https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

cơ thể chúng ta

là một thế giới kỳ thú

https://thuviensach.vn

Blood, Bones and Body Bits Lời © Nick Arnold 1996

Minh họa © Tony de Saulles 1996

Bản tiếng Việt do Nhà xuất bản Trẻ xuất bản theo thỏa thuận nhượng quyền với Scholastic UK Ltd., tháng 7-2005

https://thuviensach.vn

NICK ARNOLD

Minh họa: Tony de SaulleS

cơ thể chúng ta

là một thế giới kỳ thú

CHUYẾN DU LỊCH ĐỘC ĐÁO BÊN TRONG CƠ THỂ

KHANH KHANH (dịch)

NHÀ XUẤT BẢN TRẺ

https://thuviensach.vn

4

VỀ TÁC GIẢ

Nick Arnold:

Bắt đầu viết truyện khi còn rất trẻ, nhưng có nằm mơ anh cũng không nghĩ đến cảnh một ngày kia anh sẽ phải quan tâm và làm việc hết mực thân thiết với các bộ phận trong cơ thể

con người.

Để viết cuốn sách này, anh đã đến thăm không biết bao nhiêu người bệnh, phải giơ tay giơ chân cho đỉa hút máu, phải nghiên cứu kỹ càng cả

những thứ cực kỳ rùng rợn – và những việc làm đó đã mang lại cho anh niềm vui thú lớn lao.

Những lúc không bận tìm hiểu để viết cho tủ sách Kiến Thức này, tác giả

Nick Arnold dạy học cho người lớn tại một trường đại học. Anh thích ăn bánh Pizza, đi xe đạp và chế ra những câu chuyện tiếu lâm cực kỳ buồn cười.

https://thuviensach.vn

5

Lời nói đầu

Sinh vật là một môn học nhàm chán! Và bài tập sinh vật khiến bạn đứt rời từng sợi dây thần kinh ra? Phần tệ nhất của môn học này chính là khi chúng ta phải quan tâm đến cơ thể con người. Nói thật đấy, cứ nghĩ đến chuyện đó là trong đầu bạn lại hiện ra nào máu, nào ruột, nào gan, nào những khúc xương va lách cách… Lúc đó , dạ dày bạn có nằm yên nổi không?

Các bác sĩ và các thầy giáo thuộc lòng không biết bao nhiêu là từ ngữ rối rắm, nói muốn gãy lưỡi, dùng làm tên chỉ các bộ phận, những thứ mà bạn không hề biết là chúng có trong cơ thể mình. Bạn có biết là sinh viên ngành y phải học tới 10.000 từ mới? Vậy mà xưa nay bạn cứ nghĩ việc học tiếng Việt đã là đủ khó lắm rồi, đúng không?!

Em có hiện tượng Kontusion

Nói nôm na, em

trong vùng Gluteus maximus!

bị bầm một vết ở

mông!

Có trầm trọng

lắm không cô?

Thế nhưng y học không phải là thứ dành riêng cho các chuyên gia, mà cho tất cả mọi người. Bởi ai trong chúng ta mà không có một cơ thể và vì vậy, ai trong chúng ta cũng có quyền biết chuyện gì đang xảy ra trong đó. Tại sao nó lục bục, tại sao nó nhoi nhói, tại sao nó kêu lắc rắc,… cùng rất nhiều chuyện khác.

Và đó chính là điều mà cuốn sách này đề cập. Sách kể những gì bạn muốn biết về cơ thể mình. Sách nói tới những chuyện kinh hoàng và thú vị nghe vừa thích vừa sợ. Cuốn sách này sẽ cho bạn biết toàn bộ sự thật! Cái sự thật https://thuviensach.vn

6

rằng đang có hàng tỷ con vi trùng sống trong ruột bạn, hoặc là chuyện gì sẽ xảy ra nếu người ta xẻ một bộ não ra làm hai nửa, hoặc tại sao các bác sĩ ngày trước thường dùng đỉa để hút máu bệnh nhân. Đọc xong sách này, bạn sẽ thấy cơ thể mình không còn bí hiểm tý nào.

Tôi chỉ làm bài tập về

môn sinh vật thôi!

Và một khi đã biết tất cả về những bộ phận thú vị và giỏi giang trong cơ

thể mình, có lẽ bạn sẽ thấy cái vụ “cơ thể học” này hấp dẫn đến phát điên.

Tới đó bạn có thể gây sốc cho các bác sĩ, các thầy cô giáo bằng cách đưa ra những dữ liệu mang tính khoa học cao siêu; và nhất là: bạn sẽ nhìn bản thân và cơ thể mình với con mắt hoàn toàn khác!

Cậu ta mới chế ra vào cuối

tuần qua đấy!

https://thuviensach.vn

7

Những bộ phận thú vị

Một con quái vật tỉnh dậy...

Đã quá nửa đêm từ lâu rồi. Mưa gõ trống vào khuôn cửa sổ của căn phòng gác rầm thượng. Trong ánh nến, bá tước Frankenstein kinh hãi nhìn trân trân vào cái vật thể mà ông vừa ghép tạo nên từ những phần xác người bị

cắt rời. Con quái vật xấu xí khôn tả. Thế rồi đột ngột, cái cơ thể ban nãy còn không sức sống khẽ rung lên. Con quái vật thở dài như một người vừa tỉnh dậy sau một giấc ngủ thật sâu…

ĐỪNG SỢ! Đấy chỉ là một câu chuyện thôi. Mary Shelley đã sáng tác tiểu thuyết “Frankenstein” cách đây tới gần 200 năm. Và chưa một ai thành công trong việc dùng những bộ phận cơ thể rời rạc để ghép nên một con người… ít nhất là cho tới ngày hôm nay! Song nếu bạn khăng khăng muốn thử, thì xin mách:

BướC THứ NHấT -

CHUẩN BỊ vậT LiệU

Ý bạn nói, cái này là quá khủng khiếp, không thể nào là sự thật được ư?

Thế nhưng vào cái thời Frankenstein, xác chết để các bác sĩ tương lai thực tập mổ là một món hàng tuyệt đối hiếm hoi. Đa phần các quốc gia nghiêm cấm chuyện mổ xác. Đây thật sự là một khó khăn cho khoa học, bởi người ta chỉ có thể nghiên cứu những bí mật cơ thể qua việc mổ xác.

https://thuviensach.vn

8

Câu chuyện về Ngài bá tước đi ăn cắp

Đám người ăn trộm xác chết thuở trước thường bị gọi là “quân cướp xác”.

Nhóm người đó biết rằng các bác sĩ sẵn sàng trả không ít tiền cho một xác chết còn tươi, vì vậy mà họ biến trò này thành một vụ làm ăn béo bở. Người ta kể rằng, nếu muốn noi gương Frankenstein, phải làm như sau.

Phương pháp 1 :

Một nhà khoa học nổi danh của thế kỷ thứ 16 là Andreas Versalius đã thực hiện vụ đó như sau:

1. Chờ cho tới khi trời tối.

2. Rón rén lẻn đến nơi trong ngày hôm

đó vừa có một tên tội phạm bị hành

quyết.

3. Cắt rời cái xác ra, giấu từng bộ phận cơ thể vào bên trong áo bành tô. Làm

như vậy mới hòng qua mặt được nhóm

lính gác bên cổng.

4. Giấu những bộ phận cơ thể đó vào

trong phòng ngủ, rồi bình tĩnh ghép chúng lại với nhau.

Nếu nơi ở không hề có cái giá treo cổ nào, thì chuyện này sẽ trở thành phức tạp đấy.

Phương pháp 2 :

Đào một ngôi mộ. Đây là phương pháp phổ biến trong thế kỷ 19 tại Anh và Mỹ.

1. Đầu tiên cần tới các công cụ trợ giúp: một cái xẻng, một cây đèn bão, một miếng vải lớn, vài đoạn dây có móc ở đầu, xà beng và một cái bao tải.

2. Trời vừa tối thì rón rén lẻn vào phía trong nghĩa trang. Để ý kiểm tra thật kỹ càng xem có ai không.

https://thuviensach.vn

9

3. Rồi nhanh tay đào mộ. Đổ đất đào được vào miếng vải lớn đã mang theo, hòng sau đó có thể đổ thật nhanh trở về chỗ cũ mà không để lại dấu vết.

4. Móc đầu sắt của những sợi dây vào khe quan tài, dùng xà beng bẩy nắp quan tài lên. Suỵt! Khẽ thôi!

5. Đút cái xác vào bao tải. Lẹ tay đổ đất lấp đầy như cũ rồi biến cho mau!

Công việc này không được kéo dài quá một tiếng đồng hồ. Một yếu tố

hết sức quan trọng: đừng bỏ quên miếng vải hoặc thứ gì ở hiện trường!

Trò chơi tranh ghép về cơ thể (hay là mô hình quái vật) Hãy tưởng tượng, bằng một cách nào đó, bạn đã xoay được cho mình vài bộ phận cơ thể. Bấy giờ bạn có thể bắt đầu với công việc tự tay tạo nên một mô hình Frankenstein. Ngược lại với những câu đố ghép chữ bình thường, bạn phải bắt đầu công việc này với những thành phần ở giữa, chứ không chỉ với lớp da bên ngoài. Hãy chú ý sắp xếp mọi bộ phận sao cho đúng đắn và đừng quên một thứ gì, nếu không mô hình sẽ chẳng hoạt động đâu! Nếu làm sai hoặc nhầm lẫn chỗ nào đó, sau này bạn sẽ phải mổ quái vật ra và sắp xếp lại từ đầu. Sau đây là lời miêu tả về vài bộ phận cơ thể quan trọng nhất.

https://thuviensach.vn

10

Làn da siêu co giãn

Đó là một lớp bọc ngoài tốt hơn mọi thứ vải trên đời, kín đến một giọt nước cũng không lọt qua, lại có khả năng chống vi trùng. Nó tự sửa chữa khi bị bị hỏng hóc nhẹ, nó có hệ thống lò sưởi và hệ thống máy lạnh riêng. Ngoài ra, đây cũng chính là thứ giữ cho cơ thể

bạn không bị rụng rời ra từng mảnh.

Lớp mỡ

Hãy xếp xuống dưới làn da một lớp mỡ. Quanh LÙNG BÙNG

khu bụng và ngang hông là nơi con người ta hay có các dải mỡ bụng bịu. Lớp mỡ ngăn lạnh cho cơ thể, đồng thời là kho dự trữ lý tưởng cho những món bánh kẹo ngọt lừ mà quái vật của bạn thích nhấm nháp. Một phần kho dự trữ này sẽ được dùng tới trong giờ tập thể thao hàng sáng của quái vật.

Mắt, Tai, Mũi

Là những bộ phận cực kỳ quan trọng cho việc nhìn, nghe và ngửi (theo đúng thứ tự kể trên). Nhưng những thành phần thực sự thú vị thì người ta lại không nhìn được từ phía ngoài. Đây là những bộ máy kỹ thuật cao, biến thông tin thành các tín hiệu, các tín hiệu này sau đó sẽ được não bộ giải mã. Vậy nên bạn hãy chú ý sao cho các sợi dây thần kinh được nối với nhau đúng cách.

Các công cụ hữu dụng...

Kim và chỉ để khâu các

Một cái cưa, để tạo lỗ

Cái phễu để rót máu

bộ phận cơ thể.

đựng não.

vào cơ thể.

https://thuviensach.vn

11

Hệ thần kinh nhạy cảm

Chúng tạo nên mạng lưới thông tin cho quái vật Ái!

của bạn. Chúng báo cho não bộ biết chuyện gì vừa xảy ra, rồi truyền các lệnh từ não bộ, ví dụ như lệnh bắt những cơ bắp lười biếng phải hoạt động. Các sợi dây thần kinh kéo dài từ đầu đến các ngón chân. Các sợi dây thần kinh chính tụ tập trong phần tủy sống, nằm giữa các đốt sống.

DENK

Não bộ thiên tài

Não bộ được coi là tổng đài của quái vật. Hãy thận trọng đặt nó vào phần trên của xương sọ, nơi nó được bảo vệ thật tốt. Não bộ chứa tất cả các ký ức cũng như tính cách của quái vật. Thế nên hãy thận trọng với nó nghe!

Khung xương vững chắc

Con người đa phần có 206 xương – chỉ một số

rất ít người có một hoặc hai khúc xương chân thừa. Xương là thứ vô cùng quan trọng để

RắC RắC!

cơ thể chúng ta đứng thẳng chứ không rũ

sụm xuống như một chiếc bao tải ướt.

Hãy ráp các xương với nhau sao cho đúng! Chú ý đặc biệt với

nhóm 26 xương chân nhe!

Không phải chuyện đơn

giản đâu…

KéT!

KEN

https://thuviensach.vn

12

Những cơ bắp mạnh mẽ

Ô!

Ai cũng có bắp thịt, mặc dù không phải nhìn ai bạn cũng thấy chúng nổi hằn lên. Chúng ta có hàng trăm bắp thịt, và chúng phải được lắp ráp vào vị trí đúng đắn bằng mọi giá, nếu không chúng sẽ không hoạt động. Ví dụ, mỗi bàn tay có tới 24 bắp thịt. Và cho mỗi bước chân đi, quái Quần lót xấu xí cùng cực

vật của bạn cần tới 200 cơ bắp cơ đấy!

Những cái răng gan lì

Răng là phần cứng nhất của cơ thể, chúng đủ khả

năng nghiền nát cả cái bánh mì cứng ương bướng nhất.

Hãy sắp xếp chúng cho đúng thứ tự và dạy cho con quái vật của bạn thói quen đánh răng thường xuyên!

Dạ dày gầm gào

Dạ dày là một cái túi đầy cơ bắp, nó luôn kêu lục bục, Lục bục

chứa những món ăn đã được tiêu hóa một nửa trộn lẫn với các dịch vị. Dù dạ dày không phải là thứ đẹp đẽ, nhưng rất Lục bục

quan trọng, bởi nó nghiền nhỏ những thứ mà quái vật của bạn ăn vào.

Lá gan dễ thương

Bộ phận này có màu nâu đỏ, dài chừng 15cm, một dạng nhà máy hóa học cỡ mini, thực hiện rất nhiều công việc khác nhau. Không có gan, sẽ không có một quái vật nào đủ “gan” sống tiếp – hi hi! Bạn hãy đẩy lá gan lên trên đống ruột, bên dưới cơ hoành (cơ để thở).

https://thuviensach.vn

13

Buồng thận hữu ích

Bộ lọc

Chúng lọc máu và loại những chất thải ra khỏi cơ thể

của quái vật. Kể cả người lẫn quái vật đều có hai lá thận. Lá bên trái ngồi cao hơn lá bên phải chút đỉnh.

Máu – một chất lỏng cực kỳ đặc biệt

Máu chịu trách nhiệm chuyền tải các chất dinh dưỡng và đưa ôxi đã hít vào đến với các tế

bào. Không chỉ có thế! Máu còn chứa các bạch cầu để chiến đấu chống trả những kẻ xâm nhập, cũng như các tiểu cầu giúp máu đông, giúp cơ thể tự chữa bệnh. Con quái vật của bạn có khoảng 5 đến 5,5 lít thứ chất lỏng đặc sệt màu đỏ này.

Trái tim chăm chỉ

Cái nắm thịt vô cùng quan trọng cho sự sống này bơm máu chảy qua cơ thể bạn. Hãy đưa trái tim vào vị trí đúng pập

của nó - dịch sang nửa lồng ngực phía trái. Hãy chú ý đưa trái tim vào cho đúng chiều: buồng tim bên trái bơm cho máu chảy qua cơ thể, buồng tim bên phải bơm máu vào phổi.

pập

Những lá phổi rỗng xốp

Cái đôi túi rỗng xốp như bọt biển trong lồng ngực có thể chứa tới 6 lít không khí. Khi thở, quái vật của bạn sẽ

Phì phò

lấy ôxi từ không khí, thứ tối cần thiết cho sự sống của các tế bào trong cơ thể.

Phì phò

Máu Máu Máu

Da

https://thuviensach.vn

14

Những bộ phận tiếu lâm

Một số các bộ phận cơ thể được người ta biết tới một cách kỹ càng. Chúng ta đều đã nghe nói tới não bộ hoặc đều phải chú ý tới dạ dày mỗi khi nó gào réo. Thế nhưng với những vị trí ít nổi danh hơn thì sao?

d)

b)

e)

c)

f)

a)

https://thuviensach.vn

15

Những bộ phận cơ thể nào sau đây là quá điên khùng và không thể là sự

thật? (Nếu sau đó bạn còn sắp xếp chúng được theo đúng vị trí, bạn sẽ nhận được số điểm gấp đôi!)

1. Cửa sổ trái xoan

2. Xương quay

3. Xương trán

4. Xương chạc ba

5. Khớp lưỡi liềm

6. Xương lưỡi hái !!!

7. Gân xe đạp

8. Vòng tròn Jejunum (ruột chay)

9. Nierenbeckenkelch (xương chậu đỡ thận) 10. Xương lõm suối hoa

4,5,7 và 10.

Sai

thận.

của

phần

Một

9c)

non;

ruột

Trong

8f)

sọ;

xương

của

phần

Một

6e)

sọ;

xương

mẩu

Một

3d)

tay;

cánh

dưới

phần

ở

xương

Một

2a)

giác;

thính

phận

bộ

về

thuộc

nó

-

đầu

Trong

1b)

Đúng:

ời:

L

ả

TR

Câu

Mọi thứ đều hoạt động chứ?

Trong quá trình lắp ráp quái vật Frankenstein, thỉnh thoảng bạn nên kiểm tra lại cho chắc chắn, liệu các bộ phận riêng lẻ có ổn thỏa không. Tốt nhất nên sử dụng kính hiển vi để xem các tế bào có còn sống không nhé…

Những tế bào bí hiểm

Cơ thể của bạn bao gồm khoảng 100 tỷ tế bào sống. Người ta biết là chúng còn sống qua việc trong tế bào luôn xảy ra các quy trình hóa học. Mỗi tế

bào là một trái cầu nho nhỏ, dạng chất lỏng cô đặc như thạch, chỉ tội nhỏ

đến mức mắt thường chúng ta không nhìn thấy. Cả ngàn tế bào gộp lại mới tạo thành một điểm lớn bằng dấu chấm cuối câu này mà thôi.

https://thuviensach.vn

16

Phần trong tế bào chứa đầy những chuyện bí hiểm. Các thành phần nhỏ tí xíu có tên là Mitochondrien đóng vai trò các “nhà máy năng lượng” của tế

bào, sản xuất và dự trữ năng lượng. Mỗi tế bào có một phần nhân, có thể

coi là “bộ não”của tế bào. Tế bào sinh sản qua việc phân chia nhân tế bào.

Nhân tế bào

Mitochondrien

Một tế bào của cơ thể con người

Kiểm tra chất lượng

Khi đã lắp ráp xong con quái vật Frankenstein của mình, bạn sẽ cần vài bộ

máy thông minh đến rùng rợn để kiểm tra lại xem phía bên trong tất cả có hoạt động đúng hay không.

Tia X quang

Một số máy móc làm việc với tia X quang, đó là những tia ánh sáng đặc biệt vô hình. Những tia này xuyên qua da, qua cơ và mỡ, nhưng không xuyên qua xương. Vì thế mà ta có thể nhìn thấy xương trên một tấm ảnh X quang.

Các khúc

xương của

quý ông

không được

sắp xếp

thích hợp

cho lắm!

https://thuviensach.vn

17

CTG – Computertomografy: Dùng một chùm các tia X quang, người ta sẽ

xem xét và chụp ảnh từng lát não bộ con quái vật của bạn, sau đó tạo dựng cho bạn một hình ảnh ba chiều không gian.

ANGiOGRAFY: Ở đây người ta sẽ tiêm một chất tạo độ tương phản vào máu, sau đó các mạch máu sẽ hiện rõ trên ảnh X quang.

Ngoài ra, còn một loạt các máy móc khác mà bạn có thể đút vào cơ thể con quái vật để quan sát phía trong, ví dụ như…

GASTROSCOPE: đây là một cái ống dài và dẻo có gắn một đèn nhỏ ở một đầu. Bạn đút nó vào họng quái vật và xem xét phía bên trong dạ dày và ruột.

Bắp rang bơ!

OPHTHALMOSCOPY: Gương dùng soi mắt, đây là một ngọn đèn sáng cho phép bạn nhìn vào phía bên trong mắt đối phương.

https://thuviensach.vn

18

Đau

Không, thưa

không?

bác sĩ!

ARTHROSCOPE: Bộ máy này cũng giống như một chiếc kính viễn vọng, nó cho bạn nhìn vào các khớp xương của quái vật.

OTOSCOPE: Gương soi tai, cũng giống như một cái đèn pin thôi, nhưng nó giúp bạn nhìn vào phía trong tai của quái vật.

Những máy móc này thật hữu dụng, bởi không có chúng người ta không thể xác định được phía bên trong cơ thể trông ra sao. Đa phần cơ thể chúng ta đều được ẩn che bên dưới lớp da, thế nên tốt nhất là ta hãy xem xét kỹ

hơn lớp vỏ bọc này…

https://thuviensach.vn

19

Làn da - Lớp bảo vệ tuyệt vời

Hãy nhìn vào một góc tối nhà bạn, rất có thể bạn sẽ tìm thấy một đống dễ

thương mẩu móng tay, tất và vẩy da. Vẩy da sao? Đúng thế – bạn thường thấy những hạt bụi nhỏ óng ánh nhảy múa trong tia nắng mặt trời. Đa phần trong số chúng là vẩy da đấy - cứ mỗi ngày bạn lại mất khoảng 10 tỷ vẩy da như thế!

Lệnh truy nã: Làn da con người

TÊN: Da

VỊ TRÍ: Ở mọi nơi phía ngoài cơ thể.

TIN VUI: Giữ cho nhiệt độ cơ thể ổn

định và ngăn cản vật thể gây bệnh xâm

nhập vào cơ thể.

TIN KÉM VUI: Có thể bị những căn

bệnh tồi tệ tấn công ví dụ như nhọt

đầu đinh, mụn mủ...

TIN GIẬT GÂN: Làn da của một người lớn có tổng diện tích 2 mét vuông. Đây là bộ phận nặng nhất của cơ thể chúng ta và có trọng lượng đáng nể từ 3kg đến 5kg, tùy theo người lớn hay bé.

https://thuviensach.vn

20

Các căn bệnh ngoài da ghê tởm

Các bác sĩ không yêu thích gì hơn là vừa được ăn vừa được đọc sách. Họ

thích đọc thứ gì nhất? Các tạp chí chuyên ngành y sặc sỡ với những bức ảnh to đùng về những căn bệnh về da. Eo ôi! Sau đây bạn có thể thử xem liệu bạn có đủ khả năng theo nghề bác sĩ không. Hãy sắp xếp những căn bệnh được nêu tên bên dưới cho phù hợp với số đánh trong hình minh họa: a) Một loại nấm mọc giữa các ngón chân, khiến cho da bong ra thành từng mảng nhỏ.

b) Một hiện tượng tắc đầu tuyến mồ hôi và mỡ, chỗ tắc nghẽn cứ phình to lên cho tới khi nổ bung. Lúc đó sẽ có mủ chảy ra ngoài.

c) Phồng rộp, đau và ngứa ở các ngón chân, do không được cung cấp đầy đủ máu khi trời lạnh.

d) Những tế bào da đã chết dính vón cục vào với nhau.

e) Những tế bào da đầy mỡ đã chết, đổi màu đen khi tiếp xúc với không khí.

chân; 5b) Mụn bọc.

Nấm

4a)

tóc;

trên

Gầu

3d)

cước;

Phát

2c)

cá;

Trứng

1e)

ời:

L

ả

TR

Câu

https://thuviensach.vn

21

Mũi - anh chàng luôn đi trước

Nếu bạn va phải những vấn đề quá sức chịu đựng về “chỏm ngoại hình”

(tức là của anh chàng mũi – cái bộ phận luôn chĩa vào mặt đối phương mỗi lúc bạn gặp người khác!!!), thì chỉ còn một cách duy nhất là đến gặp bác sĩ

phẫu thuật thẩm mỹ mà thôi!

Bạn đã biết chưa...?

