i ®¸nh dÊu tÊt c¶ cç tói hay ®Ó gieo. Tuy nhiªn trong nhiÒu tr−êng hîp

®ùng h¹t cho ®Õn khi ®em h¹t ®i gieo (dïng mùc ph¶i b¶o qu¶n l©u tõ khi thu l−îm ®Õn khi gieo.

kh«ng phai).

Cç qu¶ lín kh« cã d¹ng qu¶ nang th−êng ph¶i lùa h¹t qua chiÕc r©y (sμng) ®Ó ph©n tçh h¹t Khi thu l−îm mét l−îng lín h¹t cßn xanh hay riªng ra. Mét sè h¹t khç l¹i r¬i ra tõ cç nãn sau thÓ tÝch lín, kh«ng chøa trong cç chËu s©u ®Ó l©u khi ®Ó kh«.

h¹t cã thÓ bÞ nãng lªn g©y cho cç mÇm bÞ chÕt.

Thu tõng l−îng nhá qu¶, h¹t trong cç tói 10.1. §èi víi cç nãn hä th«ng polyetylen, gi÷ trong tñ l¹nh vμ gieo cμng sím Qu¶ cã c¸nh cÇn ®−îc b¶o qu¶n cÈn thËn ®Ó

cμng tèt. Cç nãn th«ng thu tõng n¨m mét.

kh«ng h− h¹i cç c¸nh ë h¹t. ë qu¶ thÞt ph¶i lo¹i 70

71

https://thuviensach.vn

tçh h¹t trong n−íc ®Ó lo¹i bá phÇn thÞt cña 10.2. §èi víi h¹t qu¶ thÞt chóng. ë qu¶ thÞt mμ h¹t lín, mÒm chØ cÇn Ðp m¹nh tay ®Ó h¹t tho¸t ra. Qu¶ nhiÒu thÞt ph¶i lo¹i bá thÞt trong b×nh n−íc nãng ®Ó h¹t kh« sau vμi ngμy, sau ®ã g¹n läc h¹t ra. Th−êng phÇn thÞt næi lªn trªn cßn phÇn h¹t n»m ë ®¸y chËu. Ph¶i thay n−íc 2-3 lÇn ®Ó lo¹i hÕt phÇn thÞt.

(1). Tçh qu¶ mäng

(2). §Æt thÞt qu¶

(3). Cho phÇn thÞt

thÞt thµnh nhiÒu

trªn mÆt r©y,

n¸t vµo chËu n−íc

phÇn nhá

x¸t ®Òu b»ng

nãng, ®Ó vµi ngµy

cç nÐn gç ®Ó

ë n¬i Êm

h¹t bong ra

CÊt cç nãn

Xoa ®Òu cç

Dïng r©y ®Ó läc,

th«ng trong tói

h¹t bÐ kh« ®Ó

cç phÇn c¸nh vôn

giÊy, ®Ó n¬i kh«.

cho h¹t vµ

r¬i qua lç r©y, cßn

ThØnh tho¶ng l¾c

c¸nh h¹t r¬i ra

l¹i h¹t trªn mÆt r©y

hay dïng tay bãp

gi÷a 2 bµn tay

nhÑ, h¹t sÏ r¬i ra

C©y hä th«ng chØ cÇn cÊt cç nãn chøa h¹t vμo (4). G¹n phÇn thÞt qu¶

(5). Tçh hÕt

(6). Muèn röa h¹t,

tói ®Ó n¬i kh«, l¾c ®Òu tói, h¹t sÏ r¬i ra. Sau ®ã næi trªn mÆt n−íc,

phÇn thÞt

quÊy vßng n−íc

tçh h¹t riªng. Kh«ng ®−îc ®Ó tói nãn th«ng sÊy cç h¹t cßn l¹i n¬i

cßn dÝnh ë

quanh chËu ng©m

®¸y chËu. Thªm

h¹t, lo¹i bá

ph©n tçh mét lÇn

kh« trªn lß s−ëi v× nhiÖt ®é sÊy cao lμm chÕt h¹t.

n−íc Êm vµo g¹n

cç phÇn

n÷a ®Ó thÞt qu¶ vµ

tiÕp

vá

h¹t riªng rÏ

72

73

https://thuviensach.vn

tçh h¹t trong n−íc ®Ó lo¹i bá phÇn thÞt cña 10.2. §èi víi h¹t qu¶ thÞt chóng. ë qu¶ thÞt mμ h¹t lín, mÒm chØ cÇn Ðp m¹nh tay ®Ó h¹t tho¸t ra. Qu¶ nhiÒu thÞt ph¶i lo¹i bá thÞt trong b×nh n−íc nãng ®Ó h¹t kh« sau vμi ngμy, sau ®ã g¹n läc h¹t ra. Th−êng phÇn thÞt næi lªn trªn cßn phÇn h¹t n»m ë ®¸y chËu. Ph¶i thay n−íc 2-3 lÇn ®Ó lo¹i hÕt phÇn thÞt.

(1). Tçh qu¶ mäng

(2). §Æt thÞt qu¶

(3). Cho phÇn thÞt

thÞt thµnh nhiÒu

trªn mÆt r©y,

n¸t vµo chËu n−íc

phÇn nhá

x¸t ®Òu b»ng

nãng, ®Ó vµi ngµy

cç nÐn gç ®Ó

ë n¬i Êm

h¹t bong ra

CÊt cç nãn

Xoa ®Òu cç

Dïng r©y ®Ó läc,

th«ng trong tói

h¹t bÐ kh« ®Ó

cç phÇn c¸nh vôn

giÊy, ®Ó n¬i kh«.

cho h¹t vµ

r¬i qua lç r©y, cßn

ThØnh tho¶ng l¾c

c¸nh h¹t r¬i ra

l¹i h¹t trªn mÆt r©y

hay dïng tay bãp

gi÷a 2 bµn tay

nhÑ, h¹t sÏ r¬i ra

C©y hä th«ng chØ cÇn cÊt cç nãn chøa h¹t vμo (4). G¹n phÇn thÞt qu¶

(5). Tçh hÕt

(6). Muèn röa h¹t,

tói ®Ó n¬i kh«, l¾c ®Òu tói, h¹t sÏ r¬i ra. Sau ®ã næi trªn mÆt n−íc,

phÇn thÞt

quÊy vßng n−íc

tçh h¹t riªng. Kh«ng ®−îc ®Ó tói nãn th«ng sÊy cç h¹t cßn l¹i n¬i

cßn dÝnh ë

quanh chËu ng©m

®¸y chËu. Thªm

h¹t, lo¹i bá

ph©n tçh mét lÇn

kh« trªn lß s−ëi v× nhiÖt ®é sÊy cao lμm chÕt h¹t.

n−íc Êm vµo g¹n

cç phÇn

n÷a ®Ó thÞt qu¶ vµ

tiÕp

vá

h¹t riªng rÏ

72

73

https://thuviensach.vn

11. B¶O QU¶N H¹T C¢Y Gç

Tr−íc khi gieo h¹t c©y gç cÇn ph¸ vì thêi gian vμ tr¹ng th¸i ngñ cña h¹t, nhÊt lμ ®èi víi h¹t cã vá cøng. Dïng ph−¬ng ph¸p nh©n t¹o: (1). Dïng mét lä nót

(2). Bá mét Ýt h¹t

(3). L¾c lä ®Òu ®Òu

xo¸y vµ lãt bªn

cã vá cøng vµo

cho ®Õn khi nµo

- §èi víi h¹t lín, cøng: cÇn ph¶i ®Ó l¹nh mét trong mét giÊy thuû

lä vµ ®ãng n¾p

vá máng ®i ®Ó

thêi gian ®Ó ®¸nh thøc c¬ chÕ ngñ cña chóng.

tinh (giÊy nh¸m)

l¹i

ph«i cã thÓ hÊp

thô n−íc

Muèn vËy ®Æt h¹t ë nhiÖt ®é cao (mïa hÌ, mïa thu) vμ ®Æt vμo nhiÖt ®é thÊp (mïa ®«ng) sau ®ã

§Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho h¹t c©y gç khi gieo cã tû gieo vμo mïa xu©n sang n¨m.

lÖ n¶y mÇm tèt nhÊt, ng−êi ta ®−a ra cç ph−¬ng Víi h¹t lín cã thÓ dïng cçh r¹ch h¹t b»ng ph¸p b¶o qu¶n h¹t c©y gç nh− sau: dao s¾c, t¹o ®iÒu kiÖn cho h¹t hót ®−îc n−íc.

- B¶o qu¶n h¹t: Trong qu¸ tr×nh b¶o qu¶n h¹t cÇn quan t©m tíi 2 yÕu tè quan träng: Èm ®é vμ

Tr¸nh kh«ng ch¹m vμo ph«i. Th¶ vμo n−íc ®Ó h¹t nhiÖt ®é.

hÊp thô n−íc dïng cho sù n¶y mÇm.

- §èi víi lo¹i h¹t nhá, cøng: 74

75

https://thuviensach.vn

11. B¶O QU¶N H¹T C¢Y Gç

Tr−íc khi gieo h¹t c©y gç cÇn ph¸ vì thêi gian vμ tr¹ng th¸i ngñ cña h¹t, nhÊt lμ ®èi víi h¹t cã vá cøng. Dïng ph−¬ng ph¸p nh©n t¹o: (1). Dïng mét lä nót

(2). Bá mét Ýt h¹t

(3). L¾c lä ®Òu ®Òu

xo¸y vµ lãt bªn

cã vá cøng vµo

cho ®Õn khi nµo

- §èi víi h¹t lín, cøng: cÇn ph¶i ®Ó l¹nh mét trong mét giÊy thuû

lä vµ ®ãng n¾p

vá máng ®i ®Ó

thêi gian ®Ó ®¸nh thøc c¬ chÕ ngñ cña chóng.

tinh (giÊy nh¸m)

l¹i

ph«i cã thÓ hÊp

thô n−íc

Muèn vËy ®Æt h¹t ë nhiÖt ®é cao (mïa hÌ, mïa thu) vμ ®Æt vμo nhiÖt ®é thÊp (mïa ®«ng) sau ®ã

§Ó t¹o ®iÒu kiÖn cho h¹t c©y gç khi gieo cã tû gieo vμo mïa xu©n sang n¨m.

lÖ n¶y mÇm tèt nhÊt, ng−êi ta ®−a ra cç ph−¬ng Víi h¹t lín cã thÓ dïng cçh r¹ch h¹t b»ng ph¸p b¶o qu¶n h¹t c©y gç nh− sau: dao s¾c, t¹o ®iÒu kiÖn cho h¹t hót ®−îc n−íc.

- B¶o qu¶n h¹t: Trong qu¸ tr×nh b¶o qu¶n h¹t cÇn quan t©m tíi 2 yÕu tè quan träng: Èm ®é vμ

Tr¸nh kh«ng ch¹m vμo ph«i. Th¶ vμo n−íc ®Ó h¹t nhiÖt ®é.

hÊp thô n−íc dïng cho sù n¶y mÇm.

- §èi víi lo¹i h¹t nhá, cøng: 74

75

https://thuviensach.vn

Qu¸ tr×nh nμy gåm 2 pha: ®Çu tiªn lμ k×m h·m h¹t, sau ®ã ®Æt h¹t ë n¬i l¹nh. BiÖn ph¸p

®¬n gi¶n nhÊt lμ gieo h¹t ngoμi trêi, cho h¹t nhËn ®−îc "l¹nh" b×nh th−êng. NÕu mïa ®«ng rÐt ngät, l¹nh kh«ng ®ñ ®Ó ®¸nh thøc c¬ chÕ ngñ, sù n¶y mÇm chËm l¹i Ýt nhÊt 12 th¸ng. Muèn cho sù n¶y mÇm nhanh chãng, ph¶i xö lý nh©n t¹o, ®ã lμ cçh vïi thμnh tÇng trong ®Êt ®Ó bæ sung cho qu¸ tr×nh "l¹nh" cña h¹t.

(1). Lµm kh« bÒ

(2). CÊt h¹t trong

(3). §¸nh dÊu tói

§Ó cã mét m«i tr−êng thÝch hîp cho viÖc nμy mÆt cña tÊt c¶

tói polyetylen ®Ó

®ùng h¹t (tªn h¹t)

ta cho vμo khay ®Çy ®Êt than bïn kh« (qua r©y cã cç h¹t ®Ó h¹t

®¶m b¶o ®é Èm

®Æt ë phÇn trªn

kh«ng bÞ thèi

cña tñ l¹nh

lç 0,6cm). Trén mét thÓ tÝch n−íc ®Ó t¹o thμnh mét d¹ng ®Êt −ít. Sau ®ã trén 4 thÓ tÝch ®Êt than Lμm kh« bÒ mÆt h¹t ®Ó tr¸nh thèi vμ nÊm bïn −ít nμy víi 1 thÓ tÝch h¹t ®Ó cã mét m«i tr−êng bÖnh. Duy tr× ®é Èm hiÖn cã gi÷a cç h¹t. Gi÷ vμi

−ít Èm. NÕu m«i tr−êng qu¸ sÝt chÆt th× thªm mét ngμy ë nhiÖt ®é trong phßng trong cç tói polyetylen thÓ tÝch c¸t ®Ó ®¶m b¶o sù tho¸ng khÝ. §æ tÊt c¶

®Ó gi÷ Èm ®é m«i tr−êng. Cç h¹t chøa dÇu vμ

vμo mét tói polyetylen, ®¸nh dÊu bªn ngoμi. §Ó 2-3

protein b¶o qu¶n khã h¬n v× cã sù ph©n gi¶i m¹nh ngμy n¬i Êm ®Ó h¹t hót Èm vμ tr−¬ng phång.

cç chÊt dù tr÷ nμy. M«i tr−êng b¶o qu¶n h¹t ph¶i Muèn t¹o l¹nh: ®Æt tói vμo tñ l¹nh ë n¬i l¹nh m¸t th× sau nμy h¹t mäc khoÎ. B¶o qu¶n h¹t trong nhÊt. Xoay tói vμ l¾c ®Òu tr¸nh kh«ng cho ®Êt bÞ

tói polyetylen, ®¸nh dÊu vμ ®Æt trong tñ l¹nh ë phÇn l¹nh nhÊt. ë nhiÖt ®é thÊp viÖc b¶o qu¶n cμng sÝt chÆt vμ b¶o ®¶m tho¸ng khÝ quanh h¹t.

cã hiÖu qu¶ cao, nh−ng kh«ng ®Ó h¹t bÞ ®ãng b¨ng.

Thêi gian lμm l¹nh h¹t ë cç loμi h¹t khç

- Vïi thμnh tÇng trong ®Êt, c¸t: §èi víi cç h¹t nhau th−êng Ýt nhÊt tõ 3-4 tuÇn ®Õn 16-18 tuÇn.

c©y gç, c©y bôi ë vïng «n ®íi, tr¹ng th¸i ngñ phæ NhiÒu h¹t kh«ng chÞu ®−îc sù kÐo dμi l¹nh nh−

biÕn diÔn ra mét qu¸ tr×nh sinh hoçã liªn quan tíi vËy: ph¶i ®îi ®iÒu kiÖn tèt ®Ó h¹t n¶y mÇm vμo sù ph¸t triÓn cña ph«i vμ cho ®Õn khi nhiÖt ®é thÊp mïa xu©n. Mét vμi lo¹i h¹t n¶y mÇm ngay khi lμm ngõng qu¸ tr×nh ®ã.

nhiÖt ®é lμm l¹nh.

