https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

HƯỚNG DẪN

PHƯƠNG PHÁP KHUYẾN NÔNG

HỘI ĐỒNG CHỈ ĐẠO XUẤT BẢN

Chủ tịch Hội đồng

PGS.TS. NGUYỄN THẾ KỶ

Phó Chủ tịch Hội đồng

TS. HOÀNG PHONG HÀ

Thành viên

TRẦN QUỐC DÂN

TS. NGUYỄN ĐỨC TÀI

TS. NGUYỄN AN TIÊM

NGUYỄN VŨ THANH HẢO

https://thuviensach.vn

HƯỚNG DẪN

PHƯƠNG PHÁP KHUYẾN NÔNG

HỘI ĐỒNG CHỈ ĐẠO XUẤT BẢN

Chủ tịch Hội đồng

PGS.TS. NGUYỄN THẾ KỶ

Phó Chủ tịch Hội đồng

TS. HOÀNG PHONG HÀ

Thành viên

TRẦN QUỐC DÂN

TS. NGUYỄN ĐỨC TÀI

TS. NGUYỄN AN TIÊM

NGUYỄN VŨ THANH HẢO

https://thuviensach.vn

TS. NGÔ XUÂN HOÀNG (Chủ biên) TẬP THỂ TÁC GIẢ

TS. Ngô Xuân Hoàng (Chủ biên)

PGS.TS. Nguyễn Xuân Trạch

TS. Phạm Thị Đào

HƯỚNG DẪN

TS. Vũ Thị Quý

PHƯƠNG PHÁP KHUYẾN NÔNG

nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - sù thËt Hµ Néi - 2015

https://thuviensach.vn

TS. NGÔ XUÂN HOÀNG (Chủ biên) TẬP THỂ TÁC GIẢ

TS. Ngô Xuân Hoàng (Chủ biên)

PGS.TS. Nguyễn Xuân Trạch

TS. Phạm Thị Đào

HƯỚNG DẪN

TS. Vũ Thị Quý

PHƯƠNG PHÁP KHUYẾN NÔNG

nhµ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - sù thËt Hµ Néi - 2015

https://thuviensach.vn

nông, đội ngũ cán bộ làm công tác khuyến nông, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật xuất bản cuốn sách Hướng dẫn phương pháp khuyến nông.

Nội dung cuốn sách đề cập đến: Một số vấn đề chung về

LỜI NHÀ XUẤT BẢN

khuyến nông và hoạt động khuyến nông; Tổ chức khuyến nông ở Việt Nam cũng như vai trò, chức năng của tổ chức khuyến nông hiện tại và trong tương lai; Cán bộ khuyến Đứng trước những cơ hội và thách thức khi Việt Nam nông và vai trò, nhiệm vụ của cán bộ khuyến nông trong sự

ngày càng hội nhập sâu, rộng, người nông dân đã và đang nghiệp phát triển nông nghiệp, nông thôn; Đối tượng của dần ý thức được việc phải sản xuất quy mô lớn, áp dụng khuyến nông và các phương pháp cần sử dụng để thực hiện tiến bộ kỹ thuật làm tăng năng suất, chất lượng, hạ giá tốt công tác khuyến nông ở các cấp; Cách xây dựng kế

thành sản phẩm và quan trọng hơn hết là phải đáp ứng hoạch, tổ chức thực hiện hoạt động khuyến nông ở các cấp được yêu cầu của thị trường.

cũng như phương pháp đánh giá kết quả hoạt động khuyến Trước nhu cầu đó, hệ thống khuyến nông từ cấp cơ sở

nông và kết quả hoạt động của cán bộ khuyến nông...

đến Trung ương mà đội ngũ cán bộ khuyến nông làm nòng Mặc dù các tác giả và Nhà xuất bản đã rất cố gắng cốt đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền những chủ trương nhưng nội dung cuốn sách khó tránh khỏi còn thiếu sót, của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển chúng tôi rất mong các chuyên gia và bạn đọc đóng góp ý nông nghiệp, tổ chức giúp Nhà nước thực hiện các chính kiến để cuốn sách được tiếp tục hoàn chỉnh trong những lần sách, chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn, nông xuất bản sau.

dân, xây dựng nông thôn, cung cấp thông tin thị trường và hướng dẫn nông dân thực hiện quy trình kỹ thuật thâm canh Tháng 9 năm 2015

cây trồng, vật nuôi, cải thiện năng suất lao động, cung cấp NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

thông tin 2 chiều giữa nông dân và Nhà nước, tư vấn cho nông dân vấn đề kỹ thuật, giải quyết những vấn đề khó khăn gặp phải... bằng nhiều hoạt động khuyến nông phong phú, đa dạng giúp nông dân dễ nhớ, dễ hiểu, dễ tiếp thu và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Để cung cấp những kiến thức cơ bản về công tác khuyến 5

6

https://thuviensach.vn

nông, đội ngũ cán bộ làm công tác khuyến nông, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - Sự thật xuất bản cuốn sách Hướng dẫn phương pháp khuyến nông.

Nội dung cuốn sách đề cập đến: Một số vấn đề chung về

LỜI NHÀ XUẤT BẢN

khuyến nông và hoạt động khuyến nông; Tổ chức khuyến nông ở Việt Nam cũng như vai trò, chức năng của tổ chức khuyến nông hiện tại và trong tương lai; Cán bộ khuyến Đứng trước những cơ hội và thách thức khi Việt Nam nông và vai trò, nhiệm vụ của cán bộ khuyến nông trong sự

ngày càng hội nhập sâu, rộng, người nông dân đã và đang nghiệp phát triển nông nghiệp, nông thôn; Đối tượng của dần ý thức được việc phải sản xuất quy mô lớn, áp dụng khuyến nông và các phương pháp cần sử dụng để thực hiện tiến bộ kỹ thuật làm tăng năng suất, chất lượng, hạ giá tốt công tác khuyến nông ở các cấp; Cách xây dựng kế

thành sản phẩm và quan trọng hơn hết là phải đáp ứng hoạch, tổ chức thực hiện hoạt động khuyến nông ở các cấp được yêu cầu của thị trường.

cũng như phương pháp đánh giá kết quả hoạt động khuyến Trước nhu cầu đó, hệ thống khuyến nông từ cấp cơ sở

nông và kết quả hoạt động của cán bộ khuyến nông...

đến Trung ương mà đội ngũ cán bộ khuyến nông làm nòng Mặc dù các tác giả và Nhà xuất bản đã rất cố gắng cốt đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền những chủ trương nhưng nội dung cuốn sách khó tránh khỏi còn thiếu sót, của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển chúng tôi rất mong các chuyên gia và bạn đọc đóng góp ý nông nghiệp, tổ chức giúp Nhà nước thực hiện các chính kiến để cuốn sách được tiếp tục hoàn chỉnh trong những lần sách, chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn, nông xuất bản sau.

dân, xây dựng nông thôn, cung cấp thông tin thị trường và hướng dẫn nông dân thực hiện quy trình kỹ thuật thâm canh Tháng 9 năm 2015

cây trồng, vật nuôi, cải thiện năng suất lao động, cung cấp NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA - SỰ THẬT

thông tin 2 chiều giữa nông dân và Nhà nước, tư vấn cho nông dân vấn đề kỹ thuật, giải quyết những vấn đề khó khăn gặp phải... bằng nhiều hoạt động khuyến nông phong phú, đa dạng giúp nông dân dễ nhớ, dễ hiểu, dễ tiếp thu và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Để cung cấp những kiến thức cơ bản về công tác khuyến 5

6

https://thuviensach.vn

truyền thống có hiệu quả cao cho các nông dân khác.

- Bồi dưỡng và phát triển kỹ năng, kiến thức quản lý kinh tế cho hộ nông dân để tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập, nâng cao mức sống.

I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG

- Thực hiện các dịch vụ kỹ thuật và tham gia cung VỀ KHUYẾN NÔNG

ứng vật tư cho nông dân.

- Truyền bá thông tin kiến thức, lối sống, sinh hoạt 1. Khái niệm về khuyến nông

lành mạnh, đề cao ý thức bảo vệ môi trường cho nông Khuyến nông là một quá trình, một hệ thống hoạt dân.

động nhằm truyền bá kiến thức và huấn luyện tay nghề

3. Chức năng của khuyến nông

cho nông dân, mang đến cho họ những hiểu biết để họ

có khả năng tự giải quyết những vấn đề của họ nhằm Hoạt động khuyến nông ở nước ta có các chức nâng cao hiệu quả sản xuất, nâng cao thu nhập, cải năng sau đây:

thiện mức sống, nâng cao trình độ dân trí trong đời

- Đào tạo/hướng dẫn/tuyên truyền/tư vấn về tiến sống nông thôn.

bộ kỹ thuật.

- Cung cấp dịch vụ: cây, con giống; chữa bệnh cho 2. Nội dung hoạt động khuyến nông

vật nuôi; bảo vệ thực vật; tiêu thụ sản phẩm.

Nội dung hoạt động khuyến nông ở nước ta chủ

- Kiểm tra/đánh giá.

yếu tập trung vào một số chủ đề sau:

- Cầu nối giữa sản xuất và nghiên cứu:

- Tuyên truyền chủ trương, chính sách về phát Các giải pháp

triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn của Đảng và Nhà nước.

- Truyền bá những tiến bộ kỹ thuật về thâm canh Nghiên cứu

Khuyến nông

Nông dân

cây trồng, vật nuôi, bảo quản, chế biến nông sản, bao gồm cả nghề cá, nghề rừng và phát triển nông thôn.

- Cung cấp cho nông dân những thông tin về thị

Các vấn đề

trường, giá cả nông sản để họ tổ chức kinh doanh có Cầu nối thể hiện:

lãi.

(1). Nông dân đang gặp phải khó khăn gì?

- Phổ biến kinh nghiệm sản xuất giỏi, kinh nghiệm 7

8

https://thuviensach.vn

truyền thống có hiệu quả cao cho các nông dân khác.

- Bồi dưỡng và phát triển kỹ năng, kiến thức quản lý kinh tế cho hộ nông dân để tăng năng suất, chất lượng sản phẩm, tăng thu nhập, nâng cao mức sống.

I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG

- Thực hiện các dịch vụ kỹ thuật và tham gia cung VỀ KHUYẾN NÔNG

ứng vật tư cho nông dân.

- Truyền bá thông tin kiến thức, lối sống, sinh hoạt 1. Khái niệm về khuyến nông

lành mạnh, đề cao ý thức bảo vệ môi trường cho nông Khuyến nông là một quá trình, một hệ thống hoạt dân.

động nhằm truyền bá kiến thức và huấn luyện tay nghề

3. Chức năng của khuyến nông

cho nông dân, mang đến cho họ những hiểu biết để họ

có khả năng tự giải quyết những vấn đề của họ nhằm Hoạt động khuyến nông ở nước ta có các chức nâng cao hiệu quả sản xuất, nâng cao thu nhập, cải năng sau đây:

thiện mức sống, nâng cao trình độ dân trí trong đời

- Đào tạo/hướng dẫn/tuyên truyền/tư vấn về tiến sống nông thôn.

bộ kỹ thuật.

- Cung cấp dịch vụ: cây, con giống; chữa bệnh cho 2. Nội dung hoạt động khuyến nông

vật nuôi; bảo vệ thực vật; tiêu thụ sản phẩm.

Nội dung hoạt động khuyến nông ở nước ta chủ

- Kiểm tra/đánh giá.

yếu tập trung vào một số chủ đề sau:

- Cầu nối giữa sản xuất và nghiên cứu:

- Tuyên truyền chủ trương, chính sách về phát Các giải pháp

triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn của Đảng và Nhà nước.

- Truyền bá những tiến bộ kỹ thuật về thâm canh Nghiên cứu

Khuyến nông

Nông dân

cây trồng, vật nuôi, bảo quản, chế biến nông sản, bao gồm cả nghề cá, nghề rừng và phát triển nông thôn.

- Cung cấp cho nông dân những thông tin về thị

Các vấn đề

trường, giá cả nông sản để họ tổ chức kinh doanh có Cầu nối thể hiện:

lãi.

(1). Nông dân đang gặp phải khó khăn gì?

- Phổ biến kinh nghiệm sản xuất giỏi, kinh nghiệm 7

8

https://thuviensach.vn

(2). Cơ quan nghiên cứu có những giải pháp gì?

không chỉ về khoa học - kỹ thuật nông nghiệp, mà còn (3). Khuyến nông mang lại lợi ích gì cho nông dân?

về khoa học - xã hội, kinh tế, sức khoẻ,...

(4). Khuyến nông mang lại lợi ích gì cho cơ quan

- Công tác khuyến nông phải thích ứng với từng nghiên cứu?

vùng, từng địa phương.

(5). Khuyến nông đã làm gì để nông dân tự giúp đỡ

- Công tác khuyến nông phải dựa trên nguyên tắc được mình?

bình đẳng.

- Công tác khuyến nông mang tính liên hệ, là nghĩa 4. Yêu cầu của khuyến nông

vụ, niềm vui của cán bộ và cơ quan khuyến nông.

Khuyến nông phải:

- Khuyến nông phải chú ý đến việc phân nhóm hộ

- Cụ thể cho từng cây và con do đối tượng của sản nông dân, mỗi nhóm hộ sẽ có chương trình hoạt động xuất nông nghiệp là sinh vật.

khác nhau.

- Phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội, điều kiện

- Khuyến nông phải mang tính chất trao đổi hai tự nhiên với từng vùng do sản xuất nông nghiệp diễn chiều.

ra trong phạm vi không gian rộng.

6. Mục tiêu của tổ chức khuyến nông

- Kịp thời do nông nghiệp có tính thời vụ.

- Phù hợp với từng đối tượng do nông dân không

- Tạo động cơ để nông dân thực hiện quyết định.

đồng nhất về nguồn lực và nhân lực.

- Làm thay đổi nông dân hay nông trại.

- Dễ thấy, nghe, hiểu và làm theo.

- Thành lập các tổ chức, các hội nông dân.

- Đáp ứng được mong muốn của nông dân.

- Giáo dục và huấn luyện nông dân.

- Tăng khả năng để nông dân tự giúp mình.

- Chuyển đổi tình thế của nông dân.

- Hiệu quả và tiết kiệm.

- Giúp nông dân đạt được mục đích của họ.

- Cho lời khuyên đúng lúc để họ nhận thức được 5. Các nguyên tắc khuyến nông

vấn đề.

- Phối hợp với nông dân chứ không làm thay họ,

- Tăng thêm cơ hội để nông dân có thể lựa chọn.

giúp đỡ nông dân chứ không cho họ.

- Thông báo cho họ kết quả mong đợi của mỗi sự

- Công tác khuyến nông có tính hoàn toàn dân chủ

lựa chọn.

và tự nguyện.

- Giúp họ quyết định mục tiêu nào là quan trọng

- Công tác khuyến nông mang tính chất toàn diện, nhất.

9

10

https://thuviensach.vn

(2). Cơ quan nghiên cứu có những giải pháp gì?

không chỉ về khoa học - kỹ thuật nông nghiệp, mà còn (3). Khuyến nông mang lại lợi ích gì cho nông dân?

về khoa học - xã hội, kinh tế, sức khoẻ,...

(4). Khuyến nông mang lại lợi ích gì cho cơ quan

- Công tác khuyến nông phải thích ứng với từng nghiên cứu?

vùng, từng địa phương.

(5). Khuyến nông đã làm gì để nông dân tự giúp đỡ

- Công tác khuyến nông phải dựa trên nguyên tắc được mình?

bình đẳng.

- Công tác khuyến nông mang tính liên hệ, là nghĩa 4. Yêu cầu của khuyến nông

vụ, niềm vui của cán bộ và cơ quan khuyến nông.

Khuyến nông phải:

- Khuyến nông phải chú ý đến việc phân nhóm hộ

- Cụ thể cho từng cây và con do đối tượng của sản nông dân, mỗi nhóm hộ sẽ có chương trình hoạt động xuất nông nghiệp là sinh vật.

khác nhau.

- Phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội, điều kiện

- Khuyến nông phải mang tính chất trao đổi hai tự nhiên với từng vùng do sản xuất nông nghiệp diễn chiều.

ra trong phạm vi không gian rộng.

6. Mục tiêu của tổ chức khuyến nông

- Kịp thời do nông nghiệp có tính thời vụ.

- Phù hợp với từng đối tượng do nông dân không

- Tạo động cơ để nông dân thực hiện quyết định.

đồng nhất về nguồn lực và nhân lực.

- Làm thay đổi nông dân hay nông trại.

- Dễ thấy, nghe, hiểu và làm theo.

- Thành lập các tổ chức, các hội nông dân.

- Đáp ứng được mong muốn của nông dân.

- Giáo dục và huấn luyện nông dân.

- Tăng khả năng để nông dân tự giúp mình.

- Chuyển đổi tình thế của nông dân.

- Hiệu quả và tiết kiệm.

- Giúp nông dân đạt được mục đích của họ.

- Cho lời khuyên đúng lúc để họ nhận thức được 5. Các nguyên tắc khuyến nông

vấn đề.

- Phối hợp với nông dân chứ không làm thay họ,

- Tăng thêm cơ hội để nông dân có thể lựa chọn.

giúp đỡ nông dân chứ không cho họ.

- Thông báo cho họ kết quả mong đợi của mỗi sự

- Công tác khuyến nông có tính hoàn toàn dân chủ

lựa chọn.

và tự nguyện.

- Giúp họ quyết định mục tiêu nào là quan trọng

- Công tác khuyến nông mang tính chất toàn diện, nhất.

9

10

https://thuviensach.vn

7. Một số chính sách khuyến nông

+ Cán bộ khuyến nông công tác tại cơ sở được a) Nguồn vốn và sử dụng vốn

hưởng thêm một khoản phụ cấp ngoài lương, trích từ

quỹ khuyến nông.

- Nguồn vốn:

+ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp hàng năm.

+ Tài trợ của các tổ chức quốc tế, các tổ chức kinh tế - xã hội, tư nhân trong và ngoài nước.

+ Từ nông dân, từ một phần sản phẩm tăng lên do áp dụng chương trình khuyến nông.

- Sử dụng nguồn vốn:

+ Trả lương và các khoản phụ cấp cho cán bộ

khuyến nông.

+ Đào tạo, tập huấn, xây dựng các mô hình trình diễn, tuyên truyền công tác khuyến nông.

Các học viên tham gia một lớp

+ Mua sắm các trang thiết bị cho hoạt động tập huấn khuyến nông thuộc Dự án phát triển nông thôn Cao khuyến nông (video, máy ảnh, máy quay phim, Bằng - Bắc Kạn

phương tiện đi lại).

+ Kinh phí cho hội họp, tham quan, khen thưởng.

II. TỔ CHỨC KHUYẾN NÔNG

b) Chính sách đối với cán bộ khuyến nông 1. Các tổ chức hoạt động khuyến nông ở Việt Nam

+ Cán bộ khuyến nông được bồi dưỡng kỹ thuật và Hiện nay, hệ thống các tổ chức tham gia vào hoạt nghiệp vụ định kỳ.

động khuyến nông ở nước ta bao gồm:

+ Cán bộ khuyến nông dự lớp đào tạo dài hạn, nếu theo yêu cầu của cơ quan khuyến nông thì được a) Hệ thống tổ chức khuyến nông của Nhà nước hưởng 100% lương.

gồm:

+ Cán bộ khuyến nông dự lớp đào tạo dài hạn, nếu theo yêu cầu của cá nhân thì được hưởng 70%

- Trung ương: Trung tâm khuyến nông quốc gia, lương.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn 11

12

https://thuviensach.vn

7. Một số chính sách khuyến nông

+ Cán bộ khuyến nông công tác tại cơ sở được a) Nguồn vốn và sử dụng vốn

hưởng thêm một khoản phụ cấp ngoài lương, trích từ

quỹ khuyến nông.

- Nguồn vốn:

+ Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cấp hàng năm.

+ Tài trợ của các tổ chức quốc tế, các tổ chức kinh tế - xã hội, tư nhân trong và ngoài nước.

+ Từ nông dân, từ một phần sản phẩm tăng lên do áp dụng chương trình khuyến nông.

- Sử dụng nguồn vốn:

+ Trả lương và các khoản phụ cấp cho cán bộ

khuyến nông.

+ Đào tạo, tập huấn, xây dựng các mô hình trình diễn, tuyên truyền công tác khuyến nông.

Các học viên tham gia một lớp

+ Mua sắm các trang thiết bị cho hoạt động tập huấn khuyến nông thuộc Dự án phát triển nông thôn Cao khuyến nông (video, máy ảnh, máy quay phim, Bằng - Bắc Kạn

phương tiện đi lại).

+ Kinh phí cho hội họp, tham quan, khen thưởng.

II. TỔ CHỨC KHUYẾN NÔNG

b) Chính sách đối với cán bộ khuyến nông 1. Các tổ chức hoạt động khuyến nông ở Việt Nam

+ Cán bộ khuyến nông được bồi dưỡng kỹ thuật và Hiện nay, hệ thống các tổ chức tham gia vào hoạt nghiệp vụ định kỳ.

động khuyến nông ở nước ta bao gồm:

+ Cán bộ khuyến nông dự lớp đào tạo dài hạn, nếu theo yêu cầu của cơ quan khuyến nông thì được a) Hệ thống tổ chức khuyến nông của Nhà nước hưởng 100% lương.

gồm:

+ Cán bộ khuyến nông dự lớp đào tạo dài hạn, nếu theo yêu cầu của cá nhân thì được hưởng 70%

- Trung ương: Trung tâm khuyến nông quốc gia, lương.

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn 11

12

https://thuviensach.vn

- Tỉnh: Chi cục/Trung tâm khuyến nông tỉnh, Sở

đ) Khuyến nông tư nhân: thú y, dịch vụ sản xuất.

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn e) Các tổ chức quốc tế: tổ chức chính phủ và tổ

- Huyện: Trạm khuyến nông huyện

chức phi chính phủ.

- Xã: Cán bộ khuyến nông, nông dân

2. Vai trò và chức năng của các tổ chức khuyến Hệ thống tổ chức khuyến nông nhà nước được sắp nông

xếp thành mạng lưới khuyến nông từ Trung ương đến địa phương như sau:

Tổ chức

Vai trò

Chức năng

- Thực hiện sự quản lý của Nhà - Tổ chức Trung tâm

Cơ quan quản lý nước

- Cung cấp

Khuyến nông

nhà nước

- Các chương trình của Chính - Kiểm tra quốc gia

phủ

- Hoàn thiện

Viện nghiên cứu,

- Triển khai khoa học - kỹ thuật

- Truyền bá

trường chuyên

- Thu thập thông tin

- Phát hiện vấn đề

nghiệp

- Thực hiện dự án phát triển

- Hoàn thiện

Chi cục Trung tâm

khuyến nông tỉnh

- Vận động

Các tổ chức

Nâng cao lợi ích của các thành - Thực hiện xã hội

viên

- Rút kinh nghiệm

Trung tâm

Trung tâm vùng 2

Trung tâm vùng...

vùng/huyện 1

- Bán sản phẩm và dịch vụ

- Truyền bá

Các công ty

- Vì sự sống còn của doanh - Thuyết phục nghiệp

- Làm thử

- Bán

- Bán sản phẩm và dịch vụ

Ruộng nông dân 1

Ruộng nông dân 2

Ruộng nông dân...

Tư nhân

- Dịch vụ

- Vì bản thân

- Hướng dẫn

- Tài trợ (kỹ thuật,

Tổ chức

b) Các viện nghiên cứu, các trường chuyên nghiệp, Giúp đỡ dân nghèo

tài chính)

quốc tế

- Phối hợp

các trung tâm phát triển.

c) Các tổ chức xã hội: Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, 3. Các đặc trưng của một hệ thống khuyến nông Đoàn Thanh niên, Hội Làm vườn, Hội Bảo thọ, Hội cựu Một hệ thống khuyến nông sẽ có những đặc trưng Chiến binh,...

cơ bản sau đây:

d) Các công ty: thuốc trừ sâu, thuốc sát trùng, phân bón,...

13

14

https://thuviensach.vn

- Tỉnh: Chi cục/Trung tâm khuyến nông tỉnh, Sở

đ) Khuyến nông tư nhân: thú y, dịch vụ sản xuất.

Nông nghiệp và Phát triển nông thôn e) Các tổ chức quốc tế: tổ chức chính phủ và tổ

- Huyện: Trạm khuyến nông huyện

chức phi chính phủ.

- Xã: Cán bộ khuyến nông, nông dân

2. Vai trò và chức năng của các tổ chức khuyến Hệ thống tổ chức khuyến nông nhà nước được sắp nông

xếp thành mạng lưới khuyến nông từ Trung ương đến địa phương như sau:

Tổ chức

Vai trò

Chức năng

- Thực hiện sự quản lý của Nhà - Tổ chức Trung tâm

Cơ quan quản lý nước

- Cung cấp

Khuyến nông

nhà nước

- Các chương trình của Chính - Kiểm tra quốc gia

phủ

- Hoàn thiện

Viện nghiên cứu,

- Triển khai khoa học - kỹ thuật

- Truyền bá

trường chuyên

- Thu thập thông tin

- Phát hiện vấn đề

nghiệp

- Thực hiện dự án phát triển

- Hoàn thiện

Chi cục Trung tâm

khuyến nông tỉnh

- Vận động

Các tổ chức

Nâng cao lợi ích của các thành - Thực hiện xã hội

viên

- Rút kinh nghiệm

Trung tâm

Trung tâm vùng 2

Trung tâm vùng...

vùng/huyện 1

- Bán sản phẩm và dịch vụ

- Truyền bá

Các công ty

- Vì sự sống còn của doanh - Thuyết phục nghiệp

- Làm thử

- Bán

- Bán sản phẩm và dịch vụ

Ruộng nông dân 1

Ruộng nông dân 2

Ruộng nông dân...

Tư nhân

- Dịch vụ

- Vì bản thân

- Hướng dẫn

- Tài trợ (kỹ thuật,

Tổ chức

b) Các viện nghiên cứu, các trường chuyên nghiệp, Giúp đỡ dân nghèo

tài chính)

quốc tế

- Phối hợp

các trung tâm phát triển.

c) Các tổ chức xã hội: Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, 3. Các đặc trưng của một hệ thống khuyến nông Đoàn Thanh niên, Hội Làm vườn, Hội Bảo thọ, Hội cựu Một hệ thống khuyến nông sẽ có những đặc trưng Chiến binh,...

cơ bản sau đây:

d) Các công ty: thuốc trừ sâu, thuốc sát trùng, phân bón,...

13

14

https://thuviensach.vn

(1). Có những mối liên kết, quan hệ hữu hiệu với các tổ chức nghiên cứu nông nghiệp.

(2). Có nhiệm vụ và cơ sở pháp lý rõ ràng và có nguồn cung cấp tài chính bền vững, thường xuyên, có mạng lưới khuyến nông hoàn chỉnh (hệ thống giao thông liên lạc và các cơ sở địa phương).

(3). Có chương trình bồi dưỡng và huấn luyện các cán bộ khuyến nông có chất lượng và liên tục.

(4). Nội dung khuyến nông theo hướng đáp ứng yêu cầu của các nông hộ và phục vụ trực tiếp các nông hộ.

Một lớp tập huấn khuyến nông tổ chức (5). Các cán bộ khuyến nông không gánh vác tại Bắc Kạn

nhiệm vụ hoạt động chính quyền nông thôn hoặc cung cấp vật tư cho nông hộ.

III. CÁN BỘ KHUYẾN NÔNG

(6). Có chế độ tiền lương thích hợp, thoả đáng cho cán bộ khuyến nông nhằm động viên, duy trì trách 1. Vai trò và nhiệm vụ của cán bộ khuyến nông nhiệm và sự nhiệt tình của họ.

Cán bộ khuyến nông là những người trực tiếp tiếp (7). Có hệ thống thông tin hữu hiệu từ các cơ quan xúc, làm việc với những đối tượng rất đa dạng, phần lãnh đạo, chỉ đạo chương trình đến các địa điểm lớn là nông dân. Các cuộc điều tra nông thôn nước ta khuyến nông tại địa phương.

gần đây cho thấy, sau Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị

(8). Có nguồn thông tin liên tục từ nông dân (các ý về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp, đã bắt đầu có kiến phản hồi) để sắp xếp các nhiệm vụ ưu tiên trong sự phân hoá giữa các hộ nông dân ở mọi vùng sinh chương trình khuyến nông.

thái nông nghiệp, các nhóm hộ nông dân khác nhau tuỳ theo điều kiện sản xuất (đất đai, vốn, lao động, công cụ...) có cách làm ăn khác nhau, cần có các biện pháp kỹ thuật khác nhau. Vì vậy, cán bộ khuyến nông phải xác định mối quan hệ làm việc, tiếp xúc, cư xử

15

16

https://thuviensach.vn

(1). Có những mối liên kết, quan hệ hữu hiệu với các tổ chức nghiên cứu nông nghiệp.

(2). Có nhiệm vụ và cơ sở pháp lý rõ ràng và có nguồn cung cấp tài chính bền vững, thường xuyên, có mạng lưới khuyến nông hoàn chỉnh (hệ thống giao thông liên lạc và các cơ sở địa phương).

(3). Có chương trình bồi dưỡng và huấn luyện các cán bộ khuyến nông có chất lượng và liên tục.

(4). Nội dung khuyến nông theo hướng đáp ứng yêu cầu của các nông hộ và phục vụ trực tiếp các nông hộ.

Một lớp tập huấn khuyến nông tổ chức (5). Các cán bộ khuyến nông không gánh vác tại Bắc Kạn

nhiệm vụ hoạt động chính quyền nông thôn hoặc cung cấp vật tư cho nông hộ.

III. CÁN BỘ KHUYẾN NÔNG

(6). Có chế độ tiền lương thích hợp, thoả đáng cho cán bộ khuyến nông nhằm động viên, duy trì trách 1. Vai trò và nhiệm vụ của cán bộ khuyến nông nhiệm và sự nhiệt tình của họ.

Cán bộ khuyến nông là những người trực tiếp tiếp (7). Có hệ thống thông tin hữu hiệu từ các cơ quan xúc, làm việc với những đối tượng rất đa dạng, phần lãnh đạo, chỉ đạo chương trình đến các địa điểm lớn là nông dân. Các cuộc điều tra nông thôn nước ta khuyến nông tại địa phương.

gần đây cho thấy, sau Nghị quyết 10 của Bộ Chính trị

(8). Có nguồn thông tin liên tục từ nông dân (các ý về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp, đã bắt đầu có kiến phản hồi) để sắp xếp các nhiệm vụ ưu tiên trong sự phân hoá giữa các hộ nông dân ở mọi vùng sinh chương trình khuyến nông.

thái nông nghiệp, các nhóm hộ nông dân khác nhau tuỳ theo điều kiện sản xuất (đất đai, vốn, lao động, công cụ...) có cách làm ăn khác nhau, cần có các biện pháp kỹ thuật khác nhau. Vì vậy, cán bộ khuyến nông phải xác định mối quan hệ làm việc, tiếp xúc, cư xử

15

16

https://thuviensach.vn

khéo léo, tháo vát và đúng mực. Trên thế giới có nhiều động khuyến nông.

cách nhìn nhận và đánh giá khác nhau về vai trò của Vai trò của cán bộ khuyến nông có thể được mô tả

cán bộ khuyến nông trong việc đem lại sự đổi mới cho bằng những cụm từ: Người thầy - Người nghe - Người hệ thống nông nghiệp, cụ thể hơn là cho hệ thống các tổ chức - Người trọng tài - Người quản lý - Người lãnh hộ nông dân (hệ thống nông hộ).

đạo - Người xúc tác - Người thông tin - Nhà cố vấn -

Tuy nhiên, nhiệm vụ chính của các cán bộ khuyến Người cung cấp - Người bạn - Người hỗ trợ - Người cổ

nông là dùng các kiến thức nghề nghiệp của mình đã vũ... (Theo Guide to Extension, FAO, 1985). Cụ thể, được đào tạo, tập huấn để tham gia vào các chương một cán bộ khuyến nông phải đóng vai trò: trình nghiên cứu phát triển hệ thống nông nghiệp,

- Tư vấn, truyền bá kỹ thuật.

thay đổi hệ thống nông nghiệp của một vùng nào đó.

- Người thầy của loại hình đào tạo phi chính quy.

Trong thực tế, người cán bộ khuyến nông có trách

- Người xúc tác - Cầu nối giữa sản xuất và nghiên nhiệm cung cấp các kiến thức, thông tin để làm cho cứu.

nông dân dễ hiểu và đi đến những quyết định về sự

- Người bạn, người hỗ trợ, cổ vũ của nông dân và thay đổi, cải tiến nào đó trong sản xuất của mình. Từ

cộng đồng.

đó, những kiến thức mới, thông tin mới này sẽ được

- Thay mặt Nhà nước, xã hội thực hiện sự giúp đỡ

truyền lại cho người nông dân khác. Với vai trò này, với nông dân.

cán bộ khuyến nông được coi là người thầy, người

- Người nghe, người tổ chức, người trọng tài, hướng dẫn, truyền bá kiến thức mới, kỹ thuật mới. Vì người quản lý, người lãnh đạo.

vậy, người cán bộ khuyến nông phải thường xuyên Các nhiệm vụ chủ yếu của người cán bộ khuyến được đào tạo, bồi dưỡng qua các lớp tập huấn những nông được tóm lược như sau:

kiến thức mới, thông tin mới; những chủ trương,

- Tìm hiểu yêu cầu của địa phương và nông dân.

chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước, những

- Thu thập và phân tích tài liệu.

chương trình phát triển nông thôn.

- Ấn định mục tiêu cho chương trình khuyến nông Mặt khác, cán bộ khuyến nông có liên hệ chặt chẽ và tại địa phương.

liên quan đến sự phát triển tình cảm, tư duy cá nhân

- Lập kế hoạch thực hiện trước mắt và lâu dài.

của nông dân trước những đổi mới trong sản xuất nông

- Đề ra phương pháp thực hiện.

nghiệp. Họ chú ý giúp đỡ nông dân có niềm tin, thường

- Phổ biến, vận động nông dân, tổ chức đoàn thể

xuyên có ý thức tập hợp nhau và thu hút vào các hoạt tham gia chương trình khuyến nông huấn luyện; xây 17

18

https://thuviensach.vn

khéo léo, tháo vát và đúng mực. Trên thế giới có nhiều động khuyến nông.

cách nhìn nhận và đánh giá khác nhau về vai trò của Vai trò của cán bộ khuyến nông có thể được mô tả

cán bộ khuyến nông trong việc đem lại sự đổi mới cho bằng những cụm từ: Người thầy - Người nghe - Người hệ thống nông nghiệp, cụ thể hơn là cho hệ thống các tổ chức - Người trọng tài - Người quản lý - Người lãnh hộ nông dân (hệ thống nông hộ).

