https://thuviensach.vn

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU

Bà i t h ứ n h ất : DIỆU PHÁ P QUẢN LÝ T INH T HẦN

Bà i t h ứ h a i: T HA M

Bà i t h ứ ba : SÂ N

Bà i t h ứ t ư: SI

Bà i t h ứ n ă m : MẠN

Bà i t h ứ sá u : NGHI

https://thuviensach.vn

LỜI NÓI ĐẦU

Hạn h ph ú c là điều a i cũ n g ước m u ốn . Ch ú n g t a t h ườn g n ói h ạn h ph ú c là “ t ìm k iếm ” h oặc “ g ià n h lấy ” . Hạn h ph ú c g iốn g n h ư t ấm bằn g k h en t r eo t r ên t ườn g , cần ph ải t r ải qu a m ột lần cạn h t r a n h v à ph ấn đấu t h ì m ới đạt được. Su y n g h ĩ n à y r ất ph ổ biến , k h iến n h iều n g ười ch o r ằn g h ạn h ph ú c là n h ữn g t h ứ ở n g oà i t h â n t â m m ìn h . Nh ưn g bạn ph ải t r ải qu a k in h n g h iệm n à y , k h i t ự m ìn h h à i lòn g t h ấy ch iến lợi ph ẩm t r on g t a y t h ì t h ấy được n ỗi v ất v ả k iếm được v à dườn g n h ư bạn cảm t h ấy m ất đi m ột t h ứ; bởi v ì, “ h ạn h ph ú c” là điều ch ú n g t a m on g đợi m ã i ch ưa đến .

V ì sa o m ột n g ười có t h ể đạt được t ất cả m à v ẫn k h ôn g có được h ạn h ph ú c? T h ật r a , h ạn h ph ú c là t ự m ìn h ph ải x ả bỏ t ự n g ã v à t iêu diệt ph iền n ã o, ch ứ k h ôn g ph ải đạt được n h ữn g t h ứ n à o bên n g oà i. T r on g qu y ển sá ch n à y , Hoà t h ượn g T h á n h Ng h iêm n ói ch o ch ú n g t a biết h ạn h ph ú c ch â n t h ật t h ì k h ôn g cần dựa v à o bất k ỳ n g ười, sự v ật n à o bên n g oà i, cũ n g k h ôn g ph ải x u ất ph á t t ừ t ìn h cảm v à cảm g iá c h u y ễn h óa v ô t h ườn g m à là t r ạn g t h á i t â m v u i v ẻ, bìn h a n . V ì t h ế, ch ú n g t a cần t h ấy r õ ph iền n ã o, m ạn h dạn v ận dụn g ph ươn g ph á p h óa g iải, đối t r ị

ph iền n ã o, cu ối cù n g là bu ôn g x ả ph iền n ã o h oà n t oà n , ch ín h là t ìm được h ạn h ph ú c t r on g t ầm t a y .

T r on g ph ần t h ứ n h ất , Hoà t h ượn g T h á n h Ng h iêm lu ận bà n v ề

n g u ồn g ốc của ph iền n ã o. Ng à i ch ỉ r a ba loại “ t ìn h ” k h á c n h a u là : t â m lý , t ìn h cảm v à t in h t h ần ; đồn g t h ời n h ấn m ạn h bất cứ điều g ì x u n g đột v à k h ó x ử, k h ôn g có cá ch g iải qu y ết t r ọn v ẹn đều là ph iền n ã o. T ừ ph ần t h ứ h a i đến ph ần t h ứ sá u t r on g sá ch , n g à i ph â n t ích , t h ảo lu ận k ỹ n ă m loại ph iền n ã o - t h a m , sâ n , si, m ạn , n g h i - lu ôn là m t ổn t h ươn g ch ú n g t a , cũ n g ch ín h là n ă m độc m à Đức Ph ật đã n ói v à cu n g cấp ph ươn g ph á p qu ản lý , g iải qu y ết v ấn đề.

Hoà t h ượn g t à i g iỏi ch ỉ n ói v à i câ u https://thuviensach.vn n g ắn g ọn , n ếu n ói t h eo qu a n

n iệm của n g ười bìn h t h ườn g t h ì k h ôn g dễ g ì t h ực h à n h t ốt . Nh ư n ói t h ế

n à o là t h a m ? Hoà t h ượn g t r ả lời: “ Có được t h ứ m ìn h cần k h ôn g g ọi là t h a m , m ìn h k h ôn g cần m à còn m u ốn có t h êm m ới g ọi là t h a m ” . Kh i g iải t h ích là m t h ế n à o để đối t r ị sâ n t h ì Hoà t h ượn g n ói: “ Nh ẫn k h ôn g ph ải n u ốt g iận ch ịu ấm ức m à là k h ắc ph ục t ín h h iếu t h ắn g của m ìn h , k h ôn g n ên ph ản ứn g lập t ức” .

Ph iền n ã o t u y có t r ă m n g h ìn loại, n h ưn g n ó g iốn g n h ư m ọi t h ức t r ên đời, ch ỉ t ồn t ại t ạm t h ời. Kh i t in h t h ần bất a n , ch ỉ cần k h éo dù n g m ột ph ươn g ph á p t h ì h óa g iải được, cu ối cù n g t h ì bu ôn g x ả ch ấp t r ước, là m ch o t â m t r ở v ề bản t ín h t h a n h t ịn h , h ồn n h iên . Lú c đó, h ạn h ph ú c k h ôn g t ìm m à v ẫn t ự đến .

https://thuviensach.vn

Bài thứ nhất: DIỆU PHÁP QUẢN LÝ TINH

THẦN

Nă m loại ph iền n ã o că n bản của con n g ười là t h a m , sâ n , si, m ạn , n g h i k h iến t in h t h ần con n g ười bất a n . Là m t h ế n à o đem Ph ật ph á p để

h óa g iải ph iền n ã o t in h t h ần ?

https://thuviensach.vn

CON NGƯỜI CÓ TÌNH CẢM THÌ CUỘC

SỐNG MỚI PHONG PHÚ?

Nh ìn t ừ qu a n điểm Ph ật ph á p, con n g ười là h ữu t ìn h ch ú n g sin h , đã là h ữu t ìn h t h ì t ất n h iên ph ải có t ìn h cảm . Ph ần đôn g t r on g ch ú n g t a đều h iểu n h ưn g k h ôn g là m ch ủ được t ìn h cảm , n ên bị t ìn h cảm ch i ph ối g â y r a đa u k h ổ, t h ậm ch í v ì k ích độn g t ìn h cảm n h ất t h ời m à ph ạm sa i lầm ; sa u đó, có h ối h ận cũ n g đã m u ộn .

Nói v ề t ìn h ch í, có r ất n h iều loại, n h ưn g có t h ể qu y v ề ba k iểu lớn sa u :

1 . T ìn h cảm v à t ư t ưởn g : V í dụ n h ư t ìn h cảm v à t ư t ưởn g của n h à t r iết h ọc, n h à ch ín h t r ị, n g ười n g h ệ sĩ, n h à t u h à n h . Cá c t ư t ưởn g t ìn h cảm n à y t h u ộc lý t ín h n ên có ích ch o m ọi n g ười, ch o t h ế g iới v à bản t h â n m ìn h . Nếu n h ư m ột n g ười k h ôn g có t ìn h cảm v à t ư

t ưởn g t h ì sẽ t h ấp h èn g iốn g n h ư loà i độn g v ật .

2 . T ìn h cảm : T ìn h cảm dà n h ch o n g ười t h â n , h oặc n g ười v à sự v ật có qu a n h ệ v ới m ìn h , do t h ích h oặc k h ôn g t h ích m à sin h r a h iện t ượn g t ìn h cảm . T ìn h cảm t u y k h ôn g ca o h ơn t ư t ưởn g , n h ưn g n ếu con n g ười k h ôn g có t ìn h cảm sẽ g iốn g n h ư t h ực v ật h a y k h oá n g v ật . Ch ỉ k h i t ìn h cảm ích k ỷ là t ự m ìn h lu ôn bị ch i ph ối m ừn g , g iận , v u i, bu ồn , có t h ể là t h iện , cũ n g có t h ể là á c, h oà n t oà n k h ôn g có a n lạc. Nh ưn g t â m lý lại t h a n h t ịn h v à r ất h oà bìn h , ổn địn h .

3 . T in h t h ần : Sin h r a t ừ t ìn h cảm , k h i t ìn h cảm k h ôn g t h ể n ói r a h ết được t h ì t r on g lòn g sin h r a ph iền m u ộn , bất a n ; do đó t in h t h ần bực bội k h ó ch ịu . T in h t h ần lú c đó g iốn g n h ư són g biển lớn t r on g m ưa bã o, k h ôn g có ý ch í, qu y lu ật ; v ả lại, sự bất a n r ất lợi h ại, n h ưn g có n g ười bất a n n h iều , có n g ười bất a n ít .

Kh i t in h t h ần bất a n t h ì g iốn g n h ư n g ọn lửa v ô m in h t h iêu đốt , có lú c k h óc t o, có lú c cười lớn , t h ậm ch í đá n h n g ười, x u ất h iện k h u y n h h ướn g bạo lực. V ì t h ế, m ột n g ười là m v iệc m à t in h t h ần bất a n t h ì cà n g t ệ h ơn n g ười là m v iệc t h eo t ìn h cảm cá https://thuviensach.vn n h â n , cũ n g r ất đá n g sợ. Nh ư

t h ế, ch ẳn g n h ữn g t ự m ìn h t ạo r a k h ó k h ă n ch o ch ín h m ìn h m à còn

k h iến n g ười k h á c r ời x a m ìn h . Do đó, k h i ch ú n g t a đối diện v ới v ấn đề, t ốt n h ất là k h ôn g n ên để t in h t h ần bất a n t ù y t iện . Nh ưn g có n g ười n ói:

“ Nếu n h ư cu ộc sốn g con n g ười m à k h ôn g g ặp t h ă n g t r ầm t h a y đổi t h ì g iốn g n h ư sốn g t r on g v ô v ị. Con n g ười ph ải có v u i, bu ồn t h ì cu ộc sốn g m ới ph on g ph ú ; ch o n ên , bực bội cũ n g k h ôn g có g ì là x ấu ” .

T h ực t ế là ch ú n g t a n ên điều ch ỉn h t h eo cảm x ú c của ch ín h m ìn h .

Ch ú n g t a n g h ĩ t h ử m ỗi lần t in h t h ần bất a n t h ì k h ôn g biết ba o n h iêu t ế

bà o ch ết t r on g t h â n , ch ẳn g n h ữn g t h â n t h ể k h ôn g k h ỏe m ạn h m à t â m lý cũ n g k h ôn g a n lạc. Nếu n h ư con n g ười t h ườn g sốn g t r on g t r ạn g t h á i m ừn g , g iận , v u i, bu ồn t h ì sốn g ch ẳn g được ba o lâ u , k h ôn g có lợi ích . T ự

m ìn h ph ải là m ch o m ôi t r ườn g cu ộc sốn g t h ườn g v u i v ẻ, bìn h y ên t h ì t in h t h ần m ới ổn địn h , t â m lý cũ n g được t h oải m á i.

Ch ú n g t a m u ốn t r á n h t in h t h ần bất a n t h ì t r ước t iên ph ải biết r õ sự bất a n sẽ g â y r a h ậu qu ả n g h iêm t r ọn g ch o m ìn h v à n g ười k h á c, h iểu r õ n h ư t h ế m ới k iểm soá t sự bất a n của m ìn h . T in h t h ần bất a n sẽ

g â y r a v iệc x ấu n à y đến v iệc x ấu k h á c, g iốn g n h ư n g ười bị ca o h u y ết á p sẽ g ặp n g u y h iểm t ín h m ạn g ; t r ước t iên có t h ể là t r ú n g g ió, r ồi bị bại liệt , k h ôn g ch ừn g dẫn đến t ử v on g ; ch o n ên k h ôn g để m ìn h bực bội là r ất qu a n t r ọn g .

Ph ươn g ph á p đề ph òn g là t r ước k h i t in h t h ần ch ưa x ảy r a bất a n , t ự m ìn h biết được là n ó sắp x ảy r a , t r on g t h ời k h ắc qu a n t r ọn g n à y , ph ải dù n g qu a n n iệm để h óa g iải, t ự n ói v ới m ìn h “ t in h t h ần bất a n là điều k h ôn g n ên ” . Bởi v ì, cu ối cù n g g ặp điều k h ôn g m a y v ẫn là ch ín h m ìn h , t h ậm ch í n g ười k h á c cũ n g bị v ạ lâ y .

Ng oà i v ận dụn g qu a n n iệm r a , ch ú n g t a còn ph ải n ỗ lực t u t ập, n h ư n g ồi t h iền ; h oặc t h ườn g t h ầm n iệm da n h h iệu Ph ật A Di Đà , Bồ-t á t Qu á n T h ế Â m cũ n g được t r ợ g iú p r ất n h iều . T r ước k h i t in h t h ần ch ưa n ổi bực t ức, n iệm Ph ật có t h ể ch u y ển h óa t in h t h ần , k h iến n ảy sin h ý n g h ĩ t h a n h t ịn h . Nh ưn g k h i ch ú n g t a v ận dụn g qu a n n iệm h oặc ph ươn g ph á p cũ n g ph ải h iểu r õ m ục đích , k h ôn g n ên cưỡn g ép m ìn h m à ph ải h óa g iải v ấn đề m ột cá ch k h ôn n g oa n . Ch ú n g t a có t h ể ch ỉ cần qu a n sá t n ó m à k h ôn g n g h ĩ đến n ó t h ì t https://thuviensach.vn in h t h ần bất a n lại có t h ể h óa

g iải r ất đơn g iản .

TINH THẦN BẤT AN TỪ ĐÂU?

Ch ú n g t a đa n g sốn g t r on g t h ời đại h ỗn loạn , că n g t h ẳn g v à v ội v à n g , là m ch o t in h t h ần con n g ười lu ôn bất a n ; ch o n ên h iểu được v à là m t h ế n à o để k iểm soá t t in h t h ần bất a n là điều r ất qu a n t r ọn g .

Ph ươn g ph á p đơn g iản n h ất là t r on g cu ộc sốn g t h ườn g n g à y , ch ú n g t a k h ôn g n ên đưa r a n h ữn g v ấn đề g â y t r a n h cã i k h i t in h t h ần bất a n .

Ch ú n g t a có t h ể t r a n h t h ủ đi bộ t h ư g iã n h a y n h â m n h i t á ch t r à , n g h e n h ạc t r ữ t ìn h ; h oặc t ìm bạn bè t á n g ẫu ch o t in h t h ần t h oải m á i.

Ph ươn g ph á p ca o h ơn là qu á n sá t ý n g h ĩ của m ìn h k h ởi lên t ừ

đâ u ? Ch ú n g t a cần biết ý n g h ĩ được k h ởi lên t h ế n à o, k h ởi lên t ừ đâ u .

Nếu ch ú n g t a k h ôn g biết r ốt cu ộc v ì n g u y ên n h â n g ì g â y r a t in h t h ần bất a n t h ì k h ôn g cần để ý n ó, v ì bỏ m ặc n ó t h ì t ự n h iên k h ôn g x ảy r a v iệc bực m ìn h . Ch o dù có v iệc g ì x ảy r a t h ì cũ n g qu a đi, cần g ì ph ải t ức g iận ? Kh i t in h t h ần bất a n , ch ẳn g n h ữn g v ô ích m à còn là m ch o t â m m ìn h loạn độn g . Nếu n h ư t r on g lú c t ức g iận n ói n ă n g v ô lễ, h a y h à n h độn g t h ô bạo, là m ch o t in h t h ần bấn loạn , t h ật là là m t ổn h ại t h â n , t â m m ìn h .

Một k h i ch ú n g t a đã biết n g u y ên n h â n g â y n ên t in h t h ần bất a n t h ì h ã y qu á n sá t sự sin h diệt của t ìn h cảm v à h iểu r õ ản h h ưởn g t in h t h ần đối v ới sức k h ỏe; đâ y là ph ươn g t h ức x ử lý r ất t r í t u ệ. T r í t u ệ n à y là biết r õ m a n h m ối sự sin h diệt của t in h t h ần bất a n . Sa u k h i ch ú n g t a biết cần ph ải x ử lý n h ư t h ế n à o t h ì h ã y t u ỳ du y ên m à h à n h x ử. Nếu m ọi v ấn đề đã r õ r à n g t h ì t ự m ìn h k h ôn g còn v ướn g bận v iệc g ì, đã k h ôn g còn v ướn g bận t h ì t in h t h ần sẽ a n ổn .

Ng oà i r a , còn có m ột ph ươn g ph á p ca o h ơn là k h ôn g cần để ý đến sự v iệc, ch o dù m a n h m ối của sự v iệc n h ư t h ế n à o? n g u y ên n h â n là g ì, x ảy r a t r a n h cã i t h ế n à o. Ch ú n g t a ph ải t h ấy , x em x ét ý n g h ĩ m ìn h có t ốt k h ôn g ? Là ý n g h ĩ t r í t u ệ, h a y là ý n g h ĩ ph iền n ã o? Nếu là ý n g h ĩ

ph iền n ã o t h ì t ự m ìn h k h ôn g v ượt qu a được ch ín h m ìn h là k h ôn g có t r í t u ệ. Sở dĩ, n g ười được m ọi n g ười t h ươn g y êu , qu ý t r ọn g là v ì h ọ có t r í t u ệ. Có n g ười n à o m u ốn m ìn h là m k ẻ n https://thuviensach.vn g u si k h ôn g ? Mỗi k h i ch ú n g t a

đối diện sự bất a n ch ỉ t h ấy ý n g h ĩ là t ốt h a y x ấu cũ n g m ặc n ó; h oặc sin h

k h ởi n h ư t h ế n à o t h ì n g a y lú c đó liền dừn g lại ý n g h ĩ.

V ì t h ế, Ph ật g iá o g ọi ph iền n ã o là n h iệt n ã o, n ã o là ph iền n ã o, n h iệt là h ỏa n h iệt . Mặc dù ch ú n g t a k h ôn g ở địa n g ục, n h ưn g t h â n ch ịu n ỗi đa u k h ổ ch ẳn g k h á c n à o ở địa n g ục Hỏa Nh iệt . T ự đẩy m ìn h v à o địa n g ục, đú n g là v iệc là m của k ẻ n g u x u ẩn . Ng a y lú c đó, ch ú n g t a ph ải lập t ức dừn g n g a y ý n g h ĩ ph iền n ã o k h ởi lên .

Nh ưn g m u ốn là m được điều n à y t h eo t u ần t ự là r ất k h ó, ch o n ên ph ải là m t ừ bước t h ứ h a i, cũ n g ch ín h là t ừ v iệc h iểu r õ ý n g h ĩ sin h k h ởi, n ỗ lực t u t ập. Đợi đến k h i côn g ph u t h à n h t h ục t h ì m ới có t h ể t iến t h êm bước n ữa là ph á t h iện ý n g h ĩ v ừa k h ởi liền dứt t r ừ. Ng ười n à o có k h ả n ă n g đạt đến bước n à y t h ì ch ú n g t a g ọi h ọ là Hiền g iả, n h ưn g Hiền g iả k h ôn g ph ải k h ôn g có ph iền n ã o m à là h ọ là m ch ủ được m ìn h , k h ôn g bị ph iền n ã o là m đa u k h ổ, cũ n g k h ôn g là m t ổn t h ươn g n g ười k h á c; đâ y là g ia i đoạn t ự t u t ập r ất qu a n t r ọn g .

NGHIỆP VÀ TIỀM THỨC

T h eo cá ch n ói của Ph ật g iá o đối v ới v iệc con n g ười k h ôn g k iểm soá t được h à n h v i v à t in h t h ần của m ìn h , điều n à y có qu a n h ệ m ật t h iết đến n g h iệp lực của m ỗi n g ười. Qu a n n iệm v ề n g h iệp lực là ch ỉ n h iều đời qu á k h ứ của ch ú n g t a v ới m ọi k iểu h à n h v i (ba o g ồm h à n h v i của t h â n t h ể, h à n h v i của n g ôn n g ữ v à h à n h v i của t â m lý ) t ạo t h à n h m ột n ă n g lực, ch ú n g liên t ục t ích lũ y v à t ập t r u n g t r on g cu ộc sốn g h iện t ại của ch ú n g t a .

Nh ưn g k h ôn g ph ải t ất cả n g h iệp m à ch ú n g t a đã t ạo t r on g đời qu á k h ứ đều t h ể h iện r a t r on g đời n à y , ch ú n g t a ph ải biết n g h iệp n à o m ạn h n h ất v à n g h iệp n à o t ươn g ứn g n h ất v ới h oà n cản h của ch ú n g t a m ới có t h ể x u ất h iện . T ất n h iên , n ếu n ă n g lực của n g h iệp qu á y ếu , h oặc k h ôn g có cơ h ội, h oà n cản h t h ích h ợp để ph á t t r iển t h ì n ó sẽ k h ôn g có t á c dụn g .

Nh ưn g có r ất n h iều n h à t â m lý h ọ https://thuviensach.vn c ph â n t ích r ằn g n g h iệp là t iềm

t h ức, h ọ ch o r ằn g h à n h v i v à cu ộc sốn g của ch ú n g t a bị ch i ph ối t r on g

v ô t h ức, m ới có ản h h ưởn g t ới sự ph á t t r iển n ă n g lực v à t r í t u ệ ph á n đoá n của ch ú n g t a . T iềm t h ức t r on g t â m lý h ọc là bản t h â n m ìn h k h ôn g t h ể k iểm soá t , cũ n g k h ôn g t h ể t ự g iá c, n ên n ó ph á r ối, v ốn k h ôn g biết k h i n à o sẽ sin h r a ý n g h ĩ n h ư t h ế; h ơn n ữa , h iện t ượn g v ẫn k h ôn g n g ừn g x u ất h iện . Nó có t h ể là ản h h ưởn g t ừ n h ữn g k in h n g h iệm , h ọc t ập t ừ k h i còn n h ỏ ch o đến t r ưởn g t h à n h , v à sin h r a n ă n g lực t r on g n ã o của ch ú n g t a ; cũ n g có t h ể là t ự m ìn h cu n g cấp t h ôn g t in ch o m ìn h m à ch ẳn g ph ải v iệc x ảy r a bên n g oà i, h oặc t r on g t h â n m ạn g , n h ưn g t â m n iệm của m ìn h t h ườn g n ói v ới n ó, á m ch ỉ n ó, k ết qu ả là biến t h à n h m ột loại t iềm t h ức.

Do v ậy , ch ú n g t a có t h ể n ói t iềm t h ức x u ất ph á t t ừ n g h iệp; bởi v ì n ă n g lực của m ột số n g h iệp t r on g qu á k h ứ t ươn g đối m ạn h , ch o n ên cu ộc sốn g h iện t ại ch ú n g t a có t h ể g h i n h ớ m ột số sự v iệc r ất r õ r à n g .

Hơn n ữa , ch ú n g còn để lại ấn t ượn g sâ u sắc t r on g t a , v à t ừ đó h ìn h t h à n h m ột số k h á i n iệm , cu ối cù n g là x u ất h iện m ột số ý t ưởn g , biến t h à n h ý t h ức t iềm ẩn . Mặc dù t iềm t h ức x u ất ph á t t ừ n g h iệp, n h ưn g k h ôn g g iốn g n g h iệp, t iềm t h ức lu ôn ch u y ển độn g t r on g cu ộc sốn g của ch ú n g t a , ch ú n g lu ôn lu ôn t ìm cơ h ội để x u ất h iện ; n h ưn g n g h iệp có lú c ch u y ển độn g , có lú c k h ôn g , cũ n g có n g h ĩa là ch ú n g có t h ể x u ất h iện h oặc k h ôn g t r on g cu ộc sốn g n à y . Kh i ch ú n g t a t ìm h iểu t iềm t h ức v à n g h iệp cà n g n h iều t h ì cơ h ội ph á t sin h v ấn đề sẽ cà n g ít , do ch ú n g t a đã biết đó là g ì.

Điều n à y g iốn g n h ư n g ười sợ m a , m à n g u y ên n h â n sợ m a là đa số

m ọi n g ười k h ôn g biết h ìn h dá n g của m a t h ế n à o, m a ở đâ u , ch o n ên lú c n à o cũ n g n g h i n g ờ m a qu ỉ. T r á i lại, n ếu h ọ biết r õ h ìn h dá n g của m a n h ư t h ế n à o, biết n ó ẩn h iện ở đâ u , ch ắc ch ắn sẽ k h ôn g sợ n ó. T iềm t h ức v à n g h iệp cũ n g n h ư v ậy , n ếu n h ư ch ú n g t a h iểu r õ t iềm t h ức cà n g n h iều t h ì cà n g có lợi ch o ch ú n g t a .

V ì t h ế, cá c n h à t â m lý , bá c sĩ t â m lý t h ườn g k ết h ợp t h ử n g h iệm t iềm t h ức của m ọi n g ười, t h ậm ch í h ọ còn dù n g t h u ật t h ôi m iên để t ìm h iểu , t iềm t h ức r ốt cu ộc là n g h ĩ điều g ì? Mu ốn n ói điều g ì? Ch u ẩn bị

m u ốn là m g ì? Sa u k h i biết được n g u y ên n h â n t h ì n ă n g lực của t iềm t h ức t ừ t ừ m ờ dần , r ồi cu ối cù n g m ất t á c https://thuviensach.vn dụn g .

Ng h iệp của ch ú n g t a g iốn g n h ư r ễ cỏ. Nh ổ cỏ ph ải n h ổ t ận g ốc, n ếu ch ú n g t a ch ỉ cắt cỏ m à k h ôn g n h ổ sạch g ốc t h ì n ó có t h ể m ọc lên , ch ỉ

cần n h ổ t ận g ốc t h ì sẽ diệt được cỏ, v ì k h i r ễ cỏ k h ôn g được h ấp t h ụ ch ất din h dưỡn g t ừ đất , n ước t h ì ch ú n g sẽ dần dần h éo ú a .

Cũ n g n h ư t h ế, dù có n g h iệp x ấu n h ưn g k h ôn g n h ất địn h sẽ là m ch ú n g t a bất a n , g iốn g n h ư r ễ cỏ v ẫn còn , n h ưn g ch ỉ cần k h ôn g ch o ch ú n g có cơ h ội sin h t r ưởn g , t ự n h iên n g h iệp lực cũ n g sẽ t iêu m ất .

Ng ười bìn h t h ườn g ch ú n g t a g ặp v iệc bất a n , t u y ch ú n g t a cũ n g k h ẳn g địn h t á c dụn g của v iệc điều t r ị t â m lý , n h ưn g t h eo Ph ật ph á p là sửa đổi t ận n g u ồn g ốc t h ì m ới t r ừ t ận g ốc r ễ. Ch o n ên , ch ú n g t a đem Ph ật ph á p để g iải qu y ết t in h t h ần ph iền n ã o sẽ t ốt h ơn v iệc ph â n t ích t â m lý , h oặc t h ôi m iên .

AN TÂM NHƯ THẾ NÀO?

T r on g T h iền t ôn g có m ột câ u ch u y ện đối t h oại g iữa T ổ Bồ Đề Đạt Ma v à đệ t ử t h iền sư Hu ệ Kh ả. T h iền sư Hu ệ Kh ả cảm t h ấy t r on g t â m có r ất n h iều v ấn đề, n ên m u ốn T ổ g iú p đỡ m ìn h a n t â m . V ì t h ế, T ổ h ỏi T h iền sư: “ T â m con ở đâ u ? Con h ã y đem t â m bất a n r a ch o t h ầy x em t h ử!” . Kết qu ả, T h iền sư k h ôn g t ìm được t â m m ìn h . Lú c đó, T ổ Bồ Đề Đạt Ma bảo: “ T h ầy đã a n t â m ch o con r ồi” .

Ng u y ên n h â n n ội t â m con n g ười bất a n , r ốt cu ộc là k h ôn g ph ải ở

bên n g oà i m à do t â m g a n h t ỵ, t â m lo lắn g , t â m sâ n h ận , t â m t ức g iận , t â m t h a m … g â y m â u t h u ẫn x u n g đột . Sự x u n g đột n à y ba o g ồm g iữa m ìn h v ới m ìn h , h oặc m ìn h v ới n g ười k h á c, có t h ể là t h ật m à cũ n g có t h ể là t ưởn g t ưởn g .

Nh ư t â m g a n h t ỵ, có lú c ch ú n g t a n h ìn t h ấy n g ười k h á c t h à n h côn g , t r on g t â m r ất k h ó ch ịu . Đú n g r a , n g ười k h á c t h ể h iện sự t h à n h côn g , ch ú n g t a ph ải v u i m ừn g , k h en n g ợi, ch ia v u i cù n g h ọ; v ả lại, sự

t h à n h côn g của h ọ là m ch o ch ú n g t a được t h ơm lâ y , t h ậm ch í có cơ h ội h ọc t h eo. T h a y v ì g a n h t ỵ v ới n g ười k h á c, ch i bằn g t ìm h iểu n g u y ên n à o h ọ có t h ể t h à n h côn g ; đồn g t h ời, h ã https://thuviensach.vn y x em x ét lại m ìn h là m t h ế

n à o m ới có t h ể t à i g iỏi g iốn g n h ư h ọ. Nh ưn g có lú c n g ười k h á c là m được

m à ch ú n g t a cố g ắn g h ết sức m ìn h v ẫn k h ôn g là m được; lú c đó, ch ú n g t a h ã y n g h ĩ lại n h â n du y ên , ph ước bá o của m ìn h ch ưa đủ, cần ph ải n ỗ

lực t h êm . Sa u đó, cố g ắn g v u n t r ồn g n h â n du y ên , ph ước đức t h ì t ất n h iên sẽ t h à n h t ựu .

Sở dĩ, n g ười k h á c được t h à n h côn g là v ì h ọ ph ải t r ải qu a n ỗ lực v ất v ả; ch o dù t r on g đời n à y h ọ k h ôn g cực n h ọc, n h ưn g đời qu á k h ứ h ọ

cũ n g t ừn g t ích lũ y . Có n g ười n h ìn t h ấy n g ười k h á c g ià u sa n g , có địa v ị

da n h v ọn g cảm t h ấy k h ôn g k h â m ph ục, ch o r ằn g m ìn h su ốt đời là m lụn g cực k h ổ m à v ẫn t h iếu t r ước h ụt sa u , cũ n g k h ôn g có h ạn h ph ú c.

Lú c đó, ch ú n g t a h ã y n g h ĩ lại, n g ười k h á c được g ià u sa n g , h ạn h ph ú c là k ết qu ả t ừ đời qu á k h ứ đã n ỗ lực t u t ập, ch ú n g t a k h ôn g n g ưỡn g m ộ

h ọ, cũ n g k h ôn g n ên g a n h t ỵ.

Ng oà i r a , t â m t h a m cũ n g là n g u y ên n h â n là m ch o t â m con n g ười bất a n , n g ười sốn g biết đủ k h ôn g g ọi t h a m , n g ười k h ôn g biết đủ lu ôn t ìm cầu g ọi là t h a m . Ng ười t h a m k h ôn g biết ch á n là điều r ất đa u k h ổ, t h ật r a n g ười biết đủ t ất sẽ được đầy đủ. Ch ú n g t a k h ôn g cần su y n g h ĩ t ìm m ọi cá ch để đi t r a n h g ià n h v ới n g ười k h á c, ch ỉ cần n ỗ lực là m v iệc t h ì t ất n h iên sẽ được đơm h oa k ết t r á i. Nếu n h ư t h à n h qu ả ch ưa x u ất h iện là ch ứn g t ỏ n h â n du y ên ch ưa t h à n h t h ục, ch ú n g t a cũ n g k h ôn g n ên bu ồn v ì v iệc n à y . Nếu su y n g h ĩ n h ư t h ế sẽ t iêu t r ừ n h â n t h a m sin h r a đa u k h ổ.

T r ên t h ực t ế, t â m bất a n ch ủ y ếu là t ự m ìn h là m k h ổ m ìn h , t ự

ch u ốc ph iền n ã o. Kh i ch ú n g t a cảm t h ấy bất a n , t r ước ph ải h iểu r õ v ì sa o m ìn h bất a n ? Sa u k h i t ìm h iểu n g u y ên n h â n t h ì t h ấy r ất n h iều ph iền n ã o m à ch ú n g t a cũ n g k h ôn g cần bận t â m . Nh ư ch ú n g t a đi t h i, sa u k h i t h i x on g , có n g ười h à n g n g à y t r ôn g ch ờ k ết qu ả, t r on g t â m lú c n à o cũ n g h ồi h ộp lo lắn g , k h ôn g biết m ìn h có t h i đậu k h ôn g ? T h i đậu r ồi h ọc ở đâ u ? Nếu n h ư lú c đó ch ú n g t a su y n g h ĩ: “ Dù sa o m ìn h cũ n g đã t h i x on g , có lo lắn g n h ư t h ế cũ n g ch ẳn g g iải qu y ết được g ì; còn sa u k h i đậu h ọc ở đâ u , đến lú c đó sẽ t ín h , h iện t ại có lo lắn g cũ n g v ô ích , cần g ì t ự m ìn h ch u ốc lấy ph iền n ã o?” . Nếu n g h ĩ n h ư t h ế t h ì t â m a n liền , cảm t h ấy m ìn h su y n g h ĩ lu n g t u n g t h ật v ô du y ên .

https://thuviensach.vn

Ch o n ên , k h i t â m ch ú n g t a bất a n t h ì h ã y n g h ĩ lại, t ự h ỏi m ìn h

n g u y ên n h â n bất a n là g ì? Do m ìn h su y n g h ĩ qu á n h iều , t h ực r a ch ẳn g có v iệc g ì đá n g là m ch o ch ú n g t a ph iền n ã o v à bu ồn r ầu . Kh i ph ản t ỉn h n h ư t h ế t h ì t â m ch ú n g t a sẽ a n ổn .

Ng oà i r a , k h i bất a n , cũ n g có t h ể n iệm da n h h iệu Ph ật A Di Đà , h a y Bồ-t á t Qu á n T h ế Â m . Nếu ch u y ên t â m n iệm Ph ật , sẽ k h ôn g còn n g h ĩ n h ữn g v ấn đề ph iền n ã o, t ất n h iên t ừ t ừ t â m sẽ a n lạc.

PHIỀN NÃO VÀ TẬT XẤU

Con n g ười đều có ph iền n ã o, k h i ch ú n g t r ở t h à n h t h ói qu en t h ì cảm g iá c của ph iền n ã o dần k h ôn g t ồn t ại, ch ỉ còn lưu lại h iện t ượn g ph iền n ã o, đó cũ n g là t h ói qu en x ấu . Nh ư n g ười x em t r ọn g đồn g t iền g iốn g n h ư t h â n m ạn g , n h ìn t h ấy t iền n h ư đói k h á t , v ừa t h ấy t iền liền m u ốn ch iếm v ề m ìn h ; cảm g iá c đói k h á t n à y là ph iền n ã o. Nếu n h ư

m ột n g ười t h ườn g có cảm g iá c đói k h á t n h ư t h ế, v ừa t h ấy t iền t h ì m u ốn lấy n g a y , h oà n t oà n k h ôn g su y x ét có n ên lấy h a y k h ôn g ; lú c đó, h ọ

t r ở t h à n h t ật x ấu t h a m m à k h ôn g ph ải là ph iền n ã o t h a m . Ch o n ên , t ật x ấu v à ph iền n ã o r ất k h á c n h a u .

Ch ẳn g n h ữn g ph iền n ã o là m t ổn h ại m ìn h m à có lú c là m t ổn t h ươn g n g ười k h á c. Nếu k h i ph iền n ã o sin h k h ởi, ch ưa biểu h iện r a n g oà i có lẽ n g ười k h á c ch ưa bị t ổn t h ươn g , n h ưn g lại h ại m ìn h , là m ch o m ìn h r ất đa u k h ổ. Giốn g n h ư ch à n g t r a i y êu t h ầm t r ộm n h ớ đến cô g á i, t â m t r í t h ườn g t h ích n g h ĩ v ề cô t a , n h ưn g cô t a v ốn k h ôn g h ề h a y biết g ì, còn ch à n g t r a i t h ì bu ồn k h ổ; m ặc dù , a n h t a ch ưa là m t ổn t h ươn g đến n g ười k h á c, n h ưn g t ự là m h ại m ìn h . Giả sử cô g á i k ia k h ôn g t h ươn g a n h t a , n h ưn g a n h t a t h eo đu ổi m ã i cũ n g là m ch o cô t a bực m ìn h k h ó ch ịu , ản h h ưởn g đến n g ười k h á c n h ư t h ế, là m ch o n g ười k h á c bị t ổn t h ươn g , cũ n g là đem ph iền n ã o ch o n g ười k h á c.

Nh ưn g t ật x ấu t h ườn g n u ôi dưỡn g h ìn h t h à n h t r on g bất g iá c, t ự

m ìn h v ô t ìn h là m t ổn t h ươn g n g ười k h á c cũ n g k h ôn g biết đó là ph iền n ã o. Nh ư có n g ười k h i ă n cơm v ới n g ười k h á c, a n h t a có t h ói qu en h a y n h ìn v à o ch én của h ọ ă n n h ữn g m ón g ì,https://thuviensach.vn n g ười k h á c n h ìn t h ấy r ất k h ó

ch ịu . Có n g ười k h ôn g để ý đến t h á i độ của n g ười k h á c, k h i h o k h ôn g ch e

m iện g lại, t h ậm ch í v ừa n ói ch u y ện v ới n g ười, v ừa h o; a n h t a k h ôn g h ề

biết h à n h độn g n h ư v ậy là m ch o n g ười cảm t h ấy bực bội. Bởi v ì, a n h t a v ô ý n ên k h ôn g h ề biết n g ười k h á c bực bội, n h ưn g sự v ô ý của a n h t a là m n g ười k h á c bực m ìn h , t h ói qu en v ô ý k ỳ lạ n à y k h iến ch o n g ười k h á c ch á n g h ét , đó là t ật x ấu .

Ng ười bị t ật x ấu n ặn g t h ườn g là m ch o n g ười k h á c ch á n g h ét ; n h ưn g có n h ữn g t ật x ấu lại là m ch o n g ười t a t h ấy dễ t h ươn g . Nh ư n g à i Da la i La m a k h i đi h oằn g ph á p cá c n ơi, ở ch ốn đôn g n g ười n g à i t h ườn g v ừa n ói, v ừa k éo y ph ục, h oặc đưa t a y sờ lên m ũ i, r ất n h iều h à n h độn g n h ỏ n h ặt k h á c. Ng à i k h ôn g để ý t h á i độ của m ọi n g ười n h ư t h ế n à o, n h ưn g v ì n g à i là Da la i La m a biểu h iện n h ư t h ế lại là m ch o m ọi n g ười t h ấy dễ t h ươn g .