76

77

https://thuviensach.vn

Qu¸ tr×nh nμy gåm 2 pha: ®Çu tiªn lμ k×m h·m h¹t, sau ®ã ®Æt h¹t ë n¬i l¹nh. BiÖn ph¸p

®¬n gi¶n nhÊt lμ gieo h¹t ngoμi trêi, cho h¹t nhËn ®−îc "l¹nh" b×nh th−êng. NÕu mïa ®«ng rÐt ngät, l¹nh kh«ng ®ñ ®Ó ®¸nh thøc c¬ chÕ ngñ, sù n¶y mÇm chËm l¹i Ýt nhÊt 12 th¸ng. Muèn cho sù n¶y mÇm nhanh chãng, ph¶i xö lý nh©n t¹o, ®ã lμ cçh vïi thμnh tÇng trong ®Êt ®Ó bæ sung cho qu¸ tr×nh "l¹nh" cña h¹t.

(1). Lµm kh« bÒ

(2). CÊt h¹t trong

(3). §¸nh dÊu tói

§Ó cã mét m«i tr−êng thÝch hîp cho viÖc nμy mÆt cña tÊt c¶

tói polyetylen ®Ó

®ùng h¹t (tªn h¹t)

ta cho vμo khay ®Çy ®Êt than bïn kh« (qua r©y cã cç h¹t ®Ó h¹t

®¶m b¶o ®é Èm

®Æt ë phÇn trªn

kh«ng bÞ thèi

cña tñ l¹nh

lç 0,6cm). Trén mét thÓ tÝch n−íc ®Ó t¹o thμnh mét d¹ng ®Êt −ít. Sau ®ã trén 4 thÓ tÝch ®Êt than Lμm kh« bÒ mÆt h¹t ®Ó tr¸nh thèi vμ nÊm bïn −ít nμy víi 1 thÓ tÝch h¹t ®Ó cã mét m«i tr−êng bÖnh. Duy tr× ®é Èm hiÖn cã gi÷a cç h¹t. Gi÷ vμi

−ít Èm. NÕu m«i tr−êng qu¸ sÝt chÆt th× thªm mét ngμy ë nhiÖt ®é trong phßng trong cç tói polyetylen thÓ tÝch c¸t ®Ó ®¶m b¶o sù tho¸ng khÝ. §æ tÊt c¶

®Ó gi÷ Èm ®é m«i tr−êng. Cç h¹t chøa dÇu vμ

vμo mét tói polyetylen, ®¸nh dÊu bªn ngoμi. §Ó 2-3

protein b¶o qu¶n khã h¬n v× cã sù ph©n gi¶i m¹nh ngμy n¬i Êm ®Ó h¹t hót Èm vμ tr−¬ng phång.

cç chÊt dù tr÷ nμy. M«i tr−êng b¶o qu¶n h¹t ph¶i Muèn t¹o l¹nh: ®Æt tói vμo tñ l¹nh ë n¬i l¹nh m¸t th× sau nμy h¹t mäc khoÎ. B¶o qu¶n h¹t trong nhÊt. Xoay tói vμ l¾c ®Òu tr¸nh kh«ng cho ®Êt bÞ

tói polyetylen, ®¸nh dÊu vμ ®Æt trong tñ l¹nh ë phÇn l¹nh nhÊt. ë nhiÖt ®é thÊp viÖc b¶o qu¶n cμng sÝt chÆt vμ b¶o ®¶m tho¸ng khÝ quanh h¹t.

cã hiÖu qu¶ cao, nh−ng kh«ng ®Ó h¹t bÞ ®ãng b¨ng.

Thêi gian lμm l¹nh h¹t ë cç loμi h¹t khç

- Vïi thμnh tÇng trong ®Êt, c¸t: §èi víi cç h¹t nhau th−êng Ýt nhÊt tõ 3-4 tuÇn ®Õn 16-18 tuÇn.

c©y gç, c©y bôi ë vïng «n ®íi, tr¹ng th¸i ngñ phæ NhiÒu h¹t kh«ng chÞu ®−îc sù kÐo dμi l¹nh nh−

biÕn diÔn ra mét qu¸ tr×nh sinh hoçã liªn quan tíi vËy: ph¶i ®îi ®iÒu kiÖn tèt ®Ó h¹t n¶y mÇm vμo sù ph¸t triÓn cña ph«i vμ cho ®Õn khi nhiÖt ®é thÊp mïa xu©n. Mét vμi lo¹i h¹t n¶y mÇm ngay khi lμm ngõng qu¸ tr×nh ®ã.

nhiÖt ®é lμm l¹nh.

76

77

https://thuviensach.vn

- Vïi h¹t vμo ®Êt:

- Xö lý h¹t b»ng n−íc nãng:

Mét vμi h¹t cã vá qu¸ dμy vμ kh«ng thÊm n−íc (1). §æ bèn thÓ

(2). Thªm mét thÓ tÝch

(3). §ong mét thÓ

th−êng xö lý b»ng n−íc Êm, t¹o ®iÒu kiÖn cho h¹t tÝch ®Êt than

n−íc cho ®Êt ngÊm

tÝch h¹t ®æ r¾c

bïn vµo khay

n−íc khi ta ®Æt tay

vµo hçn hîp ®Êt

hót ®ñ n−íc vμ tr−¬ng phång. LÊy 3 phÇn n−íc vμ

vµo

mét phÇn h¹t ®Ó vμo chËu vμ ®æ lªn trªn n−íc võa míi s«i. §Æt chËu 24 giê n¬i Êm, nÕu h¹t kh«ng tr−¬ng th× lμm l¹i. Kh«ng dïng n−íc nãng trong thêi gian dμi lμm h− h¹i ph«i cña h¹t.

12. GIEO H¹T C¢Y Gç Vμ C¢Y BôI 12.1. MËt ®é gieo trång

Tr−íc khi gieo h¹t cÇn ph¶i xç ®Þnh mËt ®é gieo thÝch hîp ®Ó c©y mäc khoÎ vμ kh«ng cã bÖnh.

NÕu gieo qu¸ th−a sÏ l·ng phÝ ®Êt, nÕu gieo qu¸

(4). Trén ®Òu

(5). §Æt hçn hîp

(6). §Æt tói polyetylen

dμy c©y m¶nh yÕu vμ dÔ bÞ nÊm bÖnh. MËt ®é gieo thªm mét thÓ

trong tói

nµy vµo tñ l¹nh. §æi

h¹t phô thuéc vμo tõng lo¹i c©y.

tÝch c¸t nÕu

polyetylen, ®¸nh

chiÒu vµ l¾c m¹nh

hçn hîp qu¸

dÊu, ®Æt n¬i Êm

®Òu gi÷ vµ l−u th«ng

Khi xç ®Þnh mËt ®é c©y ph¶i chó ý tíi 2 yÕu tè: kh«, chÆt

2-3 ngµy

khÝ

- Kh¶ n¨ng n¶y mÇm cña h¹t lμ sè l−îng h¹t 78

79

https://thuviensach.vn

- Vïi h¹t vμo ®Êt:

- Xö lý h¹t b»ng n−íc nãng:

Mét vμi h¹t cã vá qu¸ dμy vμ kh«ng thÊm n−íc (1). §æ bèn thÓ

(2). Thªm mét thÓ tÝch

(3). §ong mét thÓ

th−êng xö lý b»ng n−íc Êm, t¹o ®iÒu kiÖn cho h¹t tÝch ®Êt than

n−íc cho ®Êt ngÊm

tÝch h¹t ®æ r¾c

bïn vµo khay

n−íc khi ta ®Æt tay

vµo hçn hîp ®Êt

hót ®ñ n−íc vμ tr−¬ng phång. LÊy 3 phÇn n−íc vμ

vµo

mét phÇn h¹t ®Ó vμo chËu vμ ®æ lªn trªn n−íc võa míi s«i. §Æt chËu 24 giê n¬i Êm, nÕu h¹t kh«ng tr−¬ng th× lμm l¹i. Kh«ng dïng n−íc nãng trong thêi gian dμi lμm h− h¹i ph«i cña h¹t.

12. GIEO H¹T C¢Y Gç Vμ C¢Y BôI 12.1. MËt ®é gieo trång

Tr−íc khi gieo h¹t cÇn ph¶i xç ®Þnh mËt ®é gieo thÝch hîp ®Ó c©y mäc khoÎ vμ kh«ng cã bÖnh.

NÕu gieo qu¸ th−a sÏ l·ng phÝ ®Êt, nÕu gieo qu¸

(4). Trén ®Òu

(5). §Æt hçn hîp

(6). §Æt tói polyetylen

dμy c©y m¶nh yÕu vμ dÔ bÞ nÊm bÖnh. MËt ®é gieo thªm mét thÓ

trong tói

nµy vµo tñ l¹nh. §æi

h¹t phô thuéc vμo tõng lo¹i c©y.

tÝch c¸t nÕu

polyetylen, ®¸nh

chiÒu vµ l¾c m¹nh

hçn hîp qu¸

dÊu, ®Æt n¬i Êm

®Òu gi÷ vµ l−u th«ng

Khi xç ®Þnh mËt ®é c©y ph¶i chó ý tíi 2 yÕu tè: kh«, chÆt

2-3 ngµy

khÝ

- Kh¶ n¨ng n¶y mÇm cña h¹t lμ sè l−îng h¹t 78

79

https://thuviensach.vn

cã kh¶ n¨ng sinh c©y míi (lÊy mét sè h¹t cho n¶y mÇm. TÝnh tû lÖ sè h¹t n¶y mÇm trong tæng sè h¹t gieo).

- Kh¶ n¨ng sèng sãt cña h¹t n¶y mÇm lμ sè c©y trë thμnh c©y tr−ëng thμnh so víi sè l−îng h¹t ®· n¶y mÇm. Tøc lo¹i trõ sù mÊt m¸t h¹t n¶y mÇm do kh¶ n¨ng sinh tr−ëng kÐm, thèi, s©u bÖnh. Th−êng lμ cç h¹t lín n¶y mÇm vμ cã kh¶

n¨ng sèng m¹nh mÏ.

(1). Gieo h¹t b»ng

(2). NÐn ®Òu h¹t

(3). Phñ lªn h¹t mét

12.2. Gieo h¹t

cçh tung h¹t

ch×m vµo ®Êt

líp c¸t 1cm (®Æt

(®Ó tay gÇn s¸t

b»ng c¸i nÐn

xÎng s¸t mÆt ®Êt)

Sau khi xç ®Þnh sè l−îng vμ mËt ®é h¹t gieo mÆt ®Êt) ®Ó h¹t

®Êt.

ta cã thÓ gieo h¹t trªn ®Êt trång.

r¶i ®Òu (kh«ng

tËp trung)

MËt ®é gieo thÝch hîp:

- 100-120 h¹t/m2: anh ®μo, dÎ, ãc chã;

- 180-220 h¹t/m2: t¸o, c©y thÝch, lª ®¸, ®μo gai; 12.3. B¶o vÖ c©y gièng

- 250 h¹t/m2: ngäc lan, nho, hång, thôy h−¬ng, C©y non cã thÓ gÆp nh÷ng ¶nh h−ëng bÊt lîi thï du ®ùc, kim mai;

h¹n chÕ sù sinh tr−ëng cña c©y, thËm chÝ lμm cho

- 300 h¹t/m2: linh sam, c©y nhùa ruåi; c©y chÕt. Chñ yÕu lμ giã g©y nªn nh÷ng huû ho¹i

- 500 h¹t/m2: samu, th«ng, ®ç quyªn.

c©y non. Tr−êng hîp nμy kh«ng chØ t−íi (v× c©y NÕu h¹t lín th× gieo riªng tõng h¹t. NÕu h¹t kh«ng hót n−íc kÞp bï vμo sù tho¸t h¬i n−íc qu¸

nhá gieo tung h¹t. Gi÷ tay gÇn s¸t mÆt ®Êt tr¸nh nhanh), mμ cßn ph¶i ch¾n giã b¶o vÖ (bao quanh h¹t tËp trung. Sau khi gieo, nhÊn ®Òu h¹t vμo c©y non b»ng l−íi m¾t nhá chØ ®Ó 50% giã ®i qua).

trong ®Êt b»ng mét c¸i nÐn ®Êt tho¸ng, sau ®ã san Khi c©y xuÊt hiÖn chåi vμ l¸ xanh ph¶i bæ

®Òu mÆt ®Êt, ®¸nh dÊu. NÕu phñ mét líp c¸t cho sung thªm N vμ K, nhiÒu P (P ®· cã s½n trong ®Êt

®Êt kh« th× t−íi thªm n−íc. Mét nÒn ®Êt ®−îc b¶o gieo). Cã thÓ t−íi ph©n dung dÞch cho c©y.

vÖ gieo b»ng líp c¸t sÏ duy tr× ®−îc mét thêi gian Cç c©y gç vμ c©y bôi rÊt nh¹y c¶m víi gi¸

dμi mÆc dï trêi l¹nh hay thêi tiÕt kh«ng thuËn lîi.

l¹nh. Trong ®iÒu kiÖn tù nhiªn, cç c©y khç xung 80

81

https://thuviensach.vn

cã kh¶ n¨ng sinh c©y míi (lÊy mét sè h¹t cho n¶y mÇm. TÝnh tû lÖ sè h¹t n¶y mÇm trong tæng sè h¹t gieo).

- Kh¶ n¨ng sèng sãt cña h¹t n¶y mÇm lμ sè c©y trë thμnh c©y tr−ëng thμnh so víi sè l−îng h¹t ®· n¶y mÇm. Tøc lo¹i trõ sù mÊt m¸t h¹t n¶y mÇm do kh¶ n¨ng sinh tr−ëng kÐm, thèi, s©u bÖnh. Th−êng lμ cç h¹t lín n¶y mÇm vμ cã kh¶

n¨ng sèng m¹nh mÏ.

(1). Gieo h¹t b»ng

(2). NÐn ®Òu h¹t

(3). Phñ lªn h¹t mét

12.2. Gieo h¹t

cçh tung h¹t

ch×m vµo ®Êt

líp c¸t 1cm (®Æt

(®Ó tay gÇn s¸t

b»ng c¸i nÐn

xÎng s¸t mÆt ®Êt)

Sau khi xç ®Þnh sè l−îng vμ mËt ®é h¹t gieo mÆt ®Êt) ®Ó h¹t

®Êt.

ta cã thÓ gieo h¹t trªn ®Êt trång.

r¶i ®Òu (kh«ng

tËp trung)

MËt ®é gieo thÝch hîp:

- 100-120 h¹t/m2: anh ®μo, dÎ, ãc chã;

- 180-220 h¹t/m2: t¸o, c©y thÝch, lª ®¸, ®μo gai; 12.3. B¶o vÖ c©y gièng

- 250 h¹t/m2: ngäc lan, nho, hång, thôy h−¬ng, C©y non cã thÓ gÆp nh÷ng ¶nh h−ëng bÊt lîi thï du ®ùc, kim mai;

h¹n chÕ sù sinh tr−ëng cña c©y, thËm chÝ lμm cho

- 300 h¹t/m2: linh sam, c©y nhùa ruåi; c©y chÕt. Chñ yÕu lμ giã g©y nªn nh÷ng huû ho¹i

- 500 h¹t/m2: samu, th«ng, ®ç quyªn.

c©y non. Tr−êng hîp nμy kh«ng chØ t−íi (v× c©y NÕu h¹t lín th× gieo riªng tõng h¹t. NÕu h¹t kh«ng hót n−íc kÞp bï vμo sù tho¸t h¬i n−íc qu¸

nhá gieo tung h¹t. Gi÷ tay gÇn s¸t mÆt ®Êt tr¸nh nhanh), mμ cßn ph¶i ch¾n giã b¶o vÖ (bao quanh h¹t tËp trung. Sau khi gieo, nhÊn ®Òu h¹t vμo c©y non b»ng l−íi m¾t nhá chØ ®Ó 50% giã ®i qua).

trong ®Êt b»ng mét c¸i nÐn ®Êt tho¸ng, sau ®ã san Khi c©y xuÊt hiÖn chåi vμ l¸ xanh ph¶i bæ

®Òu mÆt ®Êt, ®¸nh dÊu. NÕu phñ mét líp c¸t cho sung thªm N vμ K, nhiÒu P (P ®· cã s½n trong ®Êt

®Êt kh« th× t−íi thªm n−íc. Mét nÒn ®Êt ®−îc b¶o gieo). Cã thÓ t−íi ph©n dung dÞch cho c©y.

vÖ gieo b»ng líp c¸t sÏ duy tr× ®−îc mét thêi gian Cç c©y gç vμ c©y bôi rÊt nh¹y c¶m víi gi¸

dμi mÆc dï trêi l¹nh hay thêi tiÕt kh«ng thuËn lîi.

l¹nh. Trong ®iÒu kiÖn tù nhiªn, cç c©y khç xung 80

81

https://thuviensach.vn

quanh gãp phÇn b¶o vÖ chóng, cßn ë v−ên −¬m cã cã thÓ trång 10-12 c©y såi; 25 c©y ngäc lan vμ 50

thÓ dïng l−íi cã m¾t nhá hay che b»ng b¸o (nh÷ng c©y th«ng. Mét sè nÊm céng sinh víi rÔ c©y rõng ngμy l¹nh gi¸).