đạo - Người xúc tác - Người thông tin - Nhà cố vấn -

Tuy nhiên, nhiệm vụ chính của các cán bộ khuyến Người cung cấp - Người bạn - Người hỗ trợ - Người cổ

nông là dùng các kiến thức nghề nghiệp của mình đã vũ... (Theo Guide to Extension, FAO, 1985). Cụ thể, được đào tạo, tập huấn để tham gia vào các chương một cán bộ khuyến nông phải đóng vai trò: trình nghiên cứu phát triển hệ thống nông nghiệp,

- Tư vấn, truyền bá kỹ thuật.

thay đổi hệ thống nông nghiệp của một vùng nào đó.

- Người thầy của loại hình đào tạo phi chính quy.

Trong thực tế, người cán bộ khuyến nông có trách

- Người xúc tác - Cầu nối giữa sản xuất và nghiên nhiệm cung cấp các kiến thức, thông tin để làm cho cứu.

nông dân dễ hiểu và đi đến những quyết định về sự

- Người bạn, người hỗ trợ, cổ vũ của nông dân và thay đổi, cải tiến nào đó trong sản xuất của mình. Từ

cộng đồng.

đó, những kiến thức mới, thông tin mới này sẽ được

- Thay mặt Nhà nước, xã hội thực hiện sự giúp đỡ

truyền lại cho người nông dân khác. Với vai trò này, với nông dân.

cán bộ khuyến nông được coi là người thầy, người

- Người nghe, người tổ chức, người trọng tài, hướng dẫn, truyền bá kiến thức mới, kỹ thuật mới. Vì người quản lý, người lãnh đạo.

vậy, người cán bộ khuyến nông phải thường xuyên Các nhiệm vụ chủ yếu của người cán bộ khuyến được đào tạo, bồi dưỡng qua các lớp tập huấn những nông được tóm lược như sau:

kiến thức mới, thông tin mới; những chủ trương,

- Tìm hiểu yêu cầu của địa phương và nông dân.

chính sách của Đảng và pháp luật Nhà nước, những

- Thu thập và phân tích tài liệu.

chương trình phát triển nông thôn.

- Ấn định mục tiêu cho chương trình khuyến nông Mặt khác, cán bộ khuyến nông có liên hệ chặt chẽ và tại địa phương.

liên quan đến sự phát triển tình cảm, tư duy cá nhân

- Lập kế hoạch thực hiện trước mắt và lâu dài.

của nông dân trước những đổi mới trong sản xuất nông

- Đề ra phương pháp thực hiện.

nghiệp. Họ chú ý giúp đỡ nông dân có niềm tin, thường

- Phổ biến, vận động nông dân, tổ chức đoàn thể

xuyên có ý thức tập hợp nhau và thu hút vào các hoạt tham gia chương trình khuyến nông huấn luyện; xây 17

18

https://thuviensach.vn

dựng các điểm trình diễn, tham quan; cung cấp tư liệu,

- Phương pháp giáo dục:

tin bài cho các cơ quan thông tin đại chúng.

Vì khuyến nông là một phương thức giáo dục

- Đánh giá kết quả chương trình khuyến nông không chính quy cho nông dân, phần lớn là thanh

- Viết báo cáo khuyến nông.

niên và người có tuổi, có ý thức cho cuộc sống hiện đại, cá tính đã được định hình, nhiều khi mang nặng 2. Yêu cầu đối với cán bộ khuyến nông tính bảo thủ nên cán bộ khuyến nông phải có phương Để cán bộ khuyến nông làm việc có hiệu quả, cần pháp giáo dục đặc biệt: tôn trọng, khiêm nhường, trang bị cho họ vốn kiến thức nhiều mặt, rèn luyện cho động viên, khuyến khích nông dân tự nguyện tham họ có kỹ năng cá nhân, có phẩm chất cá nhân, khả

gia vào các hoạt động khuyến nông.

năng truyền đạt và nói chuyện trước công chúng, viết 2.2. Kỹ năng cá nhân

báo cáo, biết sử dụng sự ủng hộ, hỗ trợ của lãnh đạo địa phương).

Đây là vấn đề phức tạp, phụ thuộc vào trình độ, cá tính, khả năng của từng cán bộ khuyến nông. Sau đây 2.1. Vốn kiến thức

là gợi ý năm loại công việc về kỹ năng cá nhân trong

- Kỹ thuật:

công tác khuyến nông.

Cán bộ khuyến nông phải được huấn luyện đầy đủ

- Tổ chức lập kế hoạch:

về các kiến thức có liên quan đến chương trình Cán bộ khuyến nông phải xây dựng được kế hoạch khuyến nông, đồng thời phải có hiểu biết tốt về hệ

thực thi cho chương trình khuyến nông của mình ở địa thống nông nghiệp và nghiên cứu phát triển hệ thống phương, khả năng quản lý điều hành và hiệu quả của nông nghiệp tại khu vực được giao khuyến nông.

chương trình.

- Chính sách:

- Thông tin:

Cán bộ khuyến nông cần nắm vững phương Đây là kỹ năng cơ bản, là nền tảng của hoạt động hướng, nhiệm vụ phát triển nông thôn, các chính khuyến nông, vì khuyến nông là hình thức tuyên sách, pháp luật của Nhà nước có ảnh hưởng đến sản truyền, phổ biến kỹ thuật mới cho người nông dân. Vì xuất và đời sống của khu vực khuyến nông để vận vậy, cán bộ khuyến nông phải là nhà thông tin, tuyên dụng thích hợp vào công việc cụ thể của mình. Họ

truyền (bằng lời nói hoặc bằng các phương tiện thông cũng cần có hiểu biết nhất định về các tổ chức dịch tin khác) để cố gắng thuyết phục được đông đảo nông vụ, quản lý hành chính tại địa phương.

dân tham gia.

19

20

https://thuviensach.vn

dựng các điểm trình diễn, tham quan; cung cấp tư liệu,

- Phương pháp giáo dục:

tin bài cho các cơ quan thông tin đại chúng.

Vì khuyến nông là một phương thức giáo dục

- Đánh giá kết quả chương trình khuyến nông không chính quy cho nông dân, phần lớn là thanh

- Viết báo cáo khuyến nông.

niên và người có tuổi, có ý thức cho cuộc sống hiện đại, cá tính đã được định hình, nhiều khi mang nặng 2. Yêu cầu đối với cán bộ khuyến nông tính bảo thủ nên cán bộ khuyến nông phải có phương Để cán bộ khuyến nông làm việc có hiệu quả, cần pháp giáo dục đặc biệt: tôn trọng, khiêm nhường, trang bị cho họ vốn kiến thức nhiều mặt, rèn luyện cho động viên, khuyến khích nông dân tự nguyện tham họ có kỹ năng cá nhân, có phẩm chất cá nhân, khả

gia vào các hoạt động khuyến nông.

năng truyền đạt và nói chuyện trước công chúng, viết 2.2. Kỹ năng cá nhân

báo cáo, biết sử dụng sự ủng hộ, hỗ trợ của lãnh đạo địa phương).

Đây là vấn đề phức tạp, phụ thuộc vào trình độ, cá tính, khả năng của từng cán bộ khuyến nông. Sau đây 2.1. Vốn kiến thức

là gợi ý năm loại công việc về kỹ năng cá nhân trong

- Kỹ thuật:

công tác khuyến nông.

Cán bộ khuyến nông phải được huấn luyện đầy đủ

- Tổ chức lập kế hoạch:

về các kiến thức có liên quan đến chương trình Cán bộ khuyến nông phải xây dựng được kế hoạch khuyến nông, đồng thời phải có hiểu biết tốt về hệ

thực thi cho chương trình khuyến nông của mình ở địa thống nông nghiệp và nghiên cứu phát triển hệ thống phương, khả năng quản lý điều hành và hiệu quả của nông nghiệp tại khu vực được giao khuyến nông.

chương trình.

- Chính sách:

- Thông tin:

Cán bộ khuyến nông cần nắm vững phương Đây là kỹ năng cơ bản, là nền tảng của hoạt động hướng, nhiệm vụ phát triển nông thôn, các chính khuyến nông, vì khuyến nông là hình thức tuyên sách, pháp luật của Nhà nước có ảnh hưởng đến sản truyền, phổ biến kỹ thuật mới cho người nông dân. Vì xuất và đời sống của khu vực khuyến nông để vận vậy, cán bộ khuyến nông phải là nhà thông tin, tuyên dụng thích hợp vào công việc cụ thể của mình. Họ

truyền (bằng lời nói hoặc bằng các phương tiện thông cũng cần có hiểu biết nhất định về các tổ chức dịch tin khác) để cố gắng thuyết phục được đông đảo nông vụ, quản lý hành chính tại địa phương.

dân tham gia.

19

20

https://thuviensach.vn

- Phân tích và dự đoán vấn đề: tinh thần.

Cán bộ khuyến nông có năng lực điều tra, khảo sát

- Có đức tính trung thực, đáng tin cậy trong việc tình hình thực tế để nhận biết và thấu hiểu các vấn đề

thực hiện các vấn đề, các khâu kỹ thuật của chương đang tồn tại của hệ thống nông nghiệp cũ, từ đó đề ra trình cũng như trong mối quan hệ với nông dân.

phương sách hành động, những giải pháp cho một hệ

- Có đức tính khiêm tốn, giản dị, vui vẻ, hoà nhập thống nông nghiệp mới.

được vào cuộc sống của nông dân để bảo đảm uy tín,

- Lãnh đạo:

trách nhiệm, biết cư xử khéo léo, bảo đảm chất lượng Cán bộ khuyến nông cần tìm kiếm và tin tưởng vào công tác khuyến nông.

những nông dân đang tiếp thu chương trình khuyến

- Không mặc cảm, tự ti và kiên nhẫn trong khi thực nông thông qua việc chỉ đạo, hướng dẫn, lãnh đạo, hiện chương trình hoặc khi tiếp xúc với nông dân, học theo dõi, đôn đốc họ trong các hoạt động thực tiễn.

hỏi nông dân những điều hay để có thêm kinh nghiệm;

- Sáng kiến:

tìm hiểu nhu cầu, nguyện vọng và những vấn đề của Vì công tác khuyến nông rất đa dạng, nên cán bộ

nông dân để xem xét, giải thích, giải quyết thoả đáng.

khuyến nông phải luôn năng động, tự chủ và biết phát

- Điều quan trọng là cán bộ khuyến nông cần phải huy sáng kiến để tự đảm đương công việc của mình.

quán triệt ý nghĩa cao đẹp của khuyến nông, phải nhận Các sáng kiến nảy sinh chính là kỹ năng có hiệu quả

rõ nhiệm vụ của mình là "làm cho dân", lấy cái vui của của công tác khuyến nông.

dân làm cái vui của mình, mỗi khi thấy nông dân thu 2.3. Phẩm chất của cán bộ khuyến nông hoạch được những gì có lợi, nhất là do sự hướng dẫn của mình thì lấy đó làm niềm vui.

Đây là tiêu chuẩn quan trọng và cần thiết đối với cán bộ khuyến nông, quyết định phần lớn chất lượng 2.4. Khả năng truyền đạt và nói chuyện trước công công việc. Vì vậy, khi chọn cán bộ khuyến nông cần chúng

phải lưu ý chọn người có các đức tính sau đây: Khuyến nông là một môn khoa học giáo dục

- Tự nguyện tham gia công tác khuyến nông và nông nghiệp nhằm đưa những kiến thức, tiến bộ

thực sự nhiệt tình, có trách nhiệm với công việc, ngay khoa học - kỹ thuật mới để thay đổi dần những thói cả khi phải công tác ở các vùng xa xôi, hẻo lánh hoặc quen, tập quán, sản xuất cũ đã lạc hậu, nên cán bộ

có nhiều khó khăn về điều kiện sinh hoạt vật chất và khuyến nông bắt buộc phải tập luyện và thành thạo 21

22

https://thuviensach.vn

- Phân tích và dự đoán vấn đề: tinh thần.

Cán bộ khuyến nông có năng lực điều tra, khảo sát

- Có đức tính trung thực, đáng tin cậy trong việc tình hình thực tế để nhận biết và thấu hiểu các vấn đề

thực hiện các vấn đề, các khâu kỹ thuật của chương đang tồn tại của hệ thống nông nghiệp cũ, từ đó đề ra trình cũng như trong mối quan hệ với nông dân.

phương sách hành động, những giải pháp cho một hệ

- Có đức tính khiêm tốn, giản dị, vui vẻ, hoà nhập thống nông nghiệp mới.

được vào cuộc sống của nông dân để bảo đảm uy tín,

- Lãnh đạo:

trách nhiệm, biết cư xử khéo léo, bảo đảm chất lượng Cán bộ khuyến nông cần tìm kiếm và tin tưởng vào công tác khuyến nông.

những nông dân đang tiếp thu chương trình khuyến

- Không mặc cảm, tự ti và kiên nhẫn trong khi thực nông thông qua việc chỉ đạo, hướng dẫn, lãnh đạo, hiện chương trình hoặc khi tiếp xúc với nông dân, học theo dõi, đôn đốc họ trong các hoạt động thực tiễn.

hỏi nông dân những điều hay để có thêm kinh nghiệm;

- Sáng kiến:

tìm hiểu nhu cầu, nguyện vọng và những vấn đề của Vì công tác khuyến nông rất đa dạng, nên cán bộ

nông dân để xem xét, giải thích, giải quyết thoả đáng.

khuyến nông phải luôn năng động, tự chủ và biết phát

- Điều quan trọng là cán bộ khuyến nông cần phải huy sáng kiến để tự đảm đương công việc của mình.

quán triệt ý nghĩa cao đẹp của khuyến nông, phải nhận Các sáng kiến nảy sinh chính là kỹ năng có hiệu quả

rõ nhiệm vụ của mình là "làm cho dân", lấy cái vui của của công tác khuyến nông.

dân làm cái vui của mình, mỗi khi thấy nông dân thu 2.3. Phẩm chất của cán bộ khuyến nông hoạch được những gì có lợi, nhất là do sự hướng dẫn của mình thì lấy đó làm niềm vui.

Đây là tiêu chuẩn quan trọng và cần thiết đối với cán bộ khuyến nông, quyết định phần lớn chất lượng 2.4. Khả năng truyền đạt và nói chuyện trước công công việc. Vì vậy, khi chọn cán bộ khuyến nông cần chúng

phải lưu ý chọn người có các đức tính sau đây: Khuyến nông là một môn khoa học giáo dục

- Tự nguyện tham gia công tác khuyến nông và nông nghiệp nhằm đưa những kiến thức, tiến bộ

thực sự nhiệt tình, có trách nhiệm với công việc, ngay khoa học - kỹ thuật mới để thay đổi dần những thói cả khi phải công tác ở các vùng xa xôi, hẻo lánh hoặc quen, tập quán, sản xuất cũ đã lạc hậu, nên cán bộ

có nhiều khó khăn về điều kiện sinh hoạt vật chất và khuyến nông bắt buộc phải tập luyện và thành thạo 21

22

https://thuviensach.vn

kỹ năng nói chuyện, truyền đạt trước công chúng.

nhu cầu mà còn có nhiều ham muốn và tham vọng, Đây là một hình thức khuyến nông rất hữu ích và có tất cả đều quan trọng. Mọi người đều tìm kiếm hiệu quả để người nghe hiểu và nhận thức được đầy những cơ hội và đánh giá tương lai sắp tới của mình.

đủ nội dung và ý nghĩa của hoạt động khuyến nông.

Ai cũng muốn giữ vai trò quan trọng trong xã hội và Công việc này có hiệu quả cao hay không thường tự hoà nhập với hàng xóm về thành tích của mình.

phụ thuộc vào nhiều yếu tố chủ quan và khách quan Khi nói chuyện, cán bộ khuyến nông phải nắm vững như sau:

những nội dung và có phương pháp nói chuyện sẽ

- Trình độ kỹ thuật cán bộ khuyến nông: giúp nông dân tiếp thu nhanh hơn và đầy đủ hơn.

Muốn truyền đạt cho nông dân hiểu và tiếp nhận,

- Trình độ của nông dân:

Đa phần những người tham gia khuyến nông đều cán bộ khuyến nông trước hết phải nắm vững được kỹ

là nông dân có trình độ văn hoá thấp và ít được tiếp thuật mà họ quyết định truyền đạt, từ đó họ có thể

thu các thông tin kỹ thuật thường xuyên. Vì vậy, các trình bày rõ ràng, tự tin, chủ động và dễ hiểu hơn.

bài nói chuyện và phương pháp truyền đạt của cán bộ

- Nghệ thuật, phương pháp nói chuyện: khuyến nông cần được chuẩn bị ngắn gọn, dễ hiểu, Mỗi cán bộ khuyến nông phải có khả năng nói phù hợp với nền tảng văn hoá địa phương.

chuyện - truyền đạt các vấn đề khác nhau để hấp dẫn

- Điều kiện nói chuyện - truyền đạt: người nghe. Nếu cán bộ khuyến nông thường xuyên Tuỳ thuộc vào yêu cầu của từng hoạt động, cán bộ

luyện tập, mạnh dạn tham dự buổi nói chuyện trao đổi khuyến nông có thể nói chuyện với nông dân ngay tại với nông dân thì khả năng này ngày càng tốt hơn.

đồng ruộng với thực tiễn sản xuất, hoặc trong phòng

- Nội dung nói chuyện:

họp có các phương tiện thông tin truyền đạt như: Người nghe chú ý và mong chờ những vấn đề

bảng, tranh, biểu đồ, phim ảnh, đèn chiếu, video... Cán thiết thực với công việc sản xuất, đời sống và cả

bộ khuyến nông phải áp dụng các điều kiện nói những khó khăn tồn tại của họ cũng như các thông chuyện phù hợp để gây được ấn tượng và lòng tin của tin kỹ thuật mới có ích cho họ. Ví dụ: ngoài việc ăn nông dân.

uống là những nhu cầu tối thiểu của cuộc sống, mỗi người còn cần xây dựng gia đình, nuôi dạy con cái, 2.5. Viết báo cáo

trang bị tiện nghi và tạo dựng một cuộc sống vững Đây là nhiệm vụ cần thiết của cán bộ khuyến chắc và hạnh phúc. Con người không những có nhiều nông. Báo cáo được viết theo yêu cầu của cấp trên, 23

24

https://thuviensach.vn

kỹ năng nói chuyện, truyền đạt trước công chúng.

nhu cầu mà còn có nhiều ham muốn và tham vọng, Đây là một hình thức khuyến nông rất hữu ích và có tất cả đều quan trọng. Mọi người đều tìm kiếm hiệu quả để người nghe hiểu và nhận thức được đầy những cơ hội và đánh giá tương lai sắp tới của mình.

đủ nội dung và ý nghĩa của hoạt động khuyến nông.

Ai cũng muốn giữ vai trò quan trọng trong xã hội và Công việc này có hiệu quả cao hay không thường tự hoà nhập với hàng xóm về thành tích của mình.

phụ thuộc vào nhiều yếu tố chủ quan và khách quan Khi nói chuyện, cán bộ khuyến nông phải nắm vững như sau:

những nội dung và có phương pháp nói chuyện sẽ

- Trình độ kỹ thuật cán bộ khuyến nông: giúp nông dân tiếp thu nhanh hơn và đầy đủ hơn.

Muốn truyền đạt cho nông dân hiểu và tiếp nhận,

- Trình độ của nông dân:

Đa phần những người tham gia khuyến nông đều cán bộ khuyến nông trước hết phải nắm vững được kỹ

là nông dân có trình độ văn hoá thấp và ít được tiếp thuật mà họ quyết định truyền đạt, từ đó họ có thể

thu các thông tin kỹ thuật thường xuyên. Vì vậy, các trình bày rõ ràng, tự tin, chủ động và dễ hiểu hơn.

bài nói chuyện và phương pháp truyền đạt của cán bộ

- Nghệ thuật, phương pháp nói chuyện: khuyến nông cần được chuẩn bị ngắn gọn, dễ hiểu, Mỗi cán bộ khuyến nông phải có khả năng nói phù hợp với nền tảng văn hoá địa phương.

chuyện - truyền đạt các vấn đề khác nhau để hấp dẫn

- Điều kiện nói chuyện - truyền đạt: người nghe. Nếu cán bộ khuyến nông thường xuyên Tuỳ thuộc vào yêu cầu của từng hoạt động, cán bộ

luyện tập, mạnh dạn tham dự buổi nói chuyện trao đổi khuyến nông có thể nói chuyện với nông dân ngay tại với nông dân thì khả năng này ngày càng tốt hơn.

đồng ruộng với thực tiễn sản xuất, hoặc trong phòng

- Nội dung nói chuyện:

họp có các phương tiện thông tin truyền đạt như: Người nghe chú ý và mong chờ những vấn đề

bảng, tranh, biểu đồ, phim ảnh, đèn chiếu, video... Cán thiết thực với công việc sản xuất, đời sống và cả

bộ khuyến nông phải áp dụng các điều kiện nói những khó khăn tồn tại của họ cũng như các thông chuyện phù hợp để gây được ấn tượng và lòng tin của tin kỹ thuật mới có ích cho họ. Ví dụ: ngoài việc ăn nông dân.

uống là những nhu cầu tối thiểu của cuộc sống, mỗi người còn cần xây dựng gia đình, nuôi dạy con cái, 2.5. Viết báo cáo

trang bị tiện nghi và tạo dựng một cuộc sống vững Đây là nhiệm vụ cần thiết của cán bộ khuyến chắc và hạnh phúc. Con người không những có nhiều nông. Báo cáo được viết theo yêu cầu của cấp trên, 23

24

https://thuviensach.vn

bảo đảm tính trung thực, khoa học, thực tiễn nên đòi năm sau, nêu cả các khuyến cáo về những cải tiến hỏi cán bộ khuyến nông phải có số liệu, tư liệu tốt, có trong các chương trình khuyến nông sau.

khả năng tổng hợp, xử lý thông tin và tinh thần trách 2.6. Sử dụng sự ủng hộ, hỗ trợ của lãnh đạo địa nhiệm cao với công việc. Khi viết báo cáo cần tránh phương

phóng đại, suy diễn, hoặc một chiều.

Các loại báo cáo:

Sự thành công của cán bộ khuyến nông tại địa

- Báo cáo tiến độ được thực hiện theo tháng, theo phương phụ thuộc vào sự cộng tác của lãnh đạo địa quý, theo năm.

phương đó. Đây là những người có uy tín, am hiểu

- Báo cáo thống kê ngắn được làm hàng tháng.

thực tế, có trách nhiệm trực tiếp với cộng đồng và với

- Báo cáo hoàn chỉnh làm mỗi năm một lần.

hộ nông dân trong chương trình khuyến nông. Cán bộ

Báo cáo theo năm nên tường thuật theo các phần: khuyến nông phải cố gắng tìm ra các phương thức cộng tác và tranh thủ sự hỗ trợ của lãnh đạo địa a) Mốc thời gian và tình huống

phương thì mới có thể đảm nhiệm sự truyền bá,

- Lúc nào công việc bắt đầu.

thuyết phục hàng nghìn hộ nông dân. Các phương

- Nhân sự và tổ chức điều hành.

thức hỗ trợ của địa phương gồm:

- Các phương tiện của cơ quan khuyến nông.

- Lãnh đạo địa phương giúp cán bộ khuyến nông tổ

- Những tổ chức được dùng cho khuyến nông.

chức các nhóm khuyến nông tại chỗ.

- Lãnh đạo địa phương trực tiếp giúp đỡ trong b) Sự tiến bộ

việc truyền bá những ý tưởng và thực nghiệm mới

- Mô tả các đề án.

bằng cách hướng dẫn nông dân ngay trên đồng

- So sánh những công việc theo kế hoạch với công ruộng, cả khi cán bộ khuyến nông vắng mặt.

việc đã hoàn tất.

- Lãnh đạo địa phương được coi là điểm tiếp xúc

- Thảo luận những vấn đề gặp phải.

giữa cán bộ khuyến nông với nông dân tự nguyện và tích cực tham gia các hoạt động khuyến nông.

c) Các khuyến cáo

Thực tiễn đã chứng minh, nơi nào cấp uỷ, chính Mô tả ngắn gọn những thay đổi cần được thực hiện quyền địa phương hiểu rõ được tầm quan trọng của trong chương trình công tác năm sau. Nêu những công hoạt động khuyến nông, ra sức chỉ đạo, thúc đẩy tổ

việc sẽ được bổ sung thêm vào chương trình công tác chức thực hiện, cung cấp phương tiện, tài chính và 25

26

https://thuviensach.vn

bảo đảm tính trung thực, khoa học, thực tiễn nên đòi năm sau, nêu cả các khuyến cáo về những cải tiến hỏi cán bộ khuyến nông phải có số liệu, tư liệu tốt, có trong các chương trình khuyến nông sau.

khả năng tổng hợp, xử lý thông tin và tinh thần trách 2.6. Sử dụng sự ủng hộ, hỗ trợ của lãnh đạo địa nhiệm cao với công việc. Khi viết báo cáo cần tránh phương

phóng đại, suy diễn, hoặc một chiều.

Các loại báo cáo:

Sự thành công của cán bộ khuyến nông tại địa

- Báo cáo tiến độ được thực hiện theo tháng, theo phương phụ thuộc vào sự cộng tác của lãnh đạo địa quý, theo năm.

phương đó. Đây là những người có uy tín, am hiểu

- Báo cáo thống kê ngắn được làm hàng tháng.

thực tế, có trách nhiệm trực tiếp với cộng đồng và với

- Báo cáo hoàn chỉnh làm mỗi năm một lần.

hộ nông dân trong chương trình khuyến nông. Cán bộ

Báo cáo theo năm nên tường thuật theo các phần: khuyến nông phải cố gắng tìm ra các phương thức cộng tác và tranh thủ sự hỗ trợ của lãnh đạo địa a) Mốc thời gian và tình huống

phương thì mới có thể đảm nhiệm sự truyền bá,

- Lúc nào công việc bắt đầu.

thuyết phục hàng nghìn hộ nông dân. Các phương

- Nhân sự và tổ chức điều hành.

thức hỗ trợ của địa phương gồm:

- Các phương tiện của cơ quan khuyến nông.

- Lãnh đạo địa phương giúp cán bộ khuyến nông tổ

- Những tổ chức được dùng cho khuyến nông.

chức các nhóm khuyến nông tại chỗ.

- Lãnh đạo địa phương trực tiếp giúp đỡ trong b) Sự tiến bộ

việc truyền bá những ý tưởng và thực nghiệm mới

- Mô tả các đề án.

bằng cách hướng dẫn nông dân ngay trên đồng

- So sánh những công việc theo kế hoạch với công ruộng, cả khi cán bộ khuyến nông vắng mặt.

việc đã hoàn tất.

- Lãnh đạo địa phương được coi là điểm tiếp xúc

- Thảo luận những vấn đề gặp phải.

giữa cán bộ khuyến nông với nông dân tự nguyện và tích cực tham gia các hoạt động khuyến nông.

c) Các khuyến cáo

Thực tiễn đã chứng minh, nơi nào cấp uỷ, chính Mô tả ngắn gọn những thay đổi cần được thực hiện quyền địa phương hiểu rõ được tầm quan trọng của trong chương trình công tác năm sau. Nêu những công hoạt động khuyến nông, ra sức chỉ đạo, thúc đẩy tổ

việc sẽ được bổ sung thêm vào chương trình công tác chức thực hiện, cung cấp phương tiện, tài chính và 25

26

https://thuviensach.vn

giúp đỡ phối hợp chặt chẽ với các tổ chức đoàn thể

2. Xác định nhóm mục tiêu cho khuyến nông (thanh niên, phụ nữ, nông dân, các vị chức sắc tôn giáo

- Để xác định nhóm mục tiêu cụ thể cho công tác địa phương, già làng...) thì nơi đó hiệu quả của khuyến khuyến nông cần phải:

nông nổi lên rất rõ.

+ Nắm vững tình hình nông thôn thông qua phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA) và đánh giá nông thôn với sự tham gia của người dân (PRA).

+ Dựa vào mục tiêu phát triển kinh tế của địa phương/dự án.

+ Nguyện vọng của người dân nông thôn.

- Nhóm mục tiêu gồm:

+ Nông dân:

 Cá nhân, nhóm hộ, cộng đồng

 Nên xuất phát từ người nghèo hay người giàu trước?

+ Phụ nữ.

Một lớp tập huấn khuyến nông

+ Dân tộc thiểu số.

được tổ chức tại huyện Ngân Sơn

+ Dân sống ở vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa, nơi mà kinh tế, văn hoá chưa phát triển.

+ Các hợp tác xã tổ chức theo kiểu mới.

IV. ĐỐI TƯỢNG CỦA KHUYẾN NÔNG

+ Cộng đồng: họ hàng, dòng tộc, xóm, bản.

1. Đối tượng của khuyến nông

+ Các tổ chức xã hội: Hội cựu Chiến binh, Hội Người cao tuổi, Hội Làm vườn, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Đối tượng của khuyến nông là nông thôn và nông Nông dân,...

dân. Nông thôn là khu vực dân cư tập trung chủ yếu

+ Nhà trường.

làm nghề nông. Người dân nông thôn có các điều kiện kinh tế - xã hội, ứng xử với cái mới rất khác nhau. Biết 3. Sự tham gia của nông dân vào khuyến nông rõ đối tượng khác nhau ở nông thôn sẽ bảo đảm cho

- Nông dân có tham gia vào khuyến nông?

khuyến nông có hiệu quả.

+ Cán bộ chỉ hướng dẫn mà không làm thay.

27

28

https://thuviensach.vn

giúp đỡ phối hợp chặt chẽ với các tổ chức đoàn thể

2. Xác định nhóm mục tiêu cho khuyến nông (thanh niên, phụ nữ, nông dân, các vị chức sắc tôn giáo

- Để xác định nhóm mục tiêu cụ thể cho công tác địa phương, già làng...) thì nơi đó hiệu quả của khuyến khuyến nông cần phải:

nông nổi lên rất rõ.

+ Nắm vững tình hình nông thôn thông qua phương pháp đánh giá nhanh nông thôn (RRA) và đánh giá nông thôn với sự tham gia của người dân (PRA).

+ Dựa vào mục tiêu phát triển kinh tế của địa phương/dự án.

+ Nguyện vọng của người dân nông thôn.

- Nhóm mục tiêu gồm:

+ Nông dân:

 Cá nhân, nhóm hộ, cộng đồng

 Nên xuất phát từ người nghèo hay người giàu trước?

+ Phụ nữ.

Một lớp tập huấn khuyến nông

+ Dân tộc thiểu số.

được tổ chức tại huyện Ngân Sơn

+ Dân sống ở vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa, nơi mà kinh tế, văn hoá chưa phát triển.

+ Các hợp tác xã tổ chức theo kiểu mới.

IV. ĐỐI TƯỢNG CỦA KHUYẾN NÔNG

+ Cộng đồng: họ hàng, dòng tộc, xóm, bản.

1. Đối tượng của khuyến nông

+ Các tổ chức xã hội: Hội cựu Chiến binh, Hội Người cao tuổi, Hội Làm vườn, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ, Hội Đối tượng của khuyến nông là nông thôn và nông Nông dân,...

dân. Nông thôn là khu vực dân cư tập trung chủ yếu

+ Nhà trường.

làm nghề nông. Người dân nông thôn có các điều kiện kinh tế - xã hội, ứng xử với cái mới rất khác nhau. Biết 3. Sự tham gia của nông dân vào khuyến nông rõ đối tượng khác nhau ở nông thôn sẽ bảo đảm cho

- Nông dân có tham gia vào khuyến nông?

khuyến nông có hiệu quả.

+ Cán bộ chỉ hướng dẫn mà không làm thay.

27

28

https://thuviensach.vn

+ Nông dân tự làm thì sẽ nhớ lâu.

4. Tiếp thu cái mới của nông dân

+ Nông dân phải tự giúp đỡ nhau cùng phát triển.

4.1. Phản ứng của nông dân với cái mới

- Nông dân tham gia khuyến nông như thế nào?

Khi một kỹ thuật mới được giới thiệu liệu nông

+ Hợp tác làm thử, xây dựng điểm trình diễn.

dân có ứng xử như nhau không? Vậy họ ứng xử như

+ Giảng giải giúp nông dân khác làm theo.

thế nào? Những khả năng sau có thể xảy ra:

+ Hoàn thiện cải tiến kỹ thuật.

- Tiếp thu ngay.

+ Hoàn thiện phương pháp khuyến nông.

- Chờ đợi xem xét.

+ Nêu những vấn đề mới và những thông tin cho cán

- Tiếp thu sau.

bộ khuyến nông và viện nghiên cứu.

- Không tiếp thu.

- Làm thế nào để nông dân tham gia vào khuyến nông?

4.2. Quá trình tiếp thu cái mới của nông dân

+ Xuất phát từ nông dân.

+ Giải pháp do nông dân bàn, nông dân xây dựng.

Quá trình người nông dân tiếp thu cái mới là một

+ Nông dân kiểm tra và hưởng thành quả.

quá trình nhận thức, xem xét, cân nhắc và quyết định. Đó là một quá trình bao gồm các bước: nhận biết, quan tâm, Máy móc

đánh giá, làm thử và tiếp thu.

và phân bón

a) Nhận biết

Công nghiệp

Sản xuất

- Nông dân có biết được kỹ thuật khuyến cáo?

nông nghiệp

+ Kỹ thuật đang được phổ biến ở làng ta?

+ Ai đang làm?

+ Ai đang hướng dẫn?

NÔNG DÂN

- Họ biết được qua đâu?

+ Cán bộ khuyến nông.

Các nhà nghiên cứu

Cung cấp vải sợi

và giáo dục

và lương thực

+ Hàng xóm và bạn bè.

+ Sách báo hay thông tin đại chúng.

b) Quan tâm

Nông dân

là một phần của hệ thống khuyến nông

- Kỹ thuật này có tác dụng gì đến sản xuất của gia đình ta?

29

30

https://thuviensach.vn

+ Nông dân tự làm thì sẽ nhớ lâu.

4. Tiếp thu cái mới của nông dân

+ Nông dân phải tự giúp đỡ nhau cùng phát triển.

4.1. Phản ứng của nông dân với cái mới

- Nông dân tham gia khuyến nông như thế nào?

Khi một kỹ thuật mới được giới thiệu liệu nông

+ Hợp tác làm thử, xây dựng điểm trình diễn.

dân có ứng xử như nhau không? Vậy họ ứng xử như

+ Giảng giải giúp nông dân khác làm theo.

thế nào? Những khả năng sau có thể xảy ra:

+ Hoàn thiện cải tiến kỹ thuật.

