Giải Mã

Truyện Tây Du

Huệ Khải

---o0o---

Nguồn

http://thuvienhoasen.org

Chuyển sang ebook 13-10-2016

Người thực hiện:

Nguyễn Ngọc Thảo - thao_ksd@yahoo.com.vn

Tuyết Nhung - tuyetnhungbc1617@yahoo.com.vn

Dũng Trần - dungxtr2004@gmail.com

Nam Thiên - namthien@gmail.com

Link Audio Tại Website http://www.phapthihoi.org

Mục Lục

Lời giới thiệu

Đôi Lời Tha Thiết

Giao Cảm

Bây Giờ Nhớ Lại

Về các ký hiệu rải rác trong sách

1. Đƣờng Tăng! Anh Là Ai?

2. Trăng Sao Cửa Động Đá Đầu Non

3. Ngọn Gió Trong Lò

4. Núi Cao Chi Mấy Núi Ơi

5. Vạn Năm Chờ Quả Chín

6. Bốn Biển Không Yên Cơn Lửa Trẻ

https://thuviensach.vn

7. Sáu Bảy Mƣời Ba

8. Nẻo Về Bên ấy

9. Nỗi Lòng Giấy Trắng

Phụ Lục Và Tăng Bổ

Trích dịch

Sách Tham Khảo Chọn Lọc

---o0o---

Lời giới thiệu

HUỆ KHẢI. Thế danh Lê Anh Dũng. Chào đời tại Chợ Mới, An Giang.

Dạy học. Viết văn. Nghiên cứu tôn giáo. Bút danh: Dũ Lan LÊ ANH DŨNG, NGHÊ DŨ LAN, LÊ KHANG THÌN...

ĐÃ IN:

Dịch & chú giải sách giáo khoa:

A WEEKEND AWAY (1990)

• A WEEK BY THE SEA (1990)

• HƢỚNG DẪN HỌC ENGLISH 6 (1994)

Dịch & biên khảo:

GIÁO DỤC VÀ PHÁT TRIỂN (dịch chung, 1992)

• CON ĐƢỜNG TAM GIÁO VIỆT NAM (1994)

• QUAN THÁNH XƢA VÀ NAY (1995)

• NÚI CAO BIỂN RỘNG (dịch, 1995)

• TÌM HIỂU KINH CÚNG TỨ THỜI (1995)

• LỊCH SỬ ĐẠO CAO ĐÀI THỜI KỲ TIỀM ẨN 1920−1926 (1996)

• BÓNG MÁT YÊU THƢƠNG (dịch, 1998, in lại nhiều lần)

• CHA VÀ CON (viết & dịch, 1999, in lại nhiều lần)

• MẸ VÀ CON (viết & dịch, 1999, in lại nhiều lần) https://thuviensach.vn

• THẦY VÀ TRÒ (viết & dịch, 1999, in lại nhiều lần)

• GỞI LẠI CHO ĐỜI (dịch, 2000)

• TÂM LÝ NGƢỜI VIỆT NAM NHÌN TỪ NHIỀU GÓC ĐỘ (viết chung, 2000)

• THẦY TRÕ TRƢỜNG TÔI (dịch M. Cartwright, 2000)

• ĐỨNG TRƢỚC BẢNG (dịch LouAnne Johnson, 2001)

• NGUYỄN HIẾN LÊ – CON NGƢỜI VÀ TÁC PHẨM (viết chung, 2003)

• NHỚ ĐẠT LINH (chủ biên, 2008)

• TÌM HIỂU KINH SÁM HỐI (viết chung với Thanh Căn, 2009)

• HÀNH TRẠNG TIỀN BỐI CAO TRIỀU PHÁT (viết chung với Cao Bạch Liên, 2010) .

• HUỆ KHẢI VĂN TẬP (ấn tống)

• ĐẤT NAM KỲ − TIỀN ĐỀ VĂN HÓA MỞ ĐẠO CAO ĐÀI ( Cochinchina as a Cultural Precondition for the Foundation of Caodaism, in lần hai, 2008)

• ĐẤT NAM KỲ − TIỀN ĐỀ PHÁP LÝ MỞ ĐẠO CAO ĐÀI ( Cochinchina as a Legal Precondition for the Foundation of Caodaism / La Cochinchine − le Préalable Juridique pour la Fondation du Caodaïsme, 2008)

• NGÔ VĂN CHIÊU – NGƢỜI MÔN ĐỆ CAO ĐÀI ĐẦU TIÊN ( Ngô Văn Chiêu – the First Caodai Disciple, 2008, 2009)

• LUẬT NHÂN QUẢ THEO GIÁO LÝ CAO ĐÀI (2008)

• LÕNG CON TIN ĐẤNG CAO ĐÀI (2008)

• KINH CỨU KHỔ TRONG ĐẠO CAO ĐÀI (2009)

• TÌM HIỂU NGỌC HOÀNG THIÊN TÔN BỬU CÁO (2009, 2010)

• TAM GIÁO VIỆT NAM − TIỀN ĐỀ TƢ TƢỞNG MỞ ĐẠO CAO

ĐÀI ( The Three Teachings of Vietnam as an Ideological Precondition for the Foundation of Caodaism, 2010) • MỘT DÒNG BÁT NHÃ (2010) https://thuviensach.vn

• GIẢI MÃ TRUYỆN TÂY DU (1993, 1995, 2000, 2001, 2003, 2005, 2010)

HUỆ KHẢI Lê Anh Dũng giữ bản quyền

All rights reserved © 2010

HUỆ KHẢI

(Dũ Lan LÊ ANH DŨNG)

Kỉnh nguyện hồi hƣớng cho quốc thái dân an, đạo pháp trƣờng lƣu, chánh giáo hoằng dƣơng, vạn linh thức tỉnh hồi đầu, đồng đăng bỉ ngạn.

---o0o---

Đôi Lời Tha Thiết

Kinh sách đƣợc ấn tống để kính biếu rộng rãi là nhờ có biết bao tấm lòng vàng của hàng hàng lớp lớp đạo tâm gần xa gởi gắm. Để không phụ lòng các bậc Mạnh Thƣờng Quân ấy, xin Quý vị trân trọng giữ gìn kinh sách để truyền trao cho đúng ngƣời thật tâm tìm tu, học đạo. Chúng tôi chân thành biết ơn sự thấu hiểu, đồng cảm, và hợp tác chặt chẽ của Quý vị.

Ban Ấn Tống

---o0o---

Giao Cảm

Văn dĩ tải Đạo. Truyện Tây Du mƣợn chuyện thỉnh kinh, đấu phép, bắt yêu để chở chuyên đạo lý giải thoát của Thánh Hiền, Tiên Phật. Nói ngay nhƣ vậy là để lập tức xác định rằng siêu vƣợt lên cốt truyện đầy những tình tiết ly kỳ, hấp dẫn, truyện Tây Du vốn hàm chứa nhiều ý nghĩa thâm thúy về đạo pháp.

Với một căn bản về Phật học và Lão học, nhất là Thiền học, khi đã gẫm suy, xét kỹ truyện Tây Du, ngƣời đọc sẽ có dịp khám phá ra mật ngữ hình nhi thƣợng ( esoteric) đƣợc che giấu tài tình, nằm ẩn khuất khéo léo sau những https://thuviensach.vn

chƣơng hồi gay cấn, tƣởng chừng nhƣ chỉ nhằm thỏa mãn thị hiếu giải trí của đại chúng mà thôi.

Thật vậy, với ngƣời đọc truyện Tây Du giữa hai hàng chữ, kỳ thƣ này sẽ

dẫn dắt đi vào huyền nghĩa ẩn áo của đạo học phƣơng Đông. Nói cách khác, Tây Du Ký của Ngô Thừa Ân cần đƣợc một lần khơi mở, để thử khám phá.

Thoạt đầu, căn cứ theo bộ tiểu thuyết mƣời tập của các dịch giả Nhƣ Sơn, Mai Xuân Hải, Phƣơng Oanh (Nxb Văn Học, Hà Nội, in từ năm 1982 đến năm 1988), Giải Mã Truyện Tây Du hình thành và đƣợc đăng dần trên tập san Văn Hóa & Đời Sống (Nguyễn Quang Thọ thực hiện) từ tháng 9-1991 đến tháng 4-1992, tổng cộng gồm chín bài: (1) Đƣờng Tăng! Anh Là Ai? (2) Trăng Sao Cửa Động Đá Đầu Non; (3) Ngọn Gió Trong Lò; (4) Núi Cao Chi Mấy Núi Ơi! (5) Vạn Năm Chờ Quả Chín;(6) Bốn Biển Không Yên Cơn Lửa Trẻ; (7) Sáu Bảy Mƣời Ba; (8) Nẻo Về Bên Ấy; (9) Nỗi Lòng Giấy Trắng.

Khi Giải Mã Truyện Tây Du xuất bản lần thứ Nhất (1993, 144 trang), trong Phụ Lục, sách đƣợc bổ sung ba bài: (1) Tâm Lập; (2) Hƣ Thực Đôi Điều; (3) Trƣờng Xuân Chân Nhân Tây Du Ký.

Không kể các bài điểm sách đƣợc in lại trong Dƣ Âm Giải Mã Truyện Tây Du, đến bản in lần thứ Nhì (1995, 228 trang), sách có thêm hai phụ lục khác: (1)

Tây Du Ký Có Bài Lão Tôn Phật Không? (2) Nói Chuyện Trƣ Bát Giới1

Trong bản in lần thứ Ba (2000, 220 trang), ngoài một ít sửa chữa nhỏ, nội dung sách còn tiếp tục đƣợc bổ sung nhƣ sau:

Bài Nỗi Lòng Giấy Trắng bổ sung lời giải huyền nghĩa vì sao ở chùa Lôi Âm, khi đòi Đƣờng Tăng dâng lễ vật hai vị tôn giả A Nan và Ca Diếp lại bảo:

“Tay trắng trao kinh truyền đời ngƣời sau đến chết đói mất.”

Phần Phụ Lục bổ sung thêm hai bài: (1) Đƣờng Tăng Thỉnh Kinh: Hƣ Cấu Và Lịch Sử; (2) Hầu Vƣơng Trong Tây Du Ký Đƣợc Hƣ Cấu Nhƣ Thế Nào?

Bản in này trong một số bài tôi cũng có thêm đôi chút chi tiết. Từ bản in lần đầu, tới nay cuốn sách đầu tay của tôi đã đƣợc tái bản nhiều lần, đƣợc chuyển sang sách nói ( audio) do công lao rất đáng tán thán của cô Nguyễn Hƣớng Dƣơng để phục vụ ngƣời khiếm thị ( Thƣ Viện Sách Nói Dành Cho Ngƣời Mù, quận 3, thuộc Hội Phụ Nữ Từ Thiện Thành Phố). Sau đó, cả sách nói và sách điện tử ( e-books) lại đƣợc bạn đọc tải lên nhiều trang web, blogs khác nhau.2

Khoảng vài năm nay, nhiều độc giả trong cộng đồng đạo Cao Đài vẫn bày tỏ mong muốn có một bản in mới. Tôi vì một lý do riêng, cứ trì hoãn. Tháng 6-https://thuviensach.vn

2008, khi cùng các đồng đạo khởi xƣớng chƣơng trình Chung Tay Ấn Tống Kinh Sách Cao Đài và đặt cơ sở tại thánh thất Bàu Sen (quận 5), tôi lại đƣợc quý đạo hữu ân cần nhắc nhở hãy sớm tái bản.

Bấy lâu tôi thật sự quá đỗi cảm kích tấm lòng yêu mến mà bạn đọc và đồng đạo gần xa luôn dành cho cuốn sách đầu tay mỏng manh của tôi. Vâng, do cái duyên Giải Mã Truyện Tây Du đƣa đẩy nên tôi hân hạnh biết thêm nhiều bạn hiền gần xa.

Ngoài niềm vui thầm với cuốn sách đầu tay này, thâm tâm tôi vẫn luôn mang nặng ơn phƣớc sâu dày do Đức Chí Tôn Đại Từ Phụ ban bố. Thật vậy, nếu không nhờ tƣ tƣởng đạo học Cao Đài soi dẫn từ thuở đôi mƣơi, nếu không xuyên suốt đƣợc tinh thần Tam Giáo Đồng Nguyên và nếu thiếu chủ trƣơng Vạn Giáo Nhất Lý của đạo Cao Đài làm kim chỉ nam, thì vào năm ba mƣơi sáu tuổi chắc gì tôi đã có thể ngập tràn cảm hứng mà viết xong Giải Mã Truyện Tây Du trong một thời gian khá ngắn nhƣ thế? Âu đó cũng là nhân duyên khiến ngƣời đạo Cao Đài dễ nhận thấy bàng bạc trong quyển sách này những hơi hƣớm rất Cao Đài, dẫu rằng cuốn sách không phải là một chuyên luận rặt ròng về đạo Cao Đài.

Với bản ấn tống nhân dịp Xuân Tân Mão 2011 này tại Hoa Kỳ, tôi đặc biệt bày tỏ lòng biết ơn tất cả Quý Thiên ân chức sắc, chức việc, đạo hữu, đạo tâm lƣỡng phái ở hải ngoại nhiều năm nay vẫn thƣờng xuyên đóng góp tài lực rất dồi dào, hết lòng ủng hộ mạnh mẽ Chƣơng Trình Ấn Tống Kinh Sách Đại Đạo do nhà xuất bản Tam Giáo Đồng Nguyên thực hiện. Nhờ tấm lòng và sự trợ duyên rất quý của cộng đồng đạo đức đang nhiệt thành tu học tại hải ngoại, nên đây không phải là lần đầu tiên sách của tôi đƣợc in rất đẹp và phổ biến vƣợt ra ngoài cƣơng vực của quê hƣơng có diễm phúc đƣợc Đức Chí Tôn chọn làm đất thánh mở đạo Kỳ Ba.

Giờ đây tôi trân trọng kính đặt vào tay quý đạo hữu bản in mới Giải Mã Truyện Tây Du. Tôi không chỉ mong ƣớc mang hiến quý bạn đọc hâm mộ truyện Tây Du niềm vui đƣợc thƣởng thức và khám phá một danh tác văn học bất hủ

đời Minh, đã trải qua hơn bốn trăm năm tuổi; mà hơn thế nữa, tôi còn tin tƣởng quý bạn đọc sẽ cùng cảm nhận đƣợc giữa những trang sách phảng phất đạo vị

này là mênh mang tình cảm trọng hậu mà lớp lớp đạo tâm, đạo hữu Mạnh Thƣờng Quân trong cộng đồng Cao Đài cùng gởi gắm tấc lòng trong đó.

Kính thành cầu nguyện Đức Chí Tôn ban ơn lành đến Quý vị, bửu quyến, và cửu huyền thất tổ của tất cả.

Nam mô Cao Đài Tiên Ông Đại Bồ Tát Ma Ha Tát.

Xuân Tân Mão (2011)

https://thuviensach.vn

Huệ Khải

---o0o---

Bây Giờ Nhớ Lại

Giải Mã Truyện Tây Du phát hành vào tháng 4-1993, đến tháng 7 cùng năm thì tuyệt bản. Độc giả tiếp tục yêu cầu thêm, nhƣng tôi muốn bản in lần thứ

hai phải tốt hơn, sửa chữa một vài chi tiết về nội dung, bổ sung một số trang cho phong phú hơn, cải tiến thêm hình thức, gọi là trân trọng với lòng thành nhằm đáp lại tấm thịnh tình của bạn đọc khắp nơi đã ƣu ái dành cho tác phẩm đầu tay này.

Không ngờ, trong lúc còn chờ thủ tục xuất bản cho hợp lệ, bản in lần đầu đã bị kéo lụa, bày bán với số lƣợng không ít trong khoảng hơn một năm trời.

Phát hiện đƣợc cũng nhờ độc giả yêu mến mách giúp cho!

Trong bản in lần thứ Hai (Hà Nội: Nxb Văn Hóa 1995), về phần chữ Hán, tôi nhờ bào đệ Lê Anh Minh giúp tham khảo thêm bản Tây Du Ký, do Nhạc Lộc Thƣ Xã ấn hành tại Trƣờng Sa (Hồ Nam, Trung Quốc, 1987); Tiên Học Từ

Điển, của Đái Nguyên Trƣờng, Chân Thiện Mỹ Xuất Bản Xã, Đài Bắc (Đài Loan, 1970); Đạo Giáo Trƣờng Sinh Thuật, của Hồng Phi Mô, Chiết Giang Cổ

Tịch Xuất Bản Xã (Trung Quốc, 1992); Trung Quốc Đạo Học Thông Điển, Ngô Phong chủ biên, Nam Hải Xuất Bản Công Ty (Trung Quốc, 1994), và một vài sách chữ Hán khác.

Phụ bản minh họa có tăng thêm một ít, dựa theo bản Tây Du Ký bằng tranh của nhà xuất bản Mỹ Thuật Hà Bắc (Trung Quốc, 1988). Nhiều chỗ sơ sót của bản Giải Mã Truyện Tây Du in năm 1993 đã đƣợc sửa chữa rất kỹ.

Kỳ tái bản quyển sách đầu tay này, tôi không khỏi nhớ nghĩ nhiều đến một nhân duyên đã dẫn dắt tôi vào nghề cầm bút.

Tháng 6-1989, một bạn cũ từ thời sinh viên nhờ tôi về giúp xây dựng Ban Tu Thƣ - Xuất Bản cho Trung Tâm Cesais mới thành lập của Đại Học Kinh Tế.

Qua giới thiệu của cháu gái bà Nguyễn Hiến Lê, tôi mời Trần Văn Chánh (Trần Khuyết Nghi) về làm tạp chí Phát Triển Kinh Tế của Trƣờng, do Ban Tu Thƣ -

Xuất Bản Cesais thực hiện.

Nhờ anh Chánh, cơ cấu ban đầu của Phát Triển Kinh Tế dần dần định hình.

Không muốn bỏ nghề dạy học, khoảng năm tháng sau tôi rút khỏi Ban Tu Thƣ -

Xuất Bản, chỉ còn thỉnh thoảng viết hay dịch bài cho tạp chí của Trƣờng, góp vui cùng anh em.

https://thuviensach.vn

Qua môi trƣờng làm báo ở Cesais, tôi gặp Nguyễn Quang Thọ. Thoạt đầu, anh nhờ tôi dịch bài cho Kiến Thức Trẻ do anh phụ trách, ra mắt tháng 8-1990, thêm số nữa thì ấn phẩm này chết. Anh Thọ xoay sang làm Kiến Thức Phổ

Thông, ra mắt tháng 12-1990, nhƣng sau mấy số lại rút lui, chuyển qua Văn Hóa

& Đời Sống, ra mắt tháng 3-1991.

Mãi đến lúc đó, thực sự tôi chƣa viết gì nhiều cho anh Thọ, nhƣng có gợi ý anh một ít đề tài về văn hóa Trung Quốc, nhƣ thƣ pháp, hội họa, con triện... và giới thiệu anh mời em tôi là Lê Anh Minh cộng tác mảng nghiên cứu này. Minh viết cho Kiến Thức Trẻ từ số đầu tiên, rồi Kiến Thức Phổ Thông, và Văn Hóa & Đời Sống. Rất đều đặn.

Qua những lần chuyện trò, Nguyễn Quang Thọ biết tôi quan tâm ít nhiều đến tƣ tƣởng Tam Giáo và Cao Đài. Anh tỏ ra thích thú mảng văn hóa Á Đông, cứ xui tôi viết cho báo anh. Tôi vẫn lần lữa.

Mùa Hè năm 1991, Đài Truyền Hình Thành Phố khởi chiếu bộ phim Tây Du Ký hai mƣơi lăm tập của nữ đạo diễn Trung Quốc Dƣơng Khiết. Một sáng Chủ Nhật giữa tháng 8, anh Thọ ghé nhà chơi và thuật chuyện con gái đầu lòng của anh, bé Thùy Dƣơng, thỏ thẻ hỏi: “Các con thú trên trời sƣớng quá sao lại trốn xuống trần làm yêu quái chi cho khổ, bị Tề Thiên đánh xiểng liểng?” Anh nhờ tôi giải đáp giúp cháu. Tôi cƣời, nửa đùa nửa thật: “Cắt nghĩa không khó, nhƣng khá dài dòng. Nếu anh muốn, tôi sẽ viết cho Văn Hóa & Đời Sống khoảng mƣời kỳ.” Anh vui vẻ tán thành.

Bài viết đầu tiên là Bốn Biển Không Yên Cơn Lửa Trẻ. Anh Thọ chuẩn bị

đi bài thì tôi đề nghị gác lại, vì nghĩ nên có một mở đầu theo kiểu tổng quan cho cả loạt bài. Vài hôm sau, Đƣờng Tăng! Anh Là Ai? hoàn tất ngày 26-8, vừa kịp cho số báo tháng 9.

Tôi đặt nhan đề chung là Huyền Nghĩa Truyện Tây Du. Anh Thọ gạt phắt, sửa là Giải Mã Truyện Tây Du. Từ đó, liên tục trong chín tháng, tôi dấn sâu vào cuộc chơi tình cờ. Cứ nhƣ điệp khúc, nhiều phen viết chậm trễ, anh Thọ cầm luôn cả xấp bản nhũ của số báo sắp ra, tới nhà hối thúc, bảo rằng chỉ còn thiếu mỗi bài của tôi nữa thôi. Cứ mỗi tháng tôi phải nghĩ ra một bài. Bài này vừa giao nộp xong lại phải nghĩ ngay đến bài kế. Mệt cũng lắm, mà vui nhiều.

Trƣớc khi đình bản vào tháng 01-1994, Văn Hóa & Đời Sống tháng 12-1991 và tháng 9-1992 đăng thêm cho tôi hai bài về Tam Giáo Việt Nam mà sau này đƣợc gom lại cùng các bài khác, in thành cuốn Con Đƣờng Tam Giáo Việt Nam (Nxb Thành Phố, tháng 5-1994).3 Đó là sau khi in thử quyển biên khảo đầu tay, tôi nhìn thấy tín hiệu tốt và có hứng thú xuất bản. Và đó cũng nhờ làm việc chung với mấy anh em ở tạp chí Phát Triển Kinh Tế tôi quen dần các công đoạn https://thuviensach.vn

tỉ mỉ của việc xuất bản, có thể tự mình đảm đƣơng phần lớn công việc, tự mình

“săn sóc” đƣợc sách của mình. Từ nghề dạy học, tôi bƣớc qua một lãnh vực mới.

Mƣời chín tuổi, tôi tập tễnh khảo luận. Ngày 29-12-1974 Thầy Nguyễn Hiến Lê (1912-1984) biên thơ khuyên: “Cháu cứ tiếp tục đi, phải đọc nhiều, kinh nghiệm nhiều rồi viết mới hay, khoảng bốn mƣơi tuổi trở đi, chứ muốn cho sâu sắc ngay thì không đƣợc. Ngành biên khảo nhƣ vậy...” Thầy cũng cho rằng phải có duyên mới viết đƣợc một cuốn sách, và cũng phải có duyên mới xuất bản đƣợc một cuốn sách. Kinh nghiệm dẫu chƣa nhiều, nhƣng tôi hoàn toàn tin tƣởng lời nói ấy.

Điều kỳ thú tôi không hề biết trƣớc chính là các kỹ năng tu thƣ, biên khảo, xuất bản kẻ thiếu niên năm xƣa mày mò tự tìm hiểu với nỗi đam mê lạ lùng, thì đến khi ở vào hạn tuổi Đức Khổng Tử gọi là Tri Thiên Mệnh, tất cả những thử

nghiệm ấy lại trở thành vốn quý để tôi có thể đầu tƣ vào Chƣơng Trình Chung Tay Ấn Tống Kinh Sách Cao Đài.

Phải chăng trong đời ta chẳng có ngẫu nhiên nào thật sự là ngẫu nhiên cả?!

Giáng Sinh 1994

Thu Phân 2010

---o0o---

Về các ký hiệu rải rác trong sách

Ký hiệu chỉ dẫn xuất xứ tham khảo đƣợc viết tắt bằng tên tác giả hay nhan đề tác phẩm. Kèm theo là năm xuất bản. Con số ở sau số năm chỉ số trang.

Thí dụ:

[Hồng Phi Mô 1992: 25-30] tức là: Hồng Phi Mô, Đạo Giáo Trƣờng Sinh Thuật. Trung Quốc: Chiết Giang Cổ Tịch Xuất Bản Xã, 1992, tr. 25-30.

[TDK X 1988: 156] tức là: Ngô Thừa Ân, Tây Du Ký, tập X. Nhƣ Sơn, Mai Xuân Hải, và Phƣơng Oanh dịch. Hà Nội: Nxb Văn Học, 1988.

Hai trang liệt kê Sách Tham Khảo Chọn Lọc cuối sách có đầy đủ chi tiết về

các ký hiệu quy ƣớc này.

Đƣờng Tăng vẫn còn đang thỉnh kinh, dù đã thỉnh kinh xong rồi từ vạn cổ.

Vậy cuộc thỉnh kinh đi về phƣơng trời nào viễn xứ? Nên ta thử hỏi lớn tiếng rằng Đƣờng Tăng! Anh là ai? Cũng là ta hỏi chính ta đó thôi. Mỗi ngƣời trong chúng ta đều là Đƣờng Tăng. Mỗi thời đại của quá khứ, hiện tại và vị lai đều có https://thuviensach.vn

Đƣờng Tăng, đều vẫn đã, đang, và sẽ còn tiếp tục thỉnh kinh. Đọc Tây Du nhƣng chẳng phải đọc Tây Du, mà là đọc lại chính ta đó.

---o0o---

1. Đƣờng Tăng! Anh Là Ai?

Năm mà một

Tây Du Ký là câu chuyện trƣờng thiên về hành trình qua phƣơng Tây thỉnh kinh của năm thầy trò: Tam Tạng, Tề Thiên, Bát Giới, Sa Tăng, và con ngựa trắng.

Thông thƣờng, ngƣời ta sơ ý, chỉ kể có bốn, quên đi con ngựa, nguyên là con rồng ngọc (ngọc long), thái tử thứ ba, con của Tây Hải Long Vƣơng Ngao Nhuận. Quên kể đến ngựa rồng, phải chăng vì vai trò đỡ chân cho Đƣờng Tăng của Ngọc Long Tam Thái Tử hình nhƣ có vẻ lu mờ? Hay quên kể, vì không thấy ở Tây Du Ký tản mác ẩn ngữ nơi này, rải rác ẩn dụ nơi kia, mà ngòi bút của Ngô Thừa Ân đã ung dung viết nhƣ giỡn chơi, nhƣ bông đùa, mà ý hàm tàng thì rất thực. Và nên hiểu chỗ thực trong cái hƣ của Tây Du Ký, nét nghiêm trang trong vẻ bỡn cợt của Ngô Thừa Ân nhƣ thế nào?

Tây Du Ký là truyện xuất thế gian, do đó không có dấu ấn của Nho Giáo, vì Nho Giáo về cơ bản là đạo nhập thế, thuộc phạm vi hình nhi hạ học mà ngày nay Cao Đài gọi là ngoại giáo công truyền.4

Đọc Tây Du mà bảo Ngô Thừa Ân có cái gọi là tƣ tƣởng chống Trời, chống thiên tử, tức là đã quên đi ngay từ ban đầu câu chuyện xuất gia, thỉnh kinh vốn đã hàm ngụ ý ngoại thế gian pháp.5

Tây Du nào có chống ai đâu, vì Tây Du là câu chuyện ngụ ngôn, đem chuyện thỉnh kinh để diễn bày tƣ tƣởng thiền học giải thoát trong đạo Lão, đạo Phật, thuộc phạm vi hình nhi thƣợng học mà ngày nay Cao Đài gọi là nội giáo tâm truyền6. Muốn đọc Tây Du, hiểu Ngô Thừa Ân, cần thiết biết đọc giữa hai hàng chữ, nắm lấy bốn chữ ý tại ngôn ngoại.7

Nhƣ chép ở kinh Viên Giác, Phật bảo lấy ngón tay chỉ trăng, nếu đã thấy mặt trăng thì có thể biết rằng phƣơng tiện để chỉ trăng rốt cuộc chẳng phải là mặt trăng. Trang Tử khuyên: “Có nơm vì cá, đặng cá hãy quên nơm. Có bẫy vì thỏ, đặng thỏ hãy quên bẫy. Có lời vì ý, đặng ý hãy quên lời.”

Thế thì, vƣợt lên trên mọi hƣ cấu văn chƣơng của Tây Du Ký với tài hý lộng chữ nghĩa của Ngô Thừa Ân, cuộc thỉnh kinh của Đƣờng Tăng thực chất là chi? Đƣờng Tăng là ai đó? Nƣớc Thiên Trúc với chùa Lôi Âm ở đâu?

https://thuviensach.vn

Sẽ là sửng sốt nếu nói rằng Đƣờng Tăng vẫn còn đang thỉnh kinh dù đã thỉnh kinh xong rồi từ vạn cổ. Tề Thiên đã hàng phục xong thiên ma vạn quỷ, đã cởi đƣợc kim cô niệt đầu, đã đƣợc Phật Tổ tán thán là Đấu Chiến Thắng Phật ở

giữa bửu điện trang nghiêm của chùa Lôi Âm, nhƣng Tề Thiên vẫn còn đang và vẫn sẽ còn tiếp tục vất vả đánh nhau với yêu tinh ma quái. Mãi mãi cuộc chiến đấu vẫn chƣa xong. Tề Thiên nào đã thành Phật? Tề Thiên nào chƣa thành Phật?

Yêu ma nào đã quy hàng? Yêu ma nào còn chƣa ngừng dấy động phong ba?

Nƣớc Thiên Trúc với chùa Lôi Âm không ở về phƣơng Tây, và cũng không phải là một địa danh trên bản đồ kim cổ. Vậy, cuộc thỉnh kinh đi về phƣơng trời nào viễn xứ?

Nên ta thử hỏi lớn tiếng rằng: Đƣờng Tăng! Anh là ai? Câu hỏi ấy phải chăng xấc xƣợc? Sao lại dám xƣng hô với Đƣờng Tăng là... Anh? Ta cứ hỏi nữa: Đƣờng Tăng! Anh là ai?

Cũng là ta hỏi chính ta đó thôi. Mỗi một ngƣời trong chúng ta đều là Đƣờng Tăng. Mỗi thời đại của quá khứ, hiện tại và vị lai đều có Đƣờng Tăng, đều vẫn đã, đang và sẽ còn tiếp tục thỉnh kinh. Cuộc thỉnh kinh chính là hành trình đầy trắc trở của mỗi ngƣời trong chúng ta truy tầm chân lý, tìm cái mà Lão Tử gƣợng cho là Đạo, gọi tên là Xích tử chi tâm, Phật mệnh danh là Bổn lai diện mục,8 và Cao Đài ngày nay bảo là Nhân bản hay Thƣợng Đế tính,9 vốn dĩ đã sẵn tàng ẩn trong mỗi con ngƣời.

Đi về đâu để có đƣợc chân lý đó? Thiên Trúc ƣ? Hà xứ tại? Thƣa rằng nƣớc Thiên Trúc ấy nào có đâu xa và con đƣờng thỉnh kinh cũng chẳng phải là hành trình từ phƣơng Đông qua phƣơng Tây diệu vợi. Vƣơng Dƣơng Minh bảo: Vũ trụ là tâm ta, tâm ta là vũ trụ.10 Ngô Thừa Ân ám chỉ: Thiên Trúc là thân ta, thân ta là Thiên Trúc. Kinh báu chùa Lôi Âm là hình ảnh tƣợng trƣng cho chân lý, nó nằm trong tự thân nội thể con ngƣời. Cuộc thỉnh kinh vì vậy là con đƣờng quy hƣớng về nội tâm của mỗi ngƣời, là hành trình phản tỉnh nội cầu, quay lại nhìn vào chính nội thân của mình, tìm thấy trong chính ta cái chân lý: Ngƣời là một thiêng liêng tại thế, cùng với Trời đồng thể linh quang.11

Do đó phải nói rằng bộ phim Tây Du Ký hai mƣơi lăm tập của nữ đạo diễn Trung Quốc Dƣơng Khiết đã rất tài tình khi nhạc mở đầu cho phim là bài hát Con đƣờng nào ta đi... Con đƣờng thỉnh kinh là đƣờng trở về nội tâm. Trên con đƣờng cô đơn đó, ta là Đƣờng Tăng, và ta cũng là Tề Thiên, Sa Tăng, Bát Giới, Long Mã. Nhƣ vậy cuộc thỉnh kinh phải bắt buộc đủ bộ năm thầy trò. Thiếu một là không đƣợc! Nhƣng năm mà một: là một con ngƣời với năm phƣơng diện.

Long mã

Con ngựa mà vua Đƣờng cấp cho Đƣờng Tăng bắt buộc phải chết đi, để

đem thay bằng ngựa thần, ngựa rồng. Ngựa là xác thân. Ngựa thần là xác thân https://thuviensach.vn

cƣơng kiện. Một tinh thần minh mẫn trong một xác thân tráng kiện. Con ngƣời đi tìm chân lý, tìm Đạo, cần có xác thân vững vàng, khỏe mạnh. Không có ngựa tốt thì Đƣờng Tăng không tới đƣợc Lôi Âm. Ngƣời mà thể xác bịnh hoạn, tinh thần ƣơn hèn thì làm sao có thể quyết tâm chiến đấu để đạt tới chân lý, đạt đạo ?

Sa Tăng và Bát Giới [Ngô Thừa Ân 1988]

Sa Tăng

Sa Tăng là tánh cần cù, nhẫn nại. Ngô Thừa Ân bắt Sa Tăng phải nhọc nhằn gánh hành lý là lẽ ấy. Tề Thiên mấy bận giận thầy, mấy phen đào nhiệm, từng quay về Thủy Liêm động quê xƣa; Bát Giới nào có thua, đã trăm lần ngàn lƣợt cứ lẻo nhẻo đòi chia của, rồi mạnh ai đƣờng nấy, chàng về cố thổ lấy vợ

cho xong. Chỉ riêng có Sa Tăng suốt cuộc hành trình thiên ma bách chiết, vào yêu ra quỷ, một lòng một dạ quảy hành trang tiến tới. Không một lời thối lui.

Không một lòng biến đổi. Sa Tăng là hình ảnh của tinh tấn, trì thủ, tâm bất thối chuyển. Dù khó khăn đến đâu, đã quyết rồi, thì cứ đi tới. Khí giới của Sa Tăng vì thế là bảo trƣợng có đầu dẹp và bén nhọn, để mà dễ dàng găm chặt vào, ghim chặt vào. Chí đã định rồi thì không biến đổi, lòng đã quyết rồi thì chẳng chuyển lay. Pháp danh của Sa Tăng vì thế là Ngộ Tịnh 悟 静, tịnh để mà khắc chế cái động, cái chƣa thanh tịnh; tịnh để mà kham nhẫn, chịu đựng.

Bát Giới

Bát Giới là tánh tham. Tham ăn, tham ngủ, tham của, tham sắc và tham nịnh nọt cho đƣợc lợi về mình. Khí giới của họ Trƣ vì thế phải bắt buộc là đinh ba, là cào cỏ, để mà vơ vào cho nhiều, cho vừa lòng tham dục. Bát Giới là sự tập hợp những bản năng rất vật dục và tầm thƣờng nơi con ngƣời. Có lẽ vì thế mà pháp danh của chàng là Ngộ Năng 悟 能.

Tề Thiên

Tề Thiên là trí, lý trí. Bộ phim Tây Du của nữ đạo diễn Trung Quốc Dƣơng Khiết cho thấy đạo diễn dƣờng nhƣ đã hiểu đƣợc vai trò quan trọng của Tề

https://thuviensach.vn

Thiên. Lý trí phải dẫn dắt, phải soi đƣờng cho hành động. Thế nên, trong phim, luôn luôn vai Tề Thiên đều đi trƣớc, để dẫn đầu mấy thầy trò.

Lý trí ƣa nổi loạn, ngang tàng phách lối, chẳng chịu thua kém nhƣờng nhịn ai. Cho nên Tề Thiên coi mình to ngang với Trời ( Tề Thiên 齊 天: Ngang bằng Trời), và muốn lên trời xuống biển, quậy phá đều làm đƣợc tất, không chút đắn đo, chẳng hề ngần ngại. Đối với Trời vẫn tự xƣng “Lão Tôn” là tánh kiêu căng.

Trƣớc mặt Ngọc Hoàng vẫn nghinh ngang, đứng xổng lƣng không chịu quỳ, ăn nói lôi thôi bất kể tôn ti trật tự, đó là tƣợng trƣng cho đầu óc duy lý của những ngƣời muốn phủ nhận Thƣợng Đế.

Lý trí ƣa phân biện, cho nên Tề Thiên mới có con mắt lửa tròng vàng, nhìn một cái là thấy rõ bản chất và hiện tƣợng, biết ngay ai đúng là căn Tiên cốt Phật, ai đậy che dáng quỷ hình ma. Lý trí cũng thích đả phá, ƣa đả kích, cho nên khí giới của Tề Thiên phải là thiết bổng (gậy sắt), để mà đập phá. Pháp danh của Tề

Thiên vì thế là Ngộ Không 悟 空, không ( sunyata) để mà siêu vƣợt lên mọi đối đãi của thế giới sắc tƣớng và thế giới phi sắc tƣớng.

Lý trí, tƣ tƣởng đã suy xét, đã vận động thì ôi thôi, thiên biến vạn hóa. Cho nên thiết bổng của Tề Thiên khi nặng thì nặng vô cùng, mà lúc nhẹ thì nhẹ hơn mảy lông, muốn to nhỏ ngắn dài tùy ý, nhét gọn lỗ tai cũng xong, thế nào cũng đƣợc. Đó cũng là tƣ duy, ngôn ngữ, lý lẽ của con ngƣời. Hay cũng nó. Dở cũng nó. Bóp méo, vo tròn đều đƣợc cả. Đó vốn là nghề của chàng.

Lý trí vì những thuộc tính nhƣ thế nên cần thiết phải đƣợc uốn nắn luôn luôn cho hợp với kỷ cƣơng, khuôn phép. Tề Thiên bởi vậy mà phải đội kim cô.

Tuy nhiên, khi về tới chùa Lôi Âm, thành Phật rồi, không cần cởi, vòng kim cô tự lúc nào đã biến mất. Cái trí con ngƣời khi đã thuần dƣỡng thì không cần kỷ

luật nó vẫn vận động đúng. Giống nhƣ trẻ con mới đi học, tập viết phải có giấy kẻ hàng đôi, đến chừng lớn lên viết giỏi rồi, giấy chẳng vạch hàng kẻ ô vẫn dễ

dàng viết ngay ngắn.

Cái trí của con ngƣời còn có một đặc điểm là xẹt rất lẹ, phóng rất nhanh, cực nhanh. Ngồi ở Sài Gòn mà có thể lan man nghĩ ngợi tới tận đâu đâu, nhƣ

chu du năm châu dạo cùng bốn biển; chuyện mấy chục năm quá khứ, chớp mắt một cái là cả cuốn phim dĩ vãng trƣờng thiên vùn vụt hiện về. Diễn tả ý này, truyện Tây Du bảo Tề Thiên có đƣợc phép cân đẩu vân, “mỗi cân đẩu vân đi đƣợc mƣời vạn tám nghìn dặm”.12 Con số 108.000 dặm ngoài ý nghĩa tƣợng số

học13 còn nhằm ám chỉ tốc độ khủng khiếp của tƣ tƣởng con ngƣời.

Tề Thiên còn tƣợng trƣng cho cái ý phàm. Đặc điểm của nó là gì? Đức Cao Đài Thƣợng Đế dạy: “Ý lại tƣ tƣởng việc vất vơ quấy quá. Mà nhứt là ý, là mối hại cho con ngƣời. Nó tƣ tƣởng sự này sang sự nọ, chuyện ấy hết đến chuyện kia. Nó xẹt vô nhảy ra lẹ làng không chi ngăn đón nó đặng, nên mới cho nó là https://thuviensach.vn

đứa trộm tài nghệ, xách món này, lấy vật nọ mà trƣớc mắt muôn ngƣời có ai thấy.”14

Lấy thí dụ dễ hiểu, có kẻ gặp phụ nữ xinh đẹp, liền nảy lòng ham muốn, ngầm đem bụng quyến luyến. Đó là đã lén sinh ý “ăn trộm” chút ái tình rồi.

Hiểu nhƣ thế sẽ lãnh hội vì sao trong Tây Du Ký Tề Thiên là tay tổ ăn trộm, nhiều lần trổ tài đạo tặc chiếm bửu bối của cõi trời, cõi ngƣời, và cõi quỷ. Chẳng hạn, mới vào Hồi thứ Năm Tề Thiên đã mau lẹ ăn trộm sạch đào tiên chín trong vƣờn Tây Vƣơng Mẫu, chôm chỉa luôn năm bầu kim đơn của Thái Thƣợng Lão Quân ở cung Đâu Suất, và bốn hũ quỳnh tƣơng trong cung Diêu Trì. Hồi thứ Hai Mƣơi Bốn, chính miệng Tề Thiên cũng tự khoe với Thổ Địa thành tích ăn trộm ấy.

Đƣờng Tăng

Đƣờng Tăng là con ngƣời có lòng từ bi, nhân hậu, bao dung, có quyết tâm tu hành vƣợt qua muôn vàn cám dỗ. Truyện Tây Du chƣa lột đƣợc cái đấu tranh ghê gớm của Đƣờng Tăng ở Tây Lƣơng nữ quốc và khi chàng rơi vào tay yêu nữ

động Tỳ Bà,15 thì bộ phim Tây Du của Trung Quốc đã dàn dựng rất đạt những thử thách này. Đƣờng Tăng trong hai đoạn phim ấy hoàn toàn là một con ngƣời bằng xƣơng bằng thịt, có giới hạn mà bản thân Đƣờng Tăng không thể vƣợt qua, nếu không đƣợc Tề Thiên giải cứu kịp thời.

Tề Thiên [Henry Doré 1966:555]

https://thuviensach.vn

Đƣờng Tăng [Léon Wieger 1927: 418].

Đƣờng Tăng còn có tánh phàm, u mê, nhu nhƣợc, ba phải. Đọc truyện hay xem phim Tây Du ai cũng dễ thấy ghét chàng. Một trăm lần Tề Thiên cản: Yêu ma đấy, thầy chớ có cứu. Và đủ một trăm lần Đƣờng Tăng cãi lời, cứ cứu, để rồi mắc nạn vƣơng tai. Đó là nhận giặc làm con vì sự nhận thức của cảm tính không biết nghe theo tiếng gọi sáng suốt của lý trí.

Đƣờng Tăng cứ lặp đi lặp lại những sai lầm của mình, và không có sai lầm nào giống sai lầm nào. Con ngƣời cũng thế, cứ đi từ sai lầm này đến sai lầm khác mà thôi, nếu không nghe theo lý trí, lƣơng tâm mà chỉ biết chìu theo vọng tâm, tình cảm nhất thời.

Trong các đệ tử, Đƣờng Tăng thƣờng cƣng ai nhứt? Chàng vốn tỏ ra cƣng Bát Giới hơn cả. Bát Giới tƣợng trƣng cho các bản năng dục vọng tiềm tàng trong tâm mỗi ngƣời; vậy, phải chăng chính ta, ta vốn vẫn thƣờng có xu hƣớng nhắm mắt đƣa chân, phớt lờ cái lẽ đúng mà nuông chìu theo thói hƣ tật xấu của mình?

Trong Tây Du, luôn luôn xảy ra những mâu thuẫn có khi gay gắt giữa Tề

Thiên và Đƣờng Tăng, khiến cho thầy trò phải mấy phen chia lìa, thậm chí ngay khi Tề Thiên mới bái Đƣờng Tăng làm sƣ phụ xong mà đã vội giận dữ bỏ đi.16

Đó cũng là cách biểu tƣợng hóa những đối nghịch giữa lý trí với tình cảm, cảm tính.

Cà sa và tích trƣợng

Đƣờng Tăng rõ ra là lƣơng tri, nhƣng tiếng nói của lƣơng tri nhiều khi quá yếu mềm trƣớc những sức mạnh đối kháng. Ngoài cái lý trí (là Tề Thiên) chống đỡ, bảo vệ, Đƣờng Tăng còn cần phải đƣợc trang bị thêm hai phƣơng tiện hữu hiệu để hộ thân, tự vệ. Đó là cà sa và tích trƣợng.

Cà sa là áo giáp chở che, tích trƣợng để thêm sức cho đôi chân vững vàng trụ lập. Cà sa và tích trƣợng ấy chính là đạo đức chân chánh của con ngƣời. Có đạo đức, con ngƣời đủ khả năng tự phòng thủ, tự bảo vệ mình khỏi sa chân vào tội lỗi lạc lầm, tránh xa đƣợc sự trừng phạt của ngục hình đày đọa. Cho nên, khi Phật Tổ Nhƣ Lai sai A Nan và Ca Diếp mang áo cà sa gấm và tích trƣợng chín vòng trao cho Quan Âm Bồ Tát, đã dặn dò rằng: “Tấm áo cà sa và cây gậy này đƣa cho ngƣời lấy kinh dùng. Nếu ngƣời ấy (...) mặc tấm áo cà sa của ta, thì thoát khỏi luân hồi; cầm gậy tích trƣợng của ta thì không bị hãm hại.”17 Và khi ở kinh thành Trƣờng An, giải thích chỗ quý báu của cà sa, Quan Âm Bồ Tát cũng bảo: “Mặc tấm áo cà sa của ta thì không bị đắm chìm, không sa địa ngục, không gặp tai ƣơng ác độc, không bị hoạn nạn sói lang.”18

https://thuviensach.vn

Trong bộ phim Tây Du hai mƣơi lăm tập của Trung Quốc, nữ đạo diễn Dƣơng Khiết có lẽ đã hiểu tƣờng tận ý nghĩa cà sa là áo giáp đạo đức hộ thân, cho nên rất tài tình khi dàn dựng cảnh yêu nữ động Tỳ Bà quyến rũ Đƣờng Tăng sa vào sắc dục. Lúc ấy Đƣờng Tăng nhƣ trong cơn mộng du, lảo đảo bƣớc gần tới vòng tay yêu nữ đón mời, và mảnh cà sa đỏ rực bỗng nhẹ tênh, vuột bay khỏi thân Đƣờng Tăng. Còn tấm áo, Đƣờng Tăng còn an ổn; áo vuột rơi rồi, tội lỗi mở cửa chực chờ. Đạo đức mất đi, cái xấu chen vào.