(rÔ nÊm), do ®ã b¶o ®¶m cho trong ®Êt gieo cã sù hiÖn diÖn cña nÊm còng cÇn thiÕt khi h¹t n¶y mÇm.

(1). San ®Òu líp c¸t

(2). Ch¾n giã xung

(3). Che c©y non

b»ng l−ng chiÕc

quanh ®Êt gieo

b»ng giÊy b¸o

cµo vµ ®¸nh dÊu

trång h¹t

nÕu sî l¹nh giç©y gieo, ngµy

h¹i c©y

gieo

(1). Dïng xÎng ®æ

(2). Thªm lªn mÆt

(3). Xóc trén ®Òu

Ngoμi ra l−u ý chèng s©u, bÖnh g©y h¹i cho c©y

®Êt vµo khung ®Êt

®Êt líp ®Êt than

cç líp ®Êt (b»ng

gieo c©y

bïn vµ mïn (®Êt

®é cao cña xÎng)

(phun th−êng xuyªn chÊt diÖt nÊm vμ diÖt s©u bä).

mµu chøa l¸

sau ®ã cho ®Êt

Tr−êng hîp ®Êt khi chuÈn bÞ kh«ng chu ®¸o cßn cã ph©n huû) vµ c¸t

nghØ vµo mïa

nhiÒu cá d¹i, hoÆc h¹t cá d¹i do giã mang tíi ph¶i nÕu ®Êt nÆng

®«ng

trõ diÖt.

Ph¶i chuÈn bÞ ®Êt vμo mïa ®«ng ®Ó cho ®Êt cã thêi gian nghØ tr−íc khi gieo. §iÒu nμy gióp cho 13. CHUÈN BÞ §ÊT TRåNG

®Êt tho¸ng, tr¹ng th¸i ®Êt tèt c¶i thiÖn chÕ ®é

§Ó nh©n gièng c©y gç vμ c©y bôi cÇn gieo n−íc (®é Èm) cho c©y trång sau nμy.

h¹t. ë ngoμi trêi lμ ®Êt gieo trång tèt h¬n c¶. Lóc Vμo mïa xu©n, lμm t¬i líp ®Êt mÆt, diÖt cá d¹i

®Çu cã thÓ gieo trªn khay, chËu sau míi chuyÓn ra ngoμi trêi (®Êt ®ång ruéng hay ®Êt v−ên). ë sau ®ã san ®Òu mÆt ®Êt, r¹ch hμng ®Ó gieo h¹t víi v−ên −¬m c©y, trªn diÖn tÝch mét h×nh vu«ng 30cm

®é s©u thÝch hîp cho tõng lo¹i h¹t.

82

83

https://thuviensach.vn

quanh gãp phÇn b¶o vÖ chóng, cßn ë v−ên −¬m cã cã thÓ trång 10-12 c©y såi; 25 c©y ngäc lan vμ 50

thÓ dïng l−íi cã m¾t nhá hay che b»ng b¸o (nh÷ng c©y th«ng. Mét sè nÊm céng sinh víi rÔ c©y rõng ngμy l¹nh gi¸).

(rÔ nÊm), do ®ã b¶o ®¶m cho trong ®Êt gieo cã sù hiÖn diÖn cña nÊm còng cÇn thiÕt khi h¹t n¶y mÇm.

(1). San ®Òu líp c¸t

(2). Ch¾n giã xung

(3). Che c©y non

b»ng l−ng chiÕc

quanh ®Êt gieo

b»ng giÊy b¸o

cµo vµ ®¸nh dÊu

trång h¹t

nÕu sî l¹nh giç©y gieo, ngµy

h¹i c©y

gieo

(1). Dïng xÎng ®æ

(2). Thªm lªn mÆt

(3). Xóc trén ®Òu

Ngoμi ra l−u ý chèng s©u, bÖnh g©y h¹i cho c©y

®Êt vµo khung ®Êt

®Êt líp ®Êt than

cç líp ®Êt (b»ng

gieo c©y

bïn vµ mïn (®Êt

®é cao cña xÎng)

(phun th−êng xuyªn chÊt diÖt nÊm vμ diÖt s©u bä).

mµu chøa l¸

sau ®ã cho ®Êt

Tr−êng hîp ®Êt khi chuÈn bÞ kh«ng chu ®¸o cßn cã ph©n huû) vµ c¸t

nghØ vµo mïa

nhiÒu cá d¹i, hoÆc h¹t cá d¹i do giã mang tíi ph¶i nÕu ®Êt nÆng

®«ng

trõ diÖt.

Ph¶i chuÈn bÞ ®Êt vμo mïa ®«ng ®Ó cho ®Êt cã thêi gian nghØ tr−íc khi gieo. §iÒu nμy gióp cho 13. CHUÈN BÞ §ÊT TRåNG

®Êt tho¸ng, tr¹ng th¸i ®Êt tèt c¶i thiÖn chÕ ®é

§Ó nh©n gièng c©y gç vμ c©y bôi cÇn gieo n−íc (®é Èm) cho c©y trång sau nμy.

h¹t. ë ngoμi trêi lμ ®Êt gieo trång tèt h¬n c¶. Lóc Vμo mïa xu©n, lμm t¬i líp ®Êt mÆt, diÖt cá d¹i

®Çu cã thÓ gieo trªn khay, chËu sau míi chuyÓn ra ngoμi trêi (®Êt ®ång ruéng hay ®Êt v−ên). ë sau ®ã san ®Òu mÆt ®Êt, r¹ch hμng ®Ó gieo h¹t víi v−ên −¬m c©y, trªn diÖn tÝch mét h×nh vu«ng 30cm

®é s©u thÝch hîp cho tõng lo¹i h¹t.

82

83

https://thuviensach.vn

thμnh t¹o n¨ng l−îng, cÇn cho mäi qu¸ tr×nh ph©n gi¶i hydrat cacbon. Khi hμm l−îng oxy gi¶m, sù n¶y mÇm sÏ bÞ ngõng trÖ. NhiÖt ®é: ®−îc xem lμ

yÕu tè thø 3 cÇn cho sù n¶y mÇm bëi cç ph¶n øng ho¸ häc ®Òu phô thuéc nhiÖt ®é (khÝ hËu Êm sù n¶y mÇm nhanh chãng). Sù n¶y mÇm liªn quan chÆt chÏ víi nhiÖt ®é ®Êt trång, do ®ã mïa xu©n

®Êt Êm thÝch hîp cho hÇu hÕt sù gieo trång.

14. MéT Sè C¢Y NGO¹I NHËP

Mét sè c©y khã trång cã nguån gèc ngo¹i lai.

(4). Lµm t¬i líp

(5). DiÖt cá d¹i

(6). Cµo ®Òu líp mÆt ®Êt cã

®Êt mÆt

mäc mÇm

ph©n phèt pho cho ®Òu vµ

14.1. Hä cam quýt

(b»ng chÊt

san ®Òu líp mÆt ®Êt (bãn

Nh©n gièng c©y cam quýt tõ h¹t rÊt ®¬n gi¶n.

diÖt cá hay rÉy

100g ph©n P/m2)

cá)

NÕu muèn cã mét loμi riªng biÖt cam, chanh cã thÓ nh©n gièng b»ng cçh ghÐp c©y. ë khÝ hËu Tr−íc khi gieo, bãn ph©n ph«tphat (100 g/m2), Êm, phÇn lín c©y hä cam chØ ®¹t kÝch th−íc trung sau ®ã san ®Òu ®Êt vμ t−íi.

b×nh vμ trªn cç c©y nμy qu¶ kh«ng chÝn cho nªn Cç ®iÒu kiÖn lý t−ëng cho gieo h¹t: Cç h¹t

®Ó h¹t n¶y mÇm ph¶i ®Ó qu¶ n¬i Êm trong mïa gièng c©y vμ c©y bôi còng nh− nhiÒu c©y khç, cÇn

®«ng. NÕu gi÷ cho c©y cam quýt cã l¸ th−êng cã n¶y mÇm, tiªu thô chÊt dinh d−ìng ®Ó h×nh xanh (kh«ng rông), qu¶ cho h¹t trång suèt n¨m.

thμnh c©y non. Muèn vËy h¹t ph¶i ®−îc ph¸t triÓn

§ã lμ cç lo¹i chanh lçam ( Citrus aurantiffolia), trªn mét nÒn ®Êt tho¸ng khÝ vμ tho¸t n−íc: cã dù cam ®¾ng ( C. aurantium), chanh ( C. limon), b−ëi tr÷ n−íc ®Çy ®ñ vμ trong mét m«i tr−êng Êm.

Sù n¶y mÇm phô thuéc tr−íc hÕt vμo n−íc: ( C. paradissii), cam ngät ( C. sinensis). LÊy h¹t h¹t ph¶i tr−¬ng vμ ngËm n−íc ®Ó cç ho¹t ®éng sau khi ¨n, h¹t cã thÓ bÞ kh«, tèt nhÊt lμ gieo khi ho¸ häc khëi ®éng. N−íc cã mÆt vμ tham gia vμo cßn t−¬i. Kh«ng ®Æt qu¸ 5 h¹t trong 1 lç. ThÝch tÊt c¶ cç qu¸ tr×nh sèng cña sù n¶y mÇm. Kh«ng hîp nhÊt cho h¹t n¶y mÇm lμ ë 21oC vμ æn ®Þnh.

khÝ: tr−íc hÕt lμ oxy tham dù vμo cç qu¸ tr×nh Sau 3-4 tuÇn h¹t sÏ n¶y mÇm.

84

85

https://thuviensach.vn

thμnh t¹o n¨ng l−îng, cÇn cho mäi qu¸ tr×nh ph©n gi¶i hydrat cacbon. Khi hμm l−îng oxy gi¶m, sù n¶y mÇm sÏ bÞ ngõng trÖ. NhiÖt ®é: ®−îc xem lμ

yÕu tè thø 3 cÇn cho sù n¶y mÇm bëi cç ph¶n øng ho¸ häc ®Òu phô thuéc nhiÖt ®é (khÝ hËu Êm sù n¶y mÇm nhanh chãng). Sù n¶y mÇm liªn quan chÆt chÏ víi nhiÖt ®é ®Êt trång, do ®ã mïa xu©n

®Êt Êm thÝch hîp cho hÇu hÕt sù gieo trång.

14. MéT Sè C¢Y NGO¹I NHËP

Mét sè c©y khã trång cã nguån gèc ngo¹i lai.

(4). Lµm t¬i líp

(5). DiÖt cá d¹i

(6). Cµo ®Òu líp mÆt ®Êt cã

®Êt mÆt

mäc mÇm

ph©n phèt pho cho ®Òu vµ

14.1. Hä cam quýt

(b»ng chÊt

san ®Òu líp mÆt ®Êt (bãn

Nh©n gièng c©y cam quýt tõ h¹t rÊt ®¬n gi¶n.

diÖt cá hay rÉy

100g ph©n P/m2)

cá)

NÕu muèn cã mét loμi riªng biÖt cam, chanh cã thÓ nh©n gièng b»ng cçh ghÐp c©y. ë khÝ hËu Tr−íc khi gieo, bãn ph©n ph«tphat (100 g/m2), Êm, phÇn lín c©y hä cam chØ ®¹t kÝch th−íc trung sau ®ã san ®Òu ®Êt vμ t−íi.

b×nh vμ trªn cç c©y nμy qu¶ kh«ng chÝn cho nªn Cç ®iÒu kiÖn lý t−ëng cho gieo h¹t: Cç h¹t

®Ó h¹t n¶y mÇm ph¶i ®Ó qu¶ n¬i Êm trong mïa gièng c©y vμ c©y bôi còng nh− nhiÒu c©y khç, cÇn

®«ng. NÕu gi÷ cho c©y cam quýt cã l¸ th−êng cã n¶y mÇm, tiªu thô chÊt dinh d−ìng ®Ó h×nh xanh (kh«ng rông), qu¶ cho h¹t trång suèt n¨m.

thμnh c©y non. Muèn vËy h¹t ph¶i ®−îc ph¸t triÓn

§ã lμ cç lo¹i chanh lçam ( Citrus aurantiffolia), trªn mét nÒn ®Êt tho¸ng khÝ vμ tho¸t n−íc: cã dù cam ®¾ng ( C. aurantium), chanh ( C. limon), b−ëi tr÷ n−íc ®Çy ®ñ vμ trong mét m«i tr−êng Êm.

Sù n¶y mÇm phô thuéc tr−íc hÕt vμo n−íc: ( C. paradissii), cam ngät ( C. sinensis). LÊy h¹t h¹t ph¶i tr−¬ng vμ ngËm n−íc ®Ó cç ho¹t ®éng sau khi ¨n, h¹t cã thÓ bÞ kh«, tèt nhÊt lμ gieo khi ho¸ häc khëi ®éng. N−íc cã mÆt vμ tham gia vμo cßn t−¬i. Kh«ng ®Æt qu¸ 5 h¹t trong 1 lç. ThÝch tÊt c¶ cç qu¸ tr×nh sèng cña sù n¶y mÇm. Kh«ng hîp nhÊt cho h¹t n¶y mÇm lμ ë 21oC vμ æn ®Þnh.

khÝ: tr−íc hÕt lμ oxy tham dù vμo cç qu¸ tr×nh Sau 3-4 tuÇn h¹t sÏ n¶y mÇm.

84

85

https://thuviensach.vn

14.2. Cμ phª

H¹t cam

H¹t cµ phª

H¹t chµ lµ

H¹t lª tµu

Cã thÓ gieo h¹t ®Ó cã c©y non nh− cç c©y ¨n qu¶. §èi víi mét loμi riªng biÖt nμo ®ã, cã thÓ

nh©n gièng b»ng gi©m cμnh, ghÐp cμnh. Nh÷ng c©y cμ phª sinh tõ h¹t kh«ng cho thu ho¹ch tèt, nhiÒu c©y chØ cho qu¶ bÐ. Mét c©y cã chiÒu cao 60cm ®Õn 1m cho mäc tõ h¹t gieo trong chËu

®−êng kÝnh 20cm, ra hoa vμ cho qu¶ nÕu ®Æt nã trong ®iÒu kiÖn thuËn lîi.