- Tiếp thu ngay.

+ Hoàn thiện phương pháp khuyến nông.

- Chờ đợi xem xét.

+ Nêu những vấn đề mới và những thông tin cho cán

- Tiếp thu sau.

bộ khuyến nông và viện nghiên cứu.

- Không tiếp thu.

- Làm thế nào để nông dân tham gia vào khuyến nông?

4.2. Quá trình tiếp thu cái mới của nông dân

+ Xuất phát từ nông dân.

+ Giải pháp do nông dân bàn, nông dân xây dựng.

Quá trình người nông dân tiếp thu cái mới là một

+ Nông dân kiểm tra và hưởng thành quả.

quá trình nhận thức, xem xét, cân nhắc và quyết định. Đó là một quá trình bao gồm các bước: nhận biết, quan tâm, Máy móc

đánh giá, làm thử và tiếp thu.

và phân bón

a) Nhận biết

Công nghiệp

Sản xuất

- Nông dân có biết được kỹ thuật khuyến cáo?

nông nghiệp

+ Kỹ thuật đang được phổ biến ở làng ta?

+ Ai đang làm?

+ Ai đang hướng dẫn?

NÔNG DÂN

- Họ biết được qua đâu?

+ Cán bộ khuyến nông.

Các nhà nghiên cứu

Cung cấp vải sợi

và giáo dục

và lương thực

+ Hàng xóm và bạn bè.

+ Sách báo hay thông tin đại chúng.

b) Quan tâm

Nông dân

là một phần của hệ thống khuyến nông

- Kỹ thuật này có tác dụng gì đến sản xuất của gia đình ta?

29

30

https://thuviensach.vn

- Có đúng với cái mà nhà mình cần không?

- Điều kiện kinh tế - xã hội: nguồn lực của hộ (vốn,

- Mang lại lợi ích gì cho gia đình mình không?

lao động, đất...), nguồn thông tin, cơ sở dịch vụ, thị

trường, sự tham gia các hình thức hợp tác sản xuất.

c) Đánh giá

- Giao tiếp xã hội và cộng đồng: sự tiếp xúc với cán

- Kỹ thuật mới có hơn hẳn kỹ thuật cũ không?

bộ khuyến nông, tiếp xúc với thông tin đại chúng, tiếp

- Nhà mình có điều kiện áp dụng không?

cận với cộng đồng (hàng xóm, bạn bè, đoàn thể xã

- Có trở ngại và rủi ro gì?

hội), tính cộng đồng.

- Đầu tư bao nhiêu? Thu được bao nhiêu?

- Bản chất của kỹ thuật mới: hiệu quả (năng suất cao, sản phẩm dễ bán, giá cao không?), có đơn giản, dễ

- Nếu làm thì trong nhà (cộng đồng) có ai phản đối làm không?, có phù hợp không?

không?

- Năng lực khuyến nông:

d) Làm thử:

+ Năng lực của cán bộ khuyến nông: khả năng truyền thụ, kinh nghiệm công tác, vận động quần

- Có nên làm thử không?

chúng, hiểu dân.

- Làm ở mức độ nào?

+ Phương pháp khuyến nông: tập huấn, trình diễn,

- Ai sẽ hỗ trợ, hỗ trợ như thế nào?

thông tin đại chúng.

đ) Tiếp thu:

+ Tổ chức khuyến nông: nguồn nhân lực, tài chính, sự hợp tác của cơ quan khuyến nông với địa phương.

- Kỹ thuật mới tốt hẳn chưa?

+ Lòng tin của dân với cán bộ khuyến nông.

- Nhà mình sẽ áp dụng rộng ra?

+ Sự ủng hộ của địa phương và cộng đồng.

- Có nên nói cho người khác cùng làm?

4.3. Nhân tố ảnh hưởng tới sự tiếp thu cái mới của V. CÁC PHƯƠNG PHÁP KHUYẾN NÔNG

nông dân

1. Phương pháp cá nhân

Những nhân tố sau đây có ảnh hưởng đến sự tiếp Phương pháp cá nhân là phương pháp khuyến thu cái mới của người nông dân:

nông mà thông tin được chuyển giao trực tiếp cho

- Cá nhân: tuổi, văn hoá, chuyên môn, kinh nghiệm, từng cá nhân nông dân. Có nhiều phương pháp tiếp xúc xã hội, quan điểm về cái mới.

khuyến nông cá nhân khác nhau.

31

32

https://thuviensach.vn

- Có đúng với cái mà nhà mình cần không?

- Điều kiện kinh tế - xã hội: nguồn lực của hộ (vốn,

- Mang lại lợi ích gì cho gia đình mình không?

lao động, đất...), nguồn thông tin, cơ sở dịch vụ, thị

trường, sự tham gia các hình thức hợp tác sản xuất.

c) Đánh giá

- Giao tiếp xã hội và cộng đồng: sự tiếp xúc với cán

- Kỹ thuật mới có hơn hẳn kỹ thuật cũ không?

bộ khuyến nông, tiếp xúc với thông tin đại chúng, tiếp

- Nhà mình có điều kiện áp dụng không?

cận với cộng đồng (hàng xóm, bạn bè, đoàn thể xã

- Có trở ngại và rủi ro gì?

hội), tính cộng đồng.

- Đầu tư bao nhiêu? Thu được bao nhiêu?

- Bản chất của kỹ thuật mới: hiệu quả (năng suất cao, sản phẩm dễ bán, giá cao không?), có đơn giản, dễ

- Nếu làm thì trong nhà (cộng đồng) có ai phản đối làm không?, có phù hợp không?

không?

- Năng lực khuyến nông:

d) Làm thử:

+ Năng lực của cán bộ khuyến nông: khả năng truyền thụ, kinh nghiệm công tác, vận động quần

- Có nên làm thử không?

chúng, hiểu dân.

- Làm ở mức độ nào?

+ Phương pháp khuyến nông: tập huấn, trình diễn,

- Ai sẽ hỗ trợ, hỗ trợ như thế nào?

thông tin đại chúng.

đ) Tiếp thu:

+ Tổ chức khuyến nông: nguồn nhân lực, tài chính, sự hợp tác của cơ quan khuyến nông với địa phương.

- Kỹ thuật mới tốt hẳn chưa?

+ Lòng tin của dân với cán bộ khuyến nông.

- Nhà mình sẽ áp dụng rộng ra?

+ Sự ủng hộ của địa phương và cộng đồng.

- Có nên nói cho người khác cùng làm?

4.3. Nhân tố ảnh hưởng tới sự tiếp thu cái mới của V. CÁC PHƯƠNG PHÁP KHUYẾN NÔNG

nông dân

1. Phương pháp cá nhân

Những nhân tố sau đây có ảnh hưởng đến sự tiếp Phương pháp cá nhân là phương pháp khuyến thu cái mới của người nông dân:

nông mà thông tin được chuyển giao trực tiếp cho

- Cá nhân: tuổi, văn hoá, chuyên môn, kinh nghiệm, từng cá nhân nông dân. Có nhiều phương pháp tiếp xúc xã hội, quan điểm về cái mới.

khuyến nông cá nhân khác nhau.

31

32

https://thuviensach.vn

1.1. Thăm và gặp

+ Những bước tiếp theo:

 Chuyển tài liệu, vật tư cần thiết.

Đây là phương pháp mà cán bộ khuyến nông trực

 Trả lời câu hỏi chưa trả lời lần trước.

tiếp đến thăm nông dân hay ngược lại nông dân đến

 Nhắc nông dân làm đúng thoả thuận.

gặp cơ quan khuyến nông, và cũng có thể nông dân

- Lợi ích của phương pháp thăm và gặp: này gặp nông dân khác.

+ Đưa ra các giải pháp phù hợp.

- Mục đích:

+ Nông dân tiếp thu cao do được truyền đạt trực

+ Cán bộ khuyến nông làm quen với nông dân.

tiếp.

+ Thực hiện sự giúp đỡ cụ thể.

+ Tăng lòng tin của nông dân với cán bộ khuyến

+ Phát hiện vấn đề khó khăn từ nông dân.

nông.

+ Phát hiện điển hình và kinh nghiệm.

+ Tạo mối liên hệ khăng khít.

+ Mời nông dân tham gia.

- Bất lợi của phương pháp thăm và gặp:

- Thời gian thăm:

+ Tốn thời gian.

+ Cả hai bên biết nhau.

+ Tập trung sự giúp đỡ vào một số nông dân.

+ Nông dân gặp khó khăn cần giúp đỡ.

- Yêu cầu đối với cán bộ khuyến nông khi thăm 1.2. Phương pháp thư và điện thoại

nông dân:

- Điều kiện thực hiện:

+ Có mục đích rõ ràng.

+ Nông dân có điện thoại.

+ Có lịch trình cụ thể.

+ Nông dân cần thông tin quan trọng và nhanh

+ Chuẩn bị kỹ nội dung tài liệu.

chóng.

+ Thái độ vui vẻ, chân thành và quan tâm.

+ Cơ quan khuyến nông cần tình hình.

+ Phương châm nói ít nghe nhiều.

- Phương pháp:

+ Khơi dậy sự quan tâm của nông dân.

+ Địa chỉ rõ ràng.

+ Thảo luận để phát hiện vấn đề và giải pháp.

+ Nội dung phải cụ thể.

+ Chú ý sự giúp đỡ và hợp tác của chuyên gia

+ Ngắn gọn và gần gũi.

khác.

- Tiện lợi:

- Vai trò của cán bộ khuyến nông:

+ Nhanh, kịp thời.

+ Ghi chép lại: mục đích, khó khăn, giải pháp.

+ Đáp ứng thông tin theo yêu cầu.

- Khó khăn:

33

34

https://thuviensach.vn

1.1. Thăm và gặp

+ Những bước tiếp theo:

 Chuyển tài liệu, vật tư cần thiết.

Đây là phương pháp mà cán bộ khuyến nông trực

 Trả lời câu hỏi chưa trả lời lần trước.

tiếp đến thăm nông dân hay ngược lại nông dân đến

 Nhắc nông dân làm đúng thoả thuận.

gặp cơ quan khuyến nông, và cũng có thể nông dân

- Lợi ích của phương pháp thăm và gặp: này gặp nông dân khác.

+ Đưa ra các giải pháp phù hợp.

- Mục đích:

+ Nông dân tiếp thu cao do được truyền đạt trực

+ Cán bộ khuyến nông làm quen với nông dân.

tiếp.

+ Thực hiện sự giúp đỡ cụ thể.

+ Tăng lòng tin của nông dân với cán bộ khuyến

+ Phát hiện vấn đề khó khăn từ nông dân.

nông.

+ Phát hiện điển hình và kinh nghiệm.

+ Tạo mối liên hệ khăng khít.

+ Mời nông dân tham gia.

- Bất lợi của phương pháp thăm và gặp:

- Thời gian thăm:

+ Tốn thời gian.

+ Cả hai bên biết nhau.

+ Tập trung sự giúp đỡ vào một số nông dân.

+ Nông dân gặp khó khăn cần giúp đỡ.

- Yêu cầu đối với cán bộ khuyến nông khi thăm 1.2. Phương pháp thư và điện thoại

nông dân:

- Điều kiện thực hiện:

+ Có mục đích rõ ràng.

+ Nông dân có điện thoại.

+ Có lịch trình cụ thể.

+ Nông dân cần thông tin quan trọng và nhanh

+ Chuẩn bị kỹ nội dung tài liệu.

chóng.

+ Thái độ vui vẻ, chân thành và quan tâm.

+ Cơ quan khuyến nông cần tình hình.

+ Phương châm nói ít nghe nhiều.

- Phương pháp:

+ Khơi dậy sự quan tâm của nông dân.

+ Địa chỉ rõ ràng.

+ Thảo luận để phát hiện vấn đề và giải pháp.

+ Nội dung phải cụ thể.

+ Chú ý sự giúp đỡ và hợp tác của chuyên gia

+ Ngắn gọn và gần gũi.

khác.

- Tiện lợi:

- Vai trò của cán bộ khuyến nông:

+ Nhanh, kịp thời.

+ Ghi chép lại: mục đích, khó khăn, giải pháp.

+ Đáp ứng thông tin theo yêu cầu.

- Khó khăn:

33

34

https://thuviensach.vn

+ Điều kiện thực hiện Đó là phương pháp xây dựng mô hình thực tế để

+ Không hướng dẫn trực tiếp

nông dân làm, quan sát, trao đổi và thảo luận.

- Yêu cầu:

2. Phương pháp nhóm

+ Chủ đề trình diễn có tính khả thi: đáp ứng được Phương pháp nhóm là phương pháp khuyến nông khó khăn của nông dân.

mà thông tin được truyền đạt cho một nhóm người có

+ Đại diện về mô hình (kỹ năng, nguồn lực...).

cùng chung một mối quan tâm và nhằm đạt mục đích

+ Nông dân làm là chính, cán bộ khuyến nông chỉ

giống nhau.

tư vấn.

+ Thời điểm làm đúng thời vụ và nông dân có thể

2.1. Thành lập nhóm

tham gia.

+ Dựa vào mục tiêu công việc: Nhóm phải bao

+ Ngôn ngữ và cách làm phải phổ thông, dễ làm, gồm những nông dân có chung nguyện vọng giải dễ hiểu.

quyết những khó khăn về sản xuất nông nghiệp

- Các loại hình trình diễn:

như trồng trọt, chăn nuôi, làm vườn hay nuôi cá.

+ Trình diễn kết quả

+ Quy mô hợp lý: quan hệ cộng đồng, họ hàng.

+ Trình diễn phương pháp

+ Đồng đều: về kinh tế, quan tâm, kinh nghiệm, kỹ

(1) Trình diễn kết quả

năng.

Nông dân được cán bộ khuyến nông hướng dẫn

+ Ổn định.

xây dựng mô hình để có kết quả. Kết quả này được dùng để chứng minh cho kỹ thuật mới và thuyết 2.2. Lợi ích của phương pháp nhóm

phục những nông dân có quan tâm làm theo.

+ Nhiều người nắm được kỹ thuật mới.

- Tác dụng:

+ Tốn ít nhân lực.

+ Tăng lòng tin của nông dân với kỹ thuật mới.

+ Khơi dậy sự tham gia của người dân.

+ Cung cấp thông tin cho nông dân và cán bộ

+ Cải tiến kỹ thuật do nông dân góp ý.

khuyến nông, cơ quan nghiên cứu.

+ Phát hiện vấn đề mới.

- Thời gian:

+ Khi kỹ thuật mới đã được khẳng định tại địa 2.3. Các phương pháp khuyến nông nhóm phương, có kết quả rõ rệt và dễ thuyết phục.

a) Trình diễn

+ Khi nông dân cần kỹ thuật mới.

35

36

https://thuviensach.vn

+ Điều kiện thực hiện Đó là phương pháp xây dựng mô hình thực tế để

+ Không hướng dẫn trực tiếp

nông dân làm, quan sát, trao đổi và thảo luận.

- Yêu cầu:

2. Phương pháp nhóm

+ Chủ đề trình diễn có tính khả thi: đáp ứng được Phương pháp nhóm là phương pháp khuyến nông khó khăn của nông dân.

mà thông tin được truyền đạt cho một nhóm người có

+ Đại diện về mô hình (kỹ năng, nguồn lực...).

cùng chung một mối quan tâm và nhằm đạt mục đích

+ Nông dân làm là chính, cán bộ khuyến nông chỉ

giống nhau.

tư vấn.

+ Thời điểm làm đúng thời vụ và nông dân có thể

2.1. Thành lập nhóm

tham gia.

+ Dựa vào mục tiêu công việc: Nhóm phải bao

+ Ngôn ngữ và cách làm phải phổ thông, dễ làm, gồm những nông dân có chung nguyện vọng giải dễ hiểu.

quyết những khó khăn về sản xuất nông nghiệp

- Các loại hình trình diễn:

như trồng trọt, chăn nuôi, làm vườn hay nuôi cá.

+ Trình diễn kết quả

+ Quy mô hợp lý: quan hệ cộng đồng, họ hàng.

+ Trình diễn phương pháp

+ Đồng đều: về kinh tế, quan tâm, kinh nghiệm, kỹ

(1) Trình diễn kết quả

năng.

Nông dân được cán bộ khuyến nông hướng dẫn

+ Ổn định.

xây dựng mô hình để có kết quả. Kết quả này được dùng để chứng minh cho kỹ thuật mới và thuyết 2.2. Lợi ích của phương pháp nhóm

phục những nông dân có quan tâm làm theo.

+ Nhiều người nắm được kỹ thuật mới.

- Tác dụng:

+ Tốn ít nhân lực.

+ Tăng lòng tin của nông dân với kỹ thuật mới.

+ Khơi dậy sự tham gia của người dân.

+ Cung cấp thông tin cho nông dân và cán bộ

+ Cải tiến kỹ thuật do nông dân góp ý.

khuyến nông, cơ quan nghiên cứu.

+ Phát hiện vấn đề mới.

- Thời gian:

+ Khi kỹ thuật mới đã được khẳng định tại địa 2.3. Các phương pháp khuyến nông nhóm phương, có kết quả rõ rệt và dễ thuyết phục.

a) Trình diễn

+ Khi nông dân cần kỹ thuật mới.

35

36

https://thuviensach.vn

- Cách làm:

+ Xác định trình tự công việc.

+ Xác định mục đích trình diễn.

+ Cán bộ khuyến nông tư vấn, nông dân làm từng

+ Lựa chọn nông dân tham gia.

công việc.

+ Lập kế hoạch xây dựng mô hình.

+ Khơi dậy sự hăng hái của nông dân để họ nhận

+ Hướng dẫn nông dân làm mô hình.

xét từng động tác nghề nghiệp, kết quả giữa kỹ thuật

+ Chỉ đạo, kiểm tra, góp ý.

mới và kỹ thuật cũ.

+ Theo dõi kết quả.

+ Tìm nguyên nhân của sự khác nhau giữa hai

+ Tổ chức báo cáo kết quả về mô hình.

phương pháp.

(2) Trình diễn phương pháp

+ Xây dựng giải pháp.

Tổ chức cho nông dân biết cách xây dựng mô hình

+ Đề xuất các giải pháp của những bước tiếp từ đầu đến cuối để mọi người biết cách làm và áp theo.

dụng một kỹ thuật cụ thể.

+ Đánh giá và kết luận.

- Tác dụng:

+ Làm cho nông dân tiếp xúc, liên hệ và học tập b) Họp nhóm

lẫn nhau.

- Mục đích:

+ Nông dân hiểu được cách làm từ đầu đến cuối.

+ Để cán bộ khuyến nông truyền đạt cho nông dân

+ Nông dân tham gia mọi công việc.

về phát triển nông thôn, cách làm ăn mới, các biện

+ Phát huy được sự sáng tạo của nông dân.

pháp kỹ thuật mới.

+ Cán bộ khuyến nông có cơ hội học tập từ nông

+ Nông dân cũng có cơ hội để thảo luận công khai dân và cải tiến phương pháp.

- Cách làm:

những vấn đề của họ để đưa ra những đề xuất mới,

+ Xác định mục đích trình diễn.

những quyết định mới.

+ Lựa chọn nông dân tham gia: những nông dân

- Hình thức hội họp:

quan tâm đến kỹ thuật mới.

+ Họp thông báo phổ biến chỉ thị hay thông tin

+ Xác định cấu trúc mô hình: nên có mô hình theo mới và thu thập ý kiến của dân.

kỹ thuật mới và mô hình cũ để nông dân so sánh về

+ Họp lập kế hoạch: thảo luận vấn đề cụ thể trước cách làm, kết quả làm.

khi đưa ra giải pháp và những quyết định về công việc cần làm tiếp theo.

37

38

https://thuviensach.vn

- Cách làm:

+ Xác định trình tự công việc.

+ Xác định mục đích trình diễn.

+ Cán bộ khuyến nông tư vấn, nông dân làm từng

+ Lựa chọn nông dân tham gia.

công việc.

+ Lập kế hoạch xây dựng mô hình.

+ Khơi dậy sự hăng hái của nông dân để họ nhận

+ Hướng dẫn nông dân làm mô hình.

xét từng động tác nghề nghiệp, kết quả giữa kỹ thuật

+ Chỉ đạo, kiểm tra, góp ý.

mới và kỹ thuật cũ.

+ Theo dõi kết quả.

+ Tìm nguyên nhân của sự khác nhau giữa hai

+ Tổ chức báo cáo kết quả về mô hình.

phương pháp.

(2) Trình diễn phương pháp

+ Xây dựng giải pháp.

Tổ chức cho nông dân biết cách xây dựng mô hình

+ Đề xuất các giải pháp của những bước tiếp từ đầu đến cuối để mọi người biết cách làm và áp theo.

dụng một kỹ thuật cụ thể.

+ Đánh giá và kết luận.

- Tác dụng:

+ Làm cho nông dân tiếp xúc, liên hệ và học tập b) Họp nhóm

lẫn nhau.

- Mục đích:

+ Nông dân hiểu được cách làm từ đầu đến cuối.

+ Để cán bộ khuyến nông truyền đạt cho nông dân

+ Nông dân tham gia mọi công việc.

về phát triển nông thôn, cách làm ăn mới, các biện

+ Phát huy được sự sáng tạo của nông dân.

pháp kỹ thuật mới.

+ Cán bộ khuyến nông có cơ hội học tập từ nông

+ Nông dân cũng có cơ hội để thảo luận công khai dân và cải tiến phương pháp.

- Cách làm:

những vấn đề của họ để đưa ra những đề xuất mới,

+ Xác định mục đích trình diễn.

những quyết định mới.

+ Lựa chọn nông dân tham gia: những nông dân

- Hình thức hội họp:

quan tâm đến kỹ thuật mới.

+ Họp thông báo phổ biến chỉ thị hay thông tin

+ Xác định cấu trúc mô hình: nên có mô hình theo mới và thu thập ý kiến của dân.

kỹ thuật mới và mô hình cũ để nông dân so sánh về

+ Họp lập kế hoạch: thảo luận vấn đề cụ thể trước cách làm, kết quả làm.

khi đưa ra giải pháp và những quyết định về công việc cần làm tiếp theo.

37

38

https://thuviensach.vn

+ Họp nhóm có chung lợi ích: (làm vườn, nuôi cá,

+ Thời gian họp kéo dài từ 1h - 1h30'.

v.v.) để thảo luận và truyền đạt những chủ đề chung

+ Thời điểm: Tránh thời vụ khẩn trương, khi mệt của nhóm.

mỏi và căng thẳng.

+ Họp chung cộng đồng: họp toàn thể cộng đồng

+ Nội dung ngắn gọn, cần thiết và dễ hiểu.

để nghe phổ biến và thảo luận những vấn đề chung.

- Chuẩn bị cho cuộc họp:

c) Tham quan

+ Chọn thời gian và địa điểm.

- Mục đích:

+ Thông báo mời họp.

+ Chứng minh cho nông dân thấy kết quả ứng

+ Bố trí nơi họp, chuẩn bị bàn ghế, vệ sinh sạch sẽ.

dụng các biện pháp kỹ thuật mới có hiệu quả trên

+ Chuẩn bị những thứ cần thiết như bút, giấy, đồng ruộng thực tế.

bảng, phấn, và các phương tiện nghe nhìn.

+ Tạo điều kiện để nông dân đi đến một địa

+ Vạch chương trình thảo luận, thứ tự trình bày phương nào đó, tận mắt quan sát, trao đổi về một kỹ

các chủ đề.

thuật mới.

+ Chỉ định khách mời hoặc các chuyên gia sẽ phát

- Lợi ích:

biểu.

+ Cung cấp thông tin cho sự nhận biết thực tế.

- Trình tự của một cuộc họp:

+ Nông dân nhận thức được trong thời gian ngắn.

(1) Khai mạc (đúng giờ): Chào mừng đại biểu,

+ Kết hợp lý thuyết với thực tế để học.

tuyên bố mục đích và nội dung.

+ Trao đổi kinh nghiệm học hỏi của chính nông (2) Bầu chủ tọa, thư ký để điều khiển cuộc họp.

dân đã làm.

(3) Chủ toạ điều khiển cuộc họp với sự hỗ trợ của cán bộ khuyến nông.

+ Tăng lòng tin của nông dân với cán bộ khuyến (4) Thảo luận nội dung, hướng dẫn và khuyến nông.

khích tranh luận.

- Bất lợi:

(5) Tóm tắt những điểm chính và ghi lại những kết

+ Thời gian ngắn, chưa hiểu cặn kẽ.

luận, những quyết định.

- Thời gian tham quan:

(6) Bế mạc, cảm ơn đại biểu và các thành viên.

+ Khi kỹ thuật mới có kết quả rõ ràng và đã được Chú ý:

khẳng định.

+ Kỹ thuật đó chưa có ở địa phương nhưng có thể

39

40

https://thuviensach.vn

+ Họp nhóm có chung lợi ích: (làm vườn, nuôi cá,

+ Thời gian họp kéo dài từ 1h - 1h30'.

v.v.) để thảo luận và truyền đạt những chủ đề chung

+ Thời điểm: Tránh thời vụ khẩn trương, khi mệt của nhóm.

mỏi và căng thẳng.

+ Họp chung cộng đồng: họp toàn thể cộng đồng

+ Nội dung ngắn gọn, cần thiết và dễ hiểu.

để nghe phổ biến và thảo luận những vấn đề chung.

- Chuẩn bị cho cuộc họp:

c) Tham quan

+ Chọn thời gian và địa điểm.

- Mục đích:

+ Thông báo mời họp.

+ Chứng minh cho nông dân thấy kết quả ứng

+ Bố trí nơi họp, chuẩn bị bàn ghế, vệ sinh sạch sẽ.

dụng các biện pháp kỹ thuật mới có hiệu quả trên

+ Chuẩn bị những thứ cần thiết như bút, giấy, đồng ruộng thực tế.

bảng, phấn, và các phương tiện nghe nhìn.

+ Tạo điều kiện để nông dân đi đến một địa

+ Vạch chương trình thảo luận, thứ tự trình bày phương nào đó, tận mắt quan sát, trao đổi về một kỹ

các chủ đề.

thuật mới.

+ Chỉ định khách mời hoặc các chuyên gia sẽ phát

- Lợi ích:

biểu.

+ Cung cấp thông tin cho sự nhận biết thực tế.

- Trình tự của một cuộc họp:

+ Nông dân nhận thức được trong thời gian ngắn.

(1) Khai mạc (đúng giờ): Chào mừng đại biểu,

+ Kết hợp lý thuyết với thực tế để học.

tuyên bố mục đích và nội dung.

+ Trao đổi kinh nghiệm học hỏi của chính nông (2) Bầu chủ tọa, thư ký để điều khiển cuộc họp.

dân đã làm.

(3) Chủ toạ điều khiển cuộc họp với sự hỗ trợ của cán bộ khuyến nông.

+ Tăng lòng tin của nông dân với cán bộ khuyến (4) Thảo luận nội dung, hướng dẫn và khuyến nông.

khích tranh luận.

- Bất lợi:

(5) Tóm tắt những điểm chính và ghi lại những kết

+ Thời gian ngắn, chưa hiểu cặn kẽ.

luận, những quyết định.

- Thời gian tham quan:

(6) Bế mạc, cảm ơn đại biểu và các thành viên.

+ Khi kỹ thuật mới có kết quả rõ ràng và đã được Chú ý:

khẳng định.

+ Kỹ thuật đó chưa có ở địa phương nhưng có thể

39

40

https://thuviensach.vn

áp dụng ở địa phương.

từng cá nhân.

- Tổ chức tham quan:

3.3. Yêu cầu của thông tin

+ Xác định mục đích tham quan.

+ Lựa chọn mô hình, địa điểm.

- Kỹ thuật không phức tạp, đơn giản, dễ làm.

+ Liên hệ tiền trạm.

- Tính khả thi cao, cần được phổ biến rộng rãi.

+ Xây dựng lịch trình.

- Đã được khẳng định trong thực tế.

+ Tổ chức đoàn: Quy mô 15-20 người để dễ quản

- Nằm trong những ưu tiên phát triển của địa lý, chi phí vừa phải, dễ thảo luận.

phương.

+ Tổ chức tham quan: nên có mặt chủ của mô 3.4. Các phương tiện truyền tin

hình, báo cáo về mô hình.

+ Chất vấn về những vấn đề chưa rõ.

a) Phương tiện nghe

+ Ghi chép đầy đủ các vấn đề.

Thông tin khuyến nông được chuyển tải qua đài 3. Phương pháp thông tin đại chúng

phát thanh và truyền thanh.

- Chuẩn bị bài nói trên đài:

3.1. Khái niệm

+ Xác định mục đích viết bài: Viết bài để làm gì?

Phương pháp thông tin đại chúng là phương pháp

+ Đối tượng nghe: Cho ai? Họ sẽ tiếp thu thông tin truyền bá kiến thức khuyến nông bằng các phương như thế nào?

tiện thông tin đại chúng.

+ Thu thập tài liệu và sự kiện: Cụ thể và gần gũi với địa phương:

3.2. Ưu và nhược điểm của phương pháp

+ Hình thức trình bày:

- Ưu điểm:

 Bài nói, bài phát biểu, tọa đàm, câu chuyện

+ Phục vụ được nhiều người.

truyền thanh.

+ Linh hoạt trong mọi trường hợp.

 Chuyện vui, dân ca hò vè, thơ.

+ Truyền thông tin nhanh.

 Ghi âm

+ Chi phí thấp.

- Phát thanh trên đài:

- Nhược điểm:

+ Lúc nào? Chương trình nào? Bao lâu? Số lần

+ Không có lời khuyên và sự giúp đỡ cụ thể cho phát?

41

42

https://thuviensach.vn

áp dụng ở địa phương.

từng cá nhân.

- Tổ chức tham quan:

3.3. Yêu cầu của thông tin

+ Xác định mục đích tham quan.

+ Lựa chọn mô hình, địa điểm.

- Kỹ thuật không phức tạp, đơn giản, dễ làm.

+ Liên hệ tiền trạm.

- Tính khả thi cao, cần được phổ biến rộng rãi.

+ Xây dựng lịch trình.

- Đã được khẳng định trong thực tế.

+ Tổ chức đoàn: Quy mô 15-20 người để dễ quản

- Nằm trong những ưu tiên phát triển của địa lý, chi phí vừa phải, dễ thảo luận.

phương.

+ Tổ chức tham quan: nên có mặt chủ của mô 3.4. Các phương tiện truyền tin

hình, báo cáo về mô hình.

+ Chất vấn về những vấn đề chưa rõ.

a) Phương tiện nghe

+ Ghi chép đầy đủ các vấn đề.

Thông tin khuyến nông được chuyển tải qua đài 3. Phương pháp thông tin đại chúng

phát thanh và truyền thanh.

- Chuẩn bị bài nói trên đài:

3.1. Khái niệm

+ Xác định mục đích viết bài: Viết bài để làm gì?

Phương pháp thông tin đại chúng là phương pháp

+ Đối tượng nghe: Cho ai? Họ sẽ tiếp thu thông tin truyền bá kiến thức khuyến nông bằng các phương như thế nào?

tiện thông tin đại chúng.

+ Thu thập tài liệu và sự kiện: Cụ thể và gần gũi với địa phương:

3.2. Ưu và nhược điểm của phương pháp

+ Hình thức trình bày:

- Ưu điểm:

 Bài nói, bài phát biểu, tọa đàm, câu chuyện

+ Phục vụ được nhiều người.

truyền thanh.

+ Linh hoạt trong mọi trường hợp.

 Chuyện vui, dân ca hò vè, thơ.

+ Truyền thông tin nhanh.

 Ghi âm

+ Chi phí thấp.

- Phát thanh trên đài:

- Nhược điểm:

+ Lúc nào? Chương trình nào? Bao lâu? Số lần

+ Không có lời khuyên và sự giúp đỡ cụ thể cho phát?

41

42

https://thuviensach.vn

+ Nhớ rằng nói với nông dân chứ không phải

+ Kết luận và nhắc nhở.

giảng bài cho họ.

c) Phương tiện nhìn

b) Phương tiện đọc

- Phương tiện nhìn bao gồm:

- Phương tiện đọc bao gồm:

+ Áp phích, tranh ảnh, tranh cổ động, sách mỏng

+ Tài liệu hướng dẫn.

với nhiều tranh vẽ minh họa.

+ Báo: Khoa học và đời sống, Nông nghiệp Việt

+ Mẫu vật và mô hình: mẫu côn trùng, sâu bệnh, Nam, Kinh tế nông thôn,...

giống cây, giống con,...

+ Tài liệu phổ biến khoa học - kỹ thuật, tờ rơi.

+ Phim đèn chiếu.

- Yêu cầu viết tài liệu khuyến nông:

- Nên vẽ áp phích như thế nào?

+ Chủ đề sát thực, hình ảnh quen thuộc, đơn giản,

+ Truyền đạt được thông tin, chỉ qua đọc mà nông tranh phải giống.

dân hiểu được mục đích, ý nghĩa, cách làm và làm

+ Có sức thuyết phục.

được.

+ Có thể vẽ ở dạng đả kích hay trung thực.

+ Hấp dẫn, nông dân nhớ lâu.

+ So sánh cái cũ với cái mới.

+ Đáp ứng được những mong đợi của nông dân.

- Nên làm sách bướm như thế nào?

- Phương pháp viết:

+ Đủ nội dung: các bước tiến hành, khó khăn gặp

+ Ngôn ngữ đơn giản, địa phương hoá.

phải, cách giải quyết, lợi ích đạt được.

+ Cân nhắc đến sự quan tâm của người nghe.

+ Trình bày ngắn: Kết hợp với tranh vẽ.

+ Ít số liệu và dễ hiểu.

+ Hấp dẫn và đẹp.

+ Không quá dài.

+ Rẻ tiền.

+ Đủ ý và logic.

- Phim đèn chiếu nên được làm như thế nào?

+ Có hình vẽ minh hoạ, nếu cần.

+ Bố cục và nội dung dễ hiểu.

+ Đầu đề bài viết đơn giản, dễ hiểu, hấp dẫn.

+ Chụp các hình ảnh đặc trưng.

- Nội dung bài viết:

+ Tình hình.

d) Phương tiện nghe nhìn

+ Phân tích nguyên nhân.

- Phim video

+ Biện pháp khắc phục.

- Phim nhựa

43

44

https://thuviensach.vn

+ Nhớ rằng nói với nông dân chứ không phải

+ Kết luận và nhắc nhở.

giảng bài cho họ.

c) Phương tiện nhìn

b) Phương tiện đọc

- Phương tiện nhìn bao gồm:

- Phương tiện đọc bao gồm:

+ Áp phích, tranh ảnh, tranh cổ động, sách mỏng

+ Tài liệu hướng dẫn.

với nhiều tranh vẽ minh họa.