Ngày nay, Đức Cao Đài Thƣợng Đế gọi đạo đức là bộ thiết giáp19 của ngƣời tu: “Thầy nói trƣớc cho các con biết mà giữ mình. Chung quanh các con, dầu xa dầu gần, Thầy đã thả một lũ hổ lang ở lộn với các con. Thầy hằng xúi chúng nó thừa dịp mà cắn xé các con. Song, trƣớc Thầy đã cho các con mặc một bộ thiết giáp, chúng nó chẳng hề thấy đặng là đạo đức của các con. Vậy ráng gìn giữ bộ thiết giáp ấy hoài cho tới ngày các con hội hiệp cùng Thầy.”20

Yêu tinh

Yêu tinh quỷ quái hằng hà sa số cản đƣờng ngăn lối cuộc thỉnh kinh cũng là những thói hƣ tật xấu của chính ta. Yêu tinh có hai loại. Có thứ là giống chồn cáo, rắn rít, cọp beo... biến thành. Hình ảnh này là ẩn dụ con ngƣời luôn luôn đƣơng đầu với cái xấu, cái ác, các nghịch cảnh từ bên ngoài tác động vào bản thân. Loại yêu quái này luôn luôn bị Tề Thiên đập chết, không ai cứu chúng.

Trên nẻo đƣờng truy cầu chân lý, tìm Đạo, con ngƣời phải dũng mãnh, nghị lực, quyết tâm san bằng mọi trở lực, chƣớng ngại ngoại lai để đạt cho kỳ đƣợc cứu cánh chân lý của mình. Dứt khoát không khoan nhƣợng.

Nhƣng... lại kỳ quặc hơn, có thứ quỷ quái mà Tề Thiên vừa vung thiết bổng định đập chết, thì liền có Tiên này Phật kia hiện ra cản lại, xin tha mạng chúng để rồi mang về thƣợng giới quản lý. Loại yêu này xét lý lịch đã rõ, vốn là các con thú con vật mà các vị ở cõi trời nuôi giữ, chẳng may để sổng, nên chúng lẻn xuống trần làm tinh ma quái quỷ.21 Có ngƣời xem phim hay đọc truyện Tây Du, gặp những chỗ nhƣ vậy, liên hệ gần xa rồi nhếch miệng cƣời: Tƣởng sao, cũng là một kiểu xử lý nội bộ!

Loại yêu có ô dù cỡ bự nhƣ vừa nói, chính là cái xấu, cái ác, cái chƣớng ngại cản ngăn nội tại. Chúng nằm trong chính ta, và là một phần của ta. Giết chúng đi là giết ta ƣ?

Một hình ảnh hai cuộc đời

Phật bảo: Hồi đầu thị ngạn.22 Quay đầu nhìn lại sẽ thấy ngay bến bờ giác ngộ. Buông dao đẫm máu xuống, mƣời tám ông ăn cƣớp lập tức hóa ra Thập Bát La Hán. Con ngƣời là một hình ảnh hai cuộc đời. Trong ta là sự tồn tại của hai mặt đối lập lẫn nhau.

https://thuviensach.vn

Phổ Hiền cƣỡi voi và Văn Thù cƣỡi Sƣ Tử

Ta là Giê-su mà ta cũng là Lu-xi-phe chúa quỷ. Ta là Thích Ca, Lão Tử mà ta cũng thừa sức bày trò ngạ quỷ, giở thói súc sanh. Trong ta vừa có thiên đàng, niết bàn cực lạc, vừa có cả hỏa ngục, a tỳ.

[D.T. Suzuki 1960: 163, 164]

Trong cuộc chiến đấu để đạt tới chân lý, con ngƣời có thể chuyển hóa cái ác thành cái thiện. Hôm trƣớc còn là Hồng Hài Nhi hung tợn, khoái ăn thịt ngƣời thì hôm sau đã là Thiện Tài Đồng Tử trang nghiêm, cung kính hầu cận một bên Quan Âm Bồ Tát.23 Bữa nọ còn làm yêu quái tụm bầy chận đƣờng bắt ngƣời cƣớp của, ăn tƣơi nuốt sống, thì bữa nay đã thành voi thần, sƣ tử thánh đỡ chân cho Phổ Hiền và Văn Thù Bồ Tát nơi cõi Phật.24

Tánh tham là xấu, nhƣng thay vì tham cái vị kỷ đê hèn, biết tham làm cái vị

tha ích quốc lợi dân, thì tham ấy Chúa, Phật cũng tham. Tánh sân giận đáng chê, nhƣng thay vì cái giận khí huyết của lòng ty tiểu, biết giận cho cái bất bằng chính nghĩa, thì giận ấy Lão Đam, Khổng Tử cũng xá dài bái phục.

https://thuviensach.vn

Tề Thiên tróc Sơn Thần, Thổ Địa [Ngô Thừa Ân 1988]

Phân biệt hai hạng yêu tinh nội tại và ngoại lai nhƣ thế, ngƣời đọc truyện Tây Du thử gẫm lại vì sao luôn luôn khi Tề Thiên gặp yêu quỷ đều tróc Sơn Thần, Thổ Địa để truy tầm ngọn nguồn, gốc tích con yêu ở đâu. Cho dù đang thua sức lũ yêu, mà một khi đã nắm chắc lý lịch của chúng rồi thì trăm lần đánh là trăm lần thắng. Chuyển bại thành thắng là sau khi đã điều tra, xác minh lý lịch xong xuôi. Sao lạ vậy? Cái xấu, cái ác vốn muôn đƣờng nghìn lối, thiên hình vạn trạng. Con ngƣời phải biết nó từ đâu tới, do đâu mà ra. Nhƣ thầy thuốc giỏi, trị bịnh phải biết trị tận gốc chứ không trị ngọn.

Đi tìm nghịch lý

Tây Du thoạt xem, tƣởng đâu rặt chuyện nghịch lý, vô lý. Tại sao Tề Thiên náo loạn Thiên Cung, cõi trời nghiêng ngửa, vậy mà lắm phen cam đành thất điên bát đảo với lũ yêu ma? Tề Thiên không ngán Lão Tử, thế sao chẳng trị nổi con trâu xanh của Lão Tử sổng chuồng ở núi Kim Đâu?25

Tề Thiên tuy có con mắt lửa tròng vàng, nhìn một cái biết ngay chân tƣớng yêu ma nhƣng không phải luôn luôn đều dễ dàng chế ngự đƣợc yêu ma. Phải lắm phen cất công đi tìm Phật Tiên, Bồ Tát cứu nạn. Bồ Tát và Phật Tiên trong Tây Du tƣợng trƣng cho đạo đức chơn chánh. Vậy, phải chăng lý trí tuy có khả

năng xét suy phân biện phải trái rạch ròi, nhƣng chƣa đủ mạnh mẽ? Đối với tha nhân, sửa chữa cái xấu, cải tạo cái ác có khi không bằng lý lẽ, hay sức mạnh, mà phải cảm hóa bằng đạo đức nghĩa nhân. Còn với chính bản thân, có những cái xấu, cái ác mà lƣơng tri, lƣơng tâm đã tự biết là xấu là ác, là không nên nhúng tay vào, nhƣng con ngƣời lại quá yếu đuối, thƣờng không đủ sức cƣỡng lại nổi những ham muốn mãnh liệt, đành buông xuôi. Khi đó, chỉ còn có nhân nghĩa đạo đức là chiếc phao cuối cùng cho khách hồng trần bấu víu để khỏi đắm chìm trƣớc cơn phong ba bão táp của hải hà dục vọng.

Phật Tiên hay Thƣợng Đế cõi trời còn là hình ảnh biểu tƣợng của chính đại quang minh, của đại nhân quân tử. Yêu ma quỷ quái là phản diện, tiêu biểu cho tiểu nhân, giả trá, lọc lừa. Tề Thiên vốn không từng lép vế với cõi trời mà lại nhiều phen chịu ngậm hờn cùng lũ quỷ. Trong cuộc đấu tranh của con ngƣời với con ngƣời, từ nghìn xƣa đến nay, soi gƣơng kim cổ, phải chăng ai cũng thấy rằng ta không sợ đấu lý, đấu tranh với ngƣời biết điều, đại độ, chính trực, mà ta lại đều phải sợ giáp mặt cùng kẻ hẹp hòi, ngu dốt, chấp nê. Hai mặt trận với hai đối thủ rõ ràng khác biệt!

Đọc Tây Du hóa ra không phải đọc Tây Du, mà là đọc lại chính ta. Ngô Thừa Ân hóa ra không phải Ngô Thừa Ân mà là mật ngữ siêu thoát của Lão, Phật. Ngô là họ Ngô; Thừa là thừa hƣởng, thọ nhận; Ân là ân sâu đức cả. Ai xƣa kia đã thọ hƣởng đƣợc cái học của Thánh Hiền mà giác ngộ, không nỡ đem giấu https://thuviensach.vn

làm của báu tƣ riêng, nên lấy cuộc văn chƣơng, mƣợn trò chữ nghĩa bày truyện Tây Du? Thọ nhận ân Ai mà Ngô Thừa Ân muốn đáp tạ ân Ai?

Kiếp tằm đem trả nợ dâu,

Đem lời huyễn tƣởng diễn câu diệu huyền.

Ngỡ rằng ma quái thần tiên,

Nào hay rốt lại nhãn tiền chính ta.

Cuộc chơi sực tỉnh giang hà,

Mực đen giấy trắng gọi là nhân duyên.

26-8-1991

Bổ túc 24-5-2010

---o0o---

2. Trăng Sao Cửa Động Đá Đầu Non

Truyện Tây Du dựng nên một nhân vật nổi bật là Tề Thiên, một con khỉ.

Diễn giải lý lịch của Tề Thiên, truyện kể: Tại Đông Thắng Thần Châu, có nƣớc Ngạo Lai, núi Hoa Quả, trên đỉnh núi có tảng đá tiên. “Một hôm tảng đá nứt đôi, sinh ra một quả trứng đá tròn, to bằng quả cầu, gặp gió hóa thành một con khỉ

đá, đủ cả mặt mũi chân tay.”26 Lý lịch xuất thân của Tề Thiên đơn giản nhƣ thế, nhƣng lại là cả một hàm dụ thâm trầm!

Tâm viên ý mã

Đỉnh đá đơn côi

Khỉ, hay tƣơng cận với nó là vƣợn, theo Phật và Lão, tƣợng trƣng cho tâm con ngƣời. Loài vƣợn, khỉ vốn hay lăng xăng, nhảy nhót, chuyền leo, không chịu ngồi yên. Cái tâm con ngƣời cũng lao xao, ƣa tơ tƣởng chuyện này, hay nhớ

nhung việc nọ. Phật ví tâm ngƣời nhƣ loài khỉ, vƣợn nên gọi là tâm viên (con vƣợn lòng). Bạn của tâm viên là ý mã (ngựa ý). Tâm ý theo nhau, tâm chạy rong, ý cũng chạy rong. Giữ chặt cho tâm ý ở yên, tập trung tƣ tƣởng vào một chỗ, là chuyện không dễ. Sách chú quyển Tham Đồng Khế của Ngụy Bá Dƣơng có câu: “Tâm viên bất định, ý mã nan truy.” 27 (Vƣợn lòng nhảy nhót không yên, ngựa ý rong ruổi theo liền khó thay.)

https://thuviensach.vn

Ngƣời tu thiền, dù là hành giả theo pháp môn của Phật, Lão, hay Cao Đài, tối kỵ bị phóng tâm, cho nên chỗ đầu tiên thực hành là phải cột lại tâm ý, không đƣợc để tâm ý nghĩ ngợi lung tung. Do sự liên quan ẩn dụ khỉ và ngựa nên mới bày ra chuyện Hầu Vƣơng (vua khỉ) lên trời giữ chức Bật Mã Ôn, trông coi, quản lý đàn ngựa. Đoạn tả cách Hầu Vƣơng săn sóc ngựa quả rất lạ đời: “Bật Mã ngày đêm không ngủ, trông nom ngựa trại. Ban ngày còn chơi đùa, ban đêm chăm chỉ giữ gìn. Ngựa ngủ, đánh thức cho ăn cỏ; ngựa lồng, nhốt lại trong chuồng.”28

Cái tâm cái ý lúc con ngƣời thức hay chạy rong, lúc con ngƣời ngủ vẫn chạy rong. Những ức chế, dồn nén ban ngày chƣa biến hình thành hành động, thì đợi đến đêm về, sẽ biến thành cơn mơ giấc mộng dẫn dắt ngƣời đi... hoang! Có những hành giả, ban ngày còn tỉnh táo, ý thức đè nén đƣợc sắc tình trƣớc ngoại cảnh diễm kiều; nhƣng khi canh khuya mơ màng giấc bƣớm hồn hoa, thì chỉ còn là chiếc xe lao dốc tuột thắng, bao nhiêu “vốn liếng” cỏn con tích trữ đƣợc cũng đành trút bỏ một lèo trong vô thức! Cho nên một số thiền đƣờng phải luôn dè chừng chuyện ngủ nghê mê mệt, có nơi chỉ dám nằm nghiêng, hay nhƣ một thiền phái Cao Đài (Chiếu Minh) chỉ dám ngủ... ngồi. Đó là lý do mà, theo Tây Du, muốn chăn ngựa thì phải “ngày đêm không ngủ” , và “ban đêm chăm chỉ

giữ gìn” .

Các hành giả tập thiền, dù theo Phật, Lão, hay Cao Đài, đều tối kỵ tâm trí mê muội, ngủ quên. Chứng bệnh đó chính là hôn trầm. Trong một số thiền đƣờng, lúc cùng nhau tịnh tọa, có một ngƣời giám thị cầm gậy đứng canh, ai lỡ

quên ngủ gà ngủ gật, lập tức quật gậy vào lƣng cho tỉnh. Còn khi tỉnh, mà phóng tâm, đầu cứ lăng xăng hết chuyện nọ chuyện kia, phải ráng diệt tan niệm lự, tập trung tƣ tƣởng lại. Cho nên “ngựa ngủ, đánh thức cho ăn cỏ; ngựa lồng, nhốt lại trong chuồng. ”

Tâm ý con ngƣời phát sinh từ đâu? Thông thƣờng đều vẫn cho rằng từ cái đầu. Cái đầu là “quả trứng đá tròn” . Cái đầu sinh ra tƣ tƣởng; tƣ tƣởng không hình, không ảnh, không màu, không tiếng. Cho nên con khỉ (tƣ tƣởng) sinh ra chỉ là nhờ “gặp gió hóa thành” .

Tƣ tƣởng có tốc độ cực nhanh, vì vậy truyện Tây Du mới bảo con khỉ học đƣợc phép cân đẩu vân, nhảy một cái xa tới một trăm lẻ tám ngàn dặm.29

Một ánh trăng khuya

Ba sao hiu hắt

Hầu Vƣơng vào một ngày đẹp trời bỗng giác ngộ lẽ sinh tử cõi đời là vô thƣờng, lập tức hạ quyết tâm từ bỏ ngôi vua ở động Thủy Liêm, lặn lội chiếc thân tầm sƣ học đạo. Câu chuyện rõ ràng mang dấu ấn của Thái Tử Cồ Đàm https://thuviensach.vn

( Gautama) lìa bỏ hoàng cung của dòng họ Thích Ca ( Sakya), đơn độc dấn mình tìm cầu giải thoát.

Trên đƣờng gió bụi, Hầu Vƣơng gặp ngƣời kiếm củi chỉ đƣờng, bảo hãy đến núi Linh Đài Phƣơng Thốn, trong núi ấy có động Tà Nguyệt Tam Tinh, và hãy cầu học đạo với Bồ Đề Tổ Sƣ. Chốn ấy tìm đâu? Hà xứ tại?

Phƣơng thốn 方 寸 theo đạo Lão là hạ đơn điền, nằm cách dƣới rún ba đốt ngón tay. Theo phép luyện khí công, yoga, thiền, đấy là một trong những điểm quan trọng trong thân thể mà phép tu nội dƣợc (luyện nội đan, interior alchemy) của đạo Lão và Cao Đài đặc biệt nhấn mạnh.

Linh đài 靈 臺 theo đạo Lão là tâm. Con ngƣời phàm phu thì tâm phàm phu, con ngƣời thánh thiện thì có thánh tâm. Tâm Phật không phải tự nhiên mà có, tâm Phật cũng trong chỗ tâm phàm đã khơi trong gạn đục trở thành; nhƣ đóa sen tinh khiết ngát hƣơng đã nẩy mầm vƣơn lên từ tận đáy sình bùn ô trƣợc.

Truyện thơ Phật Bà Chùa Hƣơng của bình dân Việt Nam diễn ý này rất tuyệt vời:

Thần thông nghìn mắt nghìn tay,

Cũng trong một điểm Linh Đài hóa ra.

Tà Nguyệt Tam Tinh động (chữ Tâm)

Hành giả tìm tâm [Giới Tử Viên 1966]

Tà nguyệt là trăng khuyết (lƣỡi liềm). Tam tinh là ba ngôi sao. Truyện Kiều có câu: “Một vầng trăng khuyết ba sao giữa trời.” Chính thực đây là cách chiết tự chữ Tâm 心. Do tâm mà thành Phật, đắc đạo, cho nên đạo Lão có bài thơ cổ

rằng:

https://thuviensach.vn

Tam điểm nhƣ tinh tƣợng,

三 點 如 星 象

Hoành câu tựa nguyệt tà. 橫 鉤 似 月 斜

Phi mao tùng thử đắc,

披 毛 從 此 得

Tác Phật diệc do tha.

作 佛 亦 由 他

(Ba điểm tƣợng hình sao,

Móc câu nhƣ trăng khuyết.

Thú cầm theo đây đắc,

Phật cũng đó mà ra.)

Hóa ra con đƣờng cầu đạo của Hầu Vƣơng là con đƣờng hƣớng nội, trở vào tâm, tu thiền. Đạo Lão và Cao Đài gọi là con đƣờng phản tỉnh nội cầu, phản bổn hoàn nguyên.

Ơn thầy nhƣ núi Thái

Sao gởi gió ngàn bay?

Không thầy đố mày làm nên. Hầu Vƣơng còn phải bái sƣ, tôn Bồ Đề Tổ Sƣ

làm thầy. Bồ đề 菩 提 hay bodhi (tiếng Sanskrit) là trí giác ngộ. Chỉ có ngƣời giác ngộ (sáng suốt) mới đáng mặt làm thầy dạy kẻ mê muội (u tối). Theo Phật, thầy chỉ là ngƣời giúp đỡ. Một khi trò đã giác ngộ rồi, cái giác đó do chính bản thân trò tự mình kiến lập, tạo dựng, nào phải đâu của cải ông thầy ban trao tặng dữ.

Lúc Hầu Vƣơng học đạo xong rồi, chƣa kịp lãnh bằng tốt nghiệp, liền bị

thầy lập tức đuổi về. Đã đuổi lại còn răn đe, cấm ngặt không đƣợc hở răng nói cho thiên hạ biết mình là đệ tử ruột của Tổ Sƣ! Hầu Vƣơng lấy lễ học trò, thành khẩn tạ ơn biển trời dạy dỗ, thì cũng bị thầy quyết liệt phủ nhận: “Ân nghĩa gì đâu...”30

Rõ ra là ẩn ngữ thiền tông. Khi đã giác ngộ, đạt tới trí bát nhã 般 若

( prajna) thì con ngƣời đạt tới vô sƣ trí. Không có ai làm thầy ta, và ta cũng chẳng dám làm thầy ai. Đã thế, trổi hơn một bậc, cũng chẳng còn dám khinh khi rẻ rúng một ai, nhƣ Thƣờng Bất Khinh Bồ Tát tâm tâm niệm niệm: Ai ai cũng sẽ

thành Phật đó mà.31

Lặng lẽ một phƣơng trời lữ thứ

https://thuviensach.vn

Mình riêng mình soi bóng cô liêu

Trở lại với chuyện hỏi thăm đƣờng của Hầu Vƣơng. Truyện kể:

“Hầu Vƣơng nắm tay ngƣời kiếm củi, nói:

Thƣa lão huynh, làm ơn đƣa tôi đến. Nếu tốt lành, tôi không bao giờ quên ơn chỉ dẫn.

Ngƣời kiếm củi nói:

Bác là ngƣời hảo hán mà không biết thông biến. Tôi chẳng vừa nói với bác là gì, bác không hiểu ƣ? (...) Tôi còn bận kiếm củi, bác cứ đi đi!” 32

Đạo thần tiên phải tự thân mình thực hành, không nhờ ai giúp. Hầu Vƣơng phải đích thân tìm đến Tà Nguyệt Tam Tinh động. Con đƣờng về nội tâm của hành giả là con đƣờng cô đơn, lữ khách không thể trông cậy, lệ thuộc bất kỳ ai khác, và cũng không còn bận bịu mƣu sinh, áo cơm ràng buộc (không còn bận kiếm củi).

Cát bụi chân ai

Còn đây lòng trẻ

Những đoạn Tây Du nhƣ dẫn trên, thoạt xem có vẻ dông dài, rƣờm rà, thừa thãi, nhƣng thực ra mang đầy dấu ấn của thiền tông. Chẳng hạn, một đoạn khác cũng tƣởng đâu rất lòng vòng, khi kể chuyện Bồ Đề Tổ Sƣ đặt họ tên cho Hầu Vƣơng. Thoạt đầu, Tổ Sƣ hỏi Hầu Vƣơng có tánh gì, Hầu Vƣơng đáp rằng không có tánh. Thế thì:

“Tổ Sƣ cƣời nói: Ngƣơi tuy thân thể thô lậu, nhƣng giống loài khỉ ăn quả

tùng. Ta và ngƣơi trên thân đều lãnh họ tên, ý ta muốn đặt ngƣơi họ Hồ 猢

[chiết tự: khuyển 犭 (con chó) + cổ 古 (xƣa) + nguyệt 月 (trăng)]. Chữ Hồ bỏ

con thú [bỏ chữ khuyển] bên cạnh thì còn là cổ nguyệt. Cổ là già, nguyệt là âm, lão âm không thể sinh hóa dƣỡng dục đƣợc. Nên ta đặt họ ngƣơi là Tôn 猻

[chiết tự: khuyển 犭 + tử 子 + hệ 系] mới tốt. Chữ Tôn bỏ con thú [bỏ chữ

khuyển] bên cạnh thì còn là tử hệ. Tử là con trai, hệ là trẻ sơ sinh, quả là hợp với bản chất trẻ thơ. Vậy ta đặt cho ngƣơi là họ Tôn nghe.”33

https://thuviensach.vn

Tổ Sƣ đặt tên cho Hầu Vƣơng [Ngô Thừa Ân 1988]

Một trò chơi chữ lý thú! Chữ Hán, tánh (tính) 姓 nghĩa là họ; nhƣng theo Phật, tánh (tính) 性 còn có nghĩa là bản thể, là phần trƣờng tồn bất biến nơi con ngƣời. Nhờ đó mà con ngƣời dù xấu xa vẫn có thể tƣơng lai tu thành Phật đƣợc.

Và tu Phật là cốt đạt tới chỗ minh tâm kiến tánh, theo Nho là tồn tâm dƣỡng tánh, theo Lão là tu tâm luyện tánh.

Đặt cho tánh là Tôn, rồi giải chi li ra thành trẻ nhỏ, truyện Tây Du đã đƣa ra một vấn đề trọng tâm của đạo Lão. Muốn tu hành đạt đạo, con ngƣời phải có đƣợc cái tâm hồn nhiên của trẻ mới đẻ ( xích tử chi tâm). Cũng vậy, Tân Ƣớc chép lời Chúa Giê-su khuyên môn đệ hãy giữ tâm hồn nhƣ con trẻ thì mới vào đƣợc thiên đàng nƣớc Chúa.34

Hầu Vƣơng có tên là Tôn Hành Giả. Hành giả 行 者 là ngƣời thực hành thiền. Lại có pháp danh là Ngộ Không, ngụ ý muốn ngộ nhập đƣợc cái Không 空 ( sunyata), hành giả phải dọn sạch lòng nhƣ tâm con trẻ.

Một hành giả thiền môn ngày xƣa, dọc bƣớc phong trần đi tìm cửa động trăng sao, nhƣ Tôn Ngộ Không hành giả, dấu chân cô đơn của khách lữ còn in lại lời thơ trầm trầm vọng vào u uẩn cõi phù vân:

Hán Văn

一 鉢 千 家 飯

孤 身 萬 里 遊

青 目 睹 人 少

問 路 白 雲 頭

https://thuviensach.vn

Phiên âm:

Nhất bát thiên gia phạn

Cô thân vạn lý du,

Thanh mục đổ nhân thiểu,

Vấn lộ bạch vân đầu.35

Dịch thơ:

Một bát cơm ngàn nhà,

Thân đơn muôn dặm xa,

Mắt xanh nào ai có,

Hỏi đƣờng mây trắng qua.

Phải! Mây trắng ơi, con đƣờng nào ta đi? Câu hỏi của Tôn Ngộ Không hành giả sẽ vẫn còn đƣợc hỏi mãi giữa từng cuộc đời ai kia muốn xin đƣợc một lần trở về quê xƣa để làm trẻ nhỏ ngồi bên thềm cũ hồn nhiên nhìn thế sự dần qua.

27-8-1991

Bổ túc 25-5-2010

---o0o---

3. Ngọn Gió Trong Lò

Tề Thiên sau khi thua trận, thiên binh áp giải về trời trị tội. Trị cách gì cũng không giết đƣợc. Thái Thƣợng Lão Quân tâu cùng Thƣợng Đế: “Hay là để thần mang nó về bỏ vào lò bát quái, đốt nó bằng thứ lửa văn vũ mà thần thƣờng dùng để luyện linh đơn...” 36

Lão Quân mang Tề Thiên về cung Đâu Suất, ném vào lò bát quái. “Nguyên lò này gồm tám cung của các quẻ: Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài.

Đại Thánh chui ngay vào nằm dƣới cung Tốn. Tốn là gió, có gió thì không có lửa. ” (...) “Thời gian thấm thoát, chẳng mấy chốc đã đƣợc bốn mƣơi chín ngày, đủ số ngày luyện.”37

https://thuviensach.vn

Câu chuyện đƣợc kể tỉ mỉ với những chi tiết rƣờm rà. Đây là cả một vấn đề

sinh tử đối với những ngƣời muốn học đạo trƣờng sinh, tu theo đạo Lão. Đoạn văn diễn tả một giai đoạn cơ bản của thực hành thiền hay luyện nội đan. Có ba chi tiết phải chú ý: (1) bốn mƣơi chín ngày; (2) lò bát quái; (3) cung Tốn.

Thất thất và cửu cửu

Tại sao Tây Du bảo phải đợi đến bốn mƣơi chín ngày mới gọi là “đủ số

ngày luyện” ? Bốn mƣơi chín tức là thất thất (7x7). Nó ám chỉ trong quá trình tu tập thiền định (Cao Đài gọi là tịnh luyện, công phu), có một giai đoạn hành giả

phải giam mình trong chốn tƣ phòng, hoặc thiền thất, thiền đƣờng (Cao Đài còn gọi là tịnh thất, tịnh trƣờng), hoặc vào chốn vắng vẻ núi non, nhƣ mấy ông đạo ở

Thất Sơn dựng cốc.

Theo đạo Phật, bốn mƣơi chín ngày cũng rất quan trọng cho linh hồn ngƣời chết. Vì sau khi hồn lìa khỏi xác, linh hồn chƣa ra trƣớc Diêm Đình để các phán quan xét xử. Thời gian tại ngoại hậu tra (bail) dài bốn mƣơi chín ngày, và linh hồn đƣợc phép đăng ký tạm trú ở một khu vực (cảnh giới) mà Phật Giáo gọi là antarabhava, dịch là trung hữu hay trung âm, trung ấm.38Đây là lúc để thân nhân cõi thế lo cầu siêu cho ngƣời quá cố, để linh hồn ấy tiêu tai giải nghiệp, ngõ hầu khi ra tòa án âm phủ sẽ dễ dàng đƣợc cứu rỗi, đƣợc cho về cõi trên, hoặc luân hồi vào đƣờng tốt. Lễ cầu siêu bảy lần bảy ngày, kể từ ngày chết.

Ở đạo Lão và Cao Đài giai đoạn này kéo dài, và gọi là cửu cửu (9x9) tức tám mƣơi mốt ngày. Cho nên khi Đƣờng Tăng đặt chân tới chùa Lôi Âm, Quan Âm Bồ Tát cộng sổ, thấy mới có tám mƣơi nạn, phải lập kế để Đƣờng Tăng chịu thêm một nạn chót, cho đủ chỉ tiêu. Tây Du kể: “Bồ Tát xem qua quyển sổ một lƣợt, bèn truyền bảo: Trong đạo Phật „chín chín tám mƣơi mốt mới về nguồn", Thánh Tăng đã chịu tám mƣơi nạn, còn thiếu một nạn nữa mới đủ số. ”39

Đi từ kinh đô Tràng An nƣớc Đại Đƣờng (đất phàm, con ngƣời luân hồi) đến chùa Lôi Âm nƣớc Thiên Trúc (đất Phật, chân nhân giải thoát), Đƣờng Tăng phải trải qua tám mƣơi mốt nạn và vƣợt qua mƣời vạn tám ngàn dặm (108.000 =

9x12.000). Ý nói rằng, quá trình tu luyện để siêu hóa từ phàm nên thánh phải gồm những công đoạn bắt buộc.

Một trăm lẻ tám ngàn dặm là bội số của 9. Cây tích trƣợng của Đƣờng Tăng có chín vòng. Cây đinh ba Bát Giới dùng làm vũ khí có chín răng. Xâu sọ

ngƣời Sa Tăng đeo ở cổ cũng gồm chín cái. Xâu chuỗi lớn của nhà sƣ thông thƣờng cũng gồm một trăm lẻ tám hột (9x12);40 hoặc có khi ngắn hơn là năm mƣơi bốn hột (9x6), hoặc hai mƣơi bảy hột (9x3) là bội số của chín, hoặc mƣời bốn hột (7x2) là bội số của bảy.41

https://thuviensach.vn

Giới đạo sĩ dù theo trƣờng phái nội đơn (thiền) hay ngoại đơn, đều theo quá trình chín lần khổ luyện này mà thuật ngữ đạo Lão gọi là cửu chuyển công thành, hay cửu chuyển đan thành.42 Cao Đài cũng vậy, cửu cửu là giai đoạn thiền (hay tịnh luyện) rất cơ bản, hành giả bƣớc vào bực sơ thiền phải qua đó mới có thể chuyển lên những bực cao hơn, cho nên kệ sơ thiền Cao Đài có câu rằng:

Cửu cửu công phu chẳng chí bền,

Con đƣờng tu luyện khó lòng nên...

Cũng nhƣ đạo Phật, ở Cao Đài hành giả không quan trọng hóa việc cầu siêu ( thất thất vong: lễ bốn mƣơi chín ngày) vì hành giả phải tự giải thoát cho mình bằng chứng ngộ. Cầu siêu vì thế là để cho ai còn trong ràng buộc luân hồi. Lễ

cầu siêu của đạo Phật là thất thất, thì ở Cao Đài là cửu cửu, cứ chín ngày cầu siêu cho ngƣời chết một lần, tính từ ngày chết. Cũng với quan niệm về chín từng trời, tín đồ Cao Đài tin rằng, cứ qua một lần cúng cửu, linh hồn nhẹ nghiệp hơn và thăng lên đƣợc một từng trời tƣơng ứng.

Con số 9 còn là một tƣợng số khá phổ biến trong thiền nhà Phật.43

Tại sao Phật, Lão, và Cao Đài chú trọng con số 9? Và ở Tây Du, tại sao Đƣờng Tăng muốn thành tựu công viên quả mãn phải trải qua chín lần chín tai nạn (ám chỉ là sự khổ luyện đớn đau của hành giả), phải vƣợt qua chín lần mƣời hai ngàn dặm?

Số 9 là số thành và là số dƣơng lớn nhất (lão dƣơng). Tu luyện là chuyển âm trƣợc (phàm phu) thành dƣơng thanh (Tiên Phật), mà số 9 là số thuần dƣơng cho nên số 9 gắn liền với thiền đạo và thiền gia, đạo sĩ. Nhƣng... nói nhƣ vậy thì hơi lẹ quá, nên cũng cần thử lƣớt sơ qua một chút về Dịch học, để hiểu thêm cái lò bát quái của Lão Quân nó tròn vuông lớn bé cỡ nào, và lò bát quái ấy đặt ở

cung Đâu Suất hay là ở một nơi nào khác nữa.

Số 5, số 9 và cung Tốn trong Dịch

Dịch là âm dƣơng. Âm là chẵn; dƣơng là lẻ. Lẻ loi nên gọi cơ 奇; chẵn đôi nên gọi ngẫu 偶.44 Dịch chia mƣời con số từ 1 đến 10 làm hai loại, gồm: năm số

dƣơng (1, 3, 5, 7, 9) và năm số âm (2, 4, 6, 8, 10).

Số 5 theo ngũ hành có vị trí nằm ở trung ƣơng nhƣ sau: 2

3

5

4

https://thuviensach.vn

1

Số 5 đƣợc gọi là số sinh, vì nó sinh ra các số khác. Trong bát quái, số 5 ứng với quẻ Tốn. Tề Thiên bị hầm, bị ninh trong lò bát quái mà vẫn cứ sống nhăn, đó là nhờ ẩn mình trốn tại cung Tốn. Tốn là cửa sinh. Đọc truyện Phong Thần, hay Phong Kiếm Xuân Thu (chuyện Tôn Tẫn, Bàng Quyên), ai cũng nhớ ngƣời xƣa đánh giặc thƣờng lập trận đồ, bày cửa tử và cửa sinh. Đối phƣơng kéo quân vô cửa tử thì chỉ còn có nƣớc đại bại, mất mạng.

Tại sao số 5 là số thành? Trong năm số 1, 2, 3, 4, 5 bày theo ngũ hành nói trên, thử làm bốn bài toán cộng nhƣ sau:

5 + 1 = 6 ; 5 + 2 = 7 ; 5 + 3 = 8 ; 5 + 4 = 9

Bốn kết quả 6, 7, 8, 9 là số thành, và 9 là số thành lớn nhất (ngụ ý viên mãn, hoàn hảo). Số 9 lại là tổng số của ba số dƣơng: 1 + 3 + 5 = 9. Cho nên chín đƣợc gọi là số lão dƣơng hay thuần dƣơng. Mà dƣơng là quân tử, chính nhân (âm là tiểu nhân, tiện nhân). Do đó ngôi vua đƣợc gọi là cửu trùng (chín tầng, chín bệ), và Bà Huyện Thanh Quan (Trấn Bắc Hành Cung Hoài Cổ) ngậm ngùi: Chín tầng sen rớt rơi hƣơng ngự,

Năm lớp mây phong sắc áo chầu.

Ở Trung Quốc, đời Tấn, cha con Vƣơng Hy Chi (321379) và Vƣơng Hiến Chi đều là danh gia về thƣ pháp, đƣợc tôn là Thảo Thánh Nhị Vƣơng. Thuở nhỏ, để mài mực luyện chữ, Hiến Chi đã gánh nƣớc đổ đầy 18 chum (2x9) lớn.45

Ở Hy Lạp, nhà triết học kiêm toán học Pythagore (580497 trƣớc Công Nguyên) cũng khám phá ra số 9 là huyền diệu, nên bảo rằng: Chín là số hoàn hảo, và bình phƣơng của ba (3x3 = 9) , một tam hợp hòa hài trọn vẹn, rất mực đề huề.46

Lò bát quái

Trở lại với cái lò bát quái trên cung Đâu Suất của Lão Quân. Ở Á Đông có tới ba loại bát quái. Bát quái dùng để ninh, hầm Tề Thiên thuộc mô-đen nào?

Trong dân gian, trƣớc cửa nhà thƣờng có treo tấm bùa bát quái để trừ tà ma, xua yêu quỷ. Thầy bói cũng có khi xài loại bát quái này. Nó gồm tám quẻ

xếp đặt nhƣ sau (kể theo chiều kim đồng hồ): Càn, Cấn, Khảm, Chấn, Khôn, Đoài, Ly, Tốn. Bát quái này không phải loại dùng để hầm Tề Thiên.

Theo Dịch, vua Phục Hy thời thƣợng cổ đã nghĩ ra sơ đồ tiên thiên bát quái hay tiên thiên cơ ngẫu. Tiên thiên tức là lúc vừa có trời đất, vũ trụ mới hình https://thuviensach.vn

thành. Sơ đồ của Phục Hy gồm vị trí tám quẻ nhƣ sau: (đi ngƣợc chiều kim đồng hồ − tức là theo chiều dƣơng) Càn, Đoài, Ly, Chấn; (đi xuôi chiều kim đồng hồ

− tức là chiều âm) Tốn, Khảm, Cấn, Khôn.

Theo sơ đồ tiên thiên bát quái, con ngƣời nguyên thủy còn thuần lƣơng, tâm ngƣời tâm Phật nhƣ nhau. Phục Hy biểu tƣợng bằng quẻ Càn (dƣơng) ở

trên, quẻ Khôn (âm) ở dƣới. Âm dƣơng chính vị, hòa hài.

Lò bát quái của Lão Quân không đúc theo mô-đen của Phục Hy. Ngô Thừa Ân kể rằng: “Nguyên lò này gồm tám cung của các quẻ Càn, Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài. ” 47

Té ra lò bát quái của Lão Quân đúc theo hậu thiên bát quái hay hậu thiên cơ

ngẫu, là mô-đen của Văn Vƣơng. Hậu thiên là lúc trời đất, con ngƣời, vũ trụ đã không còn đúng tiêu chuẩn chất lƣợng của thời nguyên sơ khởi thủy. Con ngƣời gần quỷ ma, xa Tiên Phật. Tâm ngƣời tâm Phật đôi nẻo đôi nơi, hai phƣơng trời cách biệt! Theo sơ đồ của Văn Vƣơng, các quẻ xếp theo chiều âm (xuôi chiều kim đồng hồ), con ngƣời có xu hƣớng biến chất hơn là thăng hoa.

Sơ đồ này cho thấy hai quẻ Càn (dƣơng) và Khôn (âm) nằm lệch một bên, không chính vị. Bên dƣới là quẻ Khảm (nƣớc, thủy, âm) và trên là quẻ Ly (lửa, hỏa, dƣơng). Kinh Dịch, quẻ chót (quẻ 64) lấy Ly trên hiệp Khảm dƣới thành ra https://thuviensach.vn

quẻ Hỏa Thủy Vị Tế. Vị tế 未 濟 là chƣa xong. Kết thúc kinh Dịch, làm thành quẻ chót, tại sao lại bày ra chuyện dở dang?

Cuối bộ Tây Du, Đƣờng Tăng đem kinh về Trƣờng An, kinh bị rớt xuống sông Thông Thiên; lúc phơi kinh ai dè lại bị mất hết mấy trang chót,48 thì lại vẫn là chuyện dở dang!

Mà con ngƣời cũng là một dang dở đó thôi. Đã đành làm kiếp ngƣời thì cao trổi hơn vật thú, nhƣng ngƣời chƣa bằng Phật Tiên. Trên nấc thang chân-thiện-mỹ, giá trị con ngƣời mới ở nửa vời. Nếu tiến hóa thêm, con ngƣời sẽ hoàn thiện là Hiền Thánh, là Tiên Phật, là Chân Nhân. Còn nếu thoái hóa, ngƣời tuy bề

ngoài mang hình hài thân xác con ngƣời xinh đẹp, sang trọng, nhƣng bên trong thì tâm hồn đã rữa nát, ngang loài cầm thú. Ông Charles Darwin (1809-1882) chắc cũng đành lắc đầu than thở: Cốt khỉ hoàn cốt khỉ!

Phép tu đạo Lão khi xƣa và Cao Đài ngày nay chính là biến hậu thiên bát quái trở lại nguyên vị tiên thiên bát quái, đƣa con ngƣời hƣ hao trở lại con ngƣời nhân bản mà cuộc đời tôn xƣng là Phật, Chúa, Tiên, Thánh, Thần. Biến cải hậu thiên ra tiên thiên, trong đạo Lão và Cao Đài gọi là chiết Khảm điền Ly; tức là tách hào hai dƣơng ở quẻ Khảm bên dƣới sơ đồ hậu thiên mà đƣa vào quẻ Ly ở

bên trên, đƣa hào hai âm ở quẻ Ly xuống cho quẻ Khảm, thì Khảm Ly (hậu thiên) đổi lại Khôn Càn (tiên thiên), âm dƣơng trở lại chính vị.49 Cao Đài gọi đây là con đƣờng phản bổn hoàn nguyên. Lão Giáo gọi là phục kỳ bản, phản kỳ

chân.50

Lò bát quái đặt ở đâu?

Lò bát quái trong Tây Du nhƣ vậy là một ẩn ngữ, nói lên sự tu luyện của con ngƣời. Lò đặt ở đâu? Tại cung Đâu Suất chăng? Không phải thế! Lò bát quái ấy nằm trong thân xác con ngƣời, đặt ở chỗ mà đạo gia gọi là Đơn Điền, là Phƣơng Thốn.51 Bức hình Tẩy Tâm Thối Tàng Đồ của đạo Lão kèm theo đây cho thấy vị trí lò bát quái trong thân hành giả luyện nội đan.

https://thuviensach.vn

Tẩy Tâm Thối Tàng Đồ [Max Kaltenmark 1965: 161]

Đạo Đức Thiên Tôn (Lão Tử) cầm bát quái hậu thiên (tranh thế kỷ 19) [Max Kaltenmark 1965: 161]

Lửa nào đốt lò bát quái?

Lửa để đốt lò bát quái, theo Tây Du Ký, là “thứ lửa văn lửa vũ” . Văn là chi, vũ (võ) là chi? Thuật ngữ này có thể hiểu theo hai nghĩa.

Hiểu cạn, văn ám chỉ kinh điển; phải học kinh, trì chú để trợ lực; vũ (võ) ám chỉ phép hành công tọa thiền, và kèm một số môn ngoại công phu ( physical exercises) để hộ trợ nhƣ Bát Đoạn Cẩm (tám bài luyện tập), Thập Nhị Cẩm Đoạn (mƣời hai bài luyện tập), v.v... Cho nên ngƣời tu thiền cũng cần văn ôn võ luyện, phải văn võ song toàn.

Trong phép đạo dẫn, lửa văn 文 火 là cách thở nhè nhẹ, dùng khi ôn dƣỡng; lửa vũ (võ) 武 火 cũng gọi dƣơng hỏa 陽 火, là cách thở mạnh mẽ, liên miên không ngừng để dẫn khí đi khắp nơi, áp dụng vào lúc cần nấu luyện nội dƣợc, thí dụ nhƣ nấu diên 鉛 (chì) ở Khảm (nƣớc, thận) cho bốc lên.

Hiểu sâu xa hơn, lửa văn lửa vũ ám chỉ việc thực hành công phu thiền định của hành giả, gọi đích danh là luyện hỏa hầu 火候. Thiền đạo Lão và thiền Cao Đài có bốn giờ công phu là thời Tý, Ngọ, Mẹo, Dậu, trong đó hai thời Tý Ngọ

theo Lão Giáo là để luyện hỏa hầu. Tổ sƣ Hy Di Trần Đoàn bảo: “Hỏa hầu là công phu giờ Tý và giờ Ngọ, hai thời ấy luyện tập và trì thủ không kể đêm ngày. ”52

https://thuviensach.vn

Nếu hiểu lửa ở đây là lửa trong nội thân, để luyện hỏa hầu thì hành giả có lúc vận công nhu nhuyễn, giống nhƣ đốt lửa riu riu, đó là dùng lửa văn; hoặc có lúc vận công tích cực hơn, giống nhƣ đốt lửa cho ngọn hừng lên, đó là dùng lửa vũ (võ). Giống nhƣ bà nội trợ giỏi khéo nấu cơm, hành giả cũng phải tùy lúc mà nổi lửa cho đúng cách.