Các chuyên gia phẫu thuật thẩm mỹ có thể thay đổi ngoại hình của chúng ta, bằng cách cắt gọt phần xương, thêm vào hay bớt đi da hoặc sụn, và gài vào cơ thể chúng ta những thành phần nhân tạo. Vậy là bạn có thể mua cho mình một ngoại hình mới!!?? Dĩ nhiên, chỉ khi bạn đủ tiền tiêu vặt. (Giống như ngôi sao nhạc pop Michael Jackson, người đã tạo cho mình một bộ mặt mới cùng một làn da trắng qua không biết bao nhiêu lần phẫu thuật.) Các cuộc “giải phẫu thẩm mỹ”

đầu tiên đã được thực hiện cách đây tới 2000 năm, tại đất Ấn Độ. Thời đó, người ta trừng phạt tội phạm bằng cách cắt mũi . Có ai đó đã nảy ra sáng kiến rằng vết thương sẽ đỡ xấu hơn, nếu người ta lấy chút da trên trán hoặc ở má khâu đắp lên trên. Dân xứ Sizilia (Italia) còn đi tiếp thêm một bước nữa: một phẫu thuật gia vô lương tâm đã cắt mũi của một nô lệ, rồi khâu cái mũi này cho một bệnh nhân đã bị mất mũi trong chiến trận.

https://thuviensach.vn

22

Quý ngài muốn nói gì với người

Nói với nó là

nô lệ dũng cảm đã tạo điều

người nó thối

kiện cho quý ngài có khả năng

quá!

ngửi trở lại?

Nhưng ngay cả khi một làn da nhìn từ phía ngoài có thể xấu đến khủng khiếp – thì nhìn từ phía trong nó vẫn luôn rất rất thú vị, thú vị đến …. khủng khiếp luôn!

Tin này sẽ khiến bạn ngã bổ chửng cho xem!

Nếu lột da của một người lớn (không phải chuyện đơn giản đâu nghe!), người ta có thể dùng nó để phủ kín một diện tích 2 m2. Làn da của một em bé dĩ nhiên nhỏ hơn. Da là bộ phận nặng nhất trong cơ thể chúng ta và tùy theo người lớn bé mà có thể nặng từ 3 kg đến 5 kg. Bạn nghĩ lại mà xem, thế là bằng cả một bao gạo cỡ trung đấy nhé! Lớp da trên cùng chỉ dày có 2-3 milimet thôi, nhưng được phủ chi chít các phần tử cảm biến nóng-lạnh, mạch máu, mỡ, tuyến mồ hôi, v.v… Đúng là nhiều đến điên khùng! Hãy thử tưởng tượng làn da của bạn dưới dạng một bộ đồ phi hành gia cực kỳ

hiện đại, mang tính công nghệ cao tới không thể nào tin nổi. Liệu bạn có đủ dũng cảm để đeo làn da đó không?

https://thuviensach.vn

23

Bộ comple bẩm sinh

Bạn đã bao giờ mơ tới một bộ đồ mặc thật dễ chịu thoải mái? Bộ đồ có thể

tự làm mát khi trời nóng và tự ấm lên khi trời lạnh?

Chà, chắc bạn sẽ rất ngạc nhiên, nhưng thật ra bạn đã có bộ áo thông minh đó trên người rồi đấy – nói chính xác ra là kể từ khi bạn được sinh ra đời!

Sang năm tới con cần một

bộ comple lớn hơn!

mặt cắt làn da

Lông

Lỗ chân lông

(làm ơn rửa ráy

mỗi ngày!)

Tĩnh mạch

Động mạch

Dây

Chân bì

thần kinh

(đây là thứ

vắng bóng

trên một số

Tuyến

vầìng trán

mồ hôi

của một số

ông bố)

Mô mỡ

Hãy gây bất ngờ cho bè bạn của bạn bằng những kiến thức về tác phẩm mỹ thuật kỳ diệu có một không hai này, bộ comple ngày sinh của chúng ta!

https://thuviensach.vn

24

Bộ comple hợp mode

lúc chào đời

nHìn từ pHía trước

Tặng miễn

phí cho mọi

1. Bộ Comple Sinh nhật của

em bé sơ

Màu không

bạn có nhiều màu sắc khác

sinh!

phai!

nhau, tùy theo số lượng Mela-

nine trong các tế bào da.

2. Những bộ quần áo bình

thường sẽ phai màu trong ánh

nắng mặt trời, nhưng bộ Com-

Màu sắc

trước

ple sinh nhật của bạn thì không. Để

phong phú

bảo vệ bạn trước những tia có hại,

làn da sản xuất thêm một số sắc tố, và vì vậy mà ngả màu đậm đà hơn.

Hệ tHống làm mát

tự động

3. Chức năng này tự động bật lên

ống dẫn nước làm nguội như vậy

khi trời quá nóng. Các ống dẫn

(“tuyến mồ hôi”). Chúng được

nước lạnh sẽ làm nguội bề mặt da

quấn khít vào nhau đến mức độ

bằng cách tiết mồ hôi

nếu gỡ ra, mỗi tuyến sẽ dài tới

4. Bảo hành: Mỗi bộ comple ngày

một mét đấy.

sinh có chứa khoảng 3 triệu những

https://thuviensach.vn

25

cảnH báo

để cung cấp đủ nước cho hệ thống

5. Khi trời cực nóng, hệ thống

làm lạnh tự động của làn da.

làm nguội này có thể thải tới

6. Phần mồ hôi nách và “ngang

1,7 lít mồ hôi mỗi giờ! Vậy là hông” có chứa những chất rất hấp

nhớ uống nhiều khi trời nóng,

dẫn vi khuẩn. Chỉ cần để lâu một

chút là chúng sẽ bốc mùi khó chịu.

(Xin đọc kĩ mục 7 và 9 dưới đây –

Cơ chế tự

vì những người quanh bạn!)

sửa chữa

7. Một số người chiến đấu chống

lại vấn đề ở mục 6 bằng Deos (các

loại ống lăn khử mùi), nhưng qua

đó, họ lại bịt kín các lỗ thoát ra của Hệ thống

hệ thống làm lạnh. Cũng may mà

làm lạnh

tự động

mồ hôi còn biết thoát ra ở các nơi

sau

khác nữa, nếu không bộ comple

của bạn chẳng bao lâu sẽ nóng quá

mức cho coi.

Lớp bảo vệ trước

Phí tổn bảo trì

những tia có hại

rất thấp

bảo trì Và bảo HànH

9. Bạn chỉ cần rửa giặt bộ comple của 8. Bộ comple của bạn hầu như

bạn cẩn thận bằng nước và xà phòng. không cần chăm nom nhiều, bởi nó Đừng lo, nếu trong khi tắm rửa bạn có khả năng tự sửa chữa! Khi bị

kỳ cọ cho trôi đi các lớp vẩy da bên hỏng hóc nhỏ, sẽ luôn có làn da mới ngoài – chúng sẽ lại mọc mới lên!

mọc thế vào!

https://thuviensach.vn

26

Hãy tự thử nghiệm... xem làn da hoạt động ra sao!

Để thực hiện thí nghiệm sau, bạn phải tắm trong một bồn nước nóng. (Tất cả các nhà nghiên cứu tầm cỡ đều phải biết hy sinh vì khoa học!) 1. Điều gì sẽ xảy ra khi làn da của bạn nóng lên? Nó đổi màu gì và tại sao?

a) Đỏ

b) Xanh dương

c) Trắng

2. Hãy dùng đồng hồ để kiểm tra xem bao lâu thì da của bạn nhăn nheo.

Theo bạn thì thứ gì gây nên hiệu ứng này?

a) Cái nóng

b) Tuổi già

c) Nước

tóc và móng tay móng chân không ham nước như vậy.

mà

may

Cũng

ra!

vỡ

khi

tới

cho

nước

đầy

hút

sẽ

da

bào

tế

Các

bạn.

da

vào

lọt

nước

nhiều

quá

để

giờ

bao

Đừng

nheo.

nhăn

nên

trở

trên

phía

lớp

mà

vậy

Vì

nước.

đầy

hút

sẽ

dưới

bên

nằm

da

lớp

và

đó

qua

ngấm

nước

gian,

thời

một

sau

nhưng

nước,

ngăn

nhờn

lớp

một

phủ

được

bạn

của

da

Làn

2c)

quá.

nóng

bị

không

ta

chúng

thể

cơ

cho

giữ

da,

làn

qua

ra

tỏa

được

lượng

nhiệt

này,

cách

Bằng

hơn.

qua

chảy

máu

nhiều

có

để

ra

giãn

cùng

trên

da

lớp

dưới

bên

máu

mạch

Các

1a)

ời:

L

ả

TR

Câu

https://thuviensach.vn

27

Bàn về chuyện tóc và lông

Cơ thể con người ta có tóc và móng để làm gì cho khó chịu nhỉ? Tóc rụng làm tắc đường thoát nước trong phòng tắm, còn phía dưới móng tay là nơi tụ

tập những vết bẩn đen sì! Bình tĩnh bạn ơi! Ngoại trừ hai chuỵên lặt vặt khó chịu đó ra, tóc và móng suy cho cùng là những thứ thú vị đến khủng khiếp.

Lệnh truy nã: Tóc và móng

TÊN: Tóc và móng

VỊ TRÍ: Cơ thể của bạn được trang bị

5 triệu sợi lông. Những sợi dài nhất

mọc trên đầu - chuyện quá rõ ràng, phải

không? Còn móng thì chúng ta có ở ngón

tay và ngón chân, cái đó đứa trẻ nào

cũng biết.

TIN VUI: Tóc lông giữ cho bạn ấm, móng

bảo vệ ngón tay và ngón chân để chúng

không bị đè bẹp khi đụng chạm.

TIN KÉM VUI: Tóc và móng thậm chí có

khả năng mọc tiếp tục một thời gian sau

khi chủ nhân của chúng đã qua đời.

TIN GIẬT GÂN: Kể cả tóc và móng đều được tạo bởi chất sừng, một chất liệu cứng. Cả lông chim và móng khủng long cũng được làm từ chất liệu này.

https://thuviensach.vn

28

Những dữ liệu dựng tóc gáy

Bạn có muốn ông thợ cắt tóc của bạn phải dựng tóc gáy lên vì những dữ

liệu bất ngờ không?

1. Đa phần con người ta đều có khoảng 100.000 sợi tóc trên đầu, người tóc vàng có tới 150.000 sợi, người tóc đỏ chỉ có 90.000 sợi thôi. (Không biết ai đã đếm chúng!)

2. Cứ mỗi tháng tóc lại mọc lên khoảng 1cm, tức là mỗi ngày 0,33mm.

Nếu trời ấm, chúng mọc nhanh hơn. Vậy là nếu sống ở Bắc Cực, bạn sẽ

ít phải đi cắt tóc hơn khi sống ở nơi khác – và khi sống ở đó chắc bạn cũng không thích đi cắt tóc đâu.

3. Đa phần những sợi tóc sẽ rụng đi trước khi chúng đạt độ dài 90 cm.

Bình thường, cứ mỗi ngày người ta rụng mất cho tới 60 sợi tóc; nếu rụng nhiều hơn con số này, chẳng bao lâu bạn sẽ bị hói đầu cho xem!

4. Sợi tóc rất dai, còn dai hơn cả một sợi đồng có cùng đường kính. Với một cuộn dây được tết bởi 1000 sợi tóc, người ta có thể kéo cả một người lên cao mà dây không đứt!

5. Khi sợ hãi, tóc bạn dựng đứng lên, bởi vì có những cơ bắp nho nhỏ co lại ở dưới chân tóc. Qua đó, bạn gây ấn tượng cao to hơn đối với đối phương và cũng dễ sợ hơn. Con thú cũng thường dựng lông lên trước khi lao vào cuộc chiến.

Trông nó mới to

cao và đáng sợ

làm sao!

https://thuviensach.vn

29

Chuyện buồn đến nỗi muốn gặm móng tay!

Sau đây là chuyện khiến các cô thợ chuốt móng tay phải ngạc nhiên, những ông thợ chăm sóc chân phải há hốc mồm.

1. Móng tay móng chân mọc lên từ những giường móng, nằm bên dưới da.

2. Khi một chiếc móng tay bị kẹp vào khe cửa, nó sẽ không tiếp tục mọc nữa, mà sẽ rụng đi. Nếu bạn gặp may, sau đó sẽ có một chiếc móng xinh xắn mới tinh mọc thế chỗ.

Thôi đừng

gào lên nữa.

Rồi nó sẽ

mọc mới!

3. Móng chân nhiều khi mọc đâm vào thịt. Chuyện này xảy ra khi bạn không cắt móng cho thẳng thớm. Chuyện cắt móng tay móng chân rõ ràng là tốt hơn hẳn so với chuyện gặm và cắn bằng răng.

4. Thói quen gặm móng tay mặc dù không dẫn đến chết người, nhưng hậu quả trông khá là thảm thương. Mà ngoài ra, các móng bị gặm nhiều có thể sưng lên và có đến không biết bao nhiêu vi trùng qua đường này lọt vào mồm bạn. Dạ dày của những người ngồi cùng bàn ăn có thể sẽ đảo lộn lên trên nếu bạn vừa ăn vừa cắn móng. (Đặc biệt nếu đó là móng chân!).

5. Nếu bạn để nguyên cái móng một năm không cắt, nó sẽ mọc dài cỡ

2,5cm.

Nhưng con số này thật là nhỏ bé, nếu so sánh với những gì mà một số người đặc biệt đã làm nổi!

Các kỷ lục

Những chiếc móng tay dài nhất là của Schridhar Chillal, sống ở miền Pune Maharashtra, thuộc Ấn Độ. Năm 1952 là lần cuối cùng ông ta cắt móng tay.

https://thuviensach.vn

30

Tới năm 1995, những chiếc móng tay ở bàn tay trái của ông ta có tổng độ

dài là 574 cm.

Mái tóc dài nhất (423 cm) là của bà Mata Jagdamba người Ấn Độ. Thật đáng nể, bởi bình thường tóc người chưa dài quá 90 cm đã rụng.

Bộ râu dài nhất (533 cm) là bộ râu trang điểm cho chiếc cằm của ông Hans N. Langseth xứ USA. Đáng tiếc, Hans không còn sống cùng chúng ta nữa

– ông đã qua đời năm 1927. Nhưng chắc bạn sẽ được an ủi đôi chút khi biết là bộ râu nổi tiếng của ông hiện được gìn giữ tại một viện bảo tàng.

Tài sản của ông H. N. Langseth

Bộ ria mép dài nhất là của anh chàng người Ấn Độ Kalyan Ramji Sain. Bộ

ria này được cắt tỉa lần cuối vào năm 1976 và tới năm 1993 thì đạt được độ

sải 339 cm.

Người giật giải nhì: Anh chàng người Anh John Ray vào năm 1939 bắt đầu để yên cho ria mép mọc. Vào năm 1976, bộ ria của anh dài 189 cm. Nhưng rồi anh Ray trong một lần tắm bồn đã dại dột ngồi lên một bên ria mép và bị rụng mất 42 cm râu!

Tác phẩm cuộc đời

tôi vậy là đi tong!

https://thuviensach.vn

31

Bạn đã biết chưa...?

Mặc dù được phủ lông ở khắp mọi nơi, nhưng làn da của chúng ta rất thính nhạy, có khả năng cảm nhận hầu như tất cả. Những đầu ngón tay của con người nhạy cảm đến mức chúng có thể nhận ra khi một vật chuyển động khoảng một phần ngàn milimet. Thật sự là tinh tế, đúng không bạn? Vậy mà xúc giác chỉ là một trong năm giác quan rất đáng nể của chúng ta mà thôi!

Con thua cuộc rồi - con vừa

Đừng kỹ thế ba ơi - chỉ

chuyển động một phần ngàn

là trò chơi thôi mà!

milimet!

https://thuviensach.vn

32

Các giác quan đáng nể

Xin chúc mừng! Bạn là một nhân vật nhạy cảm: bạn có năm giác quan nhạy cảm - để sờ, để nhìn, để nếm, để ngửi và để nghe. Bạn có biết chỉ nhờ vào chúng mà thế giới này trở nên có nghĩa đối với bạn? Nếu không có năm giác quan đó, bạn sẽ không bao giờ hiểu được một chút xíu những chuyện đang xảy ra quanh mình!

Những câu hỏi vui có lý

Trong những chuyện sau đây, chuyện nào là quá giật gân và không thể là sự thật?

1. Các giác quan của bạn nhạy cảm tới mức khi có việc xảy ra, chúng sẽ

cho bạn biết chuyện chỉ nội trong một phần tư giây đồng hồ. ĐÚNG/

SAI.

2. Mắt của bạn có thể phân biệt được 8 triệu màu khác nhau.

ĐÚNG/SAI.

3. Mắt của bạn nhạy cảm với ánh sáng gấp 1000 lần loại phim nhạy cảm ánh sáng nhất.

ĐÚNG/SAI.

4. Một số người có khả năng nhìn thấy tia cực tím của ánh sáng mặt trời.

ĐÚNG/SAI.

5. Lưỡi của bạn có thể nhận ra duy nhất một giọt nước chanh, ngay cả khi giọt này được pha lẫn vào 129 000 giọt nước thường.

ĐÚNG/SAI.

6. Mũi của bạn ngửi được cả một đôi tất để lâu bốc mùi pho-mai mốc từ

khoảng cách 200 mét.

ĐÚNG/SAI.

Mình ngửi thấy

Ở dưới

hai đôi tất bốc

Còn

chân

mùi pho-mai

đôi

mình!

mốc - một

thứ

đôi cách đây

hai?

200m...

https://thuviensach.vn

33

7. Tai của bạn nhận được sự khác biệt giữa hai âm thanh, ngay cả khi chúng chỉ cách nhau có một phần mười triệu giây đồng hồ. ĐÚNG/SAI.

8. Từ những tiếng rú rít cao nhất cho tới những tiếng gầm gừ trầm thấp nhất, đôi tai của bạn có thể cảm nhận được 1500 bậc tiếng động khác nhau. ĐÚNG/SAI.

9. Có nhiều người nghe được cả tiếng không khí rì rầm trên những tầng cao của bầu khí quyển. ĐÚNG/SAI.

10. Cơ thể bạn biết giờ giấc, ngay cả khi bạn ngủ trong một căn phòng không có cửa sổ. ĐÚNG/SAI.

Tới lúc dậy rồi!

Tôi căm thù cơ thể tôi!

sẽ được nửa điểm. 10. ĐÚNG.

này

lời

trả

câu

chọn

nào

Người

minh.

chứng

được

chưa

nhưng

ĐÚNG,

là

Chắc

9.

ĐÚNG.

8.

bạn.

của

nhau

khác

tai

hai

đến

vẳng

này

thanh

âm

hai

Nếu

ĐÚNG:

7.

tất.

của

thối

độ

vào

thuộc

tùy

lẽ

Có

SAI:

6.

ĐÚNG.

5.

này!

chuyện

làm

cố

đừng

là

nhất

Tốt

SAI:

4.

ĐÚNG.

3.

ĐÚNG.

2.

kia!

nữa

hơn

nhanh

việc

làm

còn

quan

giác

Các

SAI:

1.

: I ờ

L

ả

TR

U

Câ

Xúc giác

Bạn đã nghe nói đến các bộ phận cảm biến dưới làn da của mình. Tốt lắm, nhưng bạn có biết rằng có tất cả tới 5 loại thành phần cảm biến như thế; mỗi loại sẽ phản ứng và cảm nhận một loại kích thích riêng. Để chứng minh điều này, bạn cần một người tình nguyện dũng cảm. Bạn có biết mỗi bài thử sau đây sẽ nhắm lới loại thành phần cảm biến nào không?

https://thuviensach.vn

34

Hãy tìm cho mỗi bức tranh phía trên một thành phần cảm biến thích hợp. Một số được đặt tên theo các nhà nghiên cứu đã phát hiện ra chúng.

https://thuviensach.vn

35

Người phát hiện ra các cơ quan cảm nhận nỗi đau quả là đáng cho chúng ta tôn trọng đặc biệt - chắc chắn ông đã phải trải qua kinh nghiệm đầy đau đớn!

a) Ruffini Kolben - chịu trách nhiệm cho cái nóng b) Cơ quan thụ cảm Krause - chịu trách nhiệm cho cái lạnh c) Cơ quan thụ cảm đau đớn - chịu trách nhiệm cho cảm giác đau d) Cơ quan Meißner - chịu trách nhiệm cho sờ, mó, đụng, chạm e) Cơ quan Vater-Pacini - chịu trách nhiệm cho lực ấn

: 1c), 2b), 3a), 4e), 5d

I ờ

L

ả

TR

U

Câ

Cảm giác đau, giảm xuống đi!

Rất có thể bạn nghĩ rằng, các cơ quan cảm nhận nỗi đau là “đồ rách việc”, chúng chỉ nhăm nhăm làm cuộc đời của bạn thành u tối. Đúng thế đấy, nhưng chúng cũng có mặt tốt của chúng.

Thông điệp tốt – 1

Bạn có 500.000 thành phần cảm biến, chúng nối kết bạn với thế giới bên ngoài. Hurra!

Thông điệp tồi tệ - 1

Thêm vào đó là 2.800.000 dây thần kinh, nhắc nhở bạn một cách tàn nhẫn đến từng cảm giác đau nhỏ nhất. Đồ tồi! Cút đi!

Thông điệp tốt – 2

May mắn là não bộ của bạn có chứa một sát thủ giết chết cảm giác đau, đó là Endorphine. Vì thế mà một người lính ngoài chiến trường tuy vừa bị mất một chân, nhưng vẫn tiếp tục tập tễnh bước về phía trước, không hề thấy đau! Hurra!

Thông điệp tồi tệ - 2

Nhưng chỉ sau đó một thời gian ngắn, cảm giác đau ập tới – mà rất khủng khiếp nghe! Và không chỉ có chúng: một số người còn cảm nhận được cảm giác ngứa ở những phần cơ thể đã bị mất từ lâu rồi! Tiếu lâm thật!

https://thuviensach.vn

36

Mọt ăn!

Tại sao chân tôi lại ngứa,

thưa bác sĩ? Nó bị cắt đã

ba năm nay!

Sự thật đớn đau

Cảm giác đau cảnh báo khi ta làm mình bị thương. “Dừng lại!”, các đầu dây thần kinh ra lệnh như vậy. “Và lần sau thì nhớ cẩn thận hơn!” Thật là chuyện rất có lý, đúng không bạn? Vậy là một chút đau đớn rất tốt cho bạn đấy! Câu này sao nghe cực giống lời dạy bảo thường xuyên của ông giáo khó tính nhất trường! (Nhưng lời dạy bảo nọ tốt ở điểm nào?) Thị giác

Thị giác là một giác quan siêu đẳng. Không có nó bạn sẽ suốt đời lần mò trong bóng tối! Nhưng bạn có biết rằng hai con mắt của bạn cũng giống như hai chiếc máy quay phim nho nhỏ được đổ đầy một thứ thạch trắng trong như nước? Tết đến mà được tặng một món đồ như thế thì rất hay đấy!

Nhãn cầu - máy quay phim siêu đẳng

Tác phẩm diệu kỳ nhỏ xinh này của ngành quang học giúp bạn có một tương lai thật sáng sủa! Có nó, bạn có thể theo dõi những cuộc đua ô tô nhanh nhất, kể cả trong đêm! Chỉ cần chỉnh máy đúng hướng thôi. Dù bạn có đi đâu, cặp máy quay phim này cũng đi cùng!

https://thuviensach.vn

37

Và chuyện siêu đẳng tuyệt đối ở đây là: Bạn đã có sẵn hai camera như thế

từ lâu rồi!

Cặp máy quay phim - Hai con mắt

PHỤ TÙNG KỸ THUẬT CAO

NHỮNG BỘ PHẬN BẢO VỆ CÓ

1. Đằng sau tròng đen trong mắt bạn MỘT KHÔNG HAI là một thấu kính có khả

1. Một chiếc màn che biết đóng tự

năng điều chỉnh hoàn

động (mí mắt) bảo vệ cho

toàn tự động cho thích

Camera phía ngoài.

hợp với đối tượng xa

2. Thấu kính của

hay gần.

Camera mắt được bảo

vệ bởi một lớp màng

2. Camera mắt có tới

trong suốt. Không cho

130 triệu tế bào nhạy

đám muỗi khuấy

cảm với ánh sáng trên

rối cản trở tia nhìn.

một diện tích chỉ bằng một tem thư!