Loμi cμ phª Coffeia arabica mäc tèt h¬n c¶.

Qu¶ cã mμu ®á thÉm (mμu qu¶ anh ®μo). Khi qu¶

chÝn mμu hång thÉm, chøa 1-2 h¹t tr¾ng.

H¹t n¶y mÇm dÔ dμng nÕu gieo t−¬i; khi gieo h¹t kh« ph¶i ng©m n−íc. Gieo 5 h¹t trong chËu

®−êng kÝnh 9cm, phñ ®Êt lªn h¹t vμ t−íi dung dÞch captan diÖt nÊm. §Ó chËu n¬i Êm (to = 18-21oC). Khi h¹t ®· n¶y mÇm ®Æt vμo n¬i Êm (21oC) vμ tõng thêi gian bæ sung thªm ph©n.

14.3. Chμ lμ

§a sè h¹t chμ lμ nhËp khÈu cßn kh¶ n¨ng 14.4. Lª tμu

sèng cã thÓ dïng nh©n gièng, nã chØ cho qu¶ khi Tèt h¬n c¶ lμ gi©m cμnh vμ ghÐp cμnh. C©y lª

c©y cao 5-6m.

tμu cao 5-6m vμ cho qu¶ ë khÝ hËu m¸t.

Trång c©y riªng rÏ tõng chËu. Sù n¶y mÇm H¹t cña lª tμu t−¬ng ®èi lín, do ®ã ph¶i gieo cña h¹t cÇn nhiÖt ®é l¹nh vμ sau ®ã ®Æt ë n¬i Êm riªng tõng chËu chøa ®Çy ®Êt. §Æt h¹t lªn trªn (15-21oC). C©y non xuÊt hiÖn sau 7-8 tuÇn. C©y mÆt ®Êt, ®Ó trong kh«ng khÝ Êm vμ Èm.

th−êng bÞ nÊm bÖnh do ®ã phun th−êng xuyªn Sau 3-4 tuÇn h¹t n¶y mÇm cho mäc c©y con.

chÊt chèng nÊm bÖnh.

§Ó c©y n¬i kh«ng khÝ Êm vμ Èm.

86

87

https://thuviensach.vn

14.2. Cμ phª

H¹t cam

H¹t cµ phª

H¹t chµ lµ

H¹t lª tµu

Cã thÓ gieo h¹t ®Ó cã c©y non nh− cç c©y ¨n qu¶. §èi víi mét loμi riªng biÖt nμo ®ã, cã thÓ

nh©n gièng b»ng gi©m cμnh, ghÐp cμnh. Nh÷ng c©y cμ phª sinh tõ h¹t kh«ng cho thu ho¹ch tèt, nhiÒu c©y chØ cho qu¶ bÐ. Mét c©y cã chiÒu cao 60cm ®Õn 1m cho mäc tõ h¹t gieo trong chËu

®−êng kÝnh 20cm, ra hoa vμ cho qu¶ nÕu ®Æt nã trong ®iÒu kiÖn thuËn lîi.

Loμi cμ phª Coffeia arabica mäc tèt h¬n c¶.

Qu¶ cã mμu ®á thÉm (mμu qu¶ anh ®μo). Khi qu¶

chÝn mμu hång thÉm, chøa 1-2 h¹t tr¾ng.

H¹t n¶y mÇm dÔ dμng nÕu gieo t−¬i; khi gieo h¹t kh« ph¶i ng©m n−íc. Gieo 5 h¹t trong chËu

®−êng kÝnh 9cm, phñ ®Êt lªn h¹t vμ t−íi dung dÞch captan diÖt nÊm. §Ó chËu n¬i Êm (to = 18-21oC). Khi h¹t ®· n¶y mÇm ®Æt vμo n¬i Êm (21oC) vμ tõng thêi gian bæ sung thªm ph©n.

14.3. Chμ lμ

§a sè h¹t chμ lμ nhËp khÈu cßn kh¶ n¨ng 14.4. Lª tμu

sèng cã thÓ dïng nh©n gièng, nã chØ cho qu¶ khi Tèt h¬n c¶ lμ gi©m cμnh vμ ghÐp cμnh. C©y lª

c©y cao 5-6m.

tμu cao 5-6m vμ cho qu¶ ë khÝ hËu m¸t.

Trång c©y riªng rÏ tõng chËu. Sù n¶y mÇm H¹t cña lª tμu t−¬ng ®èi lín, do ®ã ph¶i gieo cña h¹t cÇn nhiÖt ®é l¹nh vμ sau ®ã ®Æt ë n¬i Êm riªng tõng chËu chøa ®Çy ®Êt. §Æt h¹t lªn trªn (15-21oC). C©y non xuÊt hiÖn sau 7-8 tuÇn. C©y mÆt ®Êt, ®Ó trong kh«ng khÝ Êm vμ Èm.

th−êng bÞ nÊm bÖnh do ®ã phun th−êng xuyªn Sau 3-4 tuÇn h¹t n¶y mÇm cho mäc c©y con.

chÊt chèng nÊm bÖnh.

§Ó c©y n¬i kh«ng khÝ Êm vμ Èm.

86

87

https://thuviensach.vn

Cã thÓ cho h¹t n¶y mÇm trong n−íc, nh−ng c©y non khã trång h¬n.

Ch−¬ng III

Nh×n chung cç lo¹i c©y nμy cã thÓ gieo trång nh− nhiÒu c©y gç vμ c©y bôi khç ë vïng «n ®íi.

NH¢N GIèNG Tõ RÔ C¢Y

Chó ý lμ nguån gèc cña cç lo¹i c©y nμy ë cç vïng khÝ hËu khç, cã thÓ ®iÒu chØnh vμ nh©n gièng réng r·i.

1. NH¢N GIèNG Tõ RÔ C¢Y

Nh©n gièng c©y b¾t nguån tõ rÔ lμ mét qu¸

tr×nh ®¬n gi¶n vμ

nhanh chãng.

Mét sè c©y cã

kh¶ n¨ng s¶n sinh

chåi phô tõ rÔ trong

qu¸ tr×nh ph¸t triÓn

cña chóng, nhê cç

tç nh©n kÝch thÝch.

Sù n¶y chåi tù

nhiªn nμy diÔn ra ë

mét sè c©y nh− anh

®μo hay ®inh h−¬ng

( Lilas). RÔ sinh ra

cç chåi riªng rÏ.

Cuèi giai ®o¹n

sinh tr−ëng, tçh

phÇn rÔ mang chåi

vμ cÊy riªng. Sau vμi

tuÇn lÔ, tçh chåi

88

89

https://thuviensach.vn

Cã thÓ cho h¹t n¶y mÇm trong n−íc, nh−ng c©y non khã trång h¬n.

Ch−¬ng III

Nh×n chung cç lo¹i c©y nμy cã thÓ gieo trång nh− nhiÒu c©y gç vμ c©y bôi khç ë vïng «n ®íi.

NH¢N GIèNG Tõ RÔ C¢Y

Chó ý lμ nguån gèc cña cç lo¹i c©y nμy ë cç vïng khÝ hËu khç, cã thÓ ®iÒu chØnh vμ nh©n gièng réng r·i.

1. NH¢N GIèNG Tõ RÔ C¢Y

Nh©n gièng c©y b¾t nguån tõ rÔ lμ mét qu¸

tr×nh ®¬n gi¶n vμ

nhanh chãng.

Mét sè c©y cã

kh¶ n¨ng s¶n sinh

chåi phô tõ rÔ trong

qu¸ tr×nh ph¸t triÓn

cña chóng, nhê cç

tç nh©n kÝch thÝch.

Sù n¶y chåi tù

nhiªn nμy diÔn ra ë

mét sè c©y nh− anh

®μo hay ®inh h−¬ng

( Lilas). RÔ sinh ra

cç chåi riªng rÏ.

Cuèi giai ®o¹n

sinh tr−ëng, tçh

phÇn rÔ mang chåi

vμ cÊy riªng. Sau vμi

tuÇn lÔ, tçh chåi

88

89

https://thuviensach.vn

®em trång n¬i khç. ë c©y ghÐp nh− hoa hång, Cç c©y cã thÓ nh©n gièng b»ng chåi sÏ còng sinh ra cç chåi cÇn ph¶i tØa bít ngay nÕu kh«ng dÔ nh©n gièng b»ng ghÐp cμnh.

lμm yÕu cμnh ghÐp.

(1). XÐn quanh gèc

(2). Lo¹i bá ®Êt,

(3). CÊy cç chåi

c©y ®Ó c¾t rÔ vµo

nh−ng ®Ó l¹i ®Êt

vµo cuèi thêi kú

mïa thu, b¶o

cña cç rÔ mang

sinh tr−ëng

Cã 3 ph−¬ng ph¸p nh©n gièng c©y tõ rÔ cã kÕt

®¶m cho rÔ ®øt

chåi

qu¶ tèt:

hÕt

- Sinh chåi tù nhiªn, hay sù ph©n chia tù nhiªn.

2. GI¢M RÔ C¢Y

- Sù ra chåi cña mét rÔ tçh rêi (sù tçh Ngμy nay cç nghiªn cøu míi nhÊt cho hay chåi rÔ).

kh¶ n¨ng sinh chåi cña rÔ thay ®æi phô thuéc vμo

- Gi©m rÔ.

mïa trong n¨m. NÕu cç yÕu tè thêi tiÕt cña mïa Khi ta nhæ mét c©y ®ang mäc trong ®Êt, kh«ng k×m h·m ph¶n øng cña c©y th× chåi rÔ kh«ng ph¸t tr¸nh khái cßn l¹i mét sè rÔ trong ®Êt. Mïa ®«ng triÓn ®−îc.

vμ xu©n sau cç rÔ nμy sÏ mäc chåi. §Ó mét thêi CÇn ph¶i thö nghiÖm ë tõng lo¹i c©y víi thêi gian sau cã thÓ ®em cÊy chåi c©y ®ã. Mét sè c©y cã kú thuËn lîi nhÊt cho sù ra chåi ë mçi mïa.

kh¶ n¨ng mäc mÇm tõ rÔ: c©y muèi (Rhus), c©y Mét sè c©y cã kh¶ n¨ng s¶n sinh chåi rÔ bÊt keo gai (Robinia), c©y thanh thÊt (Ailanthus), c©y cø lóc nμo trong n¨m. Th−êng khi cç cá d¹i mäc ngÊy (Rubus), c©y méc qua NhËt B¶n (Cydonia).

lμ lóc chåi rÔ cã thÓ ph¸t triÓn, vÝ dô c©y c¶i gia vÞ

90

91

https://thuviensach.vn

®em trång n¬i khç. ë c©y ghÐp nh− hoa hång, Cç c©y cã thÓ nh©n gièng b»ng chåi sÏ còng sinh ra cç chåi cÇn ph¶i tØa bít ngay nÕu kh«ng dÔ nh©n gièng b»ng ghÐp cμnh.

lμm yÕu cμnh ghÐp.

(1). XÐn quanh gèc

(2). Lo¹i bá ®Êt,

(3). CÊy cç chåi

c©y ®Ó c¾t rÔ vµo

nh−ng ®Ó l¹i ®Êt

vµo cuèi thêi kú

mïa thu, b¶o

cña cç rÔ mang

sinh tr−ëng

Cã 3 ph−¬ng ph¸p nh©n gièng c©y tõ rÔ cã kÕt

®¶m cho rÔ ®øt

chåi

qu¶ tèt:

hÕt

- Sinh chåi tù nhiªn, hay sù ph©n chia tù nhiªn.

2. GI¢M RÔ C¢Y

- Sù ra chåi cña mét rÔ tçh rêi (sù tçh Ngμy nay cç nghiªn cøu míi nhÊt cho hay chåi rÔ).

kh¶ n¨ng sinh chåi cña rÔ thay ®æi phô thuéc vμo

- Gi©m rÔ.

mïa trong n¨m. NÕu cç yÕu tè thêi tiÕt cña mïa Khi ta nhæ mét c©y ®ang mäc trong ®Êt, kh«ng k×m h·m ph¶n øng cña c©y th× chåi rÔ kh«ng ph¸t tr¸nh khái cßn l¹i mét sè rÔ trong ®Êt. Mïa ®«ng triÓn ®−îc.

vμ xu©n sau cç rÔ nμy sÏ mäc chåi. §Ó mét thêi CÇn ph¶i thö nghiÖm ë tõng lo¹i c©y víi thêi gian sau cã thÓ ®em cÊy chåi c©y ®ã. Mét sè c©y cã kú thuËn lîi nhÊt cho sù ra chåi ë mçi mïa.

kh¶ n¨ng mäc mÇm tõ rÔ: c©y muèi (Rhus), c©y Mét sè c©y cã kh¶ n¨ng s¶n sinh chåi rÔ bÊt keo gai (Robinia), c©y thanh thÊt (Ailanthus), c©y cø lóc nμo trong n¨m. Th−êng khi cç cá d¹i mäc ngÊy (Rubus), c©y méc qua NhËt B¶n (Cydonia).

lμ lóc chåi rÔ cã thÓ ph¸t triÓn, vÝ dô c©y c¶i gia vÞ

90

91

https://thuviensach.vn

( Raifort). Mét sè c©y ngñ ®«ng chåi rÔ kh«ng ph¸t ë rÔ c©y khoÎ tr−íc thêi kú sinh tr−ëng tËp trung triÓn. NhiÒu c©y th©n th¶o kh«ng cã ngñ ®«ng cho c©y ph¸t triÓn lªn ngän, h¹n chÕ sinh tr−ëng nh− c©y phong th¶o ( Pulsatilla) chåi rÔ sinh ra tõ cña rÔ b»ng cçh c¾t rÔ c©y b»ng dao s¾c, c¾t s¸t

®Çu n¨m, cßn phÇn lín lμ sau thêi kú ngñ v× biÕt gèc rÔ råi l¹i ®Æt vμo ®Êt. §¶m b¶o sù c©n b»ng tù

®©u ®Õn lóc kÕt thóc giai ®o¹n ngñ cç chåi rÔ

nhiªn, rÔ c©y sinh tr−ëng m¹nh mÏ vμo mïa sau gi©m Ýt kÕt qu¶.

®¶m b¶o c©n b»ng b×nh th−êng cña rÔ vμ chåi.

Mét sè c©y ®åi nói cã thÓ nh©n gièng b»ng gi©m B»ng cçh ®ã rÔ míi ph¸t triÓn vμ xem ®ã lμ

rÔ: Anchusa (c©y l−ìi bß), Anemone (c©y hoa xu©n nguån chåi cña rÔ sau nμy.

hay c©y b¹ch ®μn «ng), Arnebia, Canduncallus, Erodium, Geranium (c©y má h¹c), Lactuca (rau diÕp), Morisra, Primula (c©y b¸o xu©n), Verbascum (c©y hoa phæi).

2.1. ChuÈn bÞ c©y

(4). C¾t rÔ s¸t cæ rÔ

(5). §Æt c©y vµo

(6). §Ó c©y ë thêi kú

b»ng mét con dao

®Êt

sinh tr−ëng

s¾c

RÔ ph¸t triÓn nhanh tõ ®Çu mïa, cø nh− vËy rÔ

nhanh tíi thêi kú ngñ khiÕn rÔ ngõng ph¸t triÓn.