+ Báo: Khoa học và đời sống, Nông nghiệp Việt

+ Mẫu vật và mô hình: mẫu côn trùng, sâu bệnh, Nam, Kinh tế nông thôn,...

giống cây, giống con,...

+ Tài liệu phổ biến khoa học - kỹ thuật, tờ rơi.

+ Phim đèn chiếu.

- Yêu cầu viết tài liệu khuyến nông:

- Nên vẽ áp phích như thế nào?

+ Chủ đề sát thực, hình ảnh quen thuộc, đơn giản,

+ Truyền đạt được thông tin, chỉ qua đọc mà nông tranh phải giống.

dân hiểu được mục đích, ý nghĩa, cách làm và làm

+ Có sức thuyết phục.

được.

+ Có thể vẽ ở dạng đả kích hay trung thực.

+ Hấp dẫn, nông dân nhớ lâu.

+ So sánh cái cũ với cái mới.

+ Đáp ứng được những mong đợi của nông dân.

- Nên làm sách bướm như thế nào?

- Phương pháp viết:

+ Đủ nội dung: các bước tiến hành, khó khăn gặp

+ Ngôn ngữ đơn giản, địa phương hoá.

phải, cách giải quyết, lợi ích đạt được.

+ Cân nhắc đến sự quan tâm của người nghe.

+ Trình bày ngắn: Kết hợp với tranh vẽ.

+ Ít số liệu và dễ hiểu.

+ Hấp dẫn và đẹp.

+ Không quá dài.

+ Rẻ tiền.

+ Đủ ý và logic.

- Phim đèn chiếu nên được làm như thế nào?

+ Có hình vẽ minh hoạ, nếu cần.

+ Bố cục và nội dung dễ hiểu.

+ Đầu đề bài viết đơn giản, dễ hiểu, hấp dẫn.

+ Chụp các hình ảnh đặc trưng.

- Nội dung bài viết:

+ Tình hình.

d) Phương tiện nghe nhìn

+ Phân tích nguyên nhân.

- Phim video

+ Biện pháp khắc phục.

- Phim nhựa

43

44

https://thuviensach.vn

- Chương trình vô tuyến

+ Chọn người hướng dẫn: hấp dẫn, nắm vững vấn đề, diễn giải tốt.

đ) Triển lãm

+ Bản thuyết minh phải phù hợp với trình độ của Đây là phương pháp thông tin nhanh và có sức khách xem.

thuyết phục về những kết quả nghiên cứu khoa học, về

+ Bố trí người tiếp khách và có sổ góp ý của khách.

kết quả sản xuất các giống cây trồng, vật nuôi mới, về

- Ưu điểm:

các tiến bộ kỹ thuật mới, những sản phẩm mới phục

+ Thu hút được nhiều người.

vụ nông nghiệp.

+ Thu hút được sự quan tâm của nông dân đối với

- Tính chất của triển lãm

kỹ thuật mới.

Có thể hoàn toàn thương mại như hội chợ, cũng có

+ Khuyến khích các nhà nghiên cứu và sản xuất thể mang tính tuyên truyền giáo dục hoặc kết hợp với phục vụ đúng yêu cầu của nông dân.

nhau.

- Nhược điểm:

- Các bước tiến hành

+ Tốn nhiều thời gian và kinh phí.

(1) Chuẩn bị đề cương: Chủ đề, mục đích triển lãm

+ Một số khách hàng chỉ xem để giải trí.

phải phù hợp với nhu cầu người xem và thu hút được 4. Một số phương pháp huấn luyện nông dân thành phần tham dự triển lãm.

(2) Xác định thành phần tham gia, hiện vật, tư liệu 4.1. Phương pháp tập huấn cho nông dân có thể trưng bày.

- Khái niệm:

(3) Xác định quy mô tổ chức, thời gian, kinh phí, Tập huấn là phương pháp huấn luyện mà cán bộ

địa điểm.

khuyến nông trực tiếp trình bày với nông dân một (4) Thông báo cho các thành viên tham dự triển chuyên đề nào đó để nông dân hiểu rõ và áp dụng lãm.

đúng kỹ thuật trong hoạt động sản xuất của họ.

(5) Quảng cáo với nhân dân về cuộc triển lãm.

- Lợi ích của tập huấn:

(6) Thi công triển lãm.

+ Nông dân học được cách ra quyết định và thực (7) Tiến hành triển lãm.

hiện các quyết định đó.

Chú ý:

+ Kỹ thuật được đưa đến nông dân có hiệu quả

+ Tên cuộc triển lãm phải thích hợp và ngắn gọn.

hơn.

+ Có tài liệu để phân phát cho người xem.

+ Khơi dậy sự tham gia của nông dân và sức mạnh 45

46

https://thuviensach.vn

- Chương trình vô tuyến

+ Chọn người hướng dẫn: hấp dẫn, nắm vững vấn đề, diễn giải tốt.

đ) Triển lãm

+ Bản thuyết minh phải phù hợp với trình độ của Đây là phương pháp thông tin nhanh và có sức khách xem.

thuyết phục về những kết quả nghiên cứu khoa học, về

+ Bố trí người tiếp khách và có sổ góp ý của khách.

kết quả sản xuất các giống cây trồng, vật nuôi mới, về

- Ưu điểm:

các tiến bộ kỹ thuật mới, những sản phẩm mới phục

+ Thu hút được nhiều người.

vụ nông nghiệp.

+ Thu hút được sự quan tâm của nông dân đối với

- Tính chất của triển lãm

kỹ thuật mới.

Có thể hoàn toàn thương mại như hội chợ, cũng có

+ Khuyến khích các nhà nghiên cứu và sản xuất thể mang tính tuyên truyền giáo dục hoặc kết hợp với phục vụ đúng yêu cầu của nông dân.

nhau.

- Nhược điểm:

- Các bước tiến hành

+ Tốn nhiều thời gian và kinh phí.

(1) Chuẩn bị đề cương: Chủ đề, mục đích triển lãm

+ Một số khách hàng chỉ xem để giải trí.

phải phù hợp với nhu cầu người xem và thu hút được 4. Một số phương pháp huấn luyện nông dân thành phần tham dự triển lãm.

(2) Xác định thành phần tham gia, hiện vật, tư liệu 4.1. Phương pháp tập huấn cho nông dân có thể trưng bày.

- Khái niệm:

(3) Xác định quy mô tổ chức, thời gian, kinh phí, Tập huấn là phương pháp huấn luyện mà cán bộ

địa điểm.

khuyến nông trực tiếp trình bày với nông dân một (4) Thông báo cho các thành viên tham dự triển chuyên đề nào đó để nông dân hiểu rõ và áp dụng lãm.

đúng kỹ thuật trong hoạt động sản xuất của họ.

(5) Quảng cáo với nhân dân về cuộc triển lãm.

- Lợi ích của tập huấn:

(6) Thi công triển lãm.

+ Nông dân học được cách ra quyết định và thực (7) Tiến hành triển lãm.

hiện các quyết định đó.

Chú ý:

+ Kỹ thuật được đưa đến nông dân có hiệu quả

+ Tên cuộc triển lãm phải thích hợp và ngắn gọn.

hơn.

+ Có tài liệu để phân phát cho người xem.

+ Khơi dậy sự tham gia của nông dân và sức mạnh 45

46

https://thuviensach.vn

của nông dân để có nhiều nông dân trở thành nòng cốt

+ Dự tính thời gian để đạt được mục tiêu.

cho truyền bá kỹ thuật.

+ Chọn phương pháp thích hợp.

+ Tốn ít nhân lực mà truyền bá cho nhiều người.

(3) Lựa chọn các công cụ

- Thời điểm tập huấn:

+ Lựa chọn loại công cụ thích hợp với kết quả học

+ Khi kỹ thuật mới đã được khẳng định, muốn tập mong muốn:

truyền bá nhân rộng cho nhiều người.

(4) Lựa chọn kỹ thuật

+ Khi có nhiều nông dân muốn áp dụng kỹ thuật

+ Kỹ thuật nào phù hợp với công cụ đã chọn lựa?

đó.

+ Kỹ thuật gì phù hợp với quy mô khán giả mà cán

+ Khi các điều kiện về nhân lực, tài chính và bộ khuyến nông muốn đạt tới?

phương tiện cho phép.

+ Cán bộ khuyến nông có đủ khả năng sử dụng nó

+ Khi cán bộ khuyến nông nắm được nội dung kỹ

không?

thuật và phương pháp tập huấn.

+ Nó có đáp ứng được mong chờ của khán giả

- Cán bộ tập huấn:

không? (mức độ thích hợp)

+ Cán bộ khuyến nông.

- Các bước trong quá trình tập huấn:

+ Nông dân trong cộng đồng.

(1) Xác định mục tiêu tập huấn

- Các bước để lựa chọn phương pháp tập huấn: Xác định mục tiêu tập huấn thường gắn với các dự

(1) Phân tích mục tiêu

án, chương trình phát triển.

+ Ai là học viên? Có bao nhiêu người?

(2) Phối hợp với địa phương và cộng đồng

+ Loại hình học tập thích hợp: kiến thức, kỹ năng

+ Lãnh đạo địa phương và cộng đồng có vai trò hay thái độ? hay một tổ hợp gì đó?

quan trọng trong việc phối hợp thực hiện các chương

+ Trình độ hiện tại của học viên về kiến thức, kỹ

trình.

năng và thái độ?

+ Cần phối hợp với các tổ chức xã hội, quần chúng (2) Lựa chọn phương pháp

để động viên sự tham gia của nông dân vào các hoạt

+ Đánh giá khối lượng cần học tập bằng cách so động khuyến nông.

sánh tình trạng ban đầu của học viên và mong muốn (3) Chọn học viên tham gia tập huấn cuối cùng của họ.

+ Phải là nông dân trực tiếp sản xuất.

+ Sơ đồ kết quả học tập theo trình tự logic của

+ Muốn tham gia học, có cùng mối quan tâm.

chúng.

47

48

https://thuviensach.vn

của nông dân để có nhiều nông dân trở thành nòng cốt

+ Dự tính thời gian để đạt được mục tiêu.

cho truyền bá kỹ thuật.

+ Chọn phương pháp thích hợp.

+ Tốn ít nhân lực mà truyền bá cho nhiều người.

(3) Lựa chọn các công cụ

- Thời điểm tập huấn:

+ Lựa chọn loại công cụ thích hợp với kết quả học

+ Khi kỹ thuật mới đã được khẳng định, muốn tập mong muốn:

truyền bá nhân rộng cho nhiều người.

(4) Lựa chọn kỹ thuật

+ Khi có nhiều nông dân muốn áp dụng kỹ thuật

+ Kỹ thuật nào phù hợp với công cụ đã chọn lựa?

đó.

+ Kỹ thuật gì phù hợp với quy mô khán giả mà cán

+ Khi các điều kiện về nhân lực, tài chính và bộ khuyến nông muốn đạt tới?

phương tiện cho phép.

+ Cán bộ khuyến nông có đủ khả năng sử dụng nó

+ Khi cán bộ khuyến nông nắm được nội dung kỹ

không?

thuật và phương pháp tập huấn.

+ Nó có đáp ứng được mong chờ của khán giả

- Cán bộ tập huấn:

không? (mức độ thích hợp)

+ Cán bộ khuyến nông.

- Các bước trong quá trình tập huấn:

+ Nông dân trong cộng đồng.

(1) Xác định mục tiêu tập huấn

- Các bước để lựa chọn phương pháp tập huấn: Xác định mục tiêu tập huấn thường gắn với các dự

(1) Phân tích mục tiêu

án, chương trình phát triển.

+ Ai là học viên? Có bao nhiêu người?

(2) Phối hợp với địa phương và cộng đồng

+ Loại hình học tập thích hợp: kiến thức, kỹ năng

+ Lãnh đạo địa phương và cộng đồng có vai trò hay thái độ? hay một tổ hợp gì đó?

quan trọng trong việc phối hợp thực hiện các chương

+ Trình độ hiện tại của học viên về kiến thức, kỹ

trình.

năng và thái độ?

+ Cần phối hợp với các tổ chức xã hội, quần chúng (2) Lựa chọn phương pháp

để động viên sự tham gia của nông dân vào các hoạt

+ Đánh giá khối lượng cần học tập bằng cách so động khuyến nông.

sánh tình trạng ban đầu của học viên và mong muốn (3) Chọn học viên tham gia tập huấn cuối cùng của họ.

+ Phải là nông dân trực tiếp sản xuất.

+ Sơ đồ kết quả học tập theo trình tự logic của

+ Muốn tham gia học, có cùng mối quan tâm.

chúng.

47

48

https://thuviensach.vn

+ Chú ý tỷ lệ nam/nữ, lứa tuổi.

cả lớp biết.

+ Phân bố tương đối đồng đều trong thôn, bản.

+ Vui nhộn tạo ra sự hứng thú.

(4) Chuẩn bị mô hình

+ Chú ý đào tạo nông dân làm giáo viên (cán bộ

+ Mô hình và tiêu bản ở trong lớp và ngoài đồng: tập huấn).

thực nghiệm và đối xứng sẽ tăng tính thuyết phục.

(8) Văn nghệ trong tập huấn

+ Phương tiện, tiêu bản, mẫu vật, công cụ.

+ Văn nghệ là phương tiện truyền thông có hiệu

+ Bài giảng (tài liệu tập huấn).

quả không những cho nông dân mà còn cả cho các nhà (5) Họp mặt với nông dân

lãnh đạo.

+ Hình thức truyền thông kiểu dân gian quen với

+ Nên để nông dân ngồi thành hình tròn.

mọi người như thơ ca, hò vè, kịch, chèo...

+ Để mọi người tự giới thiệu.

+ Mọi người được cổ vũ sáng tác và biểu diễn các

+ Giảng viên giới thiệu trước, vui vẻ.

tiết mục của mình.

(6) Tổ chức nhóm tập huấn

+ Chọn lớp trưởng:

4.2. Tổ chức nông dân tham gia nghiên cứu (thử

 Yêu thích học tập, có uy tín, có khả năng thuyết nghiệm)

phục, đồng cảm.

- Mục đích:

 Có năng lực lãnh đạo.

Xác định lần cuối về tính khả thi của các thành phần

 Có kinh nghiệm trong sản xuất.

kỹ thuật trong vùng nghiên cứu, trên đồng ruộng của

+ Phân loại nông dân để hình thành nên các nhóm, nông dân và có sự tham gia của nông dân.

các lớp có cùng mối quan tâm, điều kiện kinh tế và

- Các bước tiến hành:

nhận thức.

(1) Rà soát và lựa chọn kỹ thuật mới đã được kết

+ Phân công nông dân thực hiện chuyên đề nhỏ.

luận tốt hơn, phù hợp hơn.

(7) Trong quá trình tập huấn

(2) Quyết định số lượng hợp phần.

+ Giảng viên trình bày đơn giản, hấp dẫn, ngắn (3) Phân công người soạn quy trình kỹ thuật.

gọn.

(4) Chọn nông dân hợp tác.

+ Hướng dẫn, cổ vũ nông dân làm, quan sát, phân (5) Hướng dẫn thực hiện.

tích.

(6) Thu hoạch thông tin phản hồi của nông dân.

+ Khơi dậy sự thảo luận và nhận xét, trình bày cho (7) Phân tích số liệu.

49

50

https://thuviensach.vn

+ Chú ý tỷ lệ nam/nữ, lứa tuổi.

cả lớp biết.

+ Phân bố tương đối đồng đều trong thôn, bản.

+ Vui nhộn tạo ra sự hứng thú.

(4) Chuẩn bị mô hình

+ Chú ý đào tạo nông dân làm giáo viên (cán bộ

+ Mô hình và tiêu bản ở trong lớp và ngoài đồng: tập huấn).

thực nghiệm và đối xứng sẽ tăng tính thuyết phục.

(8) Văn nghệ trong tập huấn

+ Phương tiện, tiêu bản, mẫu vật, công cụ.

+ Văn nghệ là phương tiện truyền thông có hiệu

+ Bài giảng (tài liệu tập huấn).

quả không những cho nông dân mà còn cả cho các nhà (5) Họp mặt với nông dân

lãnh đạo.

+ Hình thức truyền thông kiểu dân gian quen với

+ Nên để nông dân ngồi thành hình tròn.

mọi người như thơ ca, hò vè, kịch, chèo...

+ Để mọi người tự giới thiệu.

+ Mọi người được cổ vũ sáng tác và biểu diễn các

+ Giảng viên giới thiệu trước, vui vẻ.

tiết mục của mình.

(6) Tổ chức nhóm tập huấn

+ Chọn lớp trưởng:

4.2. Tổ chức nông dân tham gia nghiên cứu (thử

 Yêu thích học tập, có uy tín, có khả năng thuyết nghiệm)

phục, đồng cảm.

- Mục đích:

 Có năng lực lãnh đạo.

Xác định lần cuối về tính khả thi của các thành phần

 Có kinh nghiệm trong sản xuất.

kỹ thuật trong vùng nghiên cứu, trên đồng ruộng của

+ Phân loại nông dân để hình thành nên các nhóm, nông dân và có sự tham gia của nông dân.

các lớp có cùng mối quan tâm, điều kiện kinh tế và

- Các bước tiến hành:

nhận thức.

(1) Rà soát và lựa chọn kỹ thuật mới đã được kết

+ Phân công nông dân thực hiện chuyên đề nhỏ.

luận tốt hơn, phù hợp hơn.

(7) Trong quá trình tập huấn

(2) Quyết định số lượng hợp phần.

+ Giảng viên trình bày đơn giản, hấp dẫn, ngắn (3) Phân công người soạn quy trình kỹ thuật.

gọn.

(4) Chọn nông dân hợp tác.

+ Hướng dẫn, cổ vũ nông dân làm, quan sát, phân (5) Hướng dẫn thực hiện.

tích.

(6) Thu hoạch thông tin phản hồi của nông dân.

+ Khơi dậy sự thảo luận và nhận xét, trình bày cho (7) Phân tích số liệu.

49

50

https://thuviensach.vn

(8) Tổ chức hội nghị đầu bờ (nếu có thể).

+ Hướng dẫn cho nông dân biết cách áp dụng (9) Báo cáo kết quả.

đúng các biện pháp kỹ thuật mới này.

+ Đôi khi việc tổ chức trình diễn còn kết hợp tạo 4.3. Phương pháp nông dân truyền đạt cho nông điều kiện để mở rộng quy mô áp dụng biện pháp kỹ

dân

thuật, chẳng hạn trình diễn kết hợp nhân giống cây, Khái niệm:

con mới tại chỗ.

Đây là phương pháp nông dân dạy cho nông dân,

- Nguyên tắc thực hiện:

cán bộ khuyến nông chỉ làm công tác tư vấn.

Để việc trình diễn kỹ thuật đạt kết quả mong Sử dụng những nông dân có trình độ kỹ thuật sản muốn, cần tuân thủ một số nguyên tắc sau: xuất tiên tiến, phát triển, phổ biến ra diện rộng, với vai

+ Tiến bộ kỹ thuật phải qua kiểm nghiệm thực trò gia tăng tính tích cực của các nông dân tiên tiến tiễn, được xác định chắc chắn có kết quả tốt và mang này để các tiến bộ kỹ thuật được áp dụng rộng rãi. Đây lại lợi ích thực sự cho nông dân, phù hợp với điều kiện chính là nội dung quan trọng nhất của công tác địa phương.

khuyến nông.

+ Việc trình diễn phải mang tính sản xuất, có hạch Phương pháp nông dân truyền cho nông dân có ba toán kinh tế, do nông dân tiêu biểu ở địa bàn công tác nội dung chính: trình diễn kỹ thuật, hội thảo chuyên đứng ra thực hiện.

đề, và sinh hoạt câu lạc bộ.

+ Việc trình diễn cần được nhiều người biết, thấy rõ về cách thực hiện và lợi ích.

a) Trình diễn kỹ thuật

- Phương pháp thực hiện:

- Mục đích:

Việc trình diễn kỹ thuật được tiến hành qua các Trình diễn kỹ thuật là việc tổ chức sản xuất trong bước sau:

điều kiện thực tế, với các biện pháp kỹ thuật mới cần (1) Chọn nội dung trình diễn:

phổ biến rộng rãi, qua cộng tác với những nông dân

+ Đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất của địa tiên tiến tại địa phương, nhằm mục đích thông qua phương, có khả năng thực hiện được trong điều kiện điển hình sản xuất của nông dân để: của nông dân.

+ Giới thiệu, giúp đông đảo nông dân địa phương

+ Đạt kết quả tốt và chắc chắn.

thấy tận mắt hiệu quả của biện pháp muốn đem áp dụng

+ Là những yếu tố đơn tính, có thể phân biệt, so phổ biến, tạo sức thuyết phục cao.

51

52

https://thuviensach.vn

(8) Tổ chức hội nghị đầu bờ (nếu có thể).

+ Hướng dẫn cho nông dân biết cách áp dụng (9) Báo cáo kết quả.

đúng các biện pháp kỹ thuật mới này.

+ Đôi khi việc tổ chức trình diễn còn kết hợp tạo 4.3. Phương pháp nông dân truyền đạt cho nông điều kiện để mở rộng quy mô áp dụng biện pháp kỹ

dân

thuật, chẳng hạn trình diễn kết hợp nhân giống cây, Khái niệm:

con mới tại chỗ.

Đây là phương pháp nông dân dạy cho nông dân,

- Nguyên tắc thực hiện:

cán bộ khuyến nông chỉ làm công tác tư vấn.

Để việc trình diễn kỹ thuật đạt kết quả mong Sử dụng những nông dân có trình độ kỹ thuật sản muốn, cần tuân thủ một số nguyên tắc sau: xuất tiên tiến, phát triển, phổ biến ra diện rộng, với vai

+ Tiến bộ kỹ thuật phải qua kiểm nghiệm thực trò gia tăng tính tích cực của các nông dân tiên tiến tiễn, được xác định chắc chắn có kết quả tốt và mang này để các tiến bộ kỹ thuật được áp dụng rộng rãi. Đây lại lợi ích thực sự cho nông dân, phù hợp với điều kiện chính là nội dung quan trọng nhất của công tác địa phương.

khuyến nông.

+ Việc trình diễn phải mang tính sản xuất, có hạch Phương pháp nông dân truyền cho nông dân có ba toán kinh tế, do nông dân tiêu biểu ở địa bàn công tác nội dung chính: trình diễn kỹ thuật, hội thảo chuyên đứng ra thực hiện.

đề, và sinh hoạt câu lạc bộ.

+ Việc trình diễn cần được nhiều người biết, thấy rõ về cách thực hiện và lợi ích.

a) Trình diễn kỹ thuật

- Phương pháp thực hiện:

- Mục đích:

Việc trình diễn kỹ thuật được tiến hành qua các Trình diễn kỹ thuật là việc tổ chức sản xuất trong bước sau:

điều kiện thực tế, với các biện pháp kỹ thuật mới cần (1) Chọn nội dung trình diễn:

phổ biến rộng rãi, qua cộng tác với những nông dân

+ Đáp ứng yêu cầu phát triển sản xuất của địa tiên tiến tại địa phương, nhằm mục đích thông qua phương, có khả năng thực hiện được trong điều kiện điển hình sản xuất của nông dân để: của nông dân.

+ Giới thiệu, giúp đông đảo nông dân địa phương

+ Đạt kết quả tốt và chắc chắn.

thấy tận mắt hiệu quả của biện pháp muốn đem áp dụng

+ Là những yếu tố đơn tính, có thể phân biệt, so phổ biến, tạo sức thuyết phục cao.

51

52

https://thuviensach.vn

sánh được với các biện pháp đang áp dụng tại địa

+ Về tuyên truyền, vận động nông dân: thực hiện phương.

bảng biểu, thuyết minh, giới thiệu, kế hoạch ghi nhận, (2) Chọn địa điểm:

thấy được kết quả này.

Địa điểm tổ chức trình diễn phải có các đặc điểm: (5) Triển khai thực hiện:

+ Tiêu biểu cho các điều kiện tại địa phương.

+ Trước khi bắt đầu kế hoạch sản xuất tại điểm

+ Vị trí thuận lợi cho nhiều người có thể đến xem, trình diễn cần tổ chức kế hoạch thông báo thực hiện dễ dàng tổ chức tham quan, học tập.

cho nhiều người, nêu rõ mục đích, các biện pháp kỹ

+ Có khả năng dễ dàng thực hiện các biện pháp kỹ

thuật sẽ được áp dụng, hiệu quả và các thời điểm có thuật theo yêu cầu, thuận lợi cho việc theo dõi, chăm thể ghi nhận, thấy được kết quả này.

+ Ngoài biện pháp kỹ thuật sẽ trình diễn, các khâu sóc, bảo quản.

sản xuất khác sẽ áp dụng giống như các biện pháp (3) Chọn cộng tác viên:

đang phổ biến tại địa phương.

Người nông dân cộng tác với cán bộ khuyến nông

+ Ưu tiên sử dụng nguồn lao động tại chỗ để thí để thực hiện điểm trình diễn cần đạt được các yêu cầu điểm mang tính thuyết phục cao và dễ nhân rộng điển sau:

hình.

+ Trung thực, sẵn lòng giúp đỡ mọi người.

+ Có kế hoạch theo dõi, chăm sóc để cho cộng tác

+ Có khả năng tiếp thu được những kiến thức mà viên thực hiện và có kế hoạch phối hợp cộng tác giữa cán cán bộ truyền đạt và phổ biến đến người khác.

bộ và nông dân ở một số khâu công việc.

+ Có trình độ văn hoá, hoàn cảnh kinh tế, điều kiện (6) Theo dõi kết quả

gia đình mang tính tiêu biểu tại địa phương.

Theo dõi thường xuyên và định kỳ về tình hình các

+ Thực sự có yêu cầu phát triển sản xuất gắn với mục mặt của điểm trình diễn. Ghi nhận kịp thời và đầy đủ

tiêu cần đạt được của việc trình diễn kỹ thuật.

các kết quả có được bằng cả số liệu và hình ảnh. Chú ý (4) Xây dựng kế hoạch trình diễn:

đặc điểm nổi bật, những biểu hiện khác với mong Kế hoạch trình diễn phải nhằm giải quyết các yêu muốn và tìm hiểu nguyên nhân, cách lý giải.

cầu sau:

(7) Tổ chức nhân rộng điển hình

+ Về sản xuất: thời vụ, quy mô sản xuất, biện pháp Vào những thời điểm thuận lợi, có thể tổ chức kỹ thuật, yêu cầu về đầu tư vật tư, phương tiện lao những cuộc tham quan thực tế, có người hướng dẫn động để thực hiện các hoạt động.

53

54

https://thuviensach.vn

sánh được với các biện pháp đang áp dụng tại địa

+ Về tuyên truyền, vận động nông dân: thực hiện phương.

bảng biểu, thuyết minh, giới thiệu, kế hoạch ghi nhận, (2) Chọn địa điểm:

thấy được kết quả này.

Địa điểm tổ chức trình diễn phải có các đặc điểm: (5) Triển khai thực hiện:

+ Tiêu biểu cho các điều kiện tại địa phương.

+ Trước khi bắt đầu kế hoạch sản xuất tại điểm

+ Vị trí thuận lợi cho nhiều người có thể đến xem, trình diễn cần tổ chức kế hoạch thông báo thực hiện dễ dàng tổ chức tham quan, học tập.

cho nhiều người, nêu rõ mục đích, các biện pháp kỹ

+ Có khả năng dễ dàng thực hiện các biện pháp kỹ

thuật sẽ được áp dụng, hiệu quả và các thời điểm có thuật theo yêu cầu, thuận lợi cho việc theo dõi, chăm thể ghi nhận, thấy được kết quả này.

+ Ngoài biện pháp kỹ thuật sẽ trình diễn, các khâu sóc, bảo quản.

sản xuất khác sẽ áp dụng giống như các biện pháp (3) Chọn cộng tác viên:

đang phổ biến tại địa phương.

Người nông dân cộng tác với cán bộ khuyến nông

+ Ưu tiên sử dụng nguồn lao động tại chỗ để thí để thực hiện điểm trình diễn cần đạt được các yêu cầu điểm mang tính thuyết phục cao và dễ nhân rộng điển sau:

hình.

+ Trung thực, sẵn lòng giúp đỡ mọi người.

+ Có kế hoạch theo dõi, chăm sóc để cho cộng tác

+ Có khả năng tiếp thu được những kiến thức mà viên thực hiện và có kế hoạch phối hợp cộng tác giữa cán cán bộ truyền đạt và phổ biến đến người khác.

bộ và nông dân ở một số khâu công việc.

+ Có trình độ văn hoá, hoàn cảnh kinh tế, điều kiện (6) Theo dõi kết quả

gia đình mang tính tiêu biểu tại địa phương.

Theo dõi thường xuyên và định kỳ về tình hình các

+ Thực sự có yêu cầu phát triển sản xuất gắn với mục mặt của điểm trình diễn. Ghi nhận kịp thời và đầy đủ

tiêu cần đạt được của việc trình diễn kỹ thuật.

các kết quả có được bằng cả số liệu và hình ảnh. Chú ý (4) Xây dựng kế hoạch trình diễn:

đặc điểm nổi bật, những biểu hiện khác với mong Kế hoạch trình diễn phải nhằm giải quyết các yêu muốn và tìm hiểu nguyên nhân, cách lý giải.

cầu sau:

(7) Tổ chức nhân rộng điển hình

+ Về sản xuất: thời vụ, quy mô sản xuất, biện pháp Vào những thời điểm thuận lợi, có thể tổ chức kỹ thuật, yêu cầu về đầu tư vật tư, phương tiện lao những cuộc tham quan thực tế, có người hướng dẫn động để thực hiện các hoạt động.

53

54

https://thuviensach.vn

để giới thiệu kịp thời các kết quả tốt ở điểm trình diễn.

b) Hội thảo chuyên đề

Ngay lúc thu hoạch hoặc sau đó không lâu, tổ chức

- Đặc điểm:

sinh hoạt nông dân để báo cáo toàn bộ kết quả thực Hội thảo là một cuộc sinh hoạt theo từng chuyên đề, hiện thí điểm. Nêu lên những khuyến cáo và giải đáp trong đó cán bộ khuyến nông cùng gặp gỡ với một nhóm các ý kiến, thắc mắc có liên quan của nông dân.

nông dân để phổ biến các kiến thức mới, trao đổi kinh

- Các vấn đề cần lưu ý:

nghiệm, cùng tổng kết, đánh giá việc làm đã qua và rút ra

+ Cần nghiên cứu kỹ địa bàn, trước khi quyết định một số biện pháp cần thực hiện trong giai đoạn tới.

tổ chức thực hiện thí điểm (về các mặt tự nhiên, kinh Khác với cuộc tập huấn, nông dân thường chỉ được tế - xã hội).

nghe cán bộ khuyến nông trình bày nội dung vấn đề và

+ Địa điểm trình diễn thực hiện ở quy mô sản xuất giải đáp các thắc mắc, thì trong cuộc hội thảo, nông dân thích hợp, không được nhỏ quá (khó áp dụng, không có thể nhận được nguồn thông tin rộng rãi hơn, chủ

có ý nghĩa kinh tế) hoặc lớn quá (không quản lý kiểm động hơn trong việc tiếp thu kiến thức kỹ thuật mới, soát hết).

được học tập kinh nghiệm từ những nông dân khác,

+ Cần bố trí biện pháp đối chứng (biện pháp đang cũng như được dịp phổ biến kinh nghiệm của mình cho áp dụng phổ biến tại địa phương) để có cơ sở so sánh, mọi người.

đánh giá hiệu quả.

- Phương pháp thực hiện:

+ Nhằm giải quyết thỏa đáng hiệu quả kinh tế của Hội thảo được tổ chức khi chuyên đề kỹ thuật đã được cộng tác viên (giải thích, động viên, kết hợp kế hoạch giới thiệu và áp dụng bước đầu tại địa phương (hình thức sản xuất bảo đảm thu nhập ở mức bình thường cho thí điểm). Trong buổi hội thảo, phần quan trọng nhất là các nông dân đã từng có kinh nghiệm trong vấn đề liên nông dân).

quan trình bày lại kết quả làm việc cùng với nhận xét

+ Cần chú ý phân biệt hiệu quả tức thì và hiệu quả

của mình, nêu lên những ý kiến, đề xuất nếu có.

dài hạn của biện pháp kỹ thuật áp dụng. Trường hợp Người tổ chức hội thảo cần xác định rõ mục đích có hiệu quả dài hạn, cần bố trí thực hiện thí điểm cần đạt, chuẩn bị thật kỹ các nội dung sẽ được trình trong thời gian thích hợp để thấy đủ các kết quả thực bày (của cán bộ và nông dân cộng tác viên), dự kiến hiện.

các thắc mắc chủ yếu sẽ được nêu ra và cách giải quyết.

55

56

https://thuviensach.vn

để giới thiệu kịp thời các kết quả tốt ở điểm trình diễn.

b) Hội thảo chuyên đề

Ngay lúc thu hoạch hoặc sau đó không lâu, tổ chức

- Đặc điểm:

sinh hoạt nông dân để báo cáo toàn bộ kết quả thực Hội thảo là một cuộc sinh hoạt theo từng chuyên đề, hiện thí điểm. Nêu lên những khuyến cáo và giải đáp trong đó cán bộ khuyến nông cùng gặp gỡ với một nhóm các ý kiến, thắc mắc có liên quan của nông dân.

nông dân để phổ biến các kiến thức mới, trao đổi kinh

- Các vấn đề cần lưu ý:

nghiệm, cùng tổng kết, đánh giá việc làm đã qua và rút ra

+ Cần nghiên cứu kỹ địa bàn, trước khi quyết định một số biện pháp cần thực hiện trong giai đoạn tới.

tổ chức thực hiện thí điểm (về các mặt tự nhiên, kinh Khác với cuộc tập huấn, nông dân thường chỉ được tế - xã hội).

nghe cán bộ khuyến nông trình bày nội dung vấn đề và

+ Địa điểm trình diễn thực hiện ở quy mô sản xuất giải đáp các thắc mắc, thì trong cuộc hội thảo, nông dân thích hợp, không được nhỏ quá (khó áp dụng, không có thể nhận được nguồn thông tin rộng rãi hơn, chủ

có ý nghĩa kinh tế) hoặc lớn quá (không quản lý kiểm động hơn trong việc tiếp thu kiến thức kỹ thuật mới, soát hết).

được học tập kinh nghiệm từ những nông dân khác,

+ Cần bố trí biện pháp đối chứng (biện pháp đang cũng như được dịp phổ biến kinh nghiệm của mình cho áp dụng phổ biến tại địa phương) để có cơ sở so sánh, mọi người.

đánh giá hiệu quả.