3. Ngoài ra, thấu kính trong

3. Các sợi dây thần kinh chuyển hình Camera mắt bạn còn được bảo ảnh nhìn thấy lên màn hình máy tính vệ qua một bức màn che. (Với của bạn (nói cụ thể: não bộ)!

những màu sắc xanh, đen,

nâu,… đẹp tuyệt vời!)

Khả năng điều chỉnh tự động

của đồng tử khiến bạn không bị

CáC BỘ PHẬN

lóa mắt!

CHUyểN đỘNG Tự dO!

1. Camera con ngươi là chiếc camera duy nhất trên thế giới được đổ đầy bên trong bằng một thứ chất lỏng. Lượng thạch không chòng chành trong phần trước của mắt khiến cho ta có được bức tranh ngoại cảnh trong sáng!

2. Một ưu điểm hầu như không thể nào tin nổi: Sáu cơ mỏng giữ cho Camera con ngươi của bạn đứng yên vị trí, đồng thời vẫn chuyển động nó mà không khiến nó bị rơi ra ngoài!

https://thuviensach.vn

38

Hãy tự thử nghiệm... hai con mắt bạn hoạt động ra sao!

Dĩ nhiên là bây giờ bạn muốn thử tài năng của cặp camera xuất chúng và vĩ

đại của bạn, càng nhanh càng tốt. Sau đây là vài bài thử thú vị.

Bài số1: Nhìn trong bóng tối

Bạn cần một căn phòng tối, một chiếc đèn pin và một quả cà chua. Đầu tiên hãy chĩa đèn pin soi lên quả cà chua. Sau đó chĩa đi chỗ khác. Chuyện gì xảy ra với màu sắc của quả cà chua khi ánh sáng hướng qua chỗ khác; và tại sao?

a) Quả cà chua giữ nguyên màu đỏ, kể cả trong ánh sáng cũng như ở

ngoài quầng sáng. Bởi mắt ta có thể nhận ra màu sắc trong bóng tối.

b) Khi được ánh sáng chiếu vào, quả cà chua có màu đỏ; khi nằm ngoài quầng sáng nó có màu xám. Vì mắt người không phân biệt được màu trong bóng tối.

c) Khi được ánh sáng chiếu, quả cà chua có màu đỏ; ở ngoài quầng sáng nó có màu xanh dương. Bởi bóng tối sẽ khiến cho những tế bào nho nhỏ nhạy cảm với ánh sáng trong con mắt chúng ta bối rối.

Bài số 2: Hãy thử nghiệm đồng tử của bạn Bạn cần một căn phòng tối và một chiếc gương có nguồn sáng gắn ở phía trên. Hãy chờ cho tới khi mắt bạn làm quen hoàn toàn với bóng tối. Giờ bạn giơ một tay lên che mắt trái lại và bật đèn phía trên gương sáng lên. Con ngươi không được che của bạn đột ngột nheo nhỏ lại, chuyện gì xảy ra với con ngươi được che?

a) Độ lớn của nó không thay đổi.

b) Nó cũng co nhỏ lại.

c) Nó to ra.

https://thuviensach.vn

39

Bài số 3: Bí mật của con ngươi biến mất Hãy dí cuốn sách này thật sát vào chỏm mũi bạn, nhắm mắt trái lại. Dùng mắt phải nhìn vào hình ảnh con ngươi phía trái trong hình. Sau đó chầm chậm đưa cuốn sách ra xa khỏi mặt bạn. Tại sao con mắt bên phải trong hình biến mất?

a) Mắt người không thể chỉnh cho sắc nét trong một khoảng cách xác định.

b) Trong các tế bào nhạy cảm ánh sáng có một lỗ hổng.

c) Các tế bào nhạy cảm ánh sáng không phản ứng nữa vì quá mệt mỏi.

Hãy bảo vệ con ngươi của bạn

thị giác chạy từ con ngươi ra.

kinh

thần

dây

nơi

trí

vị

là

chính

này

mù

Vệt

này.

thể

vật

thấy

nhìn

không

sẽ

ta

người

đó,

trí

vị

ở

thể

vật

một

có

khi

và

mù,

vệt

một

có

ngươi

con

Mỗi

3b)

nhau.

với

điệu

đồng

việc

làm

ngươi

con

Hai

2b)

đen.

và

trắng

được

biệt

phân

chỉ

lại

tối

mờ

khi

động

hoạt

que

hình

bào

tế

triệu

124

Còn

sáng.

khi

động

hoạt

chỉ

chúng

nhưng

dương),

xanh

và

lục

xanh

(đỏ,

sắc

màu

với

ứng

phản

chúng

nón,

hình

sáng

ánh

với

cảm

nhạy

bào

tế

triệu

bảy

có

mắt

con

mỗi

của

giác

thị

màng

Trên

1b)

: I ờ

L

ả

TR

U

Câ

1. Bạn không cần phải bỏ quá nhiều công để canh chừng cho con ngươi của mình! Cơ thể sẽ làm giùm bạn chuyện này.

2. Tạo hóa tặng cho bạn một bộ con ngươi đi kèm với một dàn máy rửa được cài sẵn – được biết đến dưới cái tên “khóc”.

https://thuviensach.vn

40

3. Cũng may mà con người ta không chỉ khóc khi buồn. Chúng ta sản xuất ra nước mắt với những nguyên nhân hết sức khác nhau: Khi ta ốm, khi ta ho, khi có gì đó lọt vào mắt hoặc khi chúng ta cười thật hả

hê!

Thật đáng tiếc - bạn ấy chỉ đoạt mỗi

giải hai, trị giá 12.500 Euro!

4. Cả khi chúng ta chớp mắt, chất lỏng (nước mắt) cũng được chia ra trên bề mặt con ngươi. Một lần chớp mắt chỉ tốn có 0,3 tới 0,4 giây đồng hồ.

Từ đó suy ra mỗi ngày bạn chỉ chớp mắt có nửa tiếng đồng hồ thôi, và nhìn toàn cục thì bạn chớp mắt 5 năm trời trong cả đời mình. Trời ơi, thật là một trò rửa ráy vĩ đại!

5. Những hạt lệ không được khóc ra sẽ khô lại trong một cái kênh, dẫn xuống dưới hốc mũi. Mỗi sáng dậy bạn cũng thấy những giọt lệ đã khô, dưới dạng những hạt nhỏ nhỏ vàng vàng trong hốc mắt!

6. Mỗi con mắt được bảo vệ bởi khoảng chừng 200 sợi lông mi. Mỗi sợi lông mi có tuổi thọ từ 3 tới 5 tháng. Một sợi rụng ra là có một sợi lông mi mới mọc thế.

7. Bên dưới những sợi lông mi có những con ve nhỏ xíu sinh sống. Người ta bảo chúng có 8 cái chân và trông như một dạng cá sấu cỡ mini! Nhưng đừng sợ, chúng chẳng làm gì bạn đâu. Ngược lại, chúng là vật có ích, bởi chúng ăn ngốn ngấu những vi trùng có hại!

8. Nếu bất chấp tất cả những cố gắng đó của tạo hóa mà bạn vẫn nhìn không rõ – thì hãy thử sắm cho mình một đôi kính!

https://thuviensach.vn

41

Bạn đã biết chưa...?

Bạn có kính không? Nếu bị cận thị, bạn sẽ khó nhìn thấy những vật ở xa. Theo đó mà suy ra, bạn sẽ dễ dàng hiểu khái niệm viễn thị.

Những vấn đề như thế xuất hiện khi hai con ngươi của bạn không hoàn toàn tròn. Một cặp kính giống như là một dạng thấu kính bổ

sung cho con mắt. Thế nên hãy ngẩng cao đầu lên nghe – đeo một cặp kính dễ chịu hơn rất nhiều so với chuyện móc hai con ngươi ra khỏi hố

mắt và gọt giũa lại cho tròn!

Kính viễn vọng đầu tiên

Một trong những người đầu tiên sử dụng sự trợ giúp khi nhìn là nhà vua Nero thành Roma. Khi quan sát những chương trình biểu diễn rùng rợn, nơi những con sư tử xé xác các nô lệ tội nghiệp, ông thường nhìn qua một viên ngọc Smaragd được mài tử tế. Đúng thế đấy, lắm người có những khiếu thẩm mỹ khiến người ngoài thấy rờn rợn sống lưng…

Vị giác - và khứu giác

Cả hai giác quan này đều có điểm khúc mắc riêng. Dĩ nhiên, chúng là những cơ quan huyền thoại! Chúng cho ta nếm trải những cảm xúc mạnh mẽ, ví dụ như khi nhấm nháp những món ăn ngon nhất hoặc tận hưởng hương thơm dịu dàng của một bông hoa. Nhưng chúng cũng bắt ta phải đối mặt với không biết bao nhiêu thứ mùi khủng khiếp của thế giới này!

https://thuviensach.vn

42

Vị giác mỗi người mỗi khác

Để biết nhiều hơn về vị giác, bạn chẳng còn cách nào khác là xăm soi khoang miệng của mình. Hãy đến đứng trước một tấm gương và nói thật to:

“Aaaah!” - Và quan sát lưỡi bạn cho kỹ nghe!

Bạn có nhìn thấy những chỗ mấp mô và những đường vạch nho nhỏ? Những vạch nho nhỏ đó được trang bị với khoảng 8 000 gai vị giác, được nối qua dây thần kinh tới não bộ. Những gai vị giác này được “chuyên nghiệp hóa”, chuyên phụ trách vị ngọt, vị chua, vị mặn hoặc vị đắng.

Vảy ngô rang

mặn

đắng

chua

ngọt

Ta nói về vị đắng nghe: Tại sao người ta lại phải nếm vị đắng mới được chứ?

Đâu có ai thích nó! Chà, đa phần thì bạn cũng không cần phải ăn trái đắng, mà tốt nhất là nên nhổ ngay ra ngoài. Ví dụ như thuốc độc đa phần có vị

đắng! Vì thế mà các gai vị giác chung thủy sẽ nói ngay cho bạn biết khi bạn sắp sửa vô tình đầu độc mình!

Sự thật đắng chát... anh ấy vừa tự đánh

thuốc độc bản thân mình!

https://thuviensach.vn

43

Một tay chó săn siêu bảnh

Trang thiết bị ngửi của bạn là một mảng rộng 2,5 cm2 nằm trong hốc mũi trên. Màng nhầy khứu giác này được phủ trên 500 triệu sợi lông nhỏ xíu.

Các sợi lông khứu giác phải đảm nhận một công việc thật sự nặng nề - cứ 8

sợi lông lại túm với nhau thành một túm hình dây. Mùi sẽ bay lơ lửng trong dạng các phân tử nhỏ li ti qua không khí. Khi một phân tử hương thơm như

thế đậu lên một sợi lông khứu giác, sẽ có một phản ứng hóa học được gây nên và một tín hiệu được chuyển đến cho các dây thần kinh.

Một cơ quan siêu nhạy

Khứu giác của bạn nhạy cảm gấp 10.000 lần so với vị giác! Mũi của bạn có thể

nhận ra chỉ một phân tử duy nhất từ chất lỏng do một con chồn hôi tiết ra, ngay cả khi nó được trộn với 30.000.000.000 (ba mươi tỷ) phân tử không khí trong lành. Một sức làm việc không tệ, đúng không!

Bạn đã biết chưa...?

Con người ta thường khó tách riêng mùi và vị, bởi vì…

1. Vị giác và khứu giác làm việc chung với nhau, để bạn có thể tận hưởng sâu sắc hơn mùi thơm ngon lành của món ăn mà bạn yêu thích nhất.

2. Ví dụ khi bạn ăn khoai tây rán và nghĩ: “Ai cha, thơm ngon làm sao”, thì bạn có lý đấy, bởi vì bạn ngửi thấy nó thật.

3. Nếu bạn không ngửi thấy nó, chắc là nó sẽ có vị như khi bạn nhai bìa cứng.

4. Chuyện gì xảy ra nếu bạn bị một cơn cúm tồi tệ? Mũi của bạn lúc đó sẽ nghẹt cứng – và vì bạn không ngửi được nên đồ ăn thức uống lúc đó cũng nhạt nhẽo làm sao. Tức điên, phải không bạn?

https://thuviensach.vn

44

Thính giác

Đôi tai của bạn là một cặp máy móc kỳ lạ. Để ý mà xem, một số vành tai trông mới tức cười làm sao. Và bạn biết gì không? Nhìn vào bên trong trông chúng còn tức cười hơn nữa kia. Bạn sẽ ngạc nhiên cho mà coi…

Đôi tai hoạt động thế nào?

Vành tai, chuyển

các sóng âm thanh

về màng nhĩ

Dây thần kinh dẫn

Ba xương nhỏ

về não bộ

âm thanh

Màng nhĩ

Ốc tai

hoa tai

bằng

Các vành hình bán nguyệt

Đường dẫn xuống họng

vàng

giúp bạn giữ thăng bằng

khi đi xe đạp

Cặp tai của bạn hoạt động như một đôi Ăng-ten chảo bắt sóng từ vệ tinh, được nối kết với một màng trống, màng trống này lại được gắn với một chiếc kẻng ba góc và một cái que nhỏ được gắn vào một microphone với một dạng cân nước. Rõ cả rồi chứ?

1. Hai tai của bạn đón nhận các tín hiệu như các ăng-ten chảo đón nhận tín hiệu từ không trung, rồi dẫn vào khu trung tâm. Trong trường hợp này, các tín hiệu đó là các sóng âm thanh.

2. Màng nhĩ thật sự được ví như một màng trống nhỏ. Nó rung lên khi có âm thanh động vào nó.

https://thuviensach.vn

45

3. Qua độ rung của màng nhĩ, có ba khúc xương nhỏ cũng sẽ rung theo như một dạng kẻng ba góc được người ta dùng một cây gậy nhỏ đập vào.

4. Phần ốc nhĩ sẽ tiếp nhận âm thanh đó và chuyển nó thành tín hiệu thần kinh, tín hiệu này được dẫn tiếp đến não bộ. Nó hoạt động tương tự như

một microphone, nhận tiếng ồn rồi chuyển đi bằng cáp.

5. Các vành hình bán nguyệt - giống như một chiếc cân nước - chứa bên trong một thứ chất lỏng chòng chành trong mỗi chuyển động. Các thành phần cảm biến ở phía trong giúp bạn giữ được thăng bằng - vụ này đặc biệt quan trọng đối với những diễn viên xiếc biểu diễn trò đi trên dây!

Cảnh báo! Đừng đọc tiếp!

Bạn đọc yêu quý,

Bạn đang đọc trang này trong một chiếc ô tô hoặc trên một con tàu ư? Đừng làm thế!

Khi bạn tìm cách tập trung vào một vật thể

đang chuyển động (ví dụ như hiện nay), thì các vành hình bán nguyệt trong tai bạn sẽ

bị nhầm lẫn lung tung. Não bộ của bạn bị

khủng bố bằng những tín hiệu lầm lạc, và chuyện này (về mặt lý thuyết mà nói) sẽ dẫn đến hiện tượng chòng chành buồn nôn!

TB: Nếu bạn là người dễ chòng chành nôn nao –

thì xin cũng đừng nôn lên cuốn sách này - nếu không sau đó các trang sẽ dính tịt vào nhau đấy.

TB: Ôi không, muộn quá rồi!

https://thuviensach.vn

46

Hãy tự thử nghiệm...

tại sao hai tai bạn thỉnh thoảng lại ù lên một chút!

Hãy tự lắng nghe mình trong lúc ngáp. Chắc bạn sẽ nghe thấy ngay từ đầu một tiếng “cách” khe khẽ - nếu không, bạn cứ ngáp tiếp, rồi bạn sẽ nghe thấy thôi. Cái âm thanh đó từ đâu mà ra? Lời mách bảo: Nó có liên quan chút ít tới cái ống Eustachi của bạn – đó là một đường hầm nho nhỏ và rất có ích, dẫn từ vòm họng vào phía trong tai.

1. Ống này đóng lại để bảo vệ phần trong tai, để bạn không nhầm lẫn mà ngáp cho nó bay ra ngoài.

2. Trong ống có một xương sụn nho nhỏ, xương sụn này kêu lên khi không khí bay ngang qua nó.

3. Khi bạn ngáp sẽ có thêm không khí lọt vào phía trong tai qua ống này.

sâu.

thật

thở

bạn

khi

hoặc

dưới

xuống

vọt

lao

lại

đó

sau

rồi

cao

núi

đỉnh

một

lên

nhanh

thật

trèo

bạn

khi

như

dụ

Ví

suất.

áp

về

đổi

thay

sự

có

khi

ra

mở

nhưng

kín,

đóng

được

thường

bình

này

Ông

: I ờ

L

ả

TR

U

Câ

https://thuviensach.vn

47

Trung tâm điều khiển: có lý hay không có lý?

Cả năm giác quan đó, giác quan nào cũng tuyệt vời và độc đáo có một không hai, nhưng cả năm đều có một điểm chung. Chúng cần một thứ gì đó hay một ai đó để giao tiếp và đối tượng phải là một anh chàng đủ lanh lợi để

trả lời thật nhanh những câu hỏi của chúng. Vì thế mà chúng truyền tất cả

những ấn tượng mà chúng thu nhận được về một vị trí trung tâm - truyền về bộ não thiên tài tuyệt đối của bạn.

Có lý hay

không có lý?

https://thuviensach.vn

48

Não bộ thiên tài

Não bộ của bạn là một nhân vật thiên tài thật sự. Thật đáng kính nể, thật đáng ngạc nhiên, không thể nào tin nổi và thú vị đến mức chòng chành nôn nao. Và nó thật sự có một không hai trong thiên nhiên. Không hiểu làm sao mà một khối mềm mềm màu xám chỉ nặng có 1,5 kg lại có khả năng làm việc khủng khiếp hơn cả chiếc máy tính giỏi giang nhất trong toàn vũ trụ?

Watkins - hãy tính

Klick

7 693 271 : 15 134?

Dĩ nhiên là 50 834 353 !

lạch xạch

Cả ngày, não bộ của chúng ta làm gì?

Chà, nếu mà biết được thì hay biết bao!

Ngược lại với những thành phần cơ thể cứ suốt ngày mải miết bơm máu hoặc nhảy nhót hoặc chiến đấu với bọn vi trùng dữ tợn, trung tâm điều khiển của chúng ta có vẻ như chẳng làm việc gì nổi bật. Não bộ cứ ngồi ở đó thôi, ở

phía trên đầu bạn ấy, tỏ vẻ cáu kỉnh, trông như một món bánh bột sữa quá nhiều nước và lục bục lùng rùng khi người ta ấn ngón tay vào trong.

Nhưng đó chỉ là vẻ ngoài, sự thật thì não luôn hoạt động. Ngay cả khi bạn chẳng có gì phải suy nghĩ thì phía trong bộ não vẫn là tình trạng căng thẳng với năng lượng điện của hàng triệu nơ-ron thần kinh – Hãy nói điều này với thầy giáo của bạn, nếu lần sau bị thầy bắt quả tang bạn đang ngủ gật!

Với một vận tốc điên khùng, não bộ của bạn luôn phát ra các tín hiệu, cảm xúc, mệnh lệnh và suy nghĩ. Cho những công suất cao như thế, dĩ nhiên nó cần những sợi dây thần kinh vững vàng… mà là không ít đâu nghe.

https://thuviensach.vn

49

Lệnh truy nã: Dây thần kinh

TÊN: Dây thần kinh

VỊ TRÍ: Chúng tạo nên một mạng

lưới chạy xuyên suốt cơ thể, nhưng

tập trung nhiều nhất khu giữa não và

xương sống.

TIN VUI: Chúng truyền thông tin từ các

giác quan về não bộ và truyền mệnh lệnh

của não đến các phần còn lại trong cơ

thể.

TIN KÉM VUI: Nếu bạn nối pin vào sợi

dây thần kinh của một ngón tay đã bị chặt lìa ra, ngón tay đó sẽ giật lên. Đúng là một món thú vị trong giờ sinh vật tới đây!

TIN GIẬT GÂN: Các dây thần kinh có thể chuyền tải tín hiệu với vận tốc 100 m/s - mà đấy vẫn chưa phải là vận tốc đỉnh cao của nó đâu nghe!

Những tín hiệu nhanh như chớp

Thông điệp của các sợi dây thần kinh là những tín hiệu điện tử. Các tín hiệu sẽ được truyền tải qua những chất trung chuyển, do tế bào tiết ra khi gặp tín hiệu.

https://thuviensach.vn

50

Bạn đã biết chưa...?

Bạn không phải chỉ có một hệ thần kinh đâu nghe, mà là hai hệ

thần kinh! Người ta gọi đó là hệ thần kinh đối giao cảm và hệ thần kinh giao cảm, và cả hai đều có liên quan đến những hoạt động mà con người chúng ta chẳng mấy khi nghĩ tới. Ví dụ như khi bạn chạy cho kịp xe bus, hệ thần kinh đối giao cảm sẽ ra lệnh cho tim của bạn đập nhanh lên, nhưng sau khi bạn đã lên xe bus và giành được chỗ

ngồi rồi, thì hệ thần kinh giao cảm lại ra lệnh cho mạch của bạn quay trở lại bình thường.

Phản xạ: hoàn toàn vô suy nghĩ!

Các tín hiệu của sợi dây thần kinh được chuyển về não bộ, để báo cho não bộ biết chuyện gì đang xảy ra với các thành phần cơ thể. Thế nhưng có một số tín hiệu về não bộ nhanh đến độ cơ thể bạn sẽ phản ứng trước khi bạn kịp hiểu kỹ về nó và kiểm soát nó – hiện tượng đó người ta gọi là phản xạ.

Nhưng nếu phản xạ là các phản ứng mà chúng ta thực hiện không suy nghĩ, thế thì những hoạt động nào trong danh sách sau đây không phải là phản xạ?

1. Giật tay về khi gặp lửa

2. Chớp mắt

Ái

Chớp

Chớp

3. Đi xe đạp

4. Hắt xì hơi

lọc xọc

rung rung

Hắt... xì

https://thuviensach.vn

51

5. Rửa ráy mỗi sáng

6. Dựng tóc lên khi sợ hãi

rách

cứu tôi!

róc

róc

7. Đảo tròng mắt lên cao

8. Ăn sáng

xoay

xoay

ngoàm ngoàm!

: Phản xạ: 1,2,4,6; Không phải phản xạ: 3,5,7,8.

I ờ

L

ả

TR

U

Câ

Hãy tự thử nghiệm... phản xạ là gì!

Có bao giờ bạn đến gặp bác sĩ và bị ông ấy cầm một cây búa nhỏ bằng cao su đập vào đầu gối chưa? Nếu có, thì chắc là bác sĩ muốn kiểm tra một phản xạ có góp phần váo chuyện đi lại của bạn. Bạn cũng có thể tự kiểm tra phản xạ này, không cần người khác giúp.

1. Hãy vào tư thế thoải mái, ngồi vắt chân này lên chân kia.

2. Cầm búa đập nhẹ vào cái chân vắt lên trên, ở vị trí sát dưới xương đầu gối. Chuyện gì xảy ra?

a) Chân bật về phía trước.

b) Chân bật về phía sau.

c) Ở chỗ búa đập hiện lên một vệt bầm.

Tôi đã bảo là lấy cái búa cao su cỡ

nhỏ thôi kia mà!

https://thuviensach.vn

52

chỗ rồi.

sai

đập

đã

bạn

là

chắc

c),

lời

trả

câu

chọn

bạn

Nếu

a)

: I ờ

L

ả

TR

U

Câ

Phản xạ là thứ tốt thôi, nhưng nếu muốn làm một thứ gì thật sự thú vị thì bạn phải hỏi qua não bộ siêu đẳng của bạn nghe!

Lệnh truy nã: Não bộ

TÊN: Não bộ

VỊ TRÍ: Ở khu vực phía trên, trong

hộp xương sọ.

TIN VUI: Não bộ kiểm soát toàn bộ

phần còn lại của cơ thể. Chịu trách

nhiệm cho trí nhớ, suy nghĩ, mơ mộng,

v.v...

TIN KÉM VUI:

Ngay sau khi bạn sinh ra đời, các tế bào não bộ đã bắt đầu chết dần.

Mà chúng không mọc mới ra đâu nghe!*

TIN GIẬT GÂN: Thành phần của não bộ có tới 80% là nước!