Có m ột lần , ch ú n g t ôi g iản g ph á p t ại n h à k ỷ n iệm của ch ủ t ịch ở

Đà i Bắc; bởi v ì ch ú n g t ôi m ặc n h iều y ph ục n ên t h ấy r ất n ón g n ực.

Ng a y lú c đó, ch ú n g t ôi k h ôn g để ý t h á i độ của n g ười k h á c n h ư t h ế n à o, liền n ói: “ X in lỗi! Ch ú n g t ôi n ón g qu á !” . Sa u đó, ch ú n g t ôi g iải y r a , t h ín h ch ú n g ở h ội t r ườn g cảm t h ấy v ị h oà t h ượn g n à y t h ật t ự t ại v à g ần g ũ i. Mặc dù ch ú n g t ôi k h ôn g t ự n h iên g iốn g n g à i Da la i La m a , n h ưn g k h i bị n g ứa ch ú n g t a cũ n g k h ôn g cần t h iết r á n g ch ịu đựn g k h ôn g g ã i.

Kh i ch ú n g t a bị n g ứa t ất n h iên ph ải g ã i, n g ồi lâ u cũ n g có t h ể cử độn g , k h ôn g cần ph ải qu á n g h iêm t r a n g ; bởi v ì n h ư t h ế cũ n g là m ột loại đa u k h ổ.

Là m n g ười a i cũ n g có biểu h iện t ật x ấu , có n g ười biểu h iện r ất dễ

t h ươn g , n h ưn g có n g ười biểu h iện là m ch o m ọi n g ười ch á n g h ét . V ì t h ế

ph ải ch ú ý đến m ìn h ở t r ườn g h ợp đó t h ế n à o, t h â n ph ận của m ìn h là g ì, n h ất địn h k h ôn g n ên t h eo sự t h oải m á i của m ìn h là m ch o n g ười k h á c k h ó ch ịu . Bằn g k h ôn g t ự m ìn h k h ôn g có ph iền n ã o, lại g â y ph iền n ã o ch o n g ười k h á c.

ĐIỀU HÒA CẢM TÍNH VÀ LÝ TÍNH

T h eo cá ch n h ìn ch u n g , con n g ười https://thuviensach.vn có t h ể ch ia t h à n h h a i h ạn g :

1 . Ng ười sốn g t h eo cảm t ín h .

2 . Ng ười sốn g t h eo lý t ín h .

Ng ười sốn g t h eo cảm t ín h cố ch ấp là k h ôn g có lý t r í, cố t ìn h g â y ch u y ện . Ng ười sốn g t h eo lý t ín h là có lý t r í v à t r í t u ệ. Ch o n ên , đa số

m ọi n g ười đều đồn g ý t iếp n h ận n g ười lý t ín h , còn đối v ới n g ười cảm t ín h t h ì k h ôn g dá m t iếp x ú c g ần g ũ i.

T r ên t h ực t ế, ch ưa ch ắc đú n g h oà n t oà n , có lú c n g ười cảm t ín h dễ

sốn g ch u n g v ới m ọi n g ười h ơn . Nh ưn g n g ười qu á lý t ín h t h ườn g t ỏ t h á i độ lạn h lù n g bà n g qu a n . Ch ú n g t ôi có m ột đệ t ử sốn g r ất lý t r í, là m v iệc g ì cũ n g đâ u r a đấy , k h ôn g ch o ph ép m ìn h v à n g ười k h á c là m v iệc sa i lầm , ch o n ên g â y á p lực r ất n ặn g n ề v ới n h ữn g n g ười cộn g sự cù n g a n h t a . Mặc dù a n h t a là m v iệc r ất n g h iêm t ú c, n h ưn g qu a n h ệ v ới m ọi n g ười k h ôn g t ốt ; bởi v ì a i cũ n g đều sợ a n h t a . Cảm t ín h của con n g ười k h ôn g g iốn g n h a u ở m ỗi t h ời điểm , t u y có lú c là m v iệc t h iếu t ập t r u n g , n h ưn g h ọ biết lo lắn g , biết đồn g t ìn h , t h ôn g cảm v à ba o du n g ch o n g ười k h á c.

Nh ưn g cảm t ín h qu á cũ n g k h ôn g t ốt , n ếu n h ư t ìn h cảm qu á ướt á t , r ất có t h ể biểu h iện t ìn h cảm sa i lầm đưa đến n h iều ph iền n ã o. Nếu n h ư

bạn k h ôn g ch ă m sóc, qu a n t â m n g ười k h á c t h ì cũ n g k h ôn g được. V ì t h ế, bà y t ỏ t ìn h cảm ph ải t h ích h ợp, k h ôn g n ên để đối ph ươn g ch ịu á p lực qu á m ức; h oặc là m ch o đối ph ươn g qu en sự ch ă m sóc của bạn m à ỷ

v à o bạn , cu ối cù n g bạn m u ốn t h oá t r a cũ n g r ất k h ó. Ý địn h của bạn ch ỉ

qu a n t â m v à ch ă m sóc bìn h t h ườn g , k ết qu ả lại t ạo t h à n h sự ỷ lại của đối ph ươn g ; k ết qu ả n h ư v ậy là m ch o cả h a i đều đa u k h ổ.

Kỳ t h ật , lý t ín h k h ôn g h ẳn là k h ôn g t ốt , n g ười sốn g lý t ín h t h ì đối n h â n x ử t h ế v à t ất cả m ọi v iệc đều t h eo qu y củ, k h ôn g có t h a y đổi v à lin h độn g , g iốn g n h ư m á y m óc, m ỗi cá i đin h , con ốc đều t h eo v ị t r í cố

địn h , k h ôn g t h ể t h a y đổi. Nếu n h ư con n g ười g iốn g n h ư m á y m óc t h ì cu ộc sốn g có g ì là t h ú v ị? Qu a n h ệ g iữa n g ười v ới n g ười v ốn ản h h ưởn g lẫn n h a u , k h ôn g t h ể k h ôn g t h a y đổi. Do đó, cảm t ín h v à lý t ín h ph ải ph ối h ợp v ới n h a u , n g ười cảm t ín h cần có lý t ín h để t r ợ g iú p, n g ười lý t ín h cần ph ải có cảm t ín h để du n g h òa ; https://thuviensach.vn n h ư t h ế, m ới là n g ười t h ực h à n h

Bồ-t á t .

Cảm t ín h t h ật sự là loại cảm t ín h t h a n h t ịn h , n ó là t ìn h cảm sa u k h i đã t ịn h h óa , cũ n g ch ín h là t ừ bi của Bồ-t á t . Nh ưn g lý t ín h là da n h t ừ k h á c của t r í t u ệ, n h ưn g t r í t u ệ k h ôn g g iốn g v ới lý t ín h . Lý t ín h k h ôn g x ử lý sự v iệc được, n h ưn g t r í t u ệ t h ì có t h ể là m t h ích h ợp v ới đối ph ươn g m à điều ch ỉn h , t r on g qú a t r ìn h t ự m ìn h điều ch ỉn h k h ôn g t h ích h ợp t h ì coi n h ư t h ất bại, sin h r a ph iền n ã o. Nh ư t h ế, ch ú n g t a có t h ể sốn g ch u n g v ới n g ười có n h iều ph iền n ã o, n h ưn g bản t h â n m ìn h lại k h ôn g bị ản h h ưởn g , m ới là n g ười có t r í t u ệ.

Nếu n g ười ch ỉ có cảm t ín h t h ì dễ bị t ìn h cảm t r ói bu ộc; còn n g ười ch ỉ có lý t ín h t h ì sẽ biến t h à n h qu á ch u ẩn m ực, n h ư là m á y m óc. X ã h ội h ỗn loạn v à bất h oà , ch o đến h iện t ại con n g ười có r ất n h iều v ấn đề, ph ần đôn g là v ì k h ôn g biết ứn g dụn g cảm t ín h v à lý t ín h đú n g m ức, k h i cảm t h ấy đa u 3 6 k h ổ m ới là m ch o m ột số n g ười t ự ch o là cảm t ín h .

Kh i t ự n h ận lý t ín h k h ôn g dễ g ì được m ọi n g ười t iếp n h ận , x ã h ội cũ n g do đâ y m à k h ôn g được y ên ổn . Ch ỉ có điều h òa cảm t ín h v à lý t ín h m ới t h ật sự là n g ười có t r í t u ệ đem đến t ừ bi v à á n h sá n g ch o n h â n g ia n được h ạn h ph ú c.

https://thuviensach.vn

Bài thứ hai: THAM

Kh i ước m u ốn v ượt qu á n h u cầu là t h a m . Nếu cu ộc sốn g biết đủ, ít h a m m u ốn , t â m k h ôn g ch ạy t h eo v ật dụn g t h ì sẽ được a n lạc.

https://thuviensach.vn

THẾ NÀO LÀ TÂM THAM?

T r on g k in h Ph ật n ói t h a m có r ất n h iều loại k h á c n h a u n h ư t h a m g ọi là dục, cũ n g là ý n g h ĩa ước v ọn g , t ìm cầu , k h a o k h á t . Rốt cu ộc con n g ười m on g m u ốn cá i g ì? Kh á t k h a o m on g cầu điều g ì? Nh u cầu của con n g ười k h ôn g n g oà i t h a m n ă m dục là : sắc, t h a n h , h ươn g , v ị, x ú c.

Mắt t h a m t h ấy đẹp, t a i t h a m n g h e t iến g h a y , m ũ i t h a m n g ửi m ù i t h ơm , lưỡi t h a m t h ích v ị n g on , t h â n t h a m x ú c ch ạm v ật m ềm m ại.

T óm lại, h ễ t h ích là t h a m .

Nh ưn g con n g ười v ốn k h ôn g t h ể k h ôn g ă n u ốn g , k h ôn g n g ủ n g h ỉ, m ắt k h ôn g t h ể k h ôn g n h ìn , t a i k h ôn g t h ể k h ôn g n g h e; ch o n ên t h a m là k h i ch ú n g t a đòi h ỏi qu á m ức. Ch ú n g t ôi t h ườn g n ói v ới cá c đệ t ử:

“ Có được n h ữn g t h ứ cần dù n g k h ôn g ph ải là t h a m , k h ôn g cần m à m u ốn có t h êm , đó là t h a m ” . T r ên t h ực t ế, ch ú n g t a cần k h ôn g n h iều , n h ư

ch ú n g t a n g ủ ch ỉ cần m ột cá i g iườn g , ă n cơm ch ỉ cần ă n n o… n h ưn g m ọi n g ười v ẫn m u ốn m ưu cầu được n h iều t h ứ. V ì sa o con n g ười t h a m k h ôn g biết ch á n ?

T â m lý con n g ười là m ã i m ã i ch ạy t h eo h a m m u ốn của m ìn h , n h ưn g n h ữn g t h ứ m à con n g ười m on g m u ốn t h a m đắm t h ì k h ôn g t h ể

g iữ g ìn lâ u dà i, n ên k h i được n ó r ồi, lại bắt đầu lo sợ m ất đi. Ch ú n g t ôi lấy t iền là m v í dụ, ch i ph í sin h h oạt h à n g n g à y của ch ú n g t a k h ôn g n h iều , n h ưn g a i cũ n g m u ốn t iền t h u v à o m à k h ôn g a i m u ốn ch i r a , ch o n ên m on g m u ốn g om g óp của cải cà n g n h iều , để ph òn g cần đến bất cứ lú c n à o, k ết qu ả t r ở t h à n h lòn g t h a m k h ôn g đá y .

Lòn g t h a m của con n g ười g iốn g n h ư con k h ỉ t r èo lên câ y h á i t r á i đà o n on , n ó t h ấy n h ữn g t r á i đà o că n g t r òn , n ặn g t r ũ i t r ên câ y n ên m u ốn h á i, t r á i n à o n ó cũ n g m u ốn ă n ; k ết qu ả, n ó h á i cầm t r on g t a y k h ôn g h ết , lại k ẹp dưới h a i bên n á ch ; h á i đến t r á i cu ối cù n g , ch ẳn g ă n được t r á i n à o m à còn m ệt đứt h ơi. Con n g ười t h ườn g cũ n g n h ư v ậy , bị

lòn g t h a m lôi k éo m à ch u ốc n h iều ph iền n ã o v à m ệt m ỏi.

T ục n g ữ n ói: “ Ng ười ch ết v ì t iền t à i, ch im ch ết v ì m iến g ă n ” . T h ật r a , con n g ười k h ôn g ch ỉ t h a m đắm t iền t à i m à còn t ìm cầu , g ià n h g iật đủ t h ứ, g iữa n g ười v ới n g ười ch à đạp, t r a n h cã i n h a u cũ n g v ì lòn g t h a m . V ì t h ế, lòn g t h a m ch ẳn g n h ữn g l https://thuviensach.vn à m ch o m ìn h bất a n m à còn

g â y t a i h ọa ch o x ã h ội.

X ưa n a y , n h u cầu của con n g ười đều g iốn g n h a u là cơm ă n , á o m ặc, n h à ở, đi lại. Nếu n h ư n g ười n à o, n g oà i lo n h u cầu ch o m ìn h , lại còn lo ch o đời sốn g của m ọi n g ười t h ì k h ôn g g ọi là t h a m , n h ư ch ú n g t a m on g m u ốn ch o m ọi n g ười đầy đủ cơm ă n , á o m ặc, có x e đi lại, có n h à ở, còn là m ph ước g iú p m ọi n g ười t r on g x ã h ội t h ì k h ôn g g ọi là t h a m .

Do đó, n g oà i n h ữn g t h ứ m ìn h cần , ch ú n g t a k h ôn g n ên t h a m . Biết đủ t h ì dừn g m ới là t r í t u ệ, ph ươn g t h ức đơn g iản n h ất ch ín h là t h ườn g ch ú ý đến k h ởi t â m độn g n iệm , biết được m ìn h đa n g sốn g ch o m ìn h h a y ch o n g ười k h á c.

VÌ SAO TÂM THAM?

Ch ỉ cần có t â m t h a m cũ n g là t â m t h á i k h ôn g t ốt , v ì v ới m ỗi v ật dụn g bạn lại có t â m t h a m k h á c n h a u . Ch o dù , bạn t h a m v ật g ì cũ n g là t ìm cầu qu á m ức dù ch o m ức độ t h a m la m m ỗi n g ười là k h á c n h a u .

Có m ột v ị t r ụ t r ì m ới n h ận ch ù a ch ưa được ba o lâ u , t h ầy n ói v ới t ôi: “ T ừ k h i con là m t r ụ t r ì đến n a y , dườn g n h ư lòn g t h a m n g à y cà n g n h iều , n h ưn g con k h ôn g t h ể bỏ ý m u ốn là m t r ụ t r ì. T r ước đâ y , con m on g m u ốn có n h iều Ph ật t ử, m u ốn có n h iều t iền v à n h iều đệ t ử; lại còn m u ốn x â y ch ù a t o, có n h iều ph òn g v à m on g côn g v iệc h oằn g ph á p n g à y cà n g ph á t t r iển r ộn g r ã i” . T h ầy cảm t h ấy sa u k h i n h ận ch ức t r ụ

t r ì, su ốt n g à y t r on g đầu lu ôn su y n g h ĩ ph ải là m t h ế n à o n g à y cà n g n h iều h ơn ; điều n à y là m ch o t h ầy r ất m ệt m ỏi. Ch ú n g t a đủ t h ấy t h a m đú n g là că n bản của ph iền n ã o.

Sa u đó, t ôi h ỏi lại: “ T h ầy dự t ín h , m on g đợi n h ữn g điều đó là v ì m ìn h ph ải k h ôn g ? T h ầy m u ốn là m t r ụ t r ì n h ất địn h ph ải là m ch o m ọi n g ười ca n g ợi ch ứ g ì? T h ầy m u ốn có n h iều Ph ật t ử k h â m ph ục t h ầy n h ư

v ậy , ch ù a lớn n h ư t h ế, h ọ ch o r ằn g t h ầy t à i g iỏi h ơn bất cứ v ị n à o, v iệc g ì t h ầy cũ n g là m được ph ải k h ôn g ? Nếu t h ầy có ý n g h ĩ đú n g n h ư t h ế là t h a m . Còn n h ư t h ầy lo ch o Ph ật g iá o, ch o ch ù a , ch o ch ú n g t ă n g t h ì k h ôn g ph ải t h a m ” .

https://thuviensach.vn

V ị t r ụ t r ì n à y v ì h oằn g dươn g Ph ật ph á p, cần có m ột đạo t r à n g để

t h u y ết ph á p, n ơi t u t ập ch o n h iều n g ười được n g h e g iản g Ph ật ph á p, ch o n ên m u ốn x â y g iản g đườn g r ộn g m ột t í, v à x â y n h iều ph òn g ch o ch ú n g t ă n g . V ì là m lợi ích ch o ch ú n g sin h được t h ấm n h u ần Ph ật ph á p, có n ơi bố t h í cú n g dườn g , v u n t r ồn g r u ộn g ph ước; ch o n ên t r on g ch ù a cần ph ải có sự đón g g óp của m ọi n g ười, đem t ịn h t à i t ịn h v ật là m lợi ích ch o ch ú n g sin h . Nh ữn g n h u cầu n à y đều v ì ch ú n g sin h v à x ã h ội, v ì t r u y ền bá Ph ật ph á p, ch o n ên k h ôn g ph ải t h a m .

Nếu n h ư h a m m u ốn ch o bản t h â n m ìn h , k h ôn g v ì n g ười k h á c, đó là t h a m . Ng ười m u ốn lợi ích ch o m ìn h , k h i t h à n h côn g t h ì k iêu că n g n g ạo m ạn , cảm t h ấy m ìn h qu á t à i g iỏi, dườn g n h ư t ất cả m ọi v iệc đều là côn g la o của m ìn h ; lú c t h ất bại t h ì cảm t h ấy ch á n n ản , sợ m ọi n g ười x em t h ườn g . Ng ười su y h ơn t ín h t h iệt n h ư t h ế t h ì sốn g t r on g ph iền n ã o. T r á i lại, n ếu h ọ biết ch u y ển ý n g h ĩ, biết m ìn h n ỗ lực là v ì Ph ật ph á p, ph ục v ụ ch o ch ú n g sin h ; đâ y là n g ười có t r í t u ệ.

Nếu n h ư bạn n g h ĩ đú n g n h ư v ậy t h ì k h ôn g còn ph iền n ã o. Đối v ới m ọi n g ười cũ n g n h ư v ậy , ph ản ứn g của h ọ cũ n g sẽ t h eo ý địn h v à độn g cơ của bạn m à t h a y đổi. T r on g x ã h ội n g à y n a y , có n h ữn g n g ười là m t ừ

t h iện v ì lòn g t ư lợi, là m ch o m ọi n g ười h iểu lầm h ọ là n g ười có t â m t ừ

bi, là m v iệc côn g đức, n g ười t à i g iỏi. Nh ưn g h ạn g n g ười n à y cu ối cù n g cũ n g bị v ạch t r ần bộ m ặt đạo đức g iả.

Ch o dù h ọ đón g k ịch r ất h a y , k h iến ch o m ọi n g ười h iểu lầm h ọ là n g ười t ốt , r ốt cu ộc v ẫn là t r ò lừa bịp; đã lừa bịp n g ười cũ n g là ph iền n ã o, h ọ có lừa dối m ọi n g ười su ốt đời, n h ưn g lươn g t â m h ọ k h ôn g t h ể a n lạc. V ì t h ế, n g ười có t r í t u ệ t u y ệt đối k h ôn g được dối m ìn h , lừa n g ười.

CHUYỂN TÂM THAM THÀNH TÂM

NGUYỆN

Ph ật ph á p n ói t h a m là g ốc k h ổ, ch ú n g t a m u ốn g iải qu y ết v ấn đề

k h ổ t h ì t r ước t iên ph ải bắt đầu t ừ “ biết t h a m ” . Nh u cầu của con n g ười có h a i:

https://thuviensach.vn

1 . Nh u cầu .

2 . Ước m u ốn .

Hễ k h i ước m u ốn qu á m ức n h u cầu của m ìn h t h ì g ọi là “ t h a m ” .

Nh ưn g m ọi n g ười t h ườn g k h ôn g biết m ìn h cần ba o n h iêu , v à cũ n g k h ó ph â n biệt được sự sa i k h á c g iữa n h u cầu v à ước m u ốn r õ r à n g n ên lu ôn cảm t h ấy t h iếu .

T h ật r a , k h ôn g k h ó để ph â n biệt n h u cầu v à ước m u ốn . Kh á t t h ì u ốn g n ước; đâ y là “ n h u cầu ” . Nh ưn g u ốn g g iải k h á t ch ỉ cần ch ú n g t a u ốn g m ột ly t h ì đủ, n ếu n h ư đề ph òn g cần đến bất cứ lú c n à o, ước m u ốn cất t r ữ h a i, ba ly t h ì t â m lý n à y g iốn g n h ư n u ôi con để cậy v ề g ià , t ích lú a ph òn g k h i đói; đâ y ch ín h là t h a m . V ấn đề h iện t ại ph ải g iải qu y ết t r ước ch ín h là n h u cầu . Còn sa u n à y cần cá i g ì? Có ph ải n h u cầu m ìn h cần n h iều n h ư t h ế k h ôn g ? V ì k h ôn g có cá ch g ì m à đoá n t r ước m ọi v iệc, ch o n ên k h ôn g cần su y n g h ĩ.

Con n g ười ă n u ốn g t h iếu t h ốn t h ì k h ôn g t h ể du y t r ì t h â n m ạn g .

Na m n ữ k h ôn g g ia o h ợp t h ì k h ôn g du y t r ì được n òi g iốn g v ì k h ôn g sin h được t h â n m ạn g . Ng ười T r u n g Qu ốc n ói: “ T h ích ă n là bản t ín h con n g ười” . Ch ú n g t a có t h ể t h ấy ch u y ện ă n u ốn g , qu a n h ệ n a m n ữ là ch u y ện t h ườn g t ìn h của con n g ười, có t h ể bị ch o là n g u y ên n h â n v iệc x ấu là do con n g ười t ìm cầu qu á m ức, đắm ch ìm t r on g v ật ch ất n ên k h ôn g có cá ch n à o t ự cứu m ìn h , g iốn g n h ư đa m m ê ch u y ện t ìn h cảm , h oặc t h ích ă n ch ơi t r á c t á n g ; n h ữn g điều n à y đều v ì t h a m m à t ự m ìn h ch u ốc lấy ph iền n ã o, cũ n g ch ín h là n ói: “ Ng ười ch ết v ì t iền t à i, ch im ch ết v ì m iến g ă n ” . T ất n h iên , n ếu n h ư ch ú n g t a có sở t h ích t h ật sự, v à n ă n g lực của m ìn h có t h ể đạt đến m ục t iêu n h ư t h ế t h ì k h ôn g h ề g ì.

Nh ưn g n ếu ch ú n g t a h a m g á n h v á c côn g v iệc qu á sức m ìn h sẽ ch u ốc lấy r ất n h iều ph iền ph ức.

Ng oà i n h u cầu cơ bản sin h t ồn , con n g ười còn t h ích n g ắm ph on g cản h đẹp, n g h e â m n h ạc h a y ; n ói ch u n g , m on g m u ốn t h ấy n h iều , n g h e n h iều của con n g ười cũ n g là ch u y ện t h ườn g t ìn h . Ch o n ên con n g ười t h ưởn g t h ức cản h đẹp v à â m n h ạc là ph ản ứn g bản n ă n g , k h ôn g cần t r ốn t r á n h n ó. Hoa lá , câ y cản h t r o https://thuviensach.vn n g côn g v iên để ch o m ọi n g ười

t h ưởn g t h ức n g ắm n h ìn , cứ để n ó t ự n h iên h iện r a t r ước m ắt , ch ỉ cần

ch ú n g t a ch iêm n g ưỡn g t h ưởn g t h ức cản h đẹp. Còn v ề â m n h ạc, n ếu n h ư ch ú n g t a n g h e n h ữn g bản n h ạc m ìn h ưa t h ích t h ì t ất n h iên ch ă m ch ú lắn g n g h e t h ích t h ú ; đâ y cũ n g là m ột cá ch h ưởn g t h ụ.

Nh ưn g n ếu ch ú n g t a t h ấy h oa đẹp, liền k h ởi t â m m u ốn bẻ h oa đem v ề n h à ; đó là t h a m . Â m n h ạc cũ n g n h ư v ậy , n ếu n g h e n h ạc m à sa y đắm qu ên m ìn h , bỏ côn g ă n v iệc là m m à đắm ch ìm t r on g đó; h oặc n g h e bản n h ạc h a y m à sa y m ê v à o â m n h ạc, cà n g t h ưởn g t h ức cà n g ch ìm đắm , n h u cầu t h ích n g h e n g à y cà n g n h iều , n ên k h ôn g n g ừn g ch ạy t h eo h a m m u ốn , ch iếm h ữu , t h ì đó là t h a m . V ì t h ế, t h eo đu ổi ph ẩm ch ất cu ộc sốn g t ốt đẹp v ốn là t h ườn g t ìn h của con n g ười; n h ưn g n ếu biến t h à n h ch ấp t r ước t h ì sẽ đem đến n h iều ph iền n ã o.

Ha m m u ốn v à y êu t h ươn g v ốn k h ôn g có g ì là x ấu , n h ưn g h a m m u ốn t h ườn g đưa đến lòn g t h a m của m ọi n g ười. Kh i h a m m u ốn , y êu t h ươn g v à t h a m cù n g sin h k h ởi t h ì biến t h à n h ph iền n ã o. Nh ưn g t h a m cũ n g ph ải ph â n biệt m ức độ t ốt x ấu , g iốn g n h ư y êu t h ươn g có t h ể

là m ột sự cốn g h iến , v à h a m m u ốn cũ n g có t h ể là h y v ọn g . Hy v ọn g ch o m ìn h v à k h ắp t h ế g iới n g à y cà n g t ốt đẹp h ơn , t iến bộ v ă n m in h h ơn . Đâ y ch ín h là ch u y ển t h a m á i v à t h a m dục t h à n h t â m n g u y ện , ch u y ển t h à n h sự m on g đợi. Do đó, t h a m á i v à t h a m dục cũ n g có t h ể

ch u y ển đổi ph ươn g h ướn g ph á t t r iển t ốt đẹp, là m v iệc t ích cực cốn g h iến ch o x ã h ội.

DÙNG BỐ THÍ ĐỐI TRỊ TÂM THAM

T â m t h a m t h ườn g đem đến ph iền n ã o ch o ch ú n g t a r ất n h iều .

V ậy ph ải là m t h ế n à o g iú p ch ú n g t a t r ừ t h a m , g iải độc? Dù n g bố t h í để

đối t r ị t h a m là biện ph á p t ốt n h ất . Bố t h í là x ả bớt t iền của , v ật dụn g của m ìn h có để g iú p n g ười k h á c v ượt qu a k h ó k h ă n , t h ậm ch í còn bố t h í t h ời g ia n , t r í t u ệ của m ìn h ; h oặc dù n g cá c t h ứ t à i n g u y ên của m ìn h để

t r ợ g iú p n g ười k h á c. Kh i ch ú n g t a lo ch o n g ười k h á c, m ưu cầu h ạn h ph ú c v à lợi ích ch o n g ười k h á c t h ì t ự m ìn h sẽ n h ận lại được r ất n h iều .

Lấy bản t h â n ch ú n g t ôi là m v í dụ, https://thuviensach.vn ch ú n g t ôi là n g ười x u ất g ia

ch ẳn g có g ì cả, n h ưn g k h i ch ú n g t ôi t h ấy n h iều n g ười sốn g t h iếu t h ốn ,

v ì m u ốn g iú p h ọ cải t h iện đời sốn g , n ên ch ú n g t ôi n g h ĩ cá ch k êu g ọi Ph ật t ử ph á t t â m ; k ết qu ả, n g à y cà n g có r ất n h iều n g ười đồn g t â m n g u y ện đến g óp của cải g iú p đỡ ch ú n g t ôi, t h à n h t ựu n h ờ đôn g n g ười, x â y dựn g được Ph á p Cổ Sơn . Ph á p Cổ Sơn ch ẳn g ph ải t h u ộc v ề ch ú n g t ôi m à t h u ộc n h iều n g ười t r on g x ã h ội.

Nh ờ ch ú n g t ôi k êu g ọi, m ọi n g ười h ưởn g ứn g n g à y cà n g đôn g , t ập h ợp lực lượn g cũ n g r ất r ộn g , n ên là m v iệc n g à y cà n g ph á t t r iển . Điều n à y g iốn g n h ư Lã o T ử n ói: “ Đã v ì n g ười t h ì m ìn h cà n g có, đã ch o n g ười t h ì m ìn h cà n g n h iều h ơn ” . Cũ n g ch ín h là n ói, n ếu ch ú n g t a cà n g ch o t h ì m ìn h cà n g được n h iều , lại k h ôn g cần r a sức m à t ự n h iên n ó đến .

Điều n à y g iốn g n h ư n ước t r on g g iến g , n g ười m ú c dù n g cà n g đôn g t h ì m ạch n ước cà n g ch ảy r a k h ôn g dừn g . Nếu n h ư m ọi n g ười k h ôn g m ú c dù n g t h ì m ạch n ước g iến g m ã i m ã i k h ôn g ch ảy r a ; cũ n g t h ế, n ếu n h ư ch ú n g t a k h ôn g đem của cải m ìn h ch o n g ười k h á c, ch ẳn g n h ữn g của cải k h ôn g có t h êm m à còn bị m ắn g là k ẻ k eo k iệt ; lại còn lo lắn g v ì t iền , ph ải sử dụn g t h ế n à o, k h i sắp ch ết n ên ch o a i….

V ì t h ế, n ếu ch ú n g t a m u ốn bố t h í t h ật sự, ch o dù k h ôn g có v ật g ì cũ n g ch ẳn g sa o; bởi v ì, ch ú n g t a ph á t t â m n g u y ện cố g ắn g là m v iệc h ết sức m ìn h , n h ất địn h sẽ có để bố t h í. Bố t h í ch â n t h ật là ph ụn g sự ch o ch ú n g sin h , t r on g t â m h oà n t oà n k h ôn g m on g cầu được đá p đền , cũ n g k h ôn g có lòn g t h a m ; n h ư t h ế, m ới có t h ể đạt đến cản h g iới t r í t u ệ v iên m ã n , ph ước đức cũ n g v iên m ã n t h ì g iốn g n h ư Đức Ph ật T h ích Ca Mâ u Ni.

DANH LỢI CHỈ LÀ TẠM THỜI

Mục đích con n g ười t h a m ch iếm lấy k h ôn g n g oà i t iền bạc, da n h v ị, n h ưn g n h ữn g t h ứ n à y dù t ìm k iếm cũ n g k h ôn g r a , có lú c k h ôn g m ời m à t ự đến ; ch o n ên qu a n t r ọn g là ph ải có t h á i độ ch ín h x á c đối x ử v ới n ó.

Ch ú n g t ôi lấy t iền dà n h dụm là m v https://thuviensach.vn í dụ, n ếu n h ư ch ú n g t a có k ế

h oạch , m ục t iêu ch ín h đá n g , sa u k h i dà n h dụm được m ột số t iền có t h ể

t h ỉn h m ột bộ “ đại t ạn g k in h ” ; h oặc có t h ể là m qu ỹ h ọc bổn g g iú p đỡ

n h ữn g em n h à n g h èo h iếu h ọc; n h ữn g điều n à y đều có ý địn h r ất t ốt , k h ôn g ph ải t h a m . Nếu n h ư m ục đích t ích t r ữ t iền của là để t h ỏa m ã n h a m m u ốn cá n h â n t h ì đâ y là t h a m .

Nh ư n g ười đầu t ư cổ ph iếu , ch ú n g t a t h ườn g t h ấy có n h ữn g n g ười ch ơi cổ ph iếu bị t á n g ia bại sản . Kỳ t h ật , dù n g cổ ph iếu để là m v iệc ch ín h đá n g t h ì k h ôn g có g ì là k h ôn g t ốt , t r ừ ph i đem cổ ph iếu để đầu cơ

t r ục lợi; đó là ý n g h ĩ t h a m , là ph iền n ã o.

T iền bạc g iốn g n h ư n ước, cần ph ải t h ườn g ch ảy m ã i; k h i n ước ch ảy bất lu ận n ước n h iều cũ n g t ốt m à ít cũ n g được đều v ẫn du y t r ì t r on g m ột ch ỉn h t h ể. V ì t h ế, k h i ch ú n g t a đầu t ư cổ ph iếu , ch ỉ cần n g h ĩ đến số

t iền n à y đặt v à o t r on g cổ ph iếu , có t h ể g iú p ch o n g u ồn k in h t ế x ã h ội được ph á t t r iển ; n h ư v ậy , ch ú n g t a k iếm được t iền cũ n g t ốt , n ếu có bị

t h u a lỗ cũ n g ch ẳn g đa u bu ồn .

Nếu n h ư ch ú n g t a k h ởi lòn g t h a m , m on g m u ốn k iếm được t iền cà n g n h iều cà n g t ốt , n ên k h i đầu t ư ch ú n g t a sẽ đá n h ca n h bạc cu ối cù n g , đem h ết t à i sản để đầu t ư, k ết qu ả cổ ph iếu bị r ớt g iá t h u a sạch , đa u k h ổ cù n g t ột . Ch o n ên , h à n h độn g g iốn g n h a u , n h ưn g qu a n n iệm v à t h á i độ k h á c n h a u , đưa đến k ết qu ả sa i k h á c.

Còn v ề da n h v ị, qu a n t r ọn g n h ất là có t h à n h t ựu t h ực t ế, còn n ếu ch ỉ có h ư da n h t h ì đa u k h ổ v ô cù n g . Da n h v ọn g k h ôn g ph ải là m ột côn g cụ, bởi v ì n g ười có da n h t h ì t ất n h iên có địa v ị t r on g x ã h ội, là n g ười có n ă n g lực là m n ên sự n g h iệp, ph á t h u y t à i n ă n g . Đạt được da n h v ị k h ôn g ph ải v iệc x ấu , n h ưn g có da n h v ị cù n g lắm ch ỉ là được m ọi n g ười biết m à t h ôi, k h ôn g n ên đem da n h v ị là m t h à n h ch ín h m ìn h .

T r ên t h ực t ế, cũ n g k h ôn g cần đem h ết t â m ý t h eo đu ổi da n h v ị, k h i t h ời cơ đến t h ì t ự n h iên x u ất h iện . V ì t h ế, ch ú n g t a cũ n g k h ôn g cần coi t r ọn g , su y h ơn t ín h t h iệt .

Nh ư có n g ười đón g ph im được đưa lên t r u y ền h ìn h n h iều lần , t r ở

t h à n h n g ười n ổi t iến g , ch o n ên bắt đầu t https://thuviensach.vn ín h t oá n t h iệt h ơn v ề ch u y ện

n ổi t iến g . Họ sợ m ìn h sẽ bị m ọi n g ười ch ìm t r on g qu ên lã n g . Nếu n h ư

t h ật sự m ột n g à y n à o đó, h ọ k h ôn g còn x u ất h iện t r ước qu ần ch ú n g t h ì h ọ cảm t h ấy bị x ã h ội ch ối bỏ; do đó, sin h r a t h ất v ọn g , ph iền n ã o.

Kỳ t h ật , câ u ch u y ện của m ỗi n g ười được đă n g t r ên bá o h a y đưa lên t r u y ền h ìn h là n h ờ qu ần ch ú n g đưa t in , ch ẳn g n ói lên điều g ì; ch ỉ

v ì ch ú n g t a là m n h ữn g v iệc đó đú n g lú c được m ọi n g ười t h ấy . Nếu n h ư

ch ú n g t a là diễn v iên n h ưn g ch ưa có cơ h ội qu a y ph im là ch ứn g t ỏ t h ời g ia n , h oà n cản h ch ưa đủ n h â n du y ên x u ất h iện .

Bất lu ận là t iền t à i h a y da n h v ị đều ph ải x em n ó ch ỉ có t ạm t h ời, k h ôn g n ên x em n ó là m đại diện ch o m ìn h . Ch ú n g t a n ên có t h á i độ có cũ n g t ốt , k h ôn g có cũ n g được, đều ch ỉ là n h â n du y ên n h ất t h ời. Nh ư

t h ế, ch ú n g t a sẽ k h ôn g bị đa u k h ổ ph iền n ã o.

XA LÌA CÁM DỖ DANH VỊ VÀ QUYỀN LỰC

Mọi n g ười đều m u ốn t h eo đu ổi da n h v ị v à qu y ền lực, có r ất n h iều n g ười t r ẻ t u ổi t h ườn g n ói: “ Ch ỉ cần t ôi t h ích t h ì có g ì m à k h ôn g là m được” . Dườn g n h ư h ọ là m n h ữn g v iệc t r á i n g ược t h ì cơ h ội n ổi da n h cà n g n h iều . T h ật r a , ph ần đôn g h ọ m u ốn được m ọi n g ười ch ú ý , h oà n t oà n v ì m u ốn n ổi da n h m à t h ôi n h ưn g sự t h ỏa m ã n n à y ch ỉ là k ích độn g n h ất t h ời, có được cũ n g ch ỉ là h ư da n h m à h ư da n h đưa đến cá i lợi h ã o. Ch o dù được lợi ích t h ật sự n h ưn g e r ằn g cũ n g là t h ứ r ỗn g t u ếch .

Nh ưn g n g ười t r ẻ t u ổi x ưa n a y k h ôn g su y n g h ĩ k ỹ h ư da n h n à y , r ốt cu ộc n ó m a n g lại ch o m ìn h ba o n h iêu lợi ích ? Có lợi ch o n g ười k h á c được ba o n h iêu ? Hư da n h , lợi h ã o t h ườn g đi n g ược lại sự m on g đợi, là n g u y ên n h â n t ạo t h à n h ph iền n ã o. V ì h ọ m u ốn ch o m ọi n g ười biết đến n ên k h ôn g n g ừn g g â y són g g ió, dẫn đến dư lu ận t r on g qu ần ch ú n g . Ch o dù , h ọ k h ôn g là m v iệc ph ạm ph á p n h ưn g g â y h oa n g m a n g t r on g x ã h ội v à bất a n ch o m ọi n g ười, ch ẳn g n h ữn g h ọ h ại n h iều n g ười m à đối v ới x ã h ội cũ n g có h ại v à v ô ích .

Đối diện v ới h iện t ượn g x ã h ội n à y , ch ú n g t a ph ải r a sức t h a y đổi n ếp sốn g x ã h ội, qu a n t r ọn g n h ất là g ia https://thuviensach.vn đìn h g iá o dục t ừ n h ỏ. Là m ch a

m ẹ ph ải đối x ử v ới con cá i n h ư n g ười bạn , cù n g t r ò ch u y ện v ới con , t h ảo

lu ận cá c v ấn đề, n h ẹ n h à n g k h u y ên bảo, dần dần là m ch o con t ự ph á t h iện n h ữn g m ặt t ốt , x â y dựn g k iến g iải ch ín h x á c, ch ẳn g n h ữn g ch a m ẹ

ch ỉ dạy con cá i m à còn biết ph á t h u y điểm m ạn h , điểm y ếu của con .