- Phương pháp thực hiện:

+ Nhằm giải quyết thỏa đáng hiệu quả kinh tế của Hội thảo được tổ chức khi chuyên đề kỹ thuật đã được cộng tác viên (giải thích, động viên, kết hợp kế hoạch giới thiệu và áp dụng bước đầu tại địa phương (hình thức sản xuất bảo đảm thu nhập ở mức bình thường cho thí điểm). Trong buổi hội thảo, phần quan trọng nhất là các nông dân đã từng có kinh nghiệm trong vấn đề liên nông dân).

quan trình bày lại kết quả làm việc cùng với nhận xét

+ Cần chú ý phân biệt hiệu quả tức thì và hiệu quả

của mình, nêu lên những ý kiến, đề xuất nếu có.

dài hạn của biện pháp kỹ thuật áp dụng. Trường hợp Người tổ chức hội thảo cần xác định rõ mục đích có hiệu quả dài hạn, cần bố trí thực hiện thí điểm cần đạt, chuẩn bị thật kỹ các nội dung sẽ được trình trong thời gian thích hợp để thấy đủ các kết quả thực bày (của cán bộ và nông dân cộng tác viên), dự kiến hiện.

các thắc mắc chủ yếu sẽ được nêu ra và cách giải quyết.

55

56

https://thuviensach.vn

c) Sinh hoạt câu lạc bộ nông dân Ngoài các lần sinh hoạt thường xuyên, câu lạc bộ

- Mục đích:

có thể tổ chức các dạng hình sinh hoạt như tham quan, học tập, thi đua sản xuất, tương trợ lẫn nhau.

Là tổ chức sinh hoạt của một nhóm nông dân về

- Lợi ích của sinh hoạt câu lạc bộ: hoạt động sản xuất của một chuyên ngành nhất định Các thành viên câu lạc bộ có thể có trình độ và điều (làm nấm, nuôi tôm, nuôi gà công nghiệp, thâm canh kiện sản xuất khác biệt nhau. Thông qua sinh hoạt câu lúa...) nhằm mục đích tăng cường sự hợp tác hỗ trợ

lạc bộ, các hội viên sản xuất tốt có điều kiện nâng cao của các thành viên để cùng nhau tiến bộ trong sản trình độ, năng lực, đồng thời hướng dẫn giúp đỡ các xuất.

thành viên kém hơn.

- Tổ chức thực hiện:

- Vai trò của các tổ chức khuyến nông và chính Để sinh hoạt câu lạc bộ đạt kết quả cao, cần có số

quyền đối với sinh hoạt câu lạc bộ: lượng hội viên thích hợp (15-20 người), có ban chủ

Tổ chức khuyến nông và chính quyền địa phương nhiệm để điều hành các hoạt động, có điều lệ sinh hoạt có vai trò quan trọng đối với hoạt động câu lạc bộ: tổ

nêu rõ tôn chỉ, mục đích của câu lạc bộ, nhiệm vụ và chức thành lập, công nhận điều lệ, cố vấn chuyên môn quyền lợi của hội viên, trách nhiệm và quyền hạn của và hỗ trợ cho mọi hoạt động, kể cả việc tài trợ nếu có ban chủ nhiệm, các hoạt động thường xuyên của ban điều kiện.

chủ nhiệm và các hoạt động thường xuyên của câu lạc bộ.

4.4. Một số phương pháp chuyển giao tiến bộ kỹ

Câu lạc bộ cần xây dựng các kế hoạch hoạt động thuật có hiệu quả cao

thường xuyên, định kỳ và hướng phấn đấu trong hoạt động sản xuất của từng thành viên và toàn câu lạc bộ.

a) Phương pháp so sánh cũ - mới

- Nội dung hoạt động:

- Phương pháp này có một số đặc điểm sau: Hoạt động chủ yếu của câu lạc bộ là các lần sinh

- Luôn so sánh cách làm mới (kỹ thuật mới định hoạt thường kỳ, trong đó ban chủ nhiệm và các thành chuyển giao) với cách làm cũ (cách mà người dân vẫn viên trình bày kết quả các hoạt động đã qua, kế hoạch thường làm).

sắp tới và cùng thảo luận về một số chuyên đề liên

- Việc so sánh này để làm rõ sự khác nhau.

quan đến ngành nghề do các thành viên của câu lạc bộ

- Vì sao lại có sự khác nhau đó.

và chuyên gia được mời đến trình bày.

- Điểm lợi của cách làm mới.

57

58

https://thuviensach.vn

c) Sinh hoạt câu lạc bộ nông dân Ngoài các lần sinh hoạt thường xuyên, câu lạc bộ

- Mục đích:

có thể tổ chức các dạng hình sinh hoạt như tham quan, học tập, thi đua sản xuất, tương trợ lẫn nhau.

Là tổ chức sinh hoạt của một nhóm nông dân về

- Lợi ích của sinh hoạt câu lạc bộ: hoạt động sản xuất của một chuyên ngành nhất định Các thành viên câu lạc bộ có thể có trình độ và điều (làm nấm, nuôi tôm, nuôi gà công nghiệp, thâm canh kiện sản xuất khác biệt nhau. Thông qua sinh hoạt câu lúa...) nhằm mục đích tăng cường sự hợp tác hỗ trợ

lạc bộ, các hội viên sản xuất tốt có điều kiện nâng cao của các thành viên để cùng nhau tiến bộ trong sản trình độ, năng lực, đồng thời hướng dẫn giúp đỡ các xuất.

thành viên kém hơn.

- Tổ chức thực hiện:

- Vai trò của các tổ chức khuyến nông và chính Để sinh hoạt câu lạc bộ đạt kết quả cao, cần có số

quyền đối với sinh hoạt câu lạc bộ: lượng hội viên thích hợp (15-20 người), có ban chủ

Tổ chức khuyến nông và chính quyền địa phương nhiệm để điều hành các hoạt động, có điều lệ sinh hoạt có vai trò quan trọng đối với hoạt động câu lạc bộ: tổ

nêu rõ tôn chỉ, mục đích của câu lạc bộ, nhiệm vụ và chức thành lập, công nhận điều lệ, cố vấn chuyên môn quyền lợi của hội viên, trách nhiệm và quyền hạn của và hỗ trợ cho mọi hoạt động, kể cả việc tài trợ nếu có ban chủ nhiệm, các hoạt động thường xuyên của ban điều kiện.

chủ nhiệm và các hoạt động thường xuyên của câu lạc bộ.

4.4. Một số phương pháp chuyển giao tiến bộ kỹ

Câu lạc bộ cần xây dựng các kế hoạch hoạt động thuật có hiệu quả cao

thường xuyên, định kỳ và hướng phấn đấu trong hoạt động sản xuất của từng thành viên và toàn câu lạc bộ.

a) Phương pháp so sánh cũ - mới

- Nội dung hoạt động:

- Phương pháp này có một số đặc điểm sau: Hoạt động chủ yếu của câu lạc bộ là các lần sinh

- Luôn so sánh cách làm mới (kỹ thuật mới định hoạt thường kỳ, trong đó ban chủ nhiệm và các thành chuyển giao) với cách làm cũ (cách mà người dân vẫn viên trình bày kết quả các hoạt động đã qua, kế hoạch thường làm).

sắp tới và cùng thảo luận về một số chuyên đề liên

- Việc so sánh này để làm rõ sự khác nhau.

quan đến ngành nghề do các thành viên của câu lạc bộ

- Vì sao lại có sự khác nhau đó.

và chuyên gia được mời đến trình bày.

- Điểm lợi của cách làm mới.

57

58

https://thuviensach.vn

- Người dân có thể áp dụng kỹ thuật mới ở mức độ

Thực chất của phương pháp này là hướng dẫn và nào, có những trở ngại gì không.

chuyển giao kỹ thuật theo tuần tự công việc (theo thời Ví dụ: Bạn dự định tập huấn cho người dân xã Y

gian), từ khi bắt đầu đến khi kết thúc một công việc gì về quy trình trồng giống ngô mới B. Bạn biết rằng đó. Trong tập huấn khuyến nông từ trước tới nay người dân xã Y đã có kinh nghiệm nhiều năm trồng chúng ta thường tập huấn hướng dẫn người nông dân giống ngô A. Bạn nên kẻ một bảng như sau: theo trình tự khuôn mẫu như: giống, thức ăn, chăm sóc, phòng trừ dịch bệnh,... Chính điều này đã làm cho Giống ngô A

Giống ngô B

nông dân rất khó sử dụng kiến thức vào sản xuất.

Quy trình kỹ thuật

(Người dân vẫn

(định chuyển giao)

Bài tập thực hành:

thường trồng)

Bây giờ chúng ta hãy sắp xếp kiến thức của một 1. Chọn đất

nội dung tập huấn theo tiến trình thời gian và bạn sẽ

2. Thời vụ

tập huấn theo tiến trình này. Bạn sẽ thấy ngay hiệu 3. Làm đất

quả của khoá tập huấn.

Ví dụ:

Theo từng bước của quy trình (Ví dụ, Chọn đất), bạn trao đổi để biết xem người dân đã thường làm thế

Mạ

...

...

Thu hoạch

nào với giống ngô A và giống ngô B này có đòi hỏi gì Phân bón

khác không? Nếu có thì tại sao lại khác, sự khác nhau Nước

này sẽ dẫn đến những vấn đề gì? Giải quyết vấn đề đó Sâu bệnh

như thế nào?

Tương tự làm như vậy đối với các mục Thời vụ, c) Phương pháp tình huống

Làm đất.

Phương pháp tình huống là phương pháp tập huấn Việc so sánh cũ và mới sẽ làm cho người nông dân và chuyển giao kỹ thuật mới đã được cán bộ khuyến liên hệ trực tiếp với hoạt động sản xuất có sẵn và do nông điều chỉnh, khuyến cáo sao cho phù hợp với đặc vậy giúp họ ghi nhớ được thông tin, giúp họ phát hiện điểm, điều kiện cụ thể để người dân có thể áp dụng.

ra những gì có thể làm được, áp dụng được.

Ví dụ: Quy trình thâm canh lúa giống Y cần bón phân như sau: phân chuồng 300 kg/sào, phân lân 30

b) Phương pháp theo tiến trình thời gian 59

60

https://thuviensach.vn

- Người dân có thể áp dụng kỹ thuật mới ở mức độ

Thực chất của phương pháp này là hướng dẫn và nào, có những trở ngại gì không.

chuyển giao kỹ thuật theo tuần tự công việc (theo thời Ví dụ: Bạn dự định tập huấn cho người dân xã Y

gian), từ khi bắt đầu đến khi kết thúc một công việc gì về quy trình trồng giống ngô mới B. Bạn biết rằng đó. Trong tập huấn khuyến nông từ trước tới nay người dân xã Y đã có kinh nghiệm nhiều năm trồng chúng ta thường tập huấn hướng dẫn người nông dân giống ngô A. Bạn nên kẻ một bảng như sau: theo trình tự khuôn mẫu như: giống, thức ăn, chăm sóc, phòng trừ dịch bệnh,... Chính điều này đã làm cho Giống ngô A

Giống ngô B

nông dân rất khó sử dụng kiến thức vào sản xuất.

Quy trình kỹ thuật

(Người dân vẫn

(định chuyển giao)

Bài tập thực hành:

thường trồng)

Bây giờ chúng ta hãy sắp xếp kiến thức của một 1. Chọn đất

nội dung tập huấn theo tiến trình thời gian và bạn sẽ

2. Thời vụ

tập huấn theo tiến trình này. Bạn sẽ thấy ngay hiệu 3. Làm đất

quả của khoá tập huấn.

Ví dụ:

Theo từng bước của quy trình (Ví dụ, Chọn đất), bạn trao đổi để biết xem người dân đã thường làm thế

Mạ

...

...

Thu hoạch

nào với giống ngô A và giống ngô B này có đòi hỏi gì Phân bón

khác không? Nếu có thì tại sao lại khác, sự khác nhau Nước

này sẽ dẫn đến những vấn đề gì? Giải quyết vấn đề đó Sâu bệnh

như thế nào?

Tương tự làm như vậy đối với các mục Thời vụ, c) Phương pháp tình huống

Làm đất.

Phương pháp tình huống là phương pháp tập huấn Việc so sánh cũ và mới sẽ làm cho người nông dân và chuyển giao kỹ thuật mới đã được cán bộ khuyến liên hệ trực tiếp với hoạt động sản xuất có sẵn và do nông điều chỉnh, khuyến cáo sao cho phù hợp với đặc vậy giúp họ ghi nhớ được thông tin, giúp họ phát hiện điểm, điều kiện cụ thể để người dân có thể áp dụng.

ra những gì có thể làm được, áp dụng được.

Ví dụ: Quy trình thâm canh lúa giống Y cần bón phân như sau: phân chuồng 300 kg/sào, phân lân 30

b) Phương pháp theo tiến trình thời gian 59

60

https://thuviensach.vn

kg/sào,

phân

đạm

10

kg/sào,

phân

kali

hiện phương pháp này đòi hỏi cán bộ khuyến nông 8 kg/sào.

tuân thủ các kỹ năng hỏi và trả lời câu hỏi.

Thường thì khi tập huấn, cán bộ khuyến nông tập Phương pháp này có những ưu điểm/thuận lợi là huấn đúng theo quy trình, không đề cập đến sự khác có thể giải quyết đúng những điều mà người dân đang nhau của các địa phương tập huấn. Chẳng hạn, có 2 xã cần.

A và B, trong đó xã A là xã có điều kiện kinh tế khá, Tuy nhiên, phương pháp này có một số nhược người dân có mức thâm canh lúa cao, còn xã B là một điểm:

xã miền núi, điều kiện kinh tế của người dân rất hạn

 Người dân có thể chưa quen với việc đặt câu chế, dịch vụ phân bón chưa có, trình độ thâm canh lúa hỏi.

còn rất thấp. Nếu tập huấn cho xã A và xã B đều đúng

 Cán bộ khuyến nông có thể bị bất ngờ và không theo quy trình ấy thì kết quả sẽ ra sao? Liệu kỹ thuật chuẩn bị kịp câu trả lời thoả đáng.

ấy có được người dân áp dụng không? Rất có thể là

 Việc trả lời có thể không có tính hệ thống.

người dân xã B không thể áp dụng đúng mức phân đ) Phương pháp tư vấn

bón ấy vì khả năng và điều kiện không cho phép.

Trong tình huống ấy, cán bộ khuyến nông có thể áp Mỗi hộ nông dân có một hoàn cảnh riêng và đều dụng Phương pháp tình huống như sau: phải tìm cách vận dụng kỹ thuật phù hợp với hoàn

- Nêu ra mức phân bón theo đúng quy trình.

cảnh của gia đình mình. Việc tham dự các khoá tập

- Xem người dân có thể đáp ứng mức bón đó đến huấn không cho phép tìm được lời giải trực tiếp cho đâu.

vấn đề riêng của mình, do vậy họ cần có tư vấn để có

- Khuyến cáo người dân bón ở mức 80% hay 90%, thể tìm được lời giải đáp cho hoàn cảnh cụ thể của thậm chí 60-70% mức bón của quy trình, nhưng cố

mình.

gắng bảo đảm tỷ lệ N:P:K.

Phương pháp tư vấn trong nông nghiệp có thể có 2

dạng:

d) Phương pháp hỏi - đáp

- Tư vấn bằng cách trả lời, đưa ra các gợi ý, giải Phương pháp hỏi - đáp là phương pháp tập huấn đáp thông qua trao đổi (trực tiếp, thư từ, điện thoại).

chia sẻ kinh nghiệm với người dân dựa trên câu hỏi

- Tư vấn bằng cách thăm hiện trường và tiến của họ. Người dân sẽ hỏi những vấn đề mà họ quan hành tư vấn tại hiện trường một cách trực tiếp. Tư

tâm, họ đang gặp khó khăn và cần sự giúp đỡ. Thực vấn trực tiếp tại hiện trường rất có tác dụng, 61

62

https://thuviensach.vn

kg/sào,

phân

đạm

10

kg/sào,

phân

kali

hiện phương pháp này đòi hỏi cán bộ khuyến nông 8 kg/sào.

tuân thủ các kỹ năng hỏi và trả lời câu hỏi.

Thường thì khi tập huấn, cán bộ khuyến nông tập Phương pháp này có những ưu điểm/thuận lợi là huấn đúng theo quy trình, không đề cập đến sự khác có thể giải quyết đúng những điều mà người dân đang nhau của các địa phương tập huấn. Chẳng hạn, có 2 xã cần.

A và B, trong đó xã A là xã có điều kiện kinh tế khá, Tuy nhiên, phương pháp này có một số nhược người dân có mức thâm canh lúa cao, còn xã B là một điểm:

xã miền núi, điều kiện kinh tế của người dân rất hạn

 Người dân có thể chưa quen với việc đặt câu chế, dịch vụ phân bón chưa có, trình độ thâm canh lúa hỏi.

còn rất thấp. Nếu tập huấn cho xã A và xã B đều đúng

 Cán bộ khuyến nông có thể bị bất ngờ và không theo quy trình ấy thì kết quả sẽ ra sao? Liệu kỹ thuật chuẩn bị kịp câu trả lời thoả đáng.

ấy có được người dân áp dụng không? Rất có thể là

 Việc trả lời có thể không có tính hệ thống.

người dân xã B không thể áp dụng đúng mức phân đ) Phương pháp tư vấn

bón ấy vì khả năng và điều kiện không cho phép.

Trong tình huống ấy, cán bộ khuyến nông có thể áp Mỗi hộ nông dân có một hoàn cảnh riêng và đều dụng Phương pháp tình huống như sau: phải tìm cách vận dụng kỹ thuật phù hợp với hoàn

- Nêu ra mức phân bón theo đúng quy trình.

cảnh của gia đình mình. Việc tham dự các khoá tập

- Xem người dân có thể đáp ứng mức bón đó đến huấn không cho phép tìm được lời giải trực tiếp cho đâu.

vấn đề riêng của mình, do vậy họ cần có tư vấn để có

- Khuyến cáo người dân bón ở mức 80% hay 90%, thể tìm được lời giải đáp cho hoàn cảnh cụ thể của thậm chí 60-70% mức bón của quy trình, nhưng cố

mình.

gắng bảo đảm tỷ lệ N:P:K.

Phương pháp tư vấn trong nông nghiệp có thể có 2

dạng:

d) Phương pháp hỏi - đáp

- Tư vấn bằng cách trả lời, đưa ra các gợi ý, giải Phương pháp hỏi - đáp là phương pháp tập huấn đáp thông qua trao đổi (trực tiếp, thư từ, điện thoại).

chia sẻ kinh nghiệm với người dân dựa trên câu hỏi

- Tư vấn bằng cách thăm hiện trường và tiến của họ. Người dân sẽ hỏi những vấn đề mà họ quan hành tư vấn tại hiện trường một cách trực tiếp. Tư

tâm, họ đang gặp khó khăn và cần sự giúp đỡ. Thực vấn trực tiếp tại hiện trường rất có tác dụng, 61

62

https://thuviensach.vn

nhưng đòi hỏi cán bộ khuyến nông có thời gian, thực hành.

kinh nghiệm và phương pháp tư vấn thích hợp.

g) Phương pháp sửa chữa khuyến nông e) Phương pháp hướng dẫn bằng thực hành Phương pháp sửa chữa khuyến nông là phương Đây là phương pháp tập huấn chuyển giao tiến bộ

pháp giúp nông dân loại bỏ, thay đổi, hoặc thay thế

kỹ thuật cho người dân bằng cách làm để người dân có những cách làm có hại cho sản xuất bằng các cách làm thể quan sát thấy, nghe được và làm theo được.

có lợi hơn.

Phương pháp này đòi hỏi cán bộ khuyến nông phải Phương pháp này đòi hỏi cán bộ thực hiện đúng chuẩn bị dụng cụ, đồ dùng cần thiết để hướng dẫn các bước tiến hành như sau:

người dân thực hành ngay ở lớp tập huấn. Phần lý

 Xem người dân đã biết và làm gì rồi.

thuyết nên rất ngắn gọn, phục vụ trực tiếp cho nội

 Hỏi xem vì sao họ làm như thế.

dung thực hành.

 Cùng họ phân tích xem làm như thế có lợi cho Ví dụ: Cán bộ khuyến nông muốn hướng dẫn sản xuất ở điểm gì và có hại cho sản xuất ở điểm gì?

người dân cách phòng, chống rét cho mạ bằng biện

 Đưa ra gợi ý hoặc hướng dẫn cách làm mới (bổ

pháp phủ nilon:

sung thêm những điều cần biết, cần làm).

 Cán bộ khuyến nông chuẩn bị đầy đủ các vật

 Giải quyết thoả đáng các câu hỏi, tình huống do dụng cần thiết như nilon, que tre, dây buộc.

người dân nêu ra.

 Cán bộ khuyến nông hướng dẫn làm từng động Ví dụ: Trong tập huấn chăn nuôi lợn, cán bộ

tác ngay tại lớp tập huấn (có thể trong phòng, ngoài khuyến nông hỏi người dân và được biết: Người dân sân hay trên ruộng mạ).

thường nghiền thóc lép, thóc lửng thành cám cho

 Sau đó cán bộ khuyến nông giải thích rõ điểm lợi lợn ăn mà không loại bỏ vỏ trấu. Người dân nghĩ

của biện pháp này, giải đáp thoả đáng các câu hỏi của rằng làm như thế sẽ thu được nhiều cám hơn và lợn người dân.

ăn được nhiều hơn, chóng lớn hơn. Tuy nhiên, việc

 Cán bộ khuyến nông có thể yêu cầu người dân không loại bỏ vỏ trấu là một việc làm có hại cho thực hiện lại (có thể cá nhân hay theo nhóm).

chăn nuôi lợn vì trấu dù có nghiền nhỏ thì lợn vẫn

 Việc hướng dẫn thực hành cần tạo ra sự tham gia không tiêu hoá được trấu, thậm chí còn ảnh hưởng tích cực của người dân.

xấu đến việc tiêu hoá các chất dinh dưỡng khác. Do

 Lưu ý thực hiện đúng các bước của hướng dẫn vậy, cán bộ khuyến nông dùng phương pháp Sửa 63

64

https://thuviensach.vn

nhưng đòi hỏi cán bộ khuyến nông có thời gian, thực hành.

kinh nghiệm và phương pháp tư vấn thích hợp.

g) Phương pháp sửa chữa khuyến nông e) Phương pháp hướng dẫn bằng thực hành Phương pháp sửa chữa khuyến nông là phương Đây là phương pháp tập huấn chuyển giao tiến bộ

pháp giúp nông dân loại bỏ, thay đổi, hoặc thay thế

kỹ thuật cho người dân bằng cách làm để người dân có những cách làm có hại cho sản xuất bằng các cách làm thể quan sát thấy, nghe được và làm theo được.

có lợi hơn.

Phương pháp này đòi hỏi cán bộ khuyến nông phải Phương pháp này đòi hỏi cán bộ thực hiện đúng chuẩn bị dụng cụ, đồ dùng cần thiết để hướng dẫn các bước tiến hành như sau:

người dân thực hành ngay ở lớp tập huấn. Phần lý

 Xem người dân đã biết và làm gì rồi.

thuyết nên rất ngắn gọn, phục vụ trực tiếp cho nội

 Hỏi xem vì sao họ làm như thế.

dung thực hành.

 Cùng họ phân tích xem làm như thế có lợi cho Ví dụ: Cán bộ khuyến nông muốn hướng dẫn sản xuất ở điểm gì và có hại cho sản xuất ở điểm gì?

người dân cách phòng, chống rét cho mạ bằng biện

 Đưa ra gợi ý hoặc hướng dẫn cách làm mới (bổ

pháp phủ nilon:

sung thêm những điều cần biết, cần làm).

 Cán bộ khuyến nông chuẩn bị đầy đủ các vật

 Giải quyết thoả đáng các câu hỏi, tình huống do dụng cần thiết như nilon, que tre, dây buộc.

người dân nêu ra.

 Cán bộ khuyến nông hướng dẫn làm từng động Ví dụ: Trong tập huấn chăn nuôi lợn, cán bộ

tác ngay tại lớp tập huấn (có thể trong phòng, ngoài khuyến nông hỏi người dân và được biết: Người dân sân hay trên ruộng mạ).

thường nghiền thóc lép, thóc lửng thành cám cho

 Sau đó cán bộ khuyến nông giải thích rõ điểm lợi lợn ăn mà không loại bỏ vỏ trấu. Người dân nghĩ

của biện pháp này, giải đáp thoả đáng các câu hỏi của rằng làm như thế sẽ thu được nhiều cám hơn và lợn người dân.

ăn được nhiều hơn, chóng lớn hơn. Tuy nhiên, việc

 Cán bộ khuyến nông có thể yêu cầu người dân không loại bỏ vỏ trấu là một việc làm có hại cho thực hiện lại (có thể cá nhân hay theo nhóm).

chăn nuôi lợn vì trấu dù có nghiền nhỏ thì lợn vẫn

 Việc hướng dẫn thực hành cần tạo ra sự tham gia không tiêu hoá được trấu, thậm chí còn ảnh hưởng tích cực của người dân.

xấu đến việc tiêu hoá các chất dinh dưỡng khác. Do

 Lưu ý thực hiện đúng các bước của hướng dẫn vậy, cán bộ khuyến nông dùng phương pháp Sửa 63

64

https://thuviensach.vn

chữa khuyến nông để giúp họ. Cụ thể trong trường Các tranh ảnh kích thước trung bình, hoặc bức hợp này là khuyến cáo người dân làm cách mới có Các áp phích thư với một thông báo khuyến nông ngắn, dễ

lợi hơn cho chăn nuôi lợn, đó là nên loại bỏ bớt trấu đọc ở khoảng cách khoảng 50 m.

trước khi nghiền toàn bộ thành cám cho lợn ăn.

Một nhóm kỹ thuật kết nối học tập và thảo luận Giải quyết

Tóm tắt một số kỹ thuật khuyến nông thường được nhiều vấn đề để chọn một giải pháp thoả thuận vấn đề

áp dụng

giữa các thành viên tham dự.

Kỹ thuật mà trong đó mỗi bước thể hiện Lập chương một loạt nhiệm vụ được làm, được hoàn Rộng, thường là các áp phích màu hoặc các trình giảng

thiện và tăng cường tốt cho những bước Các bảng

biểu ngữ đặt dọc theo đường qua lại để xem dạy

khác.

thông báo

và đọc dễ dàng từ một khoảng cách nhất định

Lập kế hoạch và thực hiện một nhiệm vụ

Một ấn phẩm in, ngắn gọn trình bày một Dự án

phức tạp, bao gồm tìm yếu tố và phân tích Tập san

tình huống đã xảy ra về một chủ đề kỹ

vấn đề quan tâm.

thuật

Một loạt các câu hỏi ngắn và câu trả lời gọn, Kiểm tra

Các chuyên

Giới thiệu thực tế về một tình huống đã xảy dùng để tóm tắt một chủ đề và để thử kiểm nhanh

đề bỏ túi

ra hoặc có thể xảy ra

tra sự hiểu biết và gợi trí nhớ.

Một bức thư súc tích, ngắn gọn hay một trao Một kỹ thuật trong đó có 2 hoặc 3 thành Trao đổi

đổi thông tin khác được phân phát cho viên trong một nhóm diễn một tình huống thông tin

nhiều người hoặc qua bưu chính

Trò chơi

trước các thành viên nhóm khác. Thông Giới thiệu thực tế, thực hiện có hệ thống về

thường sau đó là cuộc thảo luận về cái gì đã Thao diễn

một hoạt động (thao diễn quá trình) hoặc được biểu diễn.

kết quả của nó (thao diễn kết quả)

Một mảnh đất cày cấy của một nông dân VI. CÁC PHƯƠNG PHÁP

hợp tác với cán bộ khuyến nông để thao PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG

Khu thao

diễn cho các nông dân khác xem (về sinh diễn

trưởng của cây trồng ở các giai đoạn khác Mục đích của việc phân tích tình huống là nhằm nhau).

tìm ra những điều kiện thuận lợi, khó khăn, trở ngại, Một nơi tổ chức các vật trưng bày, cho nhiều Triển lãm

những nhu cầu của người dân (hoặc của địa phương).

cuộc giới thiệu với các khán giả tiếp theo.

Cũng thông qua quá trình này mà chúng ta có thể tìm 65

66

https://thuviensach.vn

chữa khuyến nông để giúp họ. Cụ thể trong trường Các tranh ảnh kích thước trung bình, hoặc bức hợp này là khuyến cáo người dân làm cách mới có Các áp phích thư với một thông báo khuyến nông ngắn, dễ

lợi hơn cho chăn nuôi lợn, đó là nên loại bỏ bớt trấu đọc ở khoảng cách khoảng 50 m.

trước khi nghiền toàn bộ thành cám cho lợn ăn.

Một nhóm kỹ thuật kết nối học tập và thảo luận Giải quyết

Tóm tắt một số kỹ thuật khuyến nông thường được nhiều vấn đề để chọn một giải pháp thoả thuận vấn đề

áp dụng

giữa các thành viên tham dự.

Kỹ thuật mà trong đó mỗi bước thể hiện Lập chương một loạt nhiệm vụ được làm, được hoàn Rộng, thường là các áp phích màu hoặc các trình giảng

thiện và tăng cường tốt cho những bước Các bảng

biểu ngữ đặt dọc theo đường qua lại để xem dạy

khác.

thông báo

và đọc dễ dàng từ một khoảng cách nhất định

Lập kế hoạch và thực hiện một nhiệm vụ

Một ấn phẩm in, ngắn gọn trình bày một Dự án

phức tạp, bao gồm tìm yếu tố và phân tích Tập san

tình huống đã xảy ra về một chủ đề kỹ

vấn đề quan tâm.

thuật

Một loạt các câu hỏi ngắn và câu trả lời gọn, Kiểm tra

Các chuyên

Giới thiệu thực tế về một tình huống đã xảy dùng để tóm tắt một chủ đề và để thử kiểm nhanh

đề bỏ túi

ra hoặc có thể xảy ra

tra sự hiểu biết và gợi trí nhớ.

Một bức thư súc tích, ngắn gọn hay một trao Một kỹ thuật trong đó có 2 hoặc 3 thành Trao đổi

đổi thông tin khác được phân phát cho viên trong một nhóm diễn một tình huống thông tin

nhiều người hoặc qua bưu chính

Trò chơi

trước các thành viên nhóm khác. Thông Giới thiệu thực tế, thực hiện có hệ thống về

thường sau đó là cuộc thảo luận về cái gì đã Thao diễn

một hoạt động (thao diễn quá trình) hoặc được biểu diễn.

kết quả của nó (thao diễn kết quả)

Một mảnh đất cày cấy của một nông dân VI. CÁC PHƯƠNG PHÁP

hợp tác với cán bộ khuyến nông để thao PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG

Khu thao

diễn cho các nông dân khác xem (về sinh diễn

trưởng của cây trồng ở các giai đoạn khác Mục đích của việc phân tích tình huống là nhằm nhau).

tìm ra những điều kiện thuận lợi, khó khăn, trở ngại, Một nơi tổ chức các vật trưng bày, cho nhiều Triển lãm

những nhu cầu của người dân (hoặc của địa phương).

cuộc giới thiệu với các khán giả tiếp theo.

Cũng thông qua quá trình này mà chúng ta có thể tìm 65

66

https://thuviensach.vn

ra nguyên nhân của những khó khăn, trở ngại, từ đó

- Nhân viên khuyến nông địa phương.

tìm ra những giải pháp để giải quyết vấn đề sao cho

- Thầy, cô giáo.

phù hợp.

1.2. Tiến trình xác định nhóm KIP và điều khiển Có nhiều cách thu thập thông tin để phục vụ cho thảo luận

việc phân tích tình huống. Dưới đây là một số phương pháp có thể tham khảo.

- Xác định những thông tin cần thu thập.

- Gặp gỡ lãnh đạo địa phương, giải thích mục đích 1. Phương pháp hỏi những người am hiểu sự việc của việc thu thập số liệu.

(viết tắt là KIP)

- Nêu tiêu chuẩn người tham gia nhóm KIP và 1.1. Khái niệm

địa phương sẽ giới thiệu người đủ tiêu chuẩn cho nhóm.

Không phải lúc nào ta cũng có điều kiện tham khảo

- Dự kiến số người cho nhóm KIP.

ý kiến của mọi người, trong khi đó khuyến nông viên

- Gặp gỡ số người tham gia nhóm KIP để khẳng luôn phải chịu sức ép là làm thế nào để bảo đảm định việc họ tham gia và đồng thời giải thích cho họ về

những thông tin mà mình thu thập được là đáng tin mục đích của thảo luận.

cậy. Vì vậy, ta phải tìm cách tham khảo một số ít người

- Ấn định ngày giờ và địa điểm thảo luận.

song vẫn bảo đảm mức độ tin cậy của những thông tin

- Khi tiến hành họp cần giải thích lý do, nêu mục thu được. Phương pháp KIP sẽ giúp ta làm việc đó. Vậy đích cần đạt của việc thu thập số liệu, số liệu này sẽ

KIP là gì?

được sử dụng ra sao, địa phương và người dân sẽ

KIP là một nhóm người am hiểu nhất về một được lợi ích gì từ việc sử dụng các thông tin từ buổi chuyên đề nào đó, đại diện cho nhiều lĩnh vực khác thảo luận này.

nhau với những đặc điểm kinh tế - xã hội khác nhau.

Số người lý tưởng cho nhóm KIP là 7-15 người, gồm: 1.3. Lợi ích của thảo luận nhóm KIP

- Nông dân giỏi.

- Giúp người dân tham gia tích cực trong việc thu

- Nhà buôn bán.

thập và phân tích dự kiến.

- Cán bộ tín dụng nông thôn.

- Là cơ hội để chỉnh lý những sai sót và định kiến

- Chủ nhiệm hợp tác xã.

chủ quan (ngôn từ, thuật ngữ...).

- Chính quyền xã.

67

68

https://thuviensach.vn

ra nguyên nhân của những khó khăn, trở ngại, từ đó

- Nhân viên khuyến nông địa phương.

tìm ra những giải pháp để giải quyết vấn đề sao cho

- Thầy, cô giáo.

phù hợp.

1.2. Tiến trình xác định nhóm KIP và điều khiển Có nhiều cách thu thập thông tin để phục vụ cho thảo luận

việc phân tích tình huống. Dưới đây là một số phương pháp có thể tham khảo.

- Xác định những thông tin cần thu thập.

- Gặp gỡ lãnh đạo địa phương, giải thích mục đích 1. Phương pháp hỏi những người am hiểu sự việc của việc thu thập số liệu.

(viết tắt là KIP)

- Nêu tiêu chuẩn người tham gia nhóm KIP và 1.1. Khái niệm

địa phương sẽ giới thiệu người đủ tiêu chuẩn cho nhóm.