*Chú thích: Cũng may mà khi mới ra đời bạn đã có tới 15 tỷ tế bào thần kinh - cái này đủ cho cả một đời người đấy! Bởi vì bạn có:

- gấp 3 lần một con khỉ đột.

- gấp 7 triệu lần một con châu chấu.

- và khoảng 900 triệu lần so với những con giun be bé thỉnh thoảng lại chui vào sống trong ruột người.

https://thuviensach.vn

53

Công cuộc điều tra một não bộ giáo viên Một não bộ nhìn từ phía ngoài trông đã kỳ quặc – nhưng nhìn vào bên trong lại càng kỳ quặc hơn! Đó là một dạng nhà văn phòng cỡ bự, có rất nhiều người làm việc trong những bộ phận khác nhau, có những bộ phận mà bạn không bao giờ tưởng tượng ra. Sau đây là chương trình hướng dẫn du lịch tóm tắt qua các văn phòng trong não bộ của ông thầy nghiêm khắc nhất trường bạn.

Chú ý: Trong quá trình đi tham quan, yêu cầu bạn không chạm vào bất cứ

vật gì. Mà cũng không được ăn cắp một tế bào não bộ nào – rất hiếm người có dư thừa nơ-ron thần kinh và sẵn sàng cho người khác “xin” miễn phí!

Các thầy cô giáo phải đương đầu với những nhóm học trò “nhất quỷ…” lại càng không!

1. Nói

2. Chuyển động

3. Sờ mó

4. Ngửi và nếm

8. Nhìn

5. Đói và khát

9. Giữ thăng bằng

6. Nghe

10. Nhịp tim và thở

7. Hiểu ngôn từ

1. Vùng đại não

Trong vùng này phải kể đến thư viện, nơi ông thầy tội nghiệp lưu trữ những kỷ niệm sầu thương của mình. Bên cạnh thư viện còn có cả những phòng chỉ huy, nơi đưa ra các quyết định, có phòng cho bộ phận nói, nghe, chuyển động, sờ mó, nhìn, hiểu và cảm xúc (có liên quan rất nhiều đến những chàng học trò quậy phá).

https://thuviensach.vn

54

2. Hai nửa tách rời

Rất nhiều văn phòng trong tòa nhà này được chia ra làm hai nửa, và nối với nhau bằng cáp. Nhân viên trong nửa bên phải đa phần có năng khiếu về nghệ thuật và là những người tình cảm. Anh ta rất thích vẽ và cắm hoa.

Các nhân viên trong nửa não bộ bên trái là những người tư duy tỉnh táo và có khuynh hướng khoa học, rất thích chơi cờ và đọc sách. (Và họ còn thích làm toán nữa – đúng là điên, phải không?) 3. Thalamus

Đây là trung tâm nơi tất cả các thông tin của các giác quan được chuyển về.

4. Não giữa

Đây là nơi hứng chịu mọi ấn tượng và cảm xúc của ông thầy, sau đó sẽ phân định ra nào là bực bội, nào là sợ hãi, nào là đau đớn hoặc thậm chí hạnh phúc. (Đúng thế đấy, hãy để cho thầy giáo của bạn biết đến cảm giác này với đám học trò tiểu quỷ!) Nhân viên trong bộ phận não giữa lo lắng sao https://thuviensach.vn

55

cho ông thầy giáo của bạn không quá sức hạnh phúc, đến nỗi suốt cả ngày chạy tới chạy lui với nụ cười ngớ ngẩn trên mặt.

5. Tiểu não

Bộ phận này chịu trách nhiệm cho một tiến trình được sắp xếp tử tế của các chuyển động cũng như chịu trách nhiệm giữ thăng bằng.

6. Cuống não

Đây cũng là một trạm thông tin có nhiệm vụ cung cấp thông tin về các phản xạ đang diễn ra đâu đó trong cơ thể của ông giáo.

7. Hypothalamus

Cái văn phòng tổng hợp này canh chừng chuyện đổ mồ hôi, cao lớn lên, ngủ và thức, khát và đói của ông thầy giáo bạn. Đây cũng là bộ phận điều khiển hệ thống thần kinh. Đúng là một nhiệm vụ lớn lao cho một văn phòng nho nhỏ!

8. Các tuyến quả thông

Reng

Reng

Xin chào, đây là hệ

thống kiểm soát thời

Reng

gian trong cơ thể, đã

tới lúc dậy rồi!

https://thuviensach.vn

56

Không một ai biết rõ chuyện gì thật sự xảy ra ở đây. Rất có thể đó là hệ thống kiểm soát thời gian trong cơ thể đã ra lệnh cho ông giáo cứ sáng sáng lại tỉnh dậy, và giữ trạng thái tỉnh táo trong thời gian dạy học. Không, bạn đừng nảy ý định vặn sai chiếc đồng hồ này!

Bạn thử làm nhà nghiên cứu não bộ

Với những kiến thức về não bộ con người, liệu bạn có thể đoán trước kết quả của những thí nghiệm đáng kinh ngạc sau đây?

Thí nghiệm số 1: Trong thế kỷ thứ 19, nhà nghiên cứu người Pháp Paul Broca đã cân 292 não bộ của đàn ông và 140 não bộ phụ nữ. Ông rút ra kết luận là một não bộ phụ nữ tính trung bình nhẹ hơn 200g so với não bộ của nam giới. Nguyên nhân nằm ở đâu?

a) Phái nam thông minh hơn phái nữ.

b) Con trai cứng đầu cứng cổ hơn con gái.

c) Phái nam có đầu to hơn đầu phái nữ.

Con gái

Con trai

Thí nghiệm số 2: Trong năm 1864, có hai vị bác sĩ người Pháp đã cân nhắc chuyện gì sẽ xảy ra với não bộ sau khi chủ nhân của nó bị chặt đầu. Một tình cờ của số phận dẫn tới việc chỉ sau đó một thời gian ngắn, một trong hai vị bác sĩ kia bị kết án tử hình. Ông hứa là sẽ nháy con mắt bên phải ba lần nếu còn hiểu được lời bạn đồng nghiệp khi người này bắt chuyện với ông. Cái thí nghiệm rùng rợn này đã cho kết quả thế nào?

a) Cái đầu bị chặt lìa lè lưỡi ra trêu chọc.

https://thuviensach.vn

57

b) Chả có gì xảy ra cả - vì não bộ chết rồi.

c) Cái đầu bị chặt lìa chớp một lần con mắt bên phải.

Thí nghiệm số 3: Trong trường hợp não bộ bị hư hỏng từng phần, người ta sẽ cắt rời các sợi dây nối kết giữa hai bán cầu não (hai nửa não bộ). Chuyện này sẽ gây hiệu quả như thế nào đối với bệnh nhân?

a) Từ đó trở đi mỗi nửa cơ thể sẽ hành xử như một người độc lập.

b) Họ trở nên thông minh hơn trước rất nhiều.

c) Họ bỏ mạng.

Chớp, chớp

Nhưng sao anh ta

chẳng thèm nói tiếng

nào!

sức ngăn bàn tay này lại.

gắng

ta

anh

của

kia

tay

bàn

khi

trong

vợ,

tát

tay

giơ

lần

có

đã

thế

như

nhân

bệnh

một

thật:

sự

là

nhưng

nhiên,

ngạc

đáng

Thật

3a)

thôi.

nữa

giây

11

có

được

tiếp

động

hoạt

còn

bộ

não

thì

rời

chặt

bị

đầu

khi

rằng,

tin

học

khoa

nhà

Các

2b)

nhau.

khác

cực

tích

động

hoạt

trí

vị

những

có

nữ

phái

và

nam

phái

bộ

não

nhau,

giống

hỏi

câu

những

lời

trả

khi

rằng,

thấy

nhận

ta

Người

hơn.

nhau

gần

nằm

chúng

nhưng

giới,

nam

với

ngang

não

bào

tế

lượng

số

có

nữ

Phụ

thôi.

nhau

như

minh

thông

đều

gái

con

và

trai

con

như

cũng

bà

đàn

và

ông

Đàn

1c)

: I ờ

L

ả

TR

U

Câ

https://thuviensach.vn

58

Hãy tự thử nghiệm... xem não bộ của bạn mình hoạt động thế nào!

Hãy thề thốt đảm bảo với đối tượng thí nghiệm của bạn rằng, thí nghiệm sẽ

không làm ai đau đớn và cũng không khiến ai bị chặt đầu. Thật sự là không đấy! Còn bản thân bạn thì tự ý thức rõ điều này:

• Mắt trái được nối với nửa não bộ bên phải, mắt phải được nối với nửa não bộ bên trái.

• Mảng bên phải của đại não chịu trách nhiệm cho việc tìm đường, miêu tả đường đi.

• Mảng bên trái của đại não chịu trách nhiệm cho những bài tính toán.

1. Hãy ghi ra giấy ít nhất năm bài tính khó và ngoắt ngoéo.

2. Viết một danh sách khác với ít nhất năm câu hỏi về chủ đề đi từ địa điểm này đến địa điểm khác, ví dụ như đi từ nhà đến trường.

3. Đừng để lộ cho đối tượng thử nghiệm của bạn biết được ý nghĩa của thí nghiệm này là gì. Cứ lẳng lặng đến đứng đối mặt với anh ta, dừng lại khi còn cách khoảng ba bước chân.

4. Đưa ra cho anh ta một bài toán, rồi ngay sau đó lại hỏi về đường đi, cứ

thế lần lượt cho tới khi bạn hoàn tất cả hai danh sách.

5. Chú ý đến chuyển động của hai con ngươi trong mắt anh ta.

11x17 bằng

bao nhiêu và

trạm bưu điện

gần đây nhất

nằm ở chỗ

nào?

Chuyện gì xảy ra?

a) Hai con mắt của anh bạn nhìn lên trên trước khi miêu tả đường đi và liếc ngang như người lác khi phải tính toán.

https://thuviensach.vn

59

b) Khi làm tính hai con mắt nhìn sang phải, khi miêu tả đường đi hai con mắt nhìn sang trái.

c) Khi làm toán hai con mắt nhìn sang trái, khi miêu tả đường đi nhìn sang phải.

bởi việc nhìn.

tâm

phân

bị

không

mình,

của

vụ

nhiệm

hiện

thực

trung

tập

thể

có

sẽ

: b) Làm như thế, bán cầu não đang phải trả lời câu hỏi I ờ

L

ả

TR

U

Câ

Hãy gây bất ngờ cho thầy giáo toán của bạn!

Bạn có muốn làm ông thầy dạy toán cùng bộ não siêu đẳng của thầy phải ngạc nhiên một phen không?

1. Hãy hỏi thầy, 4 chia cho 47 kết quả là bao nhiêu. Hãy giữ bộ mặt tỉnh queo, làm như thể câu hỏi này chỉ vừa tình cờ xuất hiện trong não bộ của bạn.

2. Chú ý, đừng để thầy giáo sử dụng máy tính cầm tay.

3. Sau một hồi suy nghĩ dài lâu, chắc ông giáo sẽ trả lời bạn bằng một câu đại loại như 0,08 hoặc thậm chí 0,085.

4. Hãy cười thật hiền hòa độ lượng và giải thích: “Em không tin là kết quả

này thật sự đúng đâu. Theo ý của em thì câu trả lời phải là 0,085106382

97872340425531914893617021276594468.”

5. Hãy tận hưởng cảm giác thích thú khi được nhìn một khuôn mặt ngỡ

ngàng.

6. Nếu gặp may, bạn có thể cho rằng thầy giáo không biết bài tính này đã được giáo sư A. C. Aitken của Trường Đại Học Tổng Hợp Edinburgh giải.

7. Nếu không phải là một thiên tài toán học, chắc không còn cách nào khác là bạn phải học thuộc lòng đáp án. (Lời mách bảo: Sẽ dễ thuộc hơn, nếu bạn chia dãy số ra thành từng cụm ba hoặc là bốn số, học thuộc từng cụm rồi nối lại với nhau).

Trò học hành bí hiểm

Một trong những tiết mục nghệ thuật kỳ quặc nhất mà não bộ của bạn có https://thuviensach.vn

60

thể làm nổi, đó là trò học tập. Thật không thể nào tin nổi người ta phải học nhiều đến mức nào. Tính trung bình, một học trò mỗi ngày phải ghi nhớ

đến mười khái niệm mới! Mà như vậy vẫn còn là chưa đủ đâu! Bhandanta Vicitsabi ở Birma học thuộc lòng cả 16.000 trang kinh phật.

Nhà báo người Nga Solomon Veniaminoff không quên một thứ gì ông đã Trang 14763 là một trang đặc biệt hấp

dẫn...

từng nghe hoặc từng nhìn thấy trong đời!

Nét chính yếu của việc học là ghi nhớ một thứ gì đó. Điểm kỳ quặc nhất Như chính bản thân

ông đã nói cách

đây 42 năm...

trong vụ học hành này là các nhà nghiên cứu không biết rõ trí nhớ của chúng ta hoạt động ra sao! (Hoặc là họ đã có lần biết rồi đó nhưng sau đó họ lại quên đi…) Nhưng chắc chắn nó có liên quan đến các quy trình điện và hóa trong các tế bào não bộ. Hoặc một thứ gì tương tự như vậy. Những quy trình chẳng ai hiểu rõ… và rất, rất là kỳ quặc.

https://thuviensach.vn

61

Lừa não bộ một phen

Não bộ của chúng ta thông minh thật đấy, nhưng nó cũng dễ bị lừa. Hãy quan sát bức tranh dưới đây – cái lọ cắm hoa hay là hai bộ mặt người? Não bộ của chúng ta không quyết định được.

Bạn đã biết chưa...?

Một cú đập lên đầu có thể dẫn đến hậu quả trầm trọng cho não bộ.

Người ta có thể bị mất trí nhớ hoặc thậm chí bị bất tỉnh. Não bộ tử tế

trung thành của chúng ta sau đó có thể bị đảo lộn lung tung. Có một cô bé sau khi bị đập lên đầu như vậy đã chuyên viết ngược… mà viết ngược như vậy suốt một thời gian dài cho tới khi cái đầu đó bị va lần thứ hai, trong một cú xem bóng đá qua ti vi, khi cô bé vui mừng nhảy tung lên vì đội nhà thắng cuộc!

Không phải trò đùa

Cả hóa chất lẫn các loại thuốc giảm đau cũng có thể đánh lừa não bộ. Bạn không cảm thấy đau nữa, nhưng vẫn tỉnh táo. Khi sử dụng thuốc giảm đau liều mạnh, bạn có thể thậm chí bị ngất. Ai là người đã tìm ra thứ thuốc mê hấp dẫn đó? Ô, đó là một câu chuyện đớn đau!

https://thuviensach.vn

62

Ngày trước, các bác sĩ thực hiện phẫu thuật không có thuốc mê. Họ cắt lìa một cái chân hoặc giật cả một bộ phận quan trọng ra khỏi cơ thể bệnh nhân mà con người tội nghiệp kia chỉ được ấn một cái khăn vào mồm, để

không la lớn lên! Một thời rùng rợn đằng đẵng!

Thế rồi nhân loại có được quý ngài Horace Wells.

Connecticut, USA, 1844

Việc đó xảy ra trong một lần trình diễn loại gaz gây cười được ưa thích. Tất cả khán giả chăm chú theo dõi những gì xảy ra trên sân khấu. Chỉ trừ một người: Horace Wells. Vị nha sĩ có thân hình đẫy đà và luôn ăn mặc sang trọng đó đang bị hành hạ bởi nỗi khổ sở tệ hại nhất đối với một người trong ngành: Đau răng! Thật ngượng ngùng, sao lại chính ông, nha sĩ Horace Wells nổi danh, người phát minh ra một phụ chất cố định răng giả tuyệt vời, lại phải chịu đựng những cơn đau nhục nhã như vậy…

Ông vất vả vật lộn với bản thân, gắng sức tập trung. Khí gây cười, hay nói theo cách các học giả thường gọi là Prô-ôxit Nitơ, đã được nhân loại phát hiện ra trước đó tròn 70 năm. Khí không chỉ kích cho người ta cười lên.

Những ai ngửi phải nó, sẽ đột ngột trở thành một người khác hẳn: anh ta nhảy nhót, hát ca, đấm bốc, nói những chuyện linh tinh và thỉnh thoảng ngã lăn quay ra. Trong những đợt trình diễn giật gân như thế, người ta luôn phải có một hàng bảo vệ, bảo vệ khán giả trước cơn hứng khởi quá đà của những con thỏ thí nghiệm tình nguyện.

https://thuviensach.vn

63

Đột ngột, có một anh chàng trên sân khấu nổi điên. Rồi một trận đánh nhau xảy ra, anh chàng bị thương – nhưng có vẻ như anh ta chả thấy đau đớn gì cả!

- Anh ta mới sung sướng làm sao! - Horace Wells nghĩ và giơ tay đỡ

cái má sưng vù của mình. Rồi đột ngột, não bộ ông sáng bừng lên, và lần đầu tiên trong buổi tối nọ, ông mỉm cười. (Dĩ nhiên là chỉ mỉm cười một chút thôi, bởi vụ cười cợt quả là chuyện khó khăn khi ta bị đau răng). Nếu khí cười có thể làm tê đi cảm giác đau, thì… có thể… chỉ là có thể thôi…

Sau buổi diễn đó, Horace Wells đến gặp nhà tổ chức của chương trình với một lời đề nghị khá kỳ quặc: “Liệu ông có thể cho tôi vay một chút khí cười?”

Ông muốn tự đánh mê bản thân mình rồi để cho một bạn đồng nghiệp nhổ răng! Vào thời đó, nhổ răng là một việc khủng khiếp, đi kèm với rất nhiều máu chảy và một ông nha sĩ cầm trong tay những cái kìm khổng lồ. Thế nhưng sau khi đã ngửi thứ khí kia vào người, Horace Wells không cảm thấy đau nữa!

- Một kỷ nguyên mới cho việc nhổ răng đã bắt đầu! - ông sung sướng tuyên bố khi hiệu ứng của khí cười giảm xuống. Hay đúng hơn là ông muốn tuyên bố như thế, với hàm răng vừa bị tra tấn xong. Câu nói đó có lẽ nghe na ná như sau:

Mo ki ngu cho vi nho ra

da bà đà !

Đúng thế đấy, chính ông, Horace Wells, người bán thứ thuốc gây mê tuyệt vời này để trở thành danh tiếng và giàu có. Giàu có khủng khiếp!

https://thuviensach.vn

64

Thế nhưng cái kế hoạch vĩ đại của ông đã đi vào ngõ cụt. Thí nghiệm sử

dụng khí cười lần đầu tiên trước công chúng bởi một nha sĩ đã kết thúc trong thảm họa, bệnh nhân tỉnh dậy quá sớm. Ông ấy đã được ngửi quá ít khí.

Ở một phẫu thuật tiếp sau đó, bệnh nhân bỏ mạng vì được ngửi quá nhiều khí. Vài năm sau, Horace Wells gặp một kết thúc đớn đau. Suốt quá trình thử nghiệm ông đã hít vào mình một lượng khí gây cười quá lớn, nên ông nổi điên. Năm 1848, ông tự tử. Mặc dầu vậy, ông không chết uổng phí. Giờ

thì các phẫu thuật hầu như đều được tiến hành với thuốc gây mê (nhưng không phải là khí cười!)

Cũng may làm sao, bạn không cần thuốc gây mê để chợp mắt mỗi đêm…

Ngủ ngoan, con cưng, ngủ ngoan

Khoảng cùng một thời điểm vào mỗi tối, não của bạn lại làm một việc kỳ

quặc và bí hiểm. Nó buông rèm, kéo mành mành xuống và tắt đi một số

công- tắc của nó. Đúng thế, nó đi ngủ. Trong suốt cuộc đời bạn, não bộ sẽ

trải qua khoảng 20 năm trong trạng thái gà gật đó. Tại sao ư? Chà, kỳ quặc làm sao, cho tới nay người ta vẫn chưa hiểu rõ nguyên nhân!

Nhanh lên - tôi muốn tắt công tắc

đây!

https://thuviensach.vn

65

Giấc ngủ: một bài học ba phần

Để cho việc ngủ nghê của bạn trong tương lai trở nên ít bí hiểm hơn, sau đây có một bảng hướng dẫn. Bài học này chỉ được dạy trong các buổi tối, và các thầy giáo không hề khó chịu một chút nào nếu bạn vừa nghe vừa gà gật!

Bài thứ nhất - Khi bắt đầu ngủ

1. Chú ý sao cho chỗ của bạn không quá nóng cũng không quá lạnh. Tốt nhất là bạn nên đi ngủ vào buổi tối tại một giờ cố định.

2. Nhắm mắt lại và nằm thật yên. Hãy gắng đếm ngược từ 1000 xuống.

Hay bạn tưởng tượng, bạn đang nằm sưởi nắng bên một bãi biển đẹp tuyệt vời.

3. Bạn sẽ nhận thấy rằng, bạn không ý thức được rõ ràng việc bạn đang ngủ thiếp đi. Một số người có cảm giác rơi nhè nhẹ xuống dưới, rồi lại giật nảy mình lên, khiến họ phải bắt đầu lại từ đầu!

Bài số 2 - Những việc gì xảy ra khi ngủ

1. Đây là thông tin quan trọng cho những ai thích ngủ. Khi bạn ngủ…

• Nhiệt độ cơ thể bạn giảm xuống

• Mỗi giờ, bạn mất khoảng 28 đến 42 gram trọng lượng

• Mỗi đêm, bạn xoay mình khoảng 40 lần

• Giữa chừng bạn có thể thức cho tới ba phút liền, sáng hôm sau khi tỉnh dậy không nhớ gì cả.

https://thuviensach.vn

66

2. Bạn không cần phải dỏng tai lên để nghe xem liệu ngoài nhà đang có hiểm họa nào đe dọa hay không. Não bộ tự động làm điều đó giùm bạn.

3. Đây là những việc bạn không nên làm trong khi ngủ:

• Mộng du - cứ 20 đứa bé lại có một đứa có thói quen này.

• Ngáy lớn. Người ta ngáy khi nằm ngửa và ngủ há miệng. Khi hít hơi vào, những thành phần treo thõng phía sau vòm miệng sẽ loạt soạt lao xao như tấm mành trong gió.

4. Làm cách nào để khiến một người đang ngáy phải im lặng? Rất đơn giản: đặt một vật gì đó vừa cứng vừa tua tủa vào giường anh ta, ví dụ như một cái bàn chải sắc nhọn, khi nằm ngửa ra, chắc chắn anh ta sẽ tỉnh!

khò khò

5. Sau chừng 90 phút khi ngủ thiếp đi, hai mí mắt bạn sẽ bắt đầu giật giật, nhưng các nối kết thần kinh đến với đa phần các cơ bắp khác vẫn tiếp tục ngủ, vì thế mà bạn không chuyển động được. Đó là lúc bạn bước vào vương quốc bí hiểm của những giấc mơ…

Bài số 3 - Tìm hiểu đất nước mộng mơ

1. Chào mừng bạn đến với miền đất cổ tích không có thời gian và không gian, nơi mọi chuyện không thể trở thành có thể!

2. Những giấc mơ được gây ra bởi các tín hiệu từ dây thần kinh chuyển vào não bộ. Khi bạn thức, khu vực này sẽ lọc ra ngoài những tiếng động đều đều, nhàm chán – vì vậy mà sau một thời gian chịu đựng, bạn sẽ không https://thuviensach.vn

67

Em cầm tiền này đi mua

kẹo cho cả lớp, Peter!

Bla bla nhàm

nhàm chán

chán...

còn nhận ra tiếng ồn giao thông hoặc thậm chí tiếng giảng bài đều đều của thầy giáo. (Sụyt! Nói nhỏ thôi!)

3. Đa phần các giấc mơ sẽ kéo dài từ 6 - 10 phút, kỷ lục thế giới là 150 phút!

Trong suốt khoảng thời gian 20 năm ngủ nghê của đời mình, bạn có thể

nằm mơ tới 300 000 lần!

4. Mỗi đêm, bạn bay nhiều lần vào đất nước mộng mơ.

5. Sau đây là một thông điệp tốt và một thông điệp tồi tệ. Thông điệp tốt lành: những giấc mơ đẹp xuất hiện nhiều gấp ba lần những giấc mơ

khủng khiếp. Thông điệp tồi tệ: càng về sáng người ta càng dễ gặp ác mộng hơn.