Ng oà i r a , h à n h độn g của ch a m ẹ là m t ấm g ươn g ch o con cá i n oi t h eo.

Cá c v ị n g h ĩ t h ử, n ếu ch a m ẹ là m điều k h ôn g t ốt m à bảo con cá i: “ Ba m ẹ

là m sa i, cá c con k h ôn g n ên bắt ch ước t h eo n h é!” . Là m sa o con cá i v â n g lời ch a m ẹ được?

Ng oà i da n h v ị r a , qu y ền lực cũ n g h ấp dẫn r ất n h iều n g ười. Kh i có qu y ền lực, t u y có t h ể là m ch ú t v iệc, n h ưn g g iốn g v ới da n h v ị, ch ú n g t a ph ải cẩn t h ận đừn g để qu y ền lực k h ốn g ch ế, r ơi v à o cản h g iới ph iền n ã o.

Mặc dù n g ười có qu y ền lực t h ườn g n ổi t iến g , n h ưn g n g ười n ổi t iến g ch ưa h ẳn có qu y ền . Bởi v ì, ph ần đôn g n g ười n ổi t iến g ch ỉ h iện r a bề

n g oà i, sa u lưn g có bà n t a y qu y ền lực điều k h iển h ọ; do đó, h ọ ch ỉ là n g ười diễn v iên . Là m diễn v iên t u y có n ổi t iến g , n h ưn g n g ười đạo diễn m ới có qu y ền h à n h t h ật sự, g iốn g n h ư có r ất n h iều n g ười là m ch ủ t ịch h ội đồn g qu ản t r ị, t ổn g g iá m đốc côn g t y , n h ưn g h ọ k h ôn g có qu y ền h à n h t h ật sự.

Ng ười có qu y ền lực v ừa có t iền , v ừa có t r í t u ệ, cũ n g có k h i t ừ ch ối ch ức v ị. V ì t h ế, n ếu n h ư bạn có t iền , có t r í t u ệ v à có ch ức v ị, ch o dù ch ưa n ổi t iến g n h ưn g n h ất địn h sẽ có qu y ền . Có n g ười sa u k h i n ắm qu y ền h à n h t h ì bắt đầu lộn g qu y ền , ỷ t h ế, g iở n h ữn g t r ò t h ủ đoạn , h ọ

k h ôn g n g ờ sự đời sẽ t h a y đổi. Ch ú n g t a ph ải biết qu y ền t h ế ch ỉ t ạm t h ời, m ột n g ười k h ôn g t h ể n ắm qu y ền h à n h m ã i m ã i. Kh i t h â n t h ể g ià y ếu , h oà n cản h t h ời cu ộc t h a y đổi t h ì qu y ền lực cũ n g k h ôn g còn .

Ng ười có qu y ền lực m à lo t oa n ch o n g ười k h á c, g iú p đỡ h ọ, k h ôn g sử dụn g qu y ền lực, h oặc t ự t ư t ự lợi qu á m ức t h ì t ốt , da n h v ị cũ n g g iốn g n h ư v ậy . Ch o n ên , qu a n t r ọn g n h ất là bạn sử dụn g qu y ền lực bằn g t â m n g u y ện , v à bạn đối n h â n x ử t h ế t h eo t h á i độ của đó.

https://thuviensach.vn

KẾT RỘNG THIỆN DUYÊN

Ch ú n g t a đều biết t h a m là t ật x ấu k h ôn g t ốt , n h ưn g có lú c ch ú n g t a lại r ơi v à o m ột cực đoa n k h á c là k eo k iệt , cũ n g ch ín h là h ẹp h òi, t iếc r ẻ v à bủn x ỉn . Có n g ười ch o r ằn g đâ y là t iết k iệm . T h ật r a , k eo k iệt v à t iết k iệm là h a i v iệc k h á c n h a u .

Keo k iệt k h á c v ới t iết k iệm , m ục đích ch ủ y ếu của t iết k iệm là đú n g ch ỗ, g iốn g n h ư ch ú n g t a có m ười đồn g t iền , v ì m u ốn bố t h í m à t ín h k ỹ

v iệc t h u ch i, t iết k iệm lại m ột đồn g ; đâ y k h ôn g ph ải là k eo k iệt . T r á i lại, n ếu n h ư sin h h oạt của ch ú n g t a ch ỉ cần ch i ph í n ă m đồn g , n h ưn g lú c đó g ặp n g ười t h iếu cơm ă n , á o m ặc đến x in , ch ú n g t a t iếc r ẻ n ă m đồn g còn lại, k h ôn g dá m bố t h í ch o h ọ; đó là k eo k iệt .

V ì t h ế, k eo k iệt là m ìn h có dư của cải cũ n g k h ôn g ch ịu ch o n g ười k h á c m à để cất g iữ ch o n h iều , h à n h v i n h ư t h ế k h ôn g ích lợi ch o a i cả.

Nh ưn g n ó k h ôn g g iốn g t h a m là cứ m u ốn lấy đồ của n g ười k h á c là m của m ìn h ; ch o n ên , k eo k iệt k h ôn g h ại đến n g ười k h á c, so r a đỡ h ơn t h a m m ột ch ú t .

Mặc dù k eo k iệt k h ôn g là m t ổn h ại n g ười k h á c, n h ưn g có n h iều n g ười t iếc của k h ôn g ch ịu bố t h í, n ên n g ă n t r ở sự t r ưởn g t h à n h của m ìn h . Nh ư có n g ười h ọc v ấn r ất t ốt , h iểu biết ph on g ph ú ; h oặc r ất g iỏi k ỹ t h u ật , n h ưn g h ọ k h ôn g m u ốn t r u y ền t r a o ch o n g ười k h á c, cũ n g k h ôn g m u ốn ch ia lợi ch o m ọi n g ười cù n g h ưởn g . Sa u k h i ch ết k h á c n à o đem t r í t u ệ, t à i sản v à o t r on g qu a n t à i; n h ư t h ế ch ẳn g ph ải v ô ích sa o?

Lại n h ư t r on g côn g t y bạn có r ất n h iều côn g n h â n , v iên ch ức. Họ r a sức là m v iệc số t iền lã i bạn t h u v ề r ất n h iều , n h ưn g r ốt cu ộc bạn k h ôn g t h ưởn g ch o h ọ đồn g n à o; n h ư t h ế, côn g t y n à y có t iếp t ục t ồn t ại ph á t t r iển được k h ôn g ? Có lợi t h ì m ọi n g ười cù n g h ưởn g ch u n g , k h i ph â n ch ia có t h ể t h eo côn g sức g óp ph ần , n g ười là m n h iều h ưởn g n h iều , n g ười là m ít t h ì h ưởn g ít .

Có m ột ôn g ch ủ đầu t ư h ết v ốn liến g , đem h ết t r í t u ệ v à t â m lực để

là m v iệc v iệc k in h doa n h ; bởi v ì ôn g t a bỏ r a r ất n h iều n ên t h u lợi n h iều là v iệc bìn h t h ườn g . Nh ưn g m ột v iên ch ức bìn h t h ườn g , ít n h ất cũ n g ph ải r a sức là m v iệc bằn g t r í t u ệ v à n ỗ lực, t h ậm ch í là m h oà n t h à n h côn g v iệc t r ước t h ời g ia n côn g t y https://thuviensach.vn qu y địn h , v ì để ch o côn g bằn g

t h ích h ợp, ch ia h ưởn g h ợp lý là điều n ên là m . Nếu n h ư ôn g ch ủ ch ỉ biết

bóc lột , h oặc k h ôn g m u ốn ch ia ch o n h â n v iên h ưởn g lợi ích t h ì dần dần sẽ m ất đi n h â n lực v à qu ần ch ú n g , t ổn t h ất n à y do k eo k iệt đưa đến .

Có n g ười t u y k h ôn g có t à i sản g ì, n h ưn g h ọ r ất r ộn g r ã i, bằn g lòn g đem t ất cả t à i v ật ch ia ch o n g ười k h á c cù n g h ưởn g . Nh ờ h ọ sốn g r ộn g r ã i n h ư v ậy , ch o n ên được n h iều n g ười t in t ưởn g , ủn g h ộ h ọ, có t h ể n ói là n h â n t à i lã n h t ụ. Nh ưn g k ẻ k eo k iệt v ì k h ôn g m u ốn ch ia t iền v ật của m ìn h ch o m ọi n g ười cù n g h ưởn g , n ên k h ôn g có m ối qu a n h ệ v ới m ọi n g ười, k h ôn g được h ọ ủn g h ộ v à t h ươn g y êu .

Nh ưn g n g ười h à o h iệp k h á c v ới k iểu “ g iả là m n g ười h à o h iệp” . Hà o h iệp là m ìn h k h ôn g có t iền , h oặc có t iền k h ôn g n h iều , n h ưn g đem h ết k h ả n ă n g của m ìn h g iú p đỡ n g ười k h á c. Có n g ười t u y k h ôn g có g ì, n h ưn g dù n g n h iều cá ch lấy đồ của n h à g ià u , n h ư m u a ch ịu , m ượn , lấy t r ộm … đem ch ia ch o n g ười n g h èo cù n g h ưởn g , cũ n g là của n g ười ph ú c t a ; đó là “ g iả là m n g ười h à o h iệp” .

Ng ười n à o đời n à y k h ôn g k ết du y ên r ộn g v ới m ọi n g ười t h ì đời sa u sẽ t h à n h k ẻ n g u si. Nếu bản t h â n m ìn h có t iền v ật đem ch ia ch o n g ười cù n g h ưởn g t h ì đời sa u m ới t ă n g t r ưởn g ph ước t u ệ.

TRI TÚC

Keo k iệt là m ch o ch ú n g t a k h ôn g k ết du y ên được v ới m ọi n g ười, m ất đi t ìn h bạn ; đồn g t h ời, t ự m ìn h cũ n g k h ôn g t h ể t r ưởn g t h à n h . V ì t h ế, bất cứ ch ú n g t a có đồ v ật g ì đều n ên g iú p n g ười h ết lòn g . Dù t a có được cả da n h v ị, t à i sản v à qu y ền lực, k h ôn g n ên h ưởn g t h ụ m ột m ìn h m à h ã y r ộn g r ã i ch ia sẻ v ới m ọi n g ười.

Có r ất n h iều n g ười n ổi t iến g sợ bị n g ười k h á c lợi dụn g n ên k h ôn g m u ốn ch o h ọ m ượn da n h . Có lú c n g ười k h á c ch ẳn g qu a là m u ốn m ượn t iến g t ă m của bạn để m ở r ộn g h oạt độn g n à o đó, t h a y m ặt bạn t á n t h à n h v iệc n à y ; ch o dù v iệc n à y ch ỉ là m ượn da n h , n h ưn g bạn v ẫn k h ôn g bằn g lòn g ch o h ọ m ượn sử dụn g . https://thuviensach.vn

T ất n h iên ch ú n g t a ph ải qu ý t r ọn g da n h dự, là m r õ m ục đích của đối ph ươn g , k h ôn g n ên để n g ười k h á c m ượn da n h của bạn là m v iệc x ấu , n ếu n h ư m ục đích ch ín h đá n g t h ì n g ười cầu x in k h ôn g có v ấn đề g ì m à bạn lại k h ôn g ch o h ọ sử dụn g là k eo k iệt . Nếu n h ư sa u k h i h iểu r õ, ph á t h iện đối ph ươn g , h oặc sự v iệc k h ôn g t ốt t h ì t ốt n h ất k h ôn g n ên ch o h ọ

sử dụn g , k ẻo sẽ g â y r a n h iều ph iền t oá i, n g ười k h á c sẽ n g h i n g ờ bạn v ì sa o cù n g liên k ết v ới h ạn g n g ười n à y , t iếp đến h ọ sẽ su y đoá n có lẽ bạn cấu k ết n h iều n g ười x ấu . Nếu x ảy r a v iệc n h ư t h ế t h ì bạn ph ải lưu ý qu ý t r ọn g da n h dự, n h ưn g n g ược lại qu ý t r ọn g da n h dự qu á m ức cũ n g g ọi là k eo k iệt .

Da n h là n h ư t h ế, qu y ền cũ n g n h ư v ậy , ch ỉ cần là m t ốt côn g v iệc v à v iệc cần là m t h ì k h ôn g ph ải k eo k iệt . Ch ú n g t ôi t h ườn g n ói: “ qu a n là m v iệc t h iện ” , ch ín h là m on g m u ốn n g ười có qu y ền t h ườn g ch ủ độn g v ận dụn g qu y ền lực của m ìn h để g iú p đỡ n g ười k h á c, là m lợi ích ch o ch ú n g sin h v à x ã h ội. Nếu n h ư n ói k h i có qu y ền m à k h ôn g dù n g qu y ền , h oặc k h ôn g là m lợi ích ch o m ọi n g ười v à x ã h ội, ch ỉ là m t r òn bổn ph ận côn g v iệc của m ìn h , là m h à i lòn g cấp t r ên , được lòn g cấp dưới là k ẻ ba ph ải. Có qu y ền lực n h ư v ậy ch ỉ u ổn g ph í, t h ă n g qu a n t iến ch ức ch ỉ v ô ích . Ch o n ên , n g ười có qu y ền ph ải có sự qu y ết đoá n , có lý t ưởn g t h ì m ới là m được.

Nh ưn g có lú c t r ừ bỏ k eo k iệt lại dễ t r ở t h à n h m ột k ẻ lã n g ph í; do đó, g iữa h a i t ín h cá ch n à y n h ất địn h ph ải có được sự câ n bằn g . Hễ là t iêu x à i x a x ỉ t h ì g ọi là lã n g ph í, n ếu n h ư ch i dù n g đú n g m ức t h ì k h ôn g g ọi là lã n g ph í; g iốn g n h ư n g ười k h á c đã ch o a n h t a đủ đồ dù n g , bạn lại ch o a n h t a t h êm ; h oặc là h ôm n a y h ọ có, n g à y m a i cũ n g có, bạn v ẫn ch o h ọ t h êm , đó là lã n g ph í.

Ng ười T r u n g Qu ốc r ất sợ n g ười k h á c ph ê bìn h m ìn h là h ẹp h òi, n ên t h ườn g m u ốn là m ch o n g ười k h á c t h ấy m ìn h r ộn g r ã i. V ì t h ế, k h i m ời k h á ch đến n h à đã i, ch ỉ cần n ă m m ón là ă n n o đủ, h ọ n h ất địn h ph ải ch u ẩn bị m ười m ấy m ón t h ức ă n , dườn g n h ư h ọ n g h ĩ là m n h ư t h ế

m ới k h ôn g ch o là h ẹp h òi; r ốt cu ộc, còn dư lại t h ức ă n r ất n h iều , h ìn h t h à n h t h ói qu en lã n g ph í; đâ y t h ật là m ột t h ói x ấu . Ch o n ên , k h i m ời k h á ch đến ph ải su y n g h ĩ n g ười k h á ch đ https://thuviensach.vn ó n h ư t h ế n à o? V à k h ả n ă n g

k in h t ế của m ìn h r a sa o? T u y k h ôn g k eo k iệt , bủn x ỉn qu á m ức, n h ưn g

cũ n g đừn g qu á lã n g ph í.

Ch ú n g t a là m v iệc ph ải n ắm v ữn g t r on g t a y h a i ch ữ “ v ừa đủ” .

V iệc g ì cũ n g v ừa đủ là t ốt n h ất , t ín h t oá n ch i li cũ n g k h ôn g t ốt . Bởi v ì t ín h t oá n qu á m ức t h ì t h à n h k eo k iệt , ă n x à i x ả lá n g t h à n h lã n g ph í.

THANH BẦN KHÁC VỚI KEO KIỆT

Nếp sốn g t h a n h bần t ừn g lưu h à n h m ột t h ời, cũ n g có t h ể g ọi là m ột t r à o lưu sốn g đơn g iản . Đời sốn g t h a n h bần ph ù h ợp v ới t ự n h iên , t iết k iệm t ối đa , coi t r ọn g sự ch ất ph á c, t h ật t h à , là m ột n ếp sốn g t r ở v ề

ch â n t h ật , n ó k h á c v ới k eo k iệt . T h a n h bần là n h ấn m ạn h đời sốn g đạm bạc, đơn g iản , ch ỉ cần n h ữn g đồ cần t h iết , bền ch ắc m à k h ôn g x a x ỉ, t ự

m ìn h sắp x ếp cu ộc sốn g đơn g iản , t h a n h t a o, k h ôn g cầu ch o đẹp đẽ v à lã n g ph í qu á m ức.

Ch ú n g t ôi có m ột n g ười bạn , ôn g là m ột doa n h n h â n v ề h à n g h ải r ất g ià u có. Nh ưn g m ỗi bu ổi sá n g ôn g ch ỉ dù n g m ột ly cà ph ê, m ột qu ả

t ần bà , m ột ly sữa là đủ. Một h ôm , ch ú n g t ôi đến t h ă m ôn g , ôn g lấy t r on g t ủ lạn h m ột t r á i ch a n h , x em r a đã cắt m ấy lần r ồi, cắt m ột m iến g v ắt v à o t r on g ly h ồn g t r à của m ìn h , v à m ột m iến g v ắt v à o ly h ồn g t r à của ch ú n g t ôi; sa u đó, lại cất m iến g ch a n h còn lại t r on g t ủ lạn h . T h ấy n h ư v ậy , ch ú n g t ôi h ỏi: “ Qu ả ch a n h n à y , a n h dù n g m ấy n g à y r ồi?” .

Ôn g đá p: “ Dạ, đâ y là n g à y t h ứ ba , dù sa o ch ỉ m ìn h con ă n sá n g cũ n g qu en r ồi.” . “ Ôn g dù n g n h ư t h ế có qu á t iết k iệm k h ôn g ?” . “ Dạ, con ch ỉ

cần ch ừn g đó” .

Nh ư v ậy , ôn g ấy có t h ể dù n g m ột qu ả ch a n h n ă m , sá u n g à y . Có lẽ

m ọi n g ười cảm t h ấy ôn g ấy là n g ười r ất k eo k iệt v à h ẹp h òi. Nh ưn g t h ực r a , ôn g ấy là n g ười r ất r ộn g r ã i, t h ườn g m a n g t iền g iú p đỡ n g ười k h á c, lập r a n h iều qu ỹ h ọc bổn g g iú p đỡ x ã h ội, g iú p t r ườn g h ọc v à t ất cả

t h a n h n iên n g h èo. Bản t h â n ôn g t iêu x à i r ất h ạn ch ế, cu ộc sốn g r ất đơn g iản , n h ưn g đem số t iền lớn g iú p đỡ ch o n g ười n g h èo. Ng ười n h ư t h ế

là m sa o g ọi là n g ười k eo k iệt được?

https://thuviensach.vn

Ng oà i r a , ch ú n g t ôi còn qu en m ột n g ười cũ n g r ất h a y . Mỗi lần a n h

t a đến t h ă m ch ú n g t ôi đều m a n g m ột g iỏ t r á i câ y . Ch ú n g t ôi h ỏi:

“ Cu ộc sốn g của con cũ n g r ất t h iếu t h ốn , v ì sa o m ỗi lần đến t h ă m t h ầy , con đều m a n g t r á i câ y đến ?” . A n h t a t h ưa : “ Bạch t h ầy ! Mỗi lần con đến t h ă m t h ầy đều đi bộ, n ên số t iền đi x e con đem m u a t r á i câ y . V ì t h ế, g iỏ t r á i câ y là số t iền con t iết k iệm .”

T iết k iệm , t h a n h bần là cu ộc sốn g g iản dị v à k h ôn g có t iếc r ẻ; v ả

lại, bản t h â n h ọ sốn g g iản dị, ch ất ph á c n ên m ới có dư n h iều t à i v ật đem ch o n g ười n g h èo. Nếu n h ư bản t h â n m ìn h ă n x à i lã n g ph í, h ưởn g t h ụ

t h ì ch o n g ười sẽ ít .

V ì sa o t ư t ưởn g t h a n h bần lưu h à n h được ở đời? Bởi v ì, con n g ười h a m m u ốn v ô cù n g t ận , h ưởn g t h ụ v ật ch ất k h ôn g ba o g iờ t h ấy t h ỏa m ã n , cũ n g k h ôn g có cá ch g ì là m ch o t â m h ọ cảm t h ấy y ên t ĩn h , a n ổn v à bìn h a n t h ật sự. Ch ỉ cần điều k iện đời sốn g v ật ch ất qu á đầy đủ t h ì lòn g n g ười cà n g dễ bất a n , g iốn g n h ư n g ười t a có t h ể x ỏ m ột đôi g ià y bìn h t h ườn g , n h ưn g v ới n g ười lấy v ật h iếm là m qu ý , v ì ch u ộn g h ư

v in h n ên n h ất địn h ph ải m a n g g ià y qu ý , đắt ; k ết qu ả, sự t ìm cầu n g à y cà n g ca o. Có n g ười liều m ạn g cướp g iật đồ qu ý h iếm để h ưởn g t h ụ, có n g ười ch o r ằn g cà n g n ổi t iến g t h ì cà n g ph ải dù n g đồ qu ý g iá .

T h ật sự, n h ữn g t h ứ n à y k h ôn g t h ể là m ch o con n g ười t h ỏa m ã n được, h ưởn g t h ụ đến cu ối cù n g v ẫn là t r ốn g r ỗn g , ch ỉ có n g ười sốn g g iản dị, ch ất ph á c t h ì m ới a n ổn , k h ôn g bị v ật ch ất lôi k éo. Hôm n a y m u ốn t h ứ n à y , n g à y m a i m u ốn t h ứ k ia , h ưởn g t h ụ cà n g n h iều cà n g t ốt . Ch o n ên , ch ỉ có cu ộc sốn g g iản dị, t h a n h bần t h ì m ới là m ch o m ìn h h à i lòn g , t ự t ại.

https://thuviensach.vn

Bài thứ ba: SÂN

Hễ k h ôn g đem t â m t ừ bi đối x ử v ới m ọi n g ười là sâ n . Nếu lu ôn lu ôn bồi dưỡn g t ă n g t r ưởn g t â m t ừ bi của ch ú n g t a t h ì n iệm sâ n t ất n h iên sẽ g iảm ít , t h ậm ch í t iêu m ất .

https://thuviensach.vn

TẠI SAO PHẢI TỨC GIẬN?

Ph ật ph á p ch o r ằn g , “ T h a m , Sâ n , Si” , còn được g ọi T a m độc, là ba k iểu ph iền n ã o că n bản của con n g ười. T r ên t h ực t ế, m ỗi n g ười ch ú n g t a đều k h ôn g t h ể t r á n h được t â m Sâ n , n h ưn g m ột số n g ười có t h ể g iấu cá i Sâ n của m ìn h đi m à k h ôn g biểu h iện r a bên n g oà i.

Nh ưn g cũ n g có m ột số n g ười lại t h ườn g x u y ên bộc lộ t â m Sâ n t r on g h à n h v i v à lời n ói của m ìn h , v ô t ìn h t h ể h iện ở n g ôn n g ữ v à h à n h v i, v ừa là m t ổn t h ươn g bản t h â n m ìn h v ừa là m t ổn t h ươn g n g ười k h á c. Do đó, ch ú n g t a v ẫn t h ườn g v í Sâ n là h ỏa , cũ n g có t h ể g ọi là Sâ n h ỏa , bởi v ì cũ n g g iốn g n h ư lửa , Sâ n có t h ể k h iến ch ú n g t a đá n h m ất sự

bìn h t ĩn h .

Nếu ch ú n g t a có k h ả n ă n g du y t r ì sự bìn h t â m t h ì k h ôn g có t â m Sâ n . Nh ưn g lu ôn m u ốn du y t r ì t â m bìn h là điều k h ôn g h ề đơn g iản .

Kh ởi n g u y ên của t â m Sâ n là v iệc ch ú n g t a k h ôn g t h ỏa m ã n v ới h oà n cản h n g oại t ại h oặc k h ôn g t h ể k h iến n g ười k h á c t h u ận t h eo ý m u ốn của m ìn h , k h iến ch ú n g t a n ảy sin h x u n g đột m à t ạo n ên t â m Sâ n .

T h ật r a đôi k h i t u y n g ười k h á c k h ôn g g â y t r ở n g ại côn g v iệc của ch ú n g t a , n h ưn g do t a t h ấy n g ười đó ch ướn g t a i g a i m ắt , ch ưa h iểu g ì liền n ổi t ức g iận . Ch o n ên v ì n g u y ên n h â n h oà n cản h bên n g oà i, có lú c t ự ch o m ìn h là đú n g , n h ưn g ch ưa ch ắc là k h á ch qu a n . Kh ôn g n h ất địn h do n g ười, sự v ật n à o đó bên n g oà i t á c độn g cũ n g k h iến t a t ức g iận , n h ưn g ch o dù có r ất bực t ức t h ì n g ười k h á c cũ n g ch ưa ch ắc biết được.

Ng oà i r a , sâ n h ận k h ôn g h ẳn là t ừ bên n g oà i, có lú c ph iền n ã o ở

bên t r on g , g iốn g n h ư có n g ười t ự h ận m ìn h bất t à i, t h iếu ph ước đức; h oặc h ận m ìn h k h ôn g được t h ôn g m in h , k h ôn g n ỗ lực… Mặc dù h ận m ìn h , k h ôn g là m t ổn t h ươn g đến n g ười k h á c, n h ưn g t r on g lòn g h ận t h ì cũ n g k h ôn g t ốt . Nh ất là t ự h ận m ìn h đạt đến cực điểm t h ì bắt đầu h à n h h ạ ch ín h m ìn h , v à h à n h h ạ m ìn h n ặn g n h ất là t ự sá t . Bởi v ì h ọ

ch á n g h ét bản t h â n , t ự t h ấy m ìn h t ồi t ệ n h ư t h ế, ch o n ên h ọ t h ực sự

cảm t h ấy sốn g k h ôn g bằn g ch ết , ch i bằn https://thuviensach.vn g ch ết ch o r ồi.

Do đâ y ch ú n g t a biết được sâ n h ận đem đến ch o m ọi n g ười t a i h ọa r ất lớn , n ên ph ải h óa g iải t â m sâ n h ận k ịp t h ời. Có h a i cá ch h óa g iải: 1 . T r ước t iên là h óa g iải t h eo qu a n n iệm : Ch ú n g t a ph ải ph â n t ích k ỹ

n g u y ên n h â n ph á t sin h sâ n h ận , t iến t h êm m ột bước n ữa là su y n g h ĩ: “ ch ú n g t a sâ n h ận cu ối cù n g sẽ bị ản h h ưởn g g ì?” . Sa u k h i lý t r í ph â n t ích k ỹ cà n g t h eo qu a n n iệm t h ì sẽ biết bất lu ận h ận n g ười h a y h ận m ìn h đều v ô ích , ch i bằn g t ự m ìn h t h a y đổi, bắt đầu t h ực h à n h cải t h iện h oà n cản h , điều n à y ph ải t h ấy t á c h ại của h ận , h oặc đối diện v ấn đề t in h t h ần bực t ức cà n g n h iều cà n g t ốt .

2 . Ph ươn g ph á p t u h à n h : Nếu n h ư ch ú n g t a ph â n t ích , g iải t h ích bằn g m ọi cá ch m à k h ôn g h óa g iải được t â m sâ n h ận t h ì biện ph á p t ốt n h ất là lạy Ph ật , n iệm Ph ật , t ụn g k in h , n g ồi t h iền t h ật n h iều .

Nh ữn g ph ươn g ph á p n à y có t h ể h óa g iải t in h t h ần sâ n h ận , g iú p đỡ m ọi n g ười h iểu r õ t u h à n h t iêu n g h iệp. Nh ưn g n ếu ch ú n g t a đối diện v ấn đề m à k h ôn g có t â m h ổ t h ẹn v à t â m sá m h ối t h ì r ất k h ó t iêu t r ừ n g h iệp lực.

T h ật r a , bất lu ận ch ú n g t a t u t h eo ph ươn g ph á p n à o, cũ n g ph ải h ọc t ập t ừ bi, ch ẳn g n h ữn g t ừ bi v ới t ất cả ch ú n g sin h m à bản t h â n m ìn h cũ n g n h ư v ậy . T ừ bi v ới m ìn h là ph ải dù n g t r í t u ệ để x ử lý côn g v iệc của m ìn h . Bất k ỳ v iệc g ì cũ n g k h ôn g n ên là m v iệc t h eo t ìn h cảm cá n h â n , v ì là m n h ư v ậy r ất dễ n ổi g iận , dễ x ú c độn g . Hã y t ừ bi v ới m ọi n g ười, ch o dù n g ười k h á c có lý h a y v ô lý t h ì cũ n g n ên t h ôn g cảm ch o h ọ, g iốn g n h ư ch ú n g t a m on g m u ốn n g ười k h á c t h ôn g cảm ch o m ìn h v ậy . Nếu n h ư ch ú n g t a lấy m ìn h là m g ươn g h oặc đặt m ìn h t r on g h oà n cản h của n g ười k h á c để t h ôn g cảm v ới h ọ t h ì t â m sâ n h ận dần dần g iảm bớt .

SÂN LÀ LỬA TRONG TÂM

Ph ật g iá o n ói lửa sâ n là lửa v ô m in h , g iốn g n h ư câ u n ói: “ Sâ n là lửa t r on g t â m , t h iêu ch á y r ừn g côn g đức” . Ha y là “ Một n iệm t â m sâ n k h ởi, m ở t r ă m v ạn cửa ch ướn g ” . Ch ú n g t a có t h ể t h ấy m ột n iệm lửa sâ n t r on g con n g ười có t h ể h ủy sạch ba o n h iêu côn g đức m ìn h đã t u t ập, g iốn g n h ư đứa bé ch ơi x ếp n h à g ỗ, ch ỉ cầ https://thuviensach.vn n n ó t ức g iận đá m ột cá i t h ì că n

n h à k h ổ côn g n g ồi x ếp liền n g ã n h à o.

V ì t h ế, n h ẫn là v iệc r ất qu a n t r ọn g . Kh ôn g n h ẫn được t h ì t â m n ổi t ức g iận , t â m g iận n ổi lên t h ì biểu h iện r a lời n ói v à h à n h v i. Sự t ức g iận n à y t r ực t iếp t ừ lời n ói v à h à n h độn g bộc ph á t r a , là m t ổn t h ươn g m ọi n g ười r ất n h iều . Mặc dù có n g ười bực m ìn h n h ưn g ch ẳn g dá m n ói r a , n g ười k h á c k h ôn g biết n ên k h ôn g bị t ổn t h ươn g , n h ưn g t r on g t â m h ọ lu ôn bực t ức, t ự g â y k h ổ đa u ch o m ìn h . Ch o n ên t ức g iận , dù n g ười k h á c t h ấy h a y k h ôn g t h ấy , đều là v iệc x ấu .

T h eo n g h iên cứu sá ch bá o, k h i m ột n g ười t ức g iận t h ì t ế bà o t r on g t h â n sẽ ch ết r ất n h a n h ; đồn g t h ời, n g ười dễ n ổi g iận t h ì cá c h ệ t h ốn g t iêu h óa , t u ần h oà n , h ệ bà i t iết t r on g t r on g t h â n t h ể đều sẽ sin h r a ch ướn g n g ại. Ng ười h a y t ức g iận biểu lộ r a lời n ói h a y h à n h độn g t h ì k h ôn g t ốt ch o sức k h ỏe; h u ốn g g ì n g ười k h ôn g n ói r a ch ỉ bực t ức t r on g lòn g , k h i ch ú n g t a bu ồn r ầu , t ự là m t ổn h ại t h â n t â m m ìn h r ất n ặn g .

Đâ y cũ n g là n g u y ên n h â n v ì sa o n h ữn g n g ười g ià t h ườn g bu ồn r ầu sin h bện h t ật dễ t ổn h ại t in h t h ần .

Nh ư t h ế, ch ú n g t a ph ải h óa g iải cơn t ức g iận n h ư t h ế n à o?

V ề ph ươn g diện qu a n n iệm t h ì ph ải biết r õ v ì sa o m ìn h t ức g iận , v ì sa o m ìn h đa u k h ổ n h ư t h ế? T h ật r a , n g u y ên n h â n t ức g iận , dù m u ốn n ói r a h a y g iận m à k h ôn g dá m n ói, đều là v ì cảm t h ấy m ìn h bị oa n u ổn g , n ên t r on g lòn g lu ôn ấm ức. Nh ư ch ú n g t a bị t r á ch m ắn g là m v iệc sa i, h oặc n ói sa i n h ưn g sự t h ật là m ìn h bị n g ười k h á c h ã m h ại; do đó, m ìn h oá n h ận m à k h ôn g k êu oa n được, cũ n g oá n h ận n g ười k ia á c ý h ã m h ại.

T r ước t ìn h cản h n à y , ch ú n g t a có t h ể lý g iải t ừ n h â n qu ả. Hiện t ại x ảy r a sự v iệc n h ư t h ế, có t h ể là n h â n , cũ n g có t h ể là qu ả. Nếu là n h â n t h ì ch ú n g t a k h ôn g cần t r ả t h ù , bởi v ì ch ú n g t a qu y ết t r ả t h ù h ọ, ch ẳn g n h ữn g h ọ đa u k h ổ m à ch ú n g t a cà n g đa u k h ổ h ơn . Còn n ếu là qu ả t h ì ch ú n g t a n ên đón n h ận k h ôn g n ên bá o t h ù ; n ếu n h ư ch ú n g t a bá o t h ù sẽ biến t h à n h n h â n , n h â n qu ả t u ần h oà n ch ồn g ch ất v ô t ận sẽ

k h ôn g dừn g . Ch ú n g t a t h ấy r õ được điều n à y t h ì sẽ k h ôn g t ức g iận , bất bìn h .

https://thuviensach.vn

Nếu lú c đó, ch ú n g t a ch u y ển qu a n n iệm k h ôn g được, n g h ĩ cũ n g k h ôn g t h ôn g t h ì t r ước t iên k h ôn g n ên n g h ĩ đến n ó, cũ n g k h ôn g cần g iải t h ích lý do, lú c n à y ch ỉ n iệm da n h h iệu “ A Di Đà Ph ật ” v à “ Qu á n T h ế Â m Bồ-t á t ” ; h oặc t h eo dõi h ơi t h ở biết t â m m ìn h h oạt độn g v à h iện t ượn g đa u k h ổ t r on g t â m m ìn h . Lú c đó, ch ú n g t a sẽ h iểu r ằn g “ m ọi n g ười đều đã đa u k h ổ n h ư t h ế r ồi, t a còn g â y đa u k h ổ n ữa sa o?” . Ng h ĩ

đến điều n à y , t r on g t â m ch ú n g t a sẽ k h ôn g còn n g h ĩ đến ch u y ện ch ốn g đối, bất bìn h , t in h t h ần cũ n g dần dần lắn g dịu , cơn t ức g iận sẽ

g iảm , là m t h eo ph ươn g ph á p n à y ch ú n g t a sẽ h óa g iải được cơn t ức g iận .

Ch ỉ cần ch ú n g t a lin h h oạt v ận dụn g qu a n n iệm v à ph ươn g ph á p của Ph ật ph á p t h ì t r on g t â m ch ú n g t a k h ôn g bị lửa v ô m in h t h iêu đốt t ổn h ại, v à t r á n h được t â m sâ n h ận k h ôn g k h ởi lên .

TÂM SÂN VÀ TÂM TỪ

Có n g ười n ói t â m sâ n của n g ười h iện đại r ất n ặn g n ên x ã h ội của ch ú n g t a đầy r ẫy h iện t ượn g bạo lực. Nói sâ n là t ên g ọi ch u n g , n ội du n g của n ó ba o g ồm : k h ôn g h à i lòn g , t ức g iận , oá n h ận , x em t h ườn g v à k h ôn g t ự t ại. Nh ữn g t h ứ n à y h iện r a n ét m ặt h oặc h à n h độn g đều là t ức g iận , là m ch o m ọi n g ười cảm t h ấy r õ t â m t h â m h iểm , g ia n t r á ; h oặc lo sợ đườn g sin h m ạn g của h ọ sắp bị u y h iếp. Có t h ể n ói bất cứ v iệc g ì k h ôn g dù n g t â m t ừ bi để đối x ử v ới m ọi n g ười, t r á i v ới t â m t ừ bi là t â m sâ n .

T â m t ừ bi là y êu t h ươn g bảo v ệ n g ười, lo lắn g ch o n g ười, n h ưn g t h ể

h iện t â m t ừ bi k h ôn g ph ải lú c n à o cũ n g h iện v ẻ m ặt ôn h òa , có lú c cũ n g g iận dữ. Nh ưn g g iận dữ k h á c v ới sâ n h ận , n ó là sự y êu t h ươn g , dù n g ph ươn g t h ức u y n g h iêm cũ n g biểu lộ lòn g t h ươn g y êu , g iốn g n h ư

ch ú n g t a sợ đứa bé t é x u ốn g g iến g n ên m ới h ét t o: “ Con k h ôn g được đến ch ơi g ần bên g iến g ” ; đâ y là n h ắc n h ở, t h ể h iện lòn g y êu t h ươn g .

Nếu ch ú n g t a ch ỉ qu á n sá t n ét m ặt , g iọn g n ói, cử ch ỉ t h ấy v ẻ m ặt ôn h òa t h ì ch o là t h ươn g ; còn h iện t ướn https://thuviensach.vn g ph ẫn n ộ ch o là sâ n , e r ằn g

cũ n g ch ưa ch ín h x á c. Điều n à y ph ải cảm n h ận , ph ản ứn g đú n g t ừ đối

ph ươn g v à độn g cơ h à n h v i để ph á n đoá n . Nh ư n g ười k h ẩu Ph ật t â m x à , t u y n g oà i m iện g n ói lời n g on n g ọt , n h ưn g t r on g lòn g t ín h t oá n là m n h ữn g điều x ấu , v ì m u ốn h ại n g ười, t h a m la m t à i v ật của n g ười k h á c, k h ôn g được m ới k h ởi t â m sâ n .

Ng a y t r on g x ã h ội có n h ữn g ch u y ện h ận t ìn h m à g iết n g ười k h á c dễ dà n g , h oặc dù n g t h ủ đoạn bạo lực để x ử k ẻ bạc t ìn h , đều là t ừ t ìn h y êu ch u y ển t h à n h t h ù h ận , dườn g n h ư h ọ n h ất địn h ph ải t ận m ắt t h ấy đối ph ươn g bị h ại t h ì m ới h ả dạ. Nh ưn g k h ôn g ph ải dù n g h à n h độn g g â y ch o đối ph ươn g bị t ổn h ại m ới là sâ n , ch ỉ cần k h ởi t â m m on g ch o đối ph ươn g bị h ại t h ì đã sâ n r ồi.