(1). Rò ®Êt ë rÔ c©y

(2). Tóm cæ rÔ, l¾c

(3). Röa rÔ trong

Mïa xu©n cç chåi rÔ ph¸t triÓn m¹nh t¹o nªn khi c©y khoÎ vµ

cho rông hÕt ®Êt

mét chËu (dïng

mét sù c©n b»ng gi÷a viÖc sinh chåi míi vμ rÔ míi.

trong thêi kú ngñ

ë rÔ

vßi n−íc ch¶y)

Sù dåi dμo nguån rÔ sÏ cho nhiÒu chåi ngän vμo Muèn chuÈn bÞ c©y ®Ó dïng nh©n gièng b»ng mïa xu©n. Rò s¹ch ®Êt ë c©y mÑ vμ tØa chåi ngän rÔ c©y, cÇn ph¶i c¶i thiÖn c©y ®ã b»ng cçh rò ®Êt vμ rÔ míi cho viÖc t¹o chåi míi.

92

93

https://thuviensach.vn

( Raifort). Mét sè c©y ngñ ®«ng chåi rÔ kh«ng ph¸t ë rÔ c©y khoÎ tr−íc thêi kú sinh tr−ëng tËp trung triÓn. NhiÒu c©y th©n th¶o kh«ng cã ngñ ®«ng cho c©y ph¸t triÓn lªn ngän, h¹n chÕ sinh tr−ëng nh− c©y phong th¶o ( Pulsatilla) chåi rÔ sinh ra tõ cña rÔ b»ng cçh c¾t rÔ c©y b»ng dao s¾c, c¾t s¸t

®Çu n¨m, cßn phÇn lín lμ sau thêi kú ngñ v× biÕt gèc rÔ råi l¹i ®Æt vμo ®Êt. §¶m b¶o sù c©n b»ng tù

®©u ®Õn lóc kÕt thóc giai ®o¹n ngñ cç chåi rÔ

nhiªn, rÔ c©y sinh tr−ëng m¹nh mÏ vμo mïa sau gi©m Ýt kÕt qu¶.

®¶m b¶o c©n b»ng b×nh th−êng cña rÔ vμ chåi.

Mét sè c©y ®åi nói cã thÓ nh©n gièng b»ng gi©m B»ng cçh ®ã rÔ míi ph¸t triÓn vμ xem ®ã lμ

rÔ: Anchusa (c©y l−ìi bß), Anemone (c©y hoa xu©n nguån chåi cña rÔ sau nμy.

hay c©y b¹ch ®μn «ng), Arnebia, Canduncallus, Erodium, Geranium (c©y má h¹c), Lactuca (rau diÕp), Morisra, Primula (c©y b¸o xu©n), Verbascum (c©y hoa phæi).

2.1. ChuÈn bÞ c©y

(4). C¾t rÔ s¸t cæ rÔ

(5). §Æt c©y vµo

(6). §Ó c©y ë thêi kú

b»ng mét con dao

®Êt

sinh tr−ëng

s¾c

RÔ ph¸t triÓn nhanh tõ ®Çu mïa, cø nh− vËy rÔ

nhanh tíi thêi kú ngñ khiÕn rÔ ngõng ph¸t triÓn.

(1). Rò ®Êt ë rÔ c©y

(2). Tóm cæ rÔ, l¾c

(3). Röa rÔ trong

Mïa xu©n cç chåi rÔ ph¸t triÓn m¹nh t¹o nªn khi c©y khoÎ vµ

cho rông hÕt ®Êt

mét chËu (dïng

mét sù c©n b»ng gi÷a viÖc sinh chåi míi vμ rÔ míi.

trong thêi kú ngñ

ë rÔ

vßi n−íc ch¶y)

Sù dåi dμo nguån rÔ sÏ cho nhiÒu chåi ngän vμo Muèn chuÈn bÞ c©y ®Ó dïng nh©n gièng b»ng mïa xu©n. Rò s¹ch ®Êt ë c©y mÑ vμ tØa chåi ngän rÔ c©y, cÇn ph¶i c¶i thiÖn c©y ®ã b»ng cçh rò ®Êt vμ rÔ míi cho viÖc t¹o chåi míi.

92

93

https://thuviensach.vn

2.2. KÝch th−íc cña ®o¹n rÔ ®em gi©m Mét rÔ gi©m cã chiÒu dμi tèi thiÓu 10cm, bëi nã

- Mét sè c©y th©n th¶o cã thÓ gi©m rÔ thμnh chåi: ph¶i sèng qua mét thêi gian 16 tuÇn (nÕu n¬i trång

«r« ( Acanthus), Anchusa, Eryngrum, c©y kh« ( Statice), l¹nh) hay 8 tuÇn (nÕu n¬i trång Êm). Trong tr−êng hîp Êm th× ®o¹n rÔ cã thÓ c¾t tõng 5cm. ë nhiÖt ®é thuèc phiÖn ( Pepever), c©y hoa phæi ( Verbascum).

18-24oC hay trong nhμ kÝnh nhá, thêi gian ra chåi

- C©y bôi: C©y kÑn (Aesculus), c©y cuång (Aralia), cã thÓ chØ 4 tuÇn (kÝch th−íc cã thÓ chØ 2,5cm).

c©y méc qua (Cydonia), c©y thôy h−¬ng (Daphne), mËn (Prunus), c©y ngÊy (Rubus), c©y muèi (Rhus).

- C©y gç: c©y keo (Acasia), Ailemthus, Catalpa, Robina (keo gai)...

VÒ kÝch th−íc ®o¹n rÔ gi©m: ®èi víi rÔ b×nh th−êng chØ lÊy mét ®o¹n rÔ trªn mçi rÔ; cßn ®èi víi rÔ sinh tr−ëng m¹nh cã thÓ lÊy sè l−îng lín h¬n.

KÝch th−íc thÝch hîp cã vai trß quan träng. Nã phô thuéc vμo 2 yÕu tè.

(7). Rò s¹ch ®Êt c©y (8). Röa s¹ch rÔ vµ

(9). L¹i ®Æt c©y vµo

- §o¹n rÔ gi©m ph¶i chøa ®Çy ®ñ chÊt dinh míi trång, tØa cç

c¾t phÇn rÔ non

vÞ trÝ trong v−ên

d−ìng ®Ó ph¸t triÓn chåi t¹o ®−îc l¸ xanh.

rÔ míi

s¸t vµo cæ rÔ

- §o¹n rÔ cÇn thªm dù tr÷ chÊt dinh d−ìng trong suèt thêi kú t¹o mÇm.

Mét ®o¹n rÔ gi©m bao gåm mét phÇn t¸i t¹o, mét phÇn c¬ b¶n (gèc). PhÇn gèc phô thuéc vμo thêi gian ®Æt ®o¹n rÔ gi©m ®Ó cho sù t¸i t¹o vμ vμo nhiÖt ®é khi nh©n gièng (18-24oC). ë nhiÖt ®é 18-24oC rÔ gi©m cã thÓ n¶y mÇm sau kho¶ng 4

tuÇn. ChÊt dù tr÷ mμ chåi cÇn ®Ó ph¸t triÓn khç nhau ë tõng loμi.

Nh− vËy lμ kÝch th−íc cña rÔ gi©m phô thuéc (10). TØa tÊt c¶ cç

(11). C¾t th¼ng gãc

(12). C¾t nghiªng ë

rÔ bªn cña rÔ míi

cç rÔ míi tØa ra

kÝch th−íc thÝch

vμo cç nh©n tè thay ®æi ®ã lμ nhiÖt ®é.

ra

(tçh khái rÔ mÑ)

hîp

94

95

https://thuviensach.vn

2.2. KÝch th−íc cña ®o¹n rÔ ®em gi©m Mét rÔ gi©m cã chiÒu dμi tèi thiÓu 10cm, bëi nã

- Mét sè c©y th©n th¶o cã thÓ gi©m rÔ thμnh chåi: ph¶i sèng qua mét thêi gian 16 tuÇn (nÕu n¬i trång

«r« ( Acanthus), Anchusa, Eryngrum, c©y kh« ( Statice), l¹nh) hay 8 tuÇn (nÕu n¬i trång Êm). Trong tr−êng hîp Êm th× ®o¹n rÔ cã thÓ c¾t tõng 5cm. ë nhiÖt ®é thuèc phiÖn ( Pepever), c©y hoa phæi ( Verbascum).

18-24oC hay trong nhμ kÝnh nhá, thêi gian ra chåi

- C©y bôi: C©y kÑn (Aesculus), c©y cuång (Aralia), cã thÓ chØ 4 tuÇn (kÝch th−íc cã thÓ chØ 2,5cm).

c©y méc qua (Cydonia), c©y thôy h−¬ng (Daphne), mËn (Prunus), c©y ngÊy (Rubus), c©y muèi (Rhus).

- C©y gç: c©y keo (Acasia), Ailemthus, Catalpa, Robina (keo gai)...

VÒ kÝch th−íc ®o¹n rÔ gi©m: ®èi víi rÔ b×nh th−êng chØ lÊy mét ®o¹n rÔ trªn mçi rÔ; cßn ®èi víi rÔ sinh tr−ëng m¹nh cã thÓ lÊy sè l−îng lín h¬n.

KÝch th−íc thÝch hîp cã vai trß quan träng. Nã phô thuéc vμo 2 yÕu tè.

(7). Rò s¹ch ®Êt c©y (8). Röa s¹ch rÔ vµ

(9). L¹i ®Æt c©y vµo

- §o¹n rÔ gi©m ph¶i chøa ®Çy ®ñ chÊt dinh míi trång, tØa cç

c¾t phÇn rÔ non

vÞ trÝ trong v−ên

d−ìng ®Ó ph¸t triÓn chåi t¹o ®−îc l¸ xanh.

rÔ míi

s¸t vµo cæ rÔ

- §o¹n rÔ cÇn thªm dù tr÷ chÊt dinh d−ìng trong suèt thêi kú t¹o mÇm.

Mét ®o¹n rÔ gi©m bao gåm mét phÇn t¸i t¹o, mét phÇn c¬ b¶n (gèc). PhÇn gèc phô thuéc vμo thêi gian ®Æt ®o¹n rÔ gi©m ®Ó cho sù t¸i t¹o vμ vμo nhiÖt ®é khi nh©n gièng (18-24oC). ë nhiÖt ®é 18-24oC rÔ gi©m cã thÓ n¶y mÇm sau kho¶ng 4

tuÇn. ChÊt dù tr÷ mμ chåi cÇn ®Ó ph¸t triÓn khç nhau ë tõng loμi.

Nh− vËy lμ kÝch th−íc cña rÔ gi©m phô thuéc (10). TØa tÊt c¶ cç

(11). C¾t th¼ng gãc

(12). C¾t nghiªng ë

rÔ bªn cña rÔ míi

cç rÔ míi tØa ra

kÝch th−íc thÝch

vμo cç nh©n tè thay ®æi ®ã lμ nhiÖt ®é.

ra

(tçh khái rÔ mÑ)

hîp

94

95

https://thuviensach.vn

Khi nh©n gièng ®iÒu quan träng nhÊt lμ

chiÒu cã l¸t c¾t th¼ng gãc (phÝa gèc rÔ) vμ mét h−íng ph©n cùc cña rÔ, cã nghÜa lμ h−íng phÝa chiÒu c¾t v¸t (phÝa chãp rÔ).

trªn vμ h−íng phÝa d−íi cña ®o¹n rÔ ®Ó khi ®Æt vμo ®Êt cho ®óng h−íng ph¸t triÓn cña nã.

NhiÒu nhμ trång v−ên ®em gi©m rÔ theo chiÒu n»m ngang ®Ó tù nã ph¸t triÓn rÔ ng−îc chiÒu víi th©n cμnh. Trªn thùc tÕ nÕu ®Æt rÔ theo ®óng chiÒu h−íng cña nã, c©y sÏ ph¸t triÓn tèi ®a (cç rÔ ®Æt n»m ngang chØ ®¹t hiÖu qu¶ ph¸t triÓn 40%

cç rÔ cho chåi). Muèn vËy phÝa trªn cña rÔ (phÝa cæ rÔ) ta c¾t rÔ th¼ng gãc cßn phÝa ng−îc l¹i (phÝa (1). §Æt cç ®o¹n

(2). Lµm kÝn tói vµ

(3). §æ ®Çy ®Êt vµo

chãp rÔ) ta c¾t v¸t nghiªng th× viÖc t¹o ra h−íng rÔ trong tói

l¾c cho ®Õn khi

chËu, chäc lç b»ng

®óng nh− "rÔ mÑ" trë nªn dÔ dμng.

chøa bét chÊt

bét chÊt diÖt nÊm

chiÕc dÇm gç vµ

diÖt nÊm

b¸m xung quanh

trång ®o¹n rÔ

2.3. Xö lý cç ®o¹n rÔ gi©m

®o¹n rÔ

th¼ng ®øng

Giai ®o¹n tiÕp theo lμ xö lý thÝch hîp b»ng cç chÊt ho¸ häc ®Ó b¶o vÖ vμ kÝch thÝch sù sinh 2.4. Gi©m rÔ vμo ®Êt

tr−ëng cña rÔ vμ chåi.

§Æt cç ®o¹n rÔ vμo ®Êt víi ®é tho¸ng ®Çy ®ñ, BiÖn ph¸p tèt nhÊt ®Ó b¶o vÖ ®o¹n rÔ lμ xö lý phÇn ®Ønh sÏ t¸i t¹o do sö dông cç chÊt dinh captan - chÊt diÖt nÊm ë d¹ng bét mÞn v× khi tiÕp d−ìng chøa trong phÇn rÔ ®ã.

xóc ®Êt, quanh rÔ sÏ cã mét ®é Èm nhÊt ®Þnh, t¹o Ph¶i ®¶m b¶o ®ñ cç nguyªn tè kho¸ng chøa

®iÒu kiÖn ®Ó nÊm mèc ph¸t triÓn. Do ®ã sù tån t¹i trong ®Êt; ®Êt ph¶i thuéc ®Êt nhÑ. Tr−êng hîp cÇn cña rÔ phô thuéc vμo tr¹ng th¸i tèt cña rÔ. §Æt thiÕt thªm vμo ®Êt mét Ýt ®Êt than bïn vμ c¸t.

®o¹n rÔ trong tói polyetylen, thªm 1 th×a bét PhÇn lín cç ®o¹n rÔ gi©m vμo chËu víi kÝch th−íc captan cho 100 ®o¹n rÔ dμi 2,5cm, lμm phång tói thÝch hîp, gi÷ qu·ng cçh gi÷a cç rÔ gi©m 3-4 cm.

vμ l¾c m¹nh ®Ó bét chÊt diÖt nÊm b¸m vμo rÔ.

VÝ dô trong mét chËu ®−êng kÝnh 9cm cã thÓ ®Æt Kh«ng sî lÉn cùc cña rÔ v× ta ®· ®¸nh dÊu mét 7 ®o¹n rÔ gi©m.

96

97

https://thuviensach.vn

Khi nh©n gièng ®iÒu quan träng nhÊt lμ

chiÒu cã l¸t c¾t th¼ng gãc (phÝa gèc rÔ) vμ mét h−íng ph©n cùc cña rÔ, cã nghÜa lμ h−íng phÝa chiÒu c¾t v¸t (phÝa chãp rÔ).

trªn vμ h−íng phÝa d−íi cña ®o¹n rÔ ®Ó khi ®Æt vμo ®Êt cho ®óng h−íng ph¸t triÓn cña nã.