Nếu bạn đang đọc quyển sách này trong giường, hãy dành chương tiếp theo đây cho buổi sáng mai - nếu không bạn sẽ mơ thấy tiếng lắc rắc lanh canh của những bộ xương ma đấy!

https://thuviensach.vn

68

Những khúc xương lắc rắc

Trong các câu chuyện ma, người ta thường gặp những khúc xương kẽo cọt, răng rắc. Thế nhưng xương chạm lắc rắc vào nhau không phải chỉ để cho vui. Ồ, không đâu! Chúng lắc rắc, bởi vì xương là như vậy, luôn luôn lắc rắc. Xương có thể bị làm đau và có thể gãy, và một khi chúng được phủ bên ngoài bởi cơ bắp thì chúng còn đau nhiều hơn. Ngay cả đối với các nhà y học thì xương cũng là một chuyện đau đớn. Họ phải học thuộc lòng tất cả

206 khúc xương trên cơ thể con người! Sau đây là một bảng tóm tắt sơ lược.

Nụ cười mỉm ma quái

Xương sọ (gồm 26

(răng không phải xương)

miếng ghép)

Xương quai xanh

Đừng sợ - ta không làm

Xương bả vai

gì nhà ngươi đâu.

Xương ức

Xương trụ

Xương cánh tay trên (tên

Latinh: Humerus cùng gốc

Humor - Hài hước, nếu đụng

vào nó bạn có hài hước nổi

không?)

Xương quay

Ngon quá!

Xương sống (bao

gồm từng đốt

xương

riêng lẻ)

Xương mác

Xương ống quyển

Thật ra thì cũng đơn giản, phải không bạn?

https://thuviensach.vn

69

Bạn đã biết chưa...?

Có những người có nhiều hơn 206 xương. Có người thì nhiều hơn người khác một cặp xương sườn, người khác lại có một ngón tay hoặc là một ngón chân được bổ sung thêm.

Lệnh truy nã: Xương

TÊN: Xương

VỊ TRÍ: Tất cả các xương hợp vào

nhau tạo thành bộ xương, chiếm

khoảng một phần tư trọng lượng

cơ thể con người. Xương được tạo

bởi các sợi cứng và dính (“Kol-

lagenen”) chặt với nhau, được gia

cố thêm bởi các hợp chất khác.

TIN VUI: Bộ xương giúp cho cơ thể

đứng thẳng và là chỗ cho các cơ bắp

bám vào để kéo để co.

TIN KÉM VUI: Nếu người ta lấy ra tất cả các chất khoáng của xương đùi, thì phần còn lại mềm đến mức có thể thắt lại thành nút.

TIN GIẬT GÂN: Một khúc xương bị hãy thường sẽ tự lành. Nếu người ta lắp khít hai mảnh vỡ tại vết gãy, ở giữa sẽ mọc lên chất liệu xương mới.

https://thuviensach.vn

70

Xương và cuộc sống bên trong nó

Một số xương to và chứa ở bên trong một thứ chất liệu màu vàng giàu mỡ, những xương khác lại rỗng và chứa tủy sống màu đỏ - thứ tạo nên máu. Đối với bọn chó, đây là món ăn ngon thích nhất. Bạn có thể kiêu hãnh về tủy sống của mình, bởi mỗi ngày nó cung cấp cho bạn 200 tỷ tế bào máu mới toanh.

Nếu quan sát một đầu xương qua kính hiển vi, bạn sẽ nhìn thấy rất nhiều chỗ hở nhỏ, lỗ rỗ như tổ ong ở bên trong.

Những chỗ hở này được người ta gọi là “kênh Haver”. Chúng chưa rộng tới 1 milimet và bao quanh một sợi dây thần kinh hoặc một mạch máu.

Cú thử nghiệm xương cho thầy sinh vật Ông thầy sinh vật của bạn biết được bao nhiêu về đề tài rất hấp dẫn này?

Hãy ghi nhớ thật kỹ câu trả lời của những câu hỏi ngoắt ngoéo sau đây, rồi hãy đố thầy, quay cho ông đổ mồ hôi ra!

1. Trong số các xương sau đây, chỉ có một thuộc về bộ xương trong cơ thể

con người. Đó là xương nào?

a) Xương cụt

b) Xương khuỷu tay

c) Xương đuôi

2. Thứ nào thích hợp nhất cho việc nâng một vật nặng lên cao?

a) Một cây gậy làm bằng đá

b) Một cây gậy làm bằng bê tông

c) Một khúc xương đùi trên.

https://thuviensach.vn

71

3. Hươu cao cổ có 7 đốt sống cổ. Con người có bao nhiêu?

a) 3

b) 7

c) 12

4. Một em bé có bao nhiêu xương?

a) 206, y hệt như một người lớn

b) 86

c) Trên 350

5. Có một dòng thầy tu xứ Tây Tạng sử dụng xương sọ làm chén uống. Một cái chén rùng rợn như thế sẽ đựng được bao nhiêu chất lỏng?

a) Một nửa lít

b) 1,5 lít

c) Không đựng được chút nào hết – các chất lỏng theo hai hốc mắt chảy hết ra ngoài.

6. Những khúc xương nào tạo nên phần trong mắt cá chân, phần xương mà bạn có thể sờ thấy?

a) Khúc dưới của ống quyển

b) Xương mắt cá

c) Phần trên của xương gót chân

7. Thóp là gì?

a) Đó là một cái xương nho nhỏ hình hình quả thông trong ngón chân út.

b) Một vị trí chưa được đóng kín trong xương sọ của một em bé sơ sinh.

c) Một xương trông giống đài phun nước.

5b), 6a), 7)b.

nhau.

với

lại

liền

mọc

sẽ

này

nhỏ

xương

những

nhiều

rất

lên,

lớn

trình

quá

Trong

4c)

người.

con

của

hơn

dài

cổ

cao

hươu

con

của

cổ

sống

đốt

những

điều

có

Chỉ

2b),3b)

sống.

cột

cuối

nằm

nhỏ

xương

sáu

tới

cho

ba

gồm

bao

cụt

Xương

thế!

như

là

xác

chính

Đúng,

1a)

lời:

rả

T

Câu

https://thuviensach.vn

72

Đánh giá kết quả kiểm tra

• 0-3 câu trả lời đúng: Nói nghiêm trang nghe: Ông thầy đã bị lộ mặt đến tận xương tủy!

• 4-5 câu trả lời đúng: Không đến nỗi tệ, nhưng ông thầy này không phải là một chuyên gia về xương.

• 6-7 câu trả lời đúng: Có lẽ thầy giáo môn sinh học của bạn là một Osteologe (tức là chuyên gia về xương và sụn). Sẽ chẳng đáng ngạc nhiên, nếu trong tầng hầm nhà thầy có nguyên một bộ xương người để dễ bề

nghiên cứu!

Bạn đã biết chưa...?

Một Osteologe (chuyên gia về xương) là một người chuyên nghiên cứu xương để tìm ra những thông tin gần gũi hơn về con người vốn ngày trước là chủ nhân của bộ xương đó. Đây có phải là một nghề thích hợp với bạn không? Sau đây là một câu chuyện rùng rợn, giúp bạn xác định rõ xem liệu bạn có đủ khả năng thành người nghiên cứu xương hay không.

Cuộc chu du của một xác chết

Chuyện đó xảy ra vào ngày 7 tháng 12 năm 1976, trong một ngôi nhà hoang vắng ở miền long Beach, California. Trong khi đang quay một bộ phim rùng rợn, người quay phim đã học được cách rùng mình. Khi anh muốn dọn dẹp một con búp-bê đang để vướng lối đi, tự nhiên con này bị gãy một cánh tay. Nhưng hóa ra, đó là một cánh tay người thật! Ở chỗ gãy nhờ nhờ

hiện lên ánh xương…

Cảnh sát khẳng định cái gọi là “búp bê” đó là một xác chết bị xử lý. Chuyên gia pháp y phát hiện thấy những dữ liệu thật rùng rợn như phim: Người này https://thuviensach.vn

73

đã chết bởi một viên đạn được sản xuất trước năm 1914, sau đó bị đặt vào thạch tín. Trong miệng xác chết người ta tìm thấy một đồng tiền xu sản xuất năm 1924.

Cảnh sát điều tra xem ai là chủ nhân của xác ướp này. Đó là một lọat các ông chủ xiếc rong, đã lầm tưởng thân thể người này là một con búp-bê giống thật và đã trưng bày nó vào các dịp chợ phiên. Chủ nhân thứ nhất nhớ lờ mờ

rằng ông ta đã mua con búp-bê hấp dẫn đó tại Oklahoma. Cảnh sát tiếp tục điều tra tại địa phương trên và tìm ra nạn nhân là công dân Elmer McCurdy, thuở trước vốn là một tay chăn bò kiêm kẻ cướp.

Vào buổi sáng ngày 7 tháng 10 năm 1911, cảnh sát trưởng đã dẫn quân đi tìm McCurdy. Gã này tối hôm trước đã uống đầy một bụng thứ rượu Whisky ăn cắp được rồi qua đêm trong một nhà chứa cỏ. Người ta cử một chàng trai trẻ lần vào nơi trú ẩn của gã. - Ông cảnh sát trưởng muốn ông đầu hàng đi, McCurdy! - chàng trai kêu lên.

- Cút xuống địa ngục! - kẻ bị truy nã gầm trở lại.

Trong vụ đọ súng sau đó, McCurdy đã quyết liệt chống cự – cho tới khi hết đạn. Chính ông chủ nhà táng là người nảy ra cái sáng kiến (hay là tối kiến?) xử lý xác gã kẻ cướp này rồi mang ra trưng bày!

Có không ít người quan tâm đến sản phẩm mới lạ nọ, thế nhưng chủ nhân khăng khăng giữ lại Elmer McCurdy. Ông ta chỉ bán “hàng” khi có một người đàn ông dễ thương xuất hiện, tự xưng là người em trai đã bị biệt tích lâu năm của Elmer McCurdy.

https://thuviensach.vn

74

Ba tháng sau, thân người kia xuất hiện lần đầu tiên tại Texas, trong một buổi chợ phiên.

làm sao mà bác sĩ pháp y có thể chứng minh rằng đó chính là McCurdy?

Sau đây là một bảng miêu tả tên cướp của năm 1911. Những dữ liệu nào trong bảng miêu tả có thể giúp bạn dựa trên các khúc xương mà nhận diện đối tượng?

LỆNH TRUY NÃ

KẺ CƯỚP ELMER McCURDY CÒN ĐƯỢC BIẾT ĐẾN

DƯỚI CÁI TÊN FRANK CURTIS

Ai quen biết gã đàn ông này?

1. Giới tính: nam

2. Tuổi: từ 29 đến 35

3. Cao khoảng 1,70 m

4. Râu rậm

5. Mũi mỏng

6. Mắt trũng sâu

7. Người gầy

8. Thuận tay phải

triển hơn.

phát

bắp

cơ

những

của

vết

dấu

có

sẽ

phải

tay

thuận

người

những

của

tay

cánh

xương

trên

Có,

8.

xương.

bộ

qua

hiện

thể

có

béo

hay

gầy

thể

cơ

Có,

7.

dụng.

sử

thể

Không

4,5,6.

đùi.

xương

của

dài

chiều

vào

dựa

Có,

3.

nhau.

với

lại

dính

mọc

sẽ

xương

số

một

tác

tuổi

theo

Có,

2.

giới.

nam

hơn

rộng

hông

xương

có

nữ

phụ

dụng,

sử

thể

Có

1.

lời:

rả

T

Câu

https://thuviensach.vn

75

Sau khi điều tra và xem xét các khúc xương, người ta tin chắc rằng đó chính là Elmer McCurdy. Bằng chứng cuối cùng là một tấm ảnh đã cũ của tên cướp, cho thấy sự trùng khớp của xương sọ. Và thế là cuối cùng, Elmer McCurdy cũng được mai táng một cách tử tế - gần 66 năm trời sau khi bỏ mạng!

Những khớp xương linh động

Bạn có khả năng trở thành chuyên gia nghiên cứu xương chứ? Vậy thì bạn phải biết cách sắp xếp và lắp ráp một bộ xương người sao cho đúng xịn. Cho vụ này, bạn cần các khớp : chúng nối các xương lại với nhau mà vẫn đảm bảo được độ linh hoạt trong chuyển động. Đây không phải là chuyện dễ dàng đâu nghe – trong cơ thể một người có tới trên 200 khớp!

Sau đây là những dạng khớp quan trọng nhất: 1. Khớp dạng bản lề (khuỷu): Nó cho phép chuyển động trong hai hướng,

tương tự như bản lề của một cánh

cửa.

2. Khớp dạng xoay: chính loại khớp này giúp xương cựa có thể chuyển động

lên trên hoặc xuống dưới cũng như

sang hai bên.

3. Khớp dạng cầu: Qua dạng khớp này, các cánh tay và đùi có thể xoay hầu

như theo mọi hướng.

4. Khớp dạng ổ trục: Ở dạng khớp này, xương nằm trên có thể chuyển động

lên xuống và xoay sang bên.

5. Khớp dạng yên ngựa (ngón tay cái): Xương trên nằm như một anh nài

ngựa trên yên cương. Nó có thể

https://thuviensach.vn

76

chuyển động trong mọi hướng – mà

không ngã xuống!

Những dây chằng mạnh mẽ

Bạn thử tưởng tượng, cứ mỗi lần ném

xong một quả bóng thì cánh tay của bạn lại rơi ra khỏi vai! Cũng may, chuyện này không xảy ra, bởi có những dây chằng mạnh mẽ giữ chắc các khớp.

Trên đời có những “người rắn” có thể uốn éo cơ thể của họ theo vị thế khó tin nhất, họ là người có dây chằng mềm dẻo. Tất nhiên là bạn chẳng nên thử bắt chước họ làm gì! Nhưng chí ít ra thì các dây chằng này cũng giúp cho bạn vòng được tay ra sau lưng mà gãi! Hãy thử xem, và nhớ đừng làm trong giờ học!

Dịch sang trái một chút,

xuống thấp hơn một chút,

aaahhhaa, đã quá!

Được bôi trơn hoàn hảo

Thật đáng ngạc nhiên, các khớp xương không rít lên ken két hay kêu cọt kẹt khi bạn chuyển động. Bạn có thể rón rén đi qua sau lưng một ai đó mà không bị phát hiện, bởi mỗi khớp xương quan trọng trong cơ thể bạn đều được ấp ủ trong một lớp chất lỏng. Ngoài ra, các đầu xương được phủ một lớp đệm bằng chất liệu xương mềm (sụn). Sụn cũng là thứ làm nên sống mũi của bạn đấy. Bạn muốn biết xương sụn là gì ư, tốt nhất là hãy ăn món gà rán!

https://thuviensach.vn

77

Những sợi dây tuyệt vời: Các cơ bắp

Dù các dây chằng của bạn đàn hồi tới mức nào chăng nữa mà không có cơ

bắp bạn cũng không chuyển động được. Tin tốt lành: cơ thể bạn có tới trên 600 cơ bắp. Tin tồi tệ: các cơ bắp này dễ bị đau, bị co cứng (chuột rút)!

Lệnh truy nã: Bắp thịt, cơ

TÊN: Bắp thịt

VỊ TRÍ: Nằm dưới da, cũng như bao

quanh nhiều cơ quan nội tạng.

TIN VUI: Chúng LUôN sẵn sàng hoạt

động, nghiền nát thức ăn và đẩy thức

ăn qua ruột, bơm máu, v.v...

TIN KÉM VUI: Các cơ bắp có thể co

mạnh đến mức xương bạn bị gãy. Thế

nhưng cũng may mà chúng có các cơ

quan cảm biến, chuyên ngăn chúng làm

điều đó!

TIN GIẬT GÂN: Nhờ các dây chằng và gân, các cơ bắp được lắp bám chắc chắn vào các khúc xương. Và một sợi gân chỉ đứt khi bạn treo vào nó một trọng lượng tới 58 tấn!

Nắm quyền điều khiển cơ bắp của mình

Để có thể điều khiển tốt các bắp thịt trên cơ thể, đầu tiên bạn phải tìm hiểu về chúng kỹ càng hơn. Nhớ nhé, thật kỹ...

https://thuviensach.vn

78

Nếu cắt ngang một bắp thịt, bạn sẽ thấy nó bao gồm các bó sợi mỏng và dài.

Nếu nhìn gần hơn, bạn sẽ thấy một sợi như thế được tạo bởi nhiều sợi nhỏ

Tuyệt thật - nhưng bây giờ

bạn có thể kéo ống tay áo

xuống được rồi!

có tên là Fibrillen.

Sợi cơ

Fibrillen

Hãy chuyển động cơ bắp

1. Hãy xin não gửi qua các sợi dây thần kinh của bạn một tín hiệu ra lệnh đến một cơ. Chú ý rằng, sau đó các sợi Fibrillen nhỏ xíu sẽ co ngắn lại.

2. Kiểm tra xem bạn có đủ đường trong máu không, bởi vì cơ bắp cần năng lượng.

3. Nó nhận được lượng năng lượng cần thiết qua việc xẻ nhỏ các phân tử

đường.

Trước khi chuyển động một cơ, bạn cần phải biết thêm vài việc khác…

Các dữ liệu về cơ bắp

1. Các cơ có những cái tên rất phức tạp nên người ta nghe rồi sẽ quên ngay.

liệu bạn có thể nhớ tên những cơ sau đây?

https://thuviensach.vn

79

a) Gluteus maximus – Mông, đây là một cái gối ngồi rất tiện lợi.

gluteus maximus

b) Digital flexor – cái này giúp cho bạn vẫy vẫy ngón tay.

c) Levator labii superior - bạn cần để nhe răng ra. rất dễ hiểu, chỉ cần phát lên

Digital flexor

xuống

âm cái tên này là bạn đã phải nhe răng rồi!

2. Cơ bắp chỉ có thể kéo, không biết duỗi. Vì thế mà bao giờ chúng cũng phải làm việc thành từng cặp với nhau. Một - kéo cho trạng thái co, gập, Levator labii

gggưưư...

superior

một - đóng vai kéo theo hướng ngược lại để kéo giãn!

3. Hãy để ý xem các sợi gân kéo các cơ bắp ra sao. Hãy duỗi các ngón tay của bạn ra, chuyển động chúng theo chiều lên và xuống.

4. Khi bạn thè lưỡi ra, sẽ không có cơ nào đẩy lưỡi từ phía sau đâu. Có một cơ kéo dài suốt chiều lưỡi, và nhờ nó mà lưỡi thè về phía trước.

5. Khi lớn tuổi, các sợi cơ sẽ bền hơn. Vì thế mà những gã khổng lồ và đám quái vật đều không thích ăn thịt các ông cố bà cố vừa dai vừa gân.

Chúng thích đi tìm những em bé mềm mại, ngon lành. Ôi, cứu tôi!

https://thuviensach.vn

80

Thể thao là... tự tử ?

Nói thật đi, bạn có phải là một ngôi sao thể thao? Hay bạn thấy trò căng thẳng cơ thể nào cũng là đáng sợ? Bạn có nằm trong đám người xa lánh thể thao, chỉ khoái ôm một bọc snack khổng lồ rồi thoải mái ngồi lì trước màn hình tivi? Chà, nếu thế chắc bạn sẽ rất vui mừng khi được biết rằng: thể thao có thể có hại cho cơ thể! lẽ ra các ngài bộ trưởng y tế phải cảnh báo thần dân mới đúng!

lời cảnh báo sức khỏe số 1: Đang ngồi trên ghế salon mềm mại mà thình lình đứng phắt dậy là rất nguy hiểm! Tim của bạn phải đột ngột bơm mạnh hơn. Nếu không có đủ máu được chuyền lên não, bạn sẽ thấy chòng chành chóng mặt. Vì thế mà các phi công nhiều khi bị ngất đi sau khi cho máy bay lộn vòng!

Cơ trưởng, làm ơn thôi

đi cho!

lời cảnh báo sức khỏe số 2: Đi lại cũng là việc nặng nhọc đối với cơ thể bạn.

Hai bàn chân và các xương mắt cá chân tội nghiệp phải chịu đựng một tải trọng gấp sáu lần trọng lượng cơ thể bạn. Các khớp đầu gối bị đè bị ấn mỗi khi bạn đặt chân xuống đất. lớp mỡ của bạn phải đong đưa rung giật, não bộ

của bạn bị lắc bị rung, và hai con ngươi trong mắt bạn nhảy lên, nhảy xuống!

LắC

bóp

NHảy

rung

https://thuviensach.vn

81

lời cảnh báo số 3: Những công việc quá sức so với cơ thể đặc biệt có hại…

Bạn sẽ còn phải rên rỉ ca thán cả ngày trời sau đó.

Tôi yêu cái ghế

sofa xem ti vi của

a) Nếu đập nhiều hơn

tôi quá!

176 nhịp trong một

phút, trái tim của bạn

có thể bị hư... Hãy từ từ

phanh bớt!

b) Hiện tượng chuột

rút - chắc vì bị mất

quá nhiều nước do đổ

mồ hôi và việc tăng

axit trong máu... Sau

d) Cảm giác đau ngang

mỗi lần luyện tập bạn

sườn - khi trời lạnh và khi

cần giảm tốc độ từ từ

người ta chạy với dạ dày

và uống thật nhiều

đầy ắp thức ăn... Hãy

nước.

giữ cho cơ thể ấm. Và từ

giờ trở đi đừng có ăn quá

c) Khi bị chuột rút,

nhiều như vậy nữa!

các cơ bắp sẽ co lại

một cách đau đớn,

còn bạn thì chẳng

làm được gì để giúp

chúng... Hãy làm

ấm nóng các cơ lên

và cho chúng nghỉ

ngơi. Dùng một cái

chai chườm nước

ấm cũng tốt.

https://thuviensach.vn

82

Thế nhưng có một thứ còn tệ hơn cả thể thao nữa kia. Đó là việc không luyện thể thao! lúc đó bạn sẽ mất đi biết bao nhiêu là niềm vui thú!

khỏe siêu đẳng

khỏe siêu đẳng

https://thuviensach.vn

83

Bộ máy tiêu hóa -

Một anh chàng khó tiêu hóa

Khi nghĩ đến bánh Pizza hay món bánh gatô, miệng bạn có tứa nước bọt không? Nếu có thì bạn đừng lo, cảm giác thèm ăn sẽ biến đi ngay bây giờ

đây. Hãy tưởng tượng, những món ngon lành đó đi bằng con đường nào và bị

nghiền, bị bóp, bị phân hủy ra sao. Và thủ phạm chính trong suốt con đường dài dằng dặc đó là các lọai dịch tiêu hóa của bạn.

Những tuyến dịch tiêu hóa thâm hiểm

Các tuyến là nơi tiết ra một loại chất lỏng. Ở nhiều vị trí trong cơ thể của bạn có những thứ tuyến thâm hiểm như thế, chúng không muốn một thứ gì khác ngoài chuyện phun chất lỏng vào thức ăn của bạn. Bạn có thể tưởng tượng được hàng ngày chúng sản xuất ra một lượng chất lỏng lớn tới mức nào không? Không phải chỉ là vài giọt con con đâu nghe…

Tuyến

Lượng sản xuất mỗi ngày

Tuyến nước bọt

2 lít (*)

Dạ dày

1-2 lít

Tụy

1-1,5 lít

Gan

1 lít

Như thế tổng cộng là tới 6 lít chất lỏng mỗi ngày đấy!

Dịch tiêu hóa chứa các Enzyme tạo ra các phản ứng hóa học. Các Enzyme này chỉ chăm chăm băm cho nhỏ các mẩu thức ăn, sao cho cơ thể bạn có thể tiếp nhận và hấp thụ chúng. Nhiệt độ cơ thể càng cao bao nhiêu, chuyện này xảy ra càng nhanh bấy nhiêu, nhưng tới 600C thì đột ngột mọi thứ dừng lại. Nhưng bạn đừng hoảng hốt, nếu cơ thể của bạn đã có lúc nào nóng tới như thế, thì trước đó bạn đã chết từ lâu rồi!