Ch ú n g t a t h ườn g n g h e m ọi n g ười n ói: “ V iệc n h ỏ k h ôn g n h ẫn được t h ì là m h ỏn g v iệc lớn ” . T â m sâ n g â y r a t r on g cu ộc sốn g t h ườn g n g à y của ch ú n g t a r ất n h iều ph iền n ã o, t r ước t iên ản h h ưởn g m ối qu a n h ệ

g iữa n g ười v ới ch ú n g t a . Bởi v ì m ột n g ười t h ườn g x u y ên t ức g iận , k h iến n g ười k h á c lo sợ, sẽ bị coi n h ư m a qu ỷ. Kh i đó, ch o dù k h ôn g có ý h ại n g ười, n h ưn g n g ười đó cũ n g k h iến ch o m ọi n g ười sợ h ã i, x a lá n h . Ng oà i r a , m ỗi n g ười ch ú n g t a đều t r ải qu a k in h n g h iệm n à y , sa u k h i n ổi cơn g iận dữ, t h ườn g cảm t h ấy r ất m ệt m ỏi, k h ôn g biết là m g ì, bu ồn bực, v ì sa o còn ph ải n ổi g iận n h ư t h ế?

Có n g ười t r ải qu a k in h n g h iệm t u t h iền sẽ ph á t h iện điều n à y , ch ỉ

cần m ột n iệm sâ n n ổi lên t h ì t â m bất a n , k h ôn g có cá ch g ì y ên t ĩn h được. Bởi v ì t â m bất a n , că n g t h ẳn g n ên cá c m ạch m á u t r on g t h â n cũ n g ph á t n ón g lên , h iện r a đỏ m ặt t ía t a i, t h â n t h ể t ất n h iên sẽ k h ó ch ịu , g iốn g n h ư lửa t r on g t h â n đa n g bốc ch á y .

T â m sâ n h ận cũ n g là m ch o con n g ười đá n h m ất lý t r í, k h ôn g k iềm ch ế được t in h t h ần bực t ức của m ìn h ; k ết qu ả, h ệ t h ốn g t iêu h óa , h ệ t h ốn g m á u t u ần h oà n t iết r a bên t r on g đều do sâ n m à k h ôn g điều h òa được; đâ y cũ n g là n g u y ên n h â n là m g iảm t u ổi t h ọ. Nh ư v ậy , t ức g iận là m ản h h ưởn g đến sức k h ỏe v à sự a n lạc t h â n t â m của ch ú n g t a r ất n h iều . Nếu ch ú n g t a đem t â m sâ n h ại n g ười h ại m ìn h , v ì sa o k h ôn g đem t â m t ừ là m lợi m ìn h lợi n g ười?

https://thuviensach.vn

NGHỊCH CẢNH PHẢI NHẪN MÀ THUẬN

CẢNH CŨNG NHẪN

Sở dĩ con n g ười k h ởi t â m sâ n là do h ọ k h ôn g t h ỏa m ã n được h a m m u ốn v à t h a m á i; h oặc h ọ được r ồi, lại sợ m ất đi. Ch o n ên ch ỉ cần t h u ận t h eo ý m ìn h t h ì v u i v ẻ, n h ưn g ở t h ế g ia n h ết t á m , ch ín v iệc k h ôn g n h ư

ý ; do đó, t r on g t â m t h ườn g n ổi g iận , t ức g iận là sâ n . Nh ư oá n h ận , ph ẫn n ộ v à că m t h ù đều là sâ n .

Sự t h ật t â m sâ n là m t ổn h ại n g ười, ch ỉ cần ch ú n g t a v ừa t ức g iận t h ì t ế bà o t r on g t h â n ch ết k h ôn g biết ba o n h iêu m à k ể, r ất dễ đưa đến t in h t h ần bất a n v à t h â n t h ể bị bện h t ật ; ch o n ên t â m sâ n là m t ổn h ại n ặn g n h ất là ch ín h m ìn h .

V ả lại, k h i n ổi t ức g iận cũ n g k h ôn g t h ể g iải qu y ết v ấn đề ch ín h x á c. Ch ú n g t a dù n g n h ữn g ph ươn g t h ức t r a n h cã i, ỷ qu y ền lực, t ức g iận … để x ử lý sự v iệc, ch ỉ là m ch o n g ười t a sợ bạn n h ất t h ời, v ốn ch ẳn g được v iệc g ì. Ch ỉ có đem t â m t ừ bi h oặc là t r í t u ệ để x ử lý t h ì m ới có t h ể

g iải qu y ết v ấn đề ch ín h x á c. Do đó, ch ú n g t a t h ấy n g ười có t â m r ộn g lượn g t h ì cơ h ội t h à n h côn g t h ườn g r ất ca o; n h ưn g n g ười dễ n ổi cá u g ắt , là m ch o m ọi n g ười sợ h ã i, t ất n h iên k h ôn g được m ọi n g ười t ôn k ín h .

Ch o n ên , ch ú n g t a ph ải n ỗ lực t u dưỡn g t ín h t ìn h của m ìn h t h ì m ới có t h ể là m lợi n g ười v à lợi m ìn h .

V ậy là m t h ế n à o h óa g iải được t â m sâ n ? Ph ươn g ph á p t ốt n h ất là g iải qu y ết t ận g ốc, h iểu r õ t â m sâ n n ổi lên là v ô ích , ch ỉ cần k h ôn g sâ n t h ì bản t h â n m ìn h m ới t ốt . V ì k h i v iệc k h ôn g n h ư ý x ảy r a m à ch ú n g t a có t ức g iận t h ế n à o cũ n g v ô ích , t ức g iận lên sẽ ch ửi bới lẫn n h a u ; h oặc x ảy r a x u n g đột là m h ại n g ười lại k h ôn g lợi ch o m ìn h . V ì t h ế, ch ú n g t a ph ải lắn g n g h e ý k iến của n g ười k h á c v à ph ải h ết lòn g t h ôn g cảm n ỗi đa u k h ổ của đối ph ươn g ; n h ư v ậy , t â m sâ n sẽ g iảm bớt .

Có n g ười v ừa độn g m ột t í t h ì liền n ổi t ức g iận , ch ú n g t a biết r õ t ức g iận là điều k h ôn g t ốt , h ọ cũ n g k h ôn g https://thuviensach.vn m u ốn n ổi g iận , n h ưn g t ật x ấu

lâ u n g à y qu ả là k h ó sửa đổi.

Kh i g ặp n g ười n h ư t h ế, n g a y cả qu a n n iệm cũ n g k h ôn g á p dụn g được. Ch ú n g t ôi t h ườn g dù n g ph ươn g ph á p dạy m ọi n g ười, là k h i ch ú n g t a t ức g iận t h ì t h eo dõi h ơi t h ở v à su y n g h ĩ: “ T a còn t h ở được, t h ật là m a y m ắn ” . Nh ư t h ế, bực bội cũ n g dần bớt đi. Kh i ch ú n g t a đối diện v ới n g ười đa n g n ổi t ức g iận t h ì n h ẫn n h ục là cá ch n g ă n ch ặn được x ảy r a v iệc k h ôn g h a y . V ì t h ế, Đức Ph ật T h ích Ca Mâ u Ni t ừn g n ói côn g đức n h ẫn n h ục n h iều h ơn côn g đức t r ì g iới, t u k h ổ h ạn h . Ch ú n g t a n h ẫn n h ục k h ôn g ch ỉ đối v ới n g h ịch cản h h iện t ại ph ải n h ẫn m à đối v ới t h u ận cản h cũ n g ph ải n h ẫn . Bởi v ì, k h i ch ú n g t a g ặp t h u ận cản h t h ườn g n g ất n g â y t ự m ã n , n ếu n h ư g ặp ch ú t t h ất bại t h ì t â m sâ n h ận lập t ức n ổi lên ; ch o n ên , ch ú n g t a t h ườn g g iữ t â m lý bìn h t ĩn h , k h ôn g n ên t h ỏa m ã n đắc ý ; đâ y là n h ẫn có t r í t u ệ.

Có r ất n h iều n g ười lầm ch o r ằn g n h ẫn là n h ẫn n h ục ch ịu đựn g . Do đó, k h i h ọ g ặp v iệc g ì k h ôn g h ợp lý đều n ói: “ T h ôi k ệ! Mìn h cố g ắn g ch ịu đựn g !” . T h ật r a , n h ẫn k h ôn g ph ải là n én g iận , ch ịu oa n ức m à là k iềm ch ế h à n h độn g n ón g n ảy của m ìn h , k h ôn g n ên ph ản ứn g n g a y lập t ức.

Bởi v ì t r ước t iên ch ú n g t a ph ải biết v ì sa o sự v iệc x ảy r a , r ồi m ới có t h ể

t h eo t h ời cơ t h ích h ợp, ph ản ứn g v iệc đó đú n g lú c; n h ư t h ế, m ới g iải qu y ết v ấn đề v ẹn cả đôi bên ; đó m ới là n h ẫn n h ục. Ng ười t â m sâ n n ặn g t h ì ch ấp n g ã cũ n g n ặn g , h ọ lu ôn ch ấp ý k iến , được m ất v à sĩ diện của m ìn h . T h ật r a , có r ất n h iều v iệc ch ẳn g có g ì g h ê g ớm , v ì m ột ch ú t v ấn đề sĩ diện m à t r a n h g ià n h điều t ốt , x ấu v ới n g ười k h á c; t h ậm ch í, còn liều m ạn g m à y ch ết t a o sốn g , qu ả t h ật là r ất đá n g t iếc.

V ì t h ế, ch ú n g t a k h ôn g n ên á p đặt n g ười k h á c, ch o là m ìn h đá n g được v ên h v á o đắc ý m à ph ải su y n g h ĩ: “ Kh i t a n ổi sâ n , có ph ải đối ph ươn g cũ n g n ổi sâ n n h ư m ìn h ?” . Nếu n h ư cả h a i n g ười đều t ức g iận t h ì ch ắc ch ắn sẽ x ảy r a v ấn đề t r a n h cã i. Nếu ch ỉ t ự m ìn h n ổi sâ n , còn đối ph ươn g v ẫn bìn h t h ản t h ì ch ỉ có t ự h ại m ìn h , bởi v ì m ìn h n ổi g iận , đối ph ươn g v ẫn bìn h t h ản . Ch o dù đối ph ươn g cũ n g bị h ại, n h ưn g h ọ cũ n g ít ph iền n ã o h ơn ; ch o n ên m ìn h bị t ổn t h ươn g n ặn g , đối ph ươn g t ổn t h ươn g n h ẹ.

Ch ú n g t a n g h ĩ t h ôn g su ốt điều n à y , lần sa u k h i t â m sâ n n ổi lên t h ì t r ước t iên k iềm ch ế lại ch o m ìn h m ộ https://thuviensach.vn t con đườn g r ú t lu i, đồn g t h ời

cũ n g ch o n g ười k h á c m ột đườn g đi t ới; n h ư t h ế, h a i bên sẽ t h ôn g su ốt

k h ôn g bị ch ướn g n g ại.

TỨC GIẬN LÀ BỆNH MÃN TÍNH TỰ SÁT

Ch ú n g t a đều biết sâ n là lửa t r on g t â m , ch ẳn g n h ữn g h ại m ìn h m à ản h h ưởn g n g ười k h á c cũ n g k h ôn g t ốt . Ng ười t h ườn g n ổi t â m sâ n t h ì g iốn g n h ư bện h m ã n t ín h t ự sá t ; ch o n ên , ch ú n g t ôi t h ườn g k h u y ên cá c v ị h ã y cố g ắn g k iềm ch ế t ín h n ón g n ảy của m ìn h .

Nh ưn g k ết qu ả là cà n g k iềm ch ế t â m sâ n t h ì cà n g n ổi sâ n ; do đó, ch ú n g t a ph á t h iện v ốn k h ôn g có biện ph á p n à o để k iềm ch ế được t in h t h ần m ìn h đa n g bực t ức. V ì t h ế, m ỗi k h i t â m n ổi sâ n h ận t h ì ch ú n g t a h ã y t ự t r á ch m ìn h : “ Là m t h ế n à o bâ y g iờ? Ng a y cả m ìn h cũ n g k h ôn g k iềm ch ế được t in h t h ần bực t ức, n ói g ì t ới k ẻ k h á c.”

Kh i t in h t h ần bực t ức t h ì k h ôn g t h ể dù n g cá ch t h ức k iềm ch ế để x ử

lý . Sâ n h ận v à t ừ bi là đối n h a u ; do đó, ch ỉ cần ch ú n g t a bồi dưỡn g , t ă n g t r ưởn g n h iều t â m t ừ bi t h ì t â m sâ n t ất n h iên sẽ g iảm bớt . Ch o n ên , ch ú n g t a h ã y t h ử n h ìn sự v iệc t ừ g óc độ k h á c, ch u y ển t in h t h ần bực t ức của m ìn h t h à n h t â m t ừ bi, t â m y êu t h ươn g t ích cực để đối x ử

v ới m ọi n g ười, m ới là ph ươn g ph á p h óa g iải t â m sâ n t ốt n h ất .

V í dụ bạn đa n g bận , n h ưn g có bọn t r ẻ con ở bên cạn h bạn đù a g iỡn ồn à o, t ất n h iên bạn sẽ c ảm t h ấy r ất bực bội; n h ưn g n ếu bạn c h u y ển ý n g h ĩ: “ Bọn t r ẻ con n à y k h ôn g biết m ìn h đa n g bận , ch ỉ v ì ch ơi đù a đa n g t h ích t h ú n ên m ới ồn à o” . Nh ư t h ế, bạn sẽ cảm t h ấy ch ú n g n ó r ất dễ t h ươn g , n g a y lập t ức n g ọn lửa sâ n t r on g lòn g bạn bị dập t ắt . Nh ưn g n ếu bọn t r ẻ đù a g iỡn ồn à o là m ản h h ưởn g côn g v iệc của bạn , có t h ể bạn ch ơi cù n g v ới ch ú n g n ó, sẵn dịp n g h ỉ n g ơi m ột t í, r ồi lại là m v iệc t iếp, n h ư t h ế k h ôn g ch ừn g h iệu qu ả lại ca o.

T h ật r a , m ột n g ười n à o đó, h a y côn g v iệc g ì là m ch o bạn t ức g iận , bạn n ên cảm ơn h ọ. Bởi v ì đối ph ươn g dù n g h à n h v i k h ôn g đú n g để ch o bạn có cơ h ội h ọc t ập, để bạn n g ă n ch ặn t â m sâ n ; đồn g t h ời, bạn n ên t h ươn g y êu h ọ, bởi v ì h ọ k h ôn g biết h à nhttps://thuviensach.vn h v i của m ìn h là sa i.

Nh ưn g n ếu t ín h sâ n đã t h à n h t h ói qu en m à ch ú n g t a m u ốn sửa đổi liền t h ì qu ả là r ất k h ó. Ch o n ên , ch ú n g t ôi t h ườn g k h u y ên m ọi n g ười n iệm Ph ật A Di Đà ; bởi v ì k h i t â m sâ n h ận n ổi lên , ch ú n g t a n iệm da n h h iệu A Di Đà Ph ật , Qu á n T h ế Â m Bồ-t á t ; h oặc da n h h iệu Đức Ph ật k h á c, h a y t r ì ch ú t h ì có t h ể ch u y ển được t in h t h ần bực t ức t h à n h n iệm Ph ật , t r ì ch ú ; h oặc t â m t h a n h t ịn h n iệm Bồ-t á t . Ch ú n g t a là m được n h ư t h ế lâ u n g à y t h ì t â m sâ n h ận t ự n h iên sẽ ch u y ển t h à n h t â m t h a n h t ịn h .

Nh ư t h ế, lần sa u k h i ch ú n g t a m u ốn m ắn g n g ười, h oặc h ận n g ười đến t h ấu x ươn g , ch ú n g t a cũ n g k h ôn g cần k iềm ch ế t in h t h ần m à n iệm m ột câ u A Di Đà Ph ật ; h oặc là Qu á n T h ế Â m Bồ-t á t . Ch o dù , n h ất t h ời n h ẫn k h ôn g được m ắn g n g ười, n h ưn g câ u m ắn g cũ n g là A Di Đà Ph ật .

Nh ư t h ế, ch ẳn g n h ữn g ph ẫn n ộ, sâ n h ận dần dần g iảm bớt m à còn n u ôi dưỡn g t h à n h t h ói qu en t h ườn g x u y ên n iệm Ph ật , Bồ-t á t .

Ng oà i r a , ch ú n g t a cũ n g t h ườn g t ự h ỏi m ìn h : “ Hôm n a y , t a là m được ba o n h iêu v iệc t ốt ? T r on g t â m t a sin h được ba o n h iêu t â m t ừ bi?

T â m có n ổi sâ n h ận k h ôn g ? T â m sâ n h ận có biểu lộ k h ôn g ? Hoặc t r on g t â m có sâ n h ận n h ưn g ch ưa biểu lộ?” . Nh ư T ă n g T ử đã n ói: “ T a m ỗi n g à y t ự x ét m ìn h ba lần ” . Ch ú n g t a t h ườn g t ự k iểm điểm ý n g h ĩ, lời n ói, h à n h độn g của m ìn h , có sự cố g ắn g k iểm soá t m ìn h n h ư t h ế t h ì t â m sâ n h ận n g à y cà n g g iảm bớt .

KIÊN NHẪN KHÔNG PHẢI LÀ NÉN GIẬN

T h ôn g t h ườn g n g ười k h ôn g có t ín h k iên n h ẫn đều có liên qu a n h oà n cản h n ơi h ọ sin h t r ưởn g , n h â n t ố g ia đìn h v à qu á t r ìn h g iá o dục.

Có n g ười do g ặp t ìn h cản h bất h ạn h t r on g qu á t r ìn h t r ưởn g t h à n h , t ín h cá ch bỗn g t h a y đổi k h ôn g có t ín h k iên n h ẫn ; n h ưn g cũ n g có n g ười v ốn k h ôn g có t ín h k iên n h ẫn , sa u đó v ì h oà n cản h ch ỗ ở, g ọi là “ n g ười n g h èo cù n g , k h ôn g t h ể k h ôn g cú i đầu ” , v ì h oà n cản h h ọ ph ải cú i đầu t r ước t h ực t ế, dần dần h ọ cũ n g t r ở t h à n h n g ười có t ín h k iên n h ẫn . Do đó, t ín h k iên n h ẫn k h ôn g ph ải là v iệc “ g ia n g sơn dễ đổi, t ín h n g ười k h ó sửa ” , v à cũ n g k h ôn g ph ải n g ười k h ôn g t https://thuviensach.vn ín h k iên n h ẫn t h ì sẽ k h ôn g ba o

g iờ k iên n h ẫn được.

V ì t h ế, k h i ch ú n g t a cố g ắn g k iên n h ẫn là m côn g v iệc n à o đó v ới m ột n g ười n à o đó, t r ước t iên , ch ú n g t a ph ải cảm t h ấy n ên là m , r ất t h ích là m , v à n h ất địn h ph ải h oà n t h à n h . Kế đến , ch ú n g t a x á c địn h ph ải là m v iệc n à y v ới n g ười n à o đó, dù có m u ốn t r á n h cũ n g k h ôn g t r á n h được; n ên ph ải k iên n h ẫn để x ử lý côn g v iệc.

Nh ưn g n g ười bìn h t h ườn g k h ôn g ph ải lú c n à o cũ n g k iên n h ẫn , t h ườn g là do h ọ ch á n n ản , h oặc k h ôn g t h ích n g ười cộn g t á c h a y côn g v iệc đó; t iếp đến là do t ín h cá ch của h ọ n h ư t h ế. Có n g ười t ín h cá ch t h ô t h á o, h ễ độn g m ột t í liền n ổi n ón g , là m v iệc t ù y t iện , n ói k h ôn g là m t h ì k h ôn g là m ; đâ y là n g ười t h ích g ì là m n ấy . Hạn g n g ười t h ích g ì là m n ấy t h ườn g ph ải dựa v à o v ận m a y v à ph ước bá o t h ì m ới có t h ể sốn g ch u n g h òa t h u ận v ới m ọi n g ười, là m v iệc được t r ọn v ẹn . Nh ưn g n g ười su ốt đời ỷ v à o v ận m a y t h ì t h ật k h ó t h à n h côn g ; ch o dù có t h ể h à i lòn g t ạm t h ời, n h ưn g v ận m a y có lú c cũ n g t h a y đổi; ch o n ên , t ốt n h ất v ẫn là bồi dưỡn g t ín h k iên n h ẫn của m ìn h .

Ng oà i t ín h k iên n h ẫn còn có liên qu a n t ới n g h ị lực. Hoà n cản h v à côn g v iệc t h ườn g r èn lu y ện ch o ch ú n g t a . Ch o dù n g ười k h á c g ia o ch o bạn côn g v iệc k h ôn g t h ích h ợp n h ưn g ph ải là m h oà n t h à n h ; h oặc là bản t h â n bắt đầu là m côn g v iệc n g h iên cứu , t r on g qu á t r ìn h t iến h à n h côn g v iệc đều cần cố g ắn g n h ẫn n ại r ất n h iều . Ở đời m ười v iệc h ết t á m , ch ín v iệc k h ôn g n h ư ý , bất lu ận là côn g v iệc, h ọc n g h ề, h a y qu a n h ệ

v ới m ọi n g ười, dườn g n h ư đều g ặp t r ắc t r ở. X ưa n a y có r ất n h iều n h à ph á t m in h v à n g ười t h à n h côn g đều t ừ t r on g t h ất bại m à n ỗ lực k h ôn g n g ừn g , n g h ị lực bền bỉ v à n h ẫn n ại t h ì m ới đạt được t h à n h côn g cu ối cù n g .

Nh ưn g n h ẫn n ại cũ n g k h ôn g có n g h ĩa là n én g iận v à ch o n én g iận là n h ẫn là k h ôn g h ợp lý . Nh ư ch ú n g t a bị n g ười k h á c ức h iếp, v ì m ìn h k h ôn g biết ph ản ứn g bằn g cá ch n à o n ên đà n h n u ốt g iận t h ì k h ôn g ph ải là n h ẫn n ại. T ự m ìn h ph ải n h ận biết n g ười, sự v iệc r õ r à n g , điều n à o đú n g t h ì m ìn h cố g ắn g n h ẫn n ại. Nếu n h ư ch ú n g t a g ặp v iệc m à k h ôn g biết n h ẫn n ại v à ph ấn đấu t h ì ph ần đôn g bỏ dở n ửa ch ừn g , k h ôn g t h ể có h y v ọn g t h à n h côn g .

https://thuviensach.vn

Nh ư ch ú n g t ôi ch ẳn g ph ải là n g ười t h ôn g m in h , cũ n g k h ôn g có

ph ước bá o, n h ưn g ch ú n g t ôi có n g h ị lực. Ng ười k h á c ch ỉ cần m ột t iến g là m x on g côn g v iệc, n h ưn g ch ú n g t ôi ch ấp n h ận m ất m ười t iến g m ới là m x on g . V ì t h ế, k h i t ôi đi h ọc ở Nh ật Bản , ch u ẩn bị t â m lý sẵn sà n g , n g ười k h á c h ọc m ột , h a i n ă m t h ì h ọc x on g , t ôi có t h ể m ất n ă m , m ười n ă m m ới h ọc x on g . Nh ưn g ch ỉ cần t ôi còn m ột h ơi t h ở t h ì n h ất địn h ph ải là m x on g côn g v iệc m ìn h m u ốn .

V ì t h ế t ín h đến n a y , t ôi có r ất n h iều v iệc cũ n g g ặp ph ải k h ó k h ă n , n h ưn g h oà n t h à n h t ừ t ừ t ừn g v iệc m ột . X ưa n a y , ch ưa có v iệc n à o t h u ận lợi h oà n t oà n m à k h ôn g có ch ướn g n g ại; h oặc h oà n t h à n h t r on g ch ốc lá t , m à đều ph ải dựa v à o k iên n h ẫn v à n g h ị lực, k h iến ch o t ôi cu ối cù n g đạt được k ết qu ả v iên m ã n . Do đó, t ôi t in r ằn g m ỗi n g ười ch ỉ cần bằn g lòn g k iên t r ì, k h ôn g x em t h ườn g điều ch ú n g t ôi n ói t h ì đều có t h ể

r èn lu y ện được t ín h k iên n h ẫn .

https://thuviensach.vn

Bài thứ tư: SI

T ất cả sự, lý k h ôn g r õ r à n g ; t h ị, ph i đảo lộn đó là si. Nếu t â m m ọi n g ười t h ườn g g iữ ch ín h k iến , ch ín h n iệm t h ì t h iên h ạ t h á i bìn h .

https://thuviensach.vn

ĐỪNG NHÌN THẾ GIỚI ĐẢO ĐIÊN

Ph ật ph á p n ói “ si” là m ột t r on g n h ữn g ph iền n ã o că n bản của ch ú n g sin h . Ý n g h ĩa si là sự, lý k h ôn g r õ r à n g ; t h ị, ph i đảo lộn . Điều n à y k h á c v ới ch ú n g t a t h ườn g n ói n g ười n à y si do t â m si m ê. Si do t â m si m ê là ý n g h ĩa “ ch ấp m ê k h ôn g n g ộ” .

Nói v ề t h ị, ph i đảo lộn ; sự, lý k h ôn g r õ r à n g là ch ỉ n h ữn g điều h iểu biết t h ôn g t h ườn g h ợp t ìn h , h ợp lý , t h ậm ch í ch o k iến g iải h ợp lý .

Nh ưn g n h ìn t ừ qu a n điểm Ph ật ph á p lại t h ấy đảo lộn , g iốn g n h ư ch ú n g t a t h a m lu y ến , ch ấp t r ước v ật n à o đó t h ì ch o là t h ườn g còn . Nói v ề

qu a n h ệ n a m n ữ, có r ất n h iều n g ười n ói k h i h a i n g ười y êu n h a u , h oặc sắp k ết h ôn t h ì lu ôn t h ề n on h ẹn biển , son g m ạn g n g ười r ất n g ắn , là m sa o v ữn g ch ắc g iốn g n h ư n ú i, r ộn g sâ u n h ư biển được? Hu ốn g g ì n ú i có t h ể sập đổ v à biển sẽ k h ô cạn .

Nh ưn g có n h iều n g ười t in r ằn g n ú i, biển t h ườn g h ằn g bất biến , có k h ả n ă n g là m ch o m ìn h n ươn g t ựa m ã i m ã i, g iốn g n h ư ch ỉ cần t ìm được ch ỗ dựa v ữn g ch ắc t h ì sẽ y ên ổn su ốt đời. Họ k h ôn g biết n g a y cả

n ú i cũ n g bị sạt lở, sập đổ, h u ốn g g ì là con n g ười? Ch o n ên n ói m u ốn lấy con n g ười là m ch ỗ dựa v ữn g ch ắc là cá ch n g h ĩ n g u n g ốc; đâ y ch ín h là lấy v ô t h ườn g ch o là t h ườn g , lấy đồ v ật t h ườn g t h a y đổi là m k h ôn g t h a y đổi, lấy k h ôn g đá n g t in cậy là m t in cậy , cũ n g ch ín h là si.

Đức Ph ật n ói ch ú n g sin h điên đảo, điên đảo n à y qu y n ạp t h à n h bốn loại, cũ n g ch ín h là n ói “ bốn loại điên đảo” . Ng oà i lấy v ô t h ườn g là t h ườn g h ằn g n ói ở t r ên , còn có ba loại: (1 ) lấy k h ổ là m v u i, (2 ) lấy dơ

là m sạch , (3 ) lấy v ô n g ã là m n g ã .

Ch ẳn g n h ữn g sự v ật bên n g oà i t h â n ch ú n g t a k h ôn g đá n g t in cậy , m à n g a y cả bản t h â n m ìn h cũ n g k h ôn g t in được, n h ư sức k h ỏe, qu a n n iệm , cá ch n g h ĩ v à ý ch í của m ìn h k h ôn g g iốn g n h ư đồ v ật là ch ú n g t a có t h ể điều k h iển , n h ưn g ch ú n g t a lại ch o r ằn g là m ìn h có, h oặc bản t h â n m ìn h đá n g t in cậy ; đâ y ch ín h là lấy v ô n g ã là m n g ã . Sa i lầm n à y đưa đến ch ú n g t a sự x u n g đột v à đa u k h ổ r ất n h iều .

Lấy k h ổ là m v u i là v iệc k h ổ ch o là https://thuviensach.vn v u i, n iềm v u i ch â n t h ật ch o là

k h ổ. Nh ư có r ất n h iều n g ười ă n ch ơi t r á c t á n g , sa y m ê cờ bạc, là m

t h à n h t h ú v u i để t h eo đu ổi, n h ưn g n ó ch ỉ là k ích t h ích v à k h oá i lạc n h ất t h ời, sa u k h i k ết t h ú c r ồi t h ì t in h t h ần t r ốn g r ỗn g v ô v ị, t h â n t h ể

cà n g t h êm đa u k h ổ, là m sa o có t h ể a n v u i? V u i sướn g t ạm t h ời t ạo t h à n h đa u k h ổ lâ u dà i. Nh ưn g m ọi n g ười ch o là v u i m à k h ôn g biết v iệc n à y t ự m ìn h cảm t h ấy là v u i, k ỳ t h ật ch ín h là n g u y ên n h â n t ạo r a đa u k h ổ.

Còn v ề dơ bẩn ch o sạch , là n ói t r ên t h ế g ia n n à y k h ôn g có v ật g ì là sạch m ã i m ã i. Nh ư t h â n t h ể của ch ú n g t a , h iện t ại n h ìn t h ấy ch o là sạch , n h ưn g đến n g à y m a i t h ì dơ bẩn , h ôi h á m ; đâ y cũ n g là n g u y ên n h â n m ọi n g ười ph ải t ắm r ửa h à n g n g à y . T h ức ă n n g on dọn t r ên bà n t h ơm ph ức, ch ú n g t a ch o là t h ức ă n sạch sẽ, k h ôn g có v ấn đề n ên m ới ă n v à o, n h ưn g k h i ă n v à o bụn g , đến n g à y h ôm sa u bà i t iết t h ì h ôi t h ối ch ịu k h ôn g n ổi; ch o dù ch ú n g t a k h ôn g ă n t h ức ă n n g on , n h ưn g ch ỉ

cần đem cất v à i h ôm t h ì n ó biến ch ất , dần dần t r ở t h à n h h ôi t h iu .

Ch ú n g t a có t h ể t h ấy sự sạch , dơ bất k ỳ v ật n à o ch ỉ là cảm g iá c t h oá n g ch ốc của ch ú n g t a m à t h ôi, ph ải x em đồ v ật t h ì m ới có t h ể

qu y ết địn h là sạch h a y k h ôn g , v ật bạn t h ích là sạch , bạn k h ôn g t h ích là dơ; do đó, sạch ch ỉ là cảm t h ọ t ươn g đối. Ch o n ên , t h ườn g , lạc, n g ã , t ịn h cũ n g k h ôn g đá n g t in , k h ôn g ch â n t h ật , cũ n g ch ỉ là m ột loại h u y ễn t ướn g , ảo g iá c m à t h ôi.

PHIỀN NÃO VÀ NGU SI

Ng u si có n g h ĩa r ộn g v à cũ n g có n g h ĩa h ẹp. Ng u si t h eo n g h ĩa r ộn g là ch ỉ ch u n g t ất cả ph iền n ã o. Ng u si t h eo n g h ĩa h ẹp là ch ỉ qu a n n iệm , cá ch n h ìn , h oặc v ấn đề t ư t ưởn g , cũ n g ch ín h là k h ôn g h iểu n h â n qu ả, k h ôn g t in n h â n du y ên , h oặc đảo lộn n h â n qu ả, t h ậm ch í k h ôn g t in có n h â n qu ả v à n h â n du y ên .

Bất cứ v iệc g ì n h ất địn h ph ải có n h â n du y ên m ới h oà n t h à n h được; t r on g đó, n h â n là điều k iện ch ủ y ếu , du y ên là điều k iện t h ứ y ếu , k h á ch qu a n . Một điều k iện ch ủ y ếu t h êm m ột , h a i điều k iện k h á ch qu a n , đó là n h â n du y ên .

https://thuviensach.vn

Nếu n h ư sự v iệc t h à n h côn g , là n h ờ n h â n du y ên đã đầy đủ; n ếu k h ôn g t h à n h côn g cũ n g là v ì qu a n h ệ n h â n du y ên . Do đó, n ếu ch ú n g t a k h ôn g m u ốn k ết qu ả x ấu t h ì k h ôn g n ên t ạo n h â n x ấu . Cũ n g t h ế, n ếu ch ú n g t a m u ốn đạt được t h à n h qu ả t ốt t h ì n h ất địn h ph ải có n h â n t ốt m ới có t h ể x ú c t iến . Nh ưn g ch ú n g t a t h ườn g đổi n h â n là m qu ả, m ã i m ã i k h ôn g là m r õ đú n g n g u y ên n h â n t ạo t h à n h k ết qu ả, sa i lầm m u ốn ch iếm của n g ười ch ín h là t ự m ìn h là m v iệc x ấu , ch ẳn g n h ữn g g â y bất a n ch o m ìn h m à còn g â y ph iền ph ức ch o n g ười k h á c; do đó, lu ôn bị đa u k h ổ t r ói bu ộc. Ch o n ên , n g ười k h ôn g biết n h â n qu ả, k h ôn g biết n h â n du y ên là k ẻ n g u si.

Nói v ề n h â n qu ả, n h ất địn h ph ải t ừ n h â n đến qu ả, n h ưn g n ó k h ôn g ph ải qu a n h ệ h ìn h t h ức đơn ph ươn g t ừ n h â n đến qu ả m à là t r on g qu á t r ìn h t ừ n h â n đến qu ả, lại còn ph ối h ợp n h iều du y ên , sa u đó sin h r a m ột k ết qu ả. Giốn g n h ư ch ú n g t a v ừa ươm h ạt g iốn g m à m u ốn có t r á i ă n liền , là v iệc k h ôn g t h ể có. Nh ất địn h ph ải t r ải qu a g ia i đoạn ươm t r ồn g ch ă m sóc, có á n h n ắn g m ặt t r ời, k h ôn g k h í, n ước, ph â n bón v à ph ối h ợp n h â n t ố k h á c t h ì m ới có t h ể k h a i h oa k ết t r á i. Bản t h â n n h â n qu ả r ất ph ức t ạp.

Nói t h eo n g h ĩa r ộn g , ch ỉ cần con n g ười có ph iền n ã o là biểu h iện n g u si. T r on g Lục T ổ Đà n Kin h có n ói n g u si g iốn g n h ư m â y h oặc sươn g m ù . Kh i t r ên bầu t r ời có m â y m ù , ch ú n g t a k h ôn g n h ìn t h ấy m ặt t r ời; sự t h ật m ặt t r ời v ẫn h iện t r on g đá m m â y , ch ỉ là do m â y ch e k h u ất m ặt t r ời, là m ch o m ọi n g ười k h ôn g n h ìn t h ấy ; n h ưn g m â y m ù là do ẩm t h ấp t r on g k h ôn g k h í, n h iệt độ t ă n g ca o v à liên qu a n đến n h â n du y ên k h á c m à h ìn h t h à n h , ch o n ên n ó v ốn k h ôn g t ồn t ại, là n h â n du y ên t ụ

h ợp m à t h à n h . V ì t h ế, k h i n h â n du y ên ch ưa đầy đủ t h ì sẽ t a n t h eo m â y k h ói.

Kh i ch ú n g t a có ph iền n ã o g iốn g n h ư bị m â y ch e, k h ôn g n h ìn t h ấy ch â n t ướn g sự t h ật ; do đó, đá n h m ất lý t r í, sin h r a t in h t h ần bực t ức, ph iền n ã o cũ n g t ừ t in h t h ần m à r a . Ph iền n ã o g iốn g n h ư sươn g m ù h iện t r ên t r á i đất , k h ôn g ph ải là bất biến , v ĩn h cửu m à r ất n h a n h ch ón g t r ở v ề n g u ồn g ốc că n bản . V ì t h ế, Đức Ph ật dạy m ọi n g ười đều có Ph ật t ín h , a i cũ n g sẽ t h à n h Ph ật , ch ỉ v ì https://thuviensach.vn có ph iền n ã o m ới t h à n h ch ú n g

sin h . Ph ật t ín h t r on g m ỗi n g ười x ưa n a y k h ôn g h ề t h a y đổi, n h ưn g

ch ú n g sin h n g u si k h ôn g biết m ìn h là g iả, ch ẳn g ph ải bền v ữn g lâ u dà i.

Nh ưn g v ì ch ú n g sin h k h ôn g biết m ìn h là k ẻ n g u si, m ới lấy k h ổ là m v u i, cứ m ã i điên đảo. Ch o n ên , ch ỉ cần ch ú n g t a biết n g u si là g ì t h ì sẽ

k h ôn g lấy k h ổ là m v u i, m à Ph ật ph á p ch ín h là t h u ốc h a y , k h i n g ười k h á c g ặp ph iền n ã o là m ch o ch ú n g t a đề ca o cản h g iá c.

THOÁT KHỎI CẠM BẪY MÌNH TỰ ĐẶT RA

Ch ú n g t ôi t ừn g đọc bá o có m ột bà i v iết n h ư t h ế n à y : “ Có m ột n g ười v ợ m u ốn ch ồn g m ìn h k h i t r ở v ề n h à , t iện t h ể m u a m ột ch a i dầu t r ộn , n h ưn g ch ồn g cô qu ên m u a , n g ười v ợ r ất t ức g iận , h a i n g ười cã i n h a u ; k ết qu ả, n g ười v ợ v ì ch u y ện n à y m à t ự sá t .”

V ừa n g h e qu a , a i n ấy đều sửn g sốt , cảm t h ấy n g oà i t h ấy sức t ưởn g t ượn g . V ì sa o ch ỉ m ột ch a i dầu t r ộn m à n g ười v ợ t ự sá t ? Nếu n h ư ch ú n g t a x em n ó là v iệc n h ỏ t h ì v iệc n à y k h ôn g đến n ỗi n g h iêm t r ọn g , ch ỉ

cần n g ười ch ồn g n ói: “ X in lỗi! Đợi t í n ữa a n h đi m u a n h é! Ha y để n g à y m a i a n h đi m u a ” t h ì có t h ể g iải qu y ết sự v iệc. V ấn đề ở ch ỗ là do n g ười ch ồn g t h ườn g qu ên v iệc biểu lộ t ìn h cảm v ới v ợ, k h ôn g qu a n t â m đến v ợ.