Không phải lúc nào ta cũng có điều kiện tham khảo

- Dự kiến số người cho nhóm KIP.

ý kiến của mọi người, trong khi đó khuyến nông viên

- Gặp gỡ số người tham gia nhóm KIP để khẳng luôn phải chịu sức ép là làm thế nào để bảo đảm định việc họ tham gia và đồng thời giải thích cho họ về

những thông tin mà mình thu thập được là đáng tin mục đích của thảo luận.

cậy. Vì vậy, ta phải tìm cách tham khảo một số ít người

- Ấn định ngày giờ và địa điểm thảo luận.

song vẫn bảo đảm mức độ tin cậy của những thông tin

- Khi tiến hành họp cần giải thích lý do, nêu mục thu được. Phương pháp KIP sẽ giúp ta làm việc đó. Vậy đích cần đạt của việc thu thập số liệu, số liệu này sẽ

KIP là gì?

được sử dụng ra sao, địa phương và người dân sẽ

KIP là một nhóm người am hiểu nhất về một được lợi ích gì từ việc sử dụng các thông tin từ buổi chuyên đề nào đó, đại diện cho nhiều lĩnh vực khác thảo luận này.

nhau với những đặc điểm kinh tế - xã hội khác nhau.

Số người lý tưởng cho nhóm KIP là 7-15 người, gồm: 1.3. Lợi ích của thảo luận nhóm KIP

- Nông dân giỏi.

- Giúp người dân tham gia tích cực trong việc thu

- Nhà buôn bán.

thập và phân tích dự kiến.

- Cán bộ tín dụng nông thôn.

- Là cơ hội để chỉnh lý những sai sót và định kiến

- Chủ nhiệm hợp tác xã.

chủ quan (ngôn từ, thuật ngữ...).

- Chính quyền xã.

67

68

https://thuviensach.vn

- Tăng số mẫu đại diện (vì có người ở xã khác,

+ Về lối ứng xử tiêu biểu của cá nhân, hoạt động, hoặc ngoài tổ chức...).

hoặc các mối quan hệ xã hội.

- Ít tốn kém tiền bạc.

1.5. Bài học rút ra từ KIP

- Những người tham gia có điều kiện đối thoại dân chủ, cởi mở...

Phương pháp này có thể được áp dụng tốt cho các

- KIP cung cấp thông tin đại chúng và có thể quan trường hợp sau:

sát trực tiếp:

- Mô tả dân số của địa phương, của hộ, nghề

+ Sự việc có tính đại chúng và có thể quan sát trực nghiệp, độ tuổi.

tiếp.

- Lịch sử phát triển của làng, xã.

+ Những đặc điểm nổi bật của cộng đồng.

- Tình trạng kinh tế của địa phương (phương tiện,

+ Ít cần đánh giá, phán đoán.

kết cấu hạ tầng, nguồn thu nhập, bình quân thu nhập của các nhóm hộ, tình trạng thiếu, đủ ăn, tình hình

+ Không có các câu hỏi gây tranh luận, bàn cãi.

canh tác ở địa phương, nợ vay và các nguồn tín dụng ở

1.4. Nhược điểm của KIP

địa phương).

- Tình trạng học vấn (số trường, lớp, tỷ lệ mù chữ,

- Những ý kiến trái ngược và hay, đôi khi lại bị triệt hoạt động vui chơi, giải trí...).

tiêu vì cần có sự nhất trí của cả nhóm.

- Tình trạng vệ sinh, y tế, cơ sở y tế.

- Phương pháp này cần người tham gia có đủ trình

- Bộ máy quản lý, chính quyền địa phương, các tổ

độ suy nghĩ, biết ăn nói nên dễ bị ảnh hưởng bởi quan chức, tôn giáo, đoàn thể, giới...

điểm và quyền lợi của người có trình độ học vấn cao.

- Yêu cầu người điều khiển phải có đủ trình độ

2. Thu thập, phân tích và đánh giá thông tin và bản lĩnh để có thể duy trì cuộc họp và gợi ý kịp (phương pháp SWOT)

thời.

2.1. Khái niệm

- KIP có thể đưa ra các thông tin kém chính xác trong các trường hợp sau:

Đây là phương pháp thu thập, phân tích và đánh

+ Thông tin không thể trực tiếp quan sát (chất giá thông tin từ nông dân phục vụ cho các chương hữu cơ chẳng hạn).

trình khuyến nông. Nó giúp ta hình dung rõ nét nhất

+ Cần đánh giá rõ, phán đoán.

về bối cảnh hiện tại và triển vọng tương lai của một 69

70

https://thuviensach.vn

- Tăng số mẫu đại diện (vì có người ở xã khác,

+ Về lối ứng xử tiêu biểu của cá nhân, hoạt động, hoặc ngoài tổ chức...).

hoặc các mối quan hệ xã hội.

- Ít tốn kém tiền bạc.

1.5. Bài học rút ra từ KIP

- Những người tham gia có điều kiện đối thoại dân chủ, cởi mở...

Phương pháp này có thể được áp dụng tốt cho các

- KIP cung cấp thông tin đại chúng và có thể quan trường hợp sau:

sát trực tiếp:

- Mô tả dân số của địa phương, của hộ, nghề

+ Sự việc có tính đại chúng và có thể quan sát trực nghiệp, độ tuổi.

tiếp.

- Lịch sử phát triển của làng, xã.

+ Những đặc điểm nổi bật của cộng đồng.

- Tình trạng kinh tế của địa phương (phương tiện,

+ Ít cần đánh giá, phán đoán.

kết cấu hạ tầng, nguồn thu nhập, bình quân thu nhập của các nhóm hộ, tình trạng thiếu, đủ ăn, tình hình

+ Không có các câu hỏi gây tranh luận, bàn cãi.

canh tác ở địa phương, nợ vay và các nguồn tín dụng ở

1.4. Nhược điểm của KIP

địa phương).

- Tình trạng học vấn (số trường, lớp, tỷ lệ mù chữ,

- Những ý kiến trái ngược và hay, đôi khi lại bị triệt hoạt động vui chơi, giải trí...).

tiêu vì cần có sự nhất trí của cả nhóm.

- Tình trạng vệ sinh, y tế, cơ sở y tế.

- Phương pháp này cần người tham gia có đủ trình

- Bộ máy quản lý, chính quyền địa phương, các tổ

độ suy nghĩ, biết ăn nói nên dễ bị ảnh hưởng bởi quan chức, tôn giáo, đoàn thể, giới...

điểm và quyền lợi của người có trình độ học vấn cao.

- Yêu cầu người điều khiển phải có đủ trình độ

2. Thu thập, phân tích và đánh giá thông tin và bản lĩnh để có thể duy trì cuộc họp và gợi ý kịp (phương pháp SWOT)

thời.

2.1. Khái niệm

- KIP có thể đưa ra các thông tin kém chính xác trong các trường hợp sau:

Đây là phương pháp thu thập, phân tích và đánh

+ Thông tin không thể trực tiếp quan sát (chất giá thông tin từ nông dân phục vụ cho các chương hữu cơ chẳng hạn).

trình khuyến nông. Nó giúp ta hình dung rõ nét nhất

+ Cần đánh giá rõ, phán đoán.

về bối cảnh hiện tại và triển vọng tương lai của một 69

70

https://thuviensach.vn

cộng đồng hay của một cấp cao hơn. SWOT là tập hợp hành thảo luận ngay sau khi mỗi nhóm trình bày kết các chữ viết tắt của các từ như sau: quả xong.

- S là chữ viết tắt của từ Strengths: để chỉ những

- Tập hợp, tổng hợp các ý kiến thành tài liệu chính mặt mạnh.

thức sau khi thảo luận xong.

- W là viết tắt của từ Weaknesses: để chỉ những mặt yếu, mặt hạn chế.

2.3. Phân tích kết quả SWOT

- O là chữ viết tắt của từ Opportunities: để chỉ

Khi phân tích tình huống cho khuyến nông, có thể

những cơ hội, triển vọng.

sử dụng các cột như sau:

- T là chữ viết tắt của từ Threats: để chỉ những rủi

- Cột Mạnh biểu thị những gì nông dân hiện có.

ro của công việc.

- Cột Yếu biểu thị những nhu cầu và khó khăn.

2.2. Tiến trình triển khai phương pháp SWOT

- Cột Triển vọng biểu thị những gì nông dân và cơ

quan khuyến nông có thể làm được.

- Tiếp xúc với chính quyền địa phương để giải

- Cột Rủi ro biểu thị những khó khăn, trở ngại có thích lý do và mục đích công việc.

thể xảy ra trong tương lai mà chúng ta cần quan tâm

- Xác định thành phần, số người thảo luận, cung để kiểm soát.

cấp thông tin ở mỗi nhóm. Chính quyền sẽ giới thiệu Dùng SWOT để đánh giá một dự án, một chương người tham gia. Số người tham gia từ 5-10

trình khuyến nông khi người ta phân tích dự án, người/nhóm.

chương trình đó như thế nào, so sánh ở hai thời điểm

- Ấn định thời gian và địa điểm làm việc cho mỗi bắt đầu và kết thúc, và như vậy ta có thể hình dung nhóm.

- Mỗi nhóm cử người ghi biên bản thảo luận trên tờ

được sự phát triển dự án, chương trình đó như thế

giấy khổ lớn (A

nào. Nếu kết quả tốt thì thông tin ở cột Mạnh càng o) có chia làm 4 cột đều nhau tượng trưng cho các mục mạnh, yếu, cơ hội, rủi ro.

nhiều, còn cột Yếu càng ít. Nếu cột Mạnh không nhiều

- Cử một người phụ trách nhóm.

hơn, nhưng chất lượng thay đổi từ thấp đến cao thì

- Người phụ trách nhóm giải thích rõ lý do và mục cũng chấp nhận được. Chính sự di động thông tin từ

đích cần đạt được. Thời gian cần thiết là từ 1-2 giờ.

cột này sang cột khác có thể giúp cán bộ khuyến nông Nên nhớ càng có nhiều ý kiến tham gia thì càng tốt.

phán đoán chính xác những gì còn tồn tại, những gì

- Mỗi nhóm cử một người trình bày kết quả và tiến được cải tiến. Đối với 2 cột Cơ hội và Rủi ro, cách thức 71

72

https://thuviensach.vn

cộng đồng hay của một cấp cao hơn. SWOT là tập hợp hành thảo luận ngay sau khi mỗi nhóm trình bày kết các chữ viết tắt của các từ như sau: quả xong.

- S là chữ viết tắt của từ Strengths: để chỉ những

- Tập hợp, tổng hợp các ý kiến thành tài liệu chính mặt mạnh.

thức sau khi thảo luận xong.

- W là viết tắt của từ Weaknesses: để chỉ những mặt yếu, mặt hạn chế.

2.3. Phân tích kết quả SWOT

- O là chữ viết tắt của từ Opportunities: để chỉ

Khi phân tích tình huống cho khuyến nông, có thể

những cơ hội, triển vọng.

sử dụng các cột như sau:

- T là chữ viết tắt của từ Threats: để chỉ những rủi

- Cột Mạnh biểu thị những gì nông dân hiện có.

ro của công việc.

- Cột Yếu biểu thị những nhu cầu và khó khăn.

2.2. Tiến trình triển khai phương pháp SWOT

- Cột Triển vọng biểu thị những gì nông dân và cơ

quan khuyến nông có thể làm được.

- Tiếp xúc với chính quyền địa phương để giải

- Cột Rủi ro biểu thị những khó khăn, trở ngại có thích lý do và mục đích công việc.

thể xảy ra trong tương lai mà chúng ta cần quan tâm

- Xác định thành phần, số người thảo luận, cung để kiểm soát.

cấp thông tin ở mỗi nhóm. Chính quyền sẽ giới thiệu Dùng SWOT để đánh giá một dự án, một chương người tham gia. Số người tham gia từ 5-10

trình khuyến nông khi người ta phân tích dự án, người/nhóm.

chương trình đó như thế nào, so sánh ở hai thời điểm

- Ấn định thời gian và địa điểm làm việc cho mỗi bắt đầu và kết thúc, và như vậy ta có thể hình dung nhóm.

- Mỗi nhóm cử người ghi biên bản thảo luận trên tờ

được sự phát triển dự án, chương trình đó như thế

giấy khổ lớn (A

nào. Nếu kết quả tốt thì thông tin ở cột Mạnh càng o) có chia làm 4 cột đều nhau tượng trưng cho các mục mạnh, yếu, cơ hội, rủi ro.

nhiều, còn cột Yếu càng ít. Nếu cột Mạnh không nhiều

- Cử một người phụ trách nhóm.

hơn, nhưng chất lượng thay đổi từ thấp đến cao thì

- Người phụ trách nhóm giải thích rõ lý do và mục cũng chấp nhận được. Chính sự di động thông tin từ

đích cần đạt được. Thời gian cần thiết là từ 1-2 giờ.

cột này sang cột khác có thể giúp cán bộ khuyến nông Nên nhớ càng có nhiều ý kiến tham gia thì càng tốt.

phán đoán chính xác những gì còn tồn tại, những gì

- Mỗi nhóm cử một người trình bày kết quả và tiến được cải tiến. Đối với 2 cột Cơ hội và Rủi ro, cách thức 71

72

https://thuviensach.vn

phân tích cũng như vậy.

3.2. Các bước tiến hành phân loại ABC

Tóm lại: khi áp dụng phương pháp SWOT:

- Lập danh sách chủ hộ (do lãnh đạo địa phương

+ Để có kết quả tốt và tin cậy cần có mối liên hệ

cung cấp sau khi đã được kiểm tra lại).

đầy đủ, tin cậy lẫn nhau giữa người tổ chức và người

- Viết tên chủ hộ lên các thẻ riêng biệt.

tham gia thảo luận.

- Tổ chức cuộc họp nhóm theo KIP.

+ Những ý kiến hoặc những vấn đề khó nói về

- Thảo luận với nhóm KIP về những chủ đề như sự

cộng đồng có thể dễ dàng phát biểu thông qua SWOT.

phân loại gia đình theo thu nhập thành 3 nhóm: giàu,

+ Phương pháp SWOT cũng có thể áp dụng để tự

trung bình, nghèo. Bàn bạc để xây dựng ra những chỉ

đánh giá.

tiêu, tiêu chuẩn cho từng nhóm.

- Lần lượt đưa thẻ ghi tên chủ hộ cho nhóm KIP để

3. Phương pháp phân loại hộ theo thu nhập (ABC) họ bàn bạc đưa tên chủ hộ vào nhóm nào đó.

3.1. Khái niệm

- Nhóm KIP sẽ xác định rõ những đặc điểm nào của đa số chủ hộ ở cùng nhóm và làm thế nào để phân biệt Để có kế hoạch phát triển phù hợp cho một cộng với nhóm khác.

đồng cần phân định một số chỉ tiêu phân loại về tình trạng kinh tế của những nhóm người khác nhau, đồng 3.3. Ưu điểm của phương pháp

thời phác thảo những hạn chế, trở ngại tác động đến

- Không gây nghi kỵ và mọi người đều hào hứng mức thu nhập của những nhóm người này. Phương tham gia, tổ chức vào thời điểm nào cũng được.

pháp phân loại ABC là phương pháp sẽ giúp chúng ta

- Thông thường người dân sẵn lòng cung cấp phân loại hộ gia đình thành những nhóm giàu, nghèo, thông tin, phân loại chính xác các nhóm.

trung bình.

- Phương pháp này làm tăng sự hiểu biết về sự phân Phương pháp ABC được áp dụng để xác định hiệu bố và chia sẻ các nguồn tài nguyên hiện hữu.

quả của những dự án phát triển đối với những người có thu nhập thấp (người nghèo) và để đánh giá giàu 3.4. Nhược điểm của phương pháp

nghèo thì không ai có thể đánh giá chính xác hơn

- Nếu không liệt kê đầy đủ tên các gia đình trong những người cùng sống trong một cộng đồng.

cộng đồng sẽ gây ra sự đánh giá không đúng mức các chỉ tiêu để phân nhóm.

73

74

https://thuviensach.vn

phân tích cũng như vậy.

3.2. Các bước tiến hành phân loại ABC

Tóm lại: khi áp dụng phương pháp SWOT:

- Lập danh sách chủ hộ (do lãnh đạo địa phương

+ Để có kết quả tốt và tin cậy cần có mối liên hệ

cung cấp sau khi đã được kiểm tra lại).

đầy đủ, tin cậy lẫn nhau giữa người tổ chức và người

- Viết tên chủ hộ lên các thẻ riêng biệt.

tham gia thảo luận.

- Tổ chức cuộc họp nhóm theo KIP.

+ Những ý kiến hoặc những vấn đề khó nói về

- Thảo luận với nhóm KIP về những chủ đề như sự

cộng đồng có thể dễ dàng phát biểu thông qua SWOT.

phân loại gia đình theo thu nhập thành 3 nhóm: giàu,

+ Phương pháp SWOT cũng có thể áp dụng để tự

trung bình, nghèo. Bàn bạc để xây dựng ra những chỉ

đánh giá.

tiêu, tiêu chuẩn cho từng nhóm.

- Lần lượt đưa thẻ ghi tên chủ hộ cho nhóm KIP để

3. Phương pháp phân loại hộ theo thu nhập (ABC) họ bàn bạc đưa tên chủ hộ vào nhóm nào đó.

3.1. Khái niệm

- Nhóm KIP sẽ xác định rõ những đặc điểm nào của đa số chủ hộ ở cùng nhóm và làm thế nào để phân biệt Để có kế hoạch phát triển phù hợp cho một cộng với nhóm khác.

đồng cần phân định một số chỉ tiêu phân loại về tình trạng kinh tế của những nhóm người khác nhau, đồng 3.3. Ưu điểm của phương pháp

thời phác thảo những hạn chế, trở ngại tác động đến

- Không gây nghi kỵ và mọi người đều hào hứng mức thu nhập của những nhóm người này. Phương tham gia, tổ chức vào thời điểm nào cũng được.

pháp phân loại ABC là phương pháp sẽ giúp chúng ta

- Thông thường người dân sẵn lòng cung cấp phân loại hộ gia đình thành những nhóm giàu, nghèo, thông tin, phân loại chính xác các nhóm.

trung bình.

- Phương pháp này làm tăng sự hiểu biết về sự phân Phương pháp ABC được áp dụng để xác định hiệu bố và chia sẻ các nguồn tài nguyên hiện hữu.

quả của những dự án phát triển đối với những người có thu nhập thấp (người nghèo) và để đánh giá giàu 3.4. Nhược điểm của phương pháp

nghèo thì không ai có thể đánh giá chính xác hơn

- Nếu không liệt kê đầy đủ tên các gia đình trong những người cùng sống trong một cộng đồng.

cộng đồng sẽ gây ra sự đánh giá không đúng mức các chỉ tiêu để phân nhóm.

73

74

https://thuviensach.vn

- Một vài người có xu hướng hạ thấp tiêu chuẩn

- Xác định nguyên nhân và hệ quả có liên quan đến đánh giá, nếu họ cho rằng làm như vậy sẽ có lợi cho tình huống khó khăn này.

cộng đồng từ các dự án phát triển.

- Biểu diễn mối liên hệ giữa những nguyên nhân và các hệ quả của một tình huống khó khăn bằng những 3.5. Gợi ý những căn cứ để phân loại ABC

mũi tên. Đầu nhọn của mũi tên là hướng chỉ kết quả,

- Mức độ của quyền sử dụng ruộng đất.

còn đầu kia chính là nguyên nhân (xem ví dụ ở cuối

- Nguồn thu nhập.

mục này).

- Loại hình nhà ở.

- Nếu những yếu tố vừa được xác định được giả

- Công cụ sản xuất và dụng cụ sinh hoạt gia đình.

định là có liên hệ thì tiếp tục dùng những mũi tên như

- Khả năng cho con cái đi học.

thế.

- Số lao động chính.

- Dự kiến các giải pháp để giải quyết vấn đề.

- Loại bỏ bớt các giải pháp không có tính khả thi và 4. Phương pháp phân tích nguyên nhân, tác động và chỉ tập trung vào các giải pháp có tính khả thi để xây hệ quả (WEB)

dựng chương trình khuyến nông.

4.1. Khái niệm

4.3. Một số lưu ý khi dùng WEB

WEB là phương pháp phân tích những khó khăn

- Yếu tố thời gian: mỗi WEB được xây dựng ở một hiện hữu trong một cộng đồng. Trước hết, nó dùng để

thời điểm nhất định nên cần được cập nhật qua nhiều khảo sát các nguyên nhân và hệ quả của một số tình năm để thấy được những hệ quả có khả năng xảy ra thế khó khăn. Sau nữa là làm tăng sự hiểu biết về

hoặc kết quả của những tác động tương hỗ.

những lợi ích dự kiến có thể bị hạn chế do những khó

- Người sử dụng WEB sẽ gặp bối rối khi sử dụng khăn này tạo ra. Nó cũng được dùng để xác định các mũi tên biểu thị trong trường hợp có quá nhiều những phạm vi ảnh hưởng và có thể chỉ ra điểm đột nguyên nhân và kết quả cho một tình thế khó khăn phá hay những điểm khởi đầu cho những người làm hiện tại. Vì thế cần cẩn trọng khi biểu diễn các mũi tên công tác phát triển nông thôn khi mới bắt đầu làm việc này.

với một cộng đồng nào đó.

- Chỉ nên gợi ý để người nông dân tự tìm thấy khó 4.2. Các bước tiến hành WEB

khăn, nguyên nhân và giải pháp, tránh áp đặt các ý

- Xác định tình thế khó khăn.

kiến chủ quan từ bên ngoài.

75

76

https://thuviensach.vn

- Một vài người có xu hướng hạ thấp tiêu chuẩn

- Xác định nguyên nhân và hệ quả có liên quan đến đánh giá, nếu họ cho rằng làm như vậy sẽ có lợi cho tình huống khó khăn này.

cộng đồng từ các dự án phát triển.

- Biểu diễn mối liên hệ giữa những nguyên nhân và các hệ quả của một tình huống khó khăn bằng những 3.5. Gợi ý những căn cứ để phân loại ABC

mũi tên. Đầu nhọn của mũi tên là hướng chỉ kết quả,

- Mức độ của quyền sử dụng ruộng đất.

còn đầu kia chính là nguyên nhân (xem ví dụ ở cuối

- Nguồn thu nhập.

mục này).

- Loại hình nhà ở.

- Nếu những yếu tố vừa được xác định được giả

- Công cụ sản xuất và dụng cụ sinh hoạt gia đình.

định là có liên hệ thì tiếp tục dùng những mũi tên như

- Khả năng cho con cái đi học.

thế.

- Số lao động chính.

- Dự kiến các giải pháp để giải quyết vấn đề.

- Loại bỏ bớt các giải pháp không có tính khả thi và 4. Phương pháp phân tích nguyên nhân, tác động và chỉ tập trung vào các giải pháp có tính khả thi để xây hệ quả (WEB)

dựng chương trình khuyến nông.

4.1. Khái niệm

4.3. Một số lưu ý khi dùng WEB

WEB là phương pháp phân tích những khó khăn

- Yếu tố thời gian: mỗi WEB được xây dựng ở một hiện hữu trong một cộng đồng. Trước hết, nó dùng để

thời điểm nhất định nên cần được cập nhật qua nhiều khảo sát các nguyên nhân và hệ quả của một số tình năm để thấy được những hệ quả có khả năng xảy ra thế khó khăn. Sau nữa là làm tăng sự hiểu biết về

hoặc kết quả của những tác động tương hỗ.

những lợi ích dự kiến có thể bị hạn chế do những khó

- Người sử dụng WEB sẽ gặp bối rối khi sử dụng khăn này tạo ra. Nó cũng được dùng để xác định các mũi tên biểu thị trong trường hợp có quá nhiều những phạm vi ảnh hưởng và có thể chỉ ra điểm đột nguyên nhân và kết quả cho một tình thế khó khăn phá hay những điểm khởi đầu cho những người làm hiện tại. Vì thế cần cẩn trọng khi biểu diễn các mũi tên công tác phát triển nông thôn khi mới bắt đầu làm việc này.

với một cộng đồng nào đó.

- Chỉ nên gợi ý để người nông dân tự tìm thấy khó 4.2. Các bước tiến hành WEB

khăn, nguyên nhân và giải pháp, tránh áp đặt các ý

- Xác định tình thế khó khăn.

kiến chủ quan từ bên ngoài.

75

76

https://thuviensach.vn

Ví dụ cụ thể về cách trình bày WEB: VII. XÁC ĐỊNH CÁC NHU CẦU KHUYẾN NÔNG

Giá cao

1. Khái niệm về nhu cầu

Thiếu vốn

Cung cấp

Trong công tác lập kế hoạch khuyến nông cũng không đủ

như trong việc đánh giá tình hình nông thôn, chúng ta thường căn cứ vào nhu cầu của nông dân. Vậy thì nhu cầu là gì?

Nhu cầu là khoảng cách giữa tình huống hiện tại và Bón phải

Thiếu

phân giả

phân bón

trạng thái mà ta mong muốn. Hay nói cách khác, nhu cầu là những mong muốn đòi hỏi, điều kiện để làm một cái gì tốt hơn so với điều kiện hiện tại.

Để dễ hình dung, ta có thể biểu diễn dưới dạng sơ

Năng suất

Kỹ thuật

Giống xấu

đồ sau:

lúa thấp

Đất

Thiên

chọn giống

xấu

nhiên

Nhu cầu, mong muốn

Vị trí xuất phát

Đích cần đi đến

Tình huống hiện tại

Tình huống viễn cảnh

Giống lẫn

Hạn

Xói

tạp

hán

mòn

Mục tiêu ngắn hạn

Mục tiêu dài hạn

Tình huống mong muốn

hoặc:

Nhu cầu

(Khoảng cách)

Hệ thống

Thời

thủy lợi

tiết

Tình huống cần đạt

ở một thời điểm

Nhu cầu

(Khoảng cách)

Tình huống hiện tại

77

78

https://thuviensach.vn

Ví dụ cụ thể về cách trình bày WEB: VII. XÁC ĐỊNH CÁC NHU CẦU KHUYẾN NÔNG

Giá cao

1. Khái niệm về nhu cầu

Thiếu vốn

Cung cấp

Trong công tác lập kế hoạch khuyến nông cũng không đủ

như trong việc đánh giá tình hình nông thôn, chúng ta thường căn cứ vào nhu cầu của nông dân. Vậy thì nhu cầu là gì?

Nhu cầu là khoảng cách giữa tình huống hiện tại và Bón phải

Thiếu

phân giả

phân bón

trạng thái mà ta mong muốn. Hay nói cách khác, nhu cầu là những mong muốn đòi hỏi, điều kiện để làm một cái gì tốt hơn so với điều kiện hiện tại.

Để dễ hình dung, ta có thể biểu diễn dưới dạng sơ

Năng suất

Kỹ thuật

Giống xấu

đồ sau:

lúa thấp

Đất

Thiên

chọn giống

xấu

nhiên

Nhu cầu, mong muốn

Vị trí xuất phát

Đích cần đi đến

Tình huống hiện tại

Tình huống viễn cảnh

Giống lẫn

Hạn

Xói

tạp

hán

mòn

Mục tiêu ngắn hạn

Mục tiêu dài hạn

Tình huống mong muốn

hoặc:

Nhu cầu

(Khoảng cách)

Hệ thống

Thời

thủy lợi

tiết

Tình huống cần đạt

ở một thời điểm

Nhu cầu

(Khoảng cách)

Tình huống hiện tại

77

78

https://thuviensach.vn

2. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc xác định nhu cầu song không được cán bộ khuyến nông nhận ra Có trường hợp chúng ta có thể nhìn thấy các nhu Khuyến nông viên có thể không nhận ra nhu cầu cầu rất rõ ràng, nhưng cộng đồng thôn bản thì hình của nông dân (hoặc cộng đồng) một phần vì nông dân như chẳng quan tâm đến nó. Đôi khi người ta nói không nói ra, thậm chí ngại nói ra mặc dù họ rất cần nhiều về việc làm một cái gì đó cụ thể và khi được gợi những thứ đó. Vì thế, người cán bộ khuyến nông cần ý hành động thì có vẻ không ai chú ý cả. Thậm chí phải biết cách động viên, khuyến khích người nông người ta đặt ưu tiên cao cho một vấn đề cụ thể, trong dân nói ra những cảm nghĩ của mình.

khi đó thì lại không chú ý gì đến những vấn đề có tính

- Phạm trù 3: Nhu cầu do khuyến nông viên biết sống còn.

nhưng cộng đồng chưa quan tâm

Sự hiểu biết về các yếu tố có liên quan trong việc Có thể khuyến nông viên là chuyên gia về lĩnh vực xác định nhu cầu sẽ giúp ta hiểu tại sao một số tình chuyên môn hoặc giáo dục nên họ khám phá ra nhu huống cụ thể lại xảy ra trong cộng đồng. Trong công cầu của cộng đồng, mà cho đến lúc đó cộng đồng còn việc, giữa người cán bộ khuyến nông và cộng đồng chưa nhận ra. Ví dụ như vấn đề độc canh, xói mòn đất, thường xảy ra bốn loại phạm trù sau khi cùng nhau rửa trôi...

xác định các nhu cầu:

- Phạm trù 4: Nhu cầu do cán bộ khuyến nông

- Phạm trù 1: Nhu cầu cộng đồng được cảm nhận nhìn thấy nhưng không hiện hữu trong cộng đồng và được cán bộ khuyến nông thừa nhận Nhiều khi chúng ta có thói quen áp đặt chủ quan Khuyến nông viên thường có xu hướng tập trung cho cộng đồng nơi chúng ta làm việc theo kiểu copy nỗ lực vào việc giải quyết phạm trù nhu cầu này và mô hình ở nơi khác vào hoàn cảnh cụ thể ở địa cho rằng nó được cộng đồng đặt ra nên cộng đồng rất phương mới nên không được chấp nhận. Ví dụ: sản quan tâm đến nó. Tuy nhiên, thực tế thì mức độ ưu tiên của các nhu cầu trong phạm trù này đôi khi rất xuất cây, con, hàng hoá ở một xã, thôn vùng sâu, vùng khác nhau. Vì thế, người cán bộ khuyến nông nên sử

xa, đường sá đi lại khó khăn, còn thiếu ăn,...

dụng phương pháp giải quyết từng vấn đề một sẽ giúp 3. Một số câu hỏi cần được trả lời khi xác định nhu họ nhận ra nhu cầu được cộng đồng xác định là triệu cầu

chứng hay là bản chất của vấn đề thực sự.

- Phạm trù 2: Nhu cầu được cộng đồng cảm nhận (1) Nếu cộng đồng tham gia ngay từ giai đoạn đầu của việc xác định nhu cầu thì có tầm quan trọng như

79

80

https://thuviensach.vn

2. Các nhân tố ảnh hưởng đến việc xác định nhu cầu song không được cán bộ khuyến nông nhận ra Có trường hợp chúng ta có thể nhìn thấy các nhu Khuyến nông viên có thể không nhận ra nhu cầu cầu rất rõ ràng, nhưng cộng đồng thôn bản thì hình của nông dân (hoặc cộng đồng) một phần vì nông dân như chẳng quan tâm đến nó. Đôi khi người ta nói không nói ra, thậm chí ngại nói ra mặc dù họ rất cần nhiều về việc làm một cái gì đó cụ thể và khi được gợi những thứ đó. Vì thế, người cán bộ khuyến nông cần ý hành động thì có vẻ không ai chú ý cả. Thậm chí phải biết cách động viên, khuyến khích người nông người ta đặt ưu tiên cao cho một vấn đề cụ thể, trong dân nói ra những cảm nghĩ của mình.

khi đó thì lại không chú ý gì đến những vấn đề có tính

- Phạm trù 3: Nhu cầu do khuyến nông viên biết sống còn.

nhưng cộng đồng chưa quan tâm

Sự hiểu biết về các yếu tố có liên quan trong việc Có thể khuyến nông viên là chuyên gia về lĩnh vực xác định nhu cầu sẽ giúp ta hiểu tại sao một số tình chuyên môn hoặc giáo dục nên họ khám phá ra nhu huống cụ thể lại xảy ra trong cộng đồng. Trong công cầu của cộng đồng, mà cho đến lúc đó cộng đồng còn việc, giữa người cán bộ khuyến nông và cộng đồng chưa nhận ra. Ví dụ như vấn đề độc canh, xói mòn đất, thường xảy ra bốn loại phạm trù sau khi cùng nhau rửa trôi...

xác định các nhu cầu:

- Phạm trù 4: Nhu cầu do cán bộ khuyến nông

- Phạm trù 1: Nhu cầu cộng đồng được cảm nhận nhìn thấy nhưng không hiện hữu trong cộng đồng và được cán bộ khuyến nông thừa nhận Nhiều khi chúng ta có thói quen áp đặt chủ quan Khuyến nông viên thường có xu hướng tập trung cho cộng đồng nơi chúng ta làm việc theo kiểu copy nỗ lực vào việc giải quyết phạm trù nhu cầu này và mô hình ở nơi khác vào hoàn cảnh cụ thể ở địa cho rằng nó được cộng đồng đặt ra nên cộng đồng rất phương mới nên không được chấp nhận. Ví dụ: sản quan tâm đến nó. Tuy nhiên, thực tế thì mức độ ưu tiên của các nhu cầu trong phạm trù này đôi khi rất xuất cây, con, hàng hoá ở một xã, thôn vùng sâu, vùng khác nhau. Vì thế, người cán bộ khuyến nông nên sử

xa, đường sá đi lại khó khăn, còn thiếu ăn,...

dụng phương pháp giải quyết từng vấn đề một sẽ giúp 3. Một số câu hỏi cần được trả lời khi xác định nhu họ nhận ra nhu cầu được cộng đồng xác định là triệu cầu

chứng hay là bản chất của vấn đề thực sự.

- Phạm trù 2: Nhu cầu được cộng đồng cảm nhận (1) Nếu cộng đồng tham gia ngay từ giai đoạn đầu của việc xác định nhu cầu thì có tầm quan trọng như

79

80

https://thuviensach.vn

thế nào?

ảnh hưởng đến sự lựa chọn.

Trong một số trường hợp, nông dân thiếu kiến (6) Cộng đồng có hoàn toàn nhất trí với phương án thức để xác định nhu cầu, chẳng hạn như việc giới được chọn không?

thiệu kỹ thuật mới. Trong những trường hợp khác thì Nếu cộng đồng không hoàn toàn nhất trí với việc mọi người trong cộng đồng được tham gia ngay phương án được chọn, cộng đồng sẽ phát triển một từ khâu đầu trong xác định nhu cầu (ví dụ như

phương pháp mới phù hợp để xác định các nhu cầu.

chương trình phát triển nguồn lực) là cực kỳ quan (7) Cơ quan khuyến nông có chấp thuận phương án trọng.