(*) Đa phần trong số 2 lít nước bọt này bạn nuốt vào trong. Đúng thế, một đời người vậy là có tổng số 50.000 lít nước bọt! Số này đủ cho 100 bồn tắm đấy nghe!

https://thuviensach.vn

84

Hãy tự thí nghiệm... xem Enzyme vận hành ra sao!

lab là một Enzyme có trong dạ dày con người. Hãy tự xoay cho ra những món phụ gia và các máy móc được liệt kê sau đây, và tốt nhất là hãy nhờ

một người lớn giúp đỡ bạn trong thí nghiệm này.

1 lít sữa

Đường

lab – có trong các hiệu thuốc và các cửa hàng sinh học Một cái nồi

Một cái bát

Một cái thìa (muỗng)

1. Hãy hâm ấm sữa, thỉnh thoảng lại khuấy cho đều. Nhưng không đun cho đến khi sữa sôi!

2. Đổ sữa ấm vào bát, cho vào đó một thìa đường đầy rồi khuấy đều.

3. Đặt bát ở một địa điểm ấm áp.

4. Thận trọng trộn thêm vào đó một thìa canh lab, sau đó để yên bát chất lỏng đó khoảng 10 phút.

5. Chuyện gì sẽ xảy ra với chỗ sữa của bạn?

Bạn sẽ không tin đâu: Thứ Enzyme tên là lab trong thời gian 10 phút kia đã “tiêu hóa” xong chỗ sữa của bạn!

a) Nó biến món sữa thành một hỗn hợp màu vàng, bốc mùi khó ngửi với lổn nhổn những cục trơn trơn.

b) Chỗ sữa kia biến thành một đống keo lùng bùng c) Nó chẳng thay đổi gì cả.

https://thuviensach.vn

85

hoạt động được.

không

Enzym

các

và

nóng

quá

bạn

của

sữa

chỗ

ở

nằm

nhân

nguyên

c):

lời

trả

câu

Với

-

dưới)

xuống

nó

được

nuốt

bạn

(nếu

tệ!

không

ăn

món

một

là

sẽ

nó

này,

sữa

chỗ

lạnh

làm

bạn

Nếu

b)

lời:

rả

T

Câu

Những món ăn có lợi kinh hoàng cho sức khỏe Bạn có phải là người kén ăn? Không ư? Nhưng cơ thể của bạn thì kén ăn đấy.

Để giữ nguyên trạng thái khỏe mạnh, nó cần một chế độ dinh dưỡng điều hòa. Điều đó có nghĩa là, nó cần tất cả các món ăn được liệt kê dưới đây, chứ

không phải chỉ những thứ bạn thấy ngon miệng đâu nghe!

gạo

1. Các chất xơ giúp 2. Protein (chất đạm) 3. Chất bột: mì, gạo cho bộ ruột chuyển giúp cơ thể tạo nên các và khoai tây có chứa rất dịch nhanh các thứ tế bào mới và sửa chữa nhiều Hydrat cacbon.

thức ăn trên con tế bào cũ. 10% cơ thể của Chúng sẽ biến thành đường dài ngoằng bạn được làm từ Protein.

các phân tử đường,

ngoẵng của chúng

các tế bào trong cơ thể

đến toillet.

bạn nhận được năng

lượng từ những phân

tử đường đó.

https://thuviensach.vn

86

4. Các món đồ ngọt là một nguồn

5. Mỡ sẽ cung cấp năng lượng và cung cấp năng lượng nhanh chóng.

hỗ trợ cho quá trình xây dựng tế

Cơ thể lười biếng của bạn có thể

bào, nhưng quá nhiều mỡ lại tạo

chuyển đường trực tiếp vào các tế

nên một lớp bùng bình trong khu

bào.

ngang bụng ngang hông!

Một bữa ăn nhanh hoàn hảo!

Bạn có biết cách chế tạo một bữa ăn sao cho đầy đủ ba nhóm chất xơ, đạm, Hydrat-cacbon, đường và mỡ?

Sau đây là bốn khả năng để chọn:

1. Một chiếc bánh mì tròn với jăm-bông hun khói và mứt nghiền cùng một cốc nước cam.

2. Một bánh mì đen nhỏ với bơ, trứng và một lá rau xà-lách, thêm vào đó một cốc socola nóng.

3. Một khoanh bánh mì trắng với mật ong. Tiếp theo đó là món bánh bột sữa với Sirup và rất nhiều nước chanh có ga.

4. Một miếng bánh mì đen kẹp cà chua, theo sau đó là một thanh kẹo đậu không chứa đường và một cốc nước khoáng.

Bánh mì con với Jămbông hun

khói và mứt nghiền

https://thuviensach.vn

87

sẽ nghĩ ra được một món bổ sung.

bạn

thể

có

ất

r

đạm.

và

đường

thiếu

này

hợp

tổ

chọn,

Đừng

4.

đấy!

xui

gặp

là

nó

chọn

Đừng,

3.

miệng!

ngon

bạn

chúc

được,

Dùng

2.

khiếp.

khủng

vẻ

có

nghe

khi

cả

ngay

được,

dùng

này

Cái

1.

lời:

rả

T

Câu

Những món ăn có hại kinh hãi !

Bộ máy tiêu hóa tự bản thân nó đã là đủ khủng khiếp, nhưng bạn thử nghe xem có một số người đã nhồi nhét vào cơ thể họ những gì!

1. Một số người thích ăn đất. Cái này rất có hại cho cơ thể, bởi trong đất có chứa không biết bao nhiêu vi trùng gây bệnh, mùi vị cũng khủng khiếp.

2. Năm 1927, có một phụ nữ vào bệnh viện Ontario, Canada, và kêu bị

đau bụng. Các bác sĩ phát hiện ra rằng bà ta đã nuốt vào người tới 2.533

vật thể khác nhau, trong số đó có 947 cái kim găm bị bẻ cong.

ảnh X-quang

Tôi cứ tưởng

tôi bị hóc

xương cá!

3. Thế nhưng giải nhất về việc ăn những thứ không có lợi cho sức khỏe phải được trao cho anh chàng người Pháp Michel lotito, nổi danh là Monsieur Mange-tout (người ăn tất cả). Kể từ năm 1966, anh ta đã ăn những thứ này vào người:

https://thuviensach.vn

88

18 xe đạp

Em đi chợ đây, anh yêu.

15 xe mua hàng siêu thị

Anh có thấy xe đạp của

7 tivi

em đâu không?

1 bộ tay cầm quan tài

6 bộ đèn chùm

2 giường

1 cặp ván trượt tuyết

1 máy tính và

1 máy bay thể thao

cỡ nhỏ

Tính trung bình, anh ta nuốt mỗi ngày khoảng 900g thép, nhưng chưa bao giờ gặp vấn đề với dạ dày. (Bạn đừng nảy tối kiến mà làm theo nghe

- rất có thể bạn không gặp may như chàng ta đâu!) 4. Thùy não Hypothalamus trong não bộ của bạn là cơ quan điều khiển bao giờ thì bạn thấy đói và bao giờ thì no. Một con chuột cống bị người ta cắt mất một phần Hypothalamus đã ăn cho tới chết và trở thành béo khủng khiếp.

Món này không

tệ, chỉ thiếu chút

muối thôi!

Nhà nghiên cứu

5. Hàng triệu con người trên thế giới này ngày ngày ăn kiêng để giữ cho thân hình mảnh mai, nhưng thật ra người ta chỉ nên giảm cân khi thật sự thừa ký. Ví dụ như William J. Cobb.

https://thuviensach.vn

89

Trong năm 1962, William J, Cobb có trọng lượng đáng nể là 364 Kilogram.

Anh ta tròn đến mức người ta có thể lăn anh ta như lăn một thùng bia. Bởi không đi lọt qua khung cửa nào nữa, nên anh ta cứ phải ngồi ở nhà suốt ngày. Cuối cùng anh ta quyết định ăn kiêng. Sau hai năm, anh ta chỉ còn 106 kg. Anh ta đã giảm được một số ký bằng ba người bình thường cộng lại!

Lá tỏi tây

Một thanh

socola cỡ bự

Trước đó

Sau đó

6. Đa phần người ta có thể giảm cân cho tới chỉ còn một nửa trọng lượng bình thường của mình, nhưng nhìn chung sau đó họ sẽ không còn khả

năng cử động nữa. Không đời nào bạn được phép nảy ra ý định làm thử

việc đó nghe!

Các qui tắc về dinh dưỡng có lợi khủng khiếp cho sức khỏe Để thật khỏe mạnh, người ta không phải chỉ cần một chế độ ăn uống cân đối, mà cần cả những chất ta chẳng nhìn thấy cũng không ngửi ra được hay nếm thấy bao giờ – ví dụ như các chất khoáng. Cũng may mà ta chẳng phải tìm tòi chúng lâu la. Những món ăn bình thường có chứa chất khoáng trong những lượng rất nhỏ - và cơ thể của bạn cũng cần có từng ấy mà thôi! Với một cốc sữa xay trứng bạn sẽ mang lại một niềm vui rất lớn cho các khúc xương của mình, bởi sữa có chứa các chất khoáng quan trọng cho xương là canxi và phosphat. Ngoài ra, còn một lọai chất quan trọng nữa là các Vitamine.

https://thuviensach.vn

90

Các Vitamin cần thiết cho sự sống

Những ai không ăn Vitamin hoặc ăn quá ít Vitamin là người chẳng bao lâu sẽ đổ bệnh. Vì thế mà hãy chọn đồ ăn cho bạn trong các món được liệt kê dưới đây.

VITAMIN:

CÓ TRONG MÓN: THIẾU VITAMIN

DẠNG NÀY SẼ GÂY RA:

A

Sữa, bơ, trứng,

Mọi loại bệnh tật trên

dầu cá voi, gan

đời, ví dụ như bệnh quáng gà

B1 và B9

Men bia và bánh mì Người ta sẽ bị tiêu hao năng cùng các

đen, sữa, các loại hạt lượng và buổi sáng không còn Vitamin khác dẻ, đậu lạc và rau đủ sức bò ra khỏi giường công trong nhóm B tươi

suất làm việc nhìn chung

giảm hẳn.

C

Cam và chanh, hoa Rụng răng, chảy máu

quả và rau tươi.

chân răng, xuất hiện các

vết bầm trên cơ thể.

D

Cá, các sản phẩm Miệng bốc mùi khó ngửi -

sữa.

Tởm quá! Bộ xương bị suy yếu

và hai chân cong hình vòng

kiềng. Không thích hợp

chút nào với môn bóng đá.

E

Bánh mì đen, gạo Cái này các nhà khoa học

nâu và bơ.

chưa tìm ra.

K

Các loại rau xanh, Máu không còn khả năng

gan.

đông một cách tử tế - có thể

dẫn đến hậu quả thảm thương!

https://thuviensach.vn

91

Các nhà nghiên cứu đã phải tốn thật nhiều thời gian thí nghiệm mới nhận ra được các hiện tượng thiếu chất kể trên, thế nên niềm vui khi tìm ra kết quả

thật lớn lao! Xin kể bạn nghe một trong số cả ngàn vạn các thí nghiệm đó.

Bí mật của những con gà bị bệnh

Eijkman Christianson bối rối vô cùng.

Người ta tìm ra rằng, lớp vỏ cám màu nâu của các hạt thóc có chứa rất nhiều Vào năm 1884, ông đã đi về xứ indonexia để nghiên cứu một căn bệnh bí hiểm, được những người địa phương gọi là bệnh “không thể làm được”.

Không đứng

Tôi không

được!

làm được!

Ông truyền vi trùng gây bệnh đó vào cơ thể các con vật. Thế nhưng các con này vẫn khỏe bình thường.

https://thuviensach.vn

92

rồi sau đó, những con gà mái của ông mắc căn bệnh này.

Không đẻ trứng nữa!

Ông đưa những con gà mái này sang địa phương khác, và ở đây chúng khỏe mạnh trở lại. Tại sao nhỉ?

Ai cha!

rất có thể chúng chỉ cần một chút không khí trong lành.

Hay nguyên nhân nằm ở một loại thức ăn khác? Trước đó bọn gà mái này ăn gạo được chà, mài trắng tinh.

Tệ thật! Lại món gạo

trắng!

https://thuviensach.vn

93

Giờ chúng được ăn gạo nâu (gạo còn nguyên lớp vỏ cám).

Hừm. Món này ngon

tuyệt!

Vitamin B. Chính điều này đã ngăn trở căn bệnh “không làm được” hoặc là theo cách mà ngày hôm nay chúng ta thường gọi – “Beriberi”.

ước gì tôi là một con gà...

Quý ngài Christianson tốt bụng phải cần nhiều năm trời cho tới khi chứng minh được rằng, chính món gạo được chà sát kỹ lưỡng kia đã làm những con gà của ông mắc bệnh. Thế nhưng đối với bọn gà thì đây không phải là điều trầm trọng nhất. Bạn thử tưởng tượng xem, nếu ruột gan của chúng bị hư hại thì sao? lúc đó chúng sẽ bỏ mạng. Nào, chúng ta bắt đầu với chủ

đề tiếp theo: những bộ lòng ruột rùng rợn!

https://thuviensach.vn

94

Bộ ruột rùng rợn

Đa phần chúng ta thấy bộ ruột thật đáng sợ. (Nếu bạn ngẫm nghĩ lâu la về

những gì xảy ra với món khoai tây chiên trong bụng, có lẽ bạn sẽ cụt hứng mà chẳng bao giờ muốn ăn lại món đó nữa…) Thế nhưng thứ cho còn rùng rợn hơn nữa là các nhà nghiên cứu đam mê bộ lòng đó đến phát điên. Chà, và đam mê cả những gì thoát ra từ bộ ruột nữa chứ. (Mở cửa sổ mau – trong phòng bốc mùi quá!)

Lệnh truy nã: Ruột

TÊN: Ruột non và ruột già

VỊ TRÍ: Phía dưới lồng ngực,

trong khoang bụng (xem phần

dưới đây).

TIN VUI: Ruột tiếp nhận món

bột thức ăn tổng hợp đã được

tiêu hóa.

TIN HẤP DẪN: Bộ ruột của bạn

dài tới 8 mét. Còn dài hơn cả

một con trăn khổng lồ!

YẾU TỐ THUẬN LỢI: Bộ ruột được giữ chắc ở vị trí của nó bởi màng bụng. Cái cơ này ngăn không cho ruột đung đưa từ bên này sang bên kia hay rối tung lên rồi thắt nút lại!

https://thuviensach.vn

95

Hãy tự thử nghiệm... chuyện gì xảy ra trong khoang miệng của bạn!

Há miệng to ra nào! Đây là nơi bắt đầu quá trình tiêu hóa, là nơi thức ăn bị

nghiền ra, trước khi rơi xuống dạ dày. Và bạn thử tưởng tượng xem, bây giờ

bạn là một viên kẹo dẻo hình gấu, và bị bỏ tọt vào miệng!

Dùng để cắn: bộ răng

Thứ đầu tiên làm cho bạn sợ là những cái răng khổng lồ đẫm nước bọt.

Chúng được tạo bởi thứ chất liệu cứng nhất của cơ thể con người. Trong mỗi răng đều có dây thần kinh và mạch máu. Chẳng phải răng nào trông cũng giống nhau, tùy theo nhiệm vụ mà chúng có hình dáng riêng. Sau đây là vài chiếc răng mà chúng tôi đã nhặt được trên sàn phòng mạch của một nha sĩ.

Răng trước

răng hàm

răng hàm

răng cửa

viên kẹo

răng nanh

răng hàm số 3 (răng

khôn)

răng cửa

Răng trước

răng hàm

răng hàm

Được thôi, bạn hãy đếm lại đi: bạn có bao nhiêu răng nào? Cái đó tùy vào lứa tuổi nghe. Khi còn bé, bạn có 20 cái răng sữa. Trong những năm đầu của tiểu học, những cái răng này sẽ rụng ra và răng mới mọc lên. Sau đây là những con số - con số nào gần với số răng của bạn nhất?

1. răng cửa

a) 2

b) 8

c) 4

2. răng nanh

a) 2

b) 4

c) 8

3. răng tiền hàm

a) 4

b) 8

c) 12

(còn gọi là răng trước răng cối)

4. răng hàm

a) 4

b) 8

c) 12

(còn gọi là răng cối)

https://thuviensach.vn

96

hàm, người trưởng thành đa phần có 12.

răng

8

có

trẻ

Người

c).

hoặc

4b)

8.

có

thành

trưởng

người

trước,

răng

hàm

răng

4

tới

có

trẻ

người

Những

c).

hoặc

3b)

2b)

1b)

lời:

rả

T

Câu

Bạn có phát hiện được cả những cơ quan này trong miệng bạn không?

lưỡi gà: Anh chàng này treo lơ lửng trong khoang miệng bạn. Tên la tinh của anh ta là “uvula”

(một quả nho be bé). Bạn có thấy là tại sao người ta gọi nó như thế không? Không ai thật rõ nó có tác dụng gì, nhưng có lẽ nó giúp bạn khi nuốt.

Màng niêm dịch khoang miệng: Nếu quan sát nó qua kính hiển vi, bạn sẽ nhìn thấy vô số các lưỡi gà tế bào mềm mại. Khi chúng chết đi và rơi ra, bạn nuốt chúng cùng với nước dãi. Ha, rõ ràng là bạn tự chén bản thân mình đấy!

Dây chằng lưỡi : Đó chính là cái mẩu da kỳ quặc nằm dưới lưỡi. Bạn nhìn thấy cả các mạch máu cung cấp năng lượng cho lưỡi để nói và ăn (có người làm được cả hai việc này đồng thời đấy!).

Mảng bám chân răng (cáu răng, bựa răng): Đó là một lớp màu trắng ngả

vàng, được tạo bởi vi trùng. Mảng bám sẽ tạo cao răng, thúc đẩy sâu răng, gây nên bệnh nha chu và mùi hôi trong miệng. (Nếu bạn tìm thấy mảng bám, hãy tìm cách tẩy nó đi ngay!)

Vôi răng

Mùi hôi ở miệng

Mùi hôi ở miệng

https://thuviensach.vn

97

Động tác nuốt khó khăn

Sau khi đã xăm soi kỹ khoang miệng của mình, bây giờ đến đoạn nuốt. Cho công đoạn này, người ta không cần phải nghĩ ngợi lâu la, rất có thể nó là một phản xạ. Mặt khác, nuốt là một quy trình rất phức tạp - bạn có thể làm được điều đó không, khi tuân thủ các hướng dẫn sau đây? (Chú ý: gắng làm theo lời hướng dẫn, nhưng cũng gắng đừng nhỏ dãi xuống cuốn sách tuyệt đẹp này!)

súp rau

lưỡi gà

Miếng ngăn vòm họng, không

cho thức ăn lọt vào khí quản.

1. Hãy dùng lưỡi ấn miếng thức ăn đã được nhai kỹ áp lên phía trên của vòm miệng.

2. Đẩy nó (dĩ nhiên là cái miếng ăn đó!) về phía sau.

3. lắc lưỡi gà của bạn lên trên, cho thức ăn không có cơ hội chạy trốn vào khoang mũi. Bạn không cần phải gắng sức nhiều đâu! Chuyện này xảy ra hoàn toàn tự động.

• Chú ý số 1: Cố gắng đừng cười trong khi ăn. Nếu không lưỡi gà của bạn sẽ lắc xuống dưới – và rất có thể cái thìa súp vừa ăn sẽ lại nhỏ ra từ mũi bạn!

• Chú ý số 2: Đừng thở khi nuốt. Nếu không thức ăn của bạn có thể đi nhầm vào trong khí quản và bạn sẽ nổi cơn ho như điên! Để chuyện này đừng xảy ra, bạn có một miếng đậy thanh quản, ngăn đường dẫn vào khí quản.

Bạn có muốn biết chuyện gì sau đó sẽ xảy ra với miếng ăn mà bạn vừa nuốt xuống? Muốn biết ư? Tốt lắm, vậy thì đọc tiếp đi - đoạn sau đây rùng rợn khôn tả!

https://thuviensach.vn

98

Một chuyến đi gay cấn và hồi hộp qua khoang bụng Hãy tham gia một chuyến tham quan khác đời! Hãy tưởng tượng, bây giờ

bạn nhỏ như một đầu đinh và bước lên một chiếc xe bus to bằng một hạt đậu, chuyến đi qua các cơ quan nội tạng của bạn bắt đầu! Trên đường đi chắc chắn sẽ có bánh Snack miễn phí. Nếu bạn còn thấy ngon miệng…

Tủ sách sách Kiến Thức Thật Hấp Dẫn trình bày...

MỘT CHUYẾN THAM QUAN

LÒNG RUỘT CÓ MỘT KHôNG HAI

THÔNG Ti

1.

N

Hãy tận hưởng một

Nếu

iN NHỎ

bạn bị tiêu hóa nhầm,

đó là lỗi của bạn thôi – O.K.? thì

chuyến đi qua khoang

2. Chương trình tham

không có giờ nghỉ để đi tè!

bụng của bạn

quan

13 giờ, bắt đầu trong khoang miệng. Chú ý cài dây an toàn thật chặt và đóng kín cửa sổ. Phía bên ngoài không khí rất ẩm ướt và chúng ta bây giờ sẽ lao thẳng theo thực quản xuống dưới. Bùm!

Kiến Thức Thật Hấp Dẫn

https://thuviensach.vn

99

13 giờ 01

Cú rơi tự do qua

thực quản – 25

cm trong khoảng

thời gian ngộp thở

10 giây đồng hồ!

13 giờ 02 đến 18 giờ

Năm tiếng đồng hồ trong dạ dày, hãy tận dụng cơ hội chiêm ngưỡng 35 triệu đường rãnh trong màng nhầy dạ dày, đây là nơi sản xuất ra các thứ dịch tiêu hóa.

• Còn đẹp hơn cả khung cảnh hoàng hôn bên bờ biển: Món ớt sẽ làm cho thành dạ dày đỏ rực lên!

• Hãy lắng nghe tiếng gầm gừ vĩ đại, khi các loại khí xuất hiện trong lớp thức ăn bị nghiền thành bột và tạo nên những bọt khí khổng lồ!

• Hãy tận hưởng sự căng thẳng ngộp thở khi dạ dày đều đặn co bóp.

(Nếu bạn thấy nôn nao chòng chành: có khăn giấy gài dưới ghế ngồi!) https://thuviensach.vn

100

18 giờ. Một cú giật mạnh đưa chúng ta đi tiếp. Bây giờ

đến chuyến thám hiểm lên thác xuống ghềnh cực kỳ hấp dẫn dọc theo 6m ruột non. Tốc độ du lịch: 2,5 m một phút.

• Hãy tận hưởng cảm giác trượt êm ái khi bạn tiếp tục tiến tới. Lớp màng nhầy sẽ ngăn không cho ruột tự tiêu hóa nó.

• Hãy ngắm nhìn và ngưỡng

mộ những lớp thành ruột mềm như nhung và 5 triệu mỏm lồi nhỏ – đó là các búi lông thành ruột.

• Ấn tượng không thể quên về cú đi của chúng ta qua những dòng dịch vị giàu Enzyme được tiết ra từ tuyến tụy và từ gan.

• Ấn tượng không thể quên cái cảnh: cảnh tượng các búi lông ruột hấp thụ các thành phần thức ăn.

• Hãy tự tìm hiểu phần ruột thừa đầy bí hiểm. (Ai cũng có nó, vậy mà không một người nào biết anh ta có nó để làm gì!) 22 giờ. Chúng ta qua đêm

7 giờ 30 (áng chừng): Bây giờ

trong đoạn ruột già êm ái,

bạn mặc áo khoác cứu hộ và

rộng rãi. Hãy tự thả lỏng

buộc dù vào người. Đã tới lúc

trong tiếng lục bục hiền hòa

ta nhảy vào bồn cầu (toilet).

của thứ nước

được rút ra từ

n h ữ n g p h ầ n

thức ăn còn lại

và bổ sung cho

cơ thể.

https://thuviensach.vn

101

Cơn buồn nôn cho ngành khoa học

Những nhà khoa học đầu tiên nghiên cứu bộ ruột của con người đã gặp không ít vất vả. Qua chuyện đoán già đoán non hàng năm trời và các thí nghiệm emetisch(*) rùng rợn, họ mới đến được với các kết quả cụ thể.

 Cảnh báo độc giả: “emetisch” có nghĩa là “buồn nôn”. Nôn là một phản ứng của cơ thể, phản ứng này tự động xuất hiện khi các cơ dạ dày co lại. Việc đọc chương sách sau đây cũng có thể gây nên hiện tượng emetisch.