NhiÒu nhμ trång v−ên ®em gi©m rÔ theo chiÒu n»m ngang ®Ó tù nã ph¸t triÓn rÔ ng−îc chiÒu víi th©n cμnh. Trªn thùc tÕ nÕu ®Æt rÔ theo ®óng chiÒu h−íng cña nã, c©y sÏ ph¸t triÓn tèi ®a (cç rÔ ®Æt n»m ngang chØ ®¹t hiÖu qu¶ ph¸t triÓn 40%

cç rÔ cho chåi). Muèn vËy phÝa trªn cña rÔ (phÝa cæ rÔ) ta c¾t rÔ th¼ng gãc cßn phÝa ng−îc l¹i (phÝa (1). §Æt cç ®o¹n

(2). Lµm kÝn tói vµ

(3). §æ ®Çy ®Êt vµo

chãp rÔ) ta c¾t v¸t nghiªng th× viÖc t¹o ra h−íng rÔ trong tói

l¾c cho ®Õn khi

chËu, chäc lç b»ng

®óng nh− "rÔ mÑ" trë nªn dÔ dμng.

chøa bét chÊt

bét chÊt diÖt nÊm

chiÕc dÇm gç vµ

diÖt nÊm

b¸m xung quanh

trång ®o¹n rÔ

2.3. Xö lý cç ®o¹n rÔ gi©m

®o¹n rÔ

th¼ng ®øng

Giai ®o¹n tiÕp theo lμ xö lý thÝch hîp b»ng cç chÊt ho¸ häc ®Ó b¶o vÖ vμ kÝch thÝch sù sinh 2.4. Gi©m rÔ vμo ®Êt

tr−ëng cña rÔ vμ chåi.

§Æt cç ®o¹n rÔ vμo ®Êt víi ®é tho¸ng ®Çy ®ñ, BiÖn ph¸p tèt nhÊt ®Ó b¶o vÖ ®o¹n rÔ lμ xö lý phÇn ®Ønh sÏ t¸i t¹o do sö dông cç chÊt dinh captan - chÊt diÖt nÊm ë d¹ng bét mÞn v× khi tiÕp d−ìng chøa trong phÇn rÔ ®ã.

xóc ®Êt, quanh rÔ sÏ cã mét ®é Èm nhÊt ®Þnh, t¹o Ph¶i ®¶m b¶o ®ñ cç nguyªn tè kho¸ng chøa

®iÒu kiÖn ®Ó nÊm mèc ph¸t triÓn. Do ®ã sù tån t¹i trong ®Êt; ®Êt ph¶i thuéc ®Êt nhÑ. Tr−êng hîp cÇn cña rÔ phô thuéc vμo tr¹ng th¸i tèt cña rÔ. §Æt thiÕt thªm vμo ®Êt mét Ýt ®Êt than bïn vμ c¸t.

®o¹n rÔ trong tói polyetylen, thªm 1 th×a bét PhÇn lín cç ®o¹n rÔ gi©m vμo chËu víi kÝch th−íc captan cho 100 ®o¹n rÔ dμi 2,5cm, lμm phång tói thÝch hîp, gi÷ qu·ng cçh gi÷a cç rÔ gi©m 3-4 cm.

vμ l¾c m¹nh ®Ó bét chÊt diÖt nÊm b¸m vμo rÔ.

VÝ dô trong mét chËu ®−êng kÝnh 9cm cã thÓ ®Æt Kh«ng sî lÉn cùc cña rÔ v× ta ®· ®¸nh dÊu mét 7 ®o¹n rÔ gi©m.

96

97

https://thuviensach.vn

thμnh cã thÓ ®em cÊy vμ ®Ó n¬i Êm (21oC) vμ dïng dung dÞch ph©n ®Ó t−íi.

3. RÔ Cñ

Mét sè c©y th©n th¶o cã rÔ cñ lμ n¬i tÝch chøa chÊt dù tr÷ lμ phÇn rÔ phång lªn, nã khç víi cñ lμ

th©n (khoai t©y) n»m d−íi ®Êt, nã còng khç víi rÔ gi©m lμ kh«ng cã kh¶ n¨ng sinh chåi tõ rÔ tçh råi. Nã s¶n sinh c©y míi.

(1). Trång cç ®o¹n

(2). G¹t phÇn c¸t

(3). Kh«ng t−íi khi

Cã 2 lo¹i rÔ cñ: lo¹i h»ng n¨m (nh− th−îc rÔ gi©m cã

thõa ®Ó cho mÆt

rÔ ch−a xuÊt hiÖn.

d−îc) vμ lo¹i th−êng xuyªn (nhiÒu n¨m, nh− thu kho¶ng cçh 3-4

c¸t b»ng víi

Sau nµy nu«i c©y

cm, sau ®ã phñ

thµnh chËu

b»ng dung dÞch

h¶i ®−êng).

c¸t h¹t nhá

ph©n bãn

3.1. RÔ cñ h»ng n¨m (vÝ

dô rÔ th−îc d−îc):

§æ ®Êt ®Çy b»ng thμnh chËu, nÐn chÆt xuèng Ph¸t triÓn tõ rÔ phô

cçh thμnh chËu 1cm. Dïng dÇm gç t¹o cç lç, n»m ë cæ rÔ cña c©y. Trong

sau ®ã ®Æt ®o¹n rÔ vμo lç ®ã vun ®Êt xung quanh qu¸ tr×nh sinh tr−ëng, mét

®o¹n rÔ gi©m sao cho cùc ngän cao b»ng líp ®Êt vμi rÔ phô tÝch luü chÊt

trong chËu. §Æt lÇn l−ît cç ®o¹n rÔ vμo cç lç.

dinh d−ìng vμ phång lªn.

Phñ lªn trªn líp c¸t. Träng l−îng c¸t lμm Ðp nhÑ

Nã ®−îc t¹o thμnh mét

líp ®Êt trång. §¸nh dÊu vμ ®Æt chËu vμo m«i khèi nhiÒu rÔ cñ cßn l¹i

tr−êng thÝch hîp.

sau khi c©y óa tμn.

Mét sè lo¹i c©y th©n cμnh nhá, rÔ nhá, cã thÓ

Sau thêi kú ngñ, sÏ

®Æt vμo mçi lç 2-3 ®o¹n rÔ gi©m.

cho mét hÖ thèng chåi

2.5. Ch¨m sãc rÔ

tõng n¨m, sö dông chÊt

Th−îc d−îc

T−íi n−íc võa ph¶i ®Ó ®Êt kh«ng quçhÆt vμ

dinh d−ìng chøa trong rÔ.

®ñ Èm. Khi cã l¸ ®Çu xuÊt hiÖn, sau ®ã míi ra rÔ

Mét sè c©y nh− th−îc d−îc rÔ chøa chÊt dinh míi. ChØ t−íi khi rÔ míi xuÊt hiÖn. Khi th©n h×nh d−ìng, s¶n sinh hμng n¨m cç rÔ míi.

98

99

https://thuviensach.vn

thμnh cã thÓ ®em cÊy vμ ®Ó n¬i Êm (21oC) vμ dïng dung dÞch ph©n ®Ó t−íi.

3. RÔ Cñ

Mét sè c©y th©n th¶o cã rÔ cñ lμ n¬i tÝch chøa chÊt dù tr÷ lμ phÇn rÔ phång lªn, nã khç víi cñ lμ

th©n (khoai t©y) n»m d−íi ®Êt, nã còng khç víi rÔ gi©m lμ kh«ng cã kh¶ n¨ng sinh chåi tõ rÔ tçh råi. Nã s¶n sinh c©y míi.

(1). Trång cç ®o¹n

(2). G¹t phÇn c¸t

(3). Kh«ng t−íi khi

Cã 2 lo¹i rÔ cñ: lo¹i h»ng n¨m (nh− th−îc rÔ gi©m cã

thõa ®Ó cho mÆt

rÔ ch−a xuÊt hiÖn.

d−îc) vμ lo¹i th−êng xuyªn (nhiÒu n¨m, nh− thu kho¶ng cçh 3-4

c¸t b»ng víi

Sau nµy nu«i c©y

cm, sau ®ã phñ

thµnh chËu

b»ng dung dÞch

h¶i ®−êng).

c¸t h¹t nhá

ph©n bãn

3.1. RÔ cñ h»ng n¨m (vÝ

dô rÔ th−îc d−îc):

§æ ®Êt ®Çy b»ng thμnh chËu, nÐn chÆt xuèng Ph¸t triÓn tõ rÔ phô

cçh thμnh chËu 1cm. Dïng dÇm gç t¹o cç lç, n»m ë cæ rÔ cña c©y. Trong

sau ®ã ®Æt ®o¹n rÔ vμo lç ®ã vun ®Êt xung quanh qu¸ tr×nh sinh tr−ëng, mét

®o¹n rÔ gi©m sao cho cùc ngän cao b»ng líp ®Êt vμi rÔ phô tÝch luü chÊt

trong chËu. §Æt lÇn l−ît cç ®o¹n rÔ vμo cç lç.

dinh d−ìng vμ phång lªn.

Phñ lªn trªn líp c¸t. Träng l−îng c¸t lμm Ðp nhÑ

Nã ®−îc t¹o thμnh mét

líp ®Êt trång. §¸nh dÊu vμ ®Æt chËu vμo m«i khèi nhiÒu rÔ cñ cßn l¹i

tr−êng thÝch hîp.

sau khi c©y óa tμn.

Mét sè lo¹i c©y th©n cμnh nhá, rÔ nhá, cã thÓ

Sau thêi kú ngñ, sÏ

®Æt vμo mçi lç 2-3 ®o¹n rÔ gi©m.

cho mét hÖ thèng chåi

2.5. Ch¨m sãc rÔ

tõng n¨m, sö dông chÊt

Th−îc d−îc

T−íi n−íc võa ph¶i ®Ó ®Êt kh«ng quçhÆt vμ

dinh d−ìng chøa trong rÔ.

®ñ Èm. Khi cã l¸ ®Çu xuÊt hiÖn, sau ®ã míi ra rÔ

Mét sè c©y nh− th−îc d−îc rÔ chøa chÊt dinh míi. ChØ t−íi khi rÔ míi xuÊt hiÖn. Khi th©n h×nh d−ìng, s¶n sinh hμng n¨m cç rÔ míi.

98

99

https://thuviensach.vn

3.2. RÔ cñ nhiÒu n¨m (vÝ dô rÔ thu h¶i ®−êng)

Cã sù ph¸t

triÓn t−¬ng ®èi

®¬n gi¶n. ë giai

®o¹n c©y non, cç

rÔ con ®· b¾t ®Çu

tÝch chøa chÊt

dinh d−ìng. Sau

(1). Lµm s¹ch ®Êt

(2). Phun chÊt diÖt

(3). Gãi rÔ cñ vµ cÊt

®ã t¨ng thÓ tÝch vμ

rÔ cñ vµo cuèi

nÊm vµo cæ rÔ vµ

ë n¬i l¹nh cho

cã thÓ tÝch luü

mïa sinh tr−ëng,

®Æt lªn mét tê b¸o

®Õn khi mÇm

chÊt dinh d−ìng.

lµm s¹ch cæ rÔ

dµy

mäc ra

Ta cã thÓ ph©n

chia rÔ cñ ®Ó nh©n

Thu h¶i ®−êng

gièng bëi tõng

phÇn cña rÔ cã

kh¶ n¨ng sinh th©n l¸ vμ chåi.

Th−êng cç rÔ cñ cho chåi phô thuéc vμo cç chÊt dù tr÷ chøa trong chóng.

ë rÔ cñ thu h¶i ®−êng chØ cã mét rÔ cñ th−êng xuyªn (nhiÒu n¨m), mçi n¨m cho ra rÔ phô.

(4). Ph©n c¾t rÔ,

(5). Nhóng mÆt c¾t vµo

(6). Vïi vµo ®Êt

Nh©n gièng tõ rÔ cñ ®−îc thùc hiÖn b»ng mçi phÇn rÔ Ýt

bét chèng nÊm vµ

phÇn rÔ cñ vµ

cçh lμm s¹ch ®Êt vμo cuèi mïa sinh tr−ëng, lμm nhÊt cã 1

®Æt rÔ vµo n¬i Èm vµ

san ®Òu mÆt ®Êt

s¹ch cæ rÔ, phun bét diÖt nÊm. Gãi b»ng giÊy dμy mÇm

kh«

trång

tõng c©y riªng biÖt vμ cÊt ë nh÷ng n¬i cã nhiÖt ®é

§èi víi nh÷ng lo¹i c©y rÔ cñ, kh«ng chØ nh©n thÊp (5oC).

gièng b»ng rÔ, mμ cã thÓ b»ng nhiÒu h×nh thøc

* Nh©n gièng c©y cã rÔ cñ:

khç nh− gi©m tõ th©n, cμnh, l¸ hay chåi l¸.

100

101

https://thuviensach.vn

3.2. RÔ cñ nhiÒu n¨m (vÝ dô rÔ thu h¶i ®−êng)

Cã sù ph¸t

triÓn t−¬ng ®èi

®¬n gi¶n. ë giai

®o¹n c©y non, cç

rÔ con ®· b¾t ®Çu

tÝch chøa chÊt

dinh d−ìng. Sau

(1). Lµm s¹ch ®Êt

(2). Phun chÊt diÖt

(3). Gãi rÔ cñ vµ cÊt

®ã t¨ng thÓ tÝch vμ

rÔ cñ vµo cuèi

nÊm vµo cæ rÔ vµ

ë n¬i l¹nh cho

cã thÓ tÝch luü

mïa sinh tr−ëng,

®Æt lªn mét tê b¸o

®Õn khi mÇm

chÊt dinh d−ìng.

lµm s¹ch cæ rÔ

dµy

mäc ra

Ta cã thÓ ph©n

chia rÔ cñ ®Ó nh©n

Thu h¶i ®−êng

gièng bëi tõng

phÇn cña rÔ cã

kh¶ n¨ng sinh th©n l¸ vμ chåi.

Th−êng cç rÔ cñ cho chåi phô thuéc vμo cç chÊt dù tr÷ chøa trong chóng.

ë rÔ cñ thu h¶i ®−êng chØ cã mét rÔ cñ th−êng xuyªn (nhiÒu n¨m), mçi n¨m cho ra rÔ phô.

(4). Ph©n c¾t rÔ,

(5). Nhóng mÆt c¾t vµo

(6). Vïi vµo ®Êt

Nh©n gièng tõ rÔ cñ ®−îc thùc hiÖn b»ng mçi phÇn rÔ Ýt

bét chèng nÊm vµ

phÇn rÔ cñ vµ

cçh lμm s¹ch ®Êt vμo cuèi mïa sinh tr−ëng, lμm nhÊt cã 1

®Æt rÔ vµo n¬i Èm vµ

san ®Òu mÆt ®Êt

s¹ch cæ rÔ, phun bét diÖt nÊm. Gãi b»ng giÊy dμy mÇm

kh«

trång

tõng c©y riªng biÖt vμ cÊt ë nh÷ng n¬i cã nhiÖt ®é

§èi víi nh÷ng lo¹i c©y rÔ cñ, kh«ng chØ nh©n thÊp (5oC).

gièng b»ng rÔ, mμ cã thÓ b»ng nhiÒu h×nh thøc

* Nh©n gièng c©y cã rÔ cñ:

khç nh− gi©m tõ th©n, cμnh, l¸ hay chåi l¸.

100

101

https://thuviensach.vn

4. PH¢N CHIA Vμ TÇH PHÇN

Ph©n chia mét c©y thμnh nhiÒu phÇn lμ mét biÖn ph¸p th−êng dïng ®Ó nh©n gièng c©y. Ta thÊy ë nhiÒu c©y th©n th¶o sèng dai, ng−êi ta dïng nã ®Ó lμm cho c©y trÎ ra vμ duy tr× ®iÒu kiÖn thuËn lîi. Kü thuËt nμy còng dïng cho c©y bôi nh− c©y muèi (Rhus) s¶n sinh ra cç chåi rÔ, hay ®èi víi c©y 1/2 th©n gç sèng dai nh− c©y lanh T©n T©y Lan (Phornium) sinh ra mét t¸n c©y gåm nhiÒu th©n bß.