Nếu t h ật sự là n h ư v ậy , m ặc dù n g ười v ợ r ất y êu t h ươn g ch ồn g , n h ưn g v ì t h á i độ n g ười ch ồn g qu á t h ờ ơ, n ên n g ười v ợ cảm t h ấy lấy ch ồn g t h ật là ch á n , t â m lý cũ n g bất a n , cô n g h ĩ m ìn h sốn g ch ẳn g có ý n g h ĩa g ì; k ết qu ả là t ự sá t . T h ật r a , n ếu cô t a có t h ể cù n g ch ồn g n g ồi n ói ch u y ện t h ẳn g t h ắn v ới n h a u t h ì k h ôn g đến n ỗi đi v à o ch ỗ bế t ắc, ch o r ằn g ch ồn g k h ôn g m u a ch a i dầu t r ộn là k h ôn g biểu lộ sự qu a n t â m đến v ợ; n h ư t h ế, cô t a sẽ k h ôn g t ự sá t .

Đọc câ u ch u y ện n à y ch ú n g t a t h ật k h ôn g sa o h iểu n ổi, n h ưn g lại là v ấn đề r ất ph ổ biến t r on g x ã h ội h iện n a y , có r ất n h iều n g ười v ì ch u y ện r ất n h ỏ n h ặt m à t ự sá t . T h ật r a , ch u y ện m u a ch a i dầu t r ộn ch ỉ

là m ột n g u y ên cớ, v à ch u y ện n h ỏ h iện t ại k h ôn g ph ải t h ật , m à là v ì t h ườn g x ảy r a n h ữn g v iệc n h ư t h ế; k ết qu ả, sự oá n g iận ch ất ch ứa t r on g lòn g lâ u n g à y , lại k h ôn g biết là m t h ế n https://thuviensach.vn à o để g iải qu y ết v ấn đề, cu ối

cù n g v ì qu á t ức g iận ch ọn cá i ch ết ch o đối ph ươn g sá n g m ắt . V iệc n à y

qu ả là qu á n g u si.

Ch ú n g t ôi n g h ĩ n g ười v ợ n à y có lẽ k h ôn g có bạn bè, n ếu n h ư có v à i n g ười bạn t h â n t h ì có t h ể t r ò ch u y ện , k h u y ên g iải cô t a t h ế n à y :

“ Ch ồn g của em còn t ệ h ơn ch ồn g ch ị, ch ồn g của ch ị ch ỉ qu ên m u a ch a i dầu t r ộn t h ôi m à , có g ì đâ u m à ch ị t ức g iận ? Ch ị đi m u a cũ n g được v ậy , a n h ấy bận v iệc m ới qu ên , ch ị n ên t h ôn g cảm ch o a n h ấy !” .

Hoặc cô t a n g h e t h eo qu a n n iệm Ph ật ph á p t h ì t h a y đổi ý n g h ĩ, có t h ể g iú p cô t a r a k h ỏi cản h k h ốn cù n g . Có r ất n h iều n g ười t ự là m ch u ồn g g ia m m ìn h , t ự đặt m ìn h ở t r on g v òn g lu ẩn qu ẩn , t h â n r ơi v à o t r on g đó, đa u k h ổ v ô cù n g . Nếu n h ư h ọ k h ôn g t h oá t r a được t h ì có t h ể

đi v à o con đườn g ch ết . V ì t h ế, ch ú n g t ôi m on g m ọi n g ười h ã y v ận dụn g qu a n n iệm , cá ch n g h ĩ t h eo Ph ật ph á p để t h oá t k h ỏi cạm bẫy do m ìn h đặt r a .

Si là m t ổn h ại sức k h ỏe t h â n t â m của ch ú n g t a , v ì n g ười si t â m lý của h ọ t h ườn g ở t r ạn g t h á i bất a n , r ất dễ g â y á p lực ch o m ìn h . Lại t h êm bất k ỳ độn g t ĩn h h oà n cản h x ã h ội đều ản h h ưởn g đến h ọ, k h i t â m lý bị

ản h h ưởn g , c ũ n g liên qu a n đến v ấn đề sức k h ỏe. Ch o n ên , bất c ứ v iệc g ì cũ n g n g h ĩ lù i lại m ột bước là t ốt n h ất . Kh i ch ú n g t a g ặp đa u k h ổ, h oặc ph iền n ã o t h ì t ự n h ắc m ìn h : “ V ì sa o t a n g u si n h ư t h ế! Điên đảo n h ư

t h ế!” . Nh ư v ậy , sẽ ch u y ển được t â m , t h oá t k h ỏi cản h k h ốn đốn .

Do đó, k h i ch ú n g t a g ặp ch u y ện k h ó k h ă n , h oặc h oà n cản h k h ốn cù n g k h ôn g có cá ch g ì g iải qu y ết được, ch ỉ cần ch u y ển qu a n n iệm t h ì k h ôn g có con đườn g n à o m à k h ôn g t h ôn g , ch ỉ là n h a n h h a y ch ậm , x a h a y g ần m à t h ôi.

CHUYỂN BIẾN ĐƯỢC KHỦNG HOẢNG

Ng u si, đảo điên t h eo qu a n n iệm v à cá t ín h sẽ là m ch o m ìn h ph iền n ã o v ô cù n g , ch ỉ có t h a y đổi qu a n n iệm đảo điên t h à n h ch á n h k iến t h ì m ới t h oá t được ph iền n ã o t h ật sự; v ì t h ế, qu a n n iệm ch ín h x á c là r ất qu a n t r ọn g .

https://thuviensach.vn

Giốn g n h ư bìn h h oa n à y đã cắm r ất đẹp, n ếu lú c đó có m ột n g ười ch u y ên cắm h oa đến , m u ốn cắm lại bìn h h oa đẹp h ơn ; n h ưn g k h i đem so sá n h lại x ấu h ơn , t ất n h iên r ú t h oa r a h ết cắm lại. Nếu n g ười ch u y ên cắm h oa k h ôn g đến t h ì bìn h h oa n à y v ẫn y n g u y ên được ch o là bìn h h oa đẹp. Ch o n ên , sự v iệc ở t h ế g ia n , t h ườn g t h a y đổi k h á c biệt , m ột t h ời g ia n n à o đó t r ước đâ y , n ó cũ n g t ừn g r ất t ốt , bạn ch o là t ốt , n h ưn g có t h ể t r on g ch ốc lá t t r ở t h à n h x ấu . Do đó, câ u ch u y ện “ T á i ôn g m ất n g ựa , m ới biết ch ưa ph ải là h ọa ” ch ẳn g ph ải câ u n ói để a n ủi m ọi n g ười.

Nếu n h ư bạn t h ật sự là m t h iện , đối đầu t r ước n g h ịch cản h , n h ư t h ế n ó sẽ

t r ở t h à n h m ột n h â n t ố g iú p bạn t h à n h côn g . T r á i lại, có n h ữn g n g ười t u y g iú p bạn r ất n h iều t r on g cu ộc sốn g , n h ưn g cu ối cù n g lại là m ch o bạn t h à n h bất t à i, k h ôn g t h ể v ươn t ới t h à n h côn g .

Nh ưn g t ốt v à x ấu k h ôn g ph ải là t u y ệt đối, đối v ới v iệc t ốt k h ôn g n ên ch o là qu á t ốt , k h ôn g n ên v u i m ừn g qu á độ. T h ật r a , ch o dù là t ốt cũ n g ch ỉ là n h ất t h ời. Có k h i là v iệc r ất t ồi t ệ, đi đến t ìn h t r ạn g sụp đổ, lại là m ch o bạn ch u y ển biến được k h ủn g h oản g . Bởi v ì n ếu ch ú n g t a biết r õ sự k h ủn g h oản g , k h éo v ận dụn g k h ủn g h oản g để t h a y đổi ch ín h m ìn h , t h a y đổi h oà n cản h t h ì có t h ể g iải qu y ết v iệc r ắc r ối dễ dà n g , v à ch ú n g t a cũ n g có t h ể t r ở t h à n h n g ười t h à n h côn g t r on g ch ốc lá t .

Do đó, k h i ch ú n g t a g ặp v iệc t ốt k h ôn g n ên đắc ch í m à g ặp v iệc x ấu cũ n g đừn g su y sụp t in h t h ần ; n h ư t h ế, m ới k h ôn g g ọi là k ẻ n g u si, cũ n g k h ôn g bị ph iền n ã o, đa u k h ổ g ià y v ò. T ất n h iên , a i cũ n g m on g m u ốn t h à n h côn g , n h ưn g t h à n h côn g k h ôn g có được 1 0 0 %, ch ỉ có n h ữn g n g ười k h ôn g h à i lòn g v ì sự v iệc ch ưa đạt được t h à n h t ựu t r ọn v ẹn n ên cảm t h ấy đa u k h ổ. Nếu n h ư bị t h ất bại h oà n t oà n t h ì cà n g đa u k h ổ h ơn .

Ch ú n g t ôi t ừn g k ể có ba n g ười bạn ch u ẩn bị t h a m g ia bầu cử

“ t h à n h bại là ch u y ện t h ườn g n g à y của n h à bin h ” . Đối v ới bầu cử, ch ú n g t a ph ải g iữ n iềm t in n h ất địn h sẽ t h ắn g , n h ưn g đồn g t h ời cũ n g ch u ẩn bị t â m lý t h ất bại. Bởi v ì, h ọ v ới bạn t r a n h bầu cử sức lực n g a n g n h a u , ch o dù t h ất bại bạn v ẫn t h u h oạch được n h iều điều v à đối ph ươn g cũ n g cảm ơn bạn , v ì n h ờ bạn cạn h t r a n h , bạn có k in h n g h iệm ph on g ph ú , m ới là m ch o đối ph ươn g k h ôn g dá https://thuviensach.vn m sơ su ất , lại n h ờ đó m à k h u y ến

k h ích t r í t u ệ của h ọ, n êu r a ch á n h k iến cà n g n h iều cà n g t ốt . Mọi n g ười

t r a n h bầu cử đều h i v ọn g t h à n h côn g , n ên a i cũ n g t ốn r ất n h iều t â m lực, n ếu n h ư cu ối cù n g t h ất bại; đâ y cũ n g là t h ất bại t r on g v in h qu a n g .

Hu ốn g g ì, sa u k h i t h ất bại, biết đâ u cơ h ội lại đến r ất n h iều .

Đâ y g ọi là “ ch u y ển t â m , k h ôn g ch u y ển cản h ” . Nh ư n g ười T r u n g Qu ốc t h ườn g n ói: “ Ch ỗ n ươn g h ọa v à ph ú c, ch ỗ ẩn h ọa v à ph ú c” .

Nh ưn g cá ch n g h ĩ n h ư t h ế v à t â m lý A Q để a n ủi t ự m ìn h là h oà n t oà n k h á c n h a u . T â m lý A Q là k h ôn g có h y v ọn g , k h ôn g có n ă n g lực, là t ự

a n ủi m ìn h m ột cá ch ảo t ưởn g .

Ch ú n g t a đã có lòn g t in , có n ỗ lực, có m ục t iêu , cũ n g là có k h ả

n ă n g t ự biết m ìn h , k h ôn g t h ể ch o r ằn g n g ười ch ưa t ừn g n ếm t h ất bại t h ì dễ g ặp t h ất bại t h ảm h ại, n g ười t ừn g t h à n h côn g t h ì lu ôn t h u ận bu ồm x u ôi g ió. Nếu n h ư ch ú n g t a t h ấy r õ sa i k h á c ch â n t ướn g của h a i m ặt t h ì ch ú n g t a sẽ k h ôn g ch ấp v à o t r on g đó, lại cũ n g k h ôn g bị ph iền n ã o.

KHÉO ÁP DỤNG CUỘC SỐNG KHÔNG LƯỜI

BIẾNG

Lười biến g g ọi là g iải đã i v à t r á i v ới t in h t ấn . Nó là m ột t h á i độ, cá ch sốn g được sa o h a y v ậy , t h ườn g k h ôn g n g h ĩ đến t ự m ìn h ph ải là m x on g v iệc g ì. Ch o dù h ọ có v iệc là m cũ n g lu ôn k éo dà i k h ôn g có h à n h độn g sốt sắn g , t h ườn g dừn g lại ở g ia i đoạn su y n g h ĩ v ẩn v ơ m à k h ôn g m u ốn ch u y ên cần t h ực h à n h , n ỗ lực. V ì t h ế, n g ười lười biến g t h ườn g cảm t h ấy cu ộc sốn g r ất m ù m ịt , n h ưn g k ỳ lạ là h ọ lại t h ấy đời sốn g của m ìn h lu ôn bận r ộn .

V ì h ọ cảm t h ấy m â u t h u ẫn n h ư v ậy , n ên h ọ v ừa là m v iệc ch ậm ch ạp v ừa k h ôn g m u ốn h oà n t h à n h m ục t iêu ; k ết qu ả, h ọ cảm t h ấy v iệc g ì cũ n g liên qu a n đến m ìn h , t h ườn g ch o là r ất n h iều v iệc n ên r ất m ệt m ỏi. T h ậm ch í, k h i cầm đũ a ă n cơm , h a y m u ốn r ót ly n ước cũ n g u ể oải k h ôn g m u ốn là m . Bởi v ì m ỗi v iệc đều k éo dà i k h ôn g là m x on g , do đó m ỗi v iệc là m đều m u ốn là m ch o n h a n h https://thuviensach.vn

, n h ưn g lại k h ôn g ch ịu là m t h ật

sự.

Hạn g n g ười n à y ch ưa h ẳn là k h ôn g còn h y v ọn g , ch ỉ là k h ôn g ch ịu là m v iệc. Cũ n g có n h ữn g n g ười lười biến g t h ật sự, v iệc g ì cũ n g k h ôn g m u ốn là m , k h ôn g có h y v ọn g điều g ì, k h ôn g biết cu ộc sốn g cần là m v iệc g ì, dườn g n h ư sốn g là v ì ph ải sốn g . Có n h ữn g n g ười v ì n ă n g lực có g iới h ạn , cơ h ội t ìm v iệc là m ch ưa được; ch o dù h ọ có t ìm được côn g v iệc n h ưn g k h ôn g có cá ch n à o để h oà n t h à n h ; ch o n ên , h ọ t r ở t h à n h k ẻ

ch ơi bời lêu lổn g , t h ích ă n x à i, lười la o độn g .

T h ật r a , cu ộc sốn g của n g ười n à y r ất đa u k h ổ, v ì bản t h â n h ọ

k h ôn g có n ă n g lực, k h iến ch o n g ười k h á c k h in h t h ườn g , lại k h ôn g có côn g v iệc để là m , n h ữn g n g ười n h ư v ậy ở t r ên t h ế g iới t h ật là n h iều .

Kh i ch ú n g t ôi ở Mỹ n h ìn t h ấy r ất n h iều h à n g con ch á u sa i lầm , bối cản h g ia đìn h k h ôn g có cá ch n à o g iá o dục được ch ú n g n ó, h oặc bản t h â n ch ú n g n ó cũ n g k h ôn g m u ốn được g iá o dục, n ền t ản g g iá o dục lệch lạc; do đó, ch ú n g n ó k h ôn g có t à i n ă n g g ì, đà n h ph ải su ốt n g à y ở n h à r on g ch ơi, h oặc n g ồi t á n g ẫu . T u ổi t r ẻ bị t h ất n g h iệp t h ì r ất dễ x u ất h iện h à n h v i ph ạm t ội. Nếu n h ư m ọi n g ười đa n g đối diện t ìn h cản h t ú n g qu ẫn k h ôn g t h ể h ướn g t h ượn g t h ì dễ bị sa đọa m à h iện t ượn g n à y là n g u y ên n h â n h ìn h t h à n h lười biến g .

Có n g ười n g h i n g ờ r ằn g , n g ười lười biến g k h ôn g m u ốn là m điều g ì; n h ư t h ế có g iốn g v ới cu ộc sốn g n g ười t h ích t h a n h n h à n k h ôn g ? T h ật r a , g iữa h a i n g ười n à y k h á c n h a u r ất n h iều . Ng ười sốn g t h a n h n h à n có điều k iện là m ch o cu ộc sốn g cà n g t h êm g ià u có, ch ỉ là h ọ k h ôn g m u ốn ch ạy t h eo sự g ià u sa n g . Mặc dù h ọ có n ă n g lực là m v iệc r ất g iỏi, n h ưn g h ọ m u ốn k h ôn g là m n h iều để g ià u có, ch ỉ m u ốn cu ộc sốn g t h a n h n h à n .

Đồn g t h ời, n g ười sốn g t h a n h n h à n ph ần đôn g ch ú t r ọn g v à o đời sốn g t in h t h ần . Có n g ười ch ọn sốn g ở n ú i r ừn g , bên su ối. Có n g ười ch ọn sốn g ở m iền qu ê y ên t ĩn h , t h ườn g n g à y t h ích đọc sá ch , v iết sá ch , n g h e n h ạc, ẩn ch ứa t ín h t ìn h của h ọ ở t r on g đó. Bởi v ì h ọ có điều k iện ch ọn lựa cu ộc sốn g m ìn h t h ích , k h ôn g ph ải h ọ k h ôn g có n ă n g lực, h a y t h a n h ca o, ch ỉ là h ọ m u ốn h ưởn g t h ụ đời sốn g a n n h à n , bìn h t h ườn g , y ên ổn ; h ọ k h ôn g t h ích đời sốn g ch ốn đô t h ị ồn à o; h oặc n h ữn g g ia o t iếp n h iều n g ười ph ức t ạp sin h r a n h iều v ấn https://thuviensach.vn đề ph iền t oá i.

Ng oà i r a , có n h ữn g n g ười lười biến g ch ỉ m ột g ia i đoạn , r ồi bắt đầu đi t ìm v iệc là m , h ọ lại là m v iệc r ất n ă n g n ổ, t ích cực; đâ y là n g ười có k h ả n ă n g t h a y đổi cu ộc sốn g t ốt h ơn .

KHÔNG NGỤY BIỆN ĐỂ CHỐN VIỆC

Ng ười t h ích ước m ơ v iển v ôn g n ên t h ườn g su y n g h ĩ r ất n h iều điều , n h iều m ưu k ế, t ự ch o m ìn h ôm ấp ch í lớn , ch ỉ là cơ h ội ch ưa đến ; h oặc là ch ưa là m .

Là m v iệc ph ải là m t ừ ch ỗ g ần , n h ìn t r ôn g r ộn g , là n g ười có ch í h ướn g v à n g u y ện v ọn g r ộn g lớn . Nh ưn g n ếu k h ôn g là m t h iết t h ực t h ì m ã i m ã i là m ột loại ảo t ưởn g , h oặc v ọn g t ưởn g h ư h u y ễn ; ch o dù h ọ ôm ấp c h í lớn , n h ưn g là n g ười k h ôn g c ó n ă n g lực . Nếu n h ư n ói t ừ g óc độ

n à y t h ì cũ n g có t h ể g ọi là n g ười lười biến g .

Ng ười có ch í lớn t h ật sự, t r ước k h i h ọ ch ưa t h ực h iện được ch í n g u y ện , h ọ n h ất địn h sốn g v à là m v iệc r ất ch â n t h ực. Nh ư t h ời x ưa có n h ữn g v ị t ể t ướn g , t ướn g qu â n , t r ước k h i ch ưa là m qu a n đều là n ôn g ph u , h oặc là côn g n h â n , t iều ph u . V ề sa u , n h ờ được ph á t h iện t à i n ă n g , cơ h ội đến m ới r a là m qu a n . Nh ưn g k h i h ọ là m n ôn g ph u , h ọ k h ôn g h ề

n ói: “ Ch a o ôi! T ôi là n g ười ph ải là m t ể t ướn g , là m sa o có t h ể là m n ôn g ph u được?” . Đồn g t h ời, lại k h ôn g v ì là m n g ười n ôn g dâ n m à h ọ m ặc cảm , t r on g lòn g v ẫn n u ôi ý ch í lớn . Nếu n h ư t r on g t â m h ọ lu ôn ảo t ưởn g n g h ĩ: “ T ôi ch u ẩn bị là m v iệc lớn , k h ôn g t h èm là m n h ữn g v iệc lặt v ặt n à y ” . Nh ư t h ế v ề sa u , ch ắc ch ắn h ọ k h ôn g t h à n h t ựu được.

Ng oà i n h ữn g k ẻ ảo t ưởn g , v ọn g t ưởn g r a , còn có m ột h ạn g n g ười t h ích k éo dà i côn g v iệc cũ n g là t â m lý lười biến g . Có r ất n h iều n g ười t h ích k éo dà i côn g v iệc, v iệc h ôm n a y v ốn ph ải là m n g a y t h ì h ọ n g h ĩ

k h ôn g h ề g ì, dù sa o n g à y m a i là m v ẫn còn k ịp. Kỳ t h ật , côn g v iệc ph ải n h a n h , k h ôn g được đợi đến h ôm sa u . T u y là m v iệc k h ôn g được cẩu t h ả, n h ưn g n h ất địn h ph ải là m n h a n h ; bởi v ì côn g v iệc n ếu k h ôn g được t h ực h iện lu ôn , t h ôn g t h ườn g k h ó m à h oà n t h à n h được, ch ỉ có n h ữn g v iệc cấp bá ch , là m n h a n h k h ôn g n g h ỉ n g ơi, https://thuviensach.vn m ới có t h ể t h u ận lợi, n h a n h

ch ón g .

Có n h iều n g ười ch o r ằn g h ôm n a y là m k h ôn g x on g cũ n g k h ôn g h ề

g ì, n g à y m a i là m v ẫn được; n g à y m a i là m k h ôn g x on g t h ì n g à y m ốt là m , ch o dù t ự m ìn h là m k h ôn g x on g cũ n g k h ôn g h ề g ì, v ẫn có t h ể để

lại ch o đời sa u là m . Đâ y cũ n g là m ột cá ch m ượn cớ, cũ n g là m ột loại t â m lý lười biến g . Bất cứ lú c n à o, ch ú n g t a cũ n g t h ườn g t ự n h ắc n h ở

m ìn h : “ V iệc n g à y h ôm n a y ph ải là m ch o h oà n t h à n h , v ì k h ôn g biết n g à y m a i m ìn h có còn sốn g n ữa k h ôn g , ph ải cố g ắn g là m x on g n h a n h ch ón g ” .

V ì t h ế, Ph ật ph á p t h ườn g n h ấn m ạn h t in h t ấn , g iốn g n h ư “ n h ất địn h ch ứn g qu ả” , ý n g h ĩa là ph ải ph á t n g u y ện , n h ất địn h t r on g t h ời g ia n n à o đó h oà n t h à n h v iệc g ì. Có r ất n h iều n g ười cũ n g ph á t n g u y ện , n g u y ện t r on g đời n à y m ìn h sẽ h oà n t h à n h v iệc g ì, n h ưn g n g u y ện ph ải t h iết t h ực, bằn g k h ôn g t r ở t h à n h n g u y ện su ôn g . Nh ưn g m ìn h ph á t n g u y ện , k h i bắt đầu là m cần có độn g lực, ch ỉ cần bắt đầu là m t h ì t â m n g u y ện của bạn có t h ể h oà n t h à n h t ừ t ừ. Nếu n h ư k h ôn g ph á t n g u y ện t h ì n g a y cả ch ín h m ìn h m u ốn là m v iệc g ì? Đi đến đâ u ? Là m đạt đến m ức độ n à o? Đều k h ôn g biết . V ì t h ế, ch ú n g t ôi t h ườn g k h u y ên cá c bạn ph á t n g u y ện ; bởi v ì, sa u k h i bạn ph á t n g u y ện t h ì n h ất địn h ph ải là m , k h i là m bạn sẽ cố g ắn g h ết sức m ìn h để h oà n t h à n h t â m n g u y ện n à y .

T h ật r a , ch ỉ cần ch ú n g t a h iểu r õ “ sin h m ện h v ô t h ườn g , t h â n n g ười đá n g qu ý ” t h ì có t h ể k h ắc ph ục t â m lý t h ích k éo dà i h oặc lười biến g . Bởi v ì t h â n m ạn g là v ô t h ườn g , n ên con n g ười có t h ể ch ết bất cứ

lú c n à o. Nh ưn g t h â n của ch ú n g t a là đá n g qu ý , v ì sa u k h i m ất t h â n n à y r ồi t h ì ch ú n g t a k h ôn g còn cá ch n à o để là m h oà n t h à n h côn g v iệc. Ch o n ên , t r ước k h i ch ú n g t a ch ưa m ất t h â n m ạn g t h ì h ã y cố g ắn g v ận dụn g t h â n m ạn g v ô g iá n à y , là m v iệc cốn g h iến h ết sức m ìn h , ch o r ằn g m ìn h dù sa o cũ n g ch ỉ là m có m ột đời n à y , n ếu lười biến g t h ì qu ả

là t h ật đá n g t iếc.

T h â n n g ười là đá n g qu ý , cu ộc sốn g của con n g ười r ất k h ó được, lại còn r ất n g ắn , ch ú n g t a ph ải qu ý t iếc, v ận dụn g n ó, m ới k h ôn g u ổn g ph í.

https://thuviensach.vn

LÀM CHO CUỘC SỐNG ĐI VÀO NỀ NẾP

Kh ôn g t ập t r u n g có t h ể ch ia là m h a i: đầu óc k h ôn g t ập t r u n g v à cu ộc sốn g v ô k ỷ lu ật . Đầu óc k h ôn g t ập t r u n g là k h ôn g biết cá ch t ổ

ch ức, k h ôn g có k ế h oạch , n ói h a y g ọi là t ù y du y ên , n ói dở g ọi là k h ôn g có ch ủ k iến .

Cu ộc sốn g v ô k ỷ lu ật , n ếu n g ười có t iền m à đi ă n ch ơi t r á c t á n g , đời sốn g k h ôn g có n ề n ếp, t r ở t h à n h k ẻ bê t h a ; còn n ếu k ẻ n g h èo cù n g m à sốn g bừa bộn , t r on g côn g v iệc h ọ k h ôn g có cá ch g ì ch u y ên t â m h ọc h ỏi, h òa đồn g v ới m ọi n g ười v à x á c địn h côn g v iệc là m ; k ết qu ả, t ừ sá n g đến t ối ch ơi bời lêu lổn g , có k h i n g ủ li bì su ốt n g à y , đời sốn g t r ôi qu a v ô n g h ĩa . Kh i t h â n t â m k h ôn g k h ép v à o qu y lu ật ch ín h là sốn g k h ôn g có n ề n ếp.

Cu ộc sốn g v ô k ỷ lu ật là r ất bu ồn ch á n , k h ôn g có n iềm v u i, cũ n g k h ôn g có ý n g h ĩa . V ậy ch ú n g t a ph ải là m t h ế n à o để cu ộc sốn g có ý n g h ĩa h ơn ? T r ước t iên , t ự m ìn h đặt r a m ục t iêu , lại bồi dưỡn g sở t h ích của m ìn h , sẽ ph á t h iện được t iềm n ă n g của m ìn h , là m x on g v iệc n à y , r ồi là m v iệc k h á c, dần dần sẽ cảm t h ấy h à i lòn g có t h à n h t ựu , cũ n g có t h ể qu en dần cu ộc sốn g có n ề n ếp.

V ì t h ế, ch ú n g t a m u ốn k h ắc ph ục t ín h v ô k ỷ lu ật r ất đơn g iản , h ã y bắt đầu t h ử m ới t h ức dậy . Mỗi n g à y sa u k h i t h ức dậy x ếp m ù n g , m ền , ch iếu , g ối g ọn g à n g ; lại qu ét dọn n h à cửa sạch sẽ, sắp đặt đồ dù n g n g ă n n ắp; sa u đó, lại n h ìn t h ử t h ưởn g t h ức n h à cửa cu ộc sốn g của m ìn h có t ốt g ọn g à n g , n g ă n n ắp h ơn t r ước đâ y k h ôn g , có t h oải m á i h ơn k h ôn g ?

Ng u y ên n h â n con n g ười sốn g v ô k ỷ lu ật là ph ần đôn g qu ên đi cu ộc sốn g n ề n ếp, sin h h oạt k h ôn g có qu y lu ật . Bởi v ì t â m cẩu t h ả, n ên cu ộc sốn g t ất n h iên cũ n g bừa bã i; do đó, t r ở t h à n h v ô k ỷ lu ật . V ì t h ế, ch ú n g t a m u ốn k h ắc ph ục t â m cẩu t h ả t h ì ph ải k h ép m ìn h v à o n ề n ếp. Ch ú n g t a có t h ể dù n g ph ươn g ph á p t ự đặt ch o m ìn h t h ời k h óa n h ất địn h , m ỗi n g à y để bồi dưỡn g địn h lực; đồn g t h ời, dù n g ph ươn g t h ức ph á t n g u y ện để k iến lập h ướn g đi cu ộc đời m ìn h , su y https://thuviensach.vn n g h ĩ k ỹ t ự m ìn h m u ốn là m ,

n ên là m v iệc g ì? Cu ộc sốn g m ỗi n g à y ph ải đặt r a k ế h oạch n h ư t h ế n à o?

Sa u k h i bạn á p dụn g qu y lu ật t h a y đổi cu ộc sốn g , dần dần t r ừ bỏ bớt t â m cẩu t h ả t h ì cu ộc sốn g đi v à o n ề n ếp qu y củ.

Mục đích n u ôi dưỡn g đa m m ê là t r á n h sa i lầm là m ch o m ục t iêu t r ở t h à n h t h ứ cứn g n h ắc. Nếu n h ư ch ỉ có m ục t iêu m à k h ôn g có sở t h ích t h ì m ục t iêu dễ t r ở t h à n h là m v iệc t h eo h ìn h t h ức, n ếu m u ốn đạt m ục đích n h a n h qu á t h ì n g a y ch ín h m ìn h cần là m g ì cũ n g k h ôn g biết .

Ng oà i r a , còn bồi dưỡn g đức h ạn h t ốt t h â n cận v ới m ọi n g ười, cù n g ch u n g sốn g qu a lại v ới n g ười k h á c, có t h ể dựa v à o sự g iú p đỡ của m ọi n g ười x u n g qu a n h để sửa đổi t ín h v ô k ỷ lu ật của m ìn h . Nếu n h ư n g ười có cá t ín h g à n bướn g , lại sốn g v ô k ỷ lu ật m à m u ốn t h a y đổi t h á i độ

cu ộc đời t h ì r ất k h ó. Ha y n ói cá ch k h á c, n ếu n h ư có t h ể t h â n cận v ới m ọi n g ười, ch o dù h ọ v ô k ỷ lu ật n h ư t h ế n à o, n h ưn g v ì t â m lý cảm t h ấy cần bạn bè, cũ n g có t h ể dù n g ph ươn g t h ức sin h h oạt g ia o lưu k ết n ối bạn bè để t h a y đổi; n h ư t h ế, t h á i độ cu ộc sốn g của h ọ sẽ t h a y đổi t ừ t ừ. T ất n h iên , bạn bè n ói ở đâ y là n g ười có h ọc v ấn , có t ín n g ưỡn g , h oặc cù n g n h a u bà n lu ận v iệc có ý n g h ĩa v à bản t h â n cu ộc sốn g của n g ười bạn có n ề n ếp.

Giốn g n h ư cu ộc sốn g của n g ười x u ất g ia là ch ủ t r ươn g ph ải t h eo ch ú n g , cũ n g ch ín h là t h eo đại ch ú n g cù n g n h a u sin h h oạt , t h ức dậy , t ụn g k in h , qu á đườn g , n g h ỉ n g ơi đều t h eo ch ú n g ; đâ y cũ n g là sin h h oạt t h eo t ập t h ể. Nếp sốn g t ập t h ể n u ôi dưỡn g t â m m ìn h h ướn g t h iện , v ì k h i n h ìn t h ấy n g ười k h á c t in h t ấn t u t ập n h ư v ậy ; ch o dù m ìn h k h ôn g có t â m cầu t iến , n h ưn g v ì sự k h ích lệ của n g ười k h á c dần dần m ìn h t r ở

t h à n h n g ười có t â m cầu t iến . Ch o n ên , t h eo ch ú n g k h ôn g ph ải m u ốn ch ú n g t a t r ở t h à n h g iốn g n h ư m á y m óc cứn g n h ắc, m à là m u ốn ch ú n g t a h oạt bá t có k h í t h ế h ọc t ập điều h a y của n g ười k h á c.

Lợi ích t h eo ch ú n g r ất n h iều , k h ôn g bị lạc ph ươn g h ướn g , g iốn g n h ư loà i t r ú c sốn g t r on g r ừn g t r ú c v ừa t h ẳn g v ừa ca o. Bởi v ì t r on g v ườn h oà n t oà n là t r ú c, ch o m ỗi câ y đều m ọc v ươn t h ẳn g , k h ôn g có con g qu ẹo. Kh i cù n g ch u n g sốn g v ới n h a u , cù n g t r ưởn g t h à n h , v ì t h eo t h ời g ia n n ếu có cơ h ội t iếp n h ận m ôi t r ườn g g iá o dục t ốt , lớn lên n h ất địn h sẽ t r ưởn g t h à n h . T r á i lại, n ếu sốn g https://thuviensach.vn m ột m ìn h t h ì sẽ cảm t h ấy

k h ôn g có ch u y ện g ì v à k h ôn g t h ấy sa i lầm n ên k h ôn g có cơ h ội t iếp

n h ận sự g iá o dục v à được t r ưởn g t h à n h g iốn g n h ư n g ười k h á c, r ất dễ

đá n h m ất ch ín h m ìn h v à t r ở t h à n h n g ười được sa o h a y v ậy .

https://thuviensach.vn

Bài thứ năm: MẠN

Bất cứ v iệc g ì t ự ch o m ìn h đú n g , cậy t à i k h in h n g ười, là m ạn . Nếu ch ú n g t a bu ôn g x ả t ự n g ã , k h iêm t ốn , cu n g k ín h v ới m ọi n g ười t h ì t â m m ạn t ất n h iên dần dần t iêu m ất .

https://thuviensach.vn

TỰ TIN HAY LÀ TỰ PHỤ?

Dườn g n h ư con n g ười a i cũ n g có t â m t ự ph ụ v à t ự m ã n , Ph ật g iá o g ọi là “ t â m m ạn ” , cũ n g là ý n g h ĩa t ự ch o m ìn h t à i g iỏi. Ng ười n h ư t h ế, k h i ch u n g sốn g v ới n g ười k h á c t h ì lu ôn x em h ọ t h ấp k ém còn m ìn h t h ì t à i g iỏi; do đó, r ất dễ là m t ổn t h ươn g đến n g ười k h á c, t ạo t h à n h điều k h ôn g t ốt ch o cả h a i.

Sở dĩ con n g ười t ự ph ụ là v ì h ọ ỷ m ìn h g iỏi h ơn n g ười k h á c ở

ph ươn g diện n à o đó, n h ư t à i n ă n g , t r í t h ức, h oặc ph ẩm ch ất con n g ười; do đó, k h i h ọ đối x ử v ới n g ười k h á c t ự n h iên biểu h iện t â m k iêu m ạn .

Nếu n h ư h ọ được n g ười k h á c k h ẳn g địn h t à i g iỏi, lại lu ôn g ặp cơ h ội t ốt đưa h ọ lên ca o t h ì cà n g n g à y h ọ cà n g k iêu m ạn . Nh ưn g cu ối cù n g con n g ười k h ôn g t h ể t r èo m ã i lên ca o, ch o dù cứ t r èo m ã i lên ca o, cũ n g có lú c lên đến điểm ca o n h ất , k h i lên đến n ơi r ồi, n h ất địn h ph ải t r ở

x u ốn g .

Nh ưn g n g ười có t â m m ạn t h ườn g k h ôn g t ự biết m ìn h . Mặc dù h ọ bị

ph iền n ã o r ất n h iều , n h ưn g v ẫn k h ôn g biết là do t â m m ạn g â y n ên .

Nh ư h ọ lu ôn cảm t h ấy m ìn h là t ự t in (ch ẳn g ph ải t ự ph ụ). T ự t in là k h ả

n ă n g t ự biết m ìn h , cũ n g ch ín h là biết r õ t à i n ă n g của m ìn h , có k h ả

n ă n g là m được n h ữn g v iệc g ì, n h iệm v ụ đạt được n h ư t h ế n à o. Còn t ự

ph ụ là t ự ch o m ìn h có n ă n g lực n h ư v ậy , n h ưn g ch ưa ch ắc g ì là m được.

Kh i ch ú n g t ôi ở T ok y o, t ừn g g ặp m ột n g ười bạn t ừ Đà i Loa n đến , a n h t a t ốt n g h iệp đại h ọc ch ín h t r ị, bạn h ọc của a n h t a có n g ười là m t h ứ

t r ưởn g , có n g ười là m đến bộ t r ưởn g ; do đó, a n h t a t h a n t h ở v ới ch ú n g t ôi: “ T h ưa ph á p sư! T h ầy biết k h ôn g ? Con t h ật là x u i x ẻo! T h ời g ia n ch ẳn g ch ờ đợi con , t h ời v ận v ẫn k h ôn g đến , dườn g n h ư v ận t ốt k h ôn g đến v ới con . Ch o n ên con ở T ok y o ch ỉ còn cá ch bu ôn g bỏ t ất cả, dứt k h oá t m a i da n h ẩn t ích ” . Bởi v ì a n h t a n h ìn t h ấy cá c bạn cù n g h ọc v à đồn g n g h iệp đều t h ă n g qu a n t iến ch ức, n h ìn lại m ìn h cảm t h ấy t h ất v ọn g . T h ật r a , đâ y ch ín h là v ì t ự ph ụ k h ôn g được n h ư ý m à đưa đến .

Nếu n h ư n g ười t ự biết v à t ự t in t h ì https://thuviensach.vn sẽ k h ôn g n g h ĩ n h ư t h ế. Họ sẽ

n ói: “ T ôi có n ă n g lực là m v iệc n à y , n ếu n h ư có cơ h ội t h ì ch ắc ch ắn t ôi

là m được r ất t ốt ; g iả sử k h ôn g có cơ h ội t h ì cũ n g k h ôn g sa o. Bởi v ì đâ y ch ẳn g ph ải v ấn đề n ă n g lực của t ôi, m à là liên qu a n n h â n du y ên ch ưa đủ” . Hoặc n ói: “ Có v iệc n à o t h ì t ôi là m v iệc đó, k h ôn g n h ất t h iết ph ải là m bộ t r ưởn g , t ôi là m v iệc k h á c cũ n g là m r ất t ốt ” .

Do đó, ch ú n g t a qu á n sá t k ỹ t â m m ạn , có ph ải là có t â m so sá n h h a y k h ôn g . Nói ch u n g t â m m ạn là t ự ch o r ằn g m ìn h t à i g iỏi h ơn n g ười k h á c m ột bậc, n h ư n g ười lấy t h à n h côn g của m ọi n g ười đều t h u ộc v ề

côn g la o của m ìn h , còn k h i t h ất bại lại đổ lỗi ch o n g ười k h á c, t â m lý sin h r a bất bìn h t h ườn g v à cảm t h ấy t h ất v ọn g , cũ n g là t â m m ạn .