đó không?

(2) Khả năng tài chính đến đâu?

Nếu một cơ quan khuyến nông cho rằng, người Nên xem xét lại chi phí cho việc xác định các nhu dân nhất trí phải tham dự càng nhiều càng tốt vào các cầu, chẳng hạn nếu tiến hành phỏng vấn từng người quá trình hoạt động thì mới thu được kết quả như

thì chi phí sẽ cao hơn nếu gửi bản câu hỏi cho nông mong đợi, họ sẽ lựa chọn phương án đó.

dân để họ trả lời.

(8) Mức độ đạt được của số liệu và thông tin theo (3) Liệu rằng phương pháp làm của chúng ta có phù yêu cầu?

hợp với tình huống không?

Một số thông tin dễ dàng thu được mà không tốn Mỗi tình huống đều yêu cầu một phương pháp tiếp kém gì, song một số khác khó tìm hơn và đòi hỏi phải cận cụ thể. Vì thế, cần phải căn cứ vào điều kiện cụ thể

có kinh phí.

mà tiến hành sao cho phù hợp để thu được thông tin chính xác, kịp thời.

4. Các phương pháp thu thập thông tin về nhu cầu (4) Giới hạn thời gian của cộng đồng và khuyến khuyến nông

nông viên như thế nào?

Có nhiều phương pháp có thể dùng để thu thập Việc triển khai công việc vào lúc ngày mùa bận rộn thông tin mà ta mong muốn để trả lời một vấn đề nào hoặc vào lúc khuyến nông viên bận không có điều kiện đó. Và như vậy thì không phải lúc nào cũng chọn được hướng dẫn thì nên tránh.

phương pháp tối ưu. Danh mục được đưa ra dưới đây (5) Khuyến nông viên hoặc người lãnh đạo cộng về các phương pháp có thể có ích cho khuyến nông đồng nào có kinh nghiệm về phương pháp đã được viên trong việc xác định được nhu cầu của người dân.

chọn hay không?

- Từ các học viên tương lai:

Mức độ thành thạo hoặc hiểu biết về công việc sẽ

Bao gồm: đề cương, câu hỏi, phỏng vấn, đánh giá, 81

82

https://thuviensach.vn

thế nào?

ảnh hưởng đến sự lựa chọn.

Trong một số trường hợp, nông dân thiếu kiến (6) Cộng đồng có hoàn toàn nhất trí với phương án thức để xác định nhu cầu, chẳng hạn như việc giới được chọn không?

thiệu kỹ thuật mới. Trong những trường hợp khác thì Nếu cộng đồng không hoàn toàn nhất trí với việc mọi người trong cộng đồng được tham gia ngay phương án được chọn, cộng đồng sẽ phát triển một từ khâu đầu trong xác định nhu cầu (ví dụ như

phương pháp mới phù hợp để xác định các nhu cầu.

chương trình phát triển nguồn lực) là cực kỳ quan (7) Cơ quan khuyến nông có chấp thuận phương án trọng.

đó không?

(2) Khả năng tài chính đến đâu?

Nếu một cơ quan khuyến nông cho rằng, người Nên xem xét lại chi phí cho việc xác định các nhu dân nhất trí phải tham dự càng nhiều càng tốt vào các cầu, chẳng hạn nếu tiến hành phỏng vấn từng người quá trình hoạt động thì mới thu được kết quả như

thì chi phí sẽ cao hơn nếu gửi bản câu hỏi cho nông mong đợi, họ sẽ lựa chọn phương án đó.

dân để họ trả lời.

(8) Mức độ đạt được của số liệu và thông tin theo (3) Liệu rằng phương pháp làm của chúng ta có phù yêu cầu?

hợp với tình huống không?

Một số thông tin dễ dàng thu được mà không tốn Mỗi tình huống đều yêu cầu một phương pháp tiếp kém gì, song một số khác khó tìm hơn và đòi hỏi phải cận cụ thể. Vì thế, cần phải căn cứ vào điều kiện cụ thể

có kinh phí.

mà tiến hành sao cho phù hợp để thu được thông tin chính xác, kịp thời.

4. Các phương pháp thu thập thông tin về nhu cầu (4) Giới hạn thời gian của cộng đồng và khuyến khuyến nông

nông viên như thế nào?

Có nhiều phương pháp có thể dùng để thu thập Việc triển khai công việc vào lúc ngày mùa bận rộn thông tin mà ta mong muốn để trả lời một vấn đề nào hoặc vào lúc khuyến nông viên bận không có điều kiện đó. Và như vậy thì không phải lúc nào cũng chọn được hướng dẫn thì nên tránh.

phương pháp tối ưu. Danh mục được đưa ra dưới đây (5) Khuyến nông viên hoặc người lãnh đạo cộng về các phương pháp có thể có ích cho khuyến nông đồng nào có kinh nghiệm về phương pháp đã được viên trong việc xác định được nhu cầu của người dân.

chọn hay không?

- Từ các học viên tương lai:

Mức độ thành thạo hoặc hiểu biết về công việc sẽ

Bao gồm: đề cương, câu hỏi, phỏng vấn, đánh giá, 81

82

https://thuviensach.vn

điều tra (bằng thư hoặc điện thoại), bài kiểm tra, quan chức năng xem xét giải quyết.

trắc thực tế...

- Tính cấp thiết

- Từ các tài liệu có sẵn:

Cần xem xét nhu cầu ấy có cần phải được tiến hành Kết quả điều tra dân số, cơ quan thống kê, cục tiêu giải quyết ngay hay không, và nếu không giải quyết chuẩn hoá...

ngay thì sẽ gây ảnh hưởng tới các hoạt động khác như

- Từ các nhóm đại diện:

thế nào.

Ví dụ: nhóm cố vấn hay ban điều hành...

- Độ lớn của khoảng cách giữa hiện tại và nhu

- Từ các chuyên gia: câu hỏi điều tra, kết quả

cầu

phỏng vấn...

Có nhiều trường hợp nhu cầu đặt ra quá lớn vượt ra ngoài tầm giải quyết của cơ quan khuyến nông và 5. Tiêu chí để xếp thứ tự ưu tiên các nhu cầu khả năng hiện có. Trong trường hợp đó cần bàn với Một khi tiến hành xác định nhu cầu của nông dân thì người dân để tìm cách giải quyết từng bước một.

nông dân đưa ra không chỉ một mà là nhiều nhu cầu

- Số lượng người bị ảnh hưởng

cùng một lúc. Vì thế ta phải tiến hành xếp thứ tự ưu tiên Ta tìm xem có bao nhiêu người xác định nhu cầu để xem phải bắt đầu giải quyết từ vấn đề gì trước. Nên này? Một số nhu cầu có thể ảnh hưởng đến số đông và nhớ là phải trao đổi với nông dân xem phải làm gì để đáp như vậy thì đó cũng là một tiêu chí nói lên tầm quan ứng nhu cầu. Nếu không, lần sau nông dân sẽ mất hứng trọng của vấn đề.

thú tham gia.

- Mức độ thường xuyên, liên tục của nhu cầu Khi xếp thứ tự ưu tiên cần căn cứ vào hai tiêu chí: Nhiều nhu cầu có quan hệ nội tại bên trong và nếu tầm quan trọng và tính khả thi để đáp ứng nhu cầu.

giải quyết một nhu cầu này sẽ kéo theo (hoặc ảnh hưởng) tới nhu cầu khác và tất nhiên tới tầm quan a) Tầm quan trọng của nhu cầu

trọng của nhu cầu khác.

- Sự liên quan với chương trình khuyến nông b) Tính khả thi của nhu cầu

Cần xem xét liệu nhu cầu được xác định có liên quan đến mục tiêu của tổ hợp khuyến nông hay

- Mức độ chấp nhận được

không? tất nhiên có nhiều nhu cầu không thể phù hợp Nếu một nhu cầu được nhiều người quan tâm và với chức năng của cơ quan khuyến nông song ta cần mong muốn giải quyết thì chắc chắn nó sẽ được giải cẩn trọng xem xét rồi tìm cách chuyển đến cơ quan quyết và thành công.

83

84

https://thuviensach.vn

điều tra (bằng thư hoặc điện thoại), bài kiểm tra, quan chức năng xem xét giải quyết.

trắc thực tế...

- Tính cấp thiết

- Từ các tài liệu có sẵn:

Cần xem xét nhu cầu ấy có cần phải được tiến hành Kết quả điều tra dân số, cơ quan thống kê, cục tiêu giải quyết ngay hay không, và nếu không giải quyết chuẩn hoá...

ngay thì sẽ gây ảnh hưởng tới các hoạt động khác như

- Từ các nhóm đại diện:

thế nào.

Ví dụ: nhóm cố vấn hay ban điều hành...

- Độ lớn của khoảng cách giữa hiện tại và nhu

- Từ các chuyên gia: câu hỏi điều tra, kết quả

cầu

phỏng vấn...

Có nhiều trường hợp nhu cầu đặt ra quá lớn vượt ra ngoài tầm giải quyết của cơ quan khuyến nông và 5. Tiêu chí để xếp thứ tự ưu tiên các nhu cầu khả năng hiện có. Trong trường hợp đó cần bàn với Một khi tiến hành xác định nhu cầu của nông dân thì người dân để tìm cách giải quyết từng bước một.

nông dân đưa ra không chỉ một mà là nhiều nhu cầu

- Số lượng người bị ảnh hưởng

cùng một lúc. Vì thế ta phải tiến hành xếp thứ tự ưu tiên Ta tìm xem có bao nhiêu người xác định nhu cầu để xem phải bắt đầu giải quyết từ vấn đề gì trước. Nên này? Một số nhu cầu có thể ảnh hưởng đến số đông và nhớ là phải trao đổi với nông dân xem phải làm gì để đáp như vậy thì đó cũng là một tiêu chí nói lên tầm quan ứng nhu cầu. Nếu không, lần sau nông dân sẽ mất hứng trọng của vấn đề.

thú tham gia.

- Mức độ thường xuyên, liên tục của nhu cầu Khi xếp thứ tự ưu tiên cần căn cứ vào hai tiêu chí: Nhiều nhu cầu có quan hệ nội tại bên trong và nếu tầm quan trọng và tính khả thi để đáp ứng nhu cầu.

giải quyết một nhu cầu này sẽ kéo theo (hoặc ảnh hưởng) tới nhu cầu khác và tất nhiên tới tầm quan a) Tầm quan trọng của nhu cầu

trọng của nhu cầu khác.

- Sự liên quan với chương trình khuyến nông b) Tính khả thi của nhu cầu

Cần xem xét liệu nhu cầu được xác định có liên quan đến mục tiêu của tổ hợp khuyến nông hay

- Mức độ chấp nhận được

không? tất nhiên có nhiều nhu cầu không thể phù hợp Nếu một nhu cầu được nhiều người quan tâm và với chức năng của cơ quan khuyến nông song ta cần mong muốn giải quyết thì chắc chắn nó sẽ được giải cẩn trọng xem xét rồi tìm cách chuyển đến cơ quan quyết và thành công.

83

84

https://thuviensach.vn

- Khả năng đáp ứng của các nguồn lực VIII. PHÁT TRIỂN

Liệu có đáp ứng được nhân lực và vật lực để giải CÁC CHỦ ĐỀ KHUYẾN NÔNG

quyết nhu cầu đó hay không? Có một số nhu cầu Nội dung hoạt động khuyến nông ở nước ta chủ

không thể giải quyết được ở một thời điểm nào đó vì yếu tập trung vào một số chủ đề như đã nêu ở mục I.

thiếu vốn, thiếu thời gian và thiếu người chỉ đạo.

Để giúp hiểu rõ hơn và có điều kiện phát triển các chủ

- Khả năng thay đổi

đề này trong công việc hàng ngày, chúng tôi xin gợi ý Tỷ lệ người ủng hộ và phản đối việc giải quyết một số hướng phát triển các chủ đề khuyến nông này này ra sao? Nếu ta nhận thấy rằng đưa vấn đề này ra để mọi người tham gia.

sẽ vấp phải sự phản đối mạnh thì tốt hơn hết là gác vấn đề này lại, chờ dịp khác thuận lợi hơn.

1. Tuyên truyền chủ trương, chính sách phát triển

- Sự nhận thức về tính khả thi

nông nghiệp - nông thôn

Nông dân và các cơ quan hữu trách có tin vào sự

Không nên hiểu đơn thuần đây là một hoạt động thành công của vấn đề nếu đem giải quyết hay chính trị. Việc học tập và nắm vững chủ trương của không?

Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước sẽ giúp Căn cứ vào khả năng nguồn lực của mình, các tổ

người cán bộ khuyến nông theo sát tình hình, nâng chức quần chúng và khuyến nông cần và phải biết cao được trình độ lý luận và có khả năng giải đáp được sàng lọc các nhu cầu của người dân để tìm cách giải nhiều những thắc mắc, tranh chấp nảy sinh trong cộng quyết chúng sao cho có hiệu quả.

đồng. Sẽ là hữu ích nếu trong buổi họp cộng đồng, người cán bộ khuyến nông khéo léo kết hợp tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách mới cho nông dân hiểu và thực hiện.

Nguồn tài liệu cho chủ đề này có thể khai thác ở:

- Các văn kiện, nghị quyết của Đảng.

- Các chính sách của Nhà nước.

- Các văn bản pháp luật của Chính phủ và các quy định của địa phương.

- Từ thông tin đại chúng (đài, báo...).

85

86

https://thuviensach.vn

- Khả năng đáp ứng của các nguồn lực VIII. PHÁT TRIỂN

Liệu có đáp ứng được nhân lực và vật lực để giải CÁC CHỦ ĐỀ KHUYẾN NÔNG

quyết nhu cầu đó hay không? Có một số nhu cầu Nội dung hoạt động khuyến nông ở nước ta chủ

không thể giải quyết được ở một thời điểm nào đó vì yếu tập trung vào một số chủ đề như đã nêu ở mục I.

thiếu vốn, thiếu thời gian và thiếu người chỉ đạo.

Để giúp hiểu rõ hơn và có điều kiện phát triển các chủ

- Khả năng thay đổi

đề này trong công việc hàng ngày, chúng tôi xin gợi ý Tỷ lệ người ủng hộ và phản đối việc giải quyết một số hướng phát triển các chủ đề khuyến nông này này ra sao? Nếu ta nhận thấy rằng đưa vấn đề này ra để mọi người tham gia.

sẽ vấp phải sự phản đối mạnh thì tốt hơn hết là gác vấn đề này lại, chờ dịp khác thuận lợi hơn.

1. Tuyên truyền chủ trương, chính sách phát triển

- Sự nhận thức về tính khả thi

nông nghiệp - nông thôn

Nông dân và các cơ quan hữu trách có tin vào sự

Không nên hiểu đơn thuần đây là một hoạt động thành công của vấn đề nếu đem giải quyết hay chính trị. Việc học tập và nắm vững chủ trương của không?

Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước sẽ giúp Căn cứ vào khả năng nguồn lực của mình, các tổ

người cán bộ khuyến nông theo sát tình hình, nâng chức quần chúng và khuyến nông cần và phải biết cao được trình độ lý luận và có khả năng giải đáp được sàng lọc các nhu cầu của người dân để tìm cách giải nhiều những thắc mắc, tranh chấp nảy sinh trong cộng quyết chúng sao cho có hiệu quả.

đồng. Sẽ là hữu ích nếu trong buổi họp cộng đồng, người cán bộ khuyến nông khéo léo kết hợp tuyên truyền, phổ biến các chủ trương, chính sách mới cho nông dân hiểu và thực hiện.

Nguồn tài liệu cho chủ đề này có thể khai thác ở:

- Các văn kiện, nghị quyết của Đảng.

- Các chính sách của Nhà nước.

- Các văn bản pháp luật của Chính phủ và các quy định của địa phương.

- Từ thông tin đại chúng (đài, báo...).

85

86

https://thuviensach.vn

2. Truyền bá những tiến bộ kỹ thuật về thâm canh

- Nếu kết quả tốt thì tổ chức đánh giá, tham gia, hội cây trồng, vật nuôi, bảo quản, chế biến nông, lâm sản thảo, tuyên truyền mở rộng. Nếu không thành công thì phải tổ chức rút kinh nghiệm, tìm ra nguyên nhân thất Đây có lẽ là chủ đề mà các cơ quan khuyến nông bại. Nên nhớ, thất bại cũng là một kết luận hữu ích.

và khuyến nông viên thường làm quen và triển khai.

Trong khi triển khai thử nghiệm tiến bộ kỹ thuật cần Tiến bộ kỹ thuật thì có rất nhiều song không phải cứ

phải tổ chức thi đua (ví dụ: giành năng suất cao nhất hoặc có gì mới là ta liền áp dụng vào điều kiện của địa hiệu quả tốt nhất) để tạo ra không khí thi đua giữa những phương mình, bất chấp điều kiện tự nhiên, kinh tế -

người tham gia.

xã hội... ở địa phương mình có phù hợp với tiến bộ

- Kinh nghiệm ở nhiều nơi là nên phát triển các đó hay không. Vì thế để bảo đảm thành công và tiến bộ kỹ thuật theo kiểu từ điểm đến diện, hoặc tránh rủi ro cho nông dân, chúng tôi gợi ý cách làm kiểu vết dầu loang, kiểu đốm lửa gây đám cháy.

như sau:

- Nên kết hợp với các chương trình quốc gia, quốc

- Trước khi tiếp nhận triển khai kỹ thuật mới cần tế, hoặc các tổ chức phi chính phủ... để triển khai cho cân nhắc, nghiên cứu xem tiến bộ kỹ thuật đó có phù giảm bớt kinh phí.

hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội... ở địa

- Nên kết hợp sử dụng phương tiện nghe nhìn để

phương hay không?

hỗ trợ.

- Phải nghiên cứu kỹ và tập huấn kỹ thuật cẩn thận Chú ý: Ở đây có thể phát triển rất nhiều các chủ đề

trước khi triển khai.

khuyến nông, ví dụ: thi đạt năng suất cao trên một

- Khi triển khai không nên mở ra diện rộng ngay đơn vị diện tích (lúa, ngô,...), thi nuôi lợn tăng trọng mà nên triển khai theo ba bước:

nhanh, thi nuôi trâu, bò béo khoẻ, thi trang trại giỏi...

+ Bước 1: Làm thử ở dạng ô mẫu thử nghiệm (làm thử ở 1-2 hộ).

3. Cung cấp thông tin về thị trường, giá cả

+ Bước 2: Nếu kết quả ở bước 1 tốt thì triển khai Để có thể cung cấp thông tin cho nông dân thì sang bước 2 gọi là ô mẫu trình diễn (làm ở một số gia người cán bộ khuyến nông cần phải tham khảo các đình trong xóm, tại bản, xã).

nguồn tài liệu, sách báo, đài, tivi rồi tổng hợp lại trước

+ Bước 3: Nếu kết quả bước 2 tốt thì mạnh dạn khi phổ biến. Thông tin phải mang tính chất thời sự

mở sang bước 3 gọi là ô mở rộng (làm ở nhiều hộ gia nếu để lâu sẽ mất giá trị, thậm chí gây hại vì chiều đình trên quy mô lớn hơn).

hướng nhu cầu đã thay đổi. Vậy làm thế nào để có thể

87

88

https://thuviensach.vn

2. Truyền bá những tiến bộ kỹ thuật về thâm canh

- Nếu kết quả tốt thì tổ chức đánh giá, tham gia, hội cây trồng, vật nuôi, bảo quản, chế biến nông, lâm sản thảo, tuyên truyền mở rộng. Nếu không thành công thì phải tổ chức rút kinh nghiệm, tìm ra nguyên nhân thất Đây có lẽ là chủ đề mà các cơ quan khuyến nông bại. Nên nhớ, thất bại cũng là một kết luận hữu ích.

và khuyến nông viên thường làm quen và triển khai.

Trong khi triển khai thử nghiệm tiến bộ kỹ thuật cần Tiến bộ kỹ thuật thì có rất nhiều song không phải cứ

phải tổ chức thi đua (ví dụ: giành năng suất cao nhất hoặc có gì mới là ta liền áp dụng vào điều kiện của địa hiệu quả tốt nhất) để tạo ra không khí thi đua giữa những phương mình, bất chấp điều kiện tự nhiên, kinh tế -

người tham gia.

xã hội... ở địa phương mình có phù hợp với tiến bộ

- Kinh nghiệm ở nhiều nơi là nên phát triển các đó hay không. Vì thế để bảo đảm thành công và tiến bộ kỹ thuật theo kiểu từ điểm đến diện, hoặc tránh rủi ro cho nông dân, chúng tôi gợi ý cách làm kiểu vết dầu loang, kiểu đốm lửa gây đám cháy.

như sau:

- Nên kết hợp với các chương trình quốc gia, quốc

- Trước khi tiếp nhận triển khai kỹ thuật mới cần tế, hoặc các tổ chức phi chính phủ... để triển khai cho cân nhắc, nghiên cứu xem tiến bộ kỹ thuật đó có phù giảm bớt kinh phí.

hợp với điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội... ở địa

- Nên kết hợp sử dụng phương tiện nghe nhìn để

phương hay không?

hỗ trợ.

- Phải nghiên cứu kỹ và tập huấn kỹ thuật cẩn thận Chú ý: Ở đây có thể phát triển rất nhiều các chủ đề

trước khi triển khai.

khuyến nông, ví dụ: thi đạt năng suất cao trên một

- Khi triển khai không nên mở ra diện rộng ngay đơn vị diện tích (lúa, ngô,...), thi nuôi lợn tăng trọng mà nên triển khai theo ba bước:

nhanh, thi nuôi trâu, bò béo khoẻ, thi trang trại giỏi...

+ Bước 1: Làm thử ở dạng ô mẫu thử nghiệm (làm thử ở 1-2 hộ).

3. Cung cấp thông tin về thị trường, giá cả

+ Bước 2: Nếu kết quả ở bước 1 tốt thì triển khai Để có thể cung cấp thông tin cho nông dân thì sang bước 2 gọi là ô mẫu trình diễn (làm ở một số gia người cán bộ khuyến nông cần phải tham khảo các đình trong xóm, tại bản, xã).

nguồn tài liệu, sách báo, đài, tivi rồi tổng hợp lại trước

+ Bước 3: Nếu kết quả bước 2 tốt thì mạnh dạn khi phổ biến. Thông tin phải mang tính chất thời sự

mở sang bước 3 gọi là ô mở rộng (làm ở nhiều hộ gia nếu để lâu sẽ mất giá trị, thậm chí gây hại vì chiều đình trên quy mô lớn hơn).

hướng nhu cầu đã thay đổi. Vậy làm thế nào để có thể

87

88

https://thuviensach.vn

làm tốt công tác này ở nông thôn vùng núi? Theo nông thôn miền núi thuộc chương trình hợp tác với chúng tôi có một số cách sau:

Cơ quan Hợp tác Phát triển Thụy Điển (SIDA), chủ đề

- Dùng hệ thống loa truyền thanh.

nghiên cứu thị trường và phát triển kinh doanh đang

- Dán thông tin, thông báo ở những điểm đông được tổ chức triển khai và phát triển.

người qua lại.

5. Bồi dưỡng và phát triển kỹ năng, kiến thức quản

- Kết hợp tuyên truyền, phổ biến tại các ngày chợ

lý kinh tế cho hộ nông dân để tăng năng suất, chất phiên.

lượng sản phẩm, tăng thu nhập, nâng cao mức sống 4. Phổ biến kinh nghiệm sản xuất giỏi, kinh nghiệm Hiện nay, nông trại được coi như một đơn vị kinh truyền thống có hiệu quả cao cho các nông dân khác tế độc lập nên chủ hộ có chức năng như một giám đốc Về vấn đề này chúng tôi gợi ý làm như sau: doanh nghiệp, vì vậy, kiến thức quản lý kinh tế đối với

- Giao trách nhiệm cho mỗi cán bộ khuyến nông họ là rất quan trọng để giúp họ làm ăn hiệu quả.

phải tìm tòi, phát hiện những sáng kiến hay, những Về vấn đề này, theo chúng tôi nên phát triển theo kinh nghiệm tốt, những người lao động giỏi... để

chủ đề khuyến nông ở phương diện sau: nghiên cứu, tổng kết và tuyên truyền, khuyến cáo,

- Đối với làng, bản: nên tổ chức các lớp tập huấn về

phải coi đây là nội dung thi đua của mỗi cá nhân.

xây dựng làng, bản khuyến nông tự quản, nhóm sở

- Nên lần lượt tuyên truyền, giới thiệu những sáng thích, nhóm tín dụng, nhóm tiết kiệm...

kiến, gương người tốt, làm việc giỏi và tổ chức cho mọi

- Đối với các hộ gia đình: nên tập huấn cho họ về

người tham gia học tập hoặc tổ chức cho cá nhân điển các chủ đề như kiến thức quản lý kinh tế cơ sở, hạch hình đi tuyên truyền, báo cáo hoặc hướng dẫn tại nơi toán lỗ lãi cho một loại sản phẩm, kiến thức về sản khác.

xuất đa ngành, kiến thức về xây dựng và phát triển

- Nên tổng kết thành tài liệu phân phát cho hộ

trang trại...

nông dân khác tham khảo.

6. Thực hiện các dịch vụ kỹ thuật và tham gia cung

- Tổ chức hội thảo trao đổi những kinh nghiệm hay, ứng vật tư cho nông dân

những sáng kiến tốt, những người lao động giỏi.

Ví dụ: ở Thái Nguyên đã tổ chức sản xuất, tổng kết Có thể giới thiệu cho nông dân phát triển các dịch và giới thiệu rất nhiều kỹ thuật sản xuất mà đầu tư

vụ kỹ thuật phục vụ nhu cầu tại chỗ. Ví dụ: thấp nhưng mang lại hiệu quả cao. Ở dự án phát triển

- Sản xuất giống cây trồng, vật nuôi có chất lượng 89

90

https://thuviensach.vn

làm tốt công tác này ở nông thôn vùng núi? Theo nông thôn miền núi thuộc chương trình hợp tác với chúng tôi có một số cách sau:

Cơ quan Hợp tác Phát triển Thụy Điển (SIDA), chủ đề

- Dùng hệ thống loa truyền thanh.

nghiên cứu thị trường và phát triển kinh doanh đang

- Dán thông tin, thông báo ở những điểm đông được tổ chức triển khai và phát triển.

người qua lại.

5. Bồi dưỡng và phát triển kỹ năng, kiến thức quản

- Kết hợp tuyên truyền, phổ biến tại các ngày chợ

lý kinh tế cho hộ nông dân để tăng năng suất, chất phiên.

lượng sản phẩm, tăng thu nhập, nâng cao mức sống 4. Phổ biến kinh nghiệm sản xuất giỏi, kinh nghiệm Hiện nay, nông trại được coi như một đơn vị kinh truyền thống có hiệu quả cao cho các nông dân khác tế độc lập nên chủ hộ có chức năng như một giám đốc Về vấn đề này chúng tôi gợi ý làm như sau: doanh nghiệp, vì vậy, kiến thức quản lý kinh tế đối với

- Giao trách nhiệm cho mỗi cán bộ khuyến nông họ là rất quan trọng để giúp họ làm ăn hiệu quả.

phải tìm tòi, phát hiện những sáng kiến hay, những Về vấn đề này, theo chúng tôi nên phát triển theo kinh nghiệm tốt, những người lao động giỏi... để

chủ đề khuyến nông ở phương diện sau: nghiên cứu, tổng kết và tuyên truyền, khuyến cáo,

- Đối với làng, bản: nên tổ chức các lớp tập huấn về

phải coi đây là nội dung thi đua của mỗi cá nhân.

xây dựng làng, bản khuyến nông tự quản, nhóm sở

- Nên lần lượt tuyên truyền, giới thiệu những sáng thích, nhóm tín dụng, nhóm tiết kiệm...

kiến, gương người tốt, làm việc giỏi và tổ chức cho mọi

- Đối với các hộ gia đình: nên tập huấn cho họ về

người tham gia học tập hoặc tổ chức cho cá nhân điển các chủ đề như kiến thức quản lý kinh tế cơ sở, hạch hình đi tuyên truyền, báo cáo hoặc hướng dẫn tại nơi toán lỗ lãi cho một loại sản phẩm, kiến thức về sản khác.

xuất đa ngành, kiến thức về xây dựng và phát triển

- Nên tổng kết thành tài liệu phân phát cho hộ

trang trại...

nông dân khác tham khảo.

6. Thực hiện các dịch vụ kỹ thuật và tham gia cung

- Tổ chức hội thảo trao đổi những kinh nghiệm hay, ứng vật tư cho nông dân

những sáng kiến tốt, những người lao động giỏi.

Ví dụ: ở Thái Nguyên đã tổ chức sản xuất, tổng kết Có thể giới thiệu cho nông dân phát triển các dịch và giới thiệu rất nhiều kỹ thuật sản xuất mà đầu tư

vụ kỹ thuật phục vụ nhu cầu tại chỗ. Ví dụ: thấp nhưng mang lại hiệu quả cao. Ở dự án phát triển

- Sản xuất giống cây trồng, vật nuôi có chất lượng 89

90

https://thuviensach.vn

để bán cho các hộ khác.

- Đào tạo thú y viên cơ sở để họ có thể tiêm, thiến/hoạn gia súc, gia cầm và phòng trừ dịch bệnh.

- Giới thiệu các loại phân bón, thuốc trừ sâu, trừ cỏ

cho nông dân.

7. Truyền bá thông tin kiến thức, lối sống sinh hoạt lành mạnh, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho nông dân

Cán bộ khuyến nông đang hướng dẫn nông dân điều trị bệnh Liên quan đến vấn đề này có thể phát triển các chủ

thông thường cho lợn

đề khuyến nông như sau:

- Khuyến khích sử dụng phân hữu cơ, phân xanh IX. LẬP KẾ HOẠCH KHUYẾN NÔNG

để bón cho cây trồng.

- Tuyên truyền làm chuồng gia súc xa nhà.

1. Mục đích lập kế hoạch khuyến nông

- Khuyến cáo khai thác và sử dụng nước sạch trong Việc lập kế hoạch khuyến nông là nhằm: sinh hoạt.

- Giúp đỡ nông dân vượt qua khó khăn.

- Khuyến cáo không đốt rẫy làm nương, không săn

- Để xây dựng các chương trình khuyến nông.

bắn thú rừng.

- Làm cơ sở để chỉ đạo thực hiện.

- Tuyên truyền phòng cháy, chữa cháy cho rừng và bảo vệ rừng đầu nguồn.

2. Nguyên tắc cơ bản của lập kế hoạch khuyến nông

- Chương trình khuyến nông phải phản ánh được tình hình thực tế về các yếu tố đất đai, con người, nhà cửa, phong tục, chợ búa, cộng đồng và các tổ chức hoạt động trong khu vực.

- Các hành động phải đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi của dân chúng, trong đó những vấn đề cấp bách nhất và được quan tâm rộng rãi sẽ được lưu ý trước tiên.

91

92

https://thuviensach.vn

để bán cho các hộ khác.

- Đào tạo thú y viên cơ sở để họ có thể tiêm, thiến/hoạn gia súc, gia cầm và phòng trừ dịch bệnh.

- Giới thiệu các loại phân bón, thuốc trừ sâu, trừ cỏ

cho nông dân.

7. Truyền bá thông tin kiến thức, lối sống sinh hoạt lành mạnh, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho nông dân

Cán bộ khuyến nông đang hướng dẫn nông dân điều trị bệnh Liên quan đến vấn đề này có thể phát triển các chủ

thông thường cho lợn

đề khuyến nông như sau:

- Khuyến khích sử dụng phân hữu cơ, phân xanh IX. LẬP KẾ HOẠCH KHUYẾN NÔNG

để bón cho cây trồng.

- Tuyên truyền làm chuồng gia súc xa nhà.

1. Mục đích lập kế hoạch khuyến nông

- Khuyến cáo khai thác và sử dụng nước sạch trong Việc lập kế hoạch khuyến nông là nhằm: sinh hoạt.

- Giúp đỡ nông dân vượt qua khó khăn.

- Khuyến cáo không đốt rẫy làm nương, không săn

- Để xây dựng các chương trình khuyến nông.

bắn thú rừng.

- Làm cơ sở để chỉ đạo thực hiện.

- Tuyên truyền phòng cháy, chữa cháy cho rừng và bảo vệ rừng đầu nguồn.

2. Nguyên tắc cơ bản của lập kế hoạch khuyến nông

- Chương trình khuyến nông phải phản ánh được tình hình thực tế về các yếu tố đất đai, con người, nhà cửa, phong tục, chợ búa, cộng đồng và các tổ chức hoạt động trong khu vực.

- Các hành động phải đáp ứng được nhu cầu đòi hỏi của dân chúng, trong đó những vấn đề cấp bách nhất và được quan tâm rộng rãi sẽ được lưu ý trước tiên.

91

92

https://thuviensach.vn

- Chương trình phải linh hoạt để có thể duy trì các Các chương trình và các hoạt động khuyến nông đều mục tiêu trong thời gian dài.

phải lập kế hoạch dựa theo bốn yếu tố sau:

- Các chương trình khuyến nông phải có chương

- Các mục tiêu, mục đích của chương trình.

trình giáo dục và phải hướng vào nâng cao năng lực

- Cơ sở, điều kiện để đạt được mục tiêu, mục đích.

của nông dân để giải quyết những vấn đề của riêng họ,

- Các nguồn lực cần thiết để thực hiện nội dung giúp nông dân để họ tự giúp nhau.

chương trình.

- Chương trình khuyến nông phải được triển khai

- Kế hoạch cụ thể thực hiện mỗi chương trình.

một cách dân chủ bằng việc tham gia tích cực của 4. Trình tự lập kế hoạch và triển khai hoạt động nông dân, khởi đầu bằng những việc mà họ yêu cầu.

khuyến nông

- Các chương trình sẽ được điều chỉnh theo trình Bước 1: Phân tích tình hình

độ kinh tế và giáo dục hiện có của nông dân nông thôn.

Đây là bước điều tra, tìm hiểu tình hình hiện trạng

- Chương trình sẽ chỉ ra hướng đi cho một số đông của địa phương mình hoạt động (bao gồm các điều người để hoạt động theo hướng cải tạo nông nghiệp kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội), xác định tình hình thực của họ và tiêu chuẩn sống cho họ.

tế, các khuyết điểm tồn tại, khó khăn... cụ thể là gồm

- Các chương trình khuyến nông sẽ phải làm cho ba hoạt động sau:

người dân coi chúng như của mình và bản thân không

- Thu thập thông tin tài liệu về điều kiện tự nhiên thấy bị gò ép.

và thực trạng sản xuất của địa phương, về hệ thống 3. Các hình thức lập kế hoạch khuyến nông nông nghiệp, về tài nguyên và tiềm năng sản xuất...