Đái Nguyên Trƣờng viết: “Hỏa hầu nhƣ nấu cơm, lúc mới đốt thì nƣớc nguội, gạo sống, vậy ắt phải dùng lửa vũ mãnh liệt cho cơm mau chín. Nếu lửa khi chậm khi mau không đều đặn, khi đốt khi ngƣng thì cơm ấy sống sƣợng không đều, vị lại không ngon. Nếu đã dùng lửa lớn (vũ) nấu qua thì hãy dùng lửa văn nấu chậm. Khi cơm chín tức thì tắt lửa. Nếu nhƣ vẫn dùng lửa lớn nhƣ

cũ ắt phải lo sợ rằng thừa hơi nóng, bốc thẳng lên nắp nồi và cháy khét sinh vị

đắng. Luyện đan thì vận dụng lửa văn lửa vũ cũng y nhƣ vậy. Nhƣ khi luyện tinh một trăm ngày tiểu chu thiên thì nên dùng lửa vũ; khi luyện khí mƣời tháng đại chu thiên thì nên dùng lửa văn. Nhƣng nấu cơm là chất liệu hữu hình cho nên thời gian ít và dễ dàng, còn tu luyện kim đơn là thứ vô hình vô chất, nếu hỏa hầu không phù hợp thì khó thành công. Cho nên phải cầu minh sƣ dạy bảo, không để

một chút xíu sai biệt nào cả. Kinh dạy luyện đơn không bao giờ nói sai vậy.” 53

Tốn là gió

Bị nấu liên tục bốn mƣơi chín ngày trong lò bát quái, nhờ Tề Thiên núp vào cung Tốn nên an toàn tánh mạng. Tốn là gió. Điều này ám chỉ hành giả khởi công phu phải dựa vào hơi thở. Điều thân (tƣ thế thích hợp khi ngồi thiền), điều tức (hô hấp để hơi thở một vô một ra cho đúng cách), điều tâm (giữ cho tâm an định, không bị phóng tán nhƣ ngựa khỉ lăng xăng), đấy chính là ba công đoạn cơ

bản của thiền gia hay hành giả.

Đạo Lão và Cao Đài cho rằng Tam Bảo ( trinity) gồm có Tinh, Khí, Thần.

Khí 氣 theo nghĩa hẹp có thể hiểu tạm là hơi thở. Ở sinh mạng, khí là sự sống; hơi thở dứt đi, mạng sống đoạn lìa. Ở tu thiền (tịnh luyện), ngƣời ngồi thiền (hành giả) phải để tâm, ý vào hơi thở luân lƣu nhằm cột lại cái tâm viên ý mã,54

đó gọi là phép lấy thần dẫn khí 神引氣 để trừ tạp niệm, giữ cho tâm thanh tịnh.

Vì Khí với ngƣời tu quan trọng nhƣ thế, nên cũng đừng lấy làm lạ khi bƣớc vô bửu điện của một thánh thất, thánh tịnh Cao Đài bất kỳ, đối diện với Thiên https://thuviensach.vn

Nhãn là bàn thờ Hộ Pháp, thấy nơi ấy chỉ tƣợng trƣng bằng một chữ Khí − chữ

Nho viết thảo.

Chữ Khí

Tóm gọn lại, câu chuyện nấu Tề Thiên trong lò bát quái là ẩn ý gì?

Tề Thiên là cái lý trí phàm phu phân biện ( nhị nguyên). Lão Quân đòi giết Tề Thiên trong lò bát quái tức là dùng công phu thiền pháp để diệt cái tâm điên đảo (phàm tâm tử, đạo tâm sanh); lấy hơi thở (điều tức) để kềm lại, cột lại cái tâm viên ý mã ƣa lăng xăng xạo xự.

Tề Thiên nhờ núp ở cung Tốn bốn mƣơi chín ngày nên không chết, vì ở

cung Tốn “có gió mà không có lửa”. Bốn mƣơi chín ngày chƣa phải là trọn vẹn quy trình hành pháp của thiền gia (Đƣờng Tăng còn phải lặn lội cho tới một trăm lẻ tám ngàn dặm). “Có gió” tức là mới ở khởi đầu, dùng hơi thở (điều tức) để kềm tâm định ý... nhƣng tâm ý vẫn còn có thể bay nhảy nếu quên chú ý vào một hơi thở vô, một hơi thở ra. “Không có lửa” tức là chƣa đến giai đoạn cực kỳ

quan trọng hiểm nghèo: luyện hỏa hầu.55

Lò bát quái nấu kim đơn của Lão Quân chính là lò lửa luyện nên vàng mƣời; thân phàm phu huyết nhục qua trui luyện thành công sẽ trở nên kim thân bất hoại. Mỗi con ngƣời đều sẵn có trong cơ thể một lò bát quái. Đƣờng Tăng là ngƣời đã chụm lửa đốt lò bát quái, mang lò ấy để đi ngƣợc dòng đời thế tục, tìm về cõi Phật, thành Phật thành Tiên.

Vậy thì tất cả những gì linh thiêng, mầu nhiệm đều không ở đâu xa. Máy Tạo Hóa huyền vi đã tàng ẩn trong chính mảnh thân nhỏ bé của mỗi con ngƣời.

Quả thực, truyện Tây Du đƣợc kể bằng lối nói úp úp mở mở, nhƣng lắng lòng thật kỹ thì nghe nhƣ đâu đó có Ngô Thừa Ân cất lên lời tha thiết rằng: Con ngƣời ơi, anh chính là một huyền nhiệm!

30-9-1991

Bổ túc 25-5-2010

---o0o---

4. Núi Cao Chi Mấy Núi Ơi

Tề Thiên sau khi nhảy ra khỏi lò bát quái của Lão Quân, nhƣ mãnh hổ thoát cũi sổ chuồng, mặc sức vận dụng hết phép thần thông tài nghệ đánh phá cung trời đến nỗi:

Thiên Cung đại náo phen này,

https://thuviensach.vn

Thiên binh thần tƣớng bó tay chịu lùi.

“Thƣợng Đế bèn sai ngay Du Dịch Linh Quang và Dực Thánh Chân Quân sang phƣơng Tây mời Phật Tổ tới bắt yêu quái. ” Gặp Phật, Tề Thiên hỏi, thì

“Nhƣ Lai cƣời, nói: Ta là Phật A Di Đà Thích Ca Mâu Ni...” 56

Để ý cách xƣng hô ở đây rất thâm thúy. Tại sao phải dùng đến bốn danh xƣng: Phật Tổ, Nhƣ Lai, A Di Đà, Thích Ca?

Di Đà và Thích Ca

Phật 佛 ( Buddha) là Đấng giác ngộ, không còn mê muội, sai lầm nữa, là Đấng có thể cứu vớt ngƣời khác, và đã tự cứu đƣợc mình. Nên, khi cõi trời cần đƣợc cứu, thì chỉ có Phật mới cứu đƣợc. Đúng ngƣời đúng việc.

Nhƣ Lai 如來 ( Tathâgatha) nghĩa là thƣờng trụ, bất biến. Kinh Kim Cang chép rằng Phật vốn không do đâu mà tới; tới cũng chẳng đi về đâu. Chính vì vậy, ngƣời tu thành Phật mà thật ra thì không có chỗ thành Phật, vì Phật vốn đã ở sẵn nơi tự thân con ngƣời. Phật không có ở ngoài ngƣời, không phải từ bên ngoài đi tới ngƣời. Nhƣ Lai là thật tƣớng. Cái gì nói ra từ Nhƣ Lai, đó là chân lý.

− A Di Đà 阿 彌 陀 ( Amitābha) là Phật quá khứ so với Thích Ca Mâu Ni 釋 迦 牟 尼 ( Śākyamuni). Đã có Di Đà thuyết pháp trƣớc khi Thích Ca thuyết pháp. Vậy tại sao ở cửa miệng chân lý (Nhƣ Lai) lại nói điều tƣởng nhƣ là sai chân lý: Đã là Di Đà thì Di Đà, chứ lẽ đâu vừa là Di Đà vừa là Thích Ca?

Xin thƣa Di Đà và Thích Ca là một. Chúng sanh với Phật là một. Phật đã thành từ thiên cổ và Phật sẽ thành từ trong nhân loại, từ trong chúng sanh mai hậu là một. Đây là triết lý thƣợng thừa của đạo lý phƣơng Đông. Mặc dù nói qua tƣởng nhƣ hàm hồ, ngụy biện.

Trời và ngƣời

Cuộc đấu lý giữa Tề Thiên và Phật Tổ cũng rất thú vị. Phật nói Thƣợng Đế

đã tu 1.750 kiếp, mỗi kiếp 129.600 năm, còn con khỉ “mới từ súc sinh lên làm ngƣời” tại sao lại dám đòi ngang bằng Trời (Tề Thiên)! 57

Trƣớc tiên, phải nói Ngô Thừa Ân có sơ sót ở con số này. Theo Phật Giáo, một kiếp ( kalpa) mà gọi là tiểu kiếp dài 168 triệu năm, trung kiếp 336 triệu năm, đại kiếp 1.344 triệu năm!

Trở lại với việc Tề Thiên tranh cãi với Phật Tổ. Khi bị Phật mắng vì dám đòi làm Trời, Tề Thiên nói tỉnh bơ: “Thƣợng Đế tuy tu luyện lâu lắm, nhƣng cũng không nên ngồi mãi ngôi ấy. ” 58 Lời lẽ rất phạm thƣợng! Phạm thƣợng mà https://thuviensach.vn

không hề hủy báng Trời, lại rất đúng đạo lý nữa chứ! Đúng đến mức có lẽ Ngọc Hoàng cũng không giận.

Nhơn vật tấn hóa

[Đại Thừa Chơn Giáo 1950: 306]

Ở đời, ông thầy giỏi là ngƣời dạy ra học trò còn giỏi hơn thầy. Con hơn cha, nhà có phúc. Thích Ca thành Phật rồi đâu có thèm giữ độc quyền làm Phật cho riêng Thích Ca. Thích Ca khuyến khích rằng mọi ngƣời đều có khả năng để

làm ông Phật nhƣ Thích Ca.

Theo giáo lý Cao Đài, một tiểu linh quang phóng phát từ Thƣợng Đế (Đại Linh Quang) tiến hóa từ kim thạch lên thảo mộc, lên thú cầm, rồi con thú sẽ tiến hóa lên làm con ngƣời.

Nhƣng chƣa đủ, ngƣời lại phải còn tiến hóa thêm để hoàn thiện là Tiên là Phật, thậm chí là Trời. Cho nên giáo lý Cao Đài bảo rằng con ngƣời đến thế gian từ Trời và còn phải ráng tu học không ngừng để sẽ tiến hóa lên làm Trời: Tu hành là học làm Trời,

Phải đâu kiếp kiếp làm ngƣời thế gian.59

Vì vậy, hiểu theo lý lẽ trên, có thể bạo miệng nói rằng khi Tề Thiên đòi đảo chánh, lăm le soán ngôi Ngọc Hoàng, thì Ngọc Hoàng lại vẫn yêu thƣơng Tề

Thiên hơn ai hết.

Bàn tay trùm vạn dặm

Cuộc tỉ thí giữa Tề Thiên và Phật Tổ là cuộc tỉ thí không cân sức. Phật Tổ

thách thức: “Ta đánh cuộc với nhà ngƣơi, nếu nhà ngƣơi có tài nhảy một cân đẩu vân ra khỏi đƣợc lòng bàn tay phải của ta, thì nhà ngƣơi thắng. ” 60

https://thuviensach.vn

Tề Thiên là trí, dù có thông minh sáng suốt đến đâu chăng nữa thì cũng vẫn còn trong chƣớng ngại của thế gian trí, trong hạn chế của phàm phu trí. Đó là lý do của nghịch lý Tây Du: chỉ cần một cân đẩu vân là có thể vƣợt qua mƣời vạn tám ngàn dặm dễ dàng, thế mà Tề Thiên dù cố gắng đến đâu vẫn cứ phải quẩn quanh trong lòng bàn tay Phật Tổ!

Phật là Pháp Vƣơng 法 王 ( Dharma Lord, Vua Pháp) nên bàn tay của Phật nắm trọn vạn pháp. Cân đẩu vân là cái trí phàm. Tề Thiên là một pháp trong vạn pháp thì làm sao lọt ra khỏi bàn tay của Phật! Xét về lý, Tề Thiên chƣa đấu thì đã thua rồi, nào phải đợi đến lúc so tài.

Ngũ hành năm ngọn

Khi biết mình đã thua, toan xù vụ đánh cuộc, Tề Thiên “vội vàng tung ngƣời nhảy vút đi, nhƣng bị ngay Phật Tổ lật bàn tay túm chặt lấy, mang ngay ra ngoài cửa Tây thiên, biến năm ngón tay thành năm quả núi: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, gọi là núi Ngũ Hành, nhẹ nhàng đè chặt Đại Thánh xuống dƣới. ” .61

Bàn tay vốn có năm ngón dài ngắn không đều. Theo thuật đoán số mệnh qua bàn tay, ngƣời ta cho rằng trong bàn tay có đủ cả ngũ hành: ngón cái là Kim; ngón trỏ, Mộc; ngón út, Thủy; ngón vô danh, Hỏa;62 ngón giữa, Thổ.

Mƣợn hình tƣợng bàn tay năm ngón tƣơng ứng với ngũ hành để từ đó chuyển sang hình tƣợng ngọn núi Ngũ Hành nhốt Tề Thiên, quả là cả một tài tình của Ngô Thừa Ân! Núi Ngũ Hành là chi? Tề Thiên là chi?

Theo Phật Giáo, thân con ngƣời vốn do năm yếu tố cấu tạo thành, gọi là ngũ đại, gồm có đất, nƣớc, gió, lửa, và hƣ không. Mỗi ngƣời đều có ngũ căn (mắt, tai, mũi, lƣỡi, thân). Mỗi căn đều có một ý thích riêng, do đó con ngƣời có ngũ tình: mắt thích xem cái đẹp, hấp dẫn, khêu gợi; tai thích nghe cái êm dịu, du dƣơng, thích nghe nịnh hơn là lời nói phải; mũi thích hít mùi thơm ngon; lƣỡi thích nếm thích ăn những gì hợp khẩu vị; thân lại thích sự hƣởng thụ sung sƣớng an nhàn, v.v... Do có ngũ căn mà con ngƣời có năm thứ ham muốn ( ngũ dục); những thứ đó cứ đè chặt tâm linh, tinh thần con ngƣời, rất khó gỡ ra. Do đó, con ngƣời dễ xuôi theo cái xấu cái ác mà khó vƣơn lên cái đẹp cái thiện.

Theo Nho Giáo và Lão Giáo, con ngƣời do sự phối hợp của âm dƣơng, của năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ ( ngũ hành) tạo nên. Thiên Lễ Vận trong sách Lễ Ký miêu tả thành phần cơ cấu con ngƣời nhƣ sau: “Nhân giả, kỳ thiên địa chi đức, âm dƣơng chi giao, quỷ thần chi hội, ngũ hành chi tú khí dã.” 63

(Ngƣời là cái đức của trời đất, nơi gặp gỡ của âm dƣơng, nơi tụ hội của thần minh, là tinh hoa tốt đẹp của ngũ hành hiệp lại.) Vì vậy, có mối liên hệ giữa thân xác (ngũ tạng) và ngũ hành, ngũ đức, ngũ giới nhƣ sau: https://thuviensach.vn

Thận,

Lá lách,

Ngũ tạ

Phổi

ng

Tim (tâm)

Bàng quang

Dạ dày (tỳ

Gan,

Mật (phế)

vị, bao tử)

(thân xác)

(can, đảm)

(bọng đái)

Ngũ hành

Mộc

Kim

Hỏa

Thủy

Thổ

Ngũ đức

Nhân

Nghĩa

Lễ

Trí

Tín

Ngũ giới

Sát sanh

Du đạo

Tà dâm

Tửu nhục

Vọng ngữ

Đông y xây dựng lý thuyết cũng căn cứ trên ngũ hành âm dƣơng. Thuật luyện nội đan (thiền) của Lão Giáo và Cao Đài cũng vận dụng sự tƣơng quan âm dƣơng, ngũ hành với thân xác.

Núi Ngũ Hành là bàn tay hóa ra, bàn tay là một phần của thân xác, vậy núi Ngũ Hành chính là cách ám chỉ thân xác con ngƣời. Tề Thiên vốn dĩ thần thông mà chịu bị nhốt trong núi Ngũ Hành − Ngô Thừa Ân muốn nói xa nói gần rằng khi còn mang xác phàm nặng nề trọng trƣợc thì chƣa thể khai phóng cho phần thần diệu linh thiêng trong tự thân nội thể con ngƣời hiển lộ. Do đó, Tề Thiên từ

cõi ngƣời bay đi bay về cõi Phật nhƣ đi chợ, nhƣng không thể cõng Đƣờng Tăng bay vù một lèo tới chùa Lôi Âm cho tiện, và Đƣờng Tăng cứ phải lẽo đẽo đi qua muôn dặm hồng trần.

Muốn đạt đƣợc thần thông, tự do khai phóng, muốn đƣợc ngang bằng Trời (Tề Thiên), bắt buộc phải cởi bỏ xong xác phàm. Cho nên trƣớc khi vào đến Linh Sơn, tại bến Lăng Vân, lúc bƣớc chân xuống thuyền bát nhã, Đƣờng Tăng phải bỏ xác trôi sông, còn cái ngƣời đứng trên đò với Tiếp Dẫn Phật Tổ là một Đƣờng Tăng khác, một bậc chơn nhơn đã siêu thoát.64

Lá bùa sáu chữ

Lại nói về việc giải cứu Tề Thiên thoát ra khỏi núi Ngũ Hành.65 Ngô Thừa Ân đã cốt ý muốn rằng chỉ có Tam Tạng (Đƣờng Tăng) mới cứu đƣợc Tề Thiên, chỉ có Tam Tạng mới giúp nổi Tề Thiên hất tung cả núi Ngũ Hành. Tại sao lại là và chỉ là Tam Tạng? Mà Tam Tạng có nghĩa gì?

Đƣờng Tăng thế danh là Trần Huyền Trang, pháp hiệu là Tam Tạng. Ngài sống đời nhà Đƣờng nên trong kinh sách còn ghi phƣơng danh đầy đủ là Đƣờng Tam Tạng Pháp Sƣ Trần Huyền Trang. Pháp hiệu là Tam Tạng 三 藏, có nghĩa ngài thông suốt tất cả ba kho báu của nhà Phật (tam tạng: tripitaka). Con ngƣời https://thuviensach.vn

muốn giải thoát luân hồi sanh tử, phải nƣơng nhờ vào ba kho bảo vật này, gồm có:

Kinh tạng 經 藏 ( sutra pitaka) là các kinh, tức là giáo lý của Đức Phật.

Luận tạng 論 藏 ( abhidharma pitaka) là các lời bình luận để giảng giải kinh Phật.66

Luật tạng 律 藏 ( vinaya pitaka) là giới luật, kỷ luật nhà Phật, phƣơng tiện giúp con ngƣời kềm chế thói hƣ tật xấu để tu sửa thân tâm cho nên thánh thiện.

Trong việc nhốt Tề Thiên dƣới núi Ngũ Hành cũng nhƣ cứu Tề Thiên ra khỏi núi Ngũ Hành đều liên quan tới một lá bùa. Lúc đầu, khi nghe Củ Soát Linh Quan đi tuần tra báo cáo lại rằng Tề Thiên đã thò đầu ra khỏi núi, để cho Tề Thiên khỏi cục cựa làm đổ núi Ngũ Hành, Phật Tổ bèn “rút trong tay áo ra một tờ giấy, trên có sáu chữ vàng Úm Ma Ni Bát Mê Hồng, đƣa cho A Nan dặn mang đi dán trên đỉnh núi.”67 Tại sao phải chọn đỉnh núi mà dán? Lẽ ra phải dán chỗ nào kín gió mƣa sƣơng tuyết chứ? Phải chăng vì lá bùa này không có thể dán đƣợc chỗ nào khác hơn là ngoài đỉnh núi?

Sáu chữ vàng trên lá bùa Phật Tổ cũng gọi là lục tự chơn ngôn, là thần chú, là đà la ni ( dharani); cũng chính là sáu vần ( syllables) Om Mani Padme Hum, xuất phát từ Lạt Ma Giáo của Tây Tạng. Ngƣời ta tin tƣởng rằng mỗi một âm trong sáu âm này khi phát ra đúng cách đều có một huyền năng siêu phàm, cứu giúp con ngƣời khỏi sa vào đƣờng luân hồi làm cầm thú, thoát kiếp súc sanh.68

Phân tích từng âm lại có thêm nhiều ý nghĩa khác nhau, chẳng hạn:

- Om hay Aum, có nghĩa nhƣ cung kính tuân phục, và theo ý nghĩa này nó đƣợc hiểu tƣơng đƣơng nhƣ chữ Amen của đạo Thiên Chúa. Om là cái tên bí nhiệm để gọi Thƣợng Đế Ba Ngôi trong đạo Bà La Môn.69 Đối với nhiều tu sĩ

Phật Giáo, đặc biệt là Mật Tông, Om đƣợc dùng nhƣ thần chú, và là một đề tài hay đối tƣợng khi tham thiền quán tƣởng.70

- Mani cũng gọi Ma Ni bảo châu, ngọc quý Mani, tƣợng trƣng cho sự thánh thiện, thuần khiết, do đó Mani còn dùng để tƣợng trƣng cho Phật Thích Ca và giáo lý của Phật.71

Theo Mật Tông, sáu chữ thần bí này còn ám chỉ một cái “huyệt” hay

“khiếu” nằm ngay trong đỉnh đầu con ngƣời. Cho nên mới phải dán bùa trên đỉnh núi. Sáu chữ này còn mang ý nghĩa: Ôi ngọc châu viên giác nằm tại liên hoa cung. Đạo Lão và Cao Đài gọi đó là Nê Hoàn Cung, Côn Lôn Đảnh. Trong Đạo Đức Kinh, tên nó là Cốc Thần. Sách Ấu Học Quỳnh Lâm gọi cái đầu là Cao Đài.72

https://thuviensach.vn

Thánh giáo Cao Đài cũng dạy Cao Đài là đỉnh đầu. Ngày 28-8 Bính Tý (13-10-1936), Đức Ngọc Hoàng Thƣợng Đế dạy:

“Chữ Cao Đài là chi?

Là Côn Lôn đảnh hay Nê Huờn, thuộc về thƣợng giới.” 73

Tại Bác Nhã Tịnh Đƣờng (Long Hải), ngày 18-3 Nhâm Tý (01-5-1972), Đức Đông Phƣơng Lão Tổ dạy:

Thử hỏi Cao Đài ở chốn nao?

Ngƣời tu trở lại, trở về đâu?

Phải chăng tìm đến Cao Đài thƣợng,

Đài thƣợng vô vi tại đỉnh đầu.

Tóm lại, lá bùa sáu chữ Úm Ma Ni Bát Mê Hồng dán trên đỉnh núi Ngũ

Hành là ẩn dụ của các hành giả tham thiền, ám chỉ rằng trong đầu não con ngƣời có tiềm tàng một huyền năng linh diệu, nhờ đó mà con ngƣời có thể tiến hóa lên làm Phật làm Trời.

Ăn sắt uống đồng

Trở lại với chuyện nhốt Tề Thiên dƣới núi Ngũ Hành. Tây Du chép một đoạn rất oái oăm và cắc cớ. Truyện kể rằng trƣớc khi Nhƣ Lai trở về chùa Lôi Âm, thì... “Lúc ấy, Ngài lại phát tâm từ bi, niệm thần chú, gọi cả Thổ Địa, Thần Kỳ, cùng Ngũ Phƣơng Yết Đế dặn canh giữ núi Ngũ Hành, thấy khi nào Đại Thánh đói thì cho ăn viên sắt, khát thì cho uống nƣớc rỉ đồng... ” 74

Sắt hòn và nƣớc rỉ đồng thì ăn làm sao uống làm sao cho nổi! Nuôi khỉ mà tại sao không dặn đem trái cây? Tại sao Nhƣ Lai chỉ định một thực đơn loại đặc sản quái lạ nhƣ thế?! Đã vậy, lúc mở đầu chuyện ăn sắt uống đồng này, thì truyện chép rõ ràng rằng Nhƣ Lai nói nhƣ vậy, và do “Ngài phát tâm từ bi” . Từ

bi thấy mà ớn!

Nhƣ Lai là chân lý. Cái gì do Nhƣ Lai nói ra đều đồng nghĩa với chân lý.

Vậy, dặn cho ăn viên sắt uống nƣớc rỉ đồng nhất định phải là lời thật, lẽ thật, việc thật, và đúng là phát sinh do lòng từ bi thật sự.

Đạo Lão có thuật luyện đan, để trƣờng sinh bất tử, tức là bỏ xác phàm làm Tiên. Câu chuyện ăn sắt uống đồng hóa ra chỉ là một ẩn dụ, nhằm nói xa nói gần đến việc tu luyện mà thôi. Phật từ bi muốn cứu ngƣời sống, nên dặn dò phải biết tham thiền luyện đạo (Cao Đài gọi là công phu).

https://thuviensach.vn

Qua Tây Du, Phật và Lão đều rất đề huề. Ngô Thừa Ân khéo léo vận dụng cả hai nguồn giáo lý ấy để nói về con đƣờng gian khổ mà hành giả bắt buộc phải vƣợt qua để tìm thấy Ngƣời Yêu lý tƣởng của mình, là Chúa, là Phật, là Thƣợng Đế. Muốn nhìn đƣợc chân dung Ngƣời Yêu, đành phải vƣợt núi.

Yêu nhau mấy núi cũng trèo,

Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua.

Có điều, trong cõi ngƣời ta,

Con đƣờng leo núi vẫn là gai chông.

Cho nên lắm khách anh hùng,

Ngậm ngùi ngó núi chạnh lòng thở than.

Than rằng:

Núi cao chi mấy núi ơi,

Che khuất mặt trời, chẳng thấy Ngƣời Yêu!

14-10-1991

Bổ túc 26-5-2010

---o0o---

5. Vạn Năm Chờ Quả Chín

Trên con đƣờng sang phƣơng Tây thỉnh kinh, năm thầy trò Đƣờng Tăng không thiếu những cơ hội tiếp xúc với các đạo sĩ Lão Giáo, và chuyện họ đến núi Vạn Thọ, ghé vào tá túc ở quán Ngũ Trang là một trƣờng hợp.75

Chùa (hay tự) là nơi nƣơng thân của tăng ni. Quán (hay đạo quán) là chỗ

náu mình của đạo sĩ. Quán Ngũ Trang do quyền cai quản của Trấn Nguyên Đại Tiên. Ông chủ này còn có tên là Dữ Thế Đồng Quân.

Một hôm trƣớc mặt học trò, Trấn Nguyên Đại Tiên dặn dò: “Sắp tới, có một cố nhân của ta đi qua đây, hai con phải tiếp đón nồng hậu, mang hai quả

nhân sâm ra mời ngài xơi, để tỏ chút tình cố cựu. (...) Năm trăm năm trƣớc, ta với ngài ấy có quen biết nhau (...). Ngài đã từng tự tay mời trà ta, kính trọng ta.

Từ đấy ta coi nhƣ bạn cũ. ”76

https://thuviensach.vn

Khi mƣợn miệng Đại Tiên nhìn nhận Đƣờng Tăng là “cố nhân” , là “bạn cũ” , Ngô Thừa Ân đã tế nhị bày tỏ quan điểm Tiên Phật đề huề, Thích Lão không hai.

Thầy trò Đƣờng Tăng đến núi Vạn Thọ và tạm trú trong quán Ngũ Trang nhằm lúc Trấn Nguyên Đại Tiên đi vắng, vì phải dự buổi thuyết pháp quan trọng do Nguyên Thủy Thiên Tôn triệu tập. Hai đồ đệ Thanh Phong, Minh Nguyệt ở

nhà vâng lời dặn dò của sƣ phụ, đón tiếp Đƣờng Tăng chu đáo. Đƣờng Tăng đƣợc mời thƣởng thức hai trái nhân sâm, trông hao hao dạng ngƣời.

Vốn tu hành, trƣờng trai giới sát (ăn chay trƣờng, không giết hại sinh mạng), nhìn thấy hai trái sâm, Đƣờng Tăng hoảng vía, cho nên “run rẩy sợ hãi, lùi xa ba thƣớc, nói: Lạ quá! Lạ quá! Năm nay đƣợc mùa, mà sao nơi đây thất bát đến nỗi phải ăn cả thịt ngƣời? Đứa trẻ này chƣa đầy ba ngày mà mang cho tôi giải khát ƣ?” 77

Nài ép cách mấy, giải thích cách chi cũng không mời đƣợc Đƣờng Tăng, hai đệ tử của Trấn Nguyên Đại Tiên về phòng riêng bèn bảo nhau thay mặt Đƣờng Tăng chia đôi mỗi ngƣời một quả xơi tất.

Rủi ro, Bát Giới đang ở khít vách nghe lóm chuyện hai tiểu đồng bàn bạc, biết đƣợc đấy là của quý có một không hai, lập tức xúi Tề Thiên lén ăn trộm nhân sâm chia nhau ăn cho biết mùi mẽ. Đến khi việc ăn trộm đổ bể, Tề Thiên giận, phá nát cây nhân sâm, đánh cho bật gốc chết khô. Sau phải cầu viện Quan Âm tới cứu cho cây nhân sâm sống lại.

Chuyện dẫn từ Hồi thứ Hai Mƣơi Bốn, sang cuối Hồi thứ Hai Mƣơi Sáu mới dứt. Coi nhƣ trọn đủ ba hồi. Dài dòng và vô lý đến khó hiểu! Vô lý, vì lẽ

trên đời làm gì có cây nhân sâm nào to nhƣ thế, linh diệu đến thế!

Những điều vô lý khi tả cây nhân sâm

Thừa Ân miêu tả hình dáng cây nhân sâm ở quán Ngũ Trang nhƣ sau: “Một thân cây cổ thụ cực to, cành xanh thơm ngát, lá biếc um tùm, lá trông từa tựa lá chuối, dựng đứng cao hơn nghìn thƣớc, gốc to đến bảy tám ôm. Hành Giả tựa vào gốc cây nhìn lên, thấy cành phía nam lấp ló một quả sâm rất giống đứa trẻ, cuống quả dính vào ngọn cây, chân tay đung đƣa, đầu mặt gật gù, gió thổi qua kẽ lá nhƣ tiếng trẻ kêu. ” 78

Trái nhân sâm đặc sản của quán Ngũ Trang còn có tên là nhân sâm quả hay thảo hoàn đơn. Theo Ngô Thừa Ân thì: “Giống cây này ba nghìn năm mới nở

hoa, ba nghìn năm mới kết quả, lại ba nghìn năm nữa mới chín. Tính ra phải một vạn năm mới đƣợc ăn. Và trong một vạn năm ấy chỉ kết đƣợc ba mƣơi quả.

https://thuviensach.vn

Hình dáng quả này tựa nhƣ trẻ mới sinh chƣa đầy ba ngày, tứ chi hoàn toàn, ngũ quan đủ cả. ” 79

Ngƣời học thuốc, nghiên cứu nhân sâm đều biết rằng không có cây nhân sâm nào to nhƣ đại thụ, không có lá nhân sâm nào giống nhƣ lá chuối, và rõ nhất là không có trái nhân sâm nào mọc đong đƣa trên cành chờ hái, mà chỉ có củ

(hay rễ) nhân sâm nằm dƣới đất phải đào lên mới lấy đƣợc.

Lẽ thƣờng lá nhân sâm mọc vòng, cuống dài, lá kép gồm nhiều lá chét mọc thành hình chân vịt; củ hay rễ nhân sâm không hề giống nhƣ truyện Tây Du miêu tả. Cây nhân sâm từ năm thứ ba trở đi là đã đơm hoa kết trái đƣợc rồi. Quả

mọng và dẹt, to bằng hạt đậu xanh, khi chín thì đỏ... Còn củ hay rễ nhân sâm thì sau sáu năm trồng cây là đã có thể đào lên dùng.

Ngƣời Việt Nam gọi nhân sâm là củ sâm vì chính là rễ sâm ( radix ginseng) mới có dạng hao hao nhƣ hình ngƣời. Thực ra, khi mới đào lên thì củ sâm nhìn chƣa giống dạng ngƣời cho lắm, phải qua một quá trình chế biến rất công phu nhƣ sau:

Nhân sâm: hoa, lá, củ [Đỗ Tất Lợi 1981: 800]

Lấy củ: Cây sâm tối thiểu đã trồng đƣợc sáu năm thì có thể đào lấy củ. Đào củ khoảng cuối mùa thu (trung tuần tháng Chín) hay đầu mùa đông (thƣợng tuần tháng Mƣời). Lúc đào củ phải ráng giữ để khỏi làm đứt các rễ lớn, nhỏ. Còn phải giữ nguyên độ ẩm của củ, do đó không đƣợc hong gió hay phơi nắng.

Rửa củ: Dùng bàn chải nhỏ cọ rửa từng củ cho sạch đất. Lúc rửa phải ngâm củ trong nƣớc.

Hấp và sấy củ: Củ rửa sạch cho vào nồi hấp chừng một tiếng rƣỡi, ở nhiệt độ 80o-90o. Sau đó sấy khô khoảng sáu, bảy giờ (nếu nhiệt độ 50o-60o).

https://thuviensach.vn

Sửa và phơi củ: Củ đã sấy khô rồi, dùng tay bứt các rễ nhỏ để dùng vào việc khác. Rễ này gọi là tu sâm (tức sâm râu hay râu sâm). Dùng tay sửa nắn lại vị trí các rễ lớn, tạo dáng dấp nhƣ một ngƣời có đủ hai tay hai chân (nên gọi là nhân sâm). Tùy theo củ sâm nhỏ lớn mà đem phơi cho khô để bảo quản đƣợc lâu. Thời gian phơi từ một tuần đến nửa tháng là xong quy trình chế biến.80

Trong quá trình thực hiện sáu công đoạn (đào, rửa, hấp, sấy, sửa, phơi), củ

sâm đã phải tiếp xúc đầy đủ với cả ngũ hành: củ nằm trong đất ( Thổ), rửa và ngâm trong nƣớc ( Thủy), hấp trong nồi kim loại ( Kim), sấy bằng lửa ( Hỏa), phơi nắng thì bày trong nia, hay mẹt ( Mộc). Nhƣ vậy, nhờ có đủ cả ngũ hành mà nhân sâm mới trở thành một thứ củ quý trần gian.

Ngƣợc lại, “quả” nhân sâm mọc từ cây báu ở núi Vạn Thọ, vốn đã có “từ

khi còn hỗn độn mới chia, trời đất còn mờ mịt chƣa phân,”81 và lạ thay, thứ quả

sâm này lại rất kỵ ngũ hành, nghĩa là phải chịu cảnh ngũ hành tƣơng khắc.

Truyện Tây Du nói rõ chỗ ngũ hành tƣơng khắc nhƣ sau: “Quả này gặp Kim thì rụng, gặp Mộc thì khô, gặp Thủy thì hóa, gặp Hỏa thì héo, gặp Thổ thì nhập.

Hái quả phải dùng đồ kim khí mới rụng đƣợc, rụng rồi phải đựng trong một cái khay lót vải, nếu không chạm vào đồ gỗ là khô ngay, ăn vào cũng vô ích không thể kéo dài tuổi thọ đƣợc. Muốn ăn phải đựng vào đồ gốm, chiêu với nƣớc trong. Quả này gặp Hỏa là héo, vô dụng, gặp Thổ là chui vào đất. ”82

Óc tƣởng tƣợng của ngƣời thuật chuyện Tây Du nhƣ vậy là vô địch! Mà nào đã hết! Trƣớc khi xem lại sự huyền diệu của quả sâm ở quán Ngũ Trang cũng nên biết qua về dƣợc tính của nhân sâm, để hiểu phần nào vì sao tác giả

Tây Du lại mƣợn củ sâm mà bịa ra chuyện quả sâm.

Đông y coi có bốn thứ thuốc đại bổ, theo thứ tự từ hạng nhất tới hạng tƣ là sâm, nhung, quế, phụ.

Phụ tức là phụ tử (tên khoa học: aconitum napellus).

Quế ( cinnamomum, tiếng Anh là cinnamon).

Nhung tức là lộc nhung hay mê nhung, là sừng của con hƣơu (con lộc).

Sâm (tên khoa học là panax gingeng).

Ginseng là tên phiên âm hai chữ nhân ( gin) sâm ( seng). Còn panax xuất phát từ gốc tiếng Hy Lạp là panakes, tƣơng đƣơng với chữ panacea trong tiếng Anh, ý nghĩa của nó là trị đủ bệnh, trị bá chứng ( all-healing, cure-all).

Xét về từ nguyên cũng đủ rõ giới thầy thuốc đã coi nhân sâm là linh dƣợc thần diệu cho con ngƣời. Sách thuốc cổ từng cho rằng nhân sâm bổ ngũ tạng https://thuviensach.vn

(tim, gan, bao tử, phổi, thận), giúp nhẹ mình, tăng tuổi thọ, trị bệnh đƣờng ruột.

Theo Đỗ Tất Lợi, các cuộc thí nghiệm ở Nga, Nhật, Trung Quốc vào giữa thế kỷ

Hai Mƣơi cũng cho thấy nhân sâm làm giảm mệt mỏi, hƣng phấn, tăng hô hấp, tăng sức đề kháng của cơ thể, giảm lƣợng đƣờng trong cơ thể, và tăng cƣờng khả năng tình dục!

Tuy nhiên, cho dù nhân sâm thực sự có là panax đến đâu thì cũng chƣa ai dám bạo miệng nhƣ Ngô Thừa Ân khi miêu tả dƣợc tính của quả nhân sâm núi Vạn Thọ, quán Ngũ Trang, quả quyết rằng: “Ai có duyên đƣợc ngửi quả này một lần, thì sống lâu ba trăm sáu mƣơi (360) tuổi; ăn một quả, sống mãi bốn vạn bảy nghìn (47.000) năm.” 83

Vốn dĩ nhân sâm trong dân gian đã là huyền thoại cho nên Ngô Thừa Ân đã thừa gió bẻ sâm, bằng cách khuếch đại nên câu chuyện hoang đƣờng, biến củ

thành trái, biến rễ thành quả, tức là đem cái dƣới đất mà đặt lên ngọn cây. Nói cách khác, đây là nghịch chuyển, nghịch hành. Hiểu nhƣ vậy, là bắt đầu nắm đƣợc chiếc chìa khóa để giải mã câu chuyện hƣ cấu này.

Những sợi chỉ mỏng manh

Họ Ngô đã tạo nên những tình tiết nho nhỏ hỗ trợ cho chủ đề chính của câu chuyện. Đó là những sợi chỉ mỏng manh nhƣng sẽ giúp ngƣời đọc Tây Du lần phăng ra manh mối của trái nhân sâm.

Thoạt đầu, mới vào chuyện liền giới thiệu tên núi là Vạn Thọ. Mà vạn thọ

đồng nghĩa với truờng sinh bất tử.

Lại nói quả nhân sâm còn có tên là thảo hoàn đơn.84 Đơn (đan) gợi nhớ

đến nghĩa luyện đơn, nấu thuốc (thiền) của đạo Lão. Đã vậy, muốn ngầm mách nhỏ ngƣời đọc Tây Du hãy hiểu câu chuyện này qua lăng kính đạo Lão cho nên vừa vào chuyện là đã nhắc ngay đến Đại Tiên, đạo quán.

Nói rằng quả nhân sâm ba nghìn năm mới nở hoa, ba nghìn năm mới kết quả, ba nghìn năm mới chín, tức là nói đến chín nghìn năm. Số chín ám chỉ cửu chuyển công thành hay cửu chuyển đơn thành trong phƣơng pháp tu luyện của đạo Lão.85

Nói rằng nhân sâm có hình đứa trẻ mới sinh chƣa đầy ba ngày 86 là ngụ ý nhắc đến anh nhi, xích tử ( new-born child).

Anh nhi cũng là thánh thai ( holy embryo). Nhân sâm trong câu chuyện này tƣợng trƣng cho tinh trùng của ngƣời. Sống theo nếp đời trần tục, nam nữ phối hợp thì tinh cha huyết mẹ sẽ tạo nên phàm thai ( human embryo), sản sinh con https://thuviensach.vn

nít. Đó là con đƣờng mà tinh đi xuống để nói dõi tông đƣờng, bảo tồn giống nòi.

Đi xuống nhƣ vậy thì cây nhân sâm cho củ dƣới đất.

Ngƣời đạo Cao Đài, nhất là các hành giả Chiếu Minh học Đại Thừa Chơn Giáo đều hiểu rõ lý này. Đức Chí Tôn dạy:

“Trong Tây Du, Tề Thiên hái trái nhơn sâm, không biết cách móc quèo.

Rung rẩy cho trái nhơn sâm ấy rớt xuống đất, chun lọt hết, không còn trái nào, là tại không biết cách hái. Nhơn sâm ấy ăn đặng sống đến mấy ngàn năm, thiệt là đơn dƣợc trƣờng sanh bất tử. Trái nhơn sâm ấy hình thù giống hệt ngƣời ta.

Trái nhơn sâm là chi? Là nguơn tinh của con ngƣời. Biết cách hái nó thì còn, không biết cách hái nó thì mất (để cho tinh tẩu lậu ra ngoài thì trái nhơn sâm chun lọt vậy).” 87

Sống theo đời tu hành thiền định của Lão, Phật và Cao Đài thì khởi đầu phải tập giữ thân thanh tịnh bằng cách trƣờng trai, ăn thuần rau quả (nên quả

nhân sâm có tên thứ hai là thảo hoàn đơn, thảo là cây cỏ); kế đó, tiến lên một nấc cao hơn là tuyệt dục, tránh giao hợp, giữ gìn tinh huyết để có đủ nguyên liệu mà đốt lửa bắc lò bát quái.88 Cũng phải dứt hết những lo nghĩ, những việc làm nào khiến cho hao thần tổn khí.

Theo đạo Lão và Cao Đài, Tinh, Khí, Thần là ba món báu (Tam Bửu) của hành giả tu thiền. Lão Giáo và Cao Đài coi việc giữ gìn Tinh, Khí, Thần là quan trọng nên luôn dạy hành giả phải bảo Tinh, dƣỡng Khí, tồn Thần. Đề cao Tam Bửu hơn nữa thì nói đến Nguyên Tinh, Nguyên Khí, Nguyên Thần. Vậy, đâu phải khơi khơi mà Ngô Thừa Ân bèn đặt tên cho chủ nhân quán Ngũ Trang là Trấn Nguyên Đại Tiên 鎮 元 大 仙. Trấn hiểu là gìn giữ, bảo vệ; còn Nguyên lại gợi nhớ đến Nguyên Tinh, Nguyên Khí, Nguyên Thần.

Tu theo đạo Lão (cũng nhƣ Cao Đài) cần giữ Nguyên Tinh để tham thiền tịnh luyện, tạo thành thánh thai,89 trƣờng sinh bất tử. Đó là đi ngƣợc lại thói tục đời thƣờng, đó là nghịch chuyển công phu, cho nên Tây Du mới bảo cây nhân sâm mọc trái lên ngọn.

https://thuviensach.vn

Anh Nhi Hiện Hình Đồ [Max Kaltenmark 1965:175]

Đạo sĩ tham thiền, đã tạo đƣợc thánh thai ở bụng.

Nói nhân sâm kỵ ngũ hành thì phải hiểu là ngũ hành hậu thiên, ám chỉ thân xác con ngƣời.90 Sự chung đụng xác thịt trong vòng tình dục sẽ chỉ tạo ra phàm thai chứ không biến tinh ra thánh thai. Ngƣợc lại, nhờ tuyệt dục, trƣờng trai mà cơ thể, thân xác đƣợc tinh khiết, thanh tịnh; đó là điều kiện tối yếu để luyện đạo cho thành công. Cho nên Ngô Thừa Ân mới đặt tên quán là Ngũ Trang. Trang là trang nghiêm. Ngũ là số năm, liên quan tới thân ngƣời. Ngũ Trang nghĩa là tất cả

ngũ quan (mắt, tai, mũi, miệng, thân thể), ngũ tạng (tim, gan, tì, phổi, thận) đều trong sạch. Nói theo Phật, ngũ căn (mắt, tai, mũi, lƣỡi, thân, ý), ngũ uẩn (sắc, thọ, tƣởng, hành, thức) đều không còn làm ngƣời tu hành điên đảo nội tâm; ngƣời tu dứt bỏ xong dục vọng, mê luyến, sân giận, v.v... thì khi ấy thân xác ngũ

hành (Phật gọi là ngũ đại) biến đổi nên cõi thanh tịnh, trang nghiêm, là Ngũ

Trang quán. Chỉ với những điều kiện nhƣ vậy mới tác thành nổi quả nhân sâm.

Quả cũng là kết quả.

Con đƣờng tu luyện để đắc đạo đƣơng nhiên rất khó. Vì bắt buộc phải đi ngƣợc dòng thế tục. Cho nên Tây Du bảo rằng đúng mƣời ngàn năm mới đƣợc ăn đƣợc quả nhân sâm.91 Còn khi đã “hái” đƣợc “quả” nhân sâm rồi thì đắc đạo, thành Tiên thành Phật, trƣờng sinh bất tử, không còn phải chịu cảnh luân hồi sinh tử nữa. Thế nên, kết thúc chuyện nhân sâm ở quán Ngũ Trang, núi Vạn Thọ, Ngô Thừa Ân nhắn nhủ rằng:

Có duyên ăn thảo hoàn đơn,

Sống lâu ma quỷ tai ƣơng lo gì.92

https://thuviensach.vn

Ngƣời có đƣợc “nhân sâm”, ấy là ngƣời đắc đạo. Đắc nhƣng mà vẫn không có chỗ đƣợc. Vì có ai cho ai đâu mà nói đƣợc nói đắc! Căn Tiên cốt Phật (chủng tử) vốn đã tự có, tự hữu, hằng hữu ở mỗi con ngƣời, đâu phải từ bên ngoài đem vào trong thân mà có. Vì thế Ngô Thừa Ân mới bảo rằng cây nhân sâm đã hiện hữu từ lúc vũ trụ còn hỗn mang, khi chƣa tạo thiên lập địa,93 tức là tiên thiên.