Ch ú n g t a n ên biết v iệc được t h à n h côn g là ph ải có r ất n h iều n h â n du y ên m ới t h à n h t ựu , k h ôn g ph ải h ết t h ảy côn g la o đều là của m ìn h .

V ì t h ế, đối v ới bất cứ v iệc g ì ch ú n g t a ph ải g iữ t h á i độ là ch ẳn g ph ải n h ờ

m ìn h m à là m t ốt , n ếu n h ư k h ôn g t h ể là m v iệc n à y t h ì cũ n g có t h ể đổi là m v iệc k h á c. Ch ú n g t a là m được n h ư t h ế t h ì g iữ được t â m lý bìn h t ĩn h v à a n ổn , cũ n g k h ôn g k h ởi t â m m ạn .

GIỮ KHIÊM TỐN, CUNG KÍNH, THÍCH LÀM

NGƯỜI PHỤ VIỆC

Ng ười có t â m m ạn , t r on g t â m t h ườn g cảm t h ấy bất a n n ên t h ườn g đa u k h ổ v à ph iền n ã o. Nh ưn g h a i loại t h á i độ k h iêm t ốn v à cu n g k ín h là ph ươn g t h u ốc t ốt n h ất ch ú n g t a t r ừ bỏ t â m m ạn .

Nói v ề k h iêm t ốn là k h i cù n g ch u n g sốn g v ới m ọi n g ười, k h ôn g n ên lu ôn n g h ĩ côn g la o t h u ộc v ề m ìn h . Nh ư t r on g t iết m ục “ Đại ph á p cổ” ch iếu t r ên t r u y ền h ìn h ; m ặc dù ch ú n g t ôi là n g ười ch ủ g iản g , n h ưn g n ếu k h ôn g có v ị ch ủ t r ì g iới t h iệu h ướn g dẫn , m ọi n g ười cù n g n h a u g óp sức sắp đặt , lại ch ọn đề t à i ph ù h ợp v ới k h á n g iả t h ì n ội du n g t iết m ục n à y sẽ k h ôn g được t ốt , v à k h á n g iả cũ n g k h ôn g được n h iều n h ư

t h ế. Ph ải côn g n h ận k h á n g iả ủn g h ộ r ất n h iều , ch ú n g t ôi v ô cù n g cảm ơn h ọ. T r ên t h ực t ế, c h ú n g t ôi c h ỉ là n h â n t ố n h ỏ t r on g t iết m ục n à y , n h ờ cá c du y ên h oà h ợp m ới là m được “ Đại ph á p cổ” , lại đạt được t h à n h t ích r ất t ốt .

https://thuviensach.vn

Kh i ch ú n g t a x em x ét v ấn đề t ừ k h ía cạn h n h â n du y ên t h ì sẽ h iểu được k h iêm t ốn , cũ n g có t h ể t r ừ được t â m m ạn , n h ưn g k h ôn g v ì t h ế m à ph ủ địn h sự n ỗ lực của m ìn h . Bởi v ì sự cốn g h iến của bạn v ẫn là n h â n t ố

t h à n h côn g , son g v ẫn k ết h ợp điều k iện k h á c, ch o n ên k h ôn g được đem h ết côn g la o của m ọi n g ười t h u ộc v ề m ìn h . Nh ưn g có n h ữn g n g ười đem t ất cả côn g la o của t ập t h ể t h u ộc v ề m ìn h , ch o r ằn g n g ười k h á c được n h ờ

h ọ, n h ư t h ế t h ì có t h ể n ói: “ Nếu n h ư bạn k h ôn g ch ủ t r ì t iết m ục của t ôi t h ì a i biết được n g ười đó là bạn , ch ẳn g ph ải bạn n h ờ t ôi m à được n ổi t iến g ” . Nếu n h ư n ói n h ư t h ế là t â m k iêu m ạn .

Ch o n ên , t r ừ bỏ t â m k iêu m ạn r ất qu a n t r ọn g ; m ặc dù bạn m u ốn k h ẳn g địn h sự n ỗ lực v à cốn g h iến của m ìn h , n h ưn g ph ải ch o m ìn h là n g ười ph ụ v iệc, là m ột n h â n t ố t r on g n h iều n h â n du y ên , n h ư v ậy sẽ

ph á được t ự n g ã , m à có t h ể t h ườn g n g h ĩ đến côn g la o n g ười k h á c, cảm ơn h ọ, c ảm ơn n h â n du y ên c ủa h ọ. Ch ú n g t a là m được n h ư t h ế t h ì k h ôn g còn t â m m ạn .

Ng oà i t â m t h á i qu a n t r ọn g n h ư k h iêm t ốn , t ôn k ín h , cu n g k ín h cũ n g là h oá g iải t â m m ạn , cũ n g ch ín h là k ín h n g h iệp, lạc qu ần . Kín h n g h iệp là đối v ới côn g v iệc đã là m lu ôn g iữ t â m t ôn k ín h . Lạc qu ần là m ỗi cá n h â n cù n g t h a m g ia n ên k h ởi t â m cu n g k ín h , cảm t ạ. Nh ư t h ế, t ự n h iên n g ười k h á c sẽ ch ủ độn g cộn g t á c v ới bạn , g iú p đỡ bạn ; đó là m ọi n g ười đồn g t â m h iệp lực. T ôi t h ườn g n ói, n g à y n a y T h á n h Ng h iêm t ôi có ch ú t da n h t iến g ; t r ên t h ực t ế, da n h t iến g n à y k h ôn g ph ải cá n h â n t ôi m à là của t ín ch ú n g , đệ t ử, còn có x ã h ội của ch ú n g t a cù n g là m n ổi da n h t ôi. V ì t h ế, t ôi g ặp bất cứ n g ười n à o cũ n g r ất cu n g k ín h , cảm ơn , k h ôn g k h ởi t â m k iêu m ạn .

Nh ưn g có m ột h ạn g n g ười, k h i bìn h t h ườn g k h ôn g dễ g ì cú i đầu t r ước n g ười k h á c, h ọ lu ôn cảm t h ấy đó là v iệc m ất t h ể diện ; đặc biệt đối v ới bạn cù n g lứa , h oặc cấp dưới, t u y biết m ìn h k h ôn g là m được, ph ải n h ờ n g ười k h á c ch ỉ dạy , n h ưn g h ọ k h ôn g ch ịu cú i đầu , t r ừ k h i bị t ổn h ại đến lợi ích của m ìn h , h oặc bất đắc dĩ h ọ m ới ch ịu cú i đầu .

T r on g đạo Ph ật , lạy Ph ật là ph ươn g ph á p t ốt bồi dưỡn g t â m cu n g k ín h . T ừn g có m ột v ị cư sĩ đến n ói v ới chhttps://thuviensach.vn ú n g t ôi, ôn g t a v ốn là n g ười có

t â m m ạn r ất n ặn g . Nh ưn g có m ột lần ôn g t a t h a m g ia t u t h iền t r on g ba

n g à y , t ổ ch ức ở Ph á p Cổ Sơn , n h ờ lạy Ph ật là m ch o ôn g t a h ọc t ập t h ật sự, h iểu được t h ế n à o là k h iêm t ốn , cu n g k ín h . Bởi v ì t r on g qu á t r ìn h lạy Ph ật , ôn g t a h ọc được ph ải đối x ử v ới ch ú n g sin h sẽ t h à n h Ph ật g iốn g n h a u , đem t â m k h iêm t ốn đối x ử v ới m ỗi ch ú n g sin h . V ì t h ế, k h i ôn g t a lạy Ph ật , đầu , h a i t a y , h a y ch â n ú p sá t x u ốn g đất qu á n t ưởn g lễ

k ín h Đức Ph ật v à cũ n g cảm t h ấy g iốn g n h ư lễ k ín h ch ú n g sin h .

Nếu n h ư m ỗi n g ười, m ỗi g ia đìn h , h oặc đoà n t h ể, ch o đến t ất cả x ã h ội, qu ốc g ia lu ôn lu ôn g iữ t â m t h á i k h iêm t ốn v à cu n g k ín h đối ph ươn g t h ì t â m k iêu m ạn t ất n h iên sẽ t r ừ sạch ; cũ n g k h ôn g dẫn đến đầu m ối t r a n h ch ấp.

BIẾT TÀM QUÍ MỚI TIẾN BỘ ĐƯỢC

"T à m qu ý ” (1) là da n h t ừ ch u y ên dù n g t r on g Ph ật g iá o, t r ước k h i Ph ật g iá o t r u y ền v à o T r u n g Qu ốc n g a y cả t ừ v ựn g cũ n g ch ưa có h a i ch ữ “ t à m qu ý ” . Nh ưn g h a i ch ữ n à y là m ột ph ươn g ph á p v à qu a n n iệm t u h à n h .

T r on g đó, t à m là ch ỉ có lỗi v ới m ìn h , cũ n g ch ín h là “ t ự t h ẹn m ìn h k h ôn g bằn g n g ười” . Qu ý là ch ỉ có lỗi v ới n g ười k h á c, ch o n ên n ói “ x ấu h ổ v ới n g ười” . T h ật r a , m ột n g ười có lỗi v ới n g ười k h á c cũ n g là có lỗi v ới ch ín h m ìn h , v í dụ bạn là m sa i lầm v iệc g ì t ổn h ại đến n g ười k h á c, ít n h ất đã là m t ổn h ại đức h ạn h của m ìn h , ch o n ên cũ n g là có lỗi v ới m ìn h .

Nh ưn g k h i ch ú n g t a có lỗi v ới ch ín h m ìn h , t h ì sẽ ít k h i đối t ốt v ới n g ười k h á c; ch o n ên có lỗi v ới m ìn h cũ n g là có lỗi v ới n g ười k h á c. Nh ư

ch a m ẹ lu ôn h y v ọn g con cá i h ọc t h à n h t à i là m v ẻ v a n g ch o g ia t ộc, n ếu n h ư con cá i k h ôn g là m được t h ì có lỗi v ới m ìn h , cũ n g có lỗi v ới ch a m ẹ, v ì là m ch o ch a m ẹ t h ất v ọn g . Mặc dù con cá i k h ôn g là m v iệc x ấu , n h ưn g v ì k h ôn g ch ịu ch ă m ch ỉ, n ỗ lực h ọc t ập, lã n g ph í t h ời g ia n , t u ổi t r ẻ, ph ụ lòn g m on g đợi của n g ười t h â n v à dòn g h ọ. Do đó, h a i ch ữ t à m qu ý lu ôn có t á c dụn g v à có ý n g h ĩa có lỗi v ới m ìn h , lại còn có lỗi v ới n g ười k h á c.

https://thuviensach.vn

V ì t h ế, ch ú n g t a đối v ới t h ầy cô, bạn bè, ch o đến t ất cả ch ú n g sin h ph ải lu ôn sin h t â m h ổ t h ẹn . Đâ y cũ n g là n g u y ên n h â n đại sư Ấn Qu a n g đặt ph á p h iệu m ìn h “ t h ườn g t à m qu ý t ă n g ” . A i cũ n g ch o r ằn g là ca o t ă n g sẽ r ất ít k h u y ết điểm , x ứn g đá n g là m g ươn g ch o m ọi n g ười, n h ưn g n g à i v ẫn t h ấy bản t h â n t h ườn g ph ạm sa i lầm m à t ự cảm t h ấy h ổ

t h ẹn . Điều n à y k h ôn g ch ỉ là m ột đức h ạn h k h iêm t ốn m à còn t h ể h iện sự t u h à n h ca o h ơn k h iêm t ốn m ột bước.

Kh iêm t ốn là t ự biết m ìn h k h ôn g có k h ả n ă n g , còn n h iều k h iếm k h u y ết ; ch o n ên đối v ới m ọi n g ười r ất k h iêm t ốn . Nh ưn g sự h ổ t h ẹn n à y là r ất t ích cực là t ự m ìn h biết sa i n ên sửa , t ự m ìn h biết k h ôn g là m được n ên ph ấn đấu n ỗ lực, t ự m ìn h biết là m được n h ưn g v ẫn ch ưa t ốt , cần cố g ắn g cải t iến ; đâ y ch ín h là n g ười t h ườn g có t â m t à m qu ý , t â m Bồ-đề. Ch ú n g t a h ọc Ph ật là ph ải h ọc t â m Bồ-đề, t â m Bồ-t á t , có t r í t u ệ, có t ừ bi, là m lợi m ìn h , lợi n g ười; đồn g t h ời, ph ải t h ẳn g đến t h à n h Ph ật m ới g ọi là v iên m ã n ; còn t r ước k h i ch ưa t h à n h Ph ật , t h ườn g ph ải n h ắc đến h a i ch ữ t à m qu ý . Nếu n h ư ch ú n g t a t h ườn g n h ớ h a i ch ữ “ t à m qu ý ”

t r on g đầu t h ì sẽ được ba điều có ích :

1 . Kh ôn g dá m lười biến g , sẽ lu ôn n ỗ lực t in h t ấn .

2 . T h ườn g k h iêm t ốn , ch ẳn g n h ữn g t ôn k ín h t ất cả m ọi n g ười m à còn g iú p n g ười v ô điều k iện .

3 . Có k h ả n ă n g n h ẫn n h ục, bởi v ì h iểu được “ t à m qu ý ” , ch o n ên là m được v iệc k h ó là m , n h ẫn được điều k h ó n h ẫn , x ả được điều k h ó x ả; đâ y ch ín h là t in h t h ần Bồ-t á t .

V ì t h ế, ch ú n g t a k h ôn g n ên h iểu sa i, ch o r ằn g có t â m t à m qu ý là biểu h iện có k h u y ết điểm , t h ừa n h ận có k h u y ết điểm là t h ể h iện n g ười h èn k ém . T r á i lại, bởi v ì n g ười biết t à m qu ý , lu ôn sửa đổi m ìn h n ên ít k h u y ết điểm ; v ì biết t à m qu ý , t h ườn g x u y ên n ỗ lực t in h t ấn k h ôn g lười biến g .

KHÔNG BIẾT THÌ NÓI KHÔNG BIẾT

Nói t h eo n g ười bìn h t h ườn g Mạn ch https://thuviensach.vn ín h là Kiêu m ạn . Nh ưn g k in h

Ph ật ph â n t ích m ạn r ất k ỹ, n h ư qu á m ạn , qu á n g h ĩa là v ượt m ức, là t ự

ch o m ìn h g iỏi h ơn n g ười k h á c n ên k iêu n g ạo, x em t h ườn g n g ười k h á c k h ôn g bằn g m ìn h ; đâ y g ọi là qu á m ạn .

Kế đến là T i liệt m ạn là n ói t ự biết m ìn h k h ôn g là m được m à v ẫn k iêu n g ạo, g iốn g n h ư n h â n v ật A Q t r on g t iểu t h u y ết A Q Ch ín h T r u y ện của n h à v ă n Lỗ T ấn . A Q bị n g ười ức h iếp, đá n h đập t h ì n ói đâ y là con đá n h ch a , ch o r ằn g m ìn h là ch a , m à n g ười đá n h a n h t a là con .

Ng oà i r a , ch ú n g t a cũ n g t h ườn g n g h e m ọi n g ười n ói: “ A n h t a t h ì t à i g iỏi g ì, ch ẳn g qu a đọc n h iều sá ch m ột ch ú t m à t h ôi, a n h t a n g ủ t h ì t ôi cũ n g n g ủ, a n h t a đi t h ì t ôi cũ n g đi, a n h t a ă n cơm t h ì t ôi cũ n g ă n cơm g iốn g n h a u , lại k h ôn g t h ấy t ôi ă n n h iều h ơn ” . Mìn h là m k h ôn g được m à v ẫn x em t h ườn g m ọi n g ười, g ọi là T i liệt m ạn . Loại m ạn t â m n à y cũ n g r ất ph ổ biến .

Lại còn có m ột loại m ạn , t ự biết m ìn h k h ôn g t à i g iỏi h ơn n g ười k h á c, ch ỉ v ì g iữ t h ể diện m à lu ôn là m bộ lên m ặt v ên h v á o; đâ y g ọi là Kiêu h ã o. Bởi v ì h ã o là t ự m ìn h k h ôn g là m được, do đó m ới á p đặt m ọi n g ười, đối v ới bất cứ v iệc g ì cũ n g h iện r a dá n g điệu ca o n g ạo, k iêu m ạn , dườn g n h ư m ìn h qu á t à i g iỏi lại sợ n g ười k h á c x em t h ườn g . Hạn g n g ười n à y k h ôn g biết t r ời ca o đất r ộn g , đi đến ch ỗ n à o cũ n g t ỏ t h á i độ k h in h n g ười, đến k h i bị m ọi n g ười v ạch t r ần bộ m ặt t h ật t h ì t r ở t h à n h T i liệt m ạn . Nếu n h ư h ọ ph á t h iện m ìn h t h ật sự t à i g iỏi h ơn n g ười k h á c t h ì lập t ức k h ởi k iêu m ạn .

Nh ưn g n g ười k iêu m ạn t h ườn g lu ồn cú i cấp t r ên , ức h iếp cấp dưới, đối v ới đồn g n g h iệp lu ôn t ín h m ưu k ế để h ã m h ại. Ch o n ên , n g ười có t â m k iêu m ạn r ất k h ó được m ọi n g ười t iếp đón , dù h ọ có biểu h iện t h â n t h iện để bạn đón n h ận h ọ, n h ưn g ch ẳn g ba o lâ u cũ n g là m ch o m ọi n g ười sợ h ã i; bởi v ì, k h i là m ch u n g v ới h ọ k h ôn g được t h oải m á i, h ọ

lu ôn có t h á i độ dò x ét , r ìn h m ò.

Ch ú n g t a ph ải t r ừ bỏ t h ói x ấu k iêu m ạn , t r ước t iên là t ự biết r õ m ìn h , n g ười t ự biết m ìn h là k h ôn g biết t h ì n ói k h ôn g biết , cũ n g ch ín h là “ biết t h ì ch o là biết , k h ôn g biết t h ì ch o là k h ôn g biết ” . Ch o dù ch ú n g t a biết m ười ph ần n h ưn g n ói sá u , bảy ph ần , n h ư t h ế k h ôn g có g ì là x ấu cả. Nh ưn g n ếu ch ú n g t a biết ch ỉ có sá u , https://thuviensach.vn bảy ph ần lại n ói biết m ười ph ần ,

n h ư t h ế là Mạn . Ch o n ên , k h i ch ú n g t a k h oá c lá c k h oe k h oa n g ph ải biết

m ìn h đã qu á x a sự t h ật , n h ưn g n ói k h iêm t ốn cũ n g k h ôn g n ên n ói g iả

dối m à n ên n ói đú n g m ức.

Do đó, biết m ìn h là n ửa câ n t h ì m ìn h là n ửa câ n , m ột lạn g t h ì m ột lạn g , k h ôn g cần là m r a v ẻ g iả t ạo, cũ n g k h ôn g cần so sá n h v ới n g ười k h á c, v ừa so sá n h t h ì x u ất h iện h a i loại m ạn . T ự m ìn h đi t r ên con đườn g m ìn h đi, dựa v à o t â m lực của m ìn h , t h ôn g m in h v à ph ước bá o ph ải h ết lòn g n ỗ lực. Ng ười g iỏi, ch ú n g t a k h en n g ợi; h ọ dở, ch ú n g t a k h u y ến k h ích , k h ôn g n ên ở t r ước m ặt h ọ biểu h iện k iêu n g ạo. Đối v ới bậc bề t r ên n ên t ôn k ín h , n g ười dưới n ên t h ôn g cảm , đối v ới đồn g n g h iệp t ôn t r ọn g lẫn n h a u . Nếu n h ư ch ú n g t a là m được n h ư t h ế, t h ì k h ôn g còn m ạn n ữa .

BIẾT BAO DUNG, THA THỨ CHO NGƯỜI

KHÁC

Kh iêm t ốn là v iệc r ất qu a n t r ọn g . T r on g 6 4 qu ẻ t r on g Kin h Dịch , m ỗi qu ẻ đều có t ốt v à x ấu , ch ỉ có qu ẻ “ k h iêm ” có t h ể x em là qu ẻ t ốt n h ất .

Bởi v ì k h iêm t h ì có t h ể n h ườn g , n h ườn g t h ì có t h ể n h ịn , n h ịn m ới có t h ể ba o du n g , cũ n g ch ín h là ba o du n g t ất cả m ọi n g ười. Nếu m ột n g ười có t h ể h iểu được n h ườn g n h ịn , ba o du n g n g ười k h á c, cũ n g ch ín h là n ói lòn g r ộn g n h ư biển m ới t iếp n h ận t r ă m sôn g , được lợi ích m ọi ph ươn g diện .

Ch o n ên , n g ười k h iêm t ốn biết lắn g n g h e ý k iến của n g ười k h á c t h ì n h ất địn h t ôn t r ọn g t ất cả m ọi n g ười; n ếu n h ư m ột n g ười k h ôn g có t â m k h iêm t ốn t h ì lu ôn ch o m ìn h là đú n g , t h ườn g để m ắt t r ên đầu , là m sa o có t h ể n h ìn t h ấy được n g ười k h á c? Bởi v ì h ọ ch ỉ t h ấy bầu t r ời n ên k iêu n g ạo v ô lễ.

Ng ười k iêu n g ạo v ô lễ v ì x em t h ườn g là m t ổn h ại n g ười k h á c; cũ n g t h ế, h ọ k h ôn g được m ọi n g ười t iếp đón , https://thuviensach.vn bị cô lập, v ì h ọ k h ôn g t iếp n h ận

m ọi n g ười, t ất n h iên n g ười k h á c cũ n g k h ôn g t iếp n h ận h ọ.

Kh iêm t ốn r ất qu a n t r ọn g , n h ưn g m u ốn là m được t h ật k h ôn g dễ

g ì. Bởi v ì t h ôn g t h ườn g m ọi n g ười ch ỉ t h ấy k h u y ết điểm , v ấn đề của n g ười k h á c, t h ấy n g ười k h á c có lỗi v ới m ìn h , h ọ k h ôn g x ứn g đá n g , lu ôn ch o m ìn h g iỏi h ơn n g ười k h á c, cốn g h iến n h iều h ơn n g ười k h á c, lu ôn k h ẳn g địn h m ìn h , ph ủ địn h n g ười k h á c. Ng ười n h ư t h ế, là m sa o h iểu được k h iêm t ốn ?

V ề cơ bản , con n g ười cũ n g là ph à m ph u , m à ph à m ph u t h ì k h ôn g t h ể k h ôn g có k h u y ết điểm . Ch o n ên , t r ước t iên ch ú n g t a h ã y k iểm t h ảo k h u y ết điểm của m ìn h , lại n h ìn n g ười k h á c có ưu điểm g ì để ch ú n g t a h ọc t ập t h eo, k iểm điểm lại m ìn h t r ước đâ y có n h ữn g v iệc n à o là m t ốt , h a y ch ưa là m t ốt ; h oặc k h ôn g n ên là m sa i, lại là m sa i, đối v ới n h ữn g v iệc n à y đều ph ải sin h t â m h ổ t h ẹn v à t ích cực sửa đổi. Ph ươn g ph á p sửa đổi là ph ải có t â m bi n g u y ện ch o t ươn g la i. Bi n g u y ện là m on g m u ốn m ìn h t ừ n a y v ề sa u ph ải cốn g h iến ph ục v ụ ch o m ọi n g ười, ch o ch ú n g sin h đem đến lợi ích ch o h ọ, để h ọ được qu a n t â m , ch ă m sóc, được h ạn h ph ú c, a n v u i.

Có bi n g u y ện r ồi t h ì cảm t h ấy m ìn h k h ôn g đá n g k ể, ph á t h iện r a n h iều điều m ìn h ph ải n ỗ lực h ọc t ập. T r ên t h ực t ế, cơ h ội h ọc t ập ở đâ u cũ n g có, đó là “ ba n g ười cù n g đi, ắt có m ột n g ười là t h ầy t a ” . Kh i ba n g ười cù n g đi, n h ất địn h có m ột n g ười t à i g iỏi để h a i n g ười k ia h ọc h ỏi, h u ốn g g ì t r on g cu ộc sốn g h iện t h ực của ch ú n g t a t iếp x ú c bên n g oà i r ất r ộn g , t iếp x ú c r ất n h iều n g ười, n h ất địn h có n h ữn g điều để ch ú n g t a h ọc t ập. Nếu n h ư h ọ biểu h iện m ặt t ốt t h ì ch ú n g t a h ọc ưu điểm v à cá i h a y của h ọ; ch o dù là m ặt x ấu n h ưn g ch ú n g t a cũ n g có t h ể h ọc t ập để t ự

m ìn h t r á n h k h ỏi sa i lầm k h ôn g g iốn g h ọ.

Ít ph ê bìn h n g ười k h á c, t ự k iểm điểm m ìn h n h iều , h ọc t ập t h eo n g ười k h á c, đối v ới n h ữn g v iệc sa i lầm t r ước đâ y ph ải có t â m h ổ t h ẹn , đối v ới t ươn g la i ph ải có t â m bi n g u y ện . Nếu ch ú n g t a có t â m n h ư t h ế

t h ì t r ở t h à n h m ột n g ười r ất k h iêm t ốn .

KHIÊM TỐN MỚI TRƯỞNG THÀNH

https://thuviensach.vn

Su ốt đời n g ười là m ột qu á t r ìn h k h ôn g n g ừn g t h eo đu ổi t ự m ìn h

t r ưởn g t h à n h , n g ười t h à n h t ựu cũ n g ph ải t ích lu ỹ t ừn g ch ú t m ột m ới t ự m ìn h t r ưởn g t h à n h . Ch ỉ cần t ự m ìn h k h ôn g n g ừn g n â n g ca o, n ỗ lực v ươn lên , t ất n h iên t h à n h qu ả sẽ n h ư n ước ch ảy ắt t h à n h sôn g , t h ật sự

được n ổi t iến g .

Nh ưn g t r on g x ã h ội h iện n a y , có n h ữn g n g ười t h ích đá n h bón g t ên t u ổi m ìn h qu á m ức, k h ôn g ch ịu sốn g t h ực t ế, t ự m ìn h k h ôn g ch ịu n ỗ lực để t r a u dồi t h iết t h ực. Đặc biệt là n g ười t u ổi t r ẻ biểu h iện h a m m u ốn m ạn h m ẽ, t h ích g ì là m n ấy , t ìn h h ìn h n à y dườn g n h ư r ất n g h iêm t r ọn g . T r ên t h ực t ế, t ự m ìn h t r ưởn g t h à n h ph ải t ừn g bước v ữn g ch ắc, có cốn g h iến ba o n h iêu t h ì có k ết qu ả bấy n h iêu , ch o n ên n ói: “ T r ồn g dưa được dưa , t r ồn g đậu được đậu ” .

T h ật r a , n g ười t r ẻ t u ổi t ín h t ìn h n g ôn g cu ồn g k iêu n g ạo cũ n g k h ôn g ph ải là k h ôn g t ốt , t ín h bốc đồn g k h ôn g ph ải h oà n t oà n là x ấu .

Bởi v ì, t h ôn g t h ườn g n g ười n ón g n ảy n h ất địn h có t à i n ă n g n ên h ọ m ới n g ôn g cu ồn g k iêu n g ạo, có lẽ h ọ biết r õ t à i n ă n g m ìn h g iỏi, h oặc t h ôn g m in h h ơn n g ười, cũ n g có t h ể h ọ dũ n g cảm r a sức n ỗ lực là m v iệc h ơn bất cứ n g ười n à o, v ì v ậy m à được t h à n h t ích r ất t ốt . Kh i h ọ t h ấy n g ười đồn g t r a n g lứa k h ôn g bằn g m ìn h , t ất n h iên t â m k iêu n g ạo k h ởi lên .

T â m lý n à y k h á c v ới t h ổi ph ồn g m ìn h qu á m ức r ồi sin h r a k iêu n g ạo.

Ng ười cà n g lớn t u ổi cà n g t h ấy n ă n g lực có g iới h ạn ; v ả lại, sa u k h i h ọ t r ải n g h iệm n h iều t r on g cu ộc sốn g n ên ph á t h iện : “ Ng ười g iỏi có n g ười g iỏi h ơn , n g oà i t r ời có t r ời” . Ng h ĩa là : “ Có r ất n h iều n g ười t à i g iỏi, ch ứ ch ẳn g ph ải ch ỉ có v à i n g ười” . Ch o dù cù n g lứa ch ẳn g có n g ười lợi h ại h ơn m ìn h . Nh ưn g n g ười lớn t u ổi, t h ậm ch í cả n g ười t r ẻ t u ổi h ơn có t h ể v ẫn có n g ười g iỏi h ơn , ch o dù cù n g m ột t h ời đại ch ẳn g có n g ười g iỏi h ơn m ìn h , n h ưn g ở t h ời đại t r ước n h ất địn h sẽ có. Đâ y ch ín h là đạo lý đối n h â n x ử t h ế.

Ch o n ên , sa u k h i m ột n g ười t ừn g t r ải có k in h n g h iệm sâ u sắc, t ất n h iên dần dần g iảm bớt đi t ín h n g ôn g cu ồn g , k iêu n g ạo. Nếu n h ư n g ười n à y v ẫn k h ôn g biết k iểm điểm h à n h v i t h ì ch ỉ sốn g lâ u t h à n h lã o là n g ch ứ k h ôn g t h à n h t ựu được v iệc g ì. Bởi v ì m ột n g ười t h ích ch ơi t r ội, lười la o độn g , đạp t r ên đầu của n g ười k h á c, đ https://thuviensach.vn i đến đâ u cũ n g k h ôn g được m ọi

n g ười ch à o đón . Hạn g n g ười n à y ch ỉ h ại n g ười lợi m ìn h , có lẽ ch ỉ là m

được v iệc n h ỏ t ạm t h ời, k h ôn g t h ể t h à n h t ựu được v iệc lớn .

Ng ười có k h ả n ă n g t h à n h côn g v iệc lớn n h ất địn h là n g ười ph ải có lòn g r ộn g lượn g , n ỗ lực t in h t ấn , cốn g h iến ph ục v ụ ch o n g ười k h á c; đồn g t h ời, k h ôn g ch iếm côn g la o của n g ười k h á c là m của m ìn h . Ng ười k h iêm t ốn n h ư v ậy ch ắc ch ắn được n g ười k h á c t ôn k ín h , h oà n t oà n k h á c v ới n h ữn g n g ười k h oe k h oa n g , k h oá c lá c, k h ôn g coi a i r a g ì.

Nh ữn g n g ười t â n g bốc m ìn h , ch o dù n g ười k h á c k h ôn g n ói t r ước m ặt , n h ưn g h ọ ph ê bìn h sa u lưn g . V ì t h ế, là m n g ười ch o dù có cốn g h iến r ất n h iều , n ă n g lực t à i g iỏi ba o n h iêu t h ì cũ n g ph ải g iữ k h iêm t ốn .

Một n g ười t h à n h côn g , t u y ệt đối k h ôn g ch ỉ n h ờ n ỗ lực của r iên g m ìn h m à còn n h ờ cá c du y ên h oà h ợp m à t h à n h . Nói t h eo Ph ật ph á p, m ột n g ười t h à n h côn g là n h ờ ph ước đức ch u n g của ch ú n g sin h m à được cảm ứn g t á c t h à n h , cá n h â n ch ẳn g có cốn g h iến g ì, ch ỉ là m ột côn g cụ

ch ẳn g có t à i g iỏi g ì.

Nếu n h ư m ọi n g ười đều k h ôn g có ph ước bá o để t iếp n h ận t h à n h qu ả

n h ư t h ế t h ì cá n h â n cố g ắn g n ỗ lực cũ n g v ô ích . Đâ y là điều ch ú n g t a t h ườn g n ói là “ cộn g n g h iệp” , là m ọi n g ười cù n g ch u n g n ỗ lực m ới h oà n t h à n h . V ì t h ế, ch o dù là n g ười t u ổi t r ẻ cũ n g được, lớn t u ổi cũ n g k h ôn g sa o; sa u k h i t h à n h côn g , t u y ệt đối k h ôn g được đắc ý v ên h v á o, k h oe k h oa n g m ìn h . Nếu n h ư bất cứ v iệc g ì a i cũ n g n g h ĩ n h ư t h ế t h ì n g ười k iêu n g ạo có lẽ sẽ g iảm ít , v à a i a i cũ n g k h ôn g k iêu n g ạo, đều lấy k h iêm t ốn là m bản h oà i; n h ư v ậy , t h ế g iới sẽ h oà bìn h .

TÀM QUÍ KHÔNG PHẢI TỰ TI

Ph ật ph á p m u ốn ch ú n g t a biết t à m qu ý m à t h ườn g sá m h ối, n h ưn g có n g ười do v ậy m à đá n h m ất lòn g t ự t in ; n ên h iểu t à m qu ý là n g u y ên do của t ự t i.

Sự t h ật , t à m qu ý v à t ự t i h oà n t oà n k h á c n h a u . T ự t i là k h ôn g có lòn g t in v à o bản t h â n m ìn h , coi t h ườn g m ìn h ; h oặc bị n g ười k h á c x em t h ườn g m à cảm t h ấy m ìn h k h ôn g có n ă https://thuviensach.vn n g lực; do đó, v iệc g ì cũ n g

k h ôn g m u ốn là m , cũ n g k h ôn g dá m g ặp m ọi n g ười. T à m qu ý là cảm

t h ấy m ìn h là m ch ưa được t ốt ; h oặc là m sa i m u ốn sửa đổi để t ốt h ơn , n h ư ý n g h ĩa của câ u n ói: “ Mất bò m ới lo là m ch u ồn g ” .

V ì t h ế, t à m qu ý là sa u k h i biết m ìn h là m sa i, t ự cố g ắn g sửa đổi t ích cực. Giốn g n h ư bạn n ói sa i m ột câ u là đắc t ội v ới n g ười r ồi, t ự m ìn h lại k h ôn g biết ; sa u đó, bạn m ới biết v ì có n g ười v ô t ìn h k ể lại k h iến bạn bị t ổn t h ươn g ; v ì t h ế, bạn k h ôn g m u ốn g ặp lại n g ười ấy v ì cảm t h ấy r ất x ấu h ổ, v à su y n g h ĩ: “ V ì sa o m ìn h k h ôn g cẩn t h ận n h ư t h ế, n g a y cả n ói sa i cũ n g k h ôn g biết , lần sa u n h ất địn h ph ải sửa đổi” . Ch o n ên , k h i sin h t â m t à m qu ý n h ất địn h ph ải x in lỗi n g ười đó; sa u đó, t â m lu ôn cản h g iá c, h i v ọn g lần sa u sẽ sửa đổi.

Ý n g h ĩa t à m qu ý v ốn là có lỗi v ới m ìn h v à x ấu h ổ v ới n g ười k h á c.

Có n g ười cảm t h ấy n g h i n g ờ, ch o r ằn g có lỗi v ới n g ười k h á c k h ôn g n h ất t h iết có lỗi v ới m ìn h , v à có lỗi v ới m ìn h cũ n g k h ôn g n h ất địn h có lỗi v ới n g ười k h á c. Kỳ t h ật , h a i điều n à y có qu a n h ệ m ật t h iết , v í dụ t ự

m ìn h là m sa i, n ói sa i, n h ìn bề n g oà i ch ỉ có t ổn t h ươn g đến n g ười k h á c, n h ưn g t r ên t h ực t ế cũ n g là m t ổn h ại đức h ạn h của m ìn h . Có lú c t u y ch ú n g t a k h ôn g n ói sa i, là m sa i, n ên được n h iều n g ười ca n g ợi; t h ậm ch í ba n t h ưởn g ch o bạn , n h ưn g bạn cảm t h ấy ba n t h ưởn g n à y n h iều h ơn côn g sức m ìn h bỏ r a n ên cảm t h ấy h ổ t h ẹn , bạn ph ải cố g ắn g h ơn n ữa ; v ì t h ế, dù k h ôn g bị t ổn t h ươn g , n h ưn g v ẫn ph ải ph ản t ỉn h .

Giốn g n h ư ch ú n g t ôi t ừn g t r ụ t r ì T h iền T h ất , h oặc k h i dạy t r ên lớp, t h ườn g n ói v ới cá c h ọc v iên : “ Lần n à y , t u y ch ú n g t ôi dạy cá c bạn h ọc, n h ưn g ch u ẩn bị bà i ch ưa được ch u đá o, n h ìn t h ấy cá c bạn bỏ t h ời g ia n h ọc t ập n h ư t h ế, ch ú n g t ôi cảm t h ấy t h ật có lỗi v ới cá c bạn , t h ật x ấu h ổ” . Có lú c sa u k h i dạy x on g , ch ú n g t ôi t h ườn g n ói cảm ơn cá c h ọc v iên : “ T h ật h ổ t h ẹn ! T h ật h ổ t h ẹn ! Ch ú n g t ôi ph ải cảm ơn cá c bạn đã lắn g n g h e t iếp t h u g iờ h ọc của ch ú n g t ôi” . Kh i ch ú n g t ôi cảm t h ấy h ổ

t h ẹn t h ì g iờ dạy lần sa u có t h ể ch u ẩn bị t ốt h ơn , cũ n g có lú c cá c h ọc sin h v à đệ t ử của ch ú n g t ôi t h ấy t ôi dạy cũ n g ch ưa đầy đủ lắm , n ên h ọ

cần t ìm t òi t r a cứu n h ữn g điều h a y h ơn ; do đó, t ự m ìn h ch ủ độn g n g h iên cứu , ph á t h iện r a cà n g h a y , cà n g m ới, cà n g có qu a n n iệm v à ph ươn g ph á p ứn g dụn g . Do đó, có t h ể t h ấy t à m qu ý là r ất t ích cực.

https://thuviensach.vn

Nh ưn g t ự t i t h ì k h ôn g g iốn g n h a u . T ự t i là bị n g ười ph ê bìn h , h oặc

là là m x on g m ột v iệc n à o đó cảm t h ấy k h ôn g có lòn g t ự t in , cảm t h ấy có lỗi v ới n g ười v à có lỗi v ới m ìn h m à sin h r a t â m t h á i dứt k h oá t k h ôn g ch ịu là m . T ư t ưởn g k h ôn g m u ốn là m v iệc n h ư t h ế, ch o dù h ọ có là m n h iều lần cũ n g là m k h ôn g đạt ; ch ẳn g n h ữn g k h ôn g t h ể là m ch o n g ười k h á c h à i lòn g m à n g a y cả ch ín h m ìn h cũ n g k h ôn g v ừa ý , m ìn h đã k h ôn g có n ă n g lực t h ì t ốt n h ất đừn g lộ k h ả n ă n g t h ấp k ém của m ìn h .

V ì t h ế, n g ười cảm t h ấy t ự t i, ch ẳn g n h ữn g là m ch o m ìn h k h ôn g t h ể t r ưởn g t h à n h m à còn k h ôn g là m được n h iều v iệc ph ục v ụ v à cốn g h iến ch o n g ười k h á c, lại t r ở t h à n h ch ù n bước, h oà n t oà n k h á c v ới t à m qu ý .