Bạn đọc sách thôi, chứ đừng làm theo các thí nghiệm nghe!

Các thí nghiệm gây buồn nôn!

Nếu cho tới nay bạn vẫn tưởng rằng một nhà nghiên cứu luôn là một người đi đi lại lại trong bộ áo choàng trắng tinh trắng nõn và làm việc trong một phòng thí nghiệm sạch bong, sáng rỡ từng ngóc ngách, thì hãy nghĩ lại đi!

Sau đây là vài ví dụ khiến bạn phát hoảng:

1. René Réaumur (1683 - 1757)

• Công trạng: Một nhà nghiên cứu nổi danh người Pháp, là chuyên gia trong hầu như mọi lĩnh vực, kể cả kỹ thuật và công nghiệp.

• Thí nghiệm gây nôn: Ông luyện các con chim ưng để chúng đều đặn nôn ra sau khi ăn. Sau đó, ông nghiên cứu những thứ chúng nôn ra để xem thức ăn được tiêu hóa từng phần trông sẽ ra sao.

• Phát minh dễ sợ: Thịt được ăn vào sẽ không bị thiu thối trong dạ dày chim, vì các Enzym sẽ tiêu diệt các loại vi trùng chuyên làm thức ăn thiu thối.

Ô, chắc đây phải là chú

thỏ dễ thương đêm qua!

https://thuviensach.vn

102

2. Lazzaro Spallanzani (1729 - 1799)

• Công trạng: Một nhà nghiên cứu nổi danh người italia, chuyên gia về lĩnh vực núi lửa, cá chình điện và các đám mây giông. Ông cũng thử nghiệm xem liệu ốc có mọc đầu mới không sau khi bị cắt đầu.

• Các phương pháp khủng khiếp của ông:

 Ông ép bọn thú vật nuốt những cái ống nhỏ đựng thức ăn, rồi lại bắt chúng phải nôn ra, để ông nghiên cứu sự biến đổi của thức ăn. Ông đã thử nghiệm với mèo, chó, bò, kỳ giông, cừu và một con ngựa cùng vài con rắn dễ sợ.

 Ông thực hiện thí nghiệm này với cả bản thân mình rồi ăn chính những gì ông nôn ra. Có một món đã bị ông ăn tới ba lần liền, để xem chúng thay đổi ra sao!

 Sau đó, ông lại nôn thêm một lần nữa, để nghiên cứu dịch tiêu hóa do dạ dày tiết ra.

• Các thí nghiệm gây nôn: Ông giữ một cái bình chứa những đồ nôn ra nhiều tiếng đồng hồ ở một địa điểm ấm áp.

• Phát hiện khủng khiếp: Chỗ thức ăn đó tiếp tục được tiêu hóa. (Bởi các Enzym do dạ dày tiết ra vẫn ngoan ngoãn tiếp tục làm việc.) Trời ơi, tôi đã mất công

nấu nướng biết bao...!

https://thuviensach.vn

103

3. Claude Bernard (1813 - 1878)

• Công trạng đặc biệt: là một nhà khoa học người Pháp đã mổ không biết bao nhiêu xác người và phát hiện ra không biết bao nhiêu điều mới mẻ

rùng rợn về máu cũng như về hệ thống dây thần kinh.

• Các phương pháp buồn nôn: Cho những thí nghiệm của mình, ông ăn trộm chó rồi đút ống vào dạ dày những con vật tội nghiệp đó.

• Thí nghiệm gây nôn: Các món ăn giàu chất mỡ được ông trộn thêm dịch do tuyến tụy của loài chó tiết ra.

• Phát hiện gây nôn: Ông phát hiện ra ý nghĩa của tuyến tụy trong việc tiêu hóa mỡ.

Bạn có dám tham gia thực hiện những thí nghiệm như thế không? Nếu không, bạn hãy lấy làm mừng rằng ngày đó bạn chưa được sinh ra đời. Vào cái năm 1822 tại Mackinac, uSA.

Một vị bác sĩ tàn nhẫn - hay là dạ dày con người có thể chịu đựng được những gì?

Chàng trai trẻ rên lên vì đau đớn. Sau một tai nạn với khẩu súng bắn đạn ghém, có một vết thương ngoác ra trong khoang bụng của Alexis St. Martin, ruột gan hiện ra lồ lộ. Chàng thợ săn trẻ tuổi bị gãy hai xương sườn, có một lá phổi bầm dập và… một cái lỗ trong dạ dày.

Aha, sáng nay anh

ăn điểm tâm món

trứng ốp la, tôi thấy

rõ như

vậy!

https://thuviensach.vn

104

Tiến sĩ William Beaumont lắc đầu trong vẻ buồn rầu. Bệnh nhân này sẽ chết thôi, chết rất nhanh là đằng khác. Với những vết thương như thế này, thời đó người ta chỉ biết băng lại và lập kế hoạch mai táng. Thế nhưng ngược với mọi dự đoán, Alexis đã sống sót qua đêm đầu tiên. rồi anh tiếp tục sống từ

tuần lễ này qua tuần lễ khác, tuần lễ trở thành tháng, và cuối cùng, Alexis khỏe lại. Chỉ có điều bệnh nhân trẻ tuổi này gặp một trở ngại lớn: Dạ dày không muốn liền lại. Vì thế mà mỗi lần muốn ăn thứ gì, Alexis phải băng dạ

dày lại để thức ăn không lọt ra ngoài.

Chàng thợ săn Alexis chấp nhận số phận của mình, và vị bác sĩ của anh tận dụng cơ hội này cho những thí nghiệm dựng tóc gáy của ông. Có một lần, ông ép Alexis nuốt một miếng thịt sống có buộc một sợi dây. Sau một khoảng thời gian ngắn, ông lại rút nó ra, xem miếng thịt sống kia thay đổi thế nào.

Một lần khác, bác sĩ Beaumont đút một chiếc nhiệt kế vào vết thương mở

ngoác ra trong dạ dày và đam mê quan sát nó nhảy lên nhảy xuống theo nhịp hoạt động của dạ dày!

lục bục

lầm rầm

Bác sĩ Beaumont nhanh chóng nhận ra rằng, khi dạ dày đầy sẽ có rất nhiều dịch vị được tiết ra. Dùng một ống hút, ông rút ra một chút dịch dạ dày để

phân tích. Đầu tiên ông thử nếm nó - kinh quá! Thế rồi ông trở nên thận trọng hơn và gửi thứ dịch này đến cho vài người bạn đồng nghiệp.

Các bạn ông tìm ra rằng trong dịch dạ dày có chứa một loại axit rất hiếu chiến, nó giúp tách rời các phân tử trong thức ăn và giết chết các mầm bệnh.

https://thuviensach.vn

105

Thỉnh thoảng, bác sĩ Beaumont lại cãi nhau với bệnh nhân của ông. Cứ thử

đặt vị trí của bạn vào anh chàng thợ săn Alexis mà xem: mặc dù ông bác sĩ

Beaumont đã chăm lo cho bạn từ hai năm nay, nhưng mà… Nếu trên đời này có một thứ gì tồi tệ hơn, trầm trọng hơn là một cái lỗ trong dạ dày thì đó chính là một vị bác sĩ ham học, hiếu chiến, luôn làm phiền bạn với mọi loại thí nghiệm “chẳng giống ai”. Và kể cả trong những năm sau đó, tiến sĩ

Beaumont vẫn không ngưng chuyện “làm bác sĩ” cho Alexis!

Dừng lại!

đau

xót

rung

Tiếu lâm làm sao, chính những vụ cãi cọ đó lại giúp cho vị bác sĩ rút ra được những kiến thức khoa học mới. Bởi rõ ràng là dạ dày của Alexis đỏ bừng lên và bập bùng dữ dội một khi chủ nhân của nó nổi cơn giận dữ!

Sau 11 năm thử nghiệm và khủng bố chàng thợ săn tội nghiệp, tiến sĩ

Beaumont trong năm 1833 đã cho công bố kết quả nghiên cứu của ông.

Tác phẩm rất giàu hình minh họa (và có hiệu ứng gây nôn khá lớn) đã mang lại cho ông thành công khổng lồ chỉ sau một đêm. Vị bác sĩ trở

thành giàu có và nổi danh. Và tất cả những thứ đó chỉ nhờ vào một sự thật rùng rợn: Ông đã không ngại làm bất cứ chuyện gì!

https://thuviensach.vn

106

Một chuyện nặng cân

Cách đây 300 năm, nhà nghiên cứu người italia Santorio Sanctorius đã quyết định tạo nên một chiếc cân đặc biệt. Cân này được treo lên trần phòng và lớn tới mức có thể xếp lên đó ghế, bàn làm việc và giường ngủ của ông. Nó thậm chí còn đủ chỗ cho cái bô bằng bạc mà ông yêu thích! Kể từ đó, Santorio sống trên cái cân kia và ghi lại hàng ngày trọng lượng của ông.

Ông cân chính mình ròng rã 30 năm. Ông cân ông trước khi ăn, đang ăn và sau khi ăn. Ông cũng cân tất cả những thứ mà cơ thể của ông thải vào cái bô nhỏ bằng bạc.

Thế nhưng sau từng ấy năm trời, ông thấy mình vẫn đứng nguyên vẹn trước một câu đố bí hiểm. Tại sao ngày nào đồ ăn cũng nhiều hơn những gì rơi xuống cái bô bạc?

Chẳng hiểu gì cả!

liệu bạn có thể giải thích được câu đố đó không? rất đơn giản: Phần lớn thức ăn - tức là trọng lượng mà bạn thấy biến mất thực ra đã được cơ thể

chuyển thành năng lượng. Các thành phần căn bản của thức ăn được tiêu hóa sẽ bơi trong máu. Máu chuyển chúng đến cho hàng tỷ những tế bào cơ thể đang đói nghiến đói ngấu. Đường và mỡ còn thừa sẽ được đưa đến kho dự trữ trong gan.

https://thuviensach.vn

107

Một phòng thí nghiệm công suất lớn

Lệnh truy nã: Gan

TÊN: Gan

VỊ TRÍ: Ở phần trên trong khoang

bụng, dưới cơ hoành.

TIN VUI: Làm hầu như mọi việc

(xem đoạn tới).

TIN KÉM VUI: Khi gan không

hoạt động, các chất thải sẽ tích

lại trong da.

TIN GIẬT GÂN: Người ta có thể mất đến 90% lá gan mà vẫn sống!

Phần gan còn lại sẽ mọc lên thành một lá gan mới dễ thương xinh đẹp!

Nói thật nghe – cái lá gan nho nhỏ đó của bạn là một anh chàng làm việc cực kỳ chăm chỉ! Chăm chỉ đến mức nó cần tới một phần tư toàn bộ lượng ôxi mà máu chuyển qua toàn cơ thể. lá gan:

- lưu trữ glucose, sắt, vitamin và rất nhiều chất khác, khi nào cần tới chúng có thể được chuyển vào trong máu;

- ghi nhận và xử lý các thành phần thức ăn được chuyển từ ruột tới;

- tóm gọn các loại chất độc và diệt trừ chúng;

- tiết dịch tiêu hóa.

Thường thì người ta hay ăn nhiều hơn mức năng lượng mà cơ thể cần tới.

Những thứ thừa hoặc sẽ được lưu giữ làm của dự trữ, hoặc bị thải ra ngoài!

https://thuviensach.vn

108

Xử lý rác số 1 - Những thức ăn thừa

1. Mỗi ngày qua đi là một phần trong những món mà bạn ăn vào ngày hôm trước lại xuất hiện. Qua những dịch tiêu hóa được tiết ra từ gan, nó được nhuộm thành một màu nâu xinh xinh.

2. Trẻ em mỗi ngày sản xuất khoảng 65 đến 170 gram “món sản phẩm” đó.

Một số các nhà nghiên cứu dũng cảm đã tìm hiểu được rằng, phân có tới 75% là nước. 25% còn lại có tới hai phần ba gồm các món thức ăn khó tiêu, ví dụ như các hạt cứng, vỏ hoa quả hoặc các chất xơ khác. Phần còn lại là… vi trùng!

3. Thật đấy! Trong ruột của bạn nhung nhúc không biết bao nhiêu là vi trùng, bọn này bằng cách nào đó đã lén chui qua được hàng phòng vệ

của các dịch dạ dày. Thật là khó chịu! Cũng may mà chỉ một lượng nhỏ

nhất trong số chúng là có hại cho cơ thể bạn.

4. Nhưng bọn vi trùng này sản sinh ra khí, những loại khí này – cùng với các khí thức ăn và đồ uống - đến một lúc nào đó lại tìm cách thoát ra, dù là bằng đường khí trên hay đường khí dưới, và gây nên những hiệu ứng hoặc tiếu lâm hoặc ngượng ngùng, đa phần là ầm ĩ (và thỉnh thoảng cũng khá là khó ngửi!)

Để em đoán nhé...

súp đậu phải không?

5. Nhưng thông điệp thật sự tồi tệ là, mấy loại khí này có chứa Methan, đó là thứ khí dễ cháy. (Chú ý: Đừng tự thí nghiệm với bản thân bạn hoặc là với thầy giáo sinh vật! Có lần một phẫu thuật gia đã gây nên một vụ

khí nổ khi mổ ruột cho một bệnh nhân! Thật đấy!) https://thuviensach.vn

109

Xử lý rác số 2 - Nước thừa

Một phần lớn các món ăn được tạo bởi nước. Dưa leo chứa tới 90% là nước và chỉ có 10% là các sợi rau mà thôi.

Cả cơ thể của bạn cũng có tới 75% là nước, và cho rất nhiều các chất lỏng quan trọng của cơ thể như nước mắt, nước mũi và các dịch tiêu hóa, chúng ta cần nước. Những lượng nước không được cần tới sẽ được thận lọc ra.

Lệnh truy nã: Thận

TÊN: Thận

VỊ TRÍ: Cả hai quả thận đều nằm ở

phía sau trong khoang bụng, ngay

sát bên dưới cặp xương sườn thấp

nhất.

TIN VUI: Chúng lọc nước thừa,

những loại muối không tốt cho cơ

thể cũng như chất phế thải ra khỏi

máu.

TIN KÉM VUI: Nếu người ta uống

không đủ nước và vì thế mà sẽ không đủ chất lỏng để rửa ráy thận cho tử tế, các chất trong thận sẽ dần dần tụ lại thành sỏi thận, gây đau đớn.

TIN GIẬT GÂN: Cứ mỗi phút, thận lại lọc được một lít máu.

Một dàn lọc siêu đẳng

Mỗi trái thận bao gồm tròn một triệu ống sinh niệu (Nephron), được nối vào một ống thu gom nước.

https://thuviensach.vn

110

1. Một ống sinh niệu bao gồm một bộ lọc và một ống dẫn cong cong.

2. Máu chảy qua ống dẫn, nơi các chất dinh dưỡng có ích sẽ được lọc ra.

3. Nước thừa, các loại muối vô ích cũng như các chất có độc sẽ chảy qua ống thu gom nước, qua niệu quản (ống đái) dẫn vào bọng đái.

4. Cái thứ rác lỏng đó có tên là “urin” (nước tiểu).

Bạn đã biết chưa...?

Qua xét nghiệm nước tiểu, ta có thể nhận ra tình trạng sức khỏe của con người. Quá nhiều đường trong nước tiểu là triệu chứng của căn bệnh tiểu đường Diabetes. Ngày trước, các bác sĩ thậm chí phải nếm thử nước tiểu để tìm ra điều đó! Cả màu của nước tiểu cũng có thể cho ta biết về các căn bệnh.

Bạn có phải là một chuyên gia về nước tiểu không?

Hãy sắp xếp các mẫu nước tiểu theo nguyên nhân saocho phù hợp với màu sắc của chúng. Chú ý: Bạn có thể viết hay vẽ lên các lọ!

Đỏ xẫm

Màu nâu

Màu cam

Màu đen

Trong suốt

Xanh lục/Xanh dương

Màu vàng thẫm

Lóe sáng trong bóng tối

https://thuviensach.vn

111

Nguyên nhân của màu sắc:

a) Bệnh nhân bị bơm máu của súc vật vào người.

b) Cơn sốt nước đen – một căn bệnh khủng khiếp của miền nhiệt đới.

c) Tả hay thương hàn (cả hai căn bệnh đều dẫn tới chết người) d) Bệnh nhân đã uống quá nhiều chất lỏng.

e) Bệnh nhân đã ăn quá nhiều quả mâm xôi hoặc củ cải đỏ.

f) Bệnh nhân sốt và bị mất quá nhiều nước cho ra qua đường mồ hôi.

g) Bệnh nhân ăn quá nhiều chất đạm

h) Có lẽ bệnh nhân là người ngoài trái đất.

Câu trả lời: 1h), 2c), 3e), 4b), 5f), 6a), 7d), 8g.

Hai quả thận dĩ nhiên không thể làm việc tốt nếu máu không hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình. Nó phải chảy thật nhanh qua cơ thể, theo đúng nhịp điệu mà trái tim bơm nó!

Cảnh báo! Nếu bạn bị bủn rủn tay chân, mắt mờ và chóng mặt khi nhìn thấy một xô đầy máu, thì tốt nhất là nên bịt mắt lại, trước khi bắt đầu với chương sách sau!

https://thuviensach.vn

112

Một chất lỏng cực kỳ đặc biệt

Chắc bạn sẽ không ngạc nhiên: Máu cũng là một cơ quan như những cơ

quan khác. Chỉ có sự khác biệt lớn lao: cơ quan này ở dạng lỏng. Các tế bào máu không được các mô liên kết giữ chặt lại với nhau, mà chúng bơi lội trong chất dịch huyết tương.

Lệnh truy nã: Máu

TÊN: Máu

ĐỊA CHỈ TÌM THẤY: Trong mạng lưới các

mạch máu của toàn cơ thể. Bạn có khoảng

5 lít thứ chất lỏng màu đỏ đó.

TIN VUI: Nó chuyển tải các chất dinh

dưỡng và ôxi đến cho các tế bào cơ thể.

TIN KÉM VUI: Bạn có thể mất đến một

phần ba lượng máu của cơ thể mà không

gặp vấn đề gì trầm trọng. Thế nhưng nếu

mất đến một nửa thì sẽ nguy hiểm đấy!

YẾU TỐ HÚT HỒN: Trong máu có chứa quá nhiều thứ, đến mức người ta phải ngạc nhiên tại sao lại có chỗ cho từng ấy thứ - xem đoạn dưới đây!

https://thuviensach.vn

113

Đỏ như máu??

1. Máu của bạn màu vàng! Thề danh dự đấy! Nếu bạn làm cho một lượng máu mất khả năng đông lại và để yên nó trong ống nghiệm vài tiếng đồng hồ, các hồng cầu sẽ đọng xuống dưới, còn lại phía trên là một chất lỏng trong suốt, màu vàng nhạt.

2. Cái chất lỏng màu vàng nhạt đó có tên là Plasma (huyết tương). Thành phần cấu tạo của nó có tới 90% là nước và 10% là chất dinh dưỡng, chính là thứ mà tế bào của bạn cần tới để khỏe mạnh và tăng trưởng. Các nhà khoa học ngày nay có thể xử lý huyết tương thành dạng bột rồi hòa với nước để

đưa nó về dạng lỏng khi cần thiết.

Huyết tương mới đây!

Huyết

Chỉ cần trộn thêm nước!

tương

Hãy tận hưởng sự mát

khô

mẻ dịu ngọt!

3. Bạn hãy tưởng tượng máu như một dạng nhựa chảy qua cơ thể. Nó chứa đường và các chất dinh dưỡng khác – vì thế mà nó được lũ ma cà rồng và bọn muỗi rất yêu thích!

Đảm bảo không phải

sốt cà chua!

4. Máu đặc hơn nước chính xác gấp ba lần. Cái này bạn không cần phải ngạc nhiên. Bởi suy cho cùng thì trong máu chứa biết bao nhiêu là tế bào… Chỉ

trong một giọt máu có độ lớn 1 milimnet mà có tới:

- 7.000 bạch cầu

- 500.000 tiểu cầu (thứ này khiến cho máu đông lại)

- 5 triệu hồng cầu

https://thuviensach.vn

114

Đúng là những con số đầy ấn tượng, đúng không nào? Nhưng như thế vẫn chưa là gì đâu nghe…

5. Nhìn toàn cục, cơ thể của bạn có…

- 35 tỷ bạch cầu

- 500 tỷ tiểu cầu và

- 25.000 tỷ hồng cầu

Ít nhất thì các nhà khoa học cũng khẳng định như vậy…

Ái đau!

Các hồng cầu bơi

trong huyết tương

Bàn tay

quái vật

6. Dĩ nhiên những con số này chỉ là số gần đúng, suy cho cùng thì trên đời có ai đếm cho được chính xác.

7. Vấn đề khó khăn ở đây không phải chỉ là khối lượng khổng lồ. Trong mỗi giây đồng hồ, tủy sống của bạn sẽ sản xuất ra thêm 3 triệu hồng cầu mới, trong khi 3 triệu hồng cầu khác chết đi. Vì thế mà ngay sau khi đếm xong, người ta lại phải bắt đầu lại từ đầu!

8. Cũng may mà cơ thể đủ chỗ chứa các hồng cầu đó. Tất cả các mạch máu trong cơ thể bạn có tổng chiều dài là 96 558 km. Vậy là khi chắp nối các mạch máu trong cơ thể một con người, bạn sẽ có một sợi dây đủ dài để

quấn quanh trái đất hai lần. Nếu đó mà là một xa lộ thì có phải tuyệt không!

Nhưng nếu muốn cưỡi lên một hồng cầu mà lao qua mạng lưới xa lộ này, đầu tiên bạn phải học cho thuộc luật giao thông!

https://thuviensach.vn

115

Luật giao thông trong mạch máu

QUY TẮC SỐ 1: Mạng lưới chỉ có đường một chiều. Động mạch là những đường dẫn máu từ tim đến các phần cơ thể

khác, trong khi tĩnh mạch là các đường dẫn máu đổ về tim.

Không được phép đi ngược chiều!

QUY TẮC SỐ 2: Cấm đổi hướng! Có những nắp van đóng lại ngay sau khi bạn đi qua, không có đường quay về đâu.

QUY TẮC SỐ 3: Các hồng cầu đi ở giữa đuờng, các bạch cầu bò dọc vệ đường.

QUY TẮC SỐ 4: Hãy chú ý tôn trọng những đối tượng tham gia giao thông khác.

Hồng cầu

Bạch cầu

Tiểu cầu

QUY TẮC SỐ 5: Phải tôn trọng giới hạn về tốc độ! Trong các động mạch lớn phía trên tim, bạn được phép đi 1 m trong 2 giây đồng hồ. Trong các mạch máu nhỏ li ti (mao quản), bạn chỉ được phép bò 1m trong nửa tiếng đồng hồ!

QUY TẮC SỐ 6: Sau bốn tháng trời, tất cả các hồng cầu gan

trong gan sẽ bị gỉ sét hết. Còn đám tiều cầu thì chỉ trong vòng hai tuần lễ đã tới lượt phải thay.

QUY TẮC SỐ 7: Hãy tránh xa chỗ máu đông tại các vết thương! Đó là nơi các tiểu cầu sẽ đóng cục lại và tiết ra một chất làm cho huyết tương đặc lên. Các đối tượng khác trong dòng giao thông được người ta mời mọc một cách lịch sự đi vòng quanh thật xa chỗ này!

https://thuviensach.vn

116

Nếu bị thiếu máu, bạn cần phải được truyền máu, có nghĩa là, bạn nhận máu từ một người khác. Cũng may mà bạn không phải trả lại nó!

Nghe chuyện này, máu sẽ đông lại trong huyết quản...

Cách đây khoảng 300 năm, các nhà khoa học bắt đầu tự hỏi, liệu có thể

truyền một dòng máu lạ vào cho một người đang mắc bệnh hay không, chỉ

có một khả năng để tìm ra điều đó mà thôi!

Vào một ngày đẹp trời năm 1667, rất nhiều các bác sĩ người Anh cùng tụ tập lại để chứng kiến một lần truyền máu.

Một người tình nguyện đã tuyên bố để cho người khác tiêm vào mạch máu của anh ta 340 mililit máu lạ. Thứ máu này do một con cừu cung cấp, rộng lượng và hào hiệp!