Theo Phật, ngƣời đắc đạo chƣa vội vào niết bàn mà còn chung sống với phàm phu cõi tục để cứu đời, tùy duyên hóa độ. Phật gọi đó là bồ tát 菩 薩

( bodhisattva). Theo Đạo Đức Kinh, đó là bậc thánh nhân, biết “hòa kỳ quang, đồng kỳ trần” ,94tức là dù đã giác ngộ, nhƣng vẫn đem cái sáng (quang) của mình hòa cùng cái sáng phàm tục của đời, tuy thân thoát ra vòng trần cấu mà vẫn không nỡ riêng mình rời bỏ trần gian. Triết lý sống đạo này cả Phật, Lão và Cao Đài xƣa nay đều cùng chủ xƣớng.

Hiểu Phật và Lão cho đến kẽ tóc chân tơ, cho nên Ngô Thừa Ân mới dám trộn lộn cả chuyện Phật lẫn chuyện Tiên thành một bộ Tây Du. Họ Ngô lại kín đáo nói tới cái chủ trƣơng ngƣời đắc đạo tuy thoát tục mà không lìa tục của Lão, Phật, bằng cách bảo rằng chủ nhân cây nhân sâm ở quán Ngũ Trang nơi núi Vạn Thọ còn có tên là Dữ Thế Đồng Quân 與 世 同 君,95 tạm hiểu là bậc cùng sống chung lẫn lộn với thế nhân cõi tục.

hình tƣợng ngôn ngữ Vạn Thọ, Ngũ Trang, Trấn Nguyên, Dữ Thế Đồng Quân, thảo hoàn đan; bằng tƣợng số chín ngàn năm đơm hoa kết quả và trái chín; bằng biểu tƣợng nhân sâm giống trẻ con mới đẻ, tất cả những điều ấy, qua óc tƣởng tƣợng phong phú, tài nghệ hƣ cấu tuyệt kỹ của Ngô Thừa Ân, tác giả

đem cái chuyện luyện đan nấu thuốc, tham thiền tịnh luyện ẩn náu sau câu chuyện tƣởng chừng chỉ để mà giải trí mua vui. Trong cái giả tƣởng lại hàm tàng cái phi giả tƣởng. Sau lớp hƣ cấu là chân lý giải thoát bằng tu chứng của Phật và Lão. Để đạt đến sự chứng đắc ấy, con đƣờng nhiêu khê chi xiết! Ai đâu dám lấy thời gian mà đặt cuộc cho sự viên thành. Ôi, một vạn năm mới chờ ăn đƣợc quả

chín! Con đƣờng ngƣợc chiều, con đƣờng phản bổn hoàn nguyên, là con đƣờng của Đƣờng Tăng đi về vĩnh cữu thƣờng hằng, mà Ngô Thừa Ân ví von là vin cành hái trái.

06-11-1991

Bổ túc 27-5-2010

---o0o---

6. Bốn Biển Không Yên Cơn Lửa Trẻ

Già đầu mà có khi thua con nít. Trong những cái trớ trêu của Tây Du, vẫn không loại trừ điều ấy. Mào đầu câu chuyện nghịch lý này, Ngô Thừa Ân liền https://thuviensach.vn

dùng ngay hai chữ “trẻ thơ” để nói đến Hồng Hài Nhi.96 Nhƣng đứa trẻ này quả

thật chẳng phải tay vừa, “thằng bé” đã làm Lão Tôn điêu đứng, chẳng thể trị nổi!

Ngọn lửa trớ trêu

Chuyện đánh nhau với Hồng Hài Nhi phải kéo dài từ Hồi thứ Bốn Mƣơi qua đến hai hồi Bốn Mƣơi Mốt và Bốn Mƣơi Hai mới xong. Hồng Hài Nhi quả

rất đáng sợ. Bề ngoài, y đƣợc miêu tả là một đứa trẻ nhỏ, “mình không áo giáp, chỉ mặc độc chiếc quần gấm thêu thắt ngang lƣng, đi chân không” .97

Lai lịch Hồng Hài Nhi kể ra cũng khá rõ ràng. “Nó là con trai Ngƣu Ma Vƣơng. Mụ La Sát Nữ nuôi nấng nó. Nó đã tu ba trăm năm ở Hỏa Diệm Sơn.

(...) Tên lúc bé của nó là Hồng Hài Nhi, hiệu là Thánh Anh Đại Vƣơng.” 98 Y lại còn có quan hệ chú cháu với Tề Thiên vì lẽ xƣa kia cha Hồng Hài Nhi là Ngƣu Ma Vƣơng và năm yêu quái khác có kết nghĩa anh em với Tề Thiên; họ Ngƣu làm anh cả, Tề Thiên đứng hàng thứ bảy, tức là em út.99

Hồng Hài Nhi lại sở trƣờng về chơi lửa; đồ nghề chuyên dùng của đứa nhỏ

này còn có thêm năm chiếc xe nhỏ. Cách y nổi lửa cũng lạ đời. Thoạt tiên y cho bày xe theo phƣơng vị ngũ hành: bên ngoài là bốn chiếc ứng với Kim, Mộc, Thủy, Hỏa; trung ƣơng đặt một xe ứng với Thổ. Thế rồi “yêu tinh đứng trên cỗ

xe nhỏ ở chính giữa, một tay vung cây giáo lửa nhọn, một tay nắm thành nắm đấm, tự đấm hai quả vào mũi mình.” Sau đó y lại “đọc thần chú, phun từ trong miệng ra một vệt lửa: từ hai lỗ mũi, khói đen nồng nặc cũng tuôn ra. Rồi mắt hắn cứ chớp chớp, lửa đỏ lại bùng lên. Lửa cháy ngùn ngụt trùm cả năm chiếc xe nhỏ. ” 100

Lửa của thằng bé cũng khác thiên hạ! Có bài thơ tả lửa ấy nhƣ sau: Ngụt ngụt ngùn ngùn lửa bốc lên,

Bừng bừng cuồn cuộn khắp trăm miền.

(...) Lửa trời lửa đất đều không phải,

Ấy lửa tam muội của ma vƣơng.

Năm cỗ xe kia hợp ngũ hành,

Ngũ hành sinh hóa lửa kia thành.

Can Mộc phát sinh tâm Hỏa vƣợng,

Tâm Hỏa khiến cho tỳ Thổ bình.

https://thuviensach.vn

Tỳ Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy,

Thủy sinh ra Mộc thật tài tình.

Sinh sinh hóa hóa đều do Hỏa,

Cháy khắp không gian vạn vật vinh.101

Chính vì lửa ấy dị thƣờng, nên Tề Thiên dù mời đƣợc bốn anh em Long Vƣơng ở khắp bốn biển đông tây nam bắc đến làm mƣa trợ giúp, cũng chẳng ăn thua gì! Truyện kể: “Mƣa sầm sập trút xuống, nhƣng không dập tắt nổi ngọn lửa của yêu quái. (...) Mà trái lại, khác nào lửa đổ thêm dầu, càng mƣa, lửa càng bốc to.” 102 Cuối cùng chỉ có Quan Âm Bồ Tát mang bình tịnh thủy đến mới trị đƣợc Hồng Hài Nhi, thu phục y làm Thiện Tài Đồng Tử.103

Hồng Hài Nhi [ Ngô Thừa Ân 1988]

Ai ngƣời đốt lửa?

Khi đã thấy ngọn lửa của Hồng Hài Nhi là trớ trêu thì chính những tình tiết đầy trớ trêu ấy lại gợi ra cho ngƣời đọc hằng loạt nhiều câu hỏi liên quan. Thực vậy:

Tại sao tu ba trăm năm nhƣng vẫn là đứa con nít? Tại sao trót làm thân yêu tinh mà còn xƣng “Thánh Anh”? Tại sao yêu ấy tên là Hồng Hài Nhi? Và tại sao yêu tinh lại có quan hệ chú cháu với Tề Thiên?

Lửa của Hồng Hài Nhi là thứ gì mà nƣớc mƣa bốn biển của bốn Long Vƣơng chẳng những không dập tắt lại còn nhƣ lửa đổ thêm dầu, càng mƣa, lửa càng bốc to? Vậy mà, Quan Âm Bồ Tát trị đƣợc. Chỉ với bình tịnh thủy. Tại sao phải nhờ tới Quan Âm?

Tại sao khi đốt lửa phải bày trận ngũ hành, và lửa phát ra từ trung ƣơng?

Tại sao lúc “mồi lửa” thì chẳng dùng bùi nhùi, diêm quẹt mà phải tự đấm hai https://thuviensach.vn

quả vào mũi mình? Tại sao lại có cây giáo lửa nhọn? Tại sao lửa lại phun ra từ

trong miệng, hai lỗ mũi, thậm chí cả từ đôi mắt?

Những câu hỏi liên tiếp ấy chính là chiếc chìa khóa giải mã câu chuyện về

Hồng Hài Nhi.

Câu chuyện đƣợc dẫn dụ rất khéo. Trƣớc hết, nói cha của yêu tinh là Ngƣu Ma Vƣơng, anh kết nghĩa với Tề Thiên, Tề Thiên với yêu tinh có tình chú cháu.

Đặt ra mối quan hệ bà con nhƣ vậy để thấy yêu tinh dữ dằn (cái ác, cái xấu) không ở đâu xa, nó trong chỗ thân thích, gần gũi với mình. Ý này rất quan trọng, vì thông thƣờng không ai dè chừng kẻ dữ lại là ngƣời nhà.

Nói Hồng Hài Nhi là con mụ La Sát Nữ để miêu tả cái độc của yêu tinh.

Theo Phật Giáo, la sát 羅 剎 ( rakchasas) là ác quỷ ăn thịt ngƣời, chúng xuất hiện khắp nơi, cả trên biển lẫn trên đất liền. Giống cái gọi là la sát nữ

( rakchasis).

Phật bảo trên đời có ba thứ độc ( tam độc: tham, sân, si). Món thứ hai, sân độc, hàm nghĩa rằng giận rất độc hại. Giận cũng đi kèm với nóng nảy, nên Phật ví giận nhƣ lửa, gọi là sân hỏa (lửa giận). Lửa của Hồng Hài Nhi, hiểu theo nghĩa hình nhi hạ là lửa giận. Trong lịch sử, điển tích kim cổ đông tây, không thiếu những chuyện chỉ vì nóng giận mà ngƣời giết ngƣời! Vậy, quỷ la sát ăn thịt ngƣời đâu phải hoang đƣờng, và đó chính là lý do Tây Du dựng chuyện con trai quỷ la sát nữ sở trƣờng chơi lửa. Cũng thế, nóng giận tuy không hình không dạng mà giết ngƣời không thua gƣơm giáo, nên vũ khí cầm tay của Hồng Hài Nhi là một ngọn giáo lửa.

Lửa không chỉ là hình ảnh tƣợng trƣng cho nóng giận (sân) mà còn là biểu tƣợng cho tham muốn của con ngƣời. Vì vậy thế gian hay nói tới lửa dục, lửa tình, lửa lòng; và khi nào con ngƣời nguội lạnh, không còn đam mê tình ái thì đời bảo là tắt lửa lòng.

Ngày 28-8 Bính Tý (13-10-1936) Đức Cao Đài Tiên Ông dạy rằng khi con ngƣời nổi lòng tham dục, sân giận thì chẳng khác gì lửa dậy, cháy rần rần: Ngó kia những vật thế gian,

Đều là lửa cháy khô khan tinh thần.

Nhứt là nhơn dục tham sân,

Ái tình cháy dậy rần rần biết bao.104

https://thuviensach.vn

Tục ngữ nói: No mất ngon, giận mất khôn. Hết khôn thì dẫu già đầu vẫn cứ

nói năng, cƣ xử giống y đứa trẻ nhỏ dại không hiểu biết, thiếu suy xét. Vì lẽ đó Ngô Thừa Ân mới dựng chuyện thủ phạm đốt lửa là một đứa con nít. Khi nào bừng bừng lửa giận, ngƣời ta vùng vằng quăng ném, cung tay đá chân, hình ảnh đó ở Hồng Hài Nhi tƣợng trƣng bằng cái kiểu tự đấm hai đấm vào mũi mình!

Chƣa hết, khi nóng giận quá mức, không kềm chế nổi, ngƣời ta mắt lộ ánh hung quang, hơi thở cũng hổn hển gấp gáp, và miệng thì buông ra những lời nặng nề, đau đớn, tổn thƣơng kẻ khác. Do đó Tây Du kể rằng lửa của yêu tinh bốc ra ở cả

mắt, mũi, và miệng!

khi nổi lửa Hồng Hài Nhi phải bày trận ngũ hành. Lão Giáo coi ngũ hành là những yếu tố tạo nên con ngƣời.

Nho Giáo (sách Lễ Ký, thiên Lễ Vận) cũng bảo con ngƣời là kết tụ tinh hoa của ngũ hành.105 Tƣơng tự, Phật Giáo coi con ngƣời là thân tứ đại (đất, nƣớc, gió, lửa). Tứ đại hiệp với hƣ không ( akâsa) thành ra ngũ đại. Bằng hình tƣợng trận lửa ngũ hành, kẻ đốt lửa thì đứng ở trung ƣơng, Tây Du ngụ ý rằng sân hỏa phá hoại công đức ngƣời tu hành khởi lên từ chính bên trong nội tâm mỗi ngƣời mà ra, nó chẳng đâu xa lạ, thế nên kẻ đánh yêu và yêu tinh mới có dây mơ rễ má bà con thân thích với nhau, kêu nhau là chú cháu!

Lửa gặp nƣớc thì tắt. Nhƣng bốn Long Vƣơng đem nƣớc bốn biển vẫn không dập tắt đƣợc lửa Hồng Hài Nhi nhằm ngụ ý rằng lửa sân giận khó dẹp.

Khi đã bốc hỏa, nổi giận đùng đùng rồi, khó ai có thể tự chủ kềm chế đƣợc cơn giận. Chỉ có Quan Âm mới trị xong bởi vì sở trƣờng bửu bối của Quan Âm là tịnh thủy (nƣớc thanh tịnh). Vậy, chỉ có lòng thanh tịnh mới chế ngự lửa giận mà thôi.

Ngoài ra, còn thêm hai nguyên cớ nữa:

(1) Hồng Hài Nhi là con của La Sát Nữ, vậy yêu này chánh hiệu là tiểu la sát, la sát con. Kinh Pháp Hoa ( Diệu Pháp Liên Hoa), phẩm Phổ Môn, dạy rằng khi gặp loài la sát bức hại hãy niệm danh Quan Âm sẽ đƣợc giải cứu.106

(2) Lửa của Hồng Hài Nhi là lửa giận (sân hỏa). Cũng kinh Pháp Hoa, phẩm Phổ Môn, dạy rằng muốn trừ tam độc (tham, sân, si) phải cầu đến oai lực Quan Âm.

Nhƣ thế, khi đƣa hình tƣợng Quan Âm vào truyện, Ngô Thừa Ân cũng đã thể hiện trung thực truyền thống kinh điển nhà Phật.

https://thuviensach.vn

Quan Âm tịnh thủy [Giới Tử Viên 1966]

Bản tƣớng Hồng Hài Nhi

Về mặt hình nhi thƣợng, đạo Lão, đạo Phật, và Cao Đài dụng công phu hàm dƣỡng giống nhau. Phật gọi thiền thì Lão và Cao Đài kêu tịnh (hay công phu). Thiền và tịnh xƣa nay đều rất kiêng sợ lửa giận. Nhƣng cũng đồng thời là lửa, biết khéo dùng thì nấu cơm đặng. Không biết dùng thì cháy nhà!

Cũng thế, nếu hành giả biết luyện rèn để chuyển hóa lửa giận khí huyết trở

thành lửa tam muội nấu “kim đơn” giống nhƣ Thái Thƣợng Lão Quân dùng lửa văn lửa vũ đốt lò bát quái luyện thuốc,107 thì con ngƣời sẽ đắc đạo. Theo Lão Giáo, khi ấy con ngƣời tạo đƣợc thánh thai, là anh nhi, là xích tử. Đó là lý do yêu tinh không mang họ Ngƣu của bố đẻ, mà vợ chồng Ngƣu Ma Vƣơng và La Sát Nữ lại nấu chè đặt tên con trai là Hồng Hài Nhi 紅 孩 兒. Hồng là đỏ; Hài Nhi là trẻ còn bú, còn hôi sữa. Vậy Hồng Hài Nhi đích thị là con nít còn đỏ hỏn ( xích tử), mình trần trụi, chân không dép giày, còn chiếc quần gấm thêu thắt ngang lƣng có khác gì tấm tả quấn sơ cho trẻ mới đẻ. Cho nên tuy cốt tử yêu tinh, thuộc dòng dõi la sát hung ác, nhƣng vẫn cứ đàng hoàng tự xƣng là “Thánh Anh” 聖 嬰 (trẻ thánh), và tu đã ba trăm năm mà vẫn cứ mang hình hài trẻ nít.

Từ bỏ lối văn nghiêm trang nghi thức của kinh điển Phật, Lão mà dùng phƣơng pháp ẩn dụ để kể chuyện đánh nhau, đấu phép, bắt yêu, trừ quái... Ngô Thừa Ân quả là một đại gia bất hủ trong làng ngụ ngôn. Thấu đáo đƣợc từng ẩn ngữ tinh tế của Ngô mới thực sự hiểu vì sao Tây Du Ký là một tuyệt phẩm vƣợt không gian và phi thời gian.

https://thuviensach.vn

Tháng 8-1991

Bổ túc 28-5-2010

---o0o---

7. Sáu Bảy Mƣời Ba

Trên con đƣờng sang phƣơng Tây thỉnh kinh, thầy trò Đƣờng Tăng không chỉ đụng độ yêu tinh ma quái mà còn có khi chạm trán cùng giặc cỏ cƣớp đƣờng. Mào đầu Hồi thứ Mƣời Bốn, Tây Du viết: Hán văn:

猿 心 歸 正

六 賊 無 踪

Phiên âm:

Viên tâm quy chính

Lục tặc vô tung.

Nghĩa là:

Lòng vƣợn theo đƣờng chính,

Sáu giặc mất tăm hơi.108

Qua đến Hồi thứ Bảy Mƣơi Hai, lại dẫn chuyện rằng: Bàn Ty động thất tinh mê bổn,

Trạc Cấu tuyền Bát Giới vong hình.

盤 絲 洞 七 精 迷 本,

濯 垢 泉 八 戒 忘 形.

Nghĩa là:

Động Bàn Ty bảy tinh mê gốc,

Suối Trạc Cấu Bát Giới quên hình.109

https://thuviensach.vn

Hai hồi ấy nhắc đến lục tặc và thất tinh. Lục tặc là sáu tên cƣớp. Thất tinh là bảy đứa yêu tinh. Sáu bảy mƣời ba. Tuy rằng chuyện trƣớc cách chuyện sau đến những năm mƣơi tám hồi dài, nhƣng trƣớc với sau vẫn chỉ là một chuyện.

Ngô Thừa Ân muốn nói tới thập tam ma (mƣời ba con ma), tức là bè lũ sáu giặc cƣớp bảy yêu tinh cùng cấu kết với nhau để phá hoại tấm lòng thanh tịnh của con ngƣời, làm con ngƣời mê mờ đi vào đƣờng quấy, xa lìa chơn lý, xa chánh đạo.

Sáu tên cƣớp

Tây Du kể rằng sau khi nghỉ đêm tại nhà một cụ già họ Trần, Đƣờng Tăng và Tề Thiên lên đƣờng đi thỉnh kinh. “Thầy trò đi đƣợc lúc lâu, bỗng ven đƣờng nghe soạt một tiếng, thấy sáu ngƣời xông ra, đứa nào cũng giáo dài, kiếm ngắn, dao sắc, cung cứng, quát vang...” 110

Tề Thiên hỏi lai lịch, bọn cƣớp tự giới thiệu: “Nhà ngƣơi không biết, bọn ta nói cho mà nghe: Chúng ta, một ngƣời gọi là mắt thấy mừng, một ngƣời gọi là tai nghe giận, một ngƣời gọi là mũi ngửi thích, một ngƣời gọi là lƣỡi nếm nghĩ, một ngƣời gọi là ý thấy muốn, một ngƣời gọi là thân vốn lo.” 111

Biết chúng là ăn cƣớp, Tề Thiên đòi chia của, thế thì: “Sáu tên cƣớp nghe nói, thằng mừng thì mừng, thằng giận thì giận, thằng thích thì thích, thằng nghĩ

thì nghĩ, thằng muốn thì muốn, thằng lo thì lo, cả lũ xông lên hò hét loạn xị...”

112

Nhƣ vậy sơ yếu lý lịch của lũ cƣớp đƣờng trắng trợn này đã rõ. Chúng vốn là sáu căn ( lục căn) của mỗi ngƣời, gồm: mắt, tai, mũi, lƣỡi, thân, ý ( nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý).

Bản lý lịch trích ngang của chúng còn cho thấy tuy năng khiếu sở trƣờng hay tay nghề chuyên môn của từng tên rất khác nhau, nhƣng đều giống nhau ở

một căn bản chung: đối cảnh sinh lòng.

Sáu căn hàng ngày hàng giờ tiếp cận với ngoại cảnh thì sinh lòng biến đổi theo cảnh. Biến theo cảnh hoài thì tâm điên đảo, giống nhƣ nƣớc trong bị vẩn bụi dơ bẩn.

Có sáu thứ bụi trần ( lục trần) từ bên ngoài đột nhập vào tâm con ngƣời ( lục ngoại nhập) thông qua lục căn, và tƣơng ứng với lục căn là: sắc, thinh, hƣơng, vị, xúc, pháp.

Nhãn - Sắc: Mắt thấy màu sắc, hình dạng vừa lòng thì tham, trái ý thì chê.

Mắt gặp sắc tƣớng sinh ra kiến (thấy).

https://thuviensach.vn

Nhĩ - Thinh: Tai nghe âm thanh ngọt ngào thì chê, âm thanh chói tai thì ghét. Tai gặp âm thanh sinh ra văn (nghe).

Tỷ - Hƣơng: Mũi ngửi mùi thơm tho thì thích thú, hít phải hơi hôi hám thì chẳng ƣa. Mũi gặp hƣơng sinh ra khứu (ngửi).

Thiệt - Vị: Lƣỡi nếm vị ngon béo thì khoái, nhấp phải đắng cay thì ớn. Lƣỡi gặp vị sinh ra vị (nếm).

Thân - Xúc: Thân xác thịt da cọ xát với da thịt hay lụa là êm ái thì mê, chạm phải sần sùi nhám nhúa thì chán. Thân xác do chung đụng mà sinh ra giác (cảm giác).

Ý - Pháp: Ý gặp tƣ tƣởng (pháp) thì sinh ra phân biệt, chê khen, ƣa ghét, tính toán... Ý gặp pháp sinh ra tri (hiểu biết).

Giải thích căn do, duyên cớ của lục tặc, Đức Cao Đài Tiên Ông dạy rằng:

“... hễ có lục dục thì có lục trần, mà có lục trần thì mới sanh lục tặc.” 113

Theo Phật, lục căn gặp lục trần sinh ra lục thức, làm cho tâm con ngƣời đối đãi thị phi theo kiểu nhị nguyên (tƣơng đối). Muốn đạt đạo, tức là thủ đắc đƣợc chân lý nhất nguyên (tuyệt đối), thì phải biết đối trị với lục dục là sáu điều ham muốn của con ngƣời mà lục thức đã gieo rắc lên mảnh tâm điền của mỗi ngƣời.

Thiền Phật, Lão và Cao Đài quan niệm sở dĩ sáu tên ăn cƣớp xông vô nhà đƣợc là vì nhà vắng chủ. Hành giả biết làm chủ bản tâm, củng cố địa vị chủ nhà (chủ nhân ông) thì làm sao có nạn lục trần đột nhập để sinh ra lục tặc. Chính vì thế, khi giáp mặt lũ cƣớp, lập tức Tôn Hành Giả khẳng định liền vai trò chủ

nhân ông của mình: “Ồ, các ngƣơi là sáu thằng giặc cỏ, không nhận ra ngƣời xuất gia này là chủ của các ngƣơi sao mà lại dám chận đƣờng?” 114

Nhƣ đã nói, con ngƣời là một hình ảnh hai cuộc đời.115 Không chế ngự

đặng thì lục căn sinh lục dục, lục tặc. Chế ngự đặng thì lục tặc trở nên lục thông là sáu món thần thông. Đức Cao Đài dạy: “Vả lại lục dục là sáu con quỷ, tức là sáu đứa du côn, nhƣng nếu biết cách thâu phục chúng nó đặng thì sáu con quỷ

ấy trở nên lục thông là đắc đạo. ” 116

Diễn tả sự đối trị của hành giả trƣớc lục tặc, Ngô Thừa Ân mƣợn tay Tề

Thiên tiêu diệt trọn lũ cƣớp sáu tên: “Sáu tên cƣớp bỏ chạy tán loạn. Hành Giả

nhanh nhẹn đuổi theo tóm gọn, đập chết hết.” Sau đó Tề Thiên báo cáo cùng Đƣờng Tăng: “Xin mời sƣ phụ lên đƣờng, lũ cƣớp đã bị lão Tôn giết hết rồi. ”

117 Ở đây họ Ngô hàm ý: muốn lên đƣờng tìm chơn lý tuyệt đối (thỉnh kinh) thì trƣớc hết phải đại hùng đại lực, nhất tâm diệt xong lục dục. Do đó, sự truy quét của Tề Thiên là dứt khoát, quyết liệt, không khoan nhƣợng.

https://thuviensach.vn

Tuy nhiên con ngƣời vốn dễ dàng có khuynh hƣớng thỏa hiệp với cái xấu của bản thân. Lý trí thì bảo phải quyết liệt: “Hành Giả nói: Thƣa sƣ phụ, mình không đánh chết họ, họ cũng đánh chết mình.” Nhƣng tình cảm và bản năng yếu đuối lại không nỡ dứt bỏ những ràng buộc của đam mê ham muốn, sở dục tƣ

riêng, cho nên: “Tam Tạng nói (...) bọn chúng tuy là giặc cƣớp chặn đƣờng (...) chỉ đuổi chúng đi là xong, việc gì phải giết?” 118

Sự tranh cãi giữa hai thầy trò đã phản ánh hiện thực cuộc đời: có rất nhiều anh Tam Tạng đi thỉnh kinh, nhƣng chỉ rất ít chàng tới đƣợc chùa Lôi Âm gặp Phật. Nguyên do thành công hay thất bại là chỗ dám giết hay buông tha. Vì sự

ngậm ngùi thiên cổ đó mà khi đƣợc hỏi rằng ngƣời tu hành chân chính nên hiếu sinh hay hiếu sát, một thiền sƣ đã trả lời rất nghiêm túc: Hiếu sát! Phải hiểu là sát lục tặc để cho lòng trống tâm không, cảnh thế sự đời thôi chẳng còn vƣớng víu buộc ràng.

Cũng vậy, khi tổ sƣ Vƣơng Trùng Dƣơng dạy đạo cho vợ chồng Mã Ngọc (Mã Đơn Dƣơng) và Tôn Uyên Trinh (Tôn Bất Nhị), đã khuyên hai ông bà: “Sát sanh thăng thiên đƣờng, phóng sanh sa địa ngục.” 119 Nghĩa là muốn giải thoát thì phải giết chết phàm tâm; còn thả lỏng phàm tâm thì phải chịu luân hồi.

Bảy con yêu tinh

Bảy con yêu nữ nõn nà xuất hiện ở Hồi thứ Bảy Mƣơi Hai không giống nhƣ các giặc cái khác ở truyện Tây Du: chúng không hề đòi hỏi Tam Tạng cung ứng cho chúng cái khoản dịch vụ tình yêu. Trƣớc sau chúng chỉ muốn “hầm lão hòa thƣợng béo ấy lên ăn... ” 120

Cách xử trí của Tề Thiên với bảy con yêu nữ lần này cũng khác. Thông thƣờng hễ gặp yêu tinh quỷ quái là Tề Thiên lập tức vung thiết bảng chực giết chết ngay tức khắc. Với xê ri bảy ả, Tề Thiên lại tỏ thái độ hoàn toàn thay đổi:

“Hành Giả nghĩ: Ta mà đánh chúng (...) cả lũ toi mạng hết, nhƣ thế đáng thƣơng lắm! (...) không nên đánh chúng, chỉ cần dụng một kế tuyệt hậu, bắt chúng không dám rời đi đâu còn hay hơn nhiều 121

https://thuviensach.vn

Bầy yêu nhữ động Bàn Ty[Ngô Thừa Ân 1988]

Tƣởng sao, kế tuyệt hậu của Tề Thiên hóa ra là dở. Tề Thiên lý luận với Bát Giới: “Bọn chúng định tắm xong sẽ quay về hầm sƣ phụ ăn thịt. Tôi theo bọn chúng tới đó thấy chúng cởi quần áo xuống tắm, định đánh chết chúng, nhƣng sợ bẩn cây gậy và mất danh dự, bèn chẳng hề dùng tới gậy, biến thành một con chim ƣng đói, quắp quần áo chúng mang đi. Bọn chúng chắc phải chịu thẹn thùng xấu hổ, dìm ngƣời trong nƣớc, không dám lên đâu. Chúng ta mau đi cứu sƣ phụ để lên đƣờng. ”122

Không giết, chỉ cắp quần áo mặc ngoài. Ẩn ý ở đây là hời hợt, bì phu. Cách xử lý nhƣ vậy không rốt ráo, chẳng dứt khoát. Tề Thiên nói “Tôi thì chẳng đánh. ” (tr.45) bởi vì Tề Thiên nghĩ rằng “cả lũ toi mạng hết, nhƣ thế đáng thƣơng lắm!” (tr. 43)

Trái lại, Bát Giới tỏ ra rất vững vàng quan điểm, lập trƣờng: “Bát Giới cƣời nói: Sƣ huynh làm việc gì cũng không đến cùng. Đã thấy yêu tinh sao không giết chết chúng để còn đi cứu sƣ phụ (tr. 43). Theo em, trƣớc hết đánh chết yêu quái, sau giải cứu sƣ phụ. Đó là kế nhổ cỏ nhổ cả rễ (tr. 45). ”

Chính vì ngay từ đầu Tề Thiên đã có ý nƣơng tay cho nên không diệt đƣợc bảy nữ yêu, tuy tạm cứu đƣợc Tam Tạng (Hồi thứ Bảy Mƣơi Hai), nhƣng rồi về

sau lại bị chính lũ yêu đó hãm hại cả mấy thấy trò thêm lần nữa ở quán Hoàng Hoa (Hồi thứ Bảy Mƣơi Ba).

Sự toan tính chần chừ, thiếu dứt khoát, không rốt ráo của Tề Thiên là dễ

hiểu. Vì vũ khí tấn công của bảy yêu nữ rất đặc biệt: “Bỗng thấy bảy cô gái cởi khuy áo, để lộ eo bụng trắng phau nhƣ tuyết, làm phép từ trong rốn ùn ùn nhả

những sợi tơ ra nhƣ một tấm lƣới mù mịt một khoảng trời, trùm kín lấy Hành Giả.” 123

Nhận định của Tề Thiên với loại vũ khí này nhƣ sau: “Vật cứng còn có thể

đánh đứt, thứ này mềm đánh chỉ lún xuống thôi. Khéo nó biết, nó quấn chặt lấy mình, lại hóa dở. ” 124

Chính vì bảy yêu nữ sở trƣờng vũ khí chuyên dụng nhƣ vậy nên Ngô Thừa Ân mới chuyển hộ khẩu thƣờng trú của chúng về động Bàn Ty. Bàn 盤 nghĩa là cuộn tròn, quấn tròn. Ty 絲 là tơ; sợi tơ nhu nhuyễn, mềm mại mà khó dứt. Ý ở

đây đã rõ: tơ là tơ tình, không thể dứt ngay, ngụ ý là díu dan vấn vít. Chế ngự cái tình cảm con ngƣời không phải chuyện dễ, vì con ngƣời ƣa luyến tiếc, hay khoan nhƣợng với tình cảm bản thân.

Tuy không thấy Ngô Thừa Ân nói rõ lai lịch từng nữ yêu nhƣ khi giới thiệu từng tên trong bọn sáu giặc cƣớp, đến đây cũng có thể sƣu tra đƣợc danh tính https://thuviensach.vn

của bảy cô nàng. Bảy chị em chính là thất tình một bọn, gồm có: mừng, giận, buồn, sợ, yêu, ghét, muốn ( hỷ, nộ, ai, cụ, ái, ố, dục). Đôi khi bảy ả còn đổi tên khác đi chút xíu là: mừng, giận, lo, nghĩ, buồn, sợ, khiếp ( hỷ, nộ, ƣu, tƣ, bi, khủng, kinh).

Thất tình và lục dục, cấu kết nhau nội công ngoại kích, là mƣời ba con ma phá hoại tâm thanh tịnh, gây phiền não chƣớng ngại, cản trở ngƣời tu thiền (hành giả).

Về hiểm họa ấy, Đức Cao Đài Tiên Ông dạy:

“Thất tình lục dục là mối loạn hàng ngày ở trong tâm trí, không phƣơng trừ khử. Một đám giặc liệt cƣờng tài trí, đánh phá ruồng trong núi cao non thẳm còn dễ dẹp trừ đặng, chớ mối loạn nơi tâm khó mà diệt đặng cho yên, nhứt là ma lục dục (nhãn, nhĩ, tỷ, thiệt, thân, ý) nó phá hoại hàng ngày. ” 125

“Con ngƣời vì bị thất tình, lục dục mà hao tổn tinh thần, tiêu mòn khí phách. Nó luống đẩy xô nhơn loại vào ao lửa núi gƣơm, hang sâu vực thẳm.” 126

Ngƣời tu thiền (hành giả) khi ấy phải biết mài gƣơm trí huệ mà đối địch cùng lũ thập tam ma. Đức Vô Cực Từ Tôn Diêu Trì Kim Mẫu dạy phải biết thu phục mƣời ba con ma này cho chúng cải tà quy chánh: Muốn phản bổn huyền công tu tập,

Muốn huờn nguyên phá chấp giải mê.

Bảy tình sáu dục quay về,

Về nơi căn cội bồ đề khi xƣa.127

Ngô Thừa Ân ở Hồi thứ Bảy Mƣơi Hai tuy phớt lờ lai lịch bảy yêu nữ, nhƣng lại bày ra phƣơng châm đối trị với chúng. Lũ yêu này cƣ ngụ động Bàn Ty và chiếm cứ suối Trạc Cấu. Trên kia đã nói rõ Bàn Ty là tơ tình vƣớng vít, làm sao dứt bỏ? Thì đây, Trạc 濯 viết với bộ thủy 氵(nƣớc) nghĩa là rửa ráy; cấu 垢 viết với bộ thổ 土 (đất) nghĩa là nhơ bợn, cặn cáu. Vậy, Trạc Cấu tức là hãy rửa sạch bụi bặm lòng trần.

Cũng vậy, Đức Cao Đài Tiên Ông dạy muốn trị mƣời ba con ma ấy, phải hết sức kiên trì với lòng thanh tịnh (tâm không):

Thất tình lục dục sớm trừ xong,

Luyện tập ngày đêm sửa tấm lòng,

https://thuviensach.vn

Khử diệt thất tình an tánh thiện,

Tu hành phải để chí không không.128

Núi Bàn Ty nằm gần suối Trạc Cấu, và Thất Tinh đã đƣợc chuyển hộ khẩu về thƣờng trú ở đó, theo ẩn ý của Ngô Thừa Ân, có nghĩa rằng trƣớc sau gì cũng sẽ đoạn trừ xong đƣợc thất tình. Đoạn diệt đƣợc, thì Tam Tạng mới có thể tiếp tục lên đƣờng thỉnh kinh (truy cầu chân lý tối thƣợng).

Hiểu trên lý thuyết là đơn giản, nhƣng trong thực nghiệm tâm linh của hành giả cổ kim, có biết chăng đã không ít kiếm khách phải bẻ kiếm bên trời mà ngậm ngùi than dài thở vắn.

Than rằng:

Thế gian là một trƣờng thi,

Tâm trần duyên cảnh dễ gì thoát ra.

Diệt trừ sáu bảy mƣời ba,

Trăm năm trong cõi ngƣời ta dễ gì!

19-3-1992

Bổ túc 28-5-2010

---o0o---

8. Nẻo Về Bên ấy

Có đi ắt có đến. Cuối cùng, thầy trò Đƣờng Tăng cũng đặt chân tới cảnh giới của Phật. Thấy Đƣờng Tăng mải mê ngắm cảnh đẹp, Tề Thiên nhắc khéo:

“Sƣ phụ những lúc gặp cảnh giả, Phật tƣợng giả thì vội sụp ngƣời lạy. Bây giờ

gặp cảnh thật, Phật tƣợng thật lại chẳng xuống ngựa là cớ sao?” Tam Tạng nghe vậy, vội vàng xuống ngựa, bƣớc tới cửa tòa lầu, nhìn thấy một đạo đồng đứng nghiêng ngƣời trƣớc cổng chùa...129

Đọc chậm rãi tới đây, nếu tinh ý một chút, ngƣời đọc dừng lại tự hỏi: Sao lạ vậy? Tại sao trƣớc cổng chùa không bố trí một chú tiểu, sa di, tỳ kheo hay hòa thƣợng? Tại sao trƣớc cổng chùa lại để một đạo đồng? Phải chăng sơ tâm nên viết lẫn lộn? Đạo đồng sao không đứng nơi đạo quán (Lão, Tiên) mà ra cổng chùa (Thích, Phật) để đón Đƣờng Tăng?

https://thuviensach.vn

Hỏi, rồi lại đọc thêm xem cớ sự thế nào. Hóa ra, đạo đồng ấy vai vế rất lớn,

“đó là Kim Đính Đại Tiên ở quán Ngọc Chân dƣới chân núi Linh Sơn.. . ” 130

Đầu chƣơng nói chùa, bây giờ bảo quán!

Linh Sơn là đất Phật, Đƣờng Tăng tìm Phật để thỉnh kinh Phật, ai ngờ đến cõi Phật thì lại gặp Tiên! Và ông Tiên đó lãnh nhiệm vụ của Quan Âm (Phật) chờ đón ngƣời thỉnh kinh Phật! Ngô Thừa Ân phải chăng phóng túng ngòi bút bất chấp tính nhất quán, nhất trí của câu chuyện?

Nhớ lại trong những hồi trƣớc đây, có nhiều đoạn kể việc Tề Thiên đập phá đạo quán, chỉ trích đạo sĩ, lấy nƣớc tiểu giả làm “kim đơn”...131 Có ngƣời dễ lầm tƣởng rằng Ngô Thừa Ân bài bác Tiên, Lão và cổ vũ riêng cho Phật, Thích.

Thực sự không phải thế!

Tam Giáo một nguồn

Tây Du Ký dung hòa Tiên, Phật và chủ trƣơng Thích, Lão không khác nhau về con đƣờng giải thoát. Đi Tiên thì về Phật. Đến Thích thì khởi đi từ Lão. Ẩn ý này đƣợc thể hiện nhiều chỗ trong toàn bộ Tây Du. Chẳng hạn, ở đầu truyện, Tề

Thiên học đạo Tiên với Bồ Đề Tổ Sƣ, rồi sau quy y làm hòa thƣợng. Và cuối truyện, trƣớc khi vào đất Phật, mấy thầy trò phải dừng chân nghỉ qua đêm ở

quán Ngọc Chân của Kim Đính Đại Tiên.

Có ngƣời cho rằng Phật lớn hơn Tiên. Qua Tây Du ngƣời ta có thể vin vào nhiều chi tiết để cố minh chứng cho định kiến Tiên thấp hơn Phật. Chẳng hạn: Lão Quân, Ngọc Hoàng (tiêu biểu cho bên Tiên) không trị đƣợc Tề Thiên, mà chỉ có Phật Tổ Nhƣ Lai mới nhốt đƣợc Mỹ Hầu Vƣơng dƣới Ngũ Hành Sơn.

Hoặc vin ngay câu chuyện Kim Đính Đại Tiên đƣợc cắt cử làm tiếp tân trực dƣới núi Linh Sơn đón khách.

Ngô Thừa Ân phải chăng đã khéo léo phủ nhận định kiến đó một cách kín đáo? Bởi lẽ, khi Phật Tổ trao kinh Phật cho Đƣờng Tăng lại ân cần dặn dò rằng:

“Phải quý báu! Phải coi trọng! Bởi trong đó có phép màu đắc đạo thành Tiên... ” 132

Phật trao kinh Phật cho đệ tử Phật, để rồi theo đó con Phật tu hành sẽ đắc đạo thành Tiên! Nhƣ vậy, theo Ngô Thừa Ân, dù Tiên hay Phật, dù Lão hay Thích, sự khác nhau chỉ là danh xƣng, hình thức, cốt lõi vẫn là một. Đi xa hơn, Ngô Thừa Ân còn gồm luôn cả Nho vào một bảng giá trị của chân lý giải thoát, tuy rằng về cơ bản Nho hầu nhƣ thiên về nhập thế.

Quan điểm Tam Giáo đề huề, đồng đẳng của họ Ngô133 đã đƣợc tác giả nói ra bằng cách mƣợn lời Nhƣ Lai khi trao kinh cho Đƣờng Tăng: “Công đức của https://thuviensach.vn

những quyển kinh này không có gì sánh nổi. Tuy là giới luật của cửa ta (Phật môn), nhƣng cũng là nguồn dòng của Tam Giáo... ” 134

Lời tâm huyết của Nhƣ Lai trên điện Lôi Âm cũng là lời vua Trần Thái Tông sau khi đại ngộ, đã ân cần gửi gắm trong sách Khóa Hƣ Lục, bài Phổ

Khuyến Phát Bồ Đề Tâm:

Vị minh nhân vọng phân Tam Giáo,

Liễu đắc để đồng ngộ nhất tâm.135

Nghĩa là:

U mê đời lầm lẫn mà coi Tam Giáo khác nhau,

Khi đạt đƣợc gốc cội rồi đều giác ngộ một tâm.

Đƣờng vô xứ Phật

Ngủ một đêm tại quán Ngọc Chân, hôm sau mấy thầy trò chuẩn bị lên đƣờng. Tề Thiên nói với Kim Đính Đại Tiên: “Sƣ phụ tôi đang sốt ruột muốn bái Phật, phải đi ngay đừng chậm trễ nữa.”

Đại Tiên cƣời khà khà dắt tay Đƣờng Tăng dẫn vào cửa pháp môn. Nguyên con đƣờng này không ra lối cổng chùa, mà từ gian giữa trong quán, đi xuyên qua lối cửa sau. Đại Tiên chỉ Linh Sơn nói: “Nơi ấy là núi Linh Thứu, thánh địa của Phật Tổ đấy.” 136

Nói cách khác, muốn đi vô đất Phật, chỉ có con đƣờng một chiều nhƣ trên.

Không thể nào đi lộn trở ra. Con đƣờng này đƣa vào lối phía sau. Chi tiết này gợi nhớ đến lúc Mỹ Hầu Vƣơng cầu đạo ở Tà Nguyệt Tam Tinh động, phải “đi vào bên trong, đóng cửa giữa lại, rồi đi vào lối cửa sau, ở chỗ kín ấy sƣ phụ sẽ

truyền đạo cho.” 137

Học tu theo Lão hay Phật, đi vào con đƣờng thiền, tức là hành giả chọn con đƣờng hƣớng nội (đi vào trong). Đi ra (hƣớng ngoại), chỉ gặp âm thanh sắc tƣớng; nói theo Phật, đó là huyễn ảo. Đạo Đức Kinh, Chƣơng XII có câu:

“Thị dĩ thánh nhân vị phúc bất vị mục.”138 (Cho nên thánh nhân vì bụng chứ không vì mắt.) Đó là ám chỉ hành giả phải quay vào, quay vô trong, đừng nhìn ra ngoài, nhƣ thế mới gặp đƣợc chân, bỏ đƣợc giả.

Theo truyền thống phƣơng Đông, giáo pháp chỉ bày con đƣờng tu thiền phải mật truyền, giống nhƣ Bồ Đề Tổ Sƣ dạy Hầu Vƣơng ở cửa sau, nơi chỗ kín https://thuviensach.vn

nhiệm. Kinh kệ, cúng bái, cầu siêu, sám hối, lập đàn, v.v... là hình nhi hạ học, là ngoại giáo công truyền ( exotericism), dành cho đại chúng.

Trái lại, con đƣờng đi tìm trăng sao cửa động (tìm tâm) của hành giả cô đơn, âm thầm lặng lẽ, là hình nhi thƣợng học, là nội giáo tâm truyền ( esotericism), hay nói theo Bồ Đề Đạt Ma ở Trung Quốc vào thế kỷ thứ Sáu là giáo ngoại biệt truyền.139

Trên bến Lăng Vân

Sau khi từ biệt Kim Đính Đại Tiên, mấy thầy trò Đƣờng Tăng tiếp tục đi tới bến Lăng Vân và “nhìn thấy một dòng nƣớc cuồn cuộn, sóng vỗ tung trời, rộng tới tám chín dặm, bốn phía tịnh không một bóng ngƣời. ” 140

“Bến này nguyên chỉ có một cây cầu độc mộc. ”

Đƣờng Tăng không chịu qua cầu, vì lẽ cầu ấy:

Muôn trƣợng cao một cọng cầu vồng,

Trơn nhƣ mỡ khó đặt chân...141

Tuy nhiên Tề Thiên cứ nhất định bảo: “Phải bƣớc qua cây cầu này mới thành Phật đƣợc chứ. ” 142

Cây cầu trớ trêu ấy thực sự nằm chính trong thân con ngƣời. Trong phép tu thiền của đạo Lão và Cao Đài, hành giả phải uốn cong đầu lƣỡi cho đụng vào phía trong hàm trên (nơi gọi là cúa), tạo thành cây cầu nối liền hai bờ, là hàm dƣới và hàm trên, nhƣ thế gọi là thƣợng thƣớc kiều.143 Động tác này tạo thuận lợi cho nƣớc miếng tiết ra nhiều. Nƣớc miếng (tân dịch) vốn đƣợc các đạo sĩ quý báu, coi là một vị thuốc thiên nhiên sẵn có trong thân mỗi hành giả (nội dƣợc), dùng để luyện nội đơn cho thành chánh quả (đắc đạo).