(1). §µo c©y ®Ó

(2). L¾c m¹nh ®Ó rò

(3). Röa cæ rÔ vµ hÖ

ph©n chia ngay

hÕt ®Êt b¸m ë rÔ

rÔ trong x« n−íc

4.1. C©y th©n cá cã cæ rÔ d¹ng sîi sau khi ra hoa

b»ng 1 vßi t−íi

C©y x−¬ng c¸ ( Achillea), c©y cóc sao ( Aster), c©y hoa chu«ng ( Campanula), c©y má h¹c ( Geranium), ®Ëu lupin ( Lupinus), c©y cóc trõ s©u ( Pyrethrum), cá non bé ( Sagina), c©y cóc ( Chrysanthemum), c©y cóc ng¶i d¹i ( Erigeron), c©y thiªn khuÊt ( Lythrum), c©y hoa vÞ kim ( Caltha), cá l−ìi mÌo ( Scabiosa).

Ph−¬ng ph¸p ®¬n gi¶n ®Ó nh©n gièng lo¹i c©y nμy lμ ph©n chia ®èi víi c©y th©n th¶o sèng dai nh− c©y cóc cã rÔ d¹ng chïm sîi vμ cæ rÔ t−¬ng

®èi chïng. PhÇn lín lμ ë trung t©m cña rÔ nμy ho¸ gç trong 2-3 n¨m. ë phÇn gç nμy Ýt s¶n sinh chåi vμ mÊt søc m¹nh nªn ph¶i nhæ lªn chia (4). C¾t ng¾n th©n

(5). Tçh ë bê cña

(6). C¾t chia phÇn

phÇn cßn l¹i thμnh nh÷ng phÇn víi kÝch th−íc l¸ ®Ó tr¸nh bÞ mÊt

cæ rÔ phÇn rÔ cã

®Þnh ®em nh©n

thÝch hîp ®Ó cÊy.

n−íc

Ýt nhÊt 1 m¾t

gièng

102

103

https://thuviensach.vn

4. PH¢N CHIA Vμ TÇH PHÇN

Ph©n chia mét c©y thμnh nhiÒu phÇn lμ mét biÖn ph¸p th−êng dïng ®Ó nh©n gièng c©y. Ta thÊy ë nhiÒu c©y th©n th¶o sèng dai, ng−êi ta dïng nã ®Ó lμm cho c©y trÎ ra vμ duy tr× ®iÒu kiÖn thuËn lîi. Kü thuËt nμy còng dïng cho c©y bôi nh− c©y muèi (Rhus) s¶n sinh ra cç chåi rÔ, hay ®èi víi c©y 1/2 th©n gç sèng dai nh− c©y lanh T©n T©y Lan (Phornium) sinh ra mét t¸n c©y gåm nhiÒu th©n bß.

(1). §µo c©y ®Ó

(2). L¾c m¹nh ®Ó rò

(3). Röa cæ rÔ vµ hÖ

ph©n chia ngay

hÕt ®Êt b¸m ë rÔ

rÔ trong x« n−íc

4.1. C©y th©n cá cã cæ rÔ d¹ng sîi sau khi ra hoa

b»ng 1 vßi t−íi

C©y x−¬ng c¸ ( Achillea), c©y cóc sao ( Aster), c©y hoa chu«ng ( Campanula), c©y má h¹c ( Geranium), ®Ëu lupin ( Lupinus), c©y cóc trõ s©u ( Pyrethrum), cá non bé ( Sagina), c©y cóc ( Chrysanthemum), c©y cóc ng¶i d¹i ( Erigeron), c©y thiªn khuÊt ( Lythrum), c©y hoa vÞ kim ( Caltha), cá l−ìi mÌo ( Scabiosa).

Ph−¬ng ph¸p ®¬n gi¶n ®Ó nh©n gièng lo¹i c©y nμy lμ ph©n chia ®èi víi c©y th©n th¶o sèng dai nh− c©y cóc cã rÔ d¹ng chïm sîi vμ cæ rÔ t−¬ng

®èi chïng. PhÇn lín lμ ë trung t©m cña rÔ nμy ho¸ gç trong 2-3 n¨m. ë phÇn gç nμy Ýt s¶n sinh chåi vμ mÊt søc m¹nh nªn ph¶i nhæ lªn chia (4). C¾t ng¾n th©n

(5). Tçh ë bê cña

(6). C¾t chia phÇn

phÇn cßn l¹i thμnh nh÷ng phÇn víi kÝch th−íc l¸ ®Ó tr¸nh bÞ mÊt

cæ rÔ phÇn rÔ cã

®Þnh ®em nh©n

thÝch hîp ®Ó cÊy.

n−íc

Ýt nhÊt 1 m¾t

gièng

102

103

https://thuviensach.vn

d¹ng ®Êt bïn nh−ng tr¸nh ®Ó phÇn xung quanh gèc qu¸ ngËp n−íc.

4.2. C©y th©n cá cã cæ rÔ n¹c Mét vμi c©y th©n cá cã cæ rÔ n¹c vμ sÝt chÆt: c©y Astilbe vμ c©y Hosta (huÖ NhËt B¶n) kh«ng dÔ ph©n chia. Ng−êi ta ph©n chia nã vμo thêi ®iÓm ë cuèi thêi kú nghØ lμ lóc chåi b¾t ®Çu xuÊt hiÖn lμ lóc c©y sinh tr−ëng m¹nh.

§μo c©y mÑ lªn, l¾c m¹nh ®Ó rò ®Êt b¸m xung (7). KhoÐt lç vµ cÊy

(8). T−íi ®Ém n−íc

(9). Ch¨m sãc c©y

quanh hÖ rÔ vμ rÔ cßn l¹i trong bé rÔ. Dïng dao thÝch phÇn rÔ, vun ®Êt

cho rÔ míi

míi: diÖt cá d¹i ë

xung quanh c©y

hîp c¾t cæ rÔ thμnh cç phÇn lμm sao mçi phÇn rÔ cã Ýt nhÊt 1 chåi mÇm kh«ng kÓ cç lo¹i chåi mÇm sinh H×nh thøc duy nhÊt cña sù nh©n gièng nμy lμ

tr−ëng chËm v× chóng sinh tr−ëng kh«ng phï hîp víi

®îi ®Õn lóc mμ cã thÓ ph©n chia rÔ ®ã. §ã lμ ngay yªu cÇu nh©n gièng. R¾c bét chèng nÊm vμo rÔ ë sau khi në hoa, lμ lóc c©y sinh chåi míi vμ rÔ míi.

phÇn c¾t. Kh«ng ®Ó qu¸ l©u phÇn rÔ c¾t ®ã, nhÊt lμ rÔ

Tr−êng hîp khi c©y në hoa chËm, thêi gian thÝch n¹c. CÊy vμo cç chËu vμ ®¸nh dÊu.

hîp lμ vμo mïa xu©n n¨m sau.

Lμm s¹ch ®Êt ë c©y mÑ, l¾c cho kú hÕt ®Êt cßn dÝnh ë rÔ sau ®ã röa s¹ch cç ®Êt cßn l¹i trong x«

®ùng n−íc, tèt nhÊt lμ vßi röa. Cã thÓ ph©n chia bé rÔ tuú theo yªu cÇu. Nh−ng thuËn lîi h¬n c¶

cho nh©n gièng lμ ®Êt Èm vμ cã bïn. TØa cho th©n ng¾n gän l¹i ®Ó tr¸nh sù mÊt n−íc v« Ých. §Ó mçi phÇn rÔ Ýt nhÊt cã mét m¾t. Chó ý lμ xung quanh cæ rÔ cã cç chåi mÇm; phÇn gç trung t©m cña rÔ

kh«ng cã ý nghÜa cã thÓ lo¹i bá ®i. NÕu dïng dao (1). §µo c©y vµ

(2). Röa s¹ch cæ vµ

(3). Xö lý bét diÖt

cò ®Ó ph©n chia th−êng kh«ng tçh rêi ra. Trång ph©n chia rÔ vµo

c¾t rÔ, mçi phÇn Ýt

nÊm ë mÆt l¸t c¾t

cç tóm míi nhanh sau khi c¾t víi cïng mét chiÒu cuèi thêi kú nghØ

nhÊt cã 1 m¾t

vµ cÊy ngay phÇn

s©u cña c©y mÑ. §¸nh dÊu vμ t−íi ®Ém thμnh mét cña c©y

rÔ ®· c¾t

104

105

https://thuviensach.vn

d¹ng ®Êt bïn nh−ng tr¸nh ®Ó phÇn xung quanh gèc qu¸ ngËp n−íc.

4.2. C©y th©n cá cã cæ rÔ n¹c Mét vμi c©y th©n cá cã cæ rÔ n¹c vμ sÝt chÆt: c©y Astilbe vμ c©y Hosta (huÖ NhËt B¶n) kh«ng dÔ ph©n chia. Ng−êi ta ph©n chia nã vμo thêi ®iÓm ë cuèi thêi kú nghØ lμ lóc chåi b¾t ®Çu xuÊt hiÖn lμ lóc c©y sinh tr−ëng m¹nh.

§μo c©y mÑ lªn, l¾c m¹nh ®Ó rò ®Êt b¸m xung (7). KhoÐt lç vµ cÊy

(8). T−íi ®Ém n−íc

(9). Ch¨m sãc c©y

quanh hÖ rÔ vμ rÔ cßn l¹i trong bé rÔ. Dïng dao thÝch phÇn rÔ, vun ®Êt

cho rÔ míi

míi: diÖt cá d¹i ë

xung quanh c©y

hîp c¾t cæ rÔ thμnh cç phÇn lμm sao mçi phÇn rÔ cã Ýt nhÊt 1 chåi mÇm kh«ng kÓ cç lo¹i chåi mÇm sinh H×nh thøc duy nhÊt cña sù nh©n gièng nμy lμ

tr−ëng chËm v× chóng sinh tr−ëng kh«ng phï hîp víi

®îi ®Õn lóc mμ cã thÓ ph©n chia rÔ ®ã. §ã lμ ngay yªu cÇu nh©n gièng. R¾c bét chèng nÊm vμo rÔ ë sau khi në hoa, lμ lóc c©y sinh chåi míi vμ rÔ míi.

phÇn c¾t. Kh«ng ®Ó qu¸ l©u phÇn rÔ c¾t ®ã, nhÊt lμ rÔ

Tr−êng hîp khi c©y në hoa chËm, thêi gian thÝch n¹c. CÊy vμo cç chËu vμ ®¸nh dÊu.

hîp lμ vμo mïa xu©n n¨m sau.

Lμm s¹ch ®Êt ë c©y mÑ, l¾c cho kú hÕt ®Êt cßn dÝnh ë rÔ sau ®ã röa s¹ch cç ®Êt cßn l¹i trong x«

®ùng n−íc, tèt nhÊt lμ vßi röa. Cã thÓ ph©n chia bé rÔ tuú theo yªu cÇu. Nh−ng thuËn lîi h¬n c¶

cho nh©n gièng lμ ®Êt Èm vμ cã bïn. TØa cho th©n ng¾n gän l¹i ®Ó tr¸nh sù mÊt n−íc v« Ých. §Ó mçi phÇn rÔ Ýt nhÊt cã mét m¾t. Chó ý lμ xung quanh cæ rÔ cã cç chåi mÇm; phÇn gç trung t©m cña rÔ

kh«ng cã ý nghÜa cã thÓ lo¹i bá ®i. NÕu dïng dao (1). §µo c©y vµ

(2). Röa s¹ch cæ vµ

(3). Xö lý bét diÖt

cò ®Ó ph©n chia th−êng kh«ng tçh rêi ra. Trång ph©n chia rÔ vµo

c¾t rÔ, mçi phÇn Ýt

nÊm ë mÆt l¸t c¾t

cç tóm míi nhanh sau khi c¾t víi cïng mét chiÒu cuèi thêi kú nghØ

nhÊt cã 1 m¾t

vµ cÊy ngay phÇn

s©u cña c©y mÑ. §¸nh dÊu vμ t−íi ®Ém thμnh mét cña c©y

rÔ ®· c¾t

104

105

https://thuviensach.vn

4.3. Mét sè lo¹i c©y nh− cóc sao (aster) mét b«ng chïm cç chåi riªng biÖt nhau, mμ mçi Lo¹i nμy cã cæ rÔ

chåi cã rÔ riªng.

chïng láng cã thÓ nh©n

Muèn nh©n gièng d¹ng nμy, nªn ph©n chia gièng b»ng cçh ph©n

vμo mïa xu©n vμ cã thÓ suèt n¨m. §μo th©n lªn, chia rÔ vμ th©n mäc

l¾c cho rông hÕt ®Êt b¸m trong khèi rÔ, röa s¹ch phÝa ngo¹i vi cña cæ rÔ,

b»ng èng phun n−íc. Ph©n tçh cç chåi riªng rÏ, bao gåm cç rÔ phô.

dïng mét cμo hay cuèc nhá (nÕu trung t©m c©y Nh©n gièng thùc

cøng vμ ho¸ gç) trång ngay cç phÇn rÔ c¾t riªng, hiÖn ngay sau khi tçh

kh«ng ®−îc ®Ó kh« rÔ.

th©n vμ rÔ ra. Ta gäi ®ã lμ ph−¬ng ph¸p gi©m 4.6. C©y bôi th©n gç

"Ai-len" (Irlande).

VÝ dô c©y mËn gai ( Prunus spinosa), c©y ®inh 4.4. C©y cã sù ph©n chia tù nhiªn h−¬ng ( Syringa)... s¶n sinh cç chåi rÔ cã thÓ ph¸t Mét vμi loμi c©y nh− hoa chu«ng ( Campanula) triÓn sau nμy thμnh bôi. Ta ®μo chóng lªn vμo

®· s½n sμng ®Ó nh©n gièng v× phÇn cæ rÔ cña thêi kú ngñ dïng ®Ó nh©n gièng. LÊy phÇn ngoμi chóng ph©n chia mét cçh tù nhiªn thμnh nhiÒu cña chïm c©y lμ n¬i sinh tr−ëng m¹nh vμ khoÎ.

c©y non míi trong tõng mïa.

C¾t bít mét phÇn cμnh ®Ó gi¶m bèc h¬i n−íc, v× rÔ

Sau khi në hoa th−êng vμo mïa thu nh− c©y lóc mïa xu©n kh¸ ph¸t triÓn. Trång ngay phÇn long ®ëm ( Gentiana), hoa chu«ng ( Campanula), c©y dù ®Þnh.

c©y b¸o xu©n ( Primula) ta ®μo lªn vμ ph©n chia.

CÊy chóng ngay sau khi ph©n c¾t, t−íi n−íc vμ

®¸nh dÊu.

§ã lμ mét cçh nh©n gièng nhanh vμ cã hiÖu qu¶, ®¹t kÕt qu¶ mü m·n cho sù nh©n gièng.