DÙNG KHÍCH LỆ THAY QUỞ TRÁCH

T r on g k in h Ph ật có m ột câ u ch u y ện v ề h a i con bò k éo x e. Ch u y ện k ể r ằn g : Có h a i n g ười dắt h a i con bò k éo x e lên dốc. Kh i n g ười đi t r ước dắt bò k éo x e lên dốc k h ôn g n g ừn g k h ích lệ n ó, a n h t a n ói: “ Bò n g oa n n h é! T a biết sức n g ươi r ất m ạn h , n ên t in r ằn g n h ất địn h n g ươi k éo x e lên dốc r ất t ốt ; đợi k h i lên dốc r ồi, t a sẽ để ch o n g ươi n g h ỉ m ột t í, t a cũ n g ph ụ đẩy v ới n g ươi. Nà o! Ch ú n g t a cù n g cố lên n h é!” . Kết qu ả, con bò n à y k éo x e lên dốc r ất n h a n h .

Ng ười đi sa u t h ì lu ôn h ù n g h ổ h ối t h ú c bò, lại v ừa đá n h v ừa m ắn g n ó: “ Con bò n g u x u ẩn , lười biến g n à y , h iện t ại ch ú n g t a ph ải k éo lên dốc, t a n g h ĩ n g ươi n g ốc n g h ếch , ch ắc ch ắn k éo k h ôn g lên được r ồi” . Rốt cu ộc, con bò đứn g ì r a k h ôn g ch ịu đi, ch o dù n g ười ch ủ đá n h đập, la h ét cỡ n à o n ó cũ n g k h ôn g ch ịu k éo. V ì n ó bị m ắn g là con bò n g u x u ẩn , lười biến g , k éo k h ôn g lên được cũ n g là lẽ t ất n h iên .

Mặc dù đâ y là câ u ch u y ện n g ụ n g ôn , n h ưn g ch ú n g t ôi n g h ĩ t h ật sự

con bò cũ n g có t h ể là m n h ư t h ế. T ươn g t ự, n ói v ề con n g ười đối x ử t ốt v ới n h a u n ên k h ích lệ t ốt h ơn là t r á ch m ắn g , ức h iếp h a y x em t h ườn g .

Nếu n h ư bạn ca n g ợi, k h ích lệ h ọ t h ì t ất n h iên h ọ h ết lòn g v ới bạn v à cảm t h ấy “ A n h t ốt v ới t ôi n h ư t h ế, t ất n h iên t ôi ph ải cố g ắn g ” . Nh ưn g n ếu bạn m ắn g h ọ là k ẻ v ô dụn g , bất t à i t https://thuviensach.vn h ì t ất n h iên h ọ sẽ n g h ĩ: “ Dù sa o

m ìn h cũ n g là k ẻ bất t à i v ô dụn g , ph ải là m n h ư t h ế n à o?” . Kết qu ả là dù

có cơ h ội t h ử sức, h ọ cũ n g bỏ lu ôn .

T r ước đâ y , có m ột cô bé đa n g h ọc ph ổ t h ôn g t r u n g h ọc, n h ưn g r ất h a m ch ơi, v ì m ẹ cô k h ôn g y ên t â m n ên m ỗi n g à y sa u k h i t a n h ọc, ch o dù cô bé v ề n h à sớm h a y m u ộn lu ôn bị m ẹ h ỏi: “ Hôm n a y con có đi ch ơi v ới bọn con t r a i lêu lổn g k h ôn g ?” . Ch o dù cô bé n ói k h ôn g có n h ưn g n g ười m ẹ v ẫn k h ôn g t in , m ỗi lần cô đi h ọc v ề bà v ẫn h ỏi n h ư t h ế.

Cô bé n g h ĩ: “ Mìn h có v ề n h à sớm cũ n g n ói n h ư t h ế m à có v ề m u ộn cũ n g n ói n h ư t h ế, v ậy t h ì v ề t r ễ m ột t í cũ n g k h ôn g sa o” .

Một h ôm , n g ười m ẹ h ỏi t h ẳn g : “ Hôm n a y con la cà ở đâ u ? Nh ất địn h là con đi ch ơi v ới bọn lưu m a n h đú n g k h ôn g ?” . Kỳ t h ật , cô bé v ề

t r ễ m ột t í cũ n g ch ẳn g là m v iệc g ì x ấu ; v ả lại, cô cũ n g ch ẳn g k ết bạn lưu m a n h n à o, n h ưn g v ì cô bé n ói k h ôn g có, n g ười m ẹ cũ n g bu ộc ch o là có.

Do đó v ề sa u , cô k ết bạn v ới bọn lưu m a n h t h ật , đến k h i t ự m ìn h h iểu được v à t ỉn h n g ộ, cô m ới t r á n h x a bọn lưu m a n h .

Ch o n ên , đối v ới v iệc g iá o dục con cá i, k h ôn g t h ể n ói ch ú n g n ó là k h ôn g t ốt , bằn g k h ôn g sẽ dễ đưa đến n h â n cá ch t ự t i, bất cứ v iệc g ì ch ú n g n ó cũ n g n g h ĩ là m k h ôn g được n ên đà n h ca m ch ịu t h ụt lù i.

Ch ú n g t a ph ải k h ích lệ, k h en n g ợi con cá i, n h ưn g đừn g k h en con qu á m ức, bằn g k h ôn g ch ú n g n ó sẽ h iểu lầm m ìn h g iỏi, t r ở t h à n h h ỗn h à o, x ấc lá o, k h ôn g coi a i r a g ì, t h ậm ch í biến t h à n h á p lực ch o ch ú n g , điều n à y ản h h ưởn g đến sự ph á t t r iển t h â n t â m .

Ch ú n g t a có t h ể n ói v ới con : “ Hôm n a y , con là m r ất t ốt , m ẹ t h ấy r ất v u i, n h ưn g có bạn là m g iỏi h ơn con n ữa đó, m ẹ t in t ưởn g con sẽ là m g iỏi h ơn bạn ấy , n h ưn g con cũ n g k h ôn g cần cố sức, con có n ỗ lực là t ốt r ồi” .

Bất cứ v iệc g ì cũ n g ph ải đú n g m ức, n h ất là v iệc ch a m ẹ g iá o dục con cá i r ất qu a n t r ọn g . Ch o n ên v ì con , bậc là m ch a m ẹ cũ n g ph ải cố

g ắn g t u dưỡn g sửa đổi m ìn h t h êm .

https://thuviensach.vn

CỞI BỎ LỚP HÀO NHOÁNG BÊN NGOÀI

T â m ch u ộn g h ư v in h là m ột t r on g n h ữn g ph iền n ã o của ch ú n g t a , n ó có liên qu a n đến t â m t ự t i. Nh ư cá c ph ươn g diện h ọc v ấn , t à i n ă n g m ìn h ch ưa g iỏi lắm , n h ưn g lại m u ốn m ìn h n ổi t r ội là m ch o n g ười k h á c h â m m ộ; h oặc m u ốn ch o m ọi n g ười t h ấy m ìn h có địa v ị, ước m u ốn n à y là lòn g ch u ộn g h ư v in h .

V í dụ, m ọi n g ười cù n g m ặc qu ần á o đẹp để t iếp đón k h á ch qu ý ; n h ưn g r õ r à n g là ch ú n g t a k h ôn g cần t ốn n h iều t iền để m u a h à n g n ổi t iến g , ch ỉ là v ì t iếp đón n h ữn g n g ười n ổi t iến g n à y n ên ă n m ặc đẹp m ột ch ú t là được; n ếu t ự m ìn h bỗn g dưn g t h ích k h oe k h oa n g là ch u ộn g h ư

v in h . Còn n h ớ, k h i t ôi còn t r ẻ t ừn g có ph on g t r à o ch ạy t h eo m ốt r ă n g v à n g . Có r ất n h iều n g ười r ă n g k h ôn g bị g ì, n h ưn g v ì m u ốn k h oe m ìn h có n h iều t iền , h oặc ch ạy t h eo m ốt cũ n g đi là m r ă n g g iả bằn g v à n g .

Nh ữn g k ẻ ch u ộn g h ư v in h , k h ôn g h ề n g h ĩ đến m ức t h u n h ập k in h t ế cá n h â n , h a y t ập t r u n g v à o h ọc h ỏi t ă n g t r ưởn g t r í t u ệ, ch ỉ ch u ộn g h ìn h t h ức bề n g oà i, cũ n g là h ư v in h .

Hư v in h t h ườn g x u y ên đem lại ch o n g ười t a r ất n h iều đa u k h ổ, r õ r à n g t ự m ìn h k h ôn g có ích ; h oặc là ph í t ổn k h ôn g đá n g , cũ n g v ì sĩ diện m à dốc h ết của cải, sức lực. Nh ư ch ú n g t a cù n g cá c bạn v à o qu á n ă n , m ặc dù m ìn h k h ôn g có đồn g t iền n à o, n h ưn g v ì ch u ộn g h ư v in h , lại m iễn cưỡn g g ọi r ất n h iều t h ức ă n m ời cá c bạn dù n g ; t ự ch o m ìn h là n g ười h à o ph ón g .

Ng oà i r a , còn có n h ữn g n g ười n h ìn t h ấy n g ười k h á c là m v iệc t ốt được m ọi n g ười k h en n g ợi, v ì m u ốn m ìn h được ca t ụn g , k h ẳn g địn h m ìn h v ới m ọi n g ười m ới m iễn cưỡn g đi là m n h ữn g v iệc t ốt ; đâ y cũ n g là m ột loại h ư v in h . V ả lại, n h ữn g h à n h độn g n à y k h ôn g t ốt ch o m ìn h v à n g ười, có t h ể v ì m ìn h k h ôn g có t iền , h oặc n ă n g lực để g iú p n g ười k h á c; k ết qu ả, v ì k h ôn g lượn g sức m ìn h , ch ẳn g n h ữn g là m ch o m ìn h g iốn g n h ư n g ười sụp ch â n x u ốn g h ố, cà n g v ù n g v ẫy cà n g lú n sâ u , k h ôn g có cá ch n à o t h oá t được, cũ n g là m ch o n g ười được g iú p đỡ h i v ọn g t a n v ỡ, t h ất v ọn g .

Ch o n ên , ch u ộn g h ư v in h k h ôn g h ẳn n h ằm v à o v ật ch ất , có lú c t â m lý h á o da n h ; h oặc t h ích k h ẳn g địn https://thuviensach.vn h m ìn h t r ội h ơn n g ười k h á c,

cũ n g ch ín h là ch u ộn g h ư v in h . Nh ư có n g ười m ưu cầu da n h t iến g , h ọ

bỏ r a m ột số t iền , m u ốn bạn đă n g t r ên m ục qu ản g cá o, t u y ên t r u y ền r ộn g r ã i ch o m ọi n g ười biết . Điều n à y t u y là h ư v in h , n h ưn g v ẫn t ốt h ơn n h ữn g k ẻ ch u ộn g h ư v in h k h ôn g t h ật ; bởi v ì h ọ bỏ t iền r a t h ật sự, t h ật có n ă n g lực n h ư t h ế v à k h ôn g h oà n t oà n là g iả dối.

Điều n à y là m ch o ch ú n g t ôi n h ớ đến đã x em qu a m ột bộ ph im , t r on g ph im có m ột n g ười m ặc bộ đồ â u ph ục, n h ưn g bên t r on g k h ôn g m ặc y ph ục ch ỉ là cổ á o, lại t h êm cá i cà v ạt . Ng ười h ư v in h g iốn g n h ư

qu a n lớn đầu óc r ỗn g t u ếch , m ặc bộ â u ph ục n à y , t u y bề n g oà i t ướn g m ạo đườn g bệ, n h ưn g bên t r on g k h ôn g biết g ì. Ch ú n g t ôi t in r ằn g ch ẳn g có a i m u ốn là m m ột n g ười ch ỉ có cá i m ã bề n g oà i.

LÀM THẾ NÀO TIÊU TRỪ BỆNH ƯA HƯ

VINH?

T r on g x ã h ội n g à y n a y , có m ột số n g ười sốn g r ất x a x ỉ, ph ươn g t iện đi lại đều là x e đời m ới để ph ô t r ươn g sự g ià u sa n g , cá c loại đồ dù n g t r on g n h à bằn g v à n g ; t h ậm ch í n g a y cả cá i bô cũ n g bằn g v à n g . Mục đích của h ọ m u ốn là m ch o n g ười k h á c biết , h ọ k h á c v ới m ọi n g ười r ất x a , lấy đó là m t h oả m ã n .

Cũ n g có n g ười ch o r ằn g m ìn h là m r a t iền n ên ph ải h ưởn g t h ụ; bởi v ì, n ếu k h ôn g x à i của cải, lỡ n g à y n à o đó t h ần ch ết đến g ọi ch ưa k ịp h ưởn g t h ụ t h ì ch ẳn g k h á c n à o t iền h ết sạch sa o? Ch o n ên , h ọ có ba o n h iêu t h ì x à i h ết bấy n h iêu ; đâ y cũ n g là m ột độn g lực k ích t h ích h ọ

k iếm t iền . Còn có n g ười ch o r ằn g , t h ời g ia n con n g ười sốn g ở đời n g ắn n g ủi ch ỉ m ấy m ươi n ă m , n ếu n h ư m ìn h k iếm được t iền m à k h ôn g x à i t h ì bị n g ười k h á c x à i h ết , đá n g t iếc biết ba o! V ì t h ế, t h à t ự m ìn h x à i h ết t iền , h ọ k h ôn g m u ốn để lại ch o n g ười k h á c. Điều n à y k h ôn g ph ải n g ười ch u ộn g h ư v in h , n h ưn g là n h ữn g k ẻ lã n g ph í.

Ha i h ạn g n g ười n à y , bất lu ận là đứn g t r ên lập t r ườn g Ph ật ph á p, h a y n ói t h eo qu a n điểm bảo v ệ m ôi t r ườn g đều k h ôn g n ên k h u y ến k h ích h ọ lã n g ph í. Bởi v ì n h ữn g t h ứ đồ https://thuviensach.vn dù n g đều là t à i n g u y ên t ự

n h iên t r ên t r á i đất , m à t à i n g u y ên t ự n h iên đều t h u ộc của ch u n g m ọi

n g ười, k h ôn g ph ải cá n h â n của h ọ.

V ì t h ế, ch o dù m ìn h k iếm được t iền n h ưn g đá n g t iết k iệm được t h ì n ên t iết k iệm , k h ôn g n ên v u n g t iền qu á t r á n để h ưởn g t h ụ. Nh ư dù n g x e cũ n g k h ôn g cần t h iết ch ọn x e sa n g t r ọn g , lẽ n à o đem x e t h eo lên g iườn g n g ủ? Hoặc đem x e v à o t r on g v ũ t r ườn g cù n g k h iêu v ũ , u ốn g r ượu ? Còn cá i bô dù n g được là t ốt r ồi, cần g ì ph ải m ạ v à n g ? Có n g ười v ì m u ốn k h á c h ơn m ọi n g ười, n ên biểu h iện t â m lý m ìn h là n g ười g ià u sa n g . Nếu n h ư t ất cả đồ dù n g đều là v à n g ; h oặc dù n g v ật ch ất đặc biệt k h á c để ch ế t ạo h ìn h dá n g đồ dù n g k ỹ x ảo, ch ẳn g n h ữn g có t h ể là m ch o m ọi n g ười cảm t h ấy t â m lý h ọ có v ấn đề, còn đối v ới t ự m ìn h ch ưa h ẳn là có ích .

Ch ú n g t a m u ốn ph á t r ừ qu a n n iệm h ư v in h n à y , có t h ể ch ỉ r õ ch o h ọ t h ấy h ưởn g t h ụ n h ư t h ế để là m g ì? Nếu n h ư ch ỉ t h oả m ã n n h ất t h ời m à ch u ốc lấy sự g a n h t ỵ của n g ười k h á c; h oặc bị ch ỉ t r ích là k ẻ lã n g ph í, k h oe t r ươn g x a x ỉ; n h ư t h ế t h ì có g iá t r ị g ì?

Nh ưn g n ếu ch ú n g t a k iếm t iền để m ưu cầu ph ước lợi ch o x ã h ội, t h a y đổi qu a n n iệm con n g ười v à t r ợ g iú p đức h ạn h con n g ười t h ì r ất t ốt , đời sốn g lại a n t oà n , ổn địn h , t ốn t iền n h ư t h ế là v iệc đá n g là m , có ý n g h ĩa .

Ch ú n g t ôi t ừn g g ặp qu a n h ữn g n g ười r ất g ià u có biết sử dụn g đồn g t iền . Kh i ch ú n g t ôi đến t h ă m n h à h ọ, ph á t h iện đồ v ật t r on g n h à t r ưn g bà y r ất đơn g iản , h ọ ă n m ặc, đồ dù n g cũ n g r ất g iản dị. Họ k iếm được t iền đều sử dụn g v à o v iệc k in h doa n h côn g t y v à lợi n h u ận đều đem là m t ừ t h iện x ã h ội, m à k h ôn g h ưởn g t h ụ cá n h â n m ìn h ; bởi v ì, h ọ ch o r ằn g ch ỉ có t ự n h iên m ới là t ốt n h ất , cu ộc sốn g ch ất ph á c lu ôn được m ạn h k h oẻ.

Ch o n ên , m ột n g ười được g iá o dục v à có n ền t ản g đạo đức t ốt t h ì sẽ

k h ôn g có t â m ch u ộn g h ư v in h ; bởi v ì, h ọ h iểu r õ đạo lý đừn g v ì của cải m à đá n h m ất lý t r í.

https://thuviensach.vn

Bài thứ sáu: NGHI

Bất cứ v iệc g ì t ự m ìn h k h ôn g g iữ lập t r ườn g , k h ôn g có lòn g t in v ới n g ười là n g h i. Nếu x á c lập được ph ươn g h ướn g cu ộc sốn g ch ín h x á c v à t h á i độ x ử t h ế t h ì k h ôn g còn sốn g t r on g n g h i n g ờ.

https://thuviensach.vn

CÓ NÊN NGHI NGỜ KHÔNG?

Bản t ín h con n g ười ch ưa h ẳn là đa n g h i, ph ần đôn g t ừn g bị m ắc lừa , ch o n ên m ới đa n g h i. Nếu ch a m ẹ t h ườn g lừa dối con t h ì t ất n h iên con cũ n g bắt ch ước lừa dối n g ười k h á c; v ì t h ế, là m ch o m ọi n g ười h iểu lầm ch o r ằn g con n g ười sin h r a dườn g n h ư đã đa n g h i.

Có n g ười bị n g ười k h á c lừa g ạt , n h ưn g v ẫn t iếp t ục t in t ưởn g n g ười đó, k ết qu ả bị lừa h ết lần n à y đến lần k h á c cứ m à v ẫn cứ t in ; đâ y là h ạn g n g ười ch ấp m ê k h ôn g n g ộ. Bởi v ì, a n h t a k h ôn g t in t ưởn g t u y ệt đối v à o n g ười k h á c m à là m v iệc t h eo cảm t ìn h . Cũ n g có k h i t h ấy được n ă n g lực của n g ười k h á c t h ấp k ém n h ưn g v ì k h ôn g có bản lĩn h , ch o n ên dễ bị g ạt .

Nh ưn g sự lo n g ại cũ n g k h ôn g h ẳn là v iệc x ấu , n h ư k h i ch ú n g t a đi r a n g oà i, v ì lo lắn g k h ôn g cẩn t h ận sẽ dẫm ph ải đin h n ên v iệc t r ước t iên là ch ú ý . Có n g ười bị đạp đin h m ấy lần , ch o n ên m ỗi bước đi đều sợ đin h dưới ch â n m ìn h . Do đó, n ếu t r on g qu á t r ìn h đời n g ười t h ườn g g ặp t r ắc t r ở, t ất n h iên lâ u n g à y sẽ t ạo t h à n h t ích cá ch đa n g h i của h ọ; h a y n ói cá ch k h á c, n ếu n h ư m ột n g ười là m ă n ph á t t r iển k h á t h u ận lợi, lòn g t ự

t in của h ọ cà n g m ạn h , bất cứ đi đến đâ u đều cảm t h ấy g iải qu y ết v ấn đề

dễ dà n g .

Có n g ười lú c còn t r ẻ r ất ít n g h i n g ờ, ch o n ên h ọ qu y ết đoá n , n ă n g n ổ là m v iệc để t h ă n g t iến , đến k h i lớn t u ổi h ọ su y n g h ĩ r ất n h iều . Họ có t h ể n g h i n g ờ: “ T a là m g iỏi n h ư t h ế n à y sa o?” . Kh i v ề g ià có t h ể h ọ t r ở

t h à n h m ột n g ười do dự, t h iếu qu y ết đoá n ; đặc biệt n g ười g ià k h ôn g dư

dả t iền bạc n ên h ọ su y t ín h r ất k ỹ cà n g t r ước k h i đưa r a qu y ết địn h .

Nói v ề k in h n g h iệm m ắc lừa , t r ước đâ y ch ú n g t ôi có g ặp m ột lần , lú c n à y n h ớ lại ch ú n g t ôi t h ấy r ất t h ú v ị. Kh i ch ú n g t ôi ở Mỹ n h ận được m ột ph on g t h ư, n ói t ôi được t h ưởn g ph ải đi n h ận , ch ú n g t ôi k h ôn g t in , n ên h ỏi n g ười bạn ở Mỹ, g iải t h ưởn g n à y có t h ật k h ôn g ; bởi v ì có n h ữn g doa n h n g h iệp v ì m u ốn g iới t h iệu sản ph ẩm n ên m ới t ổ ch ức bốc t h ă m t r ú n g t h ưởn g , a n h t a cũ n g t h ườn g g ặp v iệc n à y . Do đó, ch ú n g t ôi n h ờ

a n h t a g ọi điện h ỏi t h ử x em , k ết qu ả h ọ https://thuviensach.vn n ói ch ú n g t ôi được t r ú n g

t h ưởn g t h iết bị điện r ất t ốt , ch ú n g t ôi n h ờ a n h t a đi n h ận . Ng ười bạn

của ch ú n g t ôi cũ n g k h ôn g h ỏi t h iết bị điện g ì, v ội lá i x e đến n h ận ; k ết qu ả, ch ạy x e h ơn 5 0 dặm , ch ỉ n h ận được m ột bộ ốn g n g h e, t ín h r a t iền x ă n g đến địa điểm n h ận qu à t h ì lỗ n h iều . V ì sa o ch ú n g t ôi được g iải t h ưởn g n à y ? V ốn là m ột doa n h n h â n m u ốn g iới t h iệu că n n h à , x em qu a t ư liệu , h ọ biết ch ú n g t ôi t ừ n ơi k h á c đến , n ên m ượn cớ t r ú n g t h ưởn g để ch ú n g t ôi đến x em că n n h à . T ừ k in h n g h iệm lần n à y , bất k ỳ

g iải t r ú n g t h ưởn g n à o ch ú n g t ôi cũ n g k h ôn g n g h ĩ đến .

Ch ú n g t a cần ph ải đề ph òn g n g ười lạ, n ếu n h ư có n g ười n ói v ới bạn :

“ Hiện g iờ ba bạn n ằm t r on g bện h v iện , t ôi đưa bạn đến t h ă m ba ” . T r ước t iên , bạn ph ải h ỏi: “ V ì sa o ba t ôi n ằm t r on g bện h v iện ? Để t ôi g ọi điện t h oại h ỏi t h ử x em ” . Đợi sa u k h i x á c địn h đối ph ươn g là n g ười n à o, có qu a n h ệ v ới ba m ìn h t h ì m ới có t h ể t in . Nếu đối ph ươn g t h ật sự có t â m t ốt đến bá o ch o bạn biết t h ì bạn cũ n g ph ải cẩn t h ận v à g iữ m ìn h , t ốt n h ất là sa u k h i cảm ơn h ọ t h ì n ên , đi m ột m ìn h sẽ a n t oà n h ơn , đừn g để

bị m ắc lừa n g ười k h á c.

Mặc dù n g h i n g ờ có t á c dụn g g iữ m ìn h , n h ưn g cũ n g k h ôn g t h ể

cứn g n h ắc, là m v iệc g ì cũ n g đều đa n g h i, n ên cứ ch ần ch ừ. Ch ú n g t a cần ph ải dù n g t r í t u ệ ph á n đoá n m ới có t h ể n ắm bắt cơ h ội.

NGHI NGỜ VÀ NIỀM TIN

Ng ười n ặn g lòn g n g h i t h ườn g do dự k h ôn g qu y ết địn h , có n g ười k h ôn g g iữ v ữn g lập t r ườn g , có n g ười k h ôn g t in t ưởn g n g ười k h á c; ch o n ên bất cứ v iệc g ì cũ n g k h ôn g dá m qu y ết địn h .

Bởi v ì h ọ k h ôn g g iữ v ữn g lập t r ườn g , cũ n g k h ôn g có m ục t iêu , ph ươn g h ướn g v à t iêu ch u ẩn n h ất địn h để là m n g u y ên t ắc ch o m ìn h đối n h â n x ử t h ế; ch o n ên bất cứ v iệc g ì cũ n g n g h i n g ờ. Ch o dù n g ười k h á c đối v ới h ọ r ất t ốt , n h ưn g h ọ lại n g h ĩ n g ược lại. Do đó, n g ười n ặn g lòn g n g h i, là m bất cứ v iệc g ì cũ n g k h ó t h à n h côn g .

T h ôn g t h ườn g ch ú n g t a h ìn h du n g m ột h ạn g n g ười là “ h ồ n g h i” , v ì h ọ n ói r a g iốn g n h ư con cá o x ảo qu y ệthttps://thuviensach.vn

. Con cá o có t h ể n ói là độn g v ật

r ất n g u y h iểm , ch o n ên lấy n ó để h ìn h du n g con n g ười có t h á i độ n g h i

n g ờ bất cứ v iệc g ì - k h ôn g ph ải là n g h i n g ờ n g ười k h á c g â y bất lợi ch o h ọ, m à n g h i n g ờ sự v iệc có t h ể t h a y đổi.

Ch ú n g t a n ói con n g ười có n iềm t in , x á c t h ật là ph ải t in m ìn h , t in n g ười k h á c v à t in sự t h ật , g ọi là t in t ưởn g . Niềm t in ch ỉ có đối v ới n g ười h oặc sự v ật m à m ìn h đã n ắm v ữn g m ột số v à h iểu r õ v ề h ọ. Ng ười x ưa đã da y : “ Biết m ìn h biết t a , t r ă m t r ận t r ă m t h ắn g ” . Nếu n h ư, bạn k h ôn g lườn g sức m ìn h , là m v iệc m ù qu á n g t h ì đến lú c n à o đó có t h ể r ơi v à o m â u t h u ẫn n g h i n g ờ ch ín h m ìn h .

Ch ú n g t ôi n ói t h í dụ, t iết m ục “ Đại ph á p cổ” m ời cô T r ần Ng u y ệt Kh a n h là m n g ười ch ủ t r ì t iết m ục, t ất n h iên m ọi n g ười t in t ưởn g cô ch ắc ch ắn có n ă n g lực ch ủ t r ì v iệc n à y . Nh ưn g ch ú n g t ôi v à cô T r ần có t h ể

h ợp t á c được k h ôn g v à h ợp t á c đến m ức độ n à o t h ì ph ải dựa v à o sự t ín n h iệm của h a i bên . V ì t h ế, t r ước k h i ch ú n g t ôi ch ọn t iết m ục, ph ải h iểu r õ t h ôn g su ốt ch ủ đề lần n à y cần bà n lu ận điều g ì. Nếu n h ư h oà n t oà n k h ôn g h iểu t h ì cơ bản k h ôn g có cá ch n à o m à bà n lu ận đú n g . T h ế n ên cần là m ch ă m ch ỉ, cẩn t h ận ; m ục đích là m on g m u ốn là m v iệc được t ốt h ơn , h i v ọn g k h i h oà n t h à n h v iệc n à y , n h ất địn h h a i bên cà n g h iểu n h a u h ơn .

Do đó, ch ú n g t a là m bất cứ v iệc g ì đều ph ải ch u ẩn bị t r ước, cũ n g n h ư có n g ười n ói t ập h ợp, n g h iên cứu t à i liệu ; sa u k h i h iểu r õ v à ph â n t ích đầy đủ t h ì t r on g qu á t r ìn h ch ú n g t a t iến h à n h sẽ ít g ặp t r ắc t r ở; đồn g t h ời, có đủ điều k iện v à h i v ọn g t h à n h côn g .

T r ên t h ực t ế, v iệc n g h iên cứu , điều t r a , h oặc có t â m lý cẩn t h ận là do ch ưa h iểu r õ, n h ư n g ười ph ươn g T â y n ói: “ Ng h i n g ờ là sự bắt đầu của h ọc v ấn ” . Nh ưn g sự n g h i n g ờ n à y là t ìm h iểu t r i t h ức, k h ôn g g iốn g sự

n g h i n g ờ t r ên đâ y đã n ói. Bởi v ì ch ú n g t a k h ôn g biết v iệc đó n h ư t h ế

n à o, ch o n ên m u ốn t ìm k iếm , h iểu r õ. Giốn g n h ư n iềm t in đối v ới t ôn g iá o v ì ch ú n g t a v ốn k h ôn g h iểu r õ g iá o lý , ch ỉ có n iềm t in . Nh ưn g n ếu ch ú n g t a v ừa n g h i n g ờ v ừa cầu k h ấn Ph ật t h ì ch ú n g t a cầu cá c n g à i có ý n g h ĩa g ì?

https://thuviensach.vn

Ng oà i r a , k h ôn g n ên v ận dụn g n g h i n g ờ để g ia o t iếp v ới m ọi n g ười,

k h i bắt đầu t ìn h bạn , ph ải bắt đầu bằn g sự t in cậy . Nếu n h ư có t â m n g h i n g ờ t h ì dứt k h oá t k h ôn g n ên k ết bạn . Sa u k h i k ết t h â n , cũ n g k h ôn g n ên t r ú t h ết bí m ật của m ìn h ; có t h ể h ọ v ốn ch ưa h ẳn có t â m x ấu , n h ưn g v ì bạn là m t h ế k h iến h ọ k h ởi ý x ấu , k ết qu ả v ì qu a n h ệ v ới bạn m à t ă n g t h êm t â m x ấu . V ậy đối v ới h ọ có côn g bằn g k h ôn g ? Ch o n ên , k h i k ết bạn v ới n g ười, n h ất địn h ph ải t in t ưởn g đối ph ươn g . Dù n g n g ười cũ n g g iốn g n h ư v ậy , ch o n ên n ói: “ Ng h i n g ờ n g ười t h ì k h ôn g dù n g , dù n g n g ười t h ì k h ôn g n g h i” . Nh ưn g t r on g qu á t r ìn h dù n g n g ười, ch ú n g t a v ẫn ph ải ch ú ý , cẩn t h ận ; n h ư t h ế, m ới có t h ể là m ch o n g ười có cơ h ội ph á t h u y t à i n ă n g , là m v iệc t ốt h ơn .

V ì t h ế, n iềm t in v à n g h i n g ờ t u y là đối lập, n h ưn g cũ n g có t h ể bổ

su n g ch o n h a u , có t in m ới có t h ể h oà n t h à n h côn g v iệc. Nếu n h ư bạn k h ôn g có lòn g t in v ới n g ười k h á c t h ì t ất n h iên côn g v iệc sẽ k h ôn g t h à n h côn g n h ư m on g đợi.

DÙNG TIN TƯỞNG ĐỂ TRỪ NGHI NGỜ

Ch ú n g t ôi có qu en m ột Ph ật t ử, a n h t a t in số m ện h m ìn h k h ôn g t ốt , r ất m ê t ín lu ôn x em t ử v i. Mỗi n g à y , t r ước k h i a n h t a r a k h ỏi n h à , h a y t r ở v ề n h à r ồi, n h ất địn h x em t ử v i. Có lú c đi đâ u cũ n g n h ìn x e m à u h ồn g h a y m à u t r ắn g , a n h t a cũ n g t ín h t oá n sự v iệc t r ước; t h ậm ch í v ì sợ t r ú n g độc, t r ước k h i ă n cơm lấy k im cắm v ô t h ức ă n , su ốt n g à y đa n g h i n h ư v ậy .

Bởi v ì a n h t a cảm t h ấy lu ôn bất a n , n g h i n g ờ t ất cả, n h ưn g k h i m ột n g ười sốn g t r on g t ìn h cản h n h ư v ậy t h ì r ất đa u k h ổ. Một h ôm , ch ú n g t ôi h ỏi a n h t a : “ Mỗi n g à y ch ú n g t ôi đi r a n g oà i, g ặp m ọi n g ười v ẫn k h ôn g x ảy r a v iệc g ì. Ng à y n à o a n h cũ n g cản h g iá c n h ư v ậy , có x ảy r a v iệc g ì k h ôn g ?” . A n h t a đá p: “ T h ưa t h ầy ! T h ế g iới n à y t h ật đá n g sợ” .

Lại còn có m ột n g ười k in h doa n h n h ỏ, n ếu n h ư t r a o đổi bằn g t iền m ặt t h ì a n h đều bảo n g ười k h á c bỏ t iền v à o t r on g t ú i x á ch , t ự m ìn h k h ôn g dá m cầm t iền ; k ết qu ả, k h ôn g biế https://thuviensach.vn t n g ười k h á c đưa a n h ba o n h iêu

t iền . Ch ú n g t ôi h ỏi a n h t a : “ V ì sa o a n h là m n h ư t h ế?” . A n h t a đá p:

“ T h ưa t h ầy ! Hiện n a y t r ên t iền g iấy có r ất n h iều v i t r ù n g , v ì t iền r ất dơ” . “ T ôi cũ n g cầm t iền đâ u có bị g ì?” . “ T h ưa t h ầy ! Có lẽ t a y của t h ầy đã ph òn g độc” . “ Kh ôn g có g ì đâ u , m ỗi n g à y ch ỉ cần a n h r ửa t a y t h ật sạch t h ì được, k h ôn g n ên qu á lo lắn g n h ư v ậy ” .

V ề sa u , a n h t a ch ết k h i còn r ất t r ẻ, n g u y ên n h â n k h ôn g ph ải t r ú n g độc m à là qu á cẩn t h ận , cu ối cù n g v ì qu á lo sợ m à ch ết .

Hà n g n g à y , h ọ sốn g t r on g sợ h ã i, n g h i n g ờ bất cứ điều g ì cũ n g là m t ổn h ại h ọ, cũ n g u y h iếp sin h m ện h của h ọ; ch o n ên , cu ộc sốn g cứ

lu ôn n g h i n g ờ. Kh i m ột n g ười sốn g t r on g n g h i n g ờ t h ì t h ế g iới n à y biến t h à n h n h ư địa n g ục. Một h oà n cản h v ốn là r ất t ốt , h ọ lại biến n ó t h à n h ở đâ u c ũ n g c ó t a i h oạ, n ơi n à o c ũ n g dữ dội, t h ì t ất n h iên k h ôn g c ó c á c h g ì sốn g n ổi, có t h ể là v ì t â m lý ch ịu đựn g k h ôn g n ổi n ên h ọ ch ết .

Ch ú n g t a m u ốn t r ừ sự n g h i n g ờ v ô ích n à y , t r ước h ết ph ải k iến lập m ột ph ươn g h ướn g , cá ch sốn g ch ín h x á c v à t h á i độ x ử t h ế đú n g đắn t h ì t r on g cu ộc sốn g sẽ k h ôn g còn n g h i n g ờ; n h ưn g t h en ch ốt là ở h a i ch ữ

“ n iềm t in ” ; cũ n g ch ín h là t in n h â n qu ả, t in n h â n du y ên .

Sa u k h i t in n h â n qu ả, là t in m ìn h k h ôn g h oà n h ảo k h i v ấp n g ã sẽ

k h ôn g có v ấn đề g ì, cũ n g là k h ôn g có lo â u qu á m ức. Nh â n qu ả n à y là m ìn h đã t ạo t á c t ừ v ô lượn g k iếp đời qu á k h ứ ch o đến n g à y n a y ; m ặc dù , ch ú n g t a k h ôn g biết n g ọn n g u ồn n h ư t h ế n à o, n h ưn g v ì t in có n h â n qu ả t h ì ch ú n g t a sẽ cố g ắn g t ạo ph ươn g h ướn g t ốt h ơn , cu ộc sốn g cũ n g sẽ n g à y cà n g t h iết t h ực.

T in n h â n du y ên là t in t ưởn g ch ỉ cần m ìn h ch ú ý , cẩn t h ận , n ỗ lực x ú c t iến n h â n du y ên t ốt t h ì h oà n cản h cu ộc sốn g của m ìn h có t h ể t ốt h ơn . Nếu n h ư k h ôn g có n h â n du y ên t ốt t h ì bạn ph ải t ìm cá ch để là m t h à n h n h â n du y ên t ốt .

Kh i sin h r a , t u y ph ước bá o, t u ổi t h ọ của m ỗi n g ười v ề cơ bản đã sắp đặt r ồi, n h ưn g n ó k h ôn g ph ải là bất biến , ch ỉ cần ch ú n g t a cố g ắn g n ỗ

lực t h ì v ẫn có t h ể t h a y đổi, cải t h iện t ất https://thuviensach.vn cả. T in n h â n qu ả, t in n h â n

du y ên , n iềm t in có t h ể t r ừ sạch n g h i n g ờ.

CÀNG NGHI NGỜ CÀNG NGỘ

Mọi n g ười biết lo â u là lo sự v iệc ch ưa x ảy r a m à lo â u t h ì sin h r a n g h i n g ờ, h oặc lo sự v iệc sắp x ảy r a , k h ôn g biết k ết qu ả r a sa o. X ảy r a t ìn h t r ạn g n à y , ph ần đôn g là n g ười k h ôn g qu ả qu y ết . Có n g ười lo lắn g ch o con cá i; có n g ười lo lắn g cu ộc sốn g v ề g ià , có n h ữn g n g ười lo lắn g v ì sự n g h iệp. Ch o n ên h ọ t h ườn g sốn g t r on g bất a n .

Loại bất a n n à y r ất đa u k h ổ, g iốn g n h ư bậc là m ch a m ẹ t h ườn g lo lắn g v ấn đề g iá o dục v à t ươn g la i ch o con cá i. Nếu n h ư ch a m ẹ cứ sốn g t r on g t ìn h t r ạn g lo â u , n g h i n g ờ n h ư t h ế t h ì sẽ ản h h ưởn g k h ôn g t ốt đến con cá i. Bởi v ì ch a m ẹ dạy con m à k h ôn g r õ đú n g sa i, con cá i k h ôn g đi h ọc cũ n g được, h ọc qu á n h iều cũ n g k h ôn g sa o; con cá i h a m đi ch ơi n h iều cũ n g được, k h ôn g đi ch ơi cũ n g t ốt , là m ch o con cá i k h ôn g biết n g h e t h eo a i, k h ôn g biết là m t h ế n à o m ới đú n g ?