Giữa lúc Đƣờng Tăng còn phân vân chƣa dám qua cầu, bỗng có Tiếp Dẫn Phật Tổ mang thuyền đến rƣớc qua sông. Truyện Tây Du tả đoạn này rất khéo:

“Tam Tạng quay đầu, chợt nhìn thấy phía hạ lƣu có một ngƣời đang chèo thuyền bơi tới, cất tiếng gọi to: Lên đò! Lên đò!” 144

Đọc kỹ đoạn này, cần lƣu ý trình tự sự việc. Không phải vì Đƣờng Tăng nghe tiếng gọi đò trƣớc rồi sau đó mới quay đầu lại. Chính nhờ Đƣờng Tăng quay đầu lại trƣớc nên mới nhìn thấy ngƣời lái đò đang chèo tới.

Đò là để đƣa ngƣời qua sông, sang tới bờ bên kia ( đáo bỉ ngạn). Đƣờng Tăng quay đầu lại nhìn thấy đò tức là gặp đƣợc phƣơng tiện để sang bờ bên kia https://thuviensach.vn

(bỉ ngạn) cũng là bờ giác ngộ (bến giác) hay cõi Phật. Bờ bên này là luân hồi sanh tử (bờ mê).

Nói rằng Đƣờng Tăng quay đầu lại thấy đò, tức là sẽ thấy bờ bên kia; ở đây truyện Tây Du muốn ám chỉ bốn chữ của nhà Phật: Hồi đầu thị ngạn (quay đầu là bờ)145

Con ngƣời phàm phu hƣớng ngoại cứ đi hoài trong cõi hồng trần, lênh đênh trên biển khổ sóng gió chập chùng ( khổ hải vạn trùng ba).146 Nhƣng trong tự

thân con ngƣời đã có sẵn chủng tử của Phật (Phật tính), do đó, một khi con ngƣời sực tỉnh dừng bƣớc giang hồ, quay đầu lại thì không còn tiếp tục đi sâu vào biển trần nữa, bến giác sẽ hiện ra.

Do triết lý đó mà có câu chuyện mƣời tám ông ăn cƣớp, vừa mới kịp buông dao giã từ đời oan khiên nghiệp chƣớng, lập tức đã trở nên thập bát la hán trang nghiêm cho đời sùng mộ, kính ngƣỡng.

Trở lại chuyện chiếc thuyền (hay con đò). Nó không có đáy! Đƣờng Tăng hỏi ngƣời lái đò: “Thuyền của ngài là thuyền hỏng, không đáy, qua sông làm sao?” 147

Thuyền có đáy là thuyền hữu hình cõi tục. Nó chỉ có thể chở khách trần đi từ bờ mê này sang bến mê kia. Thuyền có đáy dù to đến mấy, sức chở ngƣời cũng có giới hạn.

Thuyền không đáy là thuyền vô hình cõi Tiên cõi Phật. Nó đƣa khách trần lìa bến mê sang bờ giác. Nó không đáy mà chở ngƣời vô hạn. Không có sóng dữ

nào nhận chìm đƣợc.

Chính vì huyền diệu nhƣ thế nên thuyền ấy đƣợc Phật Tổ tán thán rằng: Thuyền ta đây:

Thuở hồng hoang từng nổi tiếng,

Có ta đây chèo chống giỏi giang.

Sóng to gió cả vững vàng,

Không đầu không cuối bƣớc sang cõi lành.

Quay về gốc, bụi trần chẳng bợn,

Muôn kiếp đày, thanh thản qua sông.

https://thuviensach.vn

Thuyền không đáy vƣợt trùng dƣơng,

Xƣa nay cứu vớt muôn vàn sinh linh.148

Chiếc thuyền trên bến bến Lăng Vân chính danh của nó là thuyền bát nhã.

Phật gọi cõi đời này là sông mê, biển khổ. Qua sông vƣợt biển cần phải dùng thuyền. Con thuyền đạo pháp đƣa chúng sanh đến bến bờ giải thoát hay niết bàn tịnh lạc chính là trí huệ, còn gọi là bát nhã 般若 ( prajna).

Cái trí huệ bát nhã ấy không phải Phật đem trao, ban tặng cho chúng sinh, mà bản thân chúng sinh đã có từ lâu. Nó vô thủy vô chung ( không đầu không cuối). Phật chỉ giúp đỡ cho chúng sinh tìm lại cái mà họ đã có sẵn. Phật chỉ là bà đỡ, bà mụ; chúng sinh phải đẻ chứ Phật không đẻ giùm! Chính do ý đó mà trong bài kệ về thuyền bát nhã, câu hai nói thuở hồng hoang (tiên thiên); câu năm nói không đầu không cuối (bất sinh bất diệt); câu ba nói có ta (Phật) đây chèo chống...

Phật là ngƣời đƣa đò cho chúng sinh sang bến giác; chúng sinh phải xuống đò, phải tự bƣớc lên thuyền mà sang sông. Nói cách khác, chúng sinh phải tự

mình lên đƣờng; Phật chỉ là ngƣời dẫn dƣờng dắt lối, cho nên ngƣời đến đón thầy trò Đƣờng Tăng mới có pháp hiệu là Tiếp Dẫn Phật Tổ.

Bát nhã còn gọi là bát nhã ba la mật đa ( prajnaparamita). Ba la mật đa ( paramita) theo chữ Nho là đáo bỉ ngạn (qua tới bờ bên kia, bờ giác ngộ).149 Khi Đƣờng Tăng quay đầu lại thấy thuyền ( hồi đầu thị ngạn), ấy mới chỉ là nhân. Có nhân vẫn chƣa đủ, cho nên dù đã đƣợc Phật Tổ bảo đảm sẽ đi qua tới bến giác, Đƣờng Tăng cứ mãi dùng dằng không muốn lên thuyền.

Phải chăng, đó cũng là tâm lý thế gian: làm Phật Tiên thời phần đông ai cũng muốn cũng ham, nhƣng mà coi lại cõi trần, tuy bản chất (nói theo Phật) là khổ, nhƣng hiện tƣợng (cảm nhận bằng trí phàm phu) cớ sao lại muôn màu muôn vẻ; chèng ơi, vui quá! Cho nên bỏ đi cũng chẳng đành! Bởi vậy, trong Cao Đài có bài thơ làm chứng cho nỗi lòng thế nhân ở bên này sông, một chân dợm bƣớc xuống thuyền, mà một chân còn trì vào bờ lƣu luyến: Điên đảo lòng con nỗi đạo đời,

Đời con rộn rực luyến mê chơi.

Đạo thì cũng muốn tu thành Phật,

Theo đạo thì con lại tiếc đời.150

https://thuviensach.vn

Do tình cảm lƣu luyến ( tiếc đời) ấy mà nhiều ngƣời cứ tu hoài vẫn không xong. Ngƣời tìm tu là mong đƣợc chữa bệnh trần ai (tham ái, sân si…). Khi vào đạo (nhập môn) tức là đã có Thầy đem đạo mầu làm linh dƣợc (thuốc hiệu nghiệm) chữa bệnh. Thầy là lƣơng y giỏi nghề ( danh lang), pháp môn là linh dƣợc, nhƣng tín đồ ( bệnh nhân) vẫn không hết bệnh trần (vẫn còn tham ái, sân si…) thì đó chính là lỗi của ngƣời bệnh không chịu tích cực dùng thuốc cho đúng theo toa của thầy thuốc. Đức Ngọc Hoàng Thƣợng Đế dạy về chỗ éo le này nhƣ sau:

Bệnh nhân gặp đặng danh lang,

Còn vƣơng lấy bệnh tại chàng muốn vƣơng.151

Trở lại việc Đƣờng Tăng dùng dằng không muốn bƣớc lên thuyền bát nhã của Tiếp Dẫn Phật Tổ. Chi tiết này ngụ ý rằng trên đƣờng đạo tuy sẵn có nhân lành rồi nhƣng lại cần thêm thiện duyên. Cái duyên tốt đẹp ấy sẽ dồn cho chúng sinh không còn phải lƣỡng lự gì cả. Trong cuộc đời, đó là nghịch cảnh. Nghịch cảnh làm con ngƣời chán chƣờng phồn hoa vật chất và hồi tâm nghĩ đến chuyện tu hành giải thoát. Kẻ nào càng cứng lòng rắn dạ thì nghịch cảnh càng dữ dằn khốc liệt để chuyển tâm cho họ biết tu. Ở Tây Du, Ngô Thừa Ân mƣợn tay Tề

Thiên để tạo ra duyên: “Hành Giả đứng khoanh tay trƣớc ngực, bất ngờ đẩy mạnh một cái, Tam Tạng đứng không vững, rơi đánh ào một cái xuống nƣớc, Phật Tổ nhanh tay đỡ lấy, dắt xuống đò. Tam Tạng vừa phủi quần áo vừa giậm chân oán trách Hành Giả. ” 152

Tâm lý của Tam Tạng “oán trách Hành Giả” cũng là tâm lý của Ngƣu Ma Vƣơng và bà La Sát (Thiết Phiến Công Chúa), oán hờn thù ghét Tề Thiên, vì Tề

Thiên đã trợ duyên cho Hồng Hài Nhi (yêu ma) trở nên Thiện Tài Đồng Tử nơi cõi Phật, hầu cận Quan Âm Bồ Tát.153 Cho nên, cái éo le cay đắng là nhiều khi làm ơn mắc oán.

Cũng vậy, lịch sử các tôn giáo hoàn cầu, từ Đông qua Tây, từ xƣa tới nay, hầu nhƣ đều có một định lệ bất di bất dịch: Anh mà đem đạo, đƣa giáo lý tới cõi đời để cứu đời, thì chính ngƣời đời sẽ dè bỉu, chỉ trích, giam cầm, đóng đinh, hay bức tử anh.

Bởi lẽ ấy mà xƣa kia, Đức Khổng Tử suốt đời lận đận lao đao đi rao giảng đạo thánh hiền, chỉ vì mƣu cầu hạnh phúc cho bá tánh chúng sanh, thế nhƣng trong quá trình bôn ba các nƣớc, Đức Vạn Thế Sƣ Biểu nhiều phen bị vua chúa hắt hủi, lắm lần bị kẻ dữ đánh đuổi, vây hãm cho đói khát thảm thƣơng ở đất Khuông hay nƣớc Trần, nƣớc Thái...

Thành thử, trên đƣờng sang Thiên Trúc gặp Phật, Đƣờng Tăng đâu phải chỉ

riêng gặp tai ƣơng với quỷ ma yêu quái, mà Đƣờng Tăng còn gặp cả những https://thuviensach.vn

hiểm nguy giữa con ngƣời với con ngƣời, đồng loại với đồng loại. Đƣờng Tăng ơi! Muốn đáo bỉ ngạn ƣ? Muốn đƣa ngƣời sang sông ƣ? Nẻo về bên ấy chông chênh lắm!

Tháng 01-1992

Bổ túc 05-6-2010

---o0o---

9. Nỗi Lòng Giấy Trắng

Nghe tin báo thầy trò Đƣờng Tăng đã đến, “Phật Tổ mừng lắm, lập tức xuống chiếu vàng, cho gọi tám vị bồ tát, bốn vị kim cƣơng, năm trăm vị a la hán, ba nghìn vị yết đế, mƣời một vị đại diệu, mƣời tám vị già lam vào đứng xếp thành hai hàng, sau đó mới xuống chiếu vàng cho gọi Đƣờng Tăng vào. ” 154

Mở đầu cho việc truyền kinh mà tả tỉ mỉ cảnh đón tiếp long trọng hiếm có nhƣ thế nhằm ngụ ý rằng đạo pháp không phải dể duôi truyền thụ.155 Phải chọn đúng ngƣời xứng đáng mới truyền trao thì có thể tránh đƣợc kẻ phản thầy phá đạo. Đó là lý do Chúa dạy: “Của thánh, đừng quăng cho chó; ngọc trai, chớ

liệng cho heo, kẻo chúng giày đạp dƣới chân, rồi còn quay lại cắn xé anh em.”

156

Trong chùa Lôi Âm, đƣợc vào chầu Phật Tổ Nhƣ Lai tại điện Đại Hùng,157

sau một số nghi lễ cho đủ thủ tục, Đƣờng Tăng quỳ lạy và thƣa rằng:

“Muôn xin Phật Tổ ra ơn, ban cho chân kinh sớm mang về nƣớc.” Nhƣ Lai bèn mở miệng từ bi, động lòng thƣơng xót, nói với Tam Tạng: “Cõi Đông thổ158

của nhà ngƣơi (...) ngƣời đông vật thịnh, tham lam độc ác, trí trá gian dâm, (...) bất trung bất hiếu, bất nghĩa bất nhân, lừa mình dối ngƣời (...). Nay ta có ba tạng kinh có thể siêu thoát khổ não, giải trừ tai ƣơng (...). Các ngƣơi từ xa xôi tới đây, ta cũng muốn trao cho tất cả mang về, chỉ e ngƣời phƣơng đó ngu si lỗ

mãng hủy báng chân ngôn, không biết ý chỉ sâu xa trong đạo của ta.” 159

Trƣớc khi tìm hiểu dụng ý của Ngô Thừa Ân vì sao phải dông dài nhƣ thế, cũng nên biết rằng đoạn văn trên đây của Tây Du hoàn toàn phù hợp với lịch sử

truyền giáo của nhà Phật.

Ba lần thỉnh pháp

Lịch sử đạo Phật ở Ấn Độ, khi chép về thời kỳ tu chứng của tu sĩ khổ hạnh Cồ Đàm ( Gautama), cho biết rằng lúc đắc quả Phật chánh đẳng chánh giác, ngồi ở gốc cây Ajapala bên bờ sông Ni Liên Thiền ( Neranjara), Đức Phật đã trầm tƣ

https://thuviensach.vn

về vấn đề có nên đem cái đạo pháp giải thoát mà Phật đã tự chứng đắc truyền bá cho ngƣời đời hay không, thì mấy lƣợt Ngài đã do dự.

Lần thứ nhất, Đức Phật nghĩ rằng: “Đạo pháp mà Nhƣ Lai đã chứng ngộ

quả thật thâm diệu, khó nhận thức, khó lãnh hội, vắng lặng, cao siêu, không nằm trong phạm vi luận lý, mà tế nhị, chỉ có bậc thiện trí mới thấu hiểu (...) Nhƣ

Lai đã khó khăn lắm mới chứng ngộ đƣợc đạo pháp. Không cần phải phổ biến đạo pháp ngay lúc này. Ngƣời thế gian còn mang nặng tham ái và sân hận không dễ gì thấu triệt.”

Liền sau đó, một vị Phạm Thiên ( Brahma) ở cõi trời đọc đƣợc tƣ tƣởng của Phật, liền cầu thỉnh Phật từ bi mà truyền đạo. Phật trả lời: “Ngƣời đời tham ái chìm đắm trong đêm tối, bị đám mây mù tham ái bao phủ, sẽ không thấy đƣợc đạo pháp bởi vì đạo pháp đi ngƣợc dòng tham ái. Đạo pháp sâu kín, thâm diệu, khó nhận thức, và tế nhị. Vì suy gẫm nhƣ thế, Nhƣ Lai chƣa quyết định truyền bá đạo pháp.”

Vị Phạm Thiên khẩn nài lần thứ nhì, Phật cũng đáp nhƣ thế. Mãi đến lần thỉnh pháp thứ ba, Phật mới đồng ý và tuyên bố: “Cửa vô sanh bất diệt đã mở

cho chúng sanh. Hãy để cho ai có tai nghe đặt trọn niềm tin tƣởng!” 160

Trƣơng Lƣơng ba lần nhặt dép mới đƣợc ông tiên Hoàng Thạch Công trao quyển thiên thƣ. Lƣu Bị ba lần hạ mình tới nhà tranh (tam cố thảo lƣ) mới thỉnh đƣợc Khổng Minh về làm quân sƣ. Cái gì khó khăn mới đạt đƣợc, càng khó thì đời càng quý, càng trọng. Cái gì dễ dàng có đƣợc thì ngƣời ta dể duôi, coi thƣờng. Và chỉ ai biết giá trị của quý mới ráng sức đánh đổi tƣơng xứng để đạt đƣợc bảo vật đó. Đây cũng là ẩn ý đạo pháp bất khinh truyền.

Bởi thế, muốn lấy đƣợc bảo bối của Phật, tức là thỉnh đƣợc chân kinh mầu nhiệm có thể cứu ngƣời thoát vòng luân hồi sinh tử, Đƣờng Tăng đƣơng nhiên phải đánh đổi lại cho tƣơng xứng. Đánh đổi cái gì và đánh đổi nhƣ thế nào?

https://thuviensach.vn

Phật Tổ, A Nan, Ca Diếp

[Léon Wieger 1927: 352]

Mật nghĩa việc đánh đổi bình bát

Truyện Tây Du kể:

“A Nan, Ca Diếp dẫn Đƣờng Tăng xem khắp tên các bộ kinh một lƣợt, đoạn nói với Đƣờng Tăng: Thánh tăng từ phƣơng Đông tới đây, chắc có chút lễ

vật gì biếu chúng tôi chăng? Mau đƣa ra đây chúng tôi mới trao kinh cho.

Tam Tạng nghe xong nói: Đệ tử là Huyền Trang, vƣợt đƣờng sá xa xôi, chẳng chuẩn bị đƣợc quà cáp gì cả.

Hai vị tôn giả cƣời nói: Hà! Hà! Tay trắng trao kinh truyền đời, ngƣời sau đến chết đói mất. ” 161

Đọc lơ tơ mơ, lắm ngƣời bảo rằng A Nan và Ca Diếp đòi ăn hối lộ! Thực ra, làm gì có chuyện vòi vĩnh của đút lót ở cửa Phật!

Trong mƣời đại đệ tử của Phật, ông Ca Diếp đứng hạng ba, A Nan đứng thứ mƣời, đều đắc quả a la hán, dứt bỏ hết các lỗi lầm ( nhất thiết lậu tận), không lẽ lại vƣớng lụy vì chút của cải vụn vặt của thế gian ƣ?

Theo lịch sử Thiền Tông Ấn Độ, Phật Thích Ca (Phật Tổ) là Sơ Tổ, Ca Diếp là Nhị Tổ, A Nan là Tam Tổ. Bậc giác ngộ đã lìa thế gian, thoát vòng sanh tử, làm sao có thể mở miệng vòi của lót tay?

Khi Hành Giả (Tề Thiên) khiếu nại sự việc bị đòi lễ vật, Phật Tổ cƣời nói:

“Nhà ngƣơi cứ bình tĩnh. Việc hai ngƣời [A Nan, Ca Diếp] vòi lễ các ngƣơi, ta https://thuviensach.vn

đã biết rồi. Có điều kinh không phải trao cho một cách dễ dàng, không thể lấy không đƣợc. ” 162

Rốt cuộc, khi đổi kinh vô tự để lấy kinh có chữ, Đƣờng Tăng vẫn bị đòi dâng lễ vật. “Tam Tạng chẳng có vật gì dâng, đành bảo Sa Tăng mang ra chiếc bát tộ vàng (...) A Nan nhận lấy chiếc bát, tủm tỉm cƣời.” 163

Tại sao Tam Tạng chẳng có vật gì dâng? Thực ra Tam Tạng còn có hai bảo vật của Phật Quan Âm tặng: chiếc cà sa báu và cây thiền trƣợng. Thế thì tại sao lại chỉ dâng cho A Nan chiếc bình bát?

Trong đời sống xuất gia, bình bát ( patra) vốn là biểu tƣợng của nhà tu khất thực (khất sĩ trì bát). Nhƣng chiếc bình bát bằng vàng nguyên là của vua Đƣờng tặng cho ngự đệ (em vua) kết nghĩa. Vì thế, trong tình huống này, nó còn tƣợng trƣng cho của cải và danh vọng ở thế gian.

Ngoài ra, nói rằng Tam Tạng chẳng có vật gì đem theo là ám chỉ kẻ xuất gia tu hành không còn tƣ hữu (tăng vô nhất vật). Để lãnh kinh báu của Phật, dâng nạp bình bát là ngụ ý: muốn thọ lãnh đạo giải thoát của Phật, con ngƣời phải xuất gia, lìa bỏ danh vọng và của cải thế tục.

Hành động của Đƣờng Tăng ở đây là ẩn dụ, có tính cách biểu tƣợng. Theo truyền thống đạo học thì đạo pháp không thể truyền thụ dể duôi (pháp bất khinh truyền), cho nên kẻ học đạo, muốn thọ pháp, phải đánh đổi. Đánh đổi có nhiều hình thức.

Khi Thái Tử Cồ Đàm tìm đạo giải thoát, Ngài đã phải đánh đổi cả ngai vàng, vợ đẹp, con thơ, cả cuộc sống nhung lụa đế vƣơng.

Khi Thần Quang (tức Huệ Khả, Nhị Tổ Thiền Tông Trung Hoa) cầu đạo với Sơ Tổ Bồ Đề Đạt Ma, và bị từ chối, ngài đã tự mình chặt lìa cánh tay trái dâng lên thầy. Đó là ngụ ý sẵn sàng đánh đổi sinh mạng phàm phu để thọ lãnh đạo giải thoát tối thƣợng của thiền môn.

https://thuviensach.vn

Huệ Khả chặt tay cầu đạo với Đạt Ma (tranh Nhật, thế kỷ 16) Vì sao A Nan và Ca Diếp sợ ngƣời sau chết đói?

Ngoài ý nghĩa pháp bất khinh truyền và phải đánh đổi nhƣ trên, cũng nên chú ý đến lời nói của A Nan và Ca Diếp: “Hai vị tôn giả cƣời nói: Hà! Hà! Tay trắng trao kinh truyền đời, ngƣời sau đến chết đói mất. ” Tại sao lại là ngƣời sau chết đói? Tại sao có chuyện ăn uống nơi đây?

Xin thƣa, đạo giải thoát cũng đƣợc gọi là pháp thực 法 食. Con ngƣời thân xác hữu cơ vốn cần có thực phẩm hữu cơ nuôi dƣỡng thì con ngƣời tâm linh cũng cần có đạo pháp làm thực phẩm dƣỡng nuôi tâm linh.

Muốn cho đời này sang đời khác vẫn có đƣợc pháp thực nuôi tâm linh con ngƣời thì đạo pháp phải đƣợc trƣờng lƣu. Muốn đạo pháp trƣờng lƣu bất tận thì phải có con ngƣời xứng đáng nắm giữ đạo pháp để xiển dƣơng và hoằng giáo.

Đạo tuy thiêng liêng, nhƣng bắt buộc phải có vai trò chủ sử của con ngƣời. Bởi thế, sách Nho có câu: Nhân năng hoằng Đạo, phi Đạo hoằng nhân.164

Nếu dể duôi truyền đạo pháp cho ngƣời không xứng đáng, chẳng những kẻ

ấy không thể hoằng dƣơng đƣợc chánh pháp mà còn khiến cho dòng đạo pháp suy tàn, bế tắc. Nhƣ thế, đời sau sẽ không còn hƣởng đƣợc vị ngọt pháp thực nữa, nghĩa là tâm linh con ngƣời sẽ đói, chết đói.

Chính vì lẽ sống còn này mà các bậc giáo tổ ngày xƣa trƣớc khi đƣợc lãnh trọng trách, đã phải chịu thử thách, chịu bầm dập đủ điều từ nội tâm tới thân xác và ngoại cảnh.

https://thuviensach.vn

Đức Mạnh Tử đã sớm nói rõ điều trọng yếu ấy nhƣ sau: “Thế nên hễ Trời định phó thác trách nhiệm lớn lao cho ngƣời nào, trƣớc hết phải làm cho ngƣời ấy khổ não tâm chí, lao nhọc gân cốt, đói khát cầu bơ cầu bất, nghèo nàn thiếu trƣớc hụt sau, và làm rối loạn, điên đảo các việc làm của ngƣời ấy. Làm thế để

mà phát động lƣơng tâm của ngƣời, cho nhẫn kiên tánh tình của ngƣời, và gia tăng tài đức còn khiếm khuyết của ngƣời.” 165

Trở lại với việc A Nan và Ca Diếp đòi lễ vật. Ngoài những ý nghĩa hàm ngụ nhƣ đã trên đây, hƣ cấu sự kiện này còn để gài vào một tình tiết hợp lý là lãnh kinh không chữ và đổi kinh có chữ.

Từ kinh vô tự đến kinh hữu tự (pháp vô vi ra pháp hữu vi) Thoạt đầu, A Nan và Ca Diếp trao kinh không chữ (kinh vô tự), các quyển kinh toàn giấy trắng! Phật Tổ dạy thầy trò Đƣờng Tăng: “Quyển trắng tinh là chân kinh không chữ, cũng là những kinh hay.” 166 Tuy vậy, Phật cũng đồng ý cho đổi lấy kinh có chữ. Then chốt ở đây là kinh vô tự có trƣớc rồi sau mới có kinh hữu tự. Nó đúng với lịch sử truyền pháp của đạo Phật và nhiều tôn giáo khác ở phƣơng Đông.

Khai sáng Thích Giáo (Phật Giáo Nhị Kỳ Phổ Độ) là Thích Ca. Khi Thích Ca đi tu, không có tụng kinh, không có lễ bái, dộng chuông, thắp nhang, đốt sớ.

Thích Ca đắc đạo, chứng quả vô thƣợng chánh đẳng chánh giác (a nậu đa la tam miệu tam bồ đề) thì Ngài vốn không có thầy. Không thầy, không kinh, biết lấy chi bám víu mà đạt đạo?

Ngài chỉ nhờ giác ngộ đƣợc bổn tâm của mình. Bằng con đƣờng tham thiền mà Ngài giác ngộ. Kinh vô tự ám chỉ pháp môn thiền. Thiền hay nội giáo tâm truyền (esotericism) dành cho những bậc đại căn đại trí.

Khi Phật truyền tâm ấn cho Nhị Tổ Ca Diếp, cũng không có văn tự. Sử

chép rằng: Ngày kia, Phật tại núi Linh Thứu, trƣớc đông đảo đệ tử Phật bắt đầu thuyết pháp bằng cách im lặng (vô ngôn) và cầm một cành hoa đƣa lên trƣớc đại chúng (niêm hoa). Mọi ngƣời bàng hoàng chẳng hiểu ý chi. Riêng đại đệ tử thứ

ba là Ca Diếp nhoẻn miệng cƣời (vi tiếu). Phật thấy Ca Diếp đã lãnh hội đƣợc, bèn truyền tâm ấn cho Ca Diếp làm Nhị Tổ Thiền Tông với lời lẽ nhƣ sau: “Ngã hữu chánh pháp nhãn tạng, niết bàn diệu tâm, vi diệu pháp môn, thật tƣớng vô tƣớng, kim phó chúc Ma Ha Ca Diếp.” 167 (Ta có kho tàng con mắt của chánh pháp, tâm huyền diệu của niết bàn, cửa pháp vi diệu, thật tƣớng vô tƣớng, nay đem trao lại cho Đại Ca Diếp.)

Tổ thứ hai mƣơi tám của Thiền Tông Ấn Độ là Bồ Đề Đạt Ma ( Bodhidharma) qua Trung Quốc làm Sơ Tổ vào năm 520 cũng tóm tắt tôn chỉ

lập giáo của Ngài nhƣ sau:

https://thuviensach.vn

Hán Văn:

不 立 文 字

教 外 别 傳

直 指 人 心

見 性 成 佛

Phiên âm:

Bất lập văn tự,

Giáo ngoại biệt truyền.

Trực chỉ nhân tâm,

Kiến tánh thành Phật.

Tôn chỉ của Đạt Ma có nghĩa là không thông qua chữ nghĩa, không sử dụng kinh điển giáo lý, nhắm thẳng vào nội tâm con ngƣời, hễ thấy bổn tánh thì thành Phật.

Tóm lại, kinh vô tự giấy trắng là biểu tƣợng của tâm pháp, của thiền môn, là nội giáo, cái mà Khổng Tử gọi là hình nhi thƣợng học ( esotericism). Ở Ấn Độ, nó có từ Thích Ca, ở Trung Quốc, nó truyền từ Đạt Ma.

Sau khi Phật Thích Ca tịch diệt, nhập niết bàn, do nhu cầu truyền giáo, các đại đệ tử mới tổ chức ghi chép lại lời dạy của Phật. Công lao này đứng đầu là A Nan. Vì khi Phật còn tại thế, ông A Nan đƣợc tuyển làm thị giả hầu cận Đức Phật, nên ông đƣợc nghe Phật thuyết pháp nhiều hơn ai hết, và nhờ có trí nhớ

kiểu Lê Quý Đôn, nên đã nghe thì bộ nhớ ghi lại trọn vẹn, không sót một lời.

Ông nghe kinh nhiều quá thành ra tu luyện huyền công có phần nào kém cỏi hơn đồng đạo, thần thông đã thua anh em, mà chứng ngộ cũng trễ hơn anh em. Bù lại, trong nhóm mƣời đại đệ tử thì ông đƣợc tôn là Đa Văn Đệ Nhất.168

Ông tuy hạng nhất về nghe kinh nhiều, nhƣng lại xếp hạng chót trong mƣời đại đệ tử. (Lý thuyết kém hơn thực hành chăng?)

Vậy vô vi hay kinh vô tự có trƣớc, về sau mới có kinh hữu tự, hữu vi. Có hữu vi nên mới dựng chùa, đúc chuông, tô tƣợng Phật, tụng kinh, thắp nhang, đốt sớ, v.v... Con đƣờng truyền giáo này phù hợp cho đại chúng, nó là phổ độ, là hình nhi hạ học, là ngoại giáo công truyền ( exotericism).

https://thuviensach.vn

Phật pháp truyền từ Thích Ca đến Ca Diếp đánh dấu bằng tâm ấn niêm hoa vi tiếu,169 vắng bặt ngôn ngữ. Ca Diếp là Nhị Tổ, truyền đến Tam Tổ là A Nan thì bắt đầu có tổ chức kết tập kinh điển, văn tự miên man, lời lẽ dằng dặc. Cho nên có thể thấy Ca Diếp là tiêu biểu cho con đƣờng tâm pháp nội tu (kinh vô tự, giấy trắng trơn) và A Nan là tƣợng trƣng cho giáo lý công truyền (kinh hữu tự, mực đen giấy trắng). Hiểu nhƣ vậy mới cảm nhận đƣợc trọn vẹn chỗ tài tình của Ngô Thừa Ân, vì sao lại phải chọn đúng Ca Diếp, A Nan là ngƣời trao kinh cho Đƣờng Tăng trong lúc bấy giờ ở điện Đại Hùng còn có tám bồ tát, bốn kim cang, mƣời một đại diệu, mƣời tám già lam, năm trăm la hán, và ba ngàn yết đế.170

Kinh vô tự bị đem trả lại chùa Lôi Âm để đổi lấy kinh hữu tự! Đó là con đƣờng mà tâm pháp bị hữu vi hóa, đạo pháp thất chơn truyền. Ở Trung Hoa đó là hình ảnh mà thiền (tâm pháp) từ Bồ Đề Đạt Ma truyền xuống Lục Tổ Huệ

Năng thì rẽ ngang nhánh Thần Tú (ngoại giáo). Cũng là hình ảnh của đạo Lão vô vi từ Lão Tử truyền xuống tới Trƣơng Đạo Lăng thì biến ra âm thanh sắc tƣớng (hữu vi).

Tọa thiền là tụng kinh vô tự

Theo Phật, Lão và Cao Đài, chỉ có thực hành thiền (nội tu) mới có thể giải thoát thực sự. Ngoài ra, tu kinh tu kệ chỉ là lý thuyết. Giáo lý chỉ có thể giúp con ngƣời sáng suốt, trang bị thêm một mớ kiến thức chữ nghĩa chứ không biến đƣợc phàm phu ra Phật ra Tiên. Nói cách khác, tu bằng kinh hữu tự con ngƣời chƣa thể đáo bỉ ngạn để qua tới bến bờ giác ngộ. Kinh hữu tự không thể đƣa con ngƣời đến rốt ráo của giải thoát. Ý chỉ sâu sắc đó đƣợc Ngô Thừa Ân diễn tả

bằng việc phơi kinh ƣớt ở bờ sông Thông Thiên,171 bị mất hết mấy tờ cuối quyển. Đọc kinh mà không tới chung kết cũng giống nhƣ tu hành mà không đạt kết quả (không giải thoát).

Trở lại với lời cảnh tỉnh của Phật Tổ trƣớc lúc trao kinh cho Đƣờng Tăng:

“... chỉ e ngƣời phƣơng đó ngu si lỗ mãng hủy báng chân ngôn, không biết ý chỉ

https://thuviensach.vn

sâu xa trong đạo của ta.” 172 Kinh giấy trắng cao siêu quá, tuy không hủy báng, nhƣng đã đặt vào tay mà còn đem trả lại, cũng gần nhƣ là chê bỏ!

Không ai giao sách cho ngƣời không biết đọc. Kinh vô tự của Phật vì vậy không đọc đƣợc bằng nhục nhãn (mắt thịt). Nhục nhãn chỉ đọc đƣọc kinh hữu tự

không toàn vẹn (thiếu trang chót). Kinh vô tự phải đọc bằng tâm, bằng nghị lực tự thắng của hành giả cô đơn. Và nhƣ thế, nỗi lòng giấy trắng không phải để san sẻ cho đại chúng bì phu, mà chỉ hiện chữ cảm thông cho riêng ai âm thầm với trăng sao soi cửa động.

10-02-1992

Bổ túc 05-6-2010

---o0o---

Phụ Lục Và Tăng Bổ

1. Tâm Lập

Giải Mã Truyện Tây Du, bài Sáu Bảy Mƣời Ba giải về thập tam ma (lục dục, thất tình). Để hàng phục tâm, chuyện không dễ. Mà khi tâm đã hàng phục rồi, thì sao? Bức ảnh thiền trên đây viết rất đẹp hai chữ Tâm Lập. Tâm lập mang ý nghĩa gì?

Tâm lập nghĩa là tâm đã vững vàng, an định, không còn điên đảo trƣớc mọi yếu tố đảo điên.

Lòng ta ta đã chắc rồi,

Dễ ai giục đứng giục ngồi mà nao.

https://thuviensach.vn

Dù ai nói ngả nói nghiêng,

Ta đây vẫn vững nhƣ kiềng ba chân.

Dù ai nói đông nói tây,

Ta đây vẫn vững nhƣ cây trên rừng.

Làm sao đạt đƣợc tâm lập?

Lục dục, thất tình. Mƣời ba cái đó bủa vây tấn công lòng ngƣời. Chúng làm cho tâm phàm thoạt vầy thoạt khác, nhƣ khỉ vƣợn lăng xăng nhảy nhót chuyền leo ( tâm viên: vƣợn lòng). Tâm không trụ, cứ bôn ba chạy theo cảnh đời bôn ba, nhƣ ngựa hoang rong ruổi mặc tình ( tâm mã: ngựa lòng). Lòng ngƣời có khi chợt nổi sóng triều dâng, cuồn cuộn vì ham muốn, vì khát vọng ( tâm ba: sóng lòng). Có khi nung nấu bừng bừng, nhƣ lửa cháy đốt thiêu vì phẫn nộ, sân hận ( tâm hỏa: lửa lòng). Tâm nhƣ thế không phải là tâm thanh tịnh, mà chỉ toàn những cặn cáu, bụi bặm quậy lên ngầu đục ( tâm cấu, tâm trần: bụi bặm trong tâm).

Thiền nhà Phật dạy thế nhân con đƣờng minh tâm kiến tánh. Sáng lòng thấy tánh thì giác ngộ, đắc đạo, thành Phật thành Tiên. Nhƣng tâm phàm vốn chất chứa đủ thứ rộn ràng, vốn đa mang bộn bề hệ lụy thì làm sao minh tâm để

đƣợc sáng lòng? Hẳn nhiên không dễ! Cho nên, sự uy hùng của con ngƣời không phải là chiến thắng muôn vạn hùng binh giữa chốn chiến trƣờng hòn tên mũi đạn. Sự uy hùng của con ngƣời nằm ở một mặt trận khác, tuy rằng cuộc chiến thầm lặng, cô đơn, không có máu me xƣơng thịt tan tành mà lại vô cùng dữ dội, cực kỳ quyết liệt. Mặt trận đó nơi đâu? Thƣa rằng, kinh Pháp Cú còn ghi lời Phật dặn dò: “Chiến thắng vạn quân không bằng tự thắng mình. Tự thắng mình là chiến công oanh liệt nhất.”

Kẻ nào tự thắng chính bản thân mình, đó mới đích thực là con ngƣời đại hùng đại lực. Tu sĩ Cồ Đàm ( Gautama) đã tự thắng nên đƣợc xƣng tán là Đại Hùng. Chánh điện trang nghiêm thờ Phật Thích Ca vì thế đƣợc tôn xƣng là Đại Hùng bửu điện.

Đề tài hàng phục tâm thể hiện rõ trong ảnh thiền Tâm Lập. Thanh gƣơm và cái khiên là hình ảnh tƣợng trƣng cho chiến sĩ, hay trang kiếm khách. Kiếm khách này không chinh phục tha nhân mà chỉ chinh phục bản tâm. Trận chiến không diễn ra ngoài nội tâm mà chỉ là những trận quyết đấu một mất một còn ở

nội tâm để đoạn trừ thập tam ma (lục dục, thất tình), cũng nhƣ mọi thứ phiền não chƣớng ngại khác ngõ hầu chuyển hóa tâm trần cấu đảo điên trở thành tâm thanh tịnh, an định.

https://thuviensach.vn

Trong trận chiến tƣng bừng khốc liệt giữa thầm lặng cô đơn, vũ khí duy nhất của kiếm khách chính là trí huệ. Phải dùng trí huệ để đoạn diệt mọi chƣớng ngại. Nhƣ dùng dao bén gƣơm sắc mà chặt đứt lìa tất cả. Trong ý nghĩa biểu tƣợng đó, các thiền sƣ mệnh danh trí huệ là huệ kiếm, huệ đao.

Kinh Duy Ma Cật dạy: “Dĩ trí huệ kiếm phá phiền não tặc.”173 (Lấy gƣơm trí huệ phá giặc phiền não.)

Tƣơng tự, trong truyện thơ Quan Âm Thị Kính, dân gian Việt Nam có câu: Này gƣơm trí huệ mài đây,

Bao nhiêu phiền não cắt ngay cho rồi.

Đối với những hành giả trót đã chọn đời kiếm khách độc hành, mang gƣơm cất bƣớc vào cõi tịch liêu trên dặm trƣờng thiên lý quay về nội tâm cô đơn, thì mọi phiền não, mọi chƣớng ngại của tâm cũng chính là những nợ nần cần phải thanh toán một lần cho sạch sẽ. Kinh cầu siêu Cao Đài có câu: Dâng gƣơm huệ kiếm xin cầm,

Chặt lìa trái chủ đặng tầm ngôi Thiên.

Nhìn lại ảnh thiền Tâm lập, thấy rõ thanh gƣơm hãy còn nằm nguyên trong bao, và để gác lên tấm khiên. Thanh bình thay, yên ả thay! Cuộc chiến đã tàn.

Chàng hiệp khách năm xƣa giờ đây đã rửa tay gác kiếm rồi. Tâm ấy thôi không còn gì phong ba phiền não. Trên mặt tấm khiên, hình con rồng nhƣ nét vẽ trang trí, mà cũng nhƣ nói xa nói gần đến thuật ngữ của thiền gia đạo Lão và hành giả

Cao Đài: hàng long phục hổ (thu phục rồng cọp).174

Trong trận chiến riêng tƣ của từng kiếm khách với thập tam ma, bao giờ

mới có thể rửa tay gác kiếm? Câu trả lời chẳng dễ, vì thời gian không hề đƣợc định mức ở đây.

Đức Khổng Tử phải đến bảy mƣơi tuổi mới dám bảo tâm đã định, đã lập, bấy giờ tâm muốn sao cũng có thể chìu theo vì không còn sợ lâm vấp lỗi lầm nữa.175

Ngày xƣa Thiền Sƣ Linh Vân Chí Cần 靈 雲 志 勤 cũng thế. Cái tên Chí Cần đủ nói lên quá trình ròng rã chuyên luyện, tu tập ráo riết của ngài. Thật vậy, ngài đã làm một hành giả (mà ngài ví von là làm kiếm khách) siêng năng mài thanh huệ kiếm (tức là công phu thiền định) suốt ba mƣơi năm đăng đẵng mới đƣợc chứng ngộ.

https://thuviensach.vn

Lúc chứng đạo rồi Thiền Sƣ Linh Vân Chí Cần không khỏi cảm khái: Hán Văn:

三 十 年 來 尋 劍 客

幾 回 落 葉 又 抽 枝

自 從 一 見 桃 花 後

直 至 如 今 更 不 疑

Phiên âm:

Tam thập niên lai tầm kiếm khách,

Kỷ hồi lạc diệp hựu trừu chi.

Tự tùng nhất kiến đào hoa hậu,

Trực chí nhƣ kim cánh bất nghi.

Có ngƣời dịch:

Ba chục năm qua tìm kiếm khách,

Bao phen lá rụng với cành trơ.

Một lần từ thấy hoa đào nở,

Cho đến ngày nay dạ chẳng ngờ.

Đáng sợ một nỗi, đề tài Tâm Lập trên tấm ảnh thiền này lại là sáng kiến của một tiệm ăn bên xứ Phù Tang: Thạch Điền tửu điếm. Để trang trí cho tờ lịch treo tƣờng năm 1984, tháng Sáu.

Lấy cái thâm vi tế nhị của thiền đem đặt vào một chỗ uống ăn rất đời thƣờng giữa sự thế phồn hoa; phải chăng ai đó muốn gửi gắm lại cho đời ý nghĩa rốt ráo của ngƣời xƣa, rằng thiền đích thị là thiền trong chỗ chẳng thiền?

Tháng 4-1992

Bổ túc 08-6-2010

2. Hƣ Thực Đôi Điều

https://thuviensach.vn

Ngô Thừa Ân 吳 承 恩 tự là Nhữ Trung 汝 忠, hiệu Xạ Dƣơng Sơn Nhân 射 阳 山 人 (kẻ núi rừng bắn mặt trời), ngƣời huyện Sơn Dƣơng, sau đổi là huyện Hoài An, tỉnh Giang Tô. Ông sinh vào khoảng triều Minh Hiếu Tông, năm 1500 (Hoằng Trị thứ 13), tạ thế triều Minh Thần Tông, năm 1582 (Vạn Lịch thứ 10), không con nối dõi.

Năm 1544 (Gia Tĩnh thứ 23), ông thi đỗ Cống Sinh, giữ chức Huyện Thừa ở huyện Trƣờng Hƣng, tỉnh Chiết Giang. Năm 1567 (Long Khánh thứ 1), ông quay về Sơn Dƣơng, miệt mài cùng thơ rƣợu. Ông thông minh, mẫn tiệp, đọc nhiều, học rộng, thơ văn nhã lệ (đẹp và tao nhã). Tác phẩm thất tán hầu hết.

Khƣu Chính Võng có gom góp lại một số, gọi là Xạ Dƣơng Tồn Cảo. Một tác phẩm khác đƣợc nhắc tới là Tần Thiểu Du Phong. Nhƣng nay chỉ còn sót lại duy nhất Tây Du Ký, đƣợc khen là một trong bốn đại kỳ thƣ đời Minh, xếp hạng theo thứ tự nhƣ sau: Tam Quốc Diễn Nghĩa, Thủy Hử Truyện, Tây Du Ký, và

Kim Bình Mai.176

Ngô Thừa Ân: chân dung và tƣợng đồng

Theo Vƣơng Hồng Sển, tằng tổ và nội tổ của Ngô Thừa Ân hai đời liên tiếp làm học quan nhƣng cha ông là nhà buôn nhỏ, chuyên bán chỉ màu và hàng thêu.

Ngô Thừa Ân có viết Tiên Phủ Quân Mộ Chí Minh, kể rằng cha ông rất chăm đọc sách. Còn Ngô Quốc Vinh khi viết lời bạt cho Xạ Dƣơng Tiên Sinh Tồn Cảo (gồm bốn quyển) thì bảo thuở nhỏ Ngô Thừa Ân đã nổi tiếng văn hay. Trong Thiên Khải Hoài An Phủ Chí lại chép rằng Ngô Thừa Ân tánh cần mẫn, thông minh, học rộng, đọc nhiều, làm thơ nhanh, thanh nhã, lƣu loát, thích hài kịch, viết nhiều tạp ký. Một tác phẩm thất truyền của họ Ngô là Vũ Đỉnh Chí.