4.5. C©y th©n th¶o 1/2 gç

Nh− c©y ngäc gi¸ ( yucca), c©y huÖ sîi ( Phorinium) hay cortadiria... cã l¸ xÕp sÝt nhau (1). Ph©n tçh cç chåi

(2). LÊy mét

(3). CÊy ngay phÇn

nh− d¹ng kiÕm, ph©n chia b»ng cçh s¶n sinh mét rÔ cña c©y bôi th©n

phÇn rÔ vµ

chåi rÔ, t−íi n−íc

th©n bß d¹ng thanh kiÕm, ph¸t triÓn d−íi d¹ng gç ë thêi kú ngñ

chåi ngän

vµ ®¸nh dÊu

106

107

https://thuviensach.vn

4.3. Mét sè lo¹i c©y nh− cóc sao (aster) mét b«ng chïm cç chåi riªng biÖt nhau, mμ mçi Lo¹i nμy cã cæ rÔ

chåi cã rÔ riªng.

chïng láng cã thÓ nh©n

Muèn nh©n gièng d¹ng nμy, nªn ph©n chia gièng b»ng cçh ph©n

vμo mïa xu©n vμ cã thÓ suèt n¨m. §μo th©n lªn, chia rÔ vμ th©n mäc

l¾c cho rông hÕt ®Êt b¸m trong khèi rÔ, röa s¹ch phÝa ngo¹i vi cña cæ rÔ,

b»ng èng phun n−íc. Ph©n tçh cç chåi riªng rÏ, bao gåm cç rÔ phô.

dïng mét cμo hay cuèc nhá (nÕu trung t©m c©y Nh©n gièng thùc

cøng vμ ho¸ gç) trång ngay cç phÇn rÔ c¾t riªng, hiÖn ngay sau khi tçh

kh«ng ®−îc ®Ó kh« rÔ.

th©n vμ rÔ ra. Ta gäi ®ã lμ ph−¬ng ph¸p gi©m 4.6. C©y bôi th©n gç

"Ai-len" (Irlande).

VÝ dô c©y mËn gai ( Prunus spinosa), c©y ®inh 4.4. C©y cã sù ph©n chia tù nhiªn h−¬ng ( Syringa)... s¶n sinh cç chåi rÔ cã thÓ ph¸t Mét vμi loμi c©y nh− hoa chu«ng ( Campanula) triÓn sau nμy thμnh bôi. Ta ®μo chóng lªn vμo

®· s½n sμng ®Ó nh©n gièng v× phÇn cæ rÔ cña thêi kú ngñ dïng ®Ó nh©n gièng. LÊy phÇn ngoμi chóng ph©n chia mét cçh tù nhiªn thμnh nhiÒu cña chïm c©y lμ n¬i sinh tr−ëng m¹nh vμ khoÎ.

c©y non míi trong tõng mïa.

C¾t bít mét phÇn cμnh ®Ó gi¶m bèc h¬i n−íc, v× rÔ

Sau khi në hoa th−êng vμo mïa thu nh− c©y lóc mïa xu©n kh¸ ph¸t triÓn. Trång ngay phÇn long ®ëm ( Gentiana), hoa chu«ng ( Campanula), c©y dù ®Þnh.

c©y b¸o xu©n ( Primula) ta ®μo lªn vμ ph©n chia.

CÊy chóng ngay sau khi ph©n c¾t, t−íi n−íc vμ

®¸nh dÊu.

§ã lμ mét cçh nh©n gièng nhanh vμ cã hiÖu qu¶, ®¹t kÕt qu¶ mü m·n cho sù nh©n gièng.

4.5. C©y th©n th¶o 1/2 gç

Nh− c©y ngäc gi¸ ( yucca), c©y huÖ sîi ( Phorinium) hay cortadiria... cã l¸ xÕp sÝt nhau (1). Ph©n tçh cç chåi

(2). LÊy mét

(3). CÊy ngay phÇn

nh− d¹ng kiÕm, ph©n chia b»ng cçh s¶n sinh mét rÔ cña c©y bôi th©n

phÇn rÔ vµ

chåi rÔ, t−íi n−íc

th©n bß d¹ng thanh kiÕm, ph¸t triÓn d−íi d¹ng gç ë thêi kú ngñ

chåi ngän

vµ ®¸nh dÊu

106

107

https://thuviensach.vn

TμI LIÖU THAM KH¶O

1.

AndrÐ Guillaumin: §êi sèng thùc vËt (tiÕng Ph¸p), MôC LôC

Nxb. Larousse Paris, 1962.

2.

Brockhaus: Sinh häc tËp 1 vμ tËp 2 (tiÕng §øc), Nxb. Verlag - Leipzig, 1972.

Trang

3.

Charles Ballet: Kü thuËt ghÐp cμnh (tiÕng Ph¸p), Paris, Ch−¬ng I: DôNG Cô Vµ CHUÈN BÞ VËT LiÖU 5

1992.

1. Dông cô vμ thiÕt bÞ

5

4.

Grodzinxki A.M.: Sçh tra cøu tãm t¾t vÒ Sinh lý thùc 2. §iÒu chØnh m«i tr−êng 8

vËt, Nxb. Mir,Matxc¬va vμ Nxb. Khoa häc kü thuËt, Hμ

Néi, 1981.

2.1. Cç khung l¹nh (hép l¹nh) 9

5.

Fernand Mathan: Nh©n gièng c©y trång (tiÕng 2.2. Nhμ kÝnh

10

Ph¸p), Paris, 1988.

2.3. M¸y phun s−¬ng mï

11

6.

Jabl«k«p: Tõ ®iÓn bçh khoa cç nhμ sinh häc trÎ

2.4. Cç nhμ kÝnh mini (nhá)

11

(tiÕng Nga), Matxc¬va, 1986.

2.5. Cç lång, hép b»ng chÊt dÎo 12

7.

NguyÔn Duy Minh, Phan Nguyªn Hång: Mét sè vÊn 3. Dao c¾t

12

®Ò Sinh häc thùc vËt - Kü thuËt, Nxb. Gi¸o dôc, Hμ

4. KÐo c¾t cμnh c©y

14

Néi, 1982.

4.1. B¶o qu¶n kÐo c¾t cμnh 16

8.

NguyÔn Duy Minh: Kü thuËt s¶n xuÊt c©y gièng 4.2. TiÕn hμnh c¾t cμnh 16

(tiÕng Ph¸p), cuÐ Alger, 1996.

5. ChËu trång c©y

17

9.

NguyÔn Duy Minh: KiÕn thøc bæ sung vÒ n«ng 6. Bån, chËu trång c©y vμ ®Êt gieo trång 19

nghiÖp (tiÕng Ph¸p), cue'Alger, 1991.

7. Cç chÊt kÝch thÝch ra rÔ - cçh bãc vá 24

10. Pr«kh«r«p A.M.: Tö ®iÓn bçh khoa sinh häc (tiÕng 8. T−íi vμ dÉn n−íc 26

Nga), Matxc¬va, 1986.

9. Ph©n bãn

29

11. Strasburger E.: Thùc vËt häc (tiÕng §øc), Verlag 10. Gi÷ g×n vÖ sinh

33

Jence - Jena, 1971.

12. TrÇn ThÕ Tôc, Hoμng Ngäc ThuËn: Nh©n gièng c©y Ch−¬ng II: NH¢N GIèNG Tõ H¹T GIèNG 39

¨n qu¶, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1991.

108

109

https://thuviensach.vn

TμI LIÖU THAM KH¶O

1.

AndrÐ Guillaumin: §êi sèng thùc vËt (tiÕng Ph¸p), MôC LôC

Nxb. Larousse Paris, 1962.

2.

Brockhaus: Sinh häc tËp 1 vμ tËp 2 (tiÕng §øc), Nxb. Verlag - Leipzig, 1972.

Trang

3.

Charles Ballet: Kü thuËt ghÐp cμnh (tiÕng Ph¸p), Paris, Ch−¬ng I: DôNG Cô Vµ CHUÈN BÞ VËT LiÖU 5

1992.

1. Dông cô vμ thiÕt bÞ

5

4.

Grodzinxki A.M.: Sçh tra cøu tãm t¾t vÒ Sinh lý thùc 2. §iÒu chØnh m«i tr−êng 8

vËt, Nxb. Mir,Matxc¬va vμ Nxb. Khoa häc kü thuËt, Hμ

Néi, 1981.

2.1. Cç khung l¹nh (hép l¹nh) 9

5.

Fernand Mathan: Nh©n gièng c©y trång (tiÕng 2.2. Nhμ kÝnh

10

Ph¸p), Paris, 1988.

2.3. M¸y phun s−¬ng mï

11

6.

Jabl«k«p: Tõ ®iÓn bçh khoa cç nhμ sinh häc trÎ

2.4. Cç nhμ kÝnh mini (nhá)

11

(tiÕng Nga), Matxc¬va, 1986.

2.5. Cç lång, hép b»ng chÊt dÎo 12

7.

NguyÔn Duy Minh, Phan Nguyªn Hång: Mét sè vÊn 3. Dao c¾t

12

®Ò Sinh häc thùc vËt - Kü thuËt, Nxb. Gi¸o dôc, Hμ

4. KÐo c¾t cμnh c©y

14

Néi, 1982.

4.1. B¶o qu¶n kÐo c¾t cμnh 16

8.

NguyÔn Duy Minh: Kü thuËt s¶n xuÊt c©y gièng 4.2. TiÕn hμnh c¾t cμnh 16

(tiÕng Ph¸p), cuÐ Alger, 1996.

5. ChËu trång c©y

17

9.

NguyÔn Duy Minh: KiÕn thøc bæ sung vÒ n«ng 6. Bån, chËu trång c©y vμ ®Êt gieo trång 19

nghiÖp (tiÕng Ph¸p), cue'Alger, 1991.

7. Cç chÊt kÝch thÝch ra rÔ - cçh bãc vá 24

10. Pr«kh«r«p A.M.: Tö ®iÓn bçh khoa sinh häc (tiÕng 8. T−íi vμ dÉn n−íc 26

Nga), Matxc¬va, 1986.

9. Ph©n bãn

29

11. Strasburger E.: Thùc vËt häc (tiÕng §øc), Verlag 10. Gi÷ g×n vÖ sinh

33

Jence - Jena, 1971.

12. TrÇn ThÕ Tôc, Hoμng Ngäc ThuËn: Nh©n gièng c©y Ch−¬ng II: NH¢N GIèNG Tõ H¹T GIèNG 39

¨n qu¶, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1991.

108

109

https://thuviensach.vn

1. Thu l−îm vμ b¶o qu¶n h¹t 40

1. Nh©n gièng tõ rÔ c©y

85

1.1. Thu l−îm h¹t

40

2. Gi©m rÔ c©y

87

1.2. B¶o qu¶n h¹t

41

2.1. ChuÈn bÞ c©y

88

2. Gieo h¹t trong chËu vμ trong khay 43

2.2. KÝch th−íc cña ®o¹n rÔ ®em gi©m 89

3. Sù ph¸t triÓn c©y gieo trång 46

2.3. Xö lý cç ®o¹n rÔ gi©m

92

3.1. Sù n¶y mÇm

46

2.4. Gi©m rÔ vμo ®Êt

93

3.2. CÊy trång c©y non

48

2.5. Ch¨m sãc rÔ

95

4. Gieo trång cç lo¹i c©y mäc trªn nói 50

3. RÔ cñ

95

5. Gieo trång c©y ph¸t triÓn hμng lo¹t 53

3.1. RÔ cñ hμng n¨m

95

6. Gieo trång cç c©y th©n th¶o 55

3.2. RÔ cñ nhiÒu n¨m

96

4. Ph©n chia vμ tçh phÇn

98

7. C©y d−¬ng xØ

58

4.1. C©y th©n cá cã cæ rÔ d¹ng sîi 98

8. H¹t c©y gç vμ c©y bôi

60

4.2. C©y th©n cá cã cæ rÔ n¹c 101

9. Mua vμ thu ho¹ch h¹t c©y gç 66

4.3. Mét sè lo¹i c©y nh− cóc sao (aster) 102

10. Tçh rêi h¹t cña c©y gç vμ c©y bôi 68

4.4. C©y cã sù ph©n chia tù nhiªn 102

10.1. §èi víi cç nãn hä th«ng 68

4.5. C©y th©n th¶o 1/2 gç

102

10.2. §èi víi h¹t qu¶ thÞt

69

4.6. C©y bôi th©n gç

103

11. B¶o qu¶n h¹t c©y gç

70

12. Gieo h¹t c©y gç vμ c©y bôi 75

12.1. MËt ®é gieo trång

75

12.2. Gieo h¹t

76

13. ChuÈn bÞ ®Êt trång

78

14. Mét sè c©y ngo¹i nhËp

81

14.1. Hä cam quýt

81

14.2. Cμ phª

82

14.3. Chμ lμ 82

14.4. Lª tμu 84

Ch−¬ng III: NH¢N GIèNG Tõ RÔ C¢Y 85

110

111

https://thuviensach.vn

1. Thu l−îm vμ b¶o qu¶n h¹t 40

1. Nh©n gièng tõ rÔ c©y

85

1.1. Thu l−îm h¹t

40

2. Gi©m rÔ c©y

87

1.2. B¶o qu¶n h¹t

41

2.1. ChuÈn bÞ c©y

88

2. Gieo h¹t trong chËu vμ trong khay 43

2.2. KÝch th−íc cña ®o¹n rÔ ®em gi©m 89

3. Sù ph¸t triÓn c©y gieo trång 46

2.3. Xö lý cç ®o¹n rÔ gi©m

92

3.1. Sù n¶y mÇm

46

2.4. Gi©m rÔ vμo ®Êt

93

3.2. CÊy trång c©y non

48

2.5. Ch¨m sãc rÔ

95

4. Gieo trång cç lo¹i c©y mäc trªn nói 50

3. RÔ cñ

95

5. Gieo trång c©y ph¸t triÓn hμng lo¹t 53

3.1. RÔ cñ hμng n¨m

95

6. Gieo trång cç c©y th©n th¶o 55

3.2. RÔ cñ nhiÒu n¨m

96

4. Ph©n chia vμ tçh phÇn

98

7. C©y d−¬ng xØ

58

4.1. C©y th©n cá cã cæ rÔ d¹ng sîi 98

8. H¹t c©y gç vμ c©y bôi

60

4.2. C©y th©n cá cã cæ rÔ n¹c 101

9. Mua vμ thu ho¹ch h¹t c©y gç 66

4.3. Mét sè lo¹i c©y nh− cóc sao (aster) 102

10. Tçh rêi h¹t cña c©y gç vμ c©y bôi 68

4.4. C©y cã sù ph©n chia tù nhiªn 102

10.1. §èi víi cç nãn hä th«ng 68

4.5. C©y th©n th¶o 1/2 gç

102

10.2. §èi víi h¹t qu¶ thÞt

69

4.6. C©y bôi th©n gç

103

11. B¶o qu¶n h¹t c©y gç

70

12. Gieo h¹t c©y gç vμ c©y bôi 75

12.1. MËt ®é gieo trång

75

12.2. Gieo h¹t

76

13. ChuÈn bÞ ®Êt trång

78

14. Mét sè c©y ngo¹i nhËp

81

14.1. Hä cam quýt

81

14.2. Cμ phª

82

14.3. Chμ lμ 82

14.4. Lª tμu 84

Ch−¬ng III: NH¢N GIèNG Tõ RÔ C¢Y 85

110

111

https://thuviensach.vn

ChÞu trçh nhiÖm xuÊt b¶n ts. nguyÔn duy hïng

ChÞu trçh nhiÖm néi dung

TS. Lª quang kh«i

Biªn tËp néi dung:

TS. ®ç quang dòng

L¹i thÞ thanh trμ

NguyÔn

thanh

ph−¬ng

Tr×nh bμy b×a:

d−¬ng th¸i s¬n

ChÕ b¶n vi tÝnh:

trÇn thÞ ph−¬ng hoa

Söa b¶n in:

nguyÔn thanh ph−¬ng

§äc sçh mÉu: phßng biªn tËp kü thuËt 112

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page