Bản t h â n ch ú n g t ôi t ừn g có k in h n g h iệm n à y , h à n g n g à y k h i ch ú n g t ôi lạy Ph ật t h ì t h ầy bảo: “ Con lạy Ph ật ch ẳn g có ích g ì? Kh á c n à o g à ă n g ạo” . V ì t h ế, ch ú n g t ôi ch u y ển sa n g n iệm Ph ật , k ết qu ả t h ầy n ói: “ Con n iệm Ph ật có ích g ì, g iốn g n h ư đĩa h á t được t h u lại” . Ch ú n g t ôi đổi sa n g n g ồi t h iền , k h ôn g n g ờ t h ầy lại bảo: “ Con n g ồi t h iền có ích g ì? Giốn g n h ư k h ú c g ỗ” . Ch ú n g t ôi lại ch u y ển qu a t ụn g k in h , t h ầy lại bảo: “ Con t ụn g k in h có ích g ì? Đều là m ột đốn g v ă n t ự” .

Sa u đó, ch ú n g t ôi đến h ỏi t h ầy : “ Bạch t h ầy ! Rốt cu ộc con ph ải t u n h ư t h ế n à o m ới đú n g ?” . T h ầy bảo: “ T h ầy k h ôn g biết , t ự con h ã y n ỗ lực t u t ập” .

T h ầy n h ất qu y ết k h ôn g n ói ch o ch ú n g t ôi biết v ì sa o t h ầy là m n h ư

t h ế. Lú c đó, ch ú n g t ôi cũ n g r ất lo â u , n g h i n g ờ, k h ôn g biết r ốt cu ộc ph ải là m t h ế n à o? T ôi k h ôn g h iểu v ì sa o t h ầy đối v ới ch ú n g t ôi n h ư t h ế.

Sa u đó, ch ú n g t ôi h iểu r a là t h ầy dạy k h ôn g n ên ch ấp bất cứ ph á p m ôn n à o, ch ỉ cần có ch ấp là sa i. Nh ờ đó, ch ú n g t ôi h iểu được ph ươn g ph á p t u h à n h t ốt n h ất ch ín h là “ cu ộc sốn g là t u h à n h ” , cũ n g ch ín h là k h i là m v iệc g ì, bạn ph ải cố g ắn g ch u y ên t â m là https://thuviensach.vn m t ốt v iệc đó.

Kỳ t h ực, ph ươn g ph á p t u h à n h t h eo T h iền t ôn g ch ín h là “ n g h i” , có ph ải t h ầy m u ốn là m ch o ch ú n g t ôi sin h n g h i n g ờ, n h ưn g ch ú n g t ôi k h ôn g biết . Ng h i là là m ch o bạn cảm t h ấy điều g ì cũ n g k h ôn g đú n g , là m n h ư t h ế n à y k h ôn g đú n g , là m n h ư t h ế k ia cũ n g k h ôn g đú n g , là m ch o m ìn h lu ôn bực bội; sa u đó, bạn cứ m ã i bực m ìn h , k h ó ch ịu , k h ôn g biết ph ải là m t h ế n à o, bỗn g n h iên t r on g lú c su y n g h ĩ n u n g n ấu liền k h a i n g ộ.

Kh i ấy , t u y ch ú n g t ôi ch ưa k h a i n g ộ, n h ưn g cảm t h ấy cá ch t h ầy dạy dườn g n h ư là đú n g , m ục đích của t h ầy là dạy t ôi k h ởi sin h n g h i n g ờ. Bởi v ì, n ếu bạn m u ốn biết v ì sa o, t ất n h iên sẽ đi h ỏi, đi t ìm h iểu :

“ V ì sa o lạy Ph ật , n g ồi t h iền k h ôn g đú n g , x em sá ch , t ụn g k in h cũ n g k h ôn g được, t h ầy là m n h ư t h ế r ốt cu ộc ph ải là m t h ế n à o?” .

V ì t h ế, ch ú n g t ôi k h ôn g n g h i n g ờ t h ầy , t in t ưởn g bất cứ điều g ì t h ầy bảo n h ất địn h đều có lý của n ó; đâ y ch ín h là lợi ích k h ôn g có n g h i n g ờ.

KHÔNG CẦN LO LẮNG CHO TƯƠNG LAI

Ch ú n g t ôi t h ườn g dạy cá c đệ t ử ph ải n h ìn h iện t ại của ch ú n g t a .

Bạn sốn g t r on g t h ời g ia n h iện t ại t h ì k h ôn g cần lo lắn g t ươn g la i x ảy r a n h ư t h ế n à o. Nếu n h ư bạn t h ườn g lo lắn g ch o t ươn g la i t h ì t h ời g ia n h iện t ại bị lã n g ph í m ất r ồi, điều n à y ch ẳn g ph ải là đá n g t iếc sa o?

Ng ười x ưa n ói: “ Một t r ă m con ch im ở r ừn g , k h ôn g bằn g bắt được m ột con ” . Nếu n h ư h iện t ại bạn bắt được m ột con ch im t h ì bạn k h ôn g cần lo lắn g ph ải là m t h ế n à o bắt được h ết 1 0 0 con ch im k h á c ở t r on g r ừn g , ch ỉ cần bạn ch ă m sóc m ột con ch im ch u đá o là được r ồi. Nếu n h ư

bạn ch ă m sóc con ch im bắt được t ốt , có lẽ ch im k h á c t r ên câ y cũ n g sẽ

ba y đi; n h ưn g n ếu bạn cứ lo lắn g ch ỉ bắt được có m ột con ch im n ên m u ốn bắt được h ết t h ảy m ột t r ă m con ch im t h ì ph ải t h ả m ột con ch im h iện t ại, để đu ổi bắt m ột t r ă m con ch im k ia ; k ết qu ả, ch ẳn g n h ữn g m ột t r ă m con ch im k ia ba y đi m ất m à con ch im bắt được cũ n g k h ôn g còn .

https://thuviensach.vn

V ì t h ế, cá ch t ốt n h ất là bạn n ắm bắt h iện t ại, v ận dụn g h iện t ại, t ừ

h iện t ại m à t ừn g bước v ữn g ch ắc đi v ề ph ía t r ước. Con n g ười m u ốn t iến bộ ph ải v ươn lên , cần ph ải ph ối h ợp v ị t r í h iện t ại v à n ỗ lực k h ôn g n g ừn g . Ph ươn g h ướn g n h ất địn h k h ôn g t h ể t h a y đổi, n h ưn g ch ỗ đứn g có t h ể t h a y đổi; n ếu n h ư ch ỗ đứn g k h ôn g t h a y đổi t h ì bạn sẽ k h ôn g t iến lên được. Hiện t ại, t u y bạn đa n g t iến bước v ữn g ch ắc, n h ưn g bạn ph ải biết r õ t ìn h h u ốn g t h ực t ế là t h ế n à o, sa u đó m ới có t h ể đi t iếp; đâ y ch ín h là cá ch là m “ t h ận t r ọn g t ừn g bước” .

Nếu n h ư bạn n ắm ch ắc cá ch là m n à y t h ì bất lu ận t ươn g la i x ảy r a v iệc g ì, bạn cũ n g có n ă n g lực k ịp t h ời ứn g ph ó. Bằn g k h ôn g , bạn cứ lo lắn g ch o t ươn g la i t h ì m ỗi bước t r on g h iện t ại đều đi k h ôn g v ữn g , có k h i còn là m h ỏn g v iệc v à r ất n g u y h iểm . Có n h ữn g n g ười lo lắn g v ì t ìn h h ìn h di dâ n của Đà i Loa n , n h ưn g k h i n g ười dâ n đến n ước n g oà i r ồi, cu ộc sốn g lại k h ôn g t ốt bằn g t r on g n ước. Ch ú n g t ôi k h ôn g ph ản đối di dâ n , bản t h â n di dâ n k h ôn g có v ấn đề, n g ười n ước n g oà i cũ n g đến Đà i Loa n , qu a n t r ọn g là t â m lý của n g ười di dâ n . Nếu n h ư h ọ sợ ở Đà i Loa n sẽ g ặp n g u y h iểm , n h ư t h ế là có v ấn đề. Ch ỉ cần ch ú n g t a ở Đà i Loa n được qu ản lý t ốt , n h â n dâ n đoà n k ết , a n n in h bảo đảm t h ì k h ôn g có v iệc g ì. Do đó, ch ú n g t a k h ôn g cần qu á lo lắn g ch o bản t h â n , h oặc x ã h ội, h a y qu ốc g ia , ch ỉ cần ch ú n g t a sốn g t h ực t ại là m t ốt côn g v iệc t h ì được r ồi.

Ch ú n g t a m u ốn sốn g n g a y h iện t ại, cũ n g ch ín h là sốn g t h ật sự v à t h iết t h ực. Hiện t ại bạn là m v iệc g ì t h ì ph ải ch u y ên t â m là m v iệc ấy . V í dụ ch ú n g t ôi đồn g ý ph ỏn g v ấn , n ếu t r on g t â m su y n g h ĩ lu n g t u n g t h ì sẽ n ói n ă n g lộn x ộn . Nếu bạn sốn g t h ật sự ch u y ên t â m là sốn g t r on g h iện t ại; đâ y là cá ch t u h à n h r ất t ốt , cũ n g là ph ươn g ph á p t ốt n h ất k h ắc ph ục lo lắn g v à n g h i n g ờ.

SỢ CŨNG VÔ ÍCH

Nói đến lo sợ là k h i ch ú n g t a đứn g t r ước t ìn h h u ốn g n g u y h iểm ; h oặc là biết t r ước sẽ x ảy r a sự cố t a i h oạ, t â m lý sin h r a bất a n , lo lắn g .

Mặc dù , ch ú n g t ôi k h ôn g ph ải là n h à t â m lí h ọc, n h ưn g ch ú n g t ôi biết lo sợ là m ột t r ạn g t h á i t â m lý lu ôn có cả https://thuviensach.vn m g iá c k h ôn g a n t oà n . Ng ười

T r u n g Qu ốc x ưa có m ột câ u ch u y ện t h à n h n g ữ r ất h a y , g iốn g n h ư

bón g câ y cu n g có h ìn h con r ắn t r on g ch én r ượu , con n g ười t h ấy cỏ câ y t ưởn g là địch , g ió t h ổi, h ạc k êu đều là t â m lý lo sợ dẫn đến .

Mỗi n g ười đều có t â m lo sợ n h iều h oặc ít ; có n g ười sợ ch ết ; có n g ười sợ cô độc. Nh ưn g ph ần đôn g m ọi n g ười đều sợ bện h , bởi v ì a i cũ n g t ừn g n ếm qu a n ỗi k h iếp sợ n à y , g iốn g n h ư có n h ữn g n g ười t ừ n h ỏ bị ch a m ẹ

n g ược đã i, ch o dù h ọ đã t r ưởn g t h à n h n h ưn g t r on g t â m h ọ v ẫn lu ôn h iện r a h ìn h ản h k in h h ã i. Lại có n h ữn g n g ười lu ôn t h ấy á c m ộn g , n ằm m ộn g t h ấy m ìn h bị đu ổi g iết , h oặc bị t é x u ốn g sôn g , h a y r ơi r u ốn g h ầm lửa ; đâ y g ọi là n g à y n g h ĩ sa o đêm m ơ t h ấy v ậy . Điều n à y đủ t h ấy v ì t r on g t â m h ọ t h ườn g cảm t h ấy lo sợ, n ên bất cứ lú c n à o cũ n g cảm g iá c sợ h ã i.

Ng oà i r a , có n g ười k h i n g ồi t h iền cũ n g sin h r a cảm g iá c lo sợ. V ì sa o m ôi t r ườn g n g ồi t h iền y ên t ĩn h , a n t oà n n h ư t h ế m à h ọ v ẫn lo sợ?

Rốt cu ộc h ọ sợ điều g ì? Cảm g iá c sợ h ã i n à y sẽ là m ch o n g ười t a cảm t h ấy dườn g n h ư sa u lưn g t h ườn g có m a t ìm đến . Cảm g iá c sợ h ã i v à cảm g iá c sin h m ện h k h ôn g a n t oà n k h ôn g h oà n t oà n liên qu a n t ới n h a u .

Có n g ười n ói t â m n g h i sin h r a qu ỷ á m , k h i t â m lo sợ n g h iêm t r ọn g , t h ậm ch í còn là m ch o n g ười t a v ì qu á lo sợ m à dẫn đến t ử v on g .

Nh ư có n g ười m ắc bện h u n g t h ư, n g ười t h â n của h ọ sợ h ọ lo lắn g , ch o r ằn g h ọ k h ôn g biết bện h t ìn h t h ì có t h ể sốn g t h êm m ột t h ời g ia n , ch o n ên cố t ìn h g iấu bện h t ìn h . Ch ú n g t a n g h e qu a dườn g n h ư có lý , n h ưn g n ếu h oá g iải t â m lo sợ của bện h n h â n , ch o h ọ biết sự t h ật bện h t ìn h cũ n g k h ôn g n h ất địn h sẽ ch ết , ch o n ên k h ôn g cần ch e g iấu h ọ, có k h i n ói r a bện h t ìn h lại cà n g t ốt h ơn là g iấu . Bởi v ì, n ếu bện h n h â n biết r õ t ìn h t r ạn g sức k h oẻ của m ìn h t h ì h ọ m ới biết n ên t ự điều dưỡn g t h ế n à o; n h ư t h ế, h ọ có t h ể k éo dà i sự sốn g .

Do đó, n ếu n h ư ch ú n g t a h oá g iải được t â m lo sợ là r ất t ốt ; còn k h ôn g h oá g iải được là v iệc r ất n g u y h iểm . Ch o n ên , đối v ới n h ữn g n g ười t h ườn g cảm t h ấy lo sợ, ch ú n g t ôi t ừn g n ói v ới h ọ: “ Cá c bạn đừn g sợ, sợ cũ n g v ô ích ” . Sợ h ã i là m ch o v ấn đề t r ở t h à n h n g h iêm t r ọn g , g ọi là “ n g ười t r on g cu ộc t h ì m ê, n g ười n g oà https://thuviensach.vn i cu ộc t h ì sá n g ” . Ng u y ên n h â n

n g ười t r on g cu ộc bị m ê là v ì lo sợ, h ọ lo lắn g v ấn đề lợi v à h ại, được v à

m ất , cứ m ã i lo sợ sẽ x ảy r a v iệc g ì; k ết qu ả, x ảy r a t h ật . Nh ưn g n g ười n g oà i cu ộc v ì k h ôn g lo sợ, h ọ x ử lý sự v iệc r ất bìn h t h ườn g .

Do đó, ch ú n g t a t h ấy được sợ h ã i là m ản h h ưởn g n ặn g n ề đến t h â n t â m của ch ú n g t a , ch ẳn g n h ữn g là m t ổn h ại sức k h oẻ m à t h ậm ch í có k h ả n ă n g sẽ k ết t h ú c sự sốn g của bạn . Du y t r ì cá ch n h ìn k h á ch qu a n sẽ

dễ dà n g h oá g iải t â m lý lo sợ.

LÀM THẾ NÀO ĐỂ TRỪ NỖI LO SỢ?

Có m ột n g ười t ừn g là m cản h sá t , lần đầu a n h t a đến Hồn g Kôn g r ất sợ h ã i, lo k h i m á y ba y đá p x u ốn g ph i t r ườn g Hồn g Kôn g k h ôn g có a i đến đón a n h t a . A n h t a h ồi h ộp h ỏi ch ú n g t ôi: “ T h ưa t h ầy ! Con k h ôn g biết n ói t iến g Qu ản g Đôn g cũ n g k h ôn g biết n ói t iến g A n h , đến Hồn g Kôn g k h ôn g có a i đón con ph ải là m t h ế n à o?” . Ch ú n g t ôi bảo: “ Kh ôn g sa o đâ u ! Cậu h ã y g h i địa ch ỉ v à số điện t h oại của bạn cậu bằn g t iến g A n h v à t iến g T r u n g , n ếu n h ư k h i m á y ba y đá p m à k h ôn g t h ấy bạn đến t h ì có t h ể g ọi điện t h oại h ỏi” .

Kết qu ả, a n h t a lại lo lắn g m ìn h k h ôn g có t iền Hồn g Kôn g , k h ôn g biết là m t h ế n à o để g ọi điện t h oại ở Hồn g Kôn g m à n g a y cả số điện t h oại cũ n g k h ôn g t ìm được. Ch ú n g t ôi lại bảo: “ Cậu đừn g sợ! Cậu có t h ể n h ờ

cậy n h ữn g n g ười m ặc đồn g ph ục ở sâ n ba y Hồn g Kôn g g iú p đỡ. Nếu n h ư

cậu k h ôn g n ói được t iến g Qu ản g Đôn g v à t iến g A n h t h ì có t h ể đưa ch o h ọ địa ch ỉ liên lạc của bạn cậu ” . Kh i a n h t a đến ph i t r ườn g Hồn g Kôn g t h ì đã t h ấy bạn của a n h t a đến đón , lú c đó a n h t a m ới h ết lo lắn g .

T h ật r a , ch ú n g t a k h ôn g cần lo sợ n h ư t h ế. Ch ú n g t ôi đến bất k ỳ

n ơi n à o cũ n g đều bỡ n g ỡ. Ch ú n g t a đến t h ế g iới n à y m ột m ìn h , k h i t ôi x u ất g ia , đi h ọc cũ n g m ột m ìn h . Một n g ười m u ốn đến t h ế g iới n à y cũ n g ch ỉ có m ột m ìn h , ch ỉ cần sốn g ch u n g v ới n g ười k h á c t h à n h t h ật , k h ôn g n ên x em n g ười k h á c là n g ười x a lạ; n h ư t h ế, n h ữn g n g ười n à y sẽ

k h ôn g còn x a lạ, cũ n g k h ôn g cần sợ h ã i.

V ậy ch ú n g t a là m t h ế n à o để t r ừ n https://thuviensach.vn ỗi sợ h ã i? Có h a i c á c h :

1 . T h á i độ ch o đi v à cốn g h iến , cũ n g có n g h ĩa là m ìn h đến t h ế g iới n à y , k h ôn g ph ải để t ìm cầu điều g ì m à đến để g iú p đỡ m ọi n g ười.

Kh i ch ú n g t a đi ba n đêm t h ườn g r ất sợ m a , liền n iệm “ A Di Đà Ph ật ” h ồi h ướn g ch o h ọ, v à su y n g h ĩ: “ T ôi đa n g cầu n g u y ện g iú p ch o cá c v ị được v ã n g sin h , n ên cá c v ị đừn g t ìm t ôi g â y ph iền ph ức” . Nếu n h ư bạn t h ấy m ột n g ười k h ôn g n g h ĩ đến lợi ích của bản t h â n m à ch ỉ m u ốn được g iú p n g ười k h á c, ch ú c ph ú c h ọ được bìn h a n ; n h ư t h ế sẽ cảm t h ấy k h ôn g lo sợ.

2 . Ch ú n g t a n g h ĩ đến t ất cả cá c n ơi t r ên t h ế g iới, bất lu ận là con n g ười, sự v iệc, sự v ật k h ôn g t h ể n à o t ồn t ại m ã i được m à do n h â n du y ên h ợp t h à n h , ch ỉ m a n g t ín h t ạm t h ời. Kh i n h â n du y ên h ội t ụ t h ì n ó t h à n h , k h i n h â n du y ên h ết t h ì t a n r ã . V ận x ấu cũ n g là n h â n du y ên h oà h ợp, v ận t ốt cũ n g là n h â n du y ên h oà h ợp, đã là n h â n du y ên h oà h ợp t h ì k h ôn g cần lo lắn g , sợ h ã i. Bởi v ì, ch ú n g t a ch ỉ là m ột t r on g n h â n du y ên m à t h ôi, n ó sẽ sin h r a v à t h a y đổi bất cứ lú c n à o, sợ cũ n g v ô ích .

Nếu ch ú n g t a dù n g t â m t h á i t h eo h a i cá ch n à y để đối n h â n x ử

t h ế, k h i g ặp bất cứ t ìn h cản h n à o cũ n g k h ôn g còn lo sợ n ữa .

KHÔNG CÓ SỢ HÃI

T ôi còn n h ớ lú c bé đạp x e đi h ọc, v ì đườn g bằn g ph ẳn g n ên đạp r ất n h a n h , ch o n ên ch ú n g t ôi đổi đi t r ên đườn g bờ r u ộn g . Do đườn g bờ

r u ộn g h a i bên đều là r u ộn g lú a g ập g h ền h đi x e r ất k h ó. Lú c đó, ch ú n g t ôi n g h ĩ: “ Nh ất qu y ết k h ôn g được n g ã x u ốn g r u ộn g ” . Cu ối cù n g , ch ú n g t ôi v ẫn n g ã n h à o x u ốn g r u ộn g .

T h ật r a , ch iều r ộn g bờ r u ộn g đủ để đi x e. Sa u k h i, ch ú n g t ôi g ượn g dậy t ừ dưới r u ộn g bước lên bờ, t oà n t h â n ướt sũ n g , lấm lem , v ì n g ã x u ốn g r u ộn g n ên k h ôn g bị t r ầy x ước. Lần sa u , ch ú n g t ôi đi x e đã v ữn g n ên su y n g h ĩ: “ V ì sa o lần đầu m ìn h đi x e bị n g ã ?” . Ch ín h là v ì lo lắn g , t â m lý cà n g sợ cà n g dễ n g ã .

Còn n ữa , lú c còn n h ỏ t ôi có ch ứn g shttps://thuviensach.vn ợ h ã i, đặc biệt là đi t r ên c ầu

k h ỉ. Mỗi lần , ch ú n g t ôi đi t r ên cầu k h ỉ, ch ỉ cần v ừa t h ấy cầu lắc lư là sợ

k h ôn g dá m đi t iếp. Sa u đó, t ôi n g h ĩ: “ Dù sa o n g ười k h á c đi qu a được k h ôn g bị n g ã x u ốn g cầu , m ìn h cứ đi có lẽ k h ôn g sa o đâ u ” . T h ế là dù cầu k h ỉ lắc lư, t ôi cứ v ịn t a y lên cầu h ơi r u n m ạn h dạn đi h ết cầu , sa u đó còn có t h ể đi r ất n h a n h , là v ì k h ôn g còn sợ h ã i.

Sợ h ã i là n h ư t h ế, t r on g cu ộc sốn g của ch ú n g t a , k h i là m bất cứ

v iệc g ì, ch ỉ cần có t â m lo sợ t h ì là m v iệc k h ôn g t h à n h t ựu . Nh ưn g sa u k h i bu ôn g bỏ t â m lo sợ, bảo đảm k h ôn g còn v ấn đề. Ch o n ên t â m n g h i sin h qu ỷ á m , n g ười lu ôn sợ h ã i là do t â m m ìn h . T r ên t h ực t ế, ch ẳn g có v iệc g ì là m ch o n g ười t a sợ h ã i, ch o dù đi t r on g đêm t ối, đi x e t r ên bờ

r u ộn g , h a y đi cầu k h ỉ đều do t â m m ìn h lo â u , sợ h ã i m ới cảm t h ấy v iệc đó t h ật k h iếp sợ.

T r on g T â m Kin h (1) g h i: “ Kh ôn g có sợ h ã i” . Sợ h ã i n à y k h á c v ới sợ

h ã i của n g ười bìn h t h ườn g ch ú n g t a . Sợ h ã i ở đâ y là sợ h ã i sốn g v à ch ết , n ên n ói h à n g ph à m ph u sợ ch ết , A -la -h á n sợ sốn g . Ch ú n g sin h t h a m sốn g sợ ch ết , k h ôn g biết sa u k h i ch ết đi v ề đâ u ; do đó m on g đừn g ch ết . Ng ười đã ch ứn g qu ả, v ì h iểu r õ n ỗi đa u k h ổ của sin h , ch o n ên k h ôn g m u ốn sin h lại n h â n g ia n .

T h ật r a , sin h t ử v à g iải t h oá t là g iốn g n h a u . Bạn sợ sin h t ử t h ì sin h t ử là ch ịu k h ổ, n ếu n h ư bạn k h ôn g sợ, cũ n g đừn g t h a m n g h ĩ sin h t ử t h ì n g a y t r on g sin h t ử bạn t ự do đi lại, có t h ể độ k h ắp ch ú n g sin h , h à n h đạo Bồ-t á t . Sin h t ử n h ư t h ế có g ì là đá n g sợ?

V ì t h ế, t r ên t h ực t ế sợ h ã i là điên đảo, sin h t ử v ốn là v iệc k h ôn g ph ải đa u k h ổ; điều n à y t r on g T â m Kin h đã g h i: “ Kh ôn g có sợ h ã i” .

TỰ TIN VƯỢT QUA MỖI NGÀY

Con n g ười ở đời t r on g t â m t h ườn g sin h r a m ột loại k h ôn g qu â n bìn h v à k h ôn g a n t oà n . Ng u y ên do là v ì đâ u ? Kh ôn g biết ph ải là m t h ế

n à o để đối diện v ới t ươn g la i v à h iện t ại? Đâ y ch ín h là sợ h ã i v à lo â u .

https://thuviensach.vn

Ng u y ên n h â n sợ h ã i v à lo â u , ph ần đôn g là v ì t h iếu t ự t in , cũ n g

ch ín h là k h ôn g h iểu điều k iện , n ă n g lực, v ị t r í v à lập t r ườn g của m ìn h , ch o n ên đối v ới t ươn g la i t h ườn g bất a n . Nh ư k h i ch ú n g t a đi x a , t r on g lòn g t h ấp t h ỏm lo t h ời t iết x ấu , bị x e đụn g ? T r ước sa u lu ôn cảm t h ấy sợ

h ã i, t ức là qu á đa n g h i.

Có n h ữn g n g ười h à n g n g à y t r ước k h i r a k h ỏi n h à , đều lạy t h ần cầu x in , h oặc n ém đồn g t iền , x em t ử v i h a y x em k in h Dịch t h ì ph ải sắp x ếp t á m ch ữ, đoá n r a qu ẻ m ới ch ịu đi k h ỏi n h à . Nh ư t h ế t r ước k h i đi x a , h ọ

đều ph ải ch u ẩn bị để k h ẩn cầu bìn h a n ; bu ổi t ối t r ở v ề t h ì h ọ cảm t ạ

t h ần , h a y Ph ật , Bồ-t á t g ia h ộ m ột n g à y bìn h a n . Nh ư t h ế r õ r à n g là m ìn h được bìn h a n n g à y đó là n h ờ sự g ia h ộ của Bồ-t á t , t h ần , h oặc là t ổ

t iên ch ứ t ự m ìn h k h ôn g có k h ả n ă n g là m ch ủ ph ải k h ôn g ? Bởi v ì k h ôn g có cá ch g ì là m ch ủ được m ìn h m ới lu ôn cảm t h ấy m ìn h sốn g t r on g h oà n cản h k h ôn g a n t oà n .

Ch ú n g t a m u ốn ph á t r ừ t â m lý lo lắn g v à sợ h ã i t r iệt để t h ật k h ôn g dễ, T â m Kin h đã g h i: “ Kh ôn g có sợ h ã i, x a lìa m ộn g t ưởn g , điên đảo” . Ch ú n g t a m u ốn x a lìa sợ h ã i t h ì ph ải t h ực h à n h qu á n “ n ă m u ẩn đều k h ôn g ” m ới được. Đã n ói n ă m u ẩn đều k h ôn g t h ì h ã y qu á n t h â n t â m , t h ế g iới của ch ú n g t a đều là k h ôn g . Lú c đó, t ự m ìn h h oà n t oà n là m ch ủ h oà n cản h t h â n t â m , t h ế g iới của ch ú n g t a t h ì k h ôn g cần lo lắn g , h ôm n a y đi x a có x ảy r a v iệc g ì h a y k h ôn g , ch o dù có x ảy r a sự cố

cũ n g k h ôn g h ề g ì; bởi v ì, ch ú n g t a k h ôn g có sợ h ã i v à lo lắn g t h ì lu ôn sốn g t r on g bìn h a n .

Nh ưn g ch ú n g t a m u ốn là m ch ủ t h â n t â m , t h ế g iới của m ìn h v ốn là v iệc k h ôn g t h ể. Bởi v ì, t h â n của ch ú n g t a k h ôn g do ch ú n g t a điều k h iển , k h i n à o đa u đầu , h ắt h ơi ch ú n g t a cũ n g k h ôn g biết t r ước được.

Ch ú n g t a t h ườn g k h u y ên n g ười k h á c g iữ g ìn sức k h oẻ, n h ưn g ch ín h m ìn h lại bị bện h , điều n à y r ất t h ườn g x ảy r a . V ì t h ế, ch ứn g t ỏ ch ú n g t a sốn g ở t h ế g iới n à y v ốn k h ôn g có bìn h a n , t h ế g iới bìn h a n t h ật sự là k h ôn g có m ặt ch ú n g t a n ơi đó, là m sa o có t h ể k h ẩn cầu bìn h a n ? Nếu n h ư có được sự bìn h a n t h ì n h ất địn h ph ải g iốn g Ph ật , Bồ-t á t ; g iốn g n h ư

Bồ-t á t Qu á n T ự T ại qu á n t h ế g iới v à t h â n n ă m u ẩn n à y - sắc, t h ọ, t ưởn g , h à n h , t h ức đều là k h ôn g ; bởi v ì, ch ỉ có bậc đại t r í t u ệ t h ì m ới có k h ả n ă n g bìn h a n t h ật sự.

https://thuviensach.vn

Còn n g ười bìn h t h ườn g ch ú n g t a , là m sa o bìn h a n được? Ch ú n g t ôi t h ườn g n h ủ m ìn h , k h ôn g có g ì ph ải sợ, bởi v ì sợ cũ n g v ô ích . Ch ỉ cần ch ú n g t a n g h ĩ được n h ư v ậy t h ì có x ảy r a v iệc g ì t h ì đã ch u ẩn bị t r ước, cũ n g ch ín h là n ói: “ Sửa n h à t r ước lú c m ưa x u ốn g ” . Ch o dù đã ch u ẩn bị

t r ước, n h ưn g cũ n g có t h ể x ảy r a t ìn h h u ốn g bất n g ờ, ch ẳn g ph ải ch ú n g t a t h ườn g n g h e n ói: “ T é n g ã bể m ắt k ín h ” ; h a y là “ Giữa đườn g g ặp n ạn , m a y có T r ìn h Giảo Kim (2)” ph ải k h ôn g ? Đâ y là h ìn h du n g n h ữn g v iệc m à m ìn h k h ôn g n g ờ đến , đã là v iệc bất n g ờ, có sợ cũ n g v ô ích . Bởi v ì ch ú n g t a lo sợ ch ẳn g n h ữn g k h ôn g có ích g ì m à còn k h iến ch o t h ần k in h că n g t h ẳn g ; n ếu h à n g n g à y ch ú n g t a sốn g n h ư t h ế t h ì t h ật là đa u k h ổ.

Ch o n ên đối v ới h iện t h ực v ô t h ườn g , ch ỉ cần biết n ó là n h ư t h ế.

Sa u k h i h iểu r õ t ìn h cản h của m ìn h t h ì k h ôn g n ên qu á lo lắn g , sợ h ã i.

https://thuviensach.vn

Document Outline

- MỤC LỤC

- LỜI NÓI ĐẦU

- Bài thứ nhất: DIỆU PHÁP QUẢN LÝ TINH THẦN

- CON NGƯỜI CÓ TÌNH CẢM THÌ CUỘC SỐNG MỚI PHONG PHÚ?

- TINH THẦN BẤT AN TỪ ĐÂU?

- NGHIỆP VÀ TIỀM THỨC

- AN TÂM NHƯ THẾ NÀO?

- PHIỀN NÃO VÀ TẬT XẤU

- ĐIỀU HÒA CẢM TÍNH VÀ LÝ TÍNH

- Bài thứ hai: THAM

- THẾ NÀO LÀ TÂM THAM?

- VÌ SAO TÂM THAM?

- CHUYỂN TÂM THAM THÀNH TÂM NGUYỆN

- DÙNG BỐ THÍ ĐỐI TRỊ TÂM THAM

- DANH LỢI CHỈ LÀ TẠM THỜI

- XA LÌA CÁM DỖ DANH VỊ VÀ QUYỀN LỰC

- KẾT RỘNG THIỆN DUYÊN

- TRI TÚC

- THANH BẦN KHÁC VỚI KEO KIỆT

- Bài thứ ba: SÂN

- TẠI SAO PHẢI TỨC GIẬN?

- SÂN LÀ LỬA TRONG TÂM

- TÂM SÂN VÀ TÂM TỪ

- NGHỊCH CẢNH PHẢI NHẪN MÀ THUẬN CẢNH CŨNG NHẪN

- TỨC GIẬN LÀ BỆNH MÃN TÍNH TỰ SÁT

- KIÊN NHẪN KHÔNG PHẢI LÀ NÉN GIẬN

- Bài thứ tư: SI

- ĐỪNG NHÌN THẾ GIỚI ĐẢO ĐIÊN

- PHIỀN NÃO VÀ NGU SI

- THOÁT KHỎI CẠM BẪY MÌNH TỰ ĐẶT RA

- CHUYỂN BIẾN ĐƯỢC KHỦNG HOẢNG

- KHÉO ÁP DỤNG CUỘC SỐNG KHÔNG LƯỜI BIẾNG

- KHÔNG NGỤY BIỆN ĐỂ CHỐN VIỆC

- LÀM CHO CUỘC SỐNG ĐI VÀO NỀ NẾP

- Bài thứ năm: MẠN

- TỰ TIN HAY LÀ TỰ PHỤ?

- GIỮ KHIÊM TỐN, CUNG KÍNH, THÍCH LÀM NGƯỜI PHỤ VIỆC

- BIẾT TÀM QUÍ MỚI TIẾN BỘ ĐƯỢC

- KHÔNG BIẾT THÌ NÓI KHÔNG BIẾT

- BIẾT BAO DUNG, THA THỨ CHO NGƯỜI KHÁC

- KHIÊM TỐN MỚI TRƯỞNG THÀNH

- TÀM QUÍ KHÔNG PHẢI TỰ TI

- DÙNG KHÍCH LỆ THAY QUỞ TRÁCH

- CỞI BỎ LỚP HÀO NHOÁNG BÊN NGOÀI

- LÀM THẾ NÀO TIÊU TRỪ BỆNH ƯA HƯ VINH?

- Bài thứ sáu: NGHI

- CÓ NÊN NGHI NGỜ KHÔNG?

- NGHI NGỜ VÀ NIỀM TIN

- DÙNG TIN TƯỞNG ĐỂ TRỪ NGHI NGỜ

- CÀNG NGHI NGỜ CÀNG NGỘ

- KHÔNG CẦN LO LẮNG CHO TƯƠNG LAI

- SỢ CŨNG VÔ ÍCH

- LÀM THẾ NÀO ĐỂ TRỪ NỖI LO SỢ?

- KHÔNG CÓ SỢ HÃI

- TỰ TIN VƯỢT QUA MỖI NGÀY

Table of Contents

MỤC LỤC

LỜI NÓI ĐẦU

Bài thứ nhất: DIỆU PHÁP QUẢN LÝ TINH THẦN

CON NGƯỜI CÓ TÌNH CẢM THÌ CUỘC SỐNG MỚI PHONG PHÚ?

TINH THẦN BẤT AN TỪ ĐÂU?

NGHIỆP VÀ TIỀM THỨC

AN TÂM NHƯ THẾ NÀO?

PHIỀN NÃO VÀ TẬT XẤU

ĐIỀU HÒA CẢM TÍNH VÀ LÝ TÍNH

Bài thứ hai: THAM

THẾ NÀO LÀ TÂM THAM?

VÌ SAO TÂM THAM?

CHUYỂN TÂM THAM THÀNH TÂM NGUYỆN

DÙNG BỐ THÍ ĐỐI TRỊ TÂM THAM

DANH LỢI CHỈ LÀ TẠM THỜI

XA LÌA CÁM DỖ DANH VỊ VÀ QUYỀN LỰC

KẾT RỘNG THIỆN DUYÊN

TRI TÚC

THANH BẦN KHÁC VỚI KEO KIỆT

Bài thứ ba: SÂN

TẠI SAO PHẢI TỨC GIẬN?

SÂN LÀ LỬA TRONG TÂM

TÂM SÂN VÀ TÂM TỪ

NGHỊCH CẢNH PHẢI NHẪN MÀ THUẬN CẢNH CŨNG NHẪN

TỨC GIẬN LÀ BỆNH MÃN TÍNH TỰ SÁT

KIÊN NHẪN KHÔNG PHẢI LÀ NÉN GIẬN

Bài thứ tư: SI

ĐỪNG NHÌN THẾ GIỚI ĐẢO ĐIÊN

PHIỀN NÃO VÀ NGU SI

THOÁT KHỎI CẠM BẪY MÌNH TỰ ĐẶT RA

CHUYỂN BIẾN ĐƯỢC KHỦNG HOẢNG

KHÉO ÁP DỤNG CUỘC SỐNG KHÔNG LƯỜI BIẾNG

KHÔNG NGỤY BIỆN ĐỂ CHỐN VIỆC

LÀM CHO CUỘC SỐNG ĐI VÀO NỀ NẾP

Bài thứ năm: MẠN

TỰ TIN HAY LÀ TỰ PHỤ?

GIỮ KHIÊM TỐN, CUNG KÍNH, THÍCH LÀM NGƯỜI PHỤ VIỆC

BIẾT TÀM QUÍ MỚI TIẾN BỘ ĐƯỢC

KHÔNG BIẾT THÌ NÓI KHÔNG BIẾT

BIẾT BAO DUNG, THA THỨ CHO NGƯỜI KHÁC

KHIÊM TỐN MỚI TRƯỞNG THÀNH

TÀM QUÍ KHÔNG PHẢI TỰ TI

DÙNG KHÍCH LỆ THAY QUỞ TRÁCH

CỞI BỎ LỚP HÀO NHOÁNG BÊN NGOÀI

LÀM THẾ NÀO TIÊU TRỪ BỆNH ƯA HƯ VINH?

Bài thứ sáu: NGHI

CÓ NÊN NGHI NGỜ KHÔNG?

NGHI NGỜ VÀ NIỀM TIN

DÙNG TIN TƯỞNG ĐỂ TRỪ NGHI NGỜ

CÀNG NGHI NGỜ CÀNG NGỘ

KHÔNG CẦN LO LẮNG CHO TƯƠNG LAI

SỢ CŨNG VÔ ÍCH

LÀM THẾ NÀO ĐỂ TRỪ NỖI LO SỢ?

KHÔNG CÓ SỢ HÃI

TỰ TIN VƯỢT QUA MỖI NGÀY