Cũng theo Vƣơng Hồng Sển, tuy Ngô Thừa Ân đa tài, nhƣng lận đận đƣờng cử nghiệp. Không rõ ông đậu Tú Tài năm nào, nhƣng đậu Tuế Cống Sinh (tƣơng đƣơng Cử Nhân) năm 1544, sau này hình nhƣ còn đi thi hai lần nữa, đều hỏng. Khoảng tuổi ngũ tuần, hoàn cảnh quẫn bách, Ngô Thừa Ân đến Nam Kinh https://thuviensach.vn

viết văn bán chữ, rất nổi danh, đƣợc chép lại trong Sơn Dƣơng Chí Dị. Năm 1566, sáu mƣơi sáu tuổi, ông lão họ Ngô giữ chức Huyện Thừa huyện Trƣờng Hƣng, đƣợc ít lâu thì chán cảnh quan trƣờng, rũ áo về quê. Rồi lại đƣợc bổ làm chức Ký Thiện ở Kinh Vƣơng Phủ, coi việc lễ lộc và đọc chiếu thơ của vƣơng gia trong ba năm thì xin nghỉ.177

Cả hai nguồn tiểu sử trƣng dẫn trên đây đều không cho biết Ngô Thừa Ân có phải là một chuyên gia về Lão học, Phật học hay chăng. Dù rằng Tây Du Ký nói nhiều đến tu đơn, luyện đạo, hành thiền. Hay ông quả thực là cƣ sĩ đạt đạo, nhƣng khía cạnh đời sống tâm linh của ông đã không đƣợc thế nhân biết đến?

Thực vậy, tác giả Tây Du nếu không là ngƣời đắm mình trong tƣ tƣởng siêu thoát của Lão, Phật, nếu không lý hội đƣợc đạo thƣợng thừa vi diệu, thì chắc chắn không viết đƣợc những đoạn tƣởng nhƣ giỡn chơi, mà ý chỉ thì sâu sắc thậm thâm. Ngoài những điều đã trình bày trong chín bài giải mã, cũng thử

nêu thêm một ví dụ tiêu biểu nữa để thấy sức học uyên thâm của họ Ngô. Cuối Hồi thứ Mƣời Bảy, kể việc thu phục con yêu tinh gấu đen. Truyện kể, theo mƣu kế của Tề Thiên, Quan Âm Bồ Tát đồng ý biến hóa ra một con yêu đội lốt đạo sĩ, hiệu Lăng Hƣ Tử. Bồ Tát biến hóa thế nào? Tây Du tả tuyệt khéo:

“Lúc ấy, Bồ Tát mở lòng từ bi quảng đại, pháp lực vô biên, ức vạn hóa thân, lấy tâm hội ý, lấy ý hội thân, trong giây lát biến ngay thành Lăng Hƣ Tử.

“(...) Hành Giả nhìn, nói: Tuyệt quá, tuyệt quá! Ngài là Bồ Tát yêu tinh, hay yêu tinh Bồ Tát đây?” 178

Chính vì nội dung Tây Du ký ảo diệu cực kỳ, nên có sách lầm cho rằng tác giả Tây Du Ký không ai khác hơn một đại đạo sĩ tên là Khƣu Xứ Cơ, tức Khƣu Trƣờng Xuân, hay Trƣờng Xuân Chân Nhân, thuộc phái Toàn Chân của đạo Lão.179

Theo truyện Thất Chân Nhân Quả,180 Hồi thứ Hai Mƣơi Chín, Khƣu Trƣờng Xuân (Lão) và Bạch Vân Thiền Sƣ (Phật) sau những bất đồng, xung đột kịch liệt đã cùng nhau giảng hòa, dẹp hết mọi thị phi tranh đua hơn thiệt. Bấy giờ Khƣu Trƣờng Xuân đem công phu tu luyện cửu cửu để làm tám mƣơi mốt nạn của Tam Tạng, lại lấy chơn tánh, bổn tâm, tâm viên, ý mã, lục dục, thất tình... mà diễn thành các nhân vật Tây Du, yêu tinh quỷ quái. Sau khi hoàn tất, bộ Tây Du này đƣợc Khƣu Chơn Nhơn trao tặng Thiền Sƣ Bạch Vân.

Con gà tranh nhau tiếng gáy. Dứt đấu phép lại tới chuyện đấu văn chƣơng nghĩa lý. Thiền Sƣ thấy ông bạn đạo Tiên mà thuật chuyện đạo Phật quá tài, chẳng lẽ chịu lép, bèn đáp lễ, nên tuy khoác áo cửa Phật, mà vẫn đem quan điểm tu Tiên của đạo Lão diễn bày thành truyện Phong Thần, kể việc các thiên tiên và địa tiên (xiển giáo và triệt giáo), ngƣời vì thuận mệnh Trời theo phò Khƣơng Tử

https://thuviensach.vn

Nha phạt Trụ, kẻ vì chống Thiên cơ dốc lòng ủng hộ Thái Sƣ Văn Trọng đƣơng cự lại vua Vũ. Truyện Phong Thần tuy mƣợn sự tích vua Vũ đánh vua Trụ, nhƣng thật ra là kể chuyện tu hành tạo Tiên tác Phật. Dĩ nhiên, sau khi viết xong Thiền Sƣ liền đem tặng lại Khƣu Chơn Nhơn pho truyện này.

Thất Chân Nhân Quả giải thích sự ra đời của hai pho tiểu thuyết Tây Du và Phong Thần nhƣ lƣợc bày trên đây không phải vô cớ. Giữa hai tiểu thuyết này có một số chi tiết trùng hợp ngẫu nhiên:

Cả hai đều dựa vào một chút lịch sử Trung Quốc để hƣ cấu thành tiểu thuyết huyền môn.

Cả hai đều có đúng một trăm hồi.

Cả hai cùng xuất hiện vào đời nhà Minh.181

Theo từ điển Từ Hải,182 truyện Phong Thần xuất hiện ở Trung Quốc vào đời Minh, tác giả khuyết danh. Nhƣng ở Nhật, cùng thời đại nhà Minh, lại có một bản khắc Phong Thần khác, dài một trăm hai mƣơi hồi, và ghi tác giả là Hứa Trọng Lâm 許 仲 琳.

Còn có lý do nào khác để khiến ngƣời ta lầm lẫn cho rằng tác giả Tây Du Ký là Khƣu Trƣờng Xuân? Sự lầm lẫn này rất lý thú vì trong lịch sử quả thực liên quan đến Khƣu Trƣờng Xuân còn có một bản Tây Du Ký thứ hai.183

Từ Hải (mục từ Tây Du Ký, tr. 1224) chỉ cho biết vắn tắt, đời Nguyên có Lý Chí Thƣờng soạn quyển Trƣờng Xuân Chân Nhân [Tây] Du Ký, ghi chép hành trình sang phƣơng Tây của đạo sĩ Khƣu Xứ Cơ.

Giáo Sƣ Liu Ts'un-Yan, Viện Sĩ của Viện Hàn Lâm Khoa Học Nhân Văn Úc ( the Australian Academy of the Humanity) cũng đồng thời là Khoa Trƣởng Khoa Hán Ngữ của Viện Đại Học Quốc Gia Úc ( Australian National University), có một bài khảo cứu rất công phu về công cuộc kết tập và giá trị

lịch sử của Đạo Tạng, với nhan đề The Compilation and Historical Value of the TaoTsang.184 Trong khảo cứu này (tr. 117), Giáo Sƣ Lƣu cho biết rằng một sử

gia nổi tiếng đời Thanh là Tiền Đại Hân (1728-1804) đã có nghiên cứu về quyển Trƣờng Xuân Chân Nhân Tây Du Ký. Quyển du ký này đƣợc Arthur Waley dịch sang tiếng Anh với nhan đề The Travels of an Alchemist (Hành trình của một nhà luyện đan), in ở London năm 1931. Trƣớc đó, năm 1866, đã có Palladius lần đầu tiên dịch tác phẩm ấy sang tiếng Nga.

Cũng theo Giáo Sƣ Lƣu, năm 1795 Tiền Đại Hân phát hiện rằng quyển Trƣờng Xuân Chân Nhân Tây Du Ký là một quyển nằm trong bộ Đạo Tạng, tàng trữ ở Huyền Diệu Quán, đất Tô Châu. Đây là câu chuyện về cuộc hành trình của https://thuviensach.vn

Khƣu Xứ Cơ vào năm 1222, đi về phƣơng tây để gặp Thành Cát Tƣ Hãn trên rặng phía bắc của dãy núi Hindu Kush.185

Liên quan đến quyển du ký trên đây còn có một tác phẩm khác của Cheng-siang Chen, nhan đề Trƣờng Xuân Chân Nhân Tây Du Ký Đích Địa Lý Học Bình Chú, in năm 1968, trong Research Report No 8, Geographical Research Centre, Graduate School, University of Hong Kong.

Về mối quan hệ giữa hoàng đế Mông Cổ và đạo sĩ Trung Quốc này, từ điển Từ Hải cho biết Nguyên Thái Tổ (Thiết Mộc Chân, Thành Cát Tƣ Hãn) vô cùng thân thiết Khƣu Xứ Cơ, ban cho đạo sĩ nhiều ân huệ: chỗ ở của Khƣu gọi là Trƣờng Xuân Cung, sau này chính là Bạch Vân Quán nằm ở phía tây huyện Lịch Thành, tỉnh Sơn Đông.

Với đầy đủ các cứ liệu văn học và lịch sử nhƣ trên, có thể kết luận rằng

“thuyết” của Thất Chân Nhân Quả về tác giả Tây Du Ký và Phong Thần hoàn toàn không đúng với lịch sử.

Tây Du Ký do Ngô Thừa Ân viết vào đời Minh là tiểu thuyết huyền môn.

Là tiểu thuyết nên nội dung hoàn toàn hƣ cấu.

Trƣờng Xuân Chân Nhân Tây Du Ký do Lý Chí Thƣờng soạn vào đời Nguyên, là du ký, không phải tiểu thuyết. Quyển này đƣợc giới đạo sĩ Trung Quốc liệt vào Đạo Tạng, một kho tàng đồ sộ bao gồm kinh điển và tác phẩm của đạo Lão, gồm tổng cộng 5.485 quyển.186

Khƣu Trƣờng Xuân là ai? Lý Chí Thƣờng là ai? Mục đích gì mà Khƣu Trƣờng Xuân phải vạn lý du hành để giáp mặt cùng Đại Hãn? Nội dung Trƣờng Xuân Chân Nhân Tây Du Ký là chi? Tài liệu này hiện nay không dễ kiếm! Do đó, nhân dịp nói chuyện tiểu thuyết Tây Du Ký (hƣ cấu) cũng nên biết thêm về

bản Tây Du Ký phi hƣ cấu trong kho tàng văn học đạo Lão Trung Quốc.187

21-02-1993

Bổ túc 09-6-2010

3. Lý Chí Thƣờng

Trường Xuân Chân Nhân Tây Du Ký

Khƣu Trƣờng Xuân 丘 長 春 (1148-1227) tên thật là Khƣu Xứ Cơ 丘 處

機, tự là Thông Mật 通 密, đạo hiệu là Trƣờng Xuân Tử 長 春 子, quê ở Thê Hà, Đăng Châu (nay thuộc tỉnh Sơn Đông). Ông đƣợc Nguyên Thái Tổ tức https://thuviensach.vn

Thành Cát Tƣ Hãn (1162?-1227) mời đến triều đình Mông Cổ, cách Trung Quốc vạn dặm về phía tây.

Nguyên Thái Tổ phái hai mƣơi chiến sĩ Mông Cổ đi mời, dẫn đƣờng, hộ

tống quốc khách. Khƣu Chân Nhân sang Tây Tạng, đem theo mƣời tám đệ tử.

Nguyên Thế Tổ hỏi về phép trị nƣớc, Chân Nhân bảo lấy kính Trời yêu dân ( kính Thiên ái dân 敬 天 愛 民 ) làm gốc. Nguyên Thế Tổ lại hỏi về thuật sống lâu ( trƣờng sinh cửu thị 長 生 久 視 ), Chân Nhân đáp hãy giữ lòng trong sạch ít ham muốn ( thanh tâm quả dục 清 心 寡 欲 ) làm căn bản.

Nguyên Thế Tổ rất đẹp dạ, tặng Chân Nhân danh hiệu Thần Tiên, phong tƣớc Đại Tông Sƣ, giao cho Chân Nhân chủ trì Trƣờng Xuân Cung, cai quản Đạo Giáo cả nƣớc, nhờ thế mà Toàn Chân Giáo cực thịnh.

Toàn Chân Giáo (cũng gọi Toàn Chân Đạo, Toàn Chân Phái) do Vƣơng Trùng Dƣơng sáng lập vào đầu đời Kim (triều nhà Kim bắt đầu năm 1115). Phái Toàn Chân chủ trƣơng Tam Giáo hợp nhất, tính mệnh song tu, hoặc tu tính trƣớc tu mệnh sau. Toàn Chân Phái chiếm lĩnh trọn phƣơng bắc Trung Quốc, còn phƣơng nam là giang sơn của phái Chính Nhất (chuyên về phù lục).

Bảy đại đệ tử của Vƣơng Trùng Dƣơng đƣợc tôn là Bắc Thất Chân (bảy vị

chân nhân phƣơng bắc).188 Họ lập thành bảy chi phái của Toàn Chân Giáo: Mã Ngọc lập Ngộ Tiên Phái, chuyên về thanh tĩnh, lý luận thanh đàm và luyện nội đơn.

Đàm Xứ Đoan lập Nam Vô Phái, bảo thủ chủ trƣơng của Vƣơng Trùng Dƣơng.

Lƣu Xứ Huyền lập Tùy Sơn Phái.

Khƣu Xứ Cơ lập Long Môn Phái,189 có ảnh hƣởng nhất so với sáu chi phái kia.

Vƣơng Xứ Nhất lập Du Sơn Phái.

Hác Đại Thông lập Hoa Sơn Phái.

Tôn Bất Nhị (trƣớc khi xuất gia là vợ của Mã Ngọc) lập Thanh Tịnh Phái.190

*

https://thuviensach.vn

Trong số mƣời tám đệ tử theo Khƣu Chân Nhân sang Tây Tạng có Lý Chí Thƣờng.

Lý là ngƣời ghi chép lại cuộc vạn lý tây du này. Năm 1219, từ phía bắc của Bắc Kinh, đoàn ngƣời đi về Mông Cổ, theo hƣớng tây nam băng qua Tashkent và Samarkand, rồi theo hƣớng nam đến Perwan (ngay phía bắc của Kabul), thuộc Afghanistan.191

Arthur Waley đã dịch tác phẩm của Lý Chí Thƣờng ra tiếng Anh, nhan đề

The Travels of an Alchemist, 1931.

Waley sinh năm 1889 tại London, là nhà thơ, dịch giả, và nhà Trung Quốc học. Học ở Cambridge, rồi ông lấy hai học vị tiến sĩ văn chƣơng ở hai đại học Aberdeen và Oxford. Ông giữ chức Phó Quản Thủ Phòng Ấn Loát Và Đồ Họa của Viện Bảo Tàng Anh và giảng dạy Đông phƣơng học tại một học hiệu trực thuộc Viện Bảo Tàng này (1912-1930). Năm 1952, ông đƣợc trao tặng một huân chƣơng ( the Order of Companion of the British Empire). Năm 1953, đƣợc Nữ

hoàng Anh ban tặng Huy Chƣơng Thi Ca ( Medal for Poetry).

Ngoài bản dịch tác phẩm của Lý Chí Thƣờng, Waley còn có các công trình nghiên cứu và dịch thuật quan trọng nhƣ sau:

Thơ Trung Quốc ( Chinese Poems, 5 quyển), 1918.

Nhập Môn Nghiên Cứu Hội Họa Trung Quốc ( An Introduction to the Study of Chinese Painting), 1923.

Đạo Đức Kinh ( The Way and Its Power), 1935.

Luận Ngữ ( The Analects of Confucius), 1938.

Ba Con Đƣờng Tƣ Tƣởng Trung Quốc Cổ Đại ( Three Ways of Thought in Ancient China), 1939.

Nguyên Thị Vật Ngữ ( The Tale of Genji, 6 quyển, dịch tiểu thuyết Nhật), 1955.

V.v...

Sau đây là một phần lớn văn bản của Trƣờng Xuân Chân Nhân Tây Du Ký, dựa theo bản tiếng Anh của Arthur Waley. Tuy nhiên, vì không có trọn vẹn bản tiếng Anh của Arthur Waley, tôi đã sử dụng phần trích đăng của Owen và Eleanor Lattimore, in trong hiệp tuyển Silks, Spices and Empire, nhà xuất bản Dell Publishing Co. Inc., New York 1971, các trang 57-61.

https://thuviensach.vn

Huệ Khải

1993

Bổ túc 16-6-2010

---o0o---

Trích dịch

Ngày mùng 1 tháng 4 âm lịch (24-4-1219), chúng tôi đến nơi hạ trại của Khả Hãn Tamuga. Lúc này tuyết bắt đầu tan, cỏ xanh phơn phớt một màu. Khi chúng tôi đến, trong trại đang làm một đám cƣới. Các thủ lĩnh mấy bộ tộc quanh đấy năm trăm dặm đến dự, mang nhiều lễ vật chúc mừng. Những chiếc xe đen và lều bạt xếp thành dãy dài, ắt hẳn có đến hàng ngàn khách.

Ngày mùng 7, thầy Khƣu hội kiến Khả Hãn và ông hỏi thầy về thuật trƣờng sinh bất tử. Thầy đáp chỉ những ai ăn chay và giữ gìn quy giới mới có thể luận bàn thuật ấy. Cả hai thỏa thuận rằng ông sẽ đƣợc truyền bí thuật vào ngày rằm.

Nhƣng bấy giờ tuyết rơi nhiều và việc đƣợc gác lại. Hoặc có thể Khả Hãn đổi ý, vì ông bảo sẽ chẳng đúng đạo lý nếu ông hƣởng trƣớc cha mình (Đại Hãn) bí thuật này trong lúc Đại Hãn đã vất vả triệu thỉnh thầy đến đây từ ngàn trùng cách trở. Tuy nhiên Khả Hãn truyền lệnh cho A-li-hsien phải đƣa thầy trở lại sau khi đã triều kiến Đại Hãn xong.

Xứ này sáng lạnh, chiều tối nóng; có nhiều cây trổ hoa vàng. Dòng sông chảy về đông bắc. Hai bên bờ mọc nhiều thân liễu cao. Ngƣời Mông Cổ dùng cây liễu làm khung lều. Sau mƣời sáu ngày đƣờng, chúng tôi đến một nơi mà dòng sông Kerulan uốn vòng về tây bắc, bao quanh mấy ngọn núi. Vì thế chúng tôi không theo dòng sông đi đến tận nguồn, mà quày sang tây nam, đi theo lối ngựa trạm.192 Những ngƣời Mông Cổ chúng tôi gặp nơi đây đều hân hoan khi thấy thầy; họ bảo đã mong chờ thầy từ năm ngoái...

Các đỉnh núi lớn giờ đây dần dần trông rõ hơn. Từ đấy trở đi, khi chúng tôi đi về hƣớng tây, vẫn còn là vùng đồi núi và dân cƣ đông đúc. Dân chúng sống trên các cỗ xe đen và trong những mái lều trắng; họ đều là thợ săn và ngƣời chăn thú. Quần áo họ may bằng da thú, lông thú, lƣơng thực là thịt và sữa cô đặc. Đàn ông thắt tóc thành hai bím, thòng phía sau tai. Phụ nữ có chồng đội nón làm bằng vỏ cây phong ( birch), có cái cao khoảng sáu tấc. Thƣờng họ phủ lên nón chiếc khăn len đen; nhà giàu dùng lụa đỏ. Đuôi nón giống con vịt, gọi là ku ku (...).

Ngày 27 tháng 8 âm lịch (15-9-1219), chúng tôi đến chân núi Yin. Một số

ngƣời Uighurs ra gặp chúng tôi, và vậy là chúng tôi đã tới một thị trấn nhỏ. Viên https://thuviensach.vn

quan địa phƣơng đem biếu chúng tôi rƣợu nho, trái cây ngon, bánh, củ hành, vải Ba Tƣ...

Đi tiếp về hƣớng tây là thành phố lớn Beshbalig. Các viên quan, quý tộc, dân chúng, hàng trăm nhà sƣ, đạo sĩ, đi ra tận ngoài thành để đón thầy trò chúng tôi. Các sƣ mặc áo nâu. Mũ áo của đạo sĩ không giống nhƣ ở Trung Quốc.

Ngày 18 tháng 11 âm lịch (03-12-1219), sau khi vƣợt qua một sông lớn, chúng tôi tới vùng ngoại vi phía bắc thành Samarkand. Cùng các quan lại Mông Cổ và viên chức sở tại, quan trấn thành là I-la đã ra tận ngoài thành đón thầy trò chúng tôi. Họ mang theo rƣợu nho và dựng rất nhiều lều. Đoàn xe chúng tôi nghỉ chân nơi đây...

Thành cất dọc theo những kênh đào. Vì mùa hè và thu không mƣa, hai con sông đƣợc uốn dòng để chảy dọc theo từng đƣờng phố, cung cấp nƣớc cho dân chúng. Trƣớc khi Khwarizm Shah thua trận, dân số nơi đây hơn một trăm ngàn hộ; nay chỉ còn lại một phần tƣ số này, trong đó một phần rất lớn là ngƣời Hồi Hột ( Hui-ho). Những ngƣời này hoàn toàn không biết làm đồng áng vƣờn tƣợc, họ phải thuê ngƣời Hoa, Kitai và Tanguts. Việc hành chính ở đây cũng do nhiều ngƣời thuộc nhiều quốc tịch rất khác biệt nhau đảm nhiệm. Ở đâu cũng thấy thợ

thủ công ngƣời Hoa. Trong thành phố có gò lớn cao độ ba chục thƣớc, trên là cung điện mới của Khwarizm Shah...

Viên quan trấn thành cho dọn tiệc khoản đãi, và biếu mƣời tấm gấm thêu vàng ( gold brocade), nhƣng thầy không nhận. Sau đó, viên quan này hàng tháng trợ cấp gạo, bột bắp, muối, dầu ăn, rau quả... Càng ngày ông càng tỏ ra cung kính hơn.

Khi thấy rằng thầy uống rất ít, ông xin phép đƣợc ép khoảng năm mƣơi ký nho để làm rƣợu biếu thầy. Thầy đáp: “Tôi không cần rƣợu, nhƣng hãy cho năm mƣơi ký nho; tôi sẽ dùng tiếp khách của tôi.” Số nho này giữ đƣợc trọn mùa đông. Chúng tôi còn thấy những con công và voi lớn đƣợc đƣa về từ Ấn Độ, cách hàng ngàn dặm về hƣớng đông nam.

Cuối tháng nhuận (12-02-1222), toán thám sát trở về, Liu Wên báo cáo với thầy rằng con thứ nhì của Khả Hãn (Chagatai) đã đem binh đi trƣớc, sửa thuyền và chữa cầu. Bọn thổ phỉ đã bị quét sạch. Ho-la, Pa-hai và những ngƣời khác đã đến doanh trại của ông hoàng này thông báo rằng thầy mong muốn gặp Đại Hãn.

Ông đáp rằng Đại Hãn đã đi về hƣớng đông nam rặng Đại Tuyết Sơn.193 Nhƣng tuyết phủ dày ải quan đến hơn trăm dặm không thể nào qua đƣợc. Tuy nhiên hoàng tử nói rõ rằng ông hạ trại ngay trên đƣờng đến chỗ Đại Hãn và mời thầy nán lại cùng ông, chờ đến lúc có thể qua núi.

https://thuviensach.vn

Từ nơi đây chúng tôi đi về hƣớng đông nam, và đến chiều tối thì dừng chân gần một kênh đào cũ. Hai bên bờ mọc một loại cây giống nhƣ lau sậy nhƣng không có ở Trung Quốc. Những cây to còn xanh qua suốt mùa đông. Chúng tôi bẻ lấy mấy cây làm gậy. Một số thì dùng để chống càng xe đêm ấy, và chúng cứng đến độ chẳng hề gãy. Những cây nhỏ rụng lá mùa đông và tƣơi lại vào mùa xuân. Đi thêm về phía nam giữa các ngọn đồi, có loại tre lớn đặc ruột. Quân lính dùng loại này làm cán giáo, cán lao. Chúng tôi còn thấy những con rắn mối dài cả chín tấc, da xanh đen.

Ngày 29 tháng 3 âm lịch (11-5-1222), thầy làm một bài thơ. Thêm bốn ngày đƣờng nữa chúng tôi đến trại của Đại Hãn. Ngài phái quan đại thần Ho-la-po-te đến đón chúng tôi... Khi chỗ ở đƣợc sắp xếp xong, thầy lập tức đến yết kiến Đại Hãn. Ngài tỏ lòng cảm kích nói: “Các vua khác triệu thầy đến mà thầy đều từ tạ. Nay thầy vƣợt vạn dặm đến với trẫm. Đây là đại hạnh của trẫm.”

Thầy đáp: “Kẻ ẩn tu nơi thâm sơn cùng cốc nhƣ hạ thần đến với thánh thƣợng là ý Trời vậy.” Đại Hãn đẹp dạ, mời thầy ngồi và sai dọn tiệc. Rồi ngài hỏi: “Từ phƣơng xa đến đây, thầy đem thuốc trƣờng sinh gì cho trẫm?” Thầy đáp: “Thần có thuật trƣờng sinh chứ không có thuốc trƣờng sinh.” Đại Hãn hài lòng vì sự thành thực của thầy, và sai dựng hai lều cho thầy cùng các học trò, nằm ở phía bên đông lều của Đại Hãn...

Thời tiết càng nóng hơn và Đại Hãn dời lên một điểm cao trên dãy Tuyết Sơn để tránh nóng. Thầy đi theo. Đại Hãn ấn định ngày 14 tháng 4 âm lịch (24-6-1222) sẽ hỏi đạo. Điều này đƣợc các quan Chinkai, Liu Wên, và A-Lihsien cùng ba quan hầu cận ghi chép. Nhƣng ngay khi đến kỳ hẹn, lại đƣợc tin bọn thổ

phỉ làm loạn. Đại Hãn quyết định thân chinh tiễu trừ, và hoãn lại cuộc hẹn đến ngày mùng 1 tháng 10 âm lịch (05-11-1222). Thầy xin phép đƣợc trở về nơi ở

cũ trong thành. Đại Hãn nói: “Vậy thì thầy sẽ kiệt sức vì đi trọn quãng đƣờng trở

lại đây.” Thầy nói chỉ là chuyện hành trình hai mƣơi ngày mà thôi, và khi Đại Hãn phản đối rằng chẳng có ai hộ vệ cho thầy thì thầy đề nghị nhờ quan Yang-A-kou...

Chúng tôi vƣợt qua ngọn núi lớn nơi có “cổng đá”, những trụ đá ở đây trông giống nhƣ hai chân nến lớn. Nằm vắt ngang lên trụ là một phiến đá lớn, trông từa tựa chiếc cầu. Dòng suối bên dƣới chảy xiết, và đoàn kỵ mã chúng tôi khi thúc bầy lừa chở nặng hành lý vƣợt suối đã mất hết mấy con lừa chết đuối.

Hai bên bờ là xác các thú vật khác cũng đã chết tƣơng tự nhƣ vậy. Nơi này là cửa ải, mà trƣớc đây không lâu quân binh đã quyết liệt giao tranh để chiếm cứ.

Khi chúng tôi ra khỏi hẻm núi, thầy làm hai bài thơ.

Khi thầy đến trại Khả Hãn, cỏ cây vào cuối tháng 3 xanh mƣợt, khắp nơi cây cối rộ hoa, ngựa và cừu đều béo khỏe. Nhƣng khi nhận đƣợc phép của Khả

https://thuviensach.vn

Hãn để lên đƣờng, trời cuối tháng 4, chẳng còn lấy một ngọn cỏ cọng rau. Trƣớc cảnh tiêu sơ này, thầy cảm tác một loạt mấy bài thơ.

Huệ Khải dịch

4. Tây Du Ký Có Bài Lão Tôn Phật Không?

Thỉnh thoảng cũng không tránh khỏi có ngƣời nghĩ rằng: “Trong Tây Du Ký, Ngô Thừa Ân đã mạnh mẽ bài bác, nhạo báng đạo Lão, đã biến hình thành đạo tu Tiên, dƣới nhiều hình thức, từ nhẹ nhàng đến sống sƣợng, thô bạo để đề

cao Phật Giáo...” 194

Đạo Lão có nhiều trƣờng phái, trong đó không tránh khỏi những biến tƣớng rơi vào chỗ mất chân truyền hay tông chỉ vô vi thanh tịnh của đạo Lão. Trong Tây Du Ký, Ngô Thừa Ân nếu có bài bác, chính là bài bác khía cạnh mê tín dị

đoan, câu chấp hình danh sắc tƣớng của các đạo sĩ.

Ngô Thừa Ân thực ra rất tôn trọng và hiểu đúng chân truyền nội đơn (tịnh hay thiền) của Lão Giáo. Theo đó, đạo giải thoát phải thực hành từ chính trong thân hành giả, ngoài thân không có đạo giải thoát. Đạo Lão dùng thuật ngữ nội dƣợc 内 藥 ( internal elixir) để ám chỉ lý này. Nếu lầm lẫn tƣởng rằng có thể bào chế ngoại dƣợc ( external elixir) để làm thuốc trƣờng sinh bất tử là rơi vào bàng môn tả đạo.195

Thử nêu thí dụ tiêu biểu, Hồi thứ Bốn Mƣơi Bốn và Bốn Mƣơi Lăm kể việc Ngộ Không, Bát Giới, Sa Tăng vào quán Tam Thanh, dẹp hết các cốt tƣợng trên bệ thờ đi; khi các đạo sĩ mê muội quỳ lạy xin “kim đơn” để đƣợc trƣờng sinh bất tử, ba anh em bèn hội ý chớp nhoáng và hào phóng ban cho ngay mấy bình nƣớc tiểu!196

Nếu vin vào sự việc này rồi đề quyết Ngô Thừa Ân báng bổ đạo Lão thì chẳng khác nào mƣợn cớ Thiền Sƣ Đan Hà Thiên Nhiên (738-824) đời Đƣờng chẻ tƣợng Phật nơi chùa Huê Lâm, đất Trƣờng An, để kết án Thiền Sƣ hủy báng Phật, phạm tội đại ác nghịch.

Cũng vậy, nếu chấp cứng vô mặt chữ truyện Tây Du, thì khi đọc Hồi thứ

Mƣời Sáu, tới đoạn các sƣ chùa Quan Âm dở trò ma giáo, tự đốt chùa mình vì mong cƣớp đoạt cà sa báu của Đƣờng Tăng,197 hay khi đọc Hồi thứ Hai Mƣơi Ba, thấy Bát Giới tuyên bố với Tề Thiên một câu xanh rờn rằng: “Ngƣời ta thƣờng nói hòa thƣợng là con ma háo sắc.”198 thì biết đâu chừng thiên hạ cũng dám chụp mũ Ngô Thừa Ân là bài Phật tôn Lão lắm chứ.

Cho nên khi đã thấu đáo chỗ nghịch thƣờng này ở truyện Tây Du thì tức khắc cũng sẽ hiểu vì sao trong lúc triết gia Đức Friederich Wilhelm Nietzsche https://thuviensach.vn

(1844-1900) bị chụp mũ là chống Chúa, chống Ki Tô Giáo, thì một triết gia Đức khác là Karl Theodor Jaspers (1883-1969) vốn một lòng sùng tín Chúa lại quả

quyết rằng chỉ có những ai đọc Nietzsche hời hợt ở bề ngoài mới dám bảo rằng Nietzche bài xích Chúa.199

Trong Tây Du Ký, thƣờng thƣờng cứ mở đầu một hồi lại dẫn hai câu thơ

đậm nét khẩu quyết hành thiền của đạo Lão. Chẳng hạn: Ngoại đạo mê chân tính,

Nguyên thần giúp bản tâm.200

Trẻ thơ hỏi mẹ tà hay chính,

Kim, Mộc thăm dò rõ thực hƣ.201

Trẻ thơ bỡn cợt lòng thiền rối,

Vƣợn cắp đao về Mộc Mẫu trơ.202

Yêu ma lừa bản tính,

Nhất thể bái chân nhƣ.203

Ngoài ra vẫn có nhiều bài thơ dài mô tả thuật luyện đan (thiền) của đạo Lão. Thí dụ tiêu biểu là chín câu thơ trích trong bài thơ dài ở Hồi thứ Hai Mƣơi Hai nhƣ sau:

Nhân thử tài đắc ngộ chân nhân

Dẫn khai Đại Đạo kim quang lƣợng

Tiên tƣơng Anh Nhi, Xá Nữ thu

Hậu bả Mộc Mẫu, Kim Công phóng

Minh Đƣờng thận thủy nhập Hoa Trì

Trùng Lâu can hỏa đầu tâm tạng

Tam thiên công mãn bái Thiên nhan

Chí tâm triều lễ Minh Hoa hƣớng

Ngọc Hoàng Đại Đế tiện gia thăng.204

https://thuviensach.vn

Bản dịch tiếng Việt rút lại còn tám câu nhƣ sau:

Thế rồi gặp đƣợc vị chân nhân,

Đạo lớn truyền cho sáng cõi lòng.

Trƣớc thu Anh Nhi và Xá Nữ,

Sau thả Mộc Mẫu với Kim Công.

Nƣớc thận từ mi về đầu lƣỡi,

Lửa gan từ thận xuống tâm nang.

Ba nghìn công trọn lòng theo lễ,

Lên điện Minh Hoa lạy Ngọc Hoàng.205

Bài thơ này không thể hiểu theo mặt chữ. Anh Nhi, Xá Nữ, Mộc Mẫu, Kim Công, Minh Đƣờng, thận thủy (nƣớc thận), Hoa Trì, Trùng Lâu, can hỏa (lửa gan), v.v... đều là thuật ngữ thiền đạo Lão mà những ai đã đọc Thƣợng Thanh Huỳnh Đình Nội Cảnh đều gặp đi gặp lại trong ba mƣơi sáu chƣơng kinh. Đây là một trong những bài thơ loại khẩu quyết luyện kim đơn của hành giả đạo Tiên.

Anh Nhi 嬰 兒 (trẻ sơ sinh) là kết quả của luyện tinh hóa khí (ngọc dịch hoàn đan 玉 液 還 丹) tại hạ đan điền (ở dƣới rún). Ngọc dịch là nƣớc thận, theo nguyên khí bốc lên mà vào tim, từ tim qua trung đan điền rồi quay về hạ đan điền. Đó là hoàn đan. Xá Nữ 姹 女 (thiếu nữ tuổi trăng tròn) ám chỉ tâm (tim).

Các đạo sĩ luyện ngoại đan dùng hống (thủy ngân, Hg) và diên (chì, Pb) làm dƣợc liệu, gọi hống là Xá Nữ, gọi diên là Kim Công 金 公 (cha kim). Theo ngũ

hành, Kim sinh Thủy nên làm cha Thủy, vậy gọi là Kim Công.206

Minh Đƣờng 明 堂 là một trong chín cung nằm trong đầu não. Từ giữa hai chân mày đi vào một thốn 寸 (khoảng 3,33 cm) là Minh Đƣờng.

Phép tu Tiên phải luyện tinh hóa khí. Tinh ( sperm) sinh ra từ một lỗ giữa hai quả thận. Cái lỗ này gọi là Hoa Trì 華 池 (cái ao chứa tinh hoa của con ngƣời) .

Trùng Lâu 重 樓 là cổ họng (yết hầu). Tu Tiên có thuật nuốt nƣớc miếng xuống Trùng Lâu.

https://thuviensach.vn

Câu “Nƣớc thận từ mi về đầu lƣỡi” chính là dạy uốn cong đầu lƣỡi để tạo ra tân dịch (nƣớc miếng) lúc hành thiền.207

Ngô Thừa Ân rõ ràng rất tôn trọng đạo Lão, coi Lão là chánh pháp ngang hàng với Nho, Phật. Tây Du Ký kể rằng tại chùa Lôi Âm, khi trao kinh Phật cho Đƣờng Tăng, Phật Tổ Nhƣ Lai dặn dò: “Cái thử nội hữu thành Tiên liễu đạo chi ảo diệu.” Nghĩa là: Trong đó có phép mầu đắc đạo thành Tiên.208

Vì cho Nho, Thích, Lão đồng đẳng, xếp chung một bảng giá trị, nên khi trao kinh cho Đƣờng Tăng thì Phật Tổ cũng dạy: “Tuy vi ngã môn chi quy giám, thật nãi Tam Giáo chi nguyên lƣu.” Có nghĩa rằng: Tuy là giới luật cửa Phật ta nhƣng thật sự cũng là nguồn dòng Tam Giáo.209

Quả thực bao hàm trong Tây Du Ký là dòng tƣ tƣởng Tam Giáo đồng tông hay đồng nguyên. Ngô Thừa Ân và Tây Du Ký bất hủ là do nhiều yếu tố, nhƣng thiết tƣởng phần lớn cũng vì tác giả truyện Tây Du đã có tƣ tƣởng rất trong sáng, đã siêu vƣợt lên mọi xu hƣớng độc tôn về triết giáo.

16-7-1993

Bổ túc 28-6-2010

5. Đƣờng Tăng Thỉnh Kinh Hƣ Cấu Và Lịch Sử

Trên đây, Phụ Lục 2: Hƣ Thực Đôi Điều, cho biết rằng ngoài tác phẩm của Ngô Thừa Ân, đời nhà Minh còn có bộ Tây Du Ký Truyện của Dƣơng Chí Hòa, gồm bốn mƣơi mốt hồi. Nhƣng trƣớc Dƣơng Chí Hòa và Ngô Thừa Ân, câu chuyện tây du thỉnh kinh của sƣ Huyền Trang đời Đƣờng đã từng đƣợc thần kỳ

hóa, truyền khẩu trong dân gian, dựng thành tuồng hát...

Lỗ Tấn cho biết xƣa đã có sách Đại Đƣờng Tam Tạng Thủ Kinh Thi Thoại với nhân vật Hầu Hành Giả [Tề Thiên]; tạp kịch đời Minh có Đƣờng Tam Tạng Tây Thiên Thủ Kinh, cũng gọi tên là Tây Du Ký, trong đó lại bỏ bớt nhân vật Tôn Ngộ Không. Theo Lỗ Tấn, “ban đầu không có những chuyện kỳ lạ đặt bày, thế mà về sau các tiểu thuyết nói đến chuyện tinh quái khá nhiều. (...) Từ cuối Đƣờng cho đến Tống, Nguyên cứ dần dần diễn thành chuyện thần dị...” 210

thế, trong thực tế ở Trung Quốc từ xƣa đã có nhiều dị bản về truyện Tây Du, tuy nhiên nhiều ngƣời vẫn quen thuộc với các tình tiết trong bản Tây Du Ký Diễn Nghĩa của Ngô Thừa Ân, vì tác phẩm này đƣợc phổ biến nhất. Khi đối chiếu tiểu thuyết 211 với lịch sử cho thấy nhiều điểm gần trùng hợp, rất thú vị.

Cuộc đời (thân thế) và sự nghiệp (cuộc thỉnh kinh) Đƣờng Tăng (Đƣờng Tam Tạng Pháp Sƣ Huyền Trang) trong Tây Du Ký của Ngô Thừa Ân hoàn toàn là hƣ

cấu.

https://thuviensach.vn

1. Thân thế Đƣờng Tăng

Theo sử,212 Đƣờng Tăng pháp hiệu Huyền Trang, tên thật Trần Vĩ. Ông cố

là Trần Khâm, làm quan chức Đông Chinh Tƣớng Quân, tƣớc Nam Dƣơng Khai Quốc Quận Công đời Bắc Ngụy. Ông nội là Trần Khƣơng, làm quan Quốc Tử

Bác Sĩ đời Bắc Tề. Cha là Trần Huệ (cũng đọc Tuệ), làm quan huyện Giang Lăng, từ quan trong niên hiệu Đại Nghiệp đời Tùy Dạng Đế (605-616). Trần Huệ sinh đƣợc bốn trai, con thứ hai là Trần Tố, làm hòa thƣợng, hiệu Trƣờng Tiệp, trụ trì chùa Tịnh Độ, thành Lạc Dƣơng. Trần Vĩ là út, sinh năm 596 (hay 602?), đời Tùy Văn Đế, tại huyện Câu Thị, Lộ Châu (thuộc tỉnh Hà Nam sau này).

Theo Ngô Thừa Ân , bà nội Đƣờng Tăng họ Trƣơng; ông ngoại là Thừa Tƣớng Ân Khai Sơn; cha là Trần Ngạc, tự Quang Nhị, ngƣời đất Hải Châu, đỗ

Trạng Nguyên đời vua Đƣờng Thái Tông năm 627, đƣợc bổ làm Tri Phủ Giang Châu; mẹ là Ôn Kiều (hiệu Mãn Đƣờng Kiều). Trần Ngạc bị tên cƣớp Lƣu Hồng giết trên sông Hồng để đoạt vợ đang có mang. Đƣờng Tăng là con đầu lòng, mới sinh ra tại phủ Giang Châu, bị mẹ thả sông, trôi tấp vào chùa Kim Sơn, đƣợc Hòa Thƣợng Pháp Minh nuôi dƣỡng, đặt tên Giang Lƣu.213

Họ Trần xuất gia

Theo sử, năm 608, 13 tuổi, Trần Vĩ xuất gia, ở chùa Tịnh Độ với Hòa Thƣợng Trƣờng Tiệp (Trần Tố, anh hai).

Theo Ngô Thừa Ân thì Giang Lƣu đƣợc Hòa Thƣợng Pháp Minh nuôi dƣỡng ở chùa Kim Sơn, 13 tuổi đã là sƣ Huyền Trang, khi lên kinh đô Tràng An, đƣợc Đƣờng Thái Tông chọn làm Pháp Sƣ chủ đàn cầu siêu tại chùa Hóa Sinh (Hồi thứ 12).214

Nhƣ vậy, hồi này Ngô Thừa Ân hoàn toàn tự mâu thuẫn với Hồi thứ 9: Hòa Thƣợng Pháp Minh chùa Kim Sơn nuôi dƣỡng Giang Lƣu từ khi mới sinh. Năm 18 tuổi Giang Lƣu mới về Tràng An, trả đƣợc thù cha, rồi vào chùa Hồng Phúc ở kinh thành tu tiếp.

Nguyên nhân đi thỉnh kinh

Theo sử, năm 618 (23 tuổi), vì tránh loạn ở thành Lạc Dƣơng, Đƣờng Tăng và anh về Tràng An, ở chùa Trang Nghiêm. Cả hai lại vào Thành Đô, tỉnh Tứ

Xuyên, học hỏi với các cao tăng trong năm năm.

Năm 623 (28 tuổi), dù anh không chấp thuận cho đi xa, ông cũng lén theo thuyền buôn xuôi dòng Trƣờng Giang tới Kinh Châu (thuộc tỉnh Hồ Bắc sau này), rồi chu du cầu học khắp các tỉnh phía bắc Trung Quốc. Càng đi nhiều, học https://thuviensach.vn

hỏi nhiều, lại càng hoang mang vì những kiến giải khác nhau của các sƣ, các tông phái, ông muốn sang Ấn Độ khảo cứu đạo Phật tận gốc.

Năm 626 (31 tuổi), gặp một cao tăng Ấn Độ từ chùa Na Lan Đà theo đƣờng biển sang Trung Quốc, ông càng nung chí sang Ấn học Phật. Nhƣng khi ông dâng biểu xin qua Ấn, triều đình không cho phép.

Năm 629 (34 tuổi), ông lên đƣờng đi về phƣơng tây (thừa cơ hội vua Đƣờng Thái Tông, vì mƣa đá mất mùa, cho dân đói ở kinh thành đƣợc tự do di tản mƣu sinh).

Hành trình thỉnh kinh của ông gồm bốn giai đoạn nhƣ sau: Từ thành Tràng An tới ải Ngọc Môn Quan, là hết địa phận Trung Quốc, rồi đi vào sa mạc Gobi.

Từ sa mạc Gobi đi qua các nƣớc nhỏ ở Trung Á, vƣợt dãy núi Hy Mã Lạp Sơn tới biên giới Ấn Độ.

Từ nƣớc Ca Tất Thi,215 chu du Ấn Độ, và tu học tại chùa Na Lan Đà (Narandha).

Rời Ấn Độ về Trung Quốc, nhƣng không theo đƣờng cũ.

B. Theo Ngô Thừa Ân, vâng lời Bồ Tát Quan Âm dạy, Đƣờng Tăng đi sang chùa Lôi Âm, nƣớc Thiên Trúc, thỉnh kinh đại thừa về cầu siêu cho các âm hồn.216

4. Hai ngƣời hộ tống Đƣờng Tăng

A. Theo sử, cùng với một nhà sƣ, Đƣờng Tăng rời thành Tràng An.217 Tới Tần Châu, ở một đêm; rồi cùng một ngƣời đi Lan Châu, ở một đêm; rồi theo một ngƣời chăn ngựa đi Lƣơng Châu. Ở Lƣơng Châu một tháng mới trốn đƣợc ra khỏi thành. Bị quan trấn thủ cho truy bắt, nhƣng ông đƣợc một nhà sƣ cho hai học trò dẫn đƣờng, ngày ẩn núp tối mới dám đi.218 Đến đƣợc Qua Châu,219 hai nhà sƣ dẫn đƣờng quay về.