(các thông tin này thường lấy từ các tài liệu có sẵn, các Có hai hình thức cụ thể để lập kế hoạch khuyến đợt kiểm tra).

nông:

- Phân tích, đánh giá tình hình: mục đích là tìm ra (1) Lập kế hoạch từ dưới lên trên (trên cơ sở các nguyên nhân của các sự kiện, vấn đề, phân tích, phỏng nhu cầu và tiềm năng của địa phương).

vấn, phỏng đoán.

(2) Lập kế hoạch từ trên xuống (trên cơ sở chính

- Nhận biết, phát hiện vấn đề, tiềm năng.

sách của các cấp).

Cán bộ khuyến nông phải có những quyết định xác Thông thường các chương trình khuyến nông cho định các vấn đề tồn tại mà nông dân đang quan tâm, chỉ

nông dân bao gồm cả hai phương thức lập kế hoạch trên.

ra những tiềm năng của họ để giúp họ cải tiến hoặc thay Các kế hoạch từ trên xuống sẽ cung cấp khung sườn cho đổi các điều kiện sản xuất cũ. Đây là giai đoạn mà cán bộ

việc lập kế hoạch khuyến nông.

93

94

https://thuviensach.vn

- Chương trình phải linh hoạt để có thể duy trì các Các chương trình và các hoạt động khuyến nông đều mục tiêu trong thời gian dài.

phải lập kế hoạch dựa theo bốn yếu tố sau:

- Các chương trình khuyến nông phải có chương

- Các mục tiêu, mục đích của chương trình.

trình giáo dục và phải hướng vào nâng cao năng lực

- Cơ sở, điều kiện để đạt được mục tiêu, mục đích.

của nông dân để giải quyết những vấn đề của riêng họ,

- Các nguồn lực cần thiết để thực hiện nội dung giúp nông dân để họ tự giúp nhau.

chương trình.

- Chương trình khuyến nông phải được triển khai

- Kế hoạch cụ thể thực hiện mỗi chương trình.

một cách dân chủ bằng việc tham gia tích cực của 4. Trình tự lập kế hoạch và triển khai hoạt động nông dân, khởi đầu bằng những việc mà họ yêu cầu.

khuyến nông

- Các chương trình sẽ được điều chỉnh theo trình Bước 1: Phân tích tình hình

độ kinh tế và giáo dục hiện có của nông dân nông thôn.

Đây là bước điều tra, tìm hiểu tình hình hiện trạng

- Chương trình sẽ chỉ ra hướng đi cho một số đông của địa phương mình hoạt động (bao gồm các điều người để hoạt động theo hướng cải tạo nông nghiệp kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội), xác định tình hình thực của họ và tiêu chuẩn sống cho họ.

tế, các khuyết điểm tồn tại, khó khăn... cụ thể là gồm

- Các chương trình khuyến nông sẽ phải làm cho ba hoạt động sau:

người dân coi chúng như của mình và bản thân không

- Thu thập thông tin tài liệu về điều kiện tự nhiên thấy bị gò ép.

và thực trạng sản xuất của địa phương, về hệ thống 3. Các hình thức lập kế hoạch khuyến nông nông nghiệp, về tài nguyên và tiềm năng sản xuất...

(các thông tin này thường lấy từ các tài liệu có sẵn, các Có hai hình thức cụ thể để lập kế hoạch khuyến đợt kiểm tra).

nông:

- Phân tích, đánh giá tình hình: mục đích là tìm ra (1) Lập kế hoạch từ dưới lên trên (trên cơ sở các nguyên nhân của các sự kiện, vấn đề, phân tích, phỏng nhu cầu và tiềm năng của địa phương).

vấn, phỏng đoán.

(2) Lập kế hoạch từ trên xuống (trên cơ sở chính

- Nhận biết, phát hiện vấn đề, tiềm năng.

sách của các cấp).

Cán bộ khuyến nông phải có những quyết định xác Thông thường các chương trình khuyến nông cho định các vấn đề tồn tại mà nông dân đang quan tâm, chỉ

nông dân bao gồm cả hai phương thức lập kế hoạch trên.

ra những tiềm năng của họ để giúp họ cải tiến hoặc thay Các kế hoạch từ trên xuống sẽ cung cấp khung sườn cho đổi các điều kiện sản xuất cũ. Đây là giai đoạn mà cán bộ

việc lập kế hoạch khuyến nông.

93

94

https://thuviensach.vn

khuyến nông phải vận dụng cả kiến thức kỹ thuật lẫn sự

Mục tiêu là cái đích để mọi người phấn đấu và là hiểu biết về nghiên cứu phát triển nông thôn để có tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả của một chương trình những quyết định đúng. Nhận biết vấn đề và tiềm năng khuyến nông.

là cơ sở để tìm ra các giải pháp tích cực, có hiệu quả

Vì thế, khi xác định các mục tiêu của chương trình nhằm cải tiến và thay đổi nhanh chóng hiện trạng cũ.

khuyến nông cần cụ thể hoá dưới dạng các con số, chỉ

Tất nhiên, cán bộ khuyến nông không cần thiết tiêu cụ thể để dễ đánh giá hơn và nên tránh các khái phải phân tích toàn bộ điều kiện tình hình của mỗi niệm chung chung, trừu tượng.

nông hộ hay cộng đồng hoặc của từng năm, mà chỉ

Để cho dễ hiểu, chúng tôi đưa ra đây một vài ví dụ

xem xét lại các thông tin cơ bản cần thiết cho các hoạt để tham khảo:

động khuyến nông. Đặc biệt, phải phân tích kỹ thành

- Ví dụ: Năm 2000, chương trình khuyến nông của phần có thể tham gia trên các phương diện: chúng ta hoạt động rất có kết quả và được nông dân

- Đặc điểm của nhóm/tổ chức.

yêu cầu hỗ trợ rất nhiều. Song ngặt là nguồn ngân sách

- Mối quan tâm và cách nhìn.

nhà nước cấp không đủ đáp ứng và chúng ta phải nghĩ

- Mặt mạnh và yếu.

đến chuyện đi tìm thêm nguồn kinh phí bổ sung (từ

- Ý nghĩa nếu để cho họ tham gia vào khuyến nông: dự án, từ các tổ chức phi chính phủ - NGO...) để tăng

+ Phối hợp các hoạt động đã được sắp xếp.

cường các hoạt động. Vì thế ta có thể đặt mục tiêu của

+ Lập kế hoạch các hoạt động đã được liên kết.

tổ chức khuyến nông ấy như sau: Tìm nguồn để tăng

+ Phân công các công việc chung.

thêm ngân sách hoạt động của từng trung tâm khuyến Bước 2: Thiết lập các mục tiêu

nông thêm 10% vào năm 2000.

Việc đề ra các mục tiêu của chương trình khuyến Đặt mục tiêu hoạt động như vậy là rõ cả về số

nông phụ thuộc vào sự nghiên cứu tỷ mỷ các nhu cầu lượng và thời điểm cụ thể cần đạt được.

của nông dân. Có nhiều loại mục tiêu, từ mục tiêu Bước 3: Tìm các giải pháp

chung đến mục tiêu cụ thể. Việc xác định rõ và chính Bước này nhằm tìm ra các giải pháp về kỹ thuật, tổ

xác mục tiêu (mục đích) của công việc ngay từ đầu là chức để có thể giải quyết, khắc phục các vấn đề và khai điều hết sức quan trọng và bảo đảm cho sự thành công thác tiềm năng sẵn có, cải tiến hoặc thay đổi các của công việc. Và tất nhiên nếu đặt mục tiêu không phương thức sử dụng tiềm năng không hợp lý của chính xác, cụ thể thì sẽ dẫn đến khó thực hiện được nông dân.

chương trình, thậm chí gây lãng phí không cần thiết.

Bước 4: Lựa chọn các giải pháp

Mục tiêu là gì?

Nhằm thực hiện đúng mục tiêu của chương trình 95

96

https://thuviensach.vn

khuyến nông phải vận dụng cả kiến thức kỹ thuật lẫn sự

Mục tiêu là cái đích để mọi người phấn đấu và là hiểu biết về nghiên cứu phát triển nông thôn để có tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả của một chương trình những quyết định đúng. Nhận biết vấn đề và tiềm năng khuyến nông.

là cơ sở để tìm ra các giải pháp tích cực, có hiệu quả

Vì thế, khi xác định các mục tiêu của chương trình nhằm cải tiến và thay đổi nhanh chóng hiện trạng cũ.

khuyến nông cần cụ thể hoá dưới dạng các con số, chỉ

Tất nhiên, cán bộ khuyến nông không cần thiết tiêu cụ thể để dễ đánh giá hơn và nên tránh các khái phải phân tích toàn bộ điều kiện tình hình của mỗi niệm chung chung, trừu tượng.

nông hộ hay cộng đồng hoặc của từng năm, mà chỉ

Để cho dễ hiểu, chúng tôi đưa ra đây một vài ví dụ

xem xét lại các thông tin cơ bản cần thiết cho các hoạt để tham khảo:

động khuyến nông. Đặc biệt, phải phân tích kỹ thành

- Ví dụ: Năm 2000, chương trình khuyến nông của phần có thể tham gia trên các phương diện: chúng ta hoạt động rất có kết quả và được nông dân

- Đặc điểm của nhóm/tổ chức.

yêu cầu hỗ trợ rất nhiều. Song ngặt là nguồn ngân sách

- Mối quan tâm và cách nhìn.

nhà nước cấp không đủ đáp ứng và chúng ta phải nghĩ

- Mặt mạnh và yếu.

đến chuyện đi tìm thêm nguồn kinh phí bổ sung (từ

- Ý nghĩa nếu để cho họ tham gia vào khuyến nông: dự án, từ các tổ chức phi chính phủ - NGO...) để tăng

+ Phối hợp các hoạt động đã được sắp xếp.

cường các hoạt động. Vì thế ta có thể đặt mục tiêu của

+ Lập kế hoạch các hoạt động đã được liên kết.

tổ chức khuyến nông ấy như sau: Tìm nguồn để tăng

+ Phân công các công việc chung.

thêm ngân sách hoạt động của từng trung tâm khuyến Bước 2: Thiết lập các mục tiêu

nông thêm 10% vào năm 2000.

Việc đề ra các mục tiêu của chương trình khuyến Đặt mục tiêu hoạt động như vậy là rõ cả về số

nông phụ thuộc vào sự nghiên cứu tỷ mỷ các nhu cầu lượng và thời điểm cụ thể cần đạt được.

của nông dân. Có nhiều loại mục tiêu, từ mục tiêu Bước 3: Tìm các giải pháp

chung đến mục tiêu cụ thể. Việc xác định rõ và chính Bước này nhằm tìm ra các giải pháp về kỹ thuật, tổ

xác mục tiêu (mục đích) của công việc ngay từ đầu là chức để có thể giải quyết, khắc phục các vấn đề và khai điều hết sức quan trọng và bảo đảm cho sự thành công thác tiềm năng sẵn có, cải tiến hoặc thay đổi các của công việc. Và tất nhiên nếu đặt mục tiêu không phương thức sử dụng tiềm năng không hợp lý của chính xác, cụ thể thì sẽ dẫn đến khó thực hiện được nông dân.

chương trình, thậm chí gây lãng phí không cần thiết.

Bước 4: Lựa chọn các giải pháp

Mục tiêu là gì?

Nhằm thực hiện đúng mục tiêu của chương trình 95

96

https://thuviensach.vn

khuyến nông và được nông dân chấp nhận. Các giải nông:

pháp được thử nghiệm tại ruộng của nông dân phải

- Mục đích: Vì sao chương trình được tiến hành?

phù hợp với chính sách quốc gia và địa phương, phù

- Kết quả mong đợi: Dự định đạt được kết quả gì?

hợp với nguồn lực của nông dân và được cán bộ và cơ

- Phương pháp hoạt động: Làm thế nào để chương quan khuyến nông hỗ trợ.

trình đạt được kết quả đó?

Căn cứ để chọn giải pháp tốt nhất:

- Nhân tố ảnh hưởng: Nhân tố bên ngoài nào là

- Tính khả thi:

quan trọng cho sự thành công của chương trình

+ Có đủ nguồn lực để thực hiện.

(những giả thiết quan trọng)?

+ Khả năng đạt được mục tiêu.

- Chỉ tiêu đánh giá: Các chỉ tiêu nào được dùng để

+ Nông dân chấp nhận.

đánh giá sự thành công của chương trình (các chỉ tiêu

+ Có đủ điều kiện chính trị - xã hội để thực hiện.

dùng để đánh giá mục tiêu)?

- Tính hiệu quả.

- Nguồn số liệu: Chúng ta có thể lấy số liệu ở đâu Bước 5: Xác định các mục tiêu ưu tiên để đánh giá sự thành công?

Do hoạt động khuyến nông ở địa phương thường bị

- Kinh phí: Chương trình cần được chi phí bao giới hạn về thời gian và nguồn lực nên cán bộ khuyến nhiêu?

nông cần phải sắp xếp sự ưu tiên của các mục tiêu để

Bước 7: Tổ chức thực hiện kế hoạch khuyến nông đạt hiệu quả cao. Với mỗi mục tiêu, cán bộ khuyến nông

- Thành lập ban chỉ đạo.

có thể lập các dự án thực thi cụ thể để cùng với lãnh

- Các thành phần tham gia.

đạo địa phương và nông dân thực hiện và hoàn thành

- Phối hợp các tổ chức hữu quan.

chương trình.

- Xây dựng cơ chế hoạt động, tiêu chuẩn đánh giá.

Bước 6: Lập kế hoạch thực hiện

- Tổ chức cung cấp nguồn lực:

Kế hoạch thực hiện cần được đề ra khá chi tiết, cụ

+ Phân công nhân lực phù hợp với công việc.

thể theo nội dung công việc, thời gian nhân sự và tài

+ Cung cấp vật tư, thiết bị.

chính. Cần chú ý có dự báo về các khó khăn đột xuất

- Chỉ đạo thực hiện.

để dễ dàng khắc phục. Đề xuất lịch trình làm việc

- Kiểm tra và đánh giá.

(riêng cho cán bộ khuyến nông và cho nông dân).

- Nhân rộng.

Trong bước này phải xây dựng được bảng tóm tắt Bước 8: Đánh giá chung chương trình kế hoạch khuyến nông. Đó là bảng tóm tắt trong một Cuối các giai đoạn của chương trình cần có sự

trang chứa đựng các thông tin sau đây về khuyến đánh giá tổng hợp về kết quả công việc, nguyên nhân 97

98

https://thuviensach.vn

khuyến nông và được nông dân chấp nhận. Các giải nông:

pháp được thử nghiệm tại ruộng của nông dân phải

- Mục đích: Vì sao chương trình được tiến hành?

phù hợp với chính sách quốc gia và địa phương, phù

- Kết quả mong đợi: Dự định đạt được kết quả gì?

hợp với nguồn lực của nông dân và được cán bộ và cơ

- Phương pháp hoạt động: Làm thế nào để chương quan khuyến nông hỗ trợ.

trình đạt được kết quả đó?

Căn cứ để chọn giải pháp tốt nhất:

- Nhân tố ảnh hưởng: Nhân tố bên ngoài nào là

- Tính khả thi:

quan trọng cho sự thành công của chương trình

+ Có đủ nguồn lực để thực hiện.

(những giả thiết quan trọng)?

+ Khả năng đạt được mục tiêu.

- Chỉ tiêu đánh giá: Các chỉ tiêu nào được dùng để

+ Nông dân chấp nhận.

đánh giá sự thành công của chương trình (các chỉ tiêu

+ Có đủ điều kiện chính trị - xã hội để thực hiện.

dùng để đánh giá mục tiêu)?

- Tính hiệu quả.

- Nguồn số liệu: Chúng ta có thể lấy số liệu ở đâu Bước 5: Xác định các mục tiêu ưu tiên để đánh giá sự thành công?

Do hoạt động khuyến nông ở địa phương thường bị

- Kinh phí: Chương trình cần được chi phí bao giới hạn về thời gian và nguồn lực nên cán bộ khuyến nhiêu?

nông cần phải sắp xếp sự ưu tiên của các mục tiêu để

Bước 7: Tổ chức thực hiện kế hoạch khuyến nông đạt hiệu quả cao. Với mỗi mục tiêu, cán bộ khuyến nông

- Thành lập ban chỉ đạo.

có thể lập các dự án thực thi cụ thể để cùng với lãnh

- Các thành phần tham gia.

đạo địa phương và nông dân thực hiện và hoàn thành

- Phối hợp các tổ chức hữu quan.

chương trình.

- Xây dựng cơ chế hoạt động, tiêu chuẩn đánh giá.

Bước 6: Lập kế hoạch thực hiện

- Tổ chức cung cấp nguồn lực:

Kế hoạch thực hiện cần được đề ra khá chi tiết, cụ

+ Phân công nhân lực phù hợp với công việc.

thể theo nội dung công việc, thời gian nhân sự và tài

+ Cung cấp vật tư, thiết bị.

chính. Cần chú ý có dự báo về các khó khăn đột xuất

- Chỉ đạo thực hiện.

để dễ dàng khắc phục. Đề xuất lịch trình làm việc

- Kiểm tra và đánh giá.

(riêng cho cán bộ khuyến nông và cho nông dân).

- Nhân rộng.

Trong bước này phải xây dựng được bảng tóm tắt Bước 8: Đánh giá chung chương trình kế hoạch khuyến nông. Đó là bảng tóm tắt trong một Cuối các giai đoạn của chương trình cần có sự

trang chứa đựng các thông tin sau đây về khuyến đánh giá tổng hợp về kết quả công việc, nguyên nhân 97

98

https://thuviensach.vn

và các biện pháp giải quyết. Việc đánh giá phải dựa Mọi đánh giá bao gồm ba bước cơ bản: vào mục tiêu và các bước thực hiện chương trình, cán (1) Nhận thông tin.

bộ khuyến nông chú ý theo dõi, giám sát và đánh giá (2) So sánh thông tin đó với tiêu chuẩn.

thường xuyên, cụ thể.

(3) Đưa ra nhận xét trên cơ sở so sánh đó.

X. ĐÁNH GIÁ KHUYẾN NÔNG

4. Mức độ đánh giá

- Mức độ bao quát: hiệu quả khuyến nông đến 1. Mục đích của việc đánh giá

nông, lâm, ngư nghiệp, đến thu nhập của hộ gia đình Việc đánh giá một chương trình khuyến nông là và thay đổi mức sống của nông dân.

nhằm xem lại tình hình hiện tại so với chương trình

- Mức độ trung gian: hoạt động khuyến nông đã ban đầu, xác định hiệu quả của chương trình và tác thực hiện theo mục tiêu hay không? Có dẫn đến kết dụng của các phương pháp đã và đang được áp dụng quả mong muốn không?

trong hoạt động.

- Mức độ đánh giá ở từng hoạt động khuyến nông: Đánh giá công tác khuyến nông là đưa ra những thực hiện qua các cuộc trình diễn mô hình trên đồng nhận xét về giá trị các hoạt động khuyến nông nhằm ruộng hoặc thông qua hội thảo, toạ đàm với lãnh đạo trả lời câu hỏi:

địa phương và nông dân.

- Nỗ lực đã thực hiện có xứng đáng với những gì định ra không? hay

5. Nội dung đánh giá

- Các mục tiêu đã được thực hiện đến mức độ nào?

Đánh giá khuyến nông phải được thực hiện trên 3

phương diện:

2. Người đánh giá

- Đánh giá kỹ thuật.

Những người sau đây thường tham gia vào việc

- Đánh giá hiệu quả: kinh tế, xã hội, môi trường, đánh giá khuyến nông:

trước mắt và lâu dài.

- Nông dân (hoặc khách hàng).

- Sự tiếp thu kỹ thuật của nông dân.

- Cán bộ khuyến nông.

- Cán bộ quản lý cấp cao hơn.

6. Đề cương lập chương trình đánh giá khuyến

- Chuyên gia từ bên ngoài

nông

3. Các bước trong quá trình đánh giá 99

100

https://thuviensach.vn

và các biện pháp giải quyết. Việc đánh giá phải dựa Mọi đánh giá bao gồm ba bước cơ bản: vào mục tiêu và các bước thực hiện chương trình, cán (1) Nhận thông tin.

bộ khuyến nông chú ý theo dõi, giám sát và đánh giá (2) So sánh thông tin đó với tiêu chuẩn.

thường xuyên, cụ thể.

(3) Đưa ra nhận xét trên cơ sở so sánh đó.

X. ĐÁNH GIÁ KHUYẾN NÔNG

4. Mức độ đánh giá

- Mức độ bao quát: hiệu quả khuyến nông đến 1. Mục đích của việc đánh giá

nông, lâm, ngư nghiệp, đến thu nhập của hộ gia đình Việc đánh giá một chương trình khuyến nông là và thay đổi mức sống của nông dân.

nhằm xem lại tình hình hiện tại so với chương trình

- Mức độ trung gian: hoạt động khuyến nông đã ban đầu, xác định hiệu quả của chương trình và tác thực hiện theo mục tiêu hay không? Có dẫn đến kết dụng của các phương pháp đã và đang được áp dụng quả mong muốn không?

trong hoạt động.

- Mức độ đánh giá ở từng hoạt động khuyến nông: Đánh giá công tác khuyến nông là đưa ra những thực hiện qua các cuộc trình diễn mô hình trên đồng nhận xét về giá trị các hoạt động khuyến nông nhằm ruộng hoặc thông qua hội thảo, toạ đàm với lãnh đạo trả lời câu hỏi:

địa phương và nông dân.

- Nỗ lực đã thực hiện có xứng đáng với những gì định ra không? hay

5. Nội dung đánh giá

- Các mục tiêu đã được thực hiện đến mức độ nào?

Đánh giá khuyến nông phải được thực hiện trên 3

phương diện:

2. Người đánh giá

- Đánh giá kỹ thuật.

Những người sau đây thường tham gia vào việc

- Đánh giá hiệu quả: kinh tế, xã hội, môi trường, đánh giá khuyến nông:

trước mắt và lâu dài.

- Nông dân (hoặc khách hàng).

- Sự tiếp thu kỹ thuật của nông dân.

- Cán bộ khuyến nông.

- Cán bộ quản lý cấp cao hơn.

6. Đề cương lập chương trình đánh giá khuyến

- Chuyên gia từ bên ngoài

nông

3. Các bước trong quá trình đánh giá 99

100

https://thuviensach.vn

Chu kỳ đánh giá khuyến nông có thể mô tả theo sơ

7. Một số phương pháp đánh giá khuyến nông đồ sau:

- So sánh trước và sau khi có khuyến nông Vấn đề

Chỉ tiêu

Sau khi làm

Trước khi làm

Tăng/giảm

Kết quả

Mục đích

Thu

T1

T2

T1 - T2

Chi

C1

C2

C1 - C2

Lãi

L1= T1 - C1

L2= T2- C2

L1 - L2

Phân tích

Dữ liệu

- So sánh giữa thu và chi

Ví dụ về trồng ngô:

- Định nội dung vấn đề

+ Cần đánh giá vấn đề gì?

Chỉ tiêu

Giống cũ

Giống mới

+ Tại sao phải đánh giá vấn đề đó?

Giống (kg/sào)

1,0

1,0

- Xác định mục đích

Chi phí thuốc trừ sâu (nghìn đồng)

15,0

-

+ Câu hỏi nào cần được trả lời?

Giá mua giống (nghìn đồng)

3,0

8,0

+ Để giải quyết vấn đề cần trả lời như thế nào?

Tổng chi

19,0

9,0

- Quy định dữ liệu

Năng suất (kg/sào)

95,0

120,0

+ Cần loại thông tin nào để giải đáp các câu hỏi?

Giá ngô bán (nghìn đồng)

2,5

2,5

Tổng thu

237,5

300,0

+ Tìm thông tin ở đâu và bằng cách nào?

Lãi = Thu - chi

218,5

291

- Thiết kế phân tích

+ Tiêu chuẩn nào được sử dụng để đánh giá?

- So sánh kỹ thuật cũ với kỹ thuật mới

+ Dữ liệu phải ở dưới dạng nào để thực hiện so

+ Kỹ thuật mới có tốt hơn so với kỹ thuật cũ

sánh được?

không?

- Thu thập ý kiến phản hồi

+ Nếu có, thì tốt hơn ở mức độ nào?

+ Kết quả sẽ được sử dụng ra sao?

+ Có nên áp dụng kỹ thuật đó không?

+ Cần ai tham gia để kết luận được chính xác hơn?

Ví dụ: Đánh giá kỹ thuật trồng ngô

+ Mọi việc đã kết thúc hay vẫn còn tiếp diễn sau khi đánh giá?

Mục đích thay giống ngô cũ bằng giống ngô mới (Bioseeds)

101

102

https://thuviensach.vn

Chu kỳ đánh giá khuyến nông có thể mô tả theo sơ

7. Một số phương pháp đánh giá khuyến nông đồ sau:

- So sánh trước và sau khi có khuyến nông Vấn đề

Chỉ tiêu

Sau khi làm

Trước khi làm

Tăng/giảm

Kết quả

Mục đích

Thu

T1

T2

T1 - T2

Chi

C1

C2

C1 - C2

Lãi

L1= T1 - C1

L2= T2- C2

L1 - L2

Phân tích

Dữ liệu

- So sánh giữa thu và chi

Ví dụ về trồng ngô:

- Định nội dung vấn đề

+ Cần đánh giá vấn đề gì?

Chỉ tiêu

Giống cũ

Giống mới

+ Tại sao phải đánh giá vấn đề đó?

Giống (kg/sào)

1,0

1,0

- Xác định mục đích

Chi phí thuốc trừ sâu (nghìn đồng)

15,0

-

+ Câu hỏi nào cần được trả lời?

Giá mua giống (nghìn đồng)

3,0

8,0

+ Để giải quyết vấn đề cần trả lời như thế nào?

Tổng chi

19,0

9,0

- Quy định dữ liệu

Năng suất (kg/sào)

95,0

120,0

+ Cần loại thông tin nào để giải đáp các câu hỏi?

Giá ngô bán (nghìn đồng)

2,5

2,5

Tổng thu

237,5

300,0

+ Tìm thông tin ở đâu và bằng cách nào?

Lãi = Thu - chi

218,5

291

- Thiết kế phân tích

+ Tiêu chuẩn nào được sử dụng để đánh giá?

- So sánh kỹ thuật cũ với kỹ thuật mới

+ Dữ liệu phải ở dưới dạng nào để thực hiện so

+ Kỹ thuật mới có tốt hơn so với kỹ thuật cũ

sánh được?

không?

- Thu thập ý kiến phản hồi

+ Nếu có, thì tốt hơn ở mức độ nào?

+ Kết quả sẽ được sử dụng ra sao?

+ Có nên áp dụng kỹ thuật đó không?

+ Cần ai tham gia để kết luận được chính xác hơn?

Ví dụ: Đánh giá kỹ thuật trồng ngô

+ Mọi việc đã kết thúc hay vẫn còn tiếp diễn sau khi đánh giá?

Mục đích thay giống ngô cũ bằng giống ngô mới (Bioseeds)

101

102

https://thuviensach.vn

Kỹ thuật cũ

Kỹ thuật mới

diễn, số lần tham quan... chỉ cho ta ý niệm về phạm A. Giảm thu (nghìn đồng)

B. Tăng thu (nghìn đồng)

vi hoạt động của cán bộ khuyến nông và chứng tỏ

A1. Chi phí thêm

B1. Tiết kiệm chi phí

sự cố gắng của cán bộ khuyến nông, chứ chưa cho Chi mua giống mới

Không dùng hạt giống cũ:

biết công tác có kết quả hay không.

1 kg x 8 = 8

1 x 3 = 3

(2) Nếu không có gì thay đổi trong trồng trọt, chăn không dùng thuốc trừ

nuôi, trong vườn gia đình, trong nếp sống của nông sâu: 15

dân thì có thể nói rằng nông dân không tiếp thu được A2. Thu nhập giảm

B2. Thu thêm

gì và cán bộ khuyến nông cũng không truyền đạt được Do không trồng ngô cũ

Do trồng ngô mới

gì.

95 kg x 2,5 = 237,5

120 kg x 2,5 = 300

(3) Tài liệu thống kê cho ta biết kết quả hoạt Tổng thu giảm

Tổng thu tăng

động của khuyến nông: giống mới được nuôi trồng, A = A1 + A2 = 245,5

B = B1 + B2 = 318

năng suất, sản lượng cây/con tăng, sâu bệnh trên Mức biến đổi tổng thu (B - A) = 318 - 245,5 = 72,5

đồng ruộng giảm bớt, bệnh dịch gia súc không còn, Kết luận: Giống mới có lợi hơn, nên làm máy móc, vật tư nông nghiệp nhiều hơn, đời sống Trong đó:

văn hoá, tinh thần đổi mới, nhà cửa khang trang Chi phí thêm: Chi phí do áp dụng kỹ thuật mới.

hơn, đường sá, trường học được mở mang sạch đẹp, Thu nhập giảm: Những lợi ích do kỹ thuật cũ mang tỷ lệ trẻ em đến trường tăng lên... thì đó là kết quả

lại, giờ không được áp dụng nữa.

rất tốt của hoạt động khuyến nông.

Thu thêm: Phần thu do kỹ thuật mới đem lại.

Tiết kiệm chi phí: Áp dụng kỹ thuật mới nên tiết kiệm được chi phí so với theo kỹ thuật cũ.

8. Kết luận

(1) Trên phương diện khuyến nông, số nông dân đến gặp cán bộ khuyến nông để hỏi việc hay xin tài liệu chuyên môn, số lần thăm gia đình, đồng ruộng, số lượng sách báo phân phát, số điểm trình 103

104

https://thuviensach.vn

Kỹ thuật cũ

Kỹ thuật mới

diễn, số lần tham quan... chỉ cho ta ý niệm về phạm A. Giảm thu (nghìn đồng)

B. Tăng thu (nghìn đồng)

vi hoạt động của cán bộ khuyến nông và chứng tỏ

A1. Chi phí thêm

B1. Tiết kiệm chi phí

sự cố gắng của cán bộ khuyến nông, chứ chưa cho Chi mua giống mới

Không dùng hạt giống cũ:

biết công tác có kết quả hay không.

1 kg x 8 = 8

1 x 3 = 3

(2) Nếu không có gì thay đổi trong trồng trọt, chăn không dùng thuốc trừ

nuôi, trong vườn gia đình, trong nếp sống của nông sâu: 15

dân thì có thể nói rằng nông dân không tiếp thu được A2. Thu nhập giảm

B2. Thu thêm

gì và cán bộ khuyến nông cũng không truyền đạt được Do không trồng ngô cũ

Do trồng ngô mới

gì.

95 kg x 2,5 = 237,5

120 kg x 2,5 = 300

(3) Tài liệu thống kê cho ta biết kết quả hoạt Tổng thu giảm

Tổng thu tăng

động của khuyến nông: giống mới được nuôi trồng, A = A1 + A2 = 245,5

B = B1 + B2 = 318

năng suất, sản lượng cây/con tăng, sâu bệnh trên Mức biến đổi tổng thu (B - A) = 318 - 245,5 = 72,5

đồng ruộng giảm bớt, bệnh dịch gia súc không còn, Kết luận: Giống mới có lợi hơn, nên làm máy móc, vật tư nông nghiệp nhiều hơn, đời sống Trong đó:

văn hoá, tinh thần đổi mới, nhà cửa khang trang Chi phí thêm: Chi phí do áp dụng kỹ thuật mới.

hơn, đường sá, trường học được mở mang sạch đẹp, Thu nhập giảm: Những lợi ích do kỹ thuật cũ mang tỷ lệ trẻ em đến trường tăng lên... thì đó là kết quả

lại, giờ không được áp dụng nữa.

rất tốt của hoạt động khuyến nông.

Thu thêm: Phần thu do kỹ thuật mới đem lại.

Tiết kiệm chi phí: Áp dụng kỹ thuật mới nên tiết kiệm được chi phí so với theo kỹ thuật cũ.

8. Kết luận

(1) Trên phương diện khuyến nông, số nông dân đến gặp cán bộ khuyến nông để hỏi việc hay xin tài liệu chuyên môn, số lần thăm gia đình, đồng ruộng, số lượng sách báo phân phát, số điểm trình 103

104

https://thuviensach.vn

MỤC LỤC

Chịu trách nhiệm xuất bản:

Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

TS. HOÀNG PHONG HÀ

Trang

Chịu trách nhiệm nội dung:

Lời Nhà xuất bản

5

PHÓ GIÁM ĐỐC - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP

I. Một số vấn đề chung về khuyến nông 7

TS. ĐỖ QUANG DŨNG

II. Tổ chức khuyến nông

12

Biên tập nội dung:

ThS. PHẠM THỊ KIM HUẾ

III. Cán bộ khuyến nông

16

TRẦN THỊ THANH PHIỆT

IV. Đối tượng của khuyến nông

27

Trình bày bìa:

PHẠM DUY THÁI

V. Các phương pháp khuyến nông

32

Chế bản vi tính:

NGUYỄN THU THẢO

VI. Các phương pháp phân tích tình huống 66

Sửa bản in:

PHẠM TUYẾT NHUNG

VII. Xác định các nhu cầu khuyến nông 78

Đọc sách mẫu:

BAN SÁCH KINH TẾ

VIII. Phát triển các chủ đề khuyến nông 86

IX. Lập kế hoạch khuyến nông

92

X. Đánh giá khuyến nông

99

105

106

https://thuviensach.vn

MỤC LỤC

Chịu trách nhiệm xuất bản:

Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

TS. HOÀNG PHONG HÀ

Trang

Chịu trách nhiệm nội dung:

Lời Nhà xuất bản

5

PHÓ GIÁM ĐỐC - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP

I. Một số vấn đề chung về khuyến nông 7

TS. ĐỖ QUANG DŨNG

II. Tổ chức khuyến nông

12

Biên tập nội dung:

ThS. PHẠM THỊ KIM HUẾ

III. Cán bộ khuyến nông

16

TRẦN THỊ THANH PHIỆT

IV. Đối tượng của khuyến nông

27

Trình bày bìa:

PHẠM DUY THÁI

V. Các phương pháp khuyến nông

32

Chế bản vi tính:

NGUYỄN THU THẢO

VI. Các phương pháp phân tích tình huống 66

Sửa bản in:

PHẠM TUYẾT NHUNG

VII. Xác định các nhu cầu khuyến nông 78

Đọc sách mẫu:

BAN SÁCH KINH TẾ

VIII. Phát triển các chủ đề khuyến nông 86

IX. Lập kế hoạch khuyến nông

92

X. Đánh giá khuyến nông

99

105

106

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page