B. Theo Ngô Thừa Ân, khi rời thành Tràng An, Đƣờng Tăng đƣợc vua Đƣờng Thái Tông cho ngựa và hai ngƣời theo hộ tống. Họ đến Củng Châu, rồi sang Hà Châu đƣợc quan trấn thủ đón tiếp đàng hoàng. Nghỉ một đêm, sáng sớm hôm sau họ vƣợt biên giới, hai ngƣời hộ tống bị ba con yêu cọp, gấu, trâu ăn thịt.220

(Hai ông sƣ bán đồ nhi phế − bỏ về nửa chừng − trong sử đã đƣợc Tây Du Ký hƣ cấu thành hai ngƣời hộ tống bị yêu tinh ăn thịt.) https://thuviensach.vn

5. Con ngựa của Đƣờng Tăng

A. Theo sử, tại Qua Châu, Đƣờng Tăng đƣợc quan Thứ Sử chỉ đƣờng: đi tiếp 50 dặm (khoảng 30 cây số) sẽ tới ải Ngọc Môn Quan, rồi tới năm phong hỏa đài,221 mỗi đài cách nhau chừng 100 dặm (khoảng 60 cây số), rồi tới nƣớc Y

Ngô.222

Ở Qua Châu con ngựa ngã bệnh chết; ông đƣợc một trai tráng xin theo làm đệ tử, nên mua hai con ngựa. Hôm sau đệ tử dẫn tới một ông lão dắt theo một con ngựa hồng, già và gầy. Ông lão xin đổi ngựa với Đƣờng Tăng, vì ngựa ông lão đã quen thuộc đƣờng đi sang nƣớc Y Ngô. Đƣờng Tăng đồng ý. Hai thầy trò đi gần đến ải Ngọc Môn Quan thì đệ tử xin trở về Qua Châu. Đêm trƣớc, ông suýt bị y đâm lén.

B. Theo Ngô Thừa Ân thì Đƣờng Tăng đến khe Ƣng Sầu, núi Xà Bàn, con ngựa do vua Đƣờng tặng ông bị rồng tinh ăn thịt. Rồng này nguyên là thái tử thứ

ba, con Tây Hải Long Vƣơng Ngao Nhuận. Bồ Tát Quan Âm bắt rồng phải hóa thành con ngựa bạch (coi nhƣ đền mạng). Lúc ngựa đƣợc dẫn tới, Đƣờng Tăng ngạc nhiên thấy con ngựa này có vẻ béo hơn con trƣớc.223

6. Đƣờng Tăng bị cái nóng thiêu đốt

A. Theo sử, sau khi chia tay tên học trò bất hảo, một mình với con ngựa hồng già, ốm, Đƣờng Tăng vào sa mạc. Tới phong hỏa đài thứ nhất, ông suýt trúng tên của lính canh. Quan trấn thủ không thể thuyết phục ông bỏ ý định tây du đã chỉ đƣờng tắt đi tới phong hỏa đài thứ tƣ. Ông lại suýt trúng tên của lính canh ở phong hỏa đài thứ tƣ. Quan trấn thủ chỉ đƣờng cho ông đi tránh phong hỏa đài thứ năm để tới sa mạc Gobi (nằm ở phía bắc Trung Quốc, nam Mông Cổ, rộng 1.295.000 cây số vuông).

Sau một ngày đƣờng chừng trăm dặm, ông lạc lối trong sa mạc Gobi, lại còn tuột tay làm đổ hết nƣớc dự trữ. Ông quay ngựa trở lại phong hỏa đài thứ tƣ

lấy nƣớc, đi chừng mƣời dặm bỗng hồi tâm nhớ lời phát nguyện: “Nếu chƣa đến đƣợc Tây Trúc thì dù chết cũng không quay trở lại phƣơng đông. ” Thế là quành ngựa lại để tiếp tục đi về phƣơng tây, ngƣời và ngựa khát khô trên cát bỏng.

Sang ngày thứ năm, ông và ngựa ngã quỵ, mê man. Đến nửa đêm, nhƣ có phép lạ, trận gió mát lạnh từ đâu thổi tới, con ngựa đứng lên hý vang, ông chợt mở mắt ra, gƣợng leo lên lƣng ngựa. Ráng đi thêm vài dặm, ông gặp bãi cỏ xanh mƣớt bên dòng suối trong veo, thế là ngƣời và ngựa thoát nạn chết khô. Ông cho ngựa đi thêm hai ngày nữa, mới ra khỏi sa mạc Gobi; tổng cộng đi hết tám ngày, vƣợt qua 800 dặm (khoảng 480 cây số).

https://thuviensach.vn

B. Theo Ngô Thừa Ân thì Đƣờng Tăng phải chịu cái nóng nhƣ thiêu đốt khi qua vùng Hỏa Diệm Sơn chắn đƣờng sang phƣơng tây thỉnh kinh, lửa bốc ngùn ngụt 800 dặm (con số này rất giống với sử), chung quanh không một ngọn cỏ, bốn mùa nóng bức. Bát Giới đề nghị hãy chọn phƣơng đông, phƣơng nam, hay phƣơng bắc không có lửa mà đi. Đƣờng Tăng không nghe, vì chỉ đi về

hƣớng tây mới lấy đƣợc kinh Phật.224

Nhƣ vậy, vùng Hỏa Diệm Sơn (800 dặm) đƣợc hƣ cấu từ sa mạc Gobi (cũng rộng 800 dặm). Việc Đƣờng Tăng không chịu đổi hƣớng đi nhƣ lời Bát Giới đề nghị cũng giống với sử nữa, đó là khi Đƣờng Tăng không chịu quay trở

lại đƣờng cũ lúc bị lạc trong sa mạc Gobi.

7. Đƣờng Tăng là ngự đệ

A. Theo sử, tới nƣớc Y Ngô,225 Đƣờng Tăng ở lại mƣời ngày trong một chùa cổ có ba nhà sƣ Trung Quốc. Vua Khúc Văn Thái nƣớc Cao Xƣơng226 sai sứ qua mời ông sang. Đi hết sáu ngày ông tới kinh thành nƣớc Cao Xƣơng.

Bị vua nài ép giữ ở lại, ông tuyệt thực bốn ngày phản kháng, sức khỏe gần nguy kịch. Vua tạ lỗi, xin kết nghĩa anh em, và xin ông lƣu lại một tháng giảng kinh.

Trƣớc ngày rời nƣớc Cao Xƣơng, ông đƣợc vua cho theo hộ tống gồm: bốn sa di, hai mƣơi lăm ngƣời lực lƣỡng, một viên quan lớn tháp tùng để mang thƣ

giới thiệu ngự đệ với vua nƣớc Đột Quyết ( Göktürk); ngoài ra còn có hai mƣơi bốn lá thƣ khác gởi cho vua các nƣớc ngự đệ sẽ đi ngang qua để nhờ yểm trợ.

Buổi lên đƣờng, vua quan, dân chúng tiễn ông đến tận cửa thành. Vua cầm tay ông, mắt đẫm lệ, bịn rịn mãi.

B. Theo Ngô Thừa Ân, cảm động vì Đƣờng Tăng quên mình đi sang phƣơng tây gian lao, nguy hiểm, vua Đƣờng Thái Tông đến chùa Hóa Sinh trong thành Tràng An xin kết nghĩa anh em với ông.

Ngày lên đƣờng, ông đƣợc vua quan tiễn chân ra tận cửa thành. Vua ban tặng ngự đệ một bình bát bằng vàng, một con ngựa trắng, hai ngƣời hộ tống, ban hiệu là Tam Tạng, và quan trọng nhất là cấp cho tờ điệp văn thông hành để khi Đƣờng Tăng qua các nƣớc lân cận hay chƣ hầu nhà Đƣờng sẽ đƣợc vua các nƣớc ấy giúp đỡ.227

Vậy, theo Tây Du Ký, Đƣờng Tăng ra đi có đủ passport công vụ kèm quốc thƣ để xin visa nhập cảnh các nƣớc khác; còn theo sử thì Đƣờng Tăng thuộc dạng vƣợt biên trái phép và bị truy nã. Vua Khúc Văn Thái trong sử lại đƣợc hƣ

cấu thành Đƣờng Thái Tông trong Tây Du Ký.

https://thuviensach.vn

8. Các lần gặp cƣớp

A. Theo sử, ít nhất có bốn lần Đƣờng Tăng gặp cƣớp: Dọc đƣờng từ nƣớc Cao Xƣơng sang nƣớc A Kỳ Ni,228 bị một toán cƣớp chận lại.

Từ nƣớc Na Yết La Bát (Nagarahara), trƣớc khi tới nƣớc Kiền Đà La,229

ông nhờ một ông lão dẫn đi chiêm bái một hang động có Phật tích,230 dọc đƣờng bị năm tên cƣớp chận lại nhƣng ông cảm hóa đƣợc họ.

(Chuyện này gần giống Hồi thứ 14, Đƣờng Tăng ra khỏi nhà cụ già họ Trần bị sáu tên cƣớp chận đƣờng.)

Tới nƣớc Ca Thấp Di La, 231 ông đƣợc nhà vua cho hai mƣơi ngƣời đi theo sang Ấn Độ để giúp ghi chép. Trên đƣờng đi về miền trung Ấn Độ, ông bị

chừng năm mƣơi tên cƣớp tấn công.232

Trên đƣờng về nƣớc, từ nƣớc Tăng Ha Bổ La (Simhapura) trƣớc lúc tới nƣớc Đản Xoa Thỉ La ( Takshasila), ông lại gặp một toán cƣớp.

B. Theo Tây Du Ký, Đƣờng Tăng có bốn lần gặp cƣớp: Sau khi tá túc một đêm ở nhà cụ già họ Trần, sáng sớm lên đƣờng, ông bị

sáu tên cƣớp chận lại;233

Hai lần gặp cùng một bọn cƣớp hơn ba mƣơi tên;234

Mấy thầy trò ra khỏi nhà viên ngoại họ Khấu, gặp bọn cƣớp chừng ba mƣơi tên.235

Các yêu quái ăn thịt ngƣời

Theo sử, chẳng thấy chép rằng Đƣờng Tăng đã bị bọn ăn thịt ngƣời bắt.

Nhƣng đáng lƣu ý sự kiện này: Khi ông tới nƣớc Kiệt Nhƣợc Cúc Đồ,236 ở lại ba tháng, rồi xuôi sông Hằng, tiếp tục chu du về phía đông. Thuyền đi đƣợc chừng 100 dặm thì gặp mƣời ghe cƣớp chận lại; ông bị bắt đem về sào huyệt.237

Bọn cƣóp đặt ông lên bàn thờ, chuẩn bị nghi thức hạ sát để tế sống nữ thần Durga. Ông biết mình sắp chết, vô phƣơng kêu cứu. Tuyệt vọng, ông khép hai mắt, tập trung tƣ tƣởng, dốc tâm cầu nguyện chƣ Phật. Nhƣ có phép lạ, cuồng phong bỗng nổi lên dữ dội, quét đổ mọi thứ trên bàn thờ; bọn cƣớp sợ hãi phải thả ông ra.

https://thuviensach.vn

Theo Ngô Thừa Ân , đủ loại yêu tinh già, trẻ, đực, cái, thậm chí có cả yêu

“nhí” Hồng Hài Nhi, luôn luôn tìm trăm phƣơng nghìn kế bắt sống Đƣờng Tăng ăn thịt. Chúng đều tin rằng Đƣờng Tăng là chân tu nhiều kiếp, ăn một miếng thịt của ông, sẽ thành trƣờng sinh bất tử.

Kỳ thị tín ngƣỡng

Theo sử, có những xung đột nhƣ sau:

Đƣờng Tăng đến A Kỳ Ni ( Agni) ở lại một đêm rồi sang nƣớc Khuất Chi.238 Vì ông khƣớc từ tiệc mặn do vua nƣớc Khuất Chi đãi, nên phải tranh luận về giáo lý tiểu thừa và đại thừa với Quốc Sƣ Mộc Xoa Cúc Đa ( Mokshagupta) vốn đã học Phật Giáo tiểu thừa ở Ấn Độ hai mƣơi năm. Sau sáu mƣơi ngày, khi rời đi, ông đƣợc vua cho ngƣời theo phục dịch, cung cấp ngựa và lạc đà.

(Cũng giống Tây Du Ký ở Hồi thứ 44: tranh tài với quốc sƣ nƣớc Xa Trì.) Tới nƣớc Táp Mạc Kiến,239 Đƣờng Tăng bị những ngƣời theo Bái Hỏa Giáo (thờ lửa) cầm đuốc rƣợt đuổi. Vua nƣớc này không ủng hộ đạo Phật, tiếp ông lạnh nhạt. Sau khi thuyết pháp cảm hóa đƣợc vua, ông lƣu lại và chấn chỉnh các chùa Phật ở kinh thành.

(Cũng giống Tây Du Ký ở Hồi thứ 84: cạo đầu cho vua quan nƣớc Diệt Pháp quy y.)

Tại Ấn Độ, Đại sƣ Giới Hiền (Silabhadra), chủ chùa Na Lan Đà đã 106

tuổi, giao cho Đƣờng Tăng thuyết nhiều bộ kinh quan trọng. Ông trở thành ngƣời phát ngôn chính thức về giáo lý đại thừa của chùa. Nhiều học giả do khác quan điểm giáo lý đã tranh biện với Đƣờng Tăng:

− Một thầy tu Bà La Môn viết bốn mƣơi điều biện luận dán ở chùa Na Lan Đà, thách thức ai bác đƣợc, ông ta sẽ dâng cái đầu. Đƣờng Tăng mời sƣ Giới Hiền làm chứng cuộc tranh biện. Ông thắng, nhƣng tha mạng kẻ thua.

(Cũng giống Tây Du Ký ở Hồi thứ 44: tranh tài với quốc sƣ nƣớc Xa Trì, ai thua bị chém đầu.)

− Bát Nhã Cúc Đa ( Prajnagupta), đại sƣ phái tiểu thừa, viết “Phá Đại Thừa Luận” công kích giáo lý đại thừa. Đƣờng Tăng viết “Phá Ác Kiến Luận”

trình sƣ Giới Hiền rồi công bố để bác lại Bát Nhã Cúc Đa.

B. Theo Ngô Thừa Ân , những xung đột do khác tín ngƣỡng kể trên đƣợc hƣ cấu nhƣ sau:

https://thuviensach.vn

Ở nƣớc Xa Trì, thầy trò Đƣờng Tăng chống lại ba anh em đạo sĩ yêu tinh đang đàn áp đạo Phật. Đó là yêu cọp (quốc sƣ Hổ Lực), yêu nai (Lộc Lực), yêu dê (Dƣơng Lực).

Đƣờng Tăng đấu phép cầu mƣa với Hổ Lực, ai thua bị chém đầu; cùng Hổ

Lực thi ngồi thiền; cùng Lộc Lực thi đoán tên món đồ giấu kín trong rƣơng.

Tề Thiên đấu phép: cùng Hổ Lực thi chém đầu mọc lại đầu khác; cùng Lộc Lực thi mổ bụng moi gan; cùng Dƣơng Lực thi tắm trong vạc dầu sôi.240

Đánh nhau với yêu đạo sĩ là quốc trƣợng nƣớc Tỳ Kheo.241

Vua nƣớc Diệt Pháp có lời thề phải giết 10.000 nhà sƣ. Tề Thiên hóa phép cạo đầu cả triều đình; hoàng gia và bá quan quy y theo đạo Phật, đổi tên nƣớc là Khâm Pháp.242

11. Về chùa Lôi Âm

Theo sử, Đƣờng Tăng tới nƣớc Ma Kiệt Đà ( Magadha), tu học ở chùa Na Lan Đà. Chùa này lớn nhất Ấn Độ, rộng gần nhƣ một thành phố, đã có mặt hơn 700 năm trƣớc khi Đƣờng Tăng đặt chân đến. Chùa Na Lan Đà đƣợc coi là đại học cổ nhất, chứa khoảng 150 bộ kinh của đạo Phật, Bà La Môn, sách về các lãnh vực khác; lúc nào cũng có khoảng 10.000 sƣ tăng tu học. Nghe tin ông đến, chủ chùa là Đại Sƣ Giới Hiền cử khoảng 200 nhà sƣ và chừng 1.000 phật tử đi đón. Đƣờng Tăng ở chùa năm năm.

Theo Tây Du Ký, Đƣờng Tăng đến chùa Lôi Âm, đƣợc đón tiếp rất trọng thể: Phật Tổ cho 8 bồ tát, 4 kim cang, 500 la hán, 3.000 yết đế, 11 đại diệu, 18

già lam, tất cả đứng xếp thành hai hàng trong chánh điện chào mừng243

(Tổ chức đón long trọng y nhƣ khi Đại Sƣ Giới Hiền tiếp Đƣờng Tăng. Nói khác đi, Tây Du Ký mƣợn chùa Na Lan Đà hƣ cấu thành chùa Lôi Âm; còn Đại Sƣ Giới Hiền thì hƣ cấu thành Phật Tổ.)

12. Về việc kinh bị chìm xuống sông

A. Theo sử, Đƣờng Tăng lên đƣờng trở về Trung Quốc năm 643 (48 tuổi), sau mƣời mấy năm du học ở Ấn Độ.244 Ông dùng voi, lạc đà, ngựa chở 657 bộ

kinh và nhiều thứ khác về nƣớc.

Dọc đƣờng (đầu năm 644), qua nƣớc Đản Xoa Thỉ La,245 ông cỡi voi vƣợt sông Tín Độ.246 Những ngƣời khác và hành lý đi thuyền. Thuyền ra giữa sông bỗng cuồng phong 247 nổi lên làm lật chìm, bị mất 50 bộ kinh. Sau này, qua nƣớc https://thuviensach.vn

Vu Điền,248 đƣợc vua nƣớc này lƣu lại bảy tháng thuyết pháp, Đƣờng Tăng cho ngƣời qua các nƣớc khác tìm chép bổ sung số kinh bị mất.

Có sách nói lúc nghe tin thuyền chìm, vua nƣớc Ca Tất Thí (Kapisa) đến thăm, rƣớc Đƣờng Tăng về kinh thành ở năm mƣơi ngày, trong thời gian đó Đƣờng Tăng cho ngƣời qua nƣớc Ô Trƣởng Na (Udyana) chép lại chỗ kinh trôi mất. Sau này khi về đến nƣớc Kustana, lƣu lại bảy ngày, ông cho ngƣời đi tới nƣớc Khuất Chi ( Kucha) và Kashgar để bổ sung thêm chỗ kinh bị mất.

B. Theo Ngô Thừa Ân, thầy trò Đƣờng Tăng và hành lý, kinh kệ đƣợc con rùa trắng chở từ bờ tây sang bờ đông sông Thông Thiên. Rùa bơi chừng nửa ngày, trời đã chiều, gần đến bờ bên kia thì rùa giận Đƣờng Tăng không giữ lời hứa với nó, đã quên hỏi Phật Tổ giải đáp cho rùa một thắc mắc, nên rùa hất luôn cả đoàn ngƣời ngựa, hành lý xuống sông. Kinh bị ƣớt, vớt lên phơi khô thì hƣ

mất mấy trang chót.249

Bài văn của vua Đƣờng Thái Tông

Theo sử, giữa năm 648, Đƣờng Tăng dịch xong chín bộ kinh, lấy tên là Tân Phiên Kinh Luận. Vua Đƣờng Thái Tông tuy già yếu, nhƣng muốn kỷ niệm cuộc tây du thỉnh kinh vô tiền khoáng hậu nên đích thân viết 781 chữ làm một bài tựa cho bản dịch ấy, và nhan đề là Đại Đƣờng Tam Tạng Thánh Giáo. Viết xong, vua cho một quan học sĩ đọc trƣớc mặt các quan trong một buổi lâm triều.

Theo Ngô Thừa Ân , Đƣờng Tăng về đến kinh thành; Vua Đƣờng Thái Tông mãi nghĩ tới công lao của ngƣời em kết nghĩa không gì đền đáp đƣợc, mất ngủ. Sáng hôm sau giữa triều, vua ứng khẩu đọc cho quan trung thƣ chép bài Thái Giáo Tự tạ ơn ngự đệ.250

Kết quả cuộc thỉnh kinh

Theo Sử

Theo Ngô Thừa Ân

Đƣờng Tăng rời Tràng An

Đƣờng Tăng rời Tràng An năm

năm 629

639251

Xa xứ 16-17 năm

Xa xứ 14 năm.252

Mất hai năm mới về tới

Cỡi mây bay về chƣa tới một

Tràng An

ngày.253

Tới Tràng An đầu xuân

Tới Tràng An năm 653, ngoài

năm 645, lúc 50 tuổi.

30 tuổi.254

Cả đi và về vƣợt qua

Lúc đi vƣợt qua 108.000 dặm;

50.000 dặm đƣờng bộ, chừng khi về không tính đƣờng bay (đằng 30.000 km). Có sách cho là vân). 255

8.333 dặm Anh, khoảng

10.000 km

https://thuviensach.vn

Thƣờng nói đại khái là đã

Không tổng kết đã qua bao

qua 128 hay 138 nƣớc lớn nhiêu nƣớc, chỉ kể tên 8 nƣớc.257

nhỏ.256

Dùng 20 ngựa chở về

Chở về 35 bộ kinh, 5.048

nhiều tƣợng Phật, 150 hột xá quyển.258

lợi, 657 bộ kinh và luận của

nhiều phái đại thừa, đựng trong

520 hộp.

Về Trung Quốc dịch kinh

Về Trung Quốc khỏi dịch kinh,

18 năm, 259 đƣợc 75 bộ gồm thầy trò cùng thăng thiên.260

1.335 quyển.

So Tây Du Ký với sử, sự trùng khớp nhƣ dẫn trên rất thú vị; nó cho thấy kỳ

tài có một không hai của Ngô Thừa Ân. Nếu viết tiểu sử Huyền Trang một cách chân phƣơng nhƣ sử gia, có lẽ số ngƣời ham đọc chẳng là bao. Nhƣng với ngòi bút của Ngô Thừa Ân, cuộc đời Huyền Trang trở thành hấp dẫn, thần bí, ly kỳ

và lôi cuốn hàng bao triệu ngƣời trong liên tiếp mấy trăm năm. Ngô Thừa Ân nhờ Huyền Trang mà bất hủ. Huyền Trang nhờ Ngô Thừa Ân mà đã rực rỡ càng mãi rực rỡ huy hoàng.

Nguyễn Hiến Lê (1912-1984) có lý lắm khi viết rằng: “Thử hỏi, trong lịch sử nhân loại có vị danh nhân thứ hai nào nhƣ ông [Huyền Trang] không? Nội một việc dân tộc Trung Hoa thần kỳ hóa cuộc đi thỉnh kinh của ông, truyền miệng cho nhau, sau chép lại thành một bộ tiểu thuyết – tức bộ Tây Du Ký –

cũng là một cái vinh dự mà từ xƣa đến nay chƣa ai đƣợc nhận nữa!” 261

16-3-1996

6. Hầu Vƣơng Đƣợc Hƣ Cấu Nhƣ Thế Nào?

Toàn bộ các nhân vật, sự kiện trong Tây Du Ký ( TDK) của Ngô Thừa Ân đều là hƣ cấu mà Hầu Vƣơng là nhân vật hƣ cấu rất độc đáo.

Đối chiếu tỉ mỉ giữa lịch sử và tiểu thuyết có thể thấy TDK mô phỏng sự

tích Đức Phật Thích Ca ( PTC) và sự tích Đức Lục Tổ Huệ Năng chép trong Phẩm thứ Nhất ( Hành Do) của Pháp Bảo Đàn Kinh [PBĐK] để hƣ cấu thành sự

tích Hầu Vƣơng.

Giác ngộ lẽ vô thƣờng

https://thuviensach.vn

Theo PTC, Thái Tử Cồ Đàm sẽ kế vị vua cha Tịnh Phạn để làm vua, nhƣng sau khi đi qua bốn cửa thành, Thái Tử giác ngộ lẽ tứ khổ (sanh, lão, bệnh, tử), đã quyết tâm từ bỏ ngai vàng, xa rời vợ trẻ con thơ, đang đêm lẻn ra khỏi hoàng cung, du phƣơng tìm đạo giải thoát.

Theo [TDK I 1982: 35], Hầu Vƣơng ở núi Hoa Quả, động Thủy Liêm, ngồi trên ngai vua, đang hƣởng thụ sung sƣớng, chợt giác ngộ lẽ sống chết vô thƣờng, liền phát tâm bồ đề, lìa bỏ ngôi vua, vƣợt biển tìm đạo tu thành Phật Tiên để giải thoát luân hồi sinh tử.

Nhân duyên trò tìm đƣợc thầy

Theo PBĐK, Đức Lục Tổ Huệ Năng họ Lƣ (638713), thuở nhỏ sớm mồ côi cha, nhà nghèo, mẹ con bán củi sống qua ngày. Một hôm Huệ Năng đem củi giao cho khách hàng xong, vừa trở gót ra về bỗng nghe có ngƣời tụng kinh Kim Cang đến câu Ƣng vô sở trụ nhi sinh kỳ tâm (Không nên trụ vào đâu mà sinh ra tâm của mình).262 Huệ Năng hỏi ngƣời ấy học kinh này từ đâu, thì đƣợc chỉ dẫn đến chùa Đông Thiền, do Đức Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn trụ trì.

Theo [TDK I 1982: 41-43], Hầu Vƣơng trên đƣờng tìm đạo, một hôm qua rừng chợt nghe một ngƣời kiếm củi hát:

Gặp nhau Phật Đạo phép mầu, Bình tâm tĩnh tọa tụng câu Huỳnh Đình...

Hầu Vƣơng hỏi thăm bài hát này học từ đâu, đƣợc ngƣời kiếm củi chỉ đến động Tà Nguyệt Tam Tinh, núi Linh Đài Phƣơng Thốn, do Tổ Sƣ Tu Bồ Đề làm chủ.

Lƣu ý: PBĐK và TDK đều nói đến củi, duyên khởi từ củi mà phăng ra con đƣờng đến gặp thầy học đạo. Củi là chất đốt, dùng để đun nấu; vậy củi là ẩn ngữ

nhắc đến luyện hỏa hầu, đốt lò bát quái, luyện đơn nấu thuốc, tức là ám chỉ việc tham thiền của nhà Phật hay tịnh luyện của đạo Lão.263

3. Thầy hỏi mục đích đi tu của trò

Theo PBĐK, Huệ Năng đến gặp Đức Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn. Tổ hỏi: “Muốn cầu vật chi?” Huệ Năng đáp: “Chỉ cầu làm Phật chứ chẳng cầu vật chi khác.”

[TDK I 1982: 51], Tổ Sƣ Tu Bồ Đề hỏi Hầu Vƣơng: “Nay nhà ngƣơi muốn học đạo gì?” Rồi Tổ Sƣ giới thiệu đủ các môn phép thuật, nhƣng Hầu Vƣơng khăng khăng chỉ đòi học đƣợc phép trƣờng sinh, tức là chỉ tu thành tiên Phật. 264

Buổi sơ kiến thầy trò nói đến tánh

https://thuviensach.vn

Theo PBĐK, Khi Huệ Năng mới đến chùa, Đức Ngũ Tổ chê là ngƣời gốc phƣơng nam quê mùa không thể làm Phật. Huệ Năng cãi: “Ngƣời ta có phân biệt phƣơng nam, phƣơng bắc nhƣng Phật tánh 性 không có nam bắc.”

Theo [TDK I 1982: 47], Hầu Vƣơng chân ƣớt chân ráo đến động Tà Nguyệt Tam Tinh, ra mắt Tổ Sƣ. Tổ hỏi tánh 姓 (họ) Hầu Vƣơng là gì, Hầu Vƣơng đáp rằng không có tánh 性 (bản tính).

Phải công quả trƣớc khi thọ pháp

Theo PBĐK, Huệ Năng ở lại chùa của Đức Ngũ Tổ, đƣợc giao chẻ củi, giã gạo. Sau khi làm công quả hơn tám tháng mới đƣợc Tổ truyền pháp.

Theo [TDK I 1982: 49], Hầu Vƣơng ở lại động Tà Nguyệt Tam Tinh, chăm lo quét dọn, làm vƣờn, gánh nƣớc, kiếm củi, sau bảy năm công quả mới đƣợc Tổ

truyền pháp. Vậy, cả Huệ Năng và Hầu Vƣơng trƣớc khi thọ pháp thiền ( công phu) đều phải trải qua môt quá trình làm công quả.265

6. Thầy sợ trò bị đồng môn ám hại

A. Theo PBĐK, Đức Ngũ Tổ Hoằng Nhẫn muốn tuyển ngƣời thừa kế y bát thiền tông; giao hẹn ai làm đƣợc kệ chứng tỏ đã thấy đƣợc tánh mới đƣợc chọn làm Lục Tổ. Huệ Năng làm bài kệ:

Hán Văn:

菩 提 本 無 樹

明 鏡 亦 非 台

本 來 無 一 物

何 處 惹 塵 埃

Phiên âm:

Bồ đề bản vô thụ,

Minh kính diệc phi đài,

Bản lai vô nhất vật,

Hà xứ nhạ trần ai?

https://thuviensach.vn

Nghĩa là:

Bồ đề vốn không cây,

Cũng chẳng đài gƣơng tỏ,

Vốn không có vật gì,

Chỗ nào đóng bụi lọ?

Bài kệ làm cả chùa xôn xao, kinh ngạc. Đức Ngũ Tổ sợ Huệ Năng bị kẻ

khác ám hại để đoạt quyền kế vị, liền lấy giày chùi luôn bài kệ nhƣ ngầm tỏ ý rẻ

rúng, và bảo với mọi ngƣời rằng Huệ Năng vẫn chƣa thấy tánh (chƣa đạt đạo).

Vốn khi Huệ Năng mới đến xin học đạo đã ứng đối lanh lợi, Đức Ngũ Tổ

phòng xa có kẻ ghen tỵ ám hại, nên phải sớm tìm cách che chở. Một hôm Huệ

Năng đang giã gạo ở sau chùa, Tổ đi đến bên cạnh, nói nhỏ: “Ta thấy ý kiến ngƣơi có thể dùng, nhƣng e sợ có kẻ ác làm hại ngƣơi, cho nên chẳng nói với ngƣơi, ngƣơi có biết hay chăng?”

B. Theo [TDK I 1982: 65], Hầu Vƣơng hầu nhƣ đã học xong pháp thuật của thầy. Một hôm, do tính hiếu thắng, Hầu Vƣơng biểu diễn thần thông khoe tài với đồng môn. Tổ Sƣ nghe huyên náo, ra mắng: “Công phu ấy có thể đùa cợt trƣớc mặt mọi ngƣời sao? Giả sử ngƣơi thấy ngƣời khác có, ắt phải cầu ngƣời ta.

Ngƣời khác thấy ngƣơi có, ắt phải cầu ngƣơi. Nếu ngƣơi sợ tai vạ, ắt phải truyền cho ngƣời ta. Nếu không truyền sẽ bị hại, tính mệnh nhà ngƣơi khó mà giữ nổi.”

Thầy ra ám hiệu hẹn giờ để bí mật truyền riêng pháp môn Theo PBĐK, một hôm khác, sau khi Huệ Năng trình ra bài kệ “Bồ đề bản vô thụ...” , Tổ đến chỗ Ngài đang giã gạo, hỏi bóng gió: “Gạo giã kỹ chƣa?” Ngụ

ý hỏi trình độ tu hành tới đâu rồi. Huệ Năng lĩnh hội, cũng đáp bóng gió: “Gạo giã đã kỹ lắm rồi, chỉ còn thiếu cái sàng.” Ngụ ý nói tu đã tới nơi rồi, nhƣng chƣa có thầy giúp ấn chứng. Tổ nghe xong, cầm gậy gõ vào cối ba cái rồi lẳng lặng quay đi. Huệ Năng hiểu ý, canh ba lẻn vào phòng Tổ. Ngũ Tổ bí mật truyền trao y bát cho Huệ Năng làm Lục Tổ.

Theo [TDK I 1982: 55] một hôm Tổ Sƣ giới thiệu cho Hầu Vƣơng đủ các môn học mà Hầu Vƣơng đều nhất quyết không chịu, vì chẳng phải là môn để

đƣợc sống lâu. Tổ Sƣ làm mặt giận, cầm gậy gõ vào đầu Ngộ Không ba cái, quay lƣng đi thẳng vào trong, đóng cửa giữa lại. Ngộ Không ngầm hiểu: Tổ Sƣ

ám chỉ canh ba, đi vào bên trong, lối cửa sau, ở chỗ kín ấy sƣ phụ sẽ truyền đạo cho.

https://thuviensach.vn

Truyền pháp xong thầy buộc trò lập tức ra đi

PBĐK, Đức Ngũ Tổ mật truyền y bát cho Huệ Năng làm Lục Tổ xong, lại thúc hối bảo Ngài phải đi khỏi chùa lập tức: “Nhà ngƣơi nên đi mau, kẻo e ngƣời ta làm hại.” Huệ Năng hỏi: “Đi nẻo nào bây giờ?”

Theo [TDK I 1982: 66], sau khi Hầu Vƣơng học xong các phép thuật, Tổ

Sƣ thấy Hầu Vƣơng khoe tài biến hóa với đồng môn, bèn giả mặt giận, mƣợn cớ

mắng nhiếc. Hầu Vƣơng cúi đầu xin tha tội, Tổ Sƣ quyết liệt đuổi đi luôn: “Ta cũng không bắt tội nhà ngƣơi, nhƣng nhà ngƣơi phải đi đi thôi.” Hầu Vƣơng ứa lệ, hỏi: “Tôn sƣ bảo con đi đâu?”

Lƣu ý: Khi từ chỗ sƣ phụ ra đi, hai câu hỏi của hai đệ tử cũng gần giống nhau; Huệ Năng hỏi: “đi nẻo nào?” còn Hầu Vƣơng hỏi: “con đi đâu?”

---o0o---

Tám điểm tƣơng đồng dẫn trên cho thấy Tây Du Ký của Ngô Thừa Ân đã dựa vào một phần lịch sử của đạo Phật ở Ấn Độ và lịch sử Thiền Tông ở Trung Quốc để hƣ cấu thành sự tích Hầu Vƣơng. Đó là lấy thực (lịch sử) làm hƣ (tiểu thuyết)...

16-3-1996

---o0o---

Sách Tham Khảo Chọn Lọc

[ Ấu Học Quỳnh Lâm 1912] − Ấu Học Quỳnh Lâm. Thƣợng Hải: Thiên Bảo Thƣ Cục thạch ấn; Quảng Ích Thƣ Cục phát hành.

[ Ấu Học Quỳnh Lâm 1994] − Trình Đăng Cát (Minh); Trâu Thánh Mạch (Thanh). Ấu Học Quỳnh Lâm. Thái Nguyên, Liêu Ninh: Bắc Nhạc Văn Nghệ

Xuất Bản Xã phát hành.

[C.J. Jung 1965] và R. Wilhelm − Das Geheimnis der Goldenen Blũte.

Zũrich và Stuttgart: Rascher.

[D.T. Suzuki 1960] − Manual of Zen Buddhism. New York: Grove Press, Inc.

[Đái Nguyên Trƣờng 1970] − Tiên Học Từ Điển. Đài Bắc, Đài Loan: Chân Thiện Mỹ Xuất Bản Xã.

https://thuviensach.vn

[Đại Thừa Chơn Giáo 1950] − Đại Thừa Chơn Giáo. Sài Gòn: Chiếu Minh Đàn xuất bản, bản in lần thứ Hai.

[Đoàn Trung Còn 1963] − Phật Học Từ Điển. Ba quyển. Sài Gòn: Phật Học Tòng Thơ xuất bản.

[Đỗ Tất Lợi 1981] − Những Vị Thuốc Và Cây Thuốc Việt Nam. Nxb Khoa Học Kỹ Thuật, Hà Nội.

[Giới Tử Viên 1966] − Nguyên Bản Giới Tử Viên Họa Phổ. Hong Kong: Hƣơng Cảng Cơ Bản Thƣ Cục.

[Henry Doré 1966] − Researches into Chinese Superstitions by Henry Doré, J.S. translated from the French with notes, historical and explanatory by M. Kennelly, J.S. Taipei. [Bản tiếng Pháp: Recherches sur les Supersitions en Chine. 3 vol. Shanghai: 1922-1926.]

[Hồng Phi Mô 1992] − Đạo Giáo Trƣờng Sinh Thuật. Trung Quốc: Chiết Giang Cổ Tịch Xuất Bản Xã.

[Karl Jaspers 1963] − Nietzsche and Christianity. Trans. by E. B. Ashton.

Henry Regnery Co., Gateway Edition.

[Léon Wieger 1927] − Histoire des Croyances Religieuses et des Opinions Philosophiques en Chine. Hien-hien.

[Lê Anh Minh] − “Tản Mạn Về Thƣ Pháp”. Tuần san Sài Gòn Thứ Bảy.

Số 421, ngày 06-3-1999.

[Liu Ts'un-Yan 1973] − “The Compilation and Historical Value of the Tao-Tsang” (in Essays on the Sources for Chinese History. Editors: Donald Leslie, Colin Mackerras, Wang Gung Wu. Canberra: Canberra Australian National University Press.)

[Lỗ Tấn 1996] − Sơ Lƣợc Lịch Sử Tiểu Thuyết Trung Quốc. Lƣơng Duy Tâm dịch. Hà Nội: Nxb Văn Hóa - Thông Tin.

[Max Kaltenmark 1965] − Lao Tseu et le Taoïsme. Paris: Seuil.

[Nancy Wilson Ross 1968] − Trois Voies de la Sagesse Asiatique. Paris: Stock.

[Narada 1964] − The Buddha and His Teachings. Sài Gòn.

https://thuviensach.vn

[Ngô Phong 1994] − Trung Quốc Đạo Học Thông Điển. Trung Quốc: Nam Hải Xuất Bản Công Ty.

[Ngô Thừa Ân 1988] − Tây Du Ký (truyện tranh). Trung Quốc: Nxb Mỹ

Thuật Hà Bắc.

[Nguyễn Hiến Lê 1971] − Ý Chí Sắt Đá (bài “Huyền Trang Và Công Cuộc Thỉnh Kinh Vô Tiền Khoáng Hậu Của Nhân Loại” ). Sài Gòn: Nxb Thanh Tân.

[Owen and Eleanor Lattimore 1971] − Silks, Spices and Empire. New York: Dell Publishing Co. Inc.

[PBĐK] − Pháp Bảo Đàn Kinh. Huyền Mặc Đạo Nhơn và Đoàn Trung Còn dịch. Sài Gòn: Phật Học Tòng Thơ xuất bản.

[Soothill 1962] Soothill, William Edward và Lewis Hodous cùng các ngƣời khác − Trung-Anh Phật Học Từ Điển − A Dictionary of Chinese Buddhist Terms. Đài Bắc: Phật Giáo Văn Hóa Phục Vụ Xứ xuất bản.

[TDK I-X 1982-1988] Ngô Thừa Ân − Tây Du Ký. Tập IX. Nhƣ Sơn, Mai Xuân Hải, và Phƣơng Oanh dịch. Hà Nội: Nxb Văn Học.

[TDK 1987] Ngô Thừa Ân, Tây Du Ký. Trƣờng Sa, Hồ Nam, Trung Quốc: Nhạc Lộc Thƣ Xã.

[Thất Chơn Nhơn Quả 1974] Thất Chơn Nhơn Quả. Lâm Xƣơng Quang dịch. Mỹ Tho: Liên Hoa Tịnh Thất xuất bản.

[Thích Minh Châu 1989] − Huyền Trang, Nhà Chiêm Bái Và Học Giả.

Trƣờng Cao Cấp Phật Học Việt Nam xuất bản.

[Từ Hải 1948] − Từ Hải. Đài Loan: Trung Hoa Thƣ Cục.

[Võ Đình Cƣờng 1992] − Đƣờng Tam Tạng Thỉnh Kinh. Viện Nghiên Cứu Phật Học Việt Nam xuất bản.

[Vƣơng Hồng Sển 1993] − Thú Xem Truyện Tàu, bài “Lƣợc Khảo Về Tây Du Ký Và Đại Đƣờng Tây Vực Ký” . Nxb Thành Phố.

---o0o---

CÁC KINH SÁCH ĐÃ ĐƢỢC ẤN TỐNG

Đại Giác Thánh Kinh và Kinh Thánh Giáo Pháp

https://thuviensach.vn

Đại Thừa Chơn Giáo

Bảo Pháp Chơn Kinh

Quan Âm Phổ Chiếu Pháp Bảo Tâm Kinh

Khuyến Nữ Hồi Tâm

Địa Mẫu Chơn Kinh

Thuyết Đạo: Chữ Tâm, Tình Thƣơng, Ngọc Kinh

Thánh Giáo Sƣu Tập năm 1965

Thánh Giáo Sƣu Tập năm 1966

Thánh Giáo Sƣu Tập năm 1967

Thánh Giáo Sƣu Tập năm 1968

Thánh Giáo Sƣu Tập năm 1969

Thánh Giáo Sƣu Tập năm 1970

Thánh Giáo Sƣu Tập năm 1971

Nữ Trung Tùng Phận

Kinh Sám Hối

Thánh ảnh Quán Thế Âm Bồ Tát

Ngọc Minh Kinh

Giáo Đoàn Nữ Giới

Tu Chơn Thiệp Quyết

Thánh Đức Chuyển Mê

Thánh Đức Chơn Kinh

Thánh Đức Chơn Truyền Trung Đạo

Bình Minh Đại Đạo

https://thuviensach.vn

Hồi Dƣơng Nhơn Quả và Ngọc Lịch Minh Kinh

Thất Chơn Nhơn Quả (Lâm Xƣơng Quang dịch)

Thánh Huấn Hiệp Tuyển (Quyển I)

Thánh Huấn Hiệp Tuyển (Quyển II)

Huấn Từ Đức Chí Tôn Ngọc Hoàng Thƣợng Đế

Đạo Pháp Bí Giải

Tam Thừa Chơn Giáo (in lần thứ hai, 5/2010)

Kinh Pháp Hoa

Thiên Địa Bát Dƣơng

Tƣ Tƣởng Đạo Gia (Hàn Sinh tuyển, Lê Anh Minh dịch) Ngô Văn Chiêu – Ngƣời Môn Đệ Cao Đài Đầu Tiên

(Huệ Khải – Sách song ngữ Việt Anh)

Bồi Dƣỡng Đức Tin (Ngọc Giáo hữu Bùi Văn Tâm)

Lòng Con Tin Đấng Cao Đài (Huệ Khải)

Cơ Duyên và Tuổi Trẻ (Phạm Văn Liêm)

Đất Nam Kỳ – Tiền Đề Văn Hóa Mở Đạo Cao Đài

(Huệ Khải – Sách Song ngữ Việt Anh)

Tìm Hiểu Kinh Sám Hối (Thanh Căn – Huệ Khải

Tam Giáo Việt Nam – Tiền Đề Tƣ Tƣởng

Mở Đạo Cao Đài (Huệ Khải – Sách song ngữ Việt Anh) Có Một Tình Thƣơng (Bạch Liên Hoa)

Hƣơng Quế Cho Đời (Phạm Văn Liêm)

Đạo Nguyên Chánh Nghĩa (Vĩnh Nguyên Tự)

https://thuviensach.vn

Hành Trang Ngƣời Đạo Cao Đài (Diệu Nguyên)

Ngài Minh Thiện: Cuộc Đời & Đạo Nghiệp

(Đại Cơ Huờn)

Thất Chân Nhân Quả (Lê Anh Minh dịch và chú)

Giải Mã Truyện Tây Du (Huệ Khải)

ĐÓN ĐỌC:

Thiện Thƣ:

Cảm Ứng Thiên – Âm Chất Văn – Công Quá Cách

(Lê Anh Minh)

Một Dòng Bát Nhã (Hue Khải)

Lời Vàng Sen Trắng

---o0o---

MƢỜI CÔNG ĐỨC ẤN TỐNG KINH SÁCH KHUYẾN THIỆN

Một là những tội lỗi đã tạo từ trƣớc, nhẹ thì đƣợc tiêu trừ, nặng thì chuyển thành nhẹ.

Hai là thƣờng đƣợc các thiện thần ủng hộ, tránh đƣợc tất cả tai ƣơng hoạn nạn, ôn dịch, nƣớc lửa, trộm cƣớp, đao binh, ngục tù.

Ba là vĩnh viễn tránh khỏi những quả báo phiền khổ, oán cừu, oan trái của đời trƣớc cũng nhƣ đời nầy.

Bốn là các vị hộ pháp thiện thần thƣờng gia hộ nên những loài dạ xoa, ác quỷ, rắn độc, hùm beo tránh xa không dám hãm hại.

Năm là tâm đƣợc an vui, ngày không gặp việc nguy khốn, đêm ngủ không thấy ác mộng. Diện mạo hiền sáng, mạnh khỏe an lành, việc làm thuận lợi, đƣợc kết quả tốt.

Sáu là chí thành hộ pháp, tâm không cầu lợi, tự nhiên y thực đầy đủ, gia đình hòa thuận, phƣớc lộc đời đời.

https://thuviensach.vn

Bảy là lời nói việc làm Trời, ngƣời hoan hỷ, đến đâu cũng đƣợc mọi ngƣời kính mến ngợi khen.

Tám là ngu chuyển thành trí, bệnh lành mạnh khỏe, khốn nghèo chuyển thành thịnh đạt. Nhàm chán nữ thân, mệnh chung liền đƣợc nam thân.

Chín là vĩnh viễn xa lìa đƣờng ác, sanh vào cõi thiện, tƣớng mạo đoan nghiêm, tâm trí siêu việt, phƣớc lộc tròn đầy.

Mƣời là hay vì tất cả chúng sanh trồng các căn lành. Lấy tâm cầu của chúng sanh làm ruộng phƣớc điền cho mình. Nhờ công đức ấy đạt đƣợc vô lƣợng phƣớc quả thù thắng. Sanh ra nơi nào cũng thƣờng đƣợc thấy Phật, nghe pháp, phƣớc huệ rộng lớn, chứng đạt lục thông, sớm thành Phật quả.

---o0o---

HẾT

1 Trong bản ấn tống này tôi không in Nói Chuyện Trƣ Bát Giới vì sẽ in lại bài này trong một hiệp tuyển khác, bàn về mƣời hai con giáp (tức là mƣời hai nhân vật độc đáo) trong Tây Du Ký.

2 Khi bản ấn tống này phát hành, đƣơng nhiên các bản Giải Mã Truy ện Tây Du đã có trƣớc đây (sách in, sách nói, e-books…) đều khác biệt khá nhiều.

3 Sách song ngữ Việt-Anh đã đƣợc in lại với nhan đề Tam Giáo Việt Nam – Ti ền Đề Tƣ Tƣởng Mở Đạo Cao Đài (The Three Teachings of Vietnam as an Ideological Precondition for the Foundation of Caodaism). California: Nxb Tam Giáo Đồng Nguyên, tháng 2 năm 2010, 222 trang.

4 Hình nhi hạ học 形 而 下 學; ngoại giáo công truyền 外 教 公 傳

(exotericism).

5 Ở đây, khi nói Tây Du Ký là truyện xuất thế gian, và câu chuyện xuất gia thỉnh kinh hàm ngụ ý ngoại thế gian pháp, thì nên hiểu hai chữ xuất thế theo nghĩa là một phƣơng diện trên con đƣờng tu học để hành đạo độ đời. Xuất thế để

mà có đủ bản lĩnh nhập thế, biết vƣợt lên cuộc đời dù vẫn lăn lóc giữa cuộc đời trần cấu. Pháp Bảo Đàn Kinh chép lời Lục Tổ Huệ Năng dạy rằng: “Phật pháp t ại thế gian, bất ly thế gian giác. Ly thế mịch bồ đề, cáp nhƣ cầu thố giác.” 佛 法

在 世 間, 不 離 世 間 覺. 離 世 覓 菩 提, 恰 如 求 兔 角. Nghĩa là, phƣơng pháp tu của Phật nhằm tìm sự giác ngộ ngay trong cõi đời; nếu nhƣ rời bỏ cuộc đời mà tìm cầu giác ngộ, việc ấy là ảo tƣởng, ví nhƣ đi tìm sừng thỏ vốn là thứ

không có thực trong đời. Đạo Lão và Cao Đài cùng bảo: “Dục tu thiên đạo, tiên tu nhân đạo. Nhân đạo bất tu, thiên đạo viễn hỹ.” 欲 修 天 道, 先 修 人 道. 人

道 不 修, 天 道 遠 矣. (Muốn tu đạo giải thoát trƣớc tiên hãy lo tròn đạo làm ngƣời. Không tròn đạo ngƣời thì đạo trời hãy còn xa xôi lắm.) https://thuviensach.vn

6 Hình nhi thƣợng học 形 而 上 學 ; nội giáo tâm truyền 内 教 心 傳

(esotericism)

7 Ý tại ngôn ngoại 意 在 言 外 (ý ở ngoài lời)

8 Xích tử chi tâm 赤 子 之 心 ; Bổn lai diện mục 本 來 面 目.

9 Nhân bản 人 本 ; Thƣợng Đế tính 上 帝 性.

10 Vũ trụ tiện thị ngô tâm, ngô tâm tức thị v ũ trụ. 宇 宙 便 是 吾 心, 吾 心 即

是 宇 宙

11 Linh quang 靈 光 (ánh sáng thiêng liêng).

12 [TDK I 1982: 63].

13 Xem bài Ngọn Gió Trong Lò.

14 [Đại Thừa Chơn Giáo 1950: 352, 354]

15 [TDK VI 1988: 88-92, 108-109].

16 [TDK II 1982: 84].

17 [TDK I 1982: 190].

18 [TDK II 1982: 36].

19 Áo giáp bằng sắt (armour, cuirass).

20 Thánh Ngôn Hiệp Tuyển. Quyển I. Đàn ngày 13-3-1926

21 Theo [TDK VII 1988: 98-139], đặc biệt có một con yêu rất lạ đời, nguyên là tên tiểu đồng lông mày vàng (hoàng mi 黄 眉) giữ chiếc khánh vàng của Phật Di Lặc. Thích chơi trội hơn lũ yêu ma khác, y lẻn xuống trần mạo xƣng là Hoàng Mi Lão Phật, lập chùa Lôi Âm giả, cũng chiêu tập quỷ quái lớn nhỏ về giả làm la hán, kim cang, yết đế, bồ tát... để lừa Đƣờng Tăng vô chùa bái lạy thì bắt giữ.

Đối với hành giả tu thiền, tình tiết này rất lý thú; nó cảnh giới ngƣời tu chân chính đừng nên vọng cầu Phật ở ngoài thân. Trong lúc đang công phu hành thiền mà lỡ có thấy chƣ phật xuất hiện thì hãy coi chừng đó là ma cảnh ám chƣớng phá hoại chánh giác chánh định. Đó là lý do vì sao xƣa kia thiền sƣ Vân Môn 雲

門 đã nói m ột câu nghe mà rởn mình: Gặp phật giết phật, gặp tổ giết tổ (Phùng phật sát phật, phùng tổ sát tổ. 逢 佛 殺 佛, 逢 祖 殺 祖.) 22 Hồi đầu thị ngạn 回 頭 是 岸.

23 Xem bài B ốn Bi ển Không Yên Cơn Lửa Trẻ.

24 [TDK VIII 1988: 173-174].

25 [TDK V 1988: 227-247; TDK VI 1988: 5-51]

26 [TDK I 1982: 28].

27心 猿 不 定,意 馬 難 追.

28 [TDK I 1982: 104]

29 Xem bài Đƣờng Tăng! Anh Là Ai?

30 [TDK I 1982: 66].

31 Theo kinh Pháp Hoa (phẩm 20) Đức Phật có nói tới vị bồ tát tên là Thƣờng B

ất Khinh 常 不 輕. Gặp ai bất kỳ ngài cũng đều thành thật cung kính chào hỏi.

Ngài luôn bảo: Tôi chẳng dám khinh dể quý vị, vì quý vị đều sẽ thành Phật.

https://thuviensach.vn

32 [TDK I 1982: 43].

33 Bản dịch của Lê Anh Minh, căn cứ theo [TDK 1987: 8]. Nguyên văn chữ

Hán: “Tổ Sƣ tiếu đạo: Nễ thân khu tuy thị bỉ lậu, khƣớc tƣợng cá thực tùng quả

đích hồ tôn. Ngã dữ nễ tựu thân thƣợng thủ cá tính thị, ý tƣ giáo nễ tính Hồ. Hồ

tự khử liễu cá thú bàng, nãi thị cá cổ nguyệt. Cổ giả lão dã, nguyệt giả âm dã, lão âm bất năng hóa dục. Giáo nễ tính Tôn đảo hảo. Tôn tự khử liễu thú bàng, nãi thị cá tử hệ. Tử giả nhi nam dã, hệ giả anh tế dã, chính hợp anh nhi chi bổn luận. Giáo nễ tính Tôn bãi.” So với bản dịch [TDK I 1982: 48], những ngƣời dịch đã cắt bỏ sáu mƣơi bốn chữ trong nguyên tác (từ “Nễ thân khu tuy thị bỉ

lậu” đến “Giáo nễ tính Tôn đảo hảo”). Thật đáng tiếc, vì đó là một đoạn rất hay liên quan đến quan niệm âm dƣơng và Dịch lý trong thuật luyện nội đan, tức thiền, của đạo Lão.

34 “Quả thật, ta nói cùng các ngƣơi, nếu các ngƣơi không biến cải, và trở nên nh ƣ con trẻ, thì hẳn chẳng đƣợc vào nƣớc trời đâu.− Verily, I say unto you, except ye be converted and become as little as children, ye shall not enter into the kingdom of heaven.” Matthew, 18:3. The Gideons, 1967.

35 Tƣơng truyền tác giả bài th ơ này là hòa thƣợng Bố Đại 布 袋

36 [TDK I 1982: 165, 166].

37 [TDK I 1982: 165, 166]

38 Trung h ữu 中 有 ; trung âm, trung ấm 中 陰 [Soothill 1962: 10].

39 [TDK X 1988: 181].

40 [Soothill 1962: 438] giải thích hai chữ “sổ châu” nhƣ sau: “A rosary; to tell beads, which consists of various numbers, generally 108.”

41 [Từ Hải 1948: 607] viết: “Sổ châu giả, yếu đƣơng tu mãn nhất bách bát khỏa, nhƣ kỳ nan đắc, hoặc ngũ thập tứ khỏa, hoặc nhị thập thất, hoặc thập tứ khỏa, diệc giai đắc dụng.” (Chuỗi hạt nên đủ một trăm lẻ tám hột, nếu khó đƣợc nhƣ

thế, thì hoặc năm mƣơi bốn hột, hoặc hai mƣơi bảy hột, hoặc mƣời bốn hột, đều có thể dùng đƣợc.) Lê Anh Minh dịch.

42九 轉 功 成, 九 轉 丹 成

43 Theo [ Đoàn Trung Còn 1963: 357-365], từ thuật ngữ cửu bộ kinh cho đến cửu trụ tâm, tổng cộng là hai mƣơi hai mục từ về số 9; trong đó liên quan đến thiền thì có: cửu thiền, cửu thứ đệ định, cửu trụ tâm. Theo [Soothill 1962: 15-20], từ thuật ngữ cửu, rồi cửu thƣợng duyên hoặc, cho tới cửu trai nhật, tổng c ộng có đến sáu mƣơi bảy mục từ về số 9; trong đó liên quan đến thiền thì có: cửu trụ tâm, cửu tâm luân, cửu tƣởng quán, cửu thứ đệ định, cửu chủng đại thiề

n

44 Vì ngẫu là cặp, nên trai gái cƣới nhau, đƣợc chúc lành nên duyên giai ngẫu.

Giai ng ẫu là tốt đôi. Trƣớc kia, danh từ luật pháp Việt Nam gọi chồng hoặc vợ

là phối ngẫu (spouse), tức là một ngƣời kết cặp với ngƣời khác (phối hợp, phối kết) cho đủ một đôi (ngẫu)

45 Lê Anh Minh, “Tản Mạn Về Thƣ Pháp”, tuần san Sài Gòn Thứ Bảy, số 421, ngày 06-3-1999, tr. 30.

https://thuviensach.vn

46 Neuf est le nombre parfait en tant que carré de trois qu"est la trinité de l"harmonie complète

47 [TDK I 1982: 165]

48 [TDK X 1988: 189]

49 Trong tu luyện (thiền) của hành giả đạo Lão và Cao Đài, giai đoạn hành pháp Khảm Ly trở lại Khôn Càn cũng gọi là chiết Khảm điền Ly 折 埳 填 離 hay Khảm Ly giao cấu 埳 離 交 遘 để biến Khảm Ly (hậu thiên) trở lại Khôn Càn (tiên thiên). Hành giả lấy nhất dƣơng (hào hai, vạch liền) trong thận là Khảm (nƣớc) kết hợp với nhất âm (hào hai, vạch đứt) trong tâm (tim) là Ly (lửa) để

luyện đạo

50 Phản bổn hoàn nguyên 反 本 還 源(元); phục kỳ bản, phản kỳ chân 復 其

本,反 其 眞.

51 Xem bài Tr ăng Sao Cửa Động Đá Đầu Non.

52 Tý Ngọ công phu thị hỏa hầu, lƣỡng thời hoạt thủ vô hôn trú.

53 [ Đái Nguyên Trƣờng 1970: 68], mục từ “ văn vũ hỏa hầu”. “Hỏa hầu nhƣ ch ử phạn, sơ khởi hỏa thời thủy lãnh, mễ sinh, tất dụng mãnh liệt chi vũ hỏa, sử kỳ

tốc thục. Nhƣợc hoãn cấp bất điều, thời thiêu thời hiết, tắc sở chử chi phạn, sinh ngạnh bất quân, vị diệc bất mỹ. Nhƣợc dĩ dụng mãnh hỏa chử qua, tắc nghi dụng văn hỏa hoãn chử, thục tức chỉ hỏa. Nhƣ nhƣng dụng mãnh hỏa, tắc hữu đĩnh cái phún dật chi ngu, cập thiêu tiêu vị khổ chi hoạn. Luyện đan văn vũ hỏa hầu chi v ận dụng diệc nhiên. Nh ƣ bách nhật tiểu chu thiên luyện tinh thời nghi dụng vũ h ỏa; thập nguyệt đại chu thiên luyện khí thời nghi dụng văn hỏa. Đản phạn thị

phanh chử kỳ hữu hình chi chất, cố thời đoản nhi dị, nãi vô hình vô chất chi vật, nhƣợc hỏa hầu bất đắc kỳ nghi, hãn hữu thành công giả. Cố tất cầu minh sƣ chỉ

điểm, bất dung hào phát chi sai thù, đơn kinh phi hƣ ngôn giả.” (Lê Anh Minh phiên âm và dịch nghĩa)

54 Xem bài Trăng Sao Cửa Động Đá Đầu Non

55 Yoga gọi là luồng hỏa xà (kundalini), tƣợng hình con rắn lửa. Luyện thành công thì thông suốt hai mạch Nhâm, Đốc; còn luyện hỏng thì... tiêu, mà truyện chƣởng Kim Dung và phim chƣởng Hƣơng Cảng gọi tên là tẩu hỏa nhập ma 走

火 入 魔 (lửa chạy đƣờng tà).

56 [TDK I 1982: 169].

57 [TDK I 1982: 172].

58 [TDK I 1982: 172]

59 [TGST 1970-1971: 134].

60 [TDK I 1982: 173]

61 TDK I 1982: 175]

62 Khi cƣới vợ lấy chồng, ngƣời ta đeo nhẫn vàng ở ngón vô danh (ngón áp út), phải chăng ngụ ý muốn lấy lửa (hỏa) để thử tuổi vàng, để coi hôn nhân có bền đƣợc cùng năm tháng hay không?

https://thuviensach.vn

63人 者, 其 天 地 之 德, 陰 陽 之 交, 鬼 神 之 會, 五 行 之 秀 氣 也.

64 [TDK X 1988: 162].

65 [TDK II 1982: 72-73].

66 Cũng giống nhƣ ở Nho Giáo, có sự phân biệt giữa kinh và truyện, truyện 傳 là phần diễn giải lời kinh 經

67 [TDK I 1982: 180]

68 “(...) Om Mani Padme Hum, which is a formula of Lamaistic branch, (...); each of the six syllables having its own mystic power of salvation from the lower paths of transmigration, etc.” [Soothill 1962: 344].

69 Thƣợng Đế Ba Ngôi (Trimurti) theo giáo lý Bà La Môn gồm có Brahma (Đấng sáng tạo), Vishnu (Đấng bảo tồn), Shiva (Đấng hủy diệt). Theo Cao Đài, Bà La Môn ( Ấn Độ Giáo) là Phật Giáo thời Nhất Kỳ Phổ Độ. Do đó, Di L ạc Chơn Kinh trong Cao Đài xƣng Đấng sáng tạo là Brahma Phật, và Đấng hủy diệt là Shiva Phật

70 Om; Aum: a word of solemn affirmation and respectful assent (...) and in this sense compared with Amen. It is the mystic name for the Hindu triad (...). It was adopted by Buddhists, especially by the Tantric school, as a mystic spell, and as an object of meditation.” [Soothill 1962: 343]

71 “Mani: a jewel, a crystal, a pearl, symbol of purity, therefore of Buddha and of his doctrine.” [Soothill 1962: 191].

72 Ấu Học Quỳnh Lâm do Trình Đăng Cát đời Minh (1308- 1644) soạn, rồi Trâu Thánh Mạch đời Thanh (1644-1911) viết thêm phần tăng bổ. Quỳnh là loại ng ọc quý, màu đỏ. Quỳnh Lâm là tên khu vƣờn trong phủ Khai Phong đời Tống (Trung Quốc), nơi vua Tống mở tiệc thết đãi các tiến sĩ mới thi đậu. Nhan đề

sách này ngụ ý là dạy chữ Nho cho trẻ con ( ấu học) để sau này các trẻ sẽ thi đậu tiến sĩ (đƣợc dự tiệc ở vƣờn Quỳnh Lâm). Quảng Ích Th ƣ Cục (Thƣợng H ải 1912) đã phát hành Ấu Học Quỳnh Lâm (khổ sách khoảng 15x26cm, bản in đá của nhà sách Thiên Bảo), gồm bốn quyển. Quyển hai có mƣời hai chƣơng.

Chƣơng Thân Thể (trang 21) có câu: Cao đài viết đầ u 高 臺 曰 頭 ( Đài cao gọi là đầu). Lời chú giảng thêm cho câu ấy là: [Phật kinh] Đầu vi cao đài [佛 經] 頭

為 高 臺 (Theo kinh Phật thì đầu là đài cao).

73 [Đại Th ừa Ch ơn Giáo 1950: 322].

74 [TDK I 1982: 180].

75 [TDK III 1988: 71-139].

76 [TDK III 1988: 76].

77 [TDK III 1988: 82].

78 [TDK III 1988: 86

79 [TDK III 1988: 75].

80 [Đỗ Tất L ợi 1981: 799]

81 [TDK III 1988: 75].

82 [TDK III 1988: 88].

https://thuviensach.vn

83 [TDK III 1988: 75]

84 [TDK III 1988: 75]

85 Xem bài Ngọn Gió Trong Lò

86 [TDK III 1988: 75].

87 [Đại Thừa Ch ơn Giáo 1950: 346].

88 Tức là tham thiền luyện đạo (công phu), xem bài Ngọn Gió Trong Lò.

89 Xem hình Anh Nhi Hiện Hình Đồ.

90 Xem bài Núi Cao Chi Mấy Núi Ơ

91 [TDK III 1988: 75].

92 [TDK III 1988: 139]

93 [TDK III 1988: 75].

94和 其 光, 同 其 塵

95 [TDK III 1988: 75]

96 “Trẻ th ơ b ỡn c ợt lòng thiền r ối...” [TDK IV 1988: 224]

97 TDK V 1988: 7]

98 TDK IV 1988: 224]

99 ) [TDK V 1988: 9]

100 TDK V 1988: 7, 11

101 TDK V 1988: 11-12

102 TDK V 1988: 20

103 [TDK V 1988: 56, 218

104 Đại Thừa Chơn Giáo 1950: 228

105 Nhân giả, kỳ thiên địa chi đức, âm dƣơng chi giao, quỷ thần chi hội, ngũ

hành chi tú khí dã.” 人 者, 其 天 地 之 德, 陰 陽 之 交, 鬼 神 之 會, 五 行 之

秀 氣 也. (Ngƣời là cái đức của trời đất, nơi gặp gỡ của âm dƣơng, nơi hội tục ủa thần minh, là tinh hoa tốt đẹp của ngũ hành.)

106 Trong kinh Pháp Hoa chép lời Đức Phật dạy: Nếu có trăm nghìn muôn ức chúng sanh vì tìm vàng, bạc, lƣu ly, xa cừ, mã não, san hô, hổ phách, trân châu các thứ báu, lạc vào trong biển lớn, giả sử gió lớn thổi ghe thuyền kia trôi tấp vào nƣớc của quỷ la sát, trong số ngƣời ấy nếu có một ai xƣng danh hiệu Quán Thế Âm Bồ Tát, thì tất cả những ngƣời đó đều đƣợc thoát khỏi nạn quỷ la sát.

107 Xem bài Ngọn Gió Trong Lò.

108 TDK II 1982: 69

109 TDK VIII 1988: 29]

110 [TDK II 1982: 81

111 TDK II 1982: 82

112 TDK II 1982: 82

113 Đại Thừa Chơn Giáo 1950: 356

114 TDK II 1982: 82

115 Xem bài Đƣờng Tăng! Anh Là Ai?

116 Đại Thừa Ch ơn Giáo 1950: 354

117 TDK II 1982: 83

https://thuviensach.vn

118 TDK II 1982: 83].

119 [Thất Chơn Nhơn Quả 1974: 37]

120 TDK VIII 1988: 41

121 TDK VIII 1988: 43

122 TDK VIII 1988: 44

123 TDK VIII 1988: 63

124 TDK VIII 1988: 38

125 Đại Thừa Ch ơn Giáo 1950: 354]

126 Đại Thừa Ch ơn Giáo 1950: 358

127 Cơ Quan Phổ Thông Giáo Lý, 14-8 Nhâm Tuất (30-9-1982

128 Đại Thừa Chơn Giáo 1950: 360]

129 TDK X 1988: 156

130 TDK X 1988: 157]

131 TDK V 1988: 110

132 TDK X 1988: 176

133 Về chủ trƣơng dung hòa Tam Giáo, ngoài Ngô Thừa Ân v ới Tây Du Ký, đời Minh còn có Tiên Phật Hiệp Tông Ngữ Lục (một quyển) do đạo sĩ Ngũ Thủ

Dƣơng tuyển chọn. Thủ Dƣơng là đạo hiệu, còn có hiệu là Xung Hƣ (T ử). Theo

[Ngô Phong 1994: 1226], trong quyển Tiên Phật Hi ệp Tông, Ngũ Thủ Dƣơng đã dung hòa công phu thiền định (nội đan công pháp) của Tam Giáo. Vì sao nhan đề sách là Tiên Phật Hiệp Tông? Theo Thủ Dƣơng, mục đích luyện đan là thành Phật thành Tiên, con đƣờng luyện đan là hoàn hƣ mà hoàn hƣ là lý luận dung hợp của Nho, Thích, Lão. Ông cho rằng Tiên Phật tu đạo đồng công phu, đồng hiệu quả (đồng công đồng hiệu). Ông viết: “Ngộ hữu Tiên khả học, tắc h ọc Tiên tức Phật dã. Ngộ hữu Phật khả nhập, tắc nhập Phật tức Tiên dã.” 遇 有

仙 可 學, 則 學 仙 即 佛 也. 遇 有 佛 可 入, 則 入 佛 即 仙 也. (Gặp Tiên có thể theo học, học Tiên tức là học Phật vậy. Gặp Phật có thể nhập môn, vào cửa Phật tức là vào cửa Tiên đó.) Lê Anh Minh dịch.

134TDK X 1988: 176]

135未 明 人 妄 分 三 教, 了 得 底 同 悟 一 心. ( 普 勸 發 菩 提 心)

136 TDK X 1988: 158

137 TDK I 1982: 55

138是 以 聖 人, 為 腹 不 為 目

139 Xem bài Nỗi Lòng Giấy Trắng

140 TDK X 1988: 159

141 [TDK X 1988: 159]

142 [TDK X 1988: 160

143 Thƣợng thƣớc kiều 上鵲 橋. (Thƣớc kiều là cây cầu chim khách, bắc qua sông Ngân cho Chức Nữ gặp Ng ƣu Lang.) Ngoài ra, còn có phép nhíu hậu môn gọi là hạ thƣớc kiều 下 鵲 橋. Trong phép vận chân khí của hành giả có hai chỗ

đứt mạch, phía trên là Môn 門, phía dƣới là Cốc Đạo 谷 道. Kỹ thuật bắc hai https://thuviensach.vn

cầu bằng cách co đầu lƣỡi và nhíu hậu môn giống nhƣ gắn hai cục “cầu chì” nối liền hai chỗ đứt quãng ở Môn và Cốc Đạo để luồng chân khí (ví nhƣ dòng điện) vận hành liên tục trong cơ thể.

144 TDK X 1988: 160

145回 頭 是 岸

146苦 海 萬 重 波.

147 TDK X 1988: 161

148 TDK X 1988: 161]

149 Ba la mật đa 波 羅 蜜 多 ; đáo bỉ ngạn 到 彼 岸.

150 Đại Th ừa Ch ơn Giáo 1950: 86

151 Thánh tịnh Đại Thanh (Gò Vấp), 23 rạng 24-8 Giáp Tuất (02- 10-1934).

152 TDK X 1988: 161]

153 Khi nghe Tề Thiên nhận vợ ch ồng Ngƣu Ma Vƣơng vào vai vế anh chị, vợ

Ngƣu Ma Vƣơng (bà La Sát) liền trách mắng: “Con khỉ khốn kiếp kia, đã là tình anh em thân thiết, sao lại hại con ta?” [TDK VI 1988: 201]. Còn Ngƣu Ma Vƣơng thì quát lên: “... cớ sao lại nỡ hại con ta là Ngƣu Thánh Anh ở động Hỏa Vân, khe Khô Tùng núi Hiệu? Ta đang căm giận nhà ngƣơi...!” [TDK VI 1988: 223].

154 TDK X 1988: 164]

155 Pháp bất khinh truyền 法 不 輕 傳

156 “Do not give dogs what is sacred; do not throw your pearls to pigs. If you do, they may trample them under their feet, and then turn and tear you to pieces.”

Matthew 7:6.

157 Vì sao nơi Phật ngự và chánh điện thờ Phật có tên là Đại Hùng? Xem bài Tâm Lập.

158 Tây phƣơng là đất Phật nên đối lại, gọi trần gian là Đông thổ (đất phƣơng Đông)

159 TDK X 1988: 165-166]

160 [Narada 1964: 60-63

161 TDK X 1988: 168

162 TDK X 1988: 172

163 TDK X 1988: 173

164人 能 弘 道, 非 道 弘 人. (Con ngƣời có thể phát huy đƣợc Đạo, chẳng phải Đạo phát huy con ngƣời.) Luận Ng ữ, chƣơng 15, câu 29. Theo Dƣơng Bá Tuấn 楊 伯 峻 (tác giả Luận Ng ữ Dịch Chú 論 語 譯 注), các lời dịch xƣa nay đều gò theo mặt chữ, vẫn chƣa ai hiểu rõ Đức Khổng Tử thật sự ngụ ý gì khi dạy “phi Đạo hoằng nhân”.

165 “Cố Thiên tƣơng giáng đại nhiệm ƣ thị nhân dã, tất tiên khổ kỳ tâm chí, lao kỳ cân cốt, ngạ kỳ thể phu, không phạp kỳ thân, hành phất loạn kỳ sở vi. Sở dĩ

động tâm nhẫn tánh, tăng ích kỳ sở bất năng.” Mạnh Tử: Cáo Tử, chƣơng cú hạ, https://thuviensach.vn

15. 故 天 將 降 大 任 於 是 人 也, 必 先 苦 其 心 志, 勞 其 筋 骨, 餓 其 體 膚, 空 乏 其 身, 行 拂 亂 其 所 為. 所 以 動 心 忍 性, 曾 益 其 所 不 能.

166 [TDK X 1988: 172].

167我 有 正 法 眼 藏, 涅 槃 妙 心, 微 妙 法 門, 實 相 無 相, 今 付 嘱 摩 訶 迦

葉.

168Đa Văn Đệ Nh ất 多 聞 第 一.

169 Niêm hoa vi ti ếu 拈 花 微 笑 (Nhón cành hoa đƣa lên, cƣời mỉm.) 170 TDK X 1988: 164

171 TDK X 1988: 189

172 TDK X 1988: 189

173以 智 慧 劍 破 煩 腦 賊

174 Hàng long phục hổ 降 龍 伏 虎: Tu thiền phải lo bảo tinh, dƣỡng khí, tồn thần. Tinh, khí, thần là ba món báu (tam bảo) của ngƣời tu. Rồng (long) ám chỉ

tim (hành hỏa). Lửa bốc lên, lay động nhƣ rồng uốn lƣợn. Cọp (hổ) ám chỉ thận (hành thủy, nơi sinh ra tinh trùng), liên quan tới sắc dục (sex). Ngƣời tu phải trị

đƣợc việc sắc dục (phục hổ) để bảo tồn tinh. Tổ Sƣ Tử Dƣơng dạy: “Sửa chữa thân tâm gọi là hàng long phục hổ. Tâm chẳng động thì rồng gầm, thân chẳng động thì cọp rống. Rồng gầm (long ngâm 龍 吟) thì khí chắc, cọp rống ( hổ khi ếu 虎 嘯) thì tinh ngƣng. Nguyên tinh ngƣng thì đủ để bảo hình (giữ gìn thân thể, sức khỏe). Nguyên khí chắc thì đủ để ng ƣng thần.”

175 “Thất thập nhi tùng tâm sở dục, bất du củ.” 七 十 而 從 心 所 欲, 不 踰 矩.

Luận Ng ữ: Chƣơng 2, Vi Chính, câu 4.

176 Theo Đàm Gia Định, Trung Qu ốc Văn Học Gia Đại Từ Điển, Thế Giới Thƣ

Cục ấn hành, quyển Hạ, tr. 1101, mục từ 4244. Trong bài giới thiệu ở quyển Tây Du Ký do Nhạc Lộc Thƣ Xã xuất bản (Trƣờng Sa, Trung Quốc, 1984), Hà Mãn Tử cho biết thêm hiện còn lƣu giữ một trƣờng thi của Ngô Thừa Ân, nhan đề

Nhị Lang Sƣu Sơn Đồ Ca. Hà Mãn Tử lại viết rằng vào năm 1981, huyện Hoài An tiến hành khai quật và khảo sát mộ của Ngô Thừa Ân tại huyện này. Trên quan tài có chữ Kinh Phủ Ký Thiện, là chức quan cuối đời của ông. Tìm trong quan tài đƣợc một sọ ngƣời. Sau đó, Trung Quốc Học Viện Về Cổ Nhân Loại Và Động Vật Cổ Có Xƣơng Sống nghiên cứu và giám định, các nhà khoa học đã tái tạo một pho tƣợng bán thân của Ngô Thừa Ân. Cho đến nay, có lẽ đó là trƣờng hợp duy nhất của một tác gia cổ điển Trung Quốc đƣợc khoa học tái tạo dung mạo. Xem tƣợng đồng ở trên. (Lê Anh Minh dịch, chú) 177 [Vƣơng Hồng Sển 1993: 239-241].

178 [TDK I 1982: 154

179 Về tiểu sử Kh ƣu X ử Cơ, xem Phụ Lục 3.

180 Tác giả khuyết danh, Lê Anh Minh dịch. Nxb Tam Giáo Đồng Nguyên (12/2010).

https://thuviensach.vn

181 Theo Thất Chân Nhân Quả thì hai pho này có sớm hơn, nhằm vào đời Nguyên, triều Thuận Đế, trong khoảng năm 1333-1344. Dĩ nhiên, khi xét về tính chân xác của sử liệu, “thuyết” của Thất Chân Nhân Quả không chấp nhận đƣợc.

182 Trung Hoa Thƣ C ục, Đài Loan, 1948, mục từ Phong Thần Truyện, tr. 433

183 Theo [Vƣơng Hồng Sển 1993: 234], đời nhà Minh còn có bản Tây Du thứ ba, tác giả là Dƣơng Chí Hòa. Họ Dƣơng đem chuyện thỉnh kinh của Trần Huyền Trang đời Đƣờng viết thành tiểu thuyết truyền kỳ, nhan đề Tây Du Ký Truyện,

“tuy bốn mƣơi mốt hồi, nhƣng nội dung cũng gần đầy đủ bằng Tây Du Ký Diễn Nghĩa của Ngô Thừa Ân. (...) Văn chƣơng của Tây Du Ký Diễn Nghĩa lƣu loát, ý nghĩa lại thâm thúy, súc tích hơn, do đó tuy cùng một nội dung, nhƣng Tây Du Ký Diễn Nghĩa lại đƣợc phổ biến rộng rãi, còn Tây Du Ký Truyện thì ít đƣợc bi ết đến.” Không hiểu Vƣơng Hồng Sển căn cứ vào đâu đã cho rằng: “Chính Ngô Thừa Ân đã lấy tài liệu trong Tây Du Ký Truyện của Dƣơng Chí Hòa để viết thành bộ truyện của mình.” (tr. 234)

184 Đã in trong hiệp tuyển Essays on the Sources for Chinese History (những ngƣời chủ biên: Donald Leslie, Colin Mackerras, Wang Gung Wu; Canberra Australian National University Press, 1973, tr. 104-119) 185 Dãy núi Hindu Kush dài 800 km, nằm ở đông bắc Afghanistan, là nhánh phía tây của dãy Himalayas.

186 Đạo Tạng, gồm 5.305 quyển, kết tập từ đời Minh, hoàn tất năm 1445; sau đó bổ sung thêm Tục Đạo Tạng, gồm 180 quyển, kết tập năm 1607. Vậy, tổng cộng có 5.485 quyển

187 Xem tiếp Phụ Lục 3: Lý Chí Thƣờng Trƣờng Xuân Chân Nhân Tây Du Ký (trích dịch)

188 Cu ộc đời tu hành của Bắc Thất Chân đƣợc tiểu thuyết hóa thành truyện Th ất Chân Nhân Qu ả. Sang n ửa sau thế k ỷ 20, vào những năm sáu mƣơi, nhà văn Kim Dung (Hƣơng Cảng) đƣa tất cả bảy nhân vật này vào truyện chƣởng với biệt hiệu Toàn Chân Thất Tử

189 Long Môn c ũng là tên núi, thu ộc Lƣỡng Châu, Khƣu Chân Nhân hay ẩn cƣ

ở núi này. Tác phẩm chủ yếu của ông là Đại Đan Chân Chỉ, trình bày chỗ bí yếu của thuật luyện đan (ngồi thiền) là tính mệnh song tu (vừa tu tính vừa tu mệnh).

190 Phần viết về Khƣu Trƣờng Xuân và Toàn Chân Giáo căn cứ theo [Hồng Phi Mô 1992: 25-30]. (Lê Anh Minh dịch)

191 Tashkent sau là thủ phủ của Uzbek (Nga), thu ộc miền Trung Á. Nó nằm trên một gò ở gần chân dãy núi Thiên Sơn. N ơi đây cũng là một ốc đảo lớn nằm dọc theo con sông Chirchik, sản xuất nhiều trái cây và bông vải, đƣợc coi là một trong những miền sản xuất hàng hóa vải sợi lớn nhất châu Á. Samarkand sau cũng là thành phố của Uzbek, ở trung nam nƣớc Nga. Nó từng là một trạm chủ

yếu trên con đƣờng Tơ Lụa thời cổ. Ngƣời Ả Rập chiếm nó năm 712, biến nó thành một trung tâm văn hóa rất lớn của Hồi Giáo. Thành Cát Tƣ Hãn chiếm đoạt lại thành phố này năm 1220, và đến năm 1365 nó trở thành kinh đô của vua Mông Cổ là Tamerlane (1336-1405), cũng viết là Tamburlaine, hay Timur. Từ

https://thuviensach.vn

năm 1868 nó thuộc về ngƣời Nga. Kabul là thành phố quan trọng vì nó kiểm soát con đƣờng mậu dịch phía đông bắc dẫn vào Pakistan. Do đó, trong lịch sử

ba nghìn năm của nó, thành ph ố này thƣờng xuyên bị ngoại xâm. Nó từng là kinh đô của đế quốc Mông Cổ (1504-1526), và trở thành thủ phủ của Afghanistan từ năm 1773.

192 Yi-ehr-li post road: con đƣờng chuyển thƣ

193 Đại Tuyết Sơn (Hindu Kush): Rặng núi chủ yếu ở đông bắc Afghanistan. Nó là nhánh phía tây của rặng Hy Mã Lạp Sơn, trải dài tám trăm cây số hƣớng về

phía tây nam từ rặng núi lớn Pamirs trên đất Nga và gồm luôn rặng Kohi Baba ở

Afghanistan. Đỉnh núi cao nhất là Tirich Mir (7.692 mét), nằm ở Chitral trên lãnh th ổ Pakistan. (Huệ Khải chú)

194 Lý Việt Dũng, báo Ngƣời Lao Động Cuối Tuần, s ố 127, ngày 09-7-1993, tr.

19.

195 Xem lại Phụ Lục 3 (Lý Chí Thƣờng Trƣờng Xuân Chân Nhân Tây Du Ký.

Khi Thành Cát T ƣ Hãn hỏi Kh ƣu Trƣờng Xuân: “Từ phƣơng xa đến đây, thầy đem thuốc trƣờng sinh gì cho trẫm?” Chân Nhân đáp: “Thần có thuật trƣờng sinh chứ không có thuốc trƣờng sinh.” Thuốc trƣờng sinh chỉ là ảo tƣởng về

ngoại dƣợc Thuật trƣờng sinh là phƣơng pháp tu thiền, tịnh luyện (nội dƣợc).

Câu trả lời của Khƣu Chân Nhân rất sâu sắc.

196 TDK V 1988: 101-110]

197 TDK II 1982: 112-134

198 TDK III 1988: 61

199 “I want to show how much of a Christian he is, this „AntiChrist" Nietzsche.

(...) Only superficial readers blinded by his aggressive extremism can see in him nothing but hostility to all things Christian.” Karl Jaspers, Nietzsche and Christianity, trans. by E. B. Ashton, Henry Regnery Co., Gateway Edition, 1963, p. viii.

200 Hồi thứ Ba Mƣơi Lăm, [TDK IV 1988: 107

201 Hồi thứ Ba Mƣơi Tám, [TDK IV 1988: 177]

202 Hồi thứ Bốn Mƣơi, [TDK IV 1988: 224

203 Hồi thứ Bảy Mƣơi Bảy, [TDK VIII 1988: 152].

204 Lê Anh Minh phiên âm, theo bản chữ Hán [TDK 1987: 161]

205 TDK III 1988: 33

206 Công là cha vợ

207 Xem lại chiếc cầu vồng trên bến Lăng Vân, bài Nẻo Về Bên ấy.

208蓋 此 內 有 成 仙 了 道 之 奥 妙. [TDK 1987: 752]

209雖 為 我 門 之 龜 鑑 ，實 乃 三 教 之 源 流.[TDK 1987: 752

210 [Lỗ Tấn 1996: 203]

211 Ngô Thừa Ân, Tây Du Ký, mƣời tập [TDK I-X 1982-1988]

212 Khi đối chiếu, tạm dùng từ ngữ theo sử để chỉ nguồn tài liệu về Huyền Trang tổng hợp từ bốn tác giả sau: c Đoàn Trung Còn, Phật Học Từ Điển. Sài Gòn: https://thuviensach.vn

Phật Học Tòng Thơ xb, 1963, mục từ Huyền Trang; d Nguyễn Hiến Lê, Ý Chí Sắt Đá (bài “Huyền Trang Và Công Cuộc Thỉnh Kinh Vô Tiền Khoáng Hậu Của Nhân Loại”). Sài Gòn: Nxb Thanh Tân, 1971; e Thích Minh Châu, Huyền Trang, Nhà Chiêm Bái Và Học Giả. Trƣờng Cao Cấp Phật Học Việt Nam xb, 1989; f Võ Đình Cƣờng, Đƣờng Tam Tạng Thỉnh Kinh. Viện Nghiên Cứu Phật H ọc Việt Nam xb, 1992; g Vƣơng Hồng Sển, Thú Xem Truyện Tàu (bài “Con Ngựa Già Của Thầy Đƣờng Tam Tạng”; và bài “Lƣợc Khảo Về Tây Du Ký Và Đại Đƣờng Tây Vực ký”). Nxb Thành Phố, 1993.

213 TDK I 1982: 206-227]

214 TDK II 1982: 32

215 Kapisa, thu ộc lãnh thổ Afghanistan sau này

216 [TDK II 1982: 45].

217 Nay là thành ph ố Tây An, thủ phủ tỉnh Thiểm Tây 218 Có sách cho là ông đi tiếp qua Cam Châu, Tú Châu 219 Tần Châu, Lan Châu, Lƣơng Châu, và Qua Châu đều thuộc tỉnh Cam Túc ngày nay. Lan Châu là thủ phủ của tỉnh, nằm ở trung bắc Trung Quốc, dân đa số

theo đạo Hồi

220 [TDK II 1982: 45;51-57

221 Phong hỏa đài: đài truyền tin bằng cách hun khói (phong) lúc ban ngày hay đốt lửa ( hỏa) lúc ban đêm để báo hiệu mỗi khi có giặc tới xâm phạm biên cƣơng. Đài kế đó trông thấy cũng báo tin nhƣ vậy cho ải kế tiếp, cứ thế truyền tin lần lần cho tới ải Ngọc Môn Quan

222 Uigur hay Uighur, nay thuộc khu tự trị Tân Cƣơng 223 [TDK II 1982: 93-104]

224 [TDK VI 1988: 193-194; 212-213]

225 Uigur (Uighur), thuộc khu tự trị Tân Cƣơng ngày nay 226 Quoco, thuộc khu tự trị Tân Cƣơng ngày nay

227 TDK II 1982: 47-49

228 Agni, thuộc khu tự trị Tân Cƣơng ngày nay

229 Gandhara, thuộc Pakistan sau này

230 Có sách nói động này ở thành phố Nhiên Đăng (Dipankara).

231 Kashmir, thuộc Pakistan sau này

232 Có sách nói việc này xảy ra ở m ột khu rừng, sau khi ông rời thành phố Na La Tăng Ha (Narasimba)

233 TDK II 1982: 79-81].

234 TDK VI 1988: 126, 144

235 TDK X 1988: 133

236 Kayakubja, bang Uttar Pradesh sau này

237 Có sách nói ông đi cùng tám mƣơi ngƣời; việc xảy ra ở vùng A Đà Mục Khƣ

(Ayamukha).

238 Kucha, thuộc khu tự trị Tân Cƣơng ngày nay

239 Samarkand, nay là thành phố của Uzbek thuộc Nga https://thuviensach.vn

240 [TDK V 1988: 116, 131, 134, 143, 146, 148

241 TDK VIII 1988: 190]

242 [TDK IX 1988: 74, 101].

243TDK X 1988: 164

244 Có sách chép 10, 13 hay 15 năm

245 Takshasila, nay là tỉnh Punjab, nƣớc Pakistan

246 Indus, dài khoảng 3.060 km là sông chánh của Pakistan, phát nguyên gần núi Kailas ở Tây Tạng (Tibet) và đổ vào biển Ả Rập ở đông nam Karachi 247 Theo [TDK X 1988: 186], khi thầy trò vớt kinh lên bờ thì ma quỷ nổi cuồng phong để cƣớp kinh, Tề Thiên phải dùng hết oai thần mới giữ lại đƣợc 248 Khotan, thuộc khu tự trị Tân Cƣơng

249 TDK X 1988: 185

250 TDK X 1988: 201-204

251 TDK I 1982: 51

252 DK X 1988: 199

253 DK X 1988: 193].

254 TDK X 1988: 199

255 TDK X 1988]

256 Mỗi nƣớc lớn khoảng một tỉnh c ủa Trung Quốc hay một bang của Ấn Độ

ngày nay. Chỉ riêng [Thích Minh Châu 1989: 108- 113] kể tên các nƣớc đủ nhất 257 [TDK X 1988: 199

258 TDK X 1988: 176

259 Nữ đạo diễn Trung Quốc, Dƣơng Khiết, làm phim Tây Du Ký tập thứ 25, đã cho Đƣờng Tăng thỉnh kinh chữ Hán, chắc bà nghĩ là chùa Lôi Âm đã dịch sẵn r ồi!

260 [TDK X 1988].

261 Nguyễn Hiến Lê 1971: 5].

262應 無 所 住 而 生 其 心.

263 Xem bài Ng ọn Gió Trong Lò.

264 Trƣờng sinh hiểu theo dân gian là s ống lâu dài, không chết. Hiểu theo đạo Cao Đài, chỉ có tu cho thành bậc Kim Tiên hay Phật mới thoát ra vòng luân hồi, không còn bị luật sinh tử chi phối, và đó mới thực là trƣờng sinh.

265 Theo giáo lý Cao Đài, điều kiện này là căn bản không thể thiếu đƣợc đối với các hành giả (ngƣời tu thiền), vì nếu không có công quả làm nền móng, giải trừ

nghiệp (karma) thì quá trình thực hành công phu (hành thiền) sẽ gặp nhiều chƣớng ngại. Do đó, pháp môn tu của Cao Đài ngày nay kết hợp công quả, công phu với công trình (luyện kỷ, tu thân cho nên đạo hạnh), gọi chung là tam công

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Lời giới thiệu

- Đôi Lời Tha Thiết

- Giao Cảm

- Bây Giờ Nhớ Lại

- Về các ký hiệu rải rác trong sách

- 1. Đường Tăng! Anh Là Ai?

- 2. Trăng Sao Cửa Động Đá Đầu Non

- 3. Ngọn Gió Trong Lò

- 4. Núi Cao Chi Mấy Núi Ơi

- 5. Vạn Năm Chờ Quả Chín

- 6. Bốn Biển Không Yên Cơn Lửa Trẻ

- 7. Sáu Bảy Mười Ba

- 8. Nẻo Về Bên ấy

- 9. Nỗi Lòng Giấy Trắng

- Phụ Lục Và Tăng Bổ

- Trích dịch

- Sách Tham Khảo Chọn Lọc

Table of Contents

Lời giới thiệu

Đôi Lời Tha Thiết

Giao Cảm

Bây Giờ Nhớ Lại

Về các ký hiệu rải rác trong sách

1. Đường Tăng! Anh Là Ai?

2. Trăng Sao Cửa Động Đá Đầu Non

3. Ngọn Gió Trong Lò

4. Núi Cao Chi Mấy Núi Ơi

5. Vạn Năm Chờ Quả Chín

6. Bốn Biển Không Yên Cơn Lửa Trẻ

7. Sáu Bảy Mười Ba

8. Nẻo Về Bên ấy

9. Nỗi Lòng Giấy Trắng

Phụ Lục Và Tăng Bổ

Trích dịch

Sách Tham Khảo Chọn Lọc