Kết quả thí nghiệm đó ra sao?

a) Người tình nguyện sống sót

b) Người tình nguyện bị xoăn tóc (như lông cừu) và qua đời.

c) Người tình nguyện nổi điên.

phiền, họ vẫn tiếp tục với các thí nghiệm dạng này.

làm

đó

điều

lấy

không

học

khoa

nhà

các

nhưng

Thế

định”.

ổn

toàn

hoàn

không

bộ

“não

là

sự

lịch

cách

một

tả

miêu

được

ta

Anh

c)

lời:

rả

T

Câu

Nhưng rồi sau đó, số phận ra đòn. Tại nước Pháp, có một người đàn ông đã chết sau khi được truyền máu. Tại sao? Không một ai biết nguyên nhân. Vị

bác sĩ chỉ huy thí nghiệm truyền máu đó bị người ta kết tội giết người. Mặc dù quan tòa tuyên bố ông vô tội, nhưng chính phủ Pháp sau đó vẫn ra lệnh cấm truyền máu.

Người Anh thì ngược lại, cứ khăng khăng tiếp tục thí nghiệm. Về mặt kỹ

thuật, cách làm của họ ngày đó khá thô thiển. Một ngày nọ, có một vị bác https://thuviensach.vn

117

sĩ mời mọc một bệnh nhân lớn tuổi một vụ truyền máu. Ông bác sĩ định làm như thế này:

- lấy một bộ ruột gà, dùng nước ấm rửa sạch sẽ,

- ở mỗi đầu ruột gà, ông gắn vào một ống thông dò bằng bạc.

- cắm một đầu ống vào cánh tay của người cho máu khỏe mạnh,

- đầu ống kia được cắm vào tĩnh mạch của người bệnh;

- sau đó thứ máu khỏe mạnh sẽ chảy sang cơ thể bệnh nhân lớn tuổi.

Theo bạn thì chuyện gì sẽ xảy ra?

Ruột gà

Đầu ống

bằng bạc

a) Người đàn ông lớn tuổi nói: “Phải bước qua xác tôi!”, và chỉ một chút sau đó là qua đời.

b) Ông già đồng ý, nhưng không sống sót nổi qua vụ truyền máu.

c) Ông già đồng ý; chẳng bao lâu ông khỏe mạnh trở lại, thế nhưng người rả lời: a)

T

Câu

cho máu chết.

Trong một vụ truyền máu luôn có mối đe dọa là máu sẽ đóng vón lại và chặn ngang các mạch máu tối quan trọng. Nhưng nguyên nhân nào dẫn đến hiện tượng máu đóng vón chết người đó? Phải tới năm 1900 người ta mới https://thuviensach.vn

118

tìm ra câu trả lời, khi nhà vi trùng học Karl landsteiner người Áo phát hiện ra các nhóm máu khác nhau. Bạn có nhóm máu nào ư? Điều đó phụ thuộc vào việc bạn có loại hồng cầu nào. Nếu hồng cầu của nhiều các nhóm máu khác nhau gặp nhau, chúng sẽ nhầm tưởng bọn hồng cầu khác nhóm kia là mầm bệnh và xoay sang chiến đấu, chống lại nhau! Qua đó xảy ra hiện tượng đóng vón đáng sợ.

Aaah!

rums

Kẻ thù!

Aaah!

Kẻ thù!

Ngày nay, người ta lưu trữ máu trong những nơi gọi là ngân hàng máu, cho tới khi có ai đó cần máu của nhóm này. Một ngân hàng máu vậy là không chứa tiền đâu nhé, mà là sự sống. Đáng tiếc, kiến thức này chẳng giúp được nhiều cho Karl landsteiner. Ông qua đời năm 1943 sau một vụ đau tim đột ngột… hậu quả của hiện tượng máu vón cục!

Trong khi một số các bác sĩ tìm cách tiếp máu cho bệnh nhân, thì những người khác, nực cười thay, lại tìm cách lấy bớt máu của họ ra. Nhóm bác sĩ

thứ hai tin rằng có quá nhiều máu trong cơ thể là có hại.

Các liệu pháp chữa bệnh khát máu

Thật đấy nghe - trước đây chỉ 200 năm thôi, một ông bác sĩ quen thuộc dễ

thương không chỉ cho bạn uống siro ho, mà còn thực hiện một cú lấy máu cẩn thận, để cho “máu xấu” trong người bạn chảy ra! Ngày đó, các bác sĩ

thường có những bộ sưu tập dao rất kỳ quặc, dành riêng cho mục đích này!

https://thuviensach.vn

119

Ông có máu xấu, thưa ông! Hãy

giơ cánh tay lên trên miệng xô!

Cái gì kia? Bạn không thích những con dao này ư? Được, có một cách khác cho bạn. Thử đoán xem nào!

Một con vật ưa dọn dẹp vệ sinh

Con gì mang màu xanh lục trộn vàng và dính đầy nhầy nhớt, có tới mười cái dạ dày, ba cái răng sắc nhọn và sau khi đã ”xử lý” xong nạn nhân, thân hình nó có thể dài ra tới 15 cm, tròn căng những máu là máu? Không còn nghi ngờ gì nữa: đó là một con đỉa!

Ngoài ra: Trẻ em chính là đối tượng mà các bác sĩ thích dùng đỉa để hút máu nhất! Họ thấy trò này dễ thương hơn là chuyện rạch rách mạch máu!

Bạn đã biết chưa...?

Bác sĩ người Pháp François Joseph Victor Broussais (1772 – 1838) thả cùng một lúc tới 50 con đỉa lên người bệnh nhân. Bằng cách này, ông ta đã hút của các bệnh nhân tới 20 triệu lít máu.

https://thuviensach.vn

120

Chuyện thầm thì của trái tim

Trong khi đọc những dòng chữ này, có một bộ phận trong cơ thể bạn phải làm việc hết sức cực nhọc. Đặc biệt là khi bạn thấy nó đập rộn lên vì kinh hãi khi đọc đến đoạn hút máu ở trang trước. Ta nói một chút về trái tim nghe?

Lệnh truy nã: Tim

TÊN: Tim

VỊ TRÍ: Nằm ở phía trái xương ức.

TIN VUI: Nó bơm máu đi qua toàn

cơ thể.

DỮ LIỆU ĐÁNG KINH NGẠC: Trái

tim của chúng ta không có hình tim

- nói cho đúng ra nó tròn và bao gồm

một tổ hợp rối rắm các mạch máu ở phía trên. Nó dài khoảng 12 cm và nặng từ 250 đến 300 gram.

CHUYỆN GIẬT GÂN: Nó làm việc thật sự chăm chỉ, không bao giờ ngơi nghỉ! (xem trang sau)

https://thuviensach.vn

121

Người làm việc nặng nhất cả ngày lẫn đêm Aorta (động

mạch chủ)

Máu được dẫn tới

cơ thể

Máu chảy đến phổi

Máu chảy từ

phổi đến

Tâm nhĩ phải

Tâm nhĩ trái

Tâm thất phải

Một giọt mực rơi

Van tim, lo cho

máu chảy đúng

hướng

Tâm thất trái

• Cứ mỗi phút, trái tim bình tĩnh chuyển đi từ 3 - 4 lít máu. Khi bạn làm việc căng thẳng nhất, số lượng này có thể tăng lên đến 30 lít.

• Trái tim có một cơ quan kiểm soát nhịp đập riêng của nó. Cơ quan này thúc trái tim hoạt động bằng những cú sốc điện nhỏ xíu. Nhịp tim đập được điều khiển từ não bộ và bị ảnh hưởng bởi các tình cảm của bạn – vì vậy mà bạn thấy tim đập dội lên trước mỗi giờ kiểm tra trên lớp.

• Trong suốt một đời người, trái tim đập tổng số 4 tỷ lần!

• Trong quá trình đó, nó bơm trên 300 triệu lít máu. Số lượng này đủ cho người ta đổ đầy 5 500 bể bơi cỡ lớn!

• Và trong suốt thời gian đó, tim của bạn không hề nghỉ ngơi lấy một lần duy nhất, ngay cả khi bạn ngủ!

https://thuviensach.vn

122

Hãy tự thử nghiệm... tim bạn đập thế nào!

Cho thí nghiệm này, bạn chỉ cần bản thân mình, một đôi tai thính và một người bạn. (Nếu không muốn lại gần anh bạn hay cô bạn quá, bạn hãy dùng một cái phễu.) Hãy áp tai của bạn hoặc cái phễu lên vùng tim của người kia.

Bạn sẽ nghe thấy tiếng kêu như “lúp-đúp, lúp-đúp, lúp-đúp”. Cái tiếng “lúp”

sẽ to hơn và dài hơn một chút so với tiếng “đúp”.

Bạn vặn cho nó

kêu to hơn chút đi!

Ta hãy quan sát một lần nữa hình vẽ trái tim (ở trang trước). Mỗi buồng trong bốn buồng của trái tim đều bơm máu về hướng được chỉ rõ trong hình. Cái âm thanh “lúp-đúp” xuất phát từ động tác co lại của cơ tim và từ

việc mở/đóng của các van tim, chính các van là yếu tố hướng cho máu tuôn chảy theo một chiều xác định.

Nhưng không phải chỉ có trái tim của bạn là biết đập đâu. Người ta cũng nghe thấy tiếng mạch máu ở cả những vị trí khác. Ví dụ như trên cổ tay, hoặc là ở phía trước cổ. âm thanh mạch đập đó từ đâu ra vậy?

a) Các động mạch bơm máu về phía trước.

b) Các động mạch phồng lên khi có một luồng máu đẩy tới từ tim lao qua.

c) Các tĩnh mạch phồng lên, bởi vì máu đứng yên một lúc.

rả lời: b)

T

Câu

https://thuviensach.vn

123

Chắc giờ bạn đang tự hỏi, một nửa trái tim bơm máu vào phổi làm gì? Chà, phổi của bạn đâu chỉ là một cặp túi đựng không khí biết thở phì phò. Nó nhận trách nhiệm cung cấp cho cơ thể thứ ôxi rất cần cho sự sống. Ôxi này sau đó được các hồng cầu chuyển đến cho mọi tế bào trong cơ thể. Không có thứ khí quý báu này, bạn sẽ “hết hơi” ngay đấy!

https://thuviensach.vn

124

Phổi -

Không phải là bong bóng khí

Không có phổi, thật sự chúng ta sẽ… hết hơi. Ngày lại ngày, năm lại năm, phổi của bạn hít khí vào khoảng 6 triệu lần trong cuộc đời – mà không cần bạn phải thúc giục nó lấy một lần duy nhất. Cơ quan này lãnh trách nhiệm thật sự nặng nề, và những dữ liệu về hai cánh phổi sẽ khiến cho bạn ngộp thở cho xem!

Lệnh truy nã: Phổi

TÊN: Phổi

VỊ TRÍ: Trong lồng ngực, nằm ở phía

trái và phía phải của tim, nói chính

xác là tim nằm nép vào một vệt lõm

ở cánh phổi phía trái.

TIN VUI: Nó hút không khí từ ngoài

vào cơ thể, để máu có thể chuyển

thứ ôxi rất cần thiết đến cho các tế

bào cơ thể.

TIN KÉM VUI: Hút thuốc lá sẽ thải rác vào phổi. Ở những người nghiện thuốc, trông hai cánh phổi như hai cái xô cũ kỹ đựng đầy nhựa đường dính nhớp.

TIN GIẬT GÂN: Hai lá phổi của bạn bao gồm khoảng 700 triệu các mạch máu và các bong bóng nhỏ li ti. Nếu trải rộng ra, chúng sẽ có độ

lớn gần bằng một sân chơi tennis.

https://thuviensach.vn

125

Cánh phổi và cuộc sống bên trong nó

“Tôi thở muốn đứt hơi”, thỉnh thoảng người ta lại nói như vậy. Điều này không thể nào là sự thật - bởi không bao giờ đứt hơi, bạn luôn luôn thở. Sau đây bạn sẽ biết quá trình thở diễn tiến ra sao.

Nước mũi

Xương sườn

Khí quản

Lồng ngực

bảo vệ phổi

Phổi

Cơ hoành

1. Cơ hoành hạ xuống

2. lồng ngực nâng lên

3. Không khí được hít vào qua mũi và mồm 4. Không khí tràn vào những bong bóng phổi nhỏ li ti Hiện trường của sự thở

Các bong bóng phổi nhỏ li ti đó chính là nơi quá trình thở thực sự diễn ra.

Ôxi trong không khí được trao cho các hồng cầu. Đồng thời, máu thải ra Dioxit cacbon, đây là chất thải của các tế bào. Quá trình này chỉ kéo dài khoảng một phần ba giây đồng hồ. Sau đó, các bước 1 đến 4 lại diễn ra theo quá trình ngược lại, và bạn thở ra. Tất cả những việc đó được thực hiện trong một tốc độ nhanh đến ngộp thở!

https://thuviensach.vn

126

Bạn đã biết chưa...?

Thời xưa, có kẻ nói dân quý tộc là dân có dòng máu xanh. Bạn có máu xanh trong huyết quản không? Nếu các hồng cầu được cung cấp đủ ôxi, chúng có màu đỏ rực. Sau khi chúng đã trao ôxi cho các tế bào, chúng chuyển sang màu đỏ xẫm. Vì vậy mà các tĩnh mạch dẫn máu quay trở lại tim chứa một thứ máu thẫm màu. Và nếu bạn có một làn da sáng, mạch máu sẽ mờ mờ ánh màu xanh tím! Ngày trước người ta nói dân quý tộc có dòng máu xanh là như vậy, bởi không bao giờ bọn họ phải ló mặt ra phía ngoài mà cày cấy hoặc lao động cực nhọc, nên da họ nhợt nhạt, trắng xanh, và người ta có thể nhìn xuyên qua da mà thấy những đường tĩnh mạch tím xanh rùng rợn!

Ở đây ai giả bộ

quý tộc nào?

Hãy kiểm tra thầy giáo của bạn

Cùng những câu hỏi dưới đây, bạn có thể thổi một luồng gió mát vào giờ học!

Thầy giáo của bạn chắc chắn sẽ ngộp thở. Trước đó, hãy trao cho thầy một lời mách bảo nhỏ: mỗi người trưởng thành cần khoảng 6 lít ôxi cho 1 phút.

1. Một người đàn ông đứng trong một căn phòng được khóa kín mít, ngăn không khí. Trong phòng có 270 lít ôxi. Anh ta có thể chịu đựng được tối đa là bao lâu cho tới khi ngất đi vì thiếu ôxi.

a) 45 phút

b) 4 tiếng đồng hồ

c) 45 tiếng đồng hồ

https://thuviensach.vn

127

2. Một người phụ nữ ngủ trong căn phòng nhỏ được cách ly có kích thước 1,8 x 1,8 x 1,5 m, trong đó có chứa khoảng 1300 lít ôxi. lượng khí đó có đủ để người phụ nữ không bị ngất trong đêm không? lời mách bảo: Khi ngủ, người ta chỉ cần khoảng một nửa lượng ôxi như bình thường.

a) Có, thậm chí đủ cho một đêm thứ hai nữa!

b) Không, người phụ nữ sẽ bị chết ngạt

c) Có, nó vừa đủ cho một đêm.

3. Hãy đoán xem, trong đời mình bạn cần bao nhiêu ôxi ?

a) Nhiều như lượng khí có thể đổ đầy hai kinh khí cầu loại lớn.

b) Nhiều đủ để đổ đầy một kinh khí cầu khí nóng loại nhỏ.

c) Nhiều đủ cho 339.174 quả cầu khí nóng.

4. Tại sao bạn sẽ chết, nếu bạn tìm cách lặn trốn xuống đáy hồ nước và thở qua một ống sậy?

a) Phổi không thể làm việc được trong nước lạnh.

b) lượng nước ép xuống cơ thể sẽ ngăn trở bạn thở, và tiết diện của một ống sậy là quá nhỏ.

c) lượng nước chảy vào người bạn qua hai lỗ tai sẽ làm bạn bị chết đuối.

5. Một người phụ nữ bị nấc cụt. Thành phần nào trong hệ thống thở của bà ấy là thủ phạm gây nên hiện tượng đó?

a) Cơ hoành

b) Các xương sườn

c) Hai cánh phổi.

quá nhanh.

uống

hoặc

nhanh

quá

ăn

ta

bà

là

Chắc

5a)

23cm.

nước

mặt

hơn

thấp

xuống

thể

có

chỉ

Bạn

4b)

ôxi!

m

000

368

là

số

Tổng

3a)

2c),

cũ!

đời

3

thoại

điện

cabin

các

cho

khăn

khó

đề

vấn

một

là

Đó

1a)

lời:

rả

T

Câu

https://thuviensach.vn

128

Những cơn nấc cụt khủng khiếp

Năm 1963, cô bồi bàn

Chốc chốc,

Chuyện đó cứ thế tiếp

Chốc chốc,

Lucy bị nấc cụt.

cô ấy lại kêu

cô ấy lại kêu

tục, từ tháng này qua

tháng khác.

HiCK!

HiCK!

Cô ấy đã tìm mọi cách: trồng cây chuối và uống nước, nín thở, thở qua một túi giấy, ngậm kẹo và tự gây hoảng sợ.

Cô ấy đã dùng tất cả 2000

Và đã đến gặp trên 100 bác sĩ.

thứ thuốc khác nhau.

Bị sụt mất 18 kilô.

Phải bỏ việc

Mãi tới 1965, sau HAi

NĂM trời, cơn nấc cụt

mới kết thúc.

Chào nhé,

hick!

https://thuviensach.vn

129

Nguyên nhân nào khiến cô lucy thoát khỏi cơn nấc cụt?

a) Do một cú điện giật ra trò

b) Nhờ một nhà chữa bệnh bằng

Thông minh

thật!

phép màu

c) lucy đã phải thực hiện một phẫu thuật.

ucy bị khó thở.

l

đó

từ

kể

nhưng

ngưng,

cụt

nấc

Cơn

động.

hoạt

ngưng

hoành

cơ

của

kinh

thần

dây

sợi

những

trong

một

cho

đã

sĩ

bác

Các

c)

lời:

rả

T

Câu

Hãy tự thử nghiệm... bạn nói như thế nào!

NÓi: Một số người làm điều đó không hề ngưng. Đây là thói quen đặc biệt phổ biến của phụ nữ. Dĩ nhiên là BẠN biết người ta nói như thế nào (và bao giờ thì tốt hơn là nên im lặng). Thế nhưng hai lá phổi của bạn có liên quan gì đến chuyện này?

Ở đầu vào của khí quản có bộ phận thanh quản, một cơ quan phát tiếng. Một loạt các cơ nho nhỏ khiến cho mẩu sụn ở thanh quản và các dây thanh đới có thể chuyển động được – và qua đó tạo nên âm thanh. Khí từ phổi đi ra qua đường khí quản và bị ép giữa các dây thanh đới này, không khí sẽ rung lên và làm xuất hiện âm thanh. Không khí bị ép qua các kẽ hở giữa các dây thanh đới càng mạnh bao nhiêu thì âm thanh càng to bấy nhiêu. Các dây thanh đới càng dài bao nhiêu, chúng càng tạo được những âm thanh trầm bấy nhiêu. Đàn ông có bộ phận thanh quản lớn hơn của phụ nữ, và qua đó có những dây thanh đới dài hơn - vậy là họ có giọng trầm hơn. Khi những cậu bé bước vào tuổi dậy thì, bộ phận thanh quản mọc to ra, đó chính là lúc các cậu “vỡ giọng”.

Trong quy trình nói còn có cả sự tham gia của lưỡi, môi và hàm. Bạn sẽ

nhận ra ngay tầm quan trọng của chúng khi thực hiện cú thử nghiệm nói năng sau đây.

1. Bạn hãy uốn lưỡi, đút nó vào một bên má của mình và thử tìm cách nói từ “Ski”.

https://thuviensach.vn

130

2. Hãy nói “Pein” mà không làm cho hai môi chạm vào nhau.

Ngưng cái trò rỏ

dãi đó đi!

3. Đặt một bàn tay xuống phía dưới cằm và thử tìm cách nói mà không chuyển động quai hàm xuống dưới.

Đừng phiền lòng về việc

trông bạn như một thằng

ngu và tiếng nói cất lên

như một kẻ hâm!

Trường hợp nào thì …

a) bạn phát âm được?

b) bạn phát âm được, nhưng kết quả rất kỳ cục?

c) bạn không thể phát âm được?

Các bạn sẽ cười đến chết mất thôi, nếu cùng nhau thực hiện thí nghiệm này!

rả lời: 1b), 2c), 3b)

T

Câu

Những âm thanh đặc biệt!!

Sau đây là vài tiếng ồn mà bạn chỉ có thể tạo nên nhờ cậy vào hai lá phổi…

• Ngáp

Bạn ngáp khi não bộ của bạn nhận thấy có hiện koch

tượng thiếu thốn ôxi. Vì thế mà bạn há thật rộng Pfu

mồm ra để lấy một lượng lớn không khí cùng một T!

lúc. Cả những giờ học nhàm chán cũng có thể dẫn đến hiện tượng ngáp dài.

https://thuviensach.vn

131

• Cười

Bạn cười, bởi vì sau những hơi thở sâu,

cơ hoành đột ngột co lại và các đợt

hơi thở ngắn dồn dập thoát ra từ phổi.

Chuyện này từng xảy ra: Peter cười khi

thầy giáo sinh vật bị ngã (về sau cậu ta bị phạt vì tội cười không đúng lúc).

• Khóc

Khi khóc, ta cũng thở y hệt như khi

Peter, sau giờ học em

cười, chỉ có điều ta có những tình cảm

ở lại và sửa xe đạp cho

khác mà thôi. Hiện tượng khóc có thể

thầy!

là hậu quả của việc người ta đã cười

sai chỗ.

Nhưng thôi, dù bạn khóc hay cười với

hai cánh phổi của mình, có một điều

bạn cần phải biết. Và đây thật sự không

phải là chuyện cười đâu…

Thở là chuyện có hại!

Không khí mà chúng ta hít vào hai cánh phổi không phải bao giờ cũng sạch sẽ như nó cần phải sạch sẽ. Đặc biệt là khi bạn sống trong một thành phố lớn. lúc đó mỗi ngày bạn sẽ hít vào hai cánh phổi khoảng 20 tỷ vẩy bụi và bẩn! Thông điệp tốt lành: Cơ thể của bạn tự biết cách xử lý đám khách không mời mà đến.

1. Trong mũi, trong khí quản và trong các tuyến phổi có vô vàn những sợi lông nhỏ xíu, chúng tìm cách ngăn trở và đẩy những sản phẩm tồi tệ kia quay trở lại miệng hoặc hai cánh mũi.

2. Màng nhầy trong mũi và trong khí quản là một cái bẫy tuyệt đối chắc chắn cho bọn lạ mặt. Nếu bị mắc lại ở đó, chúng sẽ tiêu đời. Chúng sẽ cùng với mũi dãi hạ cánh xuống khăn mùi xoa khi bạn xì ra.

https://thuviensach.vn

132

Chúc sức khỏe!

Bạn cũng có thể tống khứ những vẩy bẩn và bụi ra khỏi cơ thể mình bằng con đường ho… Cho việc này, bạn chỉ cần đóng cánh cửa phía trên của khí quản lại rồi giật nó thật đột ngột. Sau đó, đám khách không mời mà tới kia sẽ bị thổi ra khỏi miệng bạn với tốc độ 150 m/giây!

Hắt xì hơi cũng là một cơ chế phòng thủ rất tuyệt. Bạn thử tưởng tượng, có cái gì đó gây ngứa ngáy trong mũi. Dây thần kinh số 5 sẽ báo tin này về

cho các cơ thở ra, các cơ này sẽ tuân lệnh mà co lại thật mạnh. Kết quả: một cơn bão nhiệt đới mini với tốc độ 160 km/h phóng qua mũi và miệng bạn.

HAAAẮTXÌ...

https://thuviensach.vn

133

Nhớ mặc quần áo cho đủ ấm!

Không phải chỉ riêng bụi và đồ bẩn khiến bạn ho hoặc hắt xì hơi. Thứ không khí mà chúng ta hít vào hai cánh phổi còn chứa nhan nhản các mầm bệnh, những kẻ chỉ nhăm nhe tấn công cơ thể bạn và tạo nên những căn bệnh tởm lợm nhất! Hắt…hắt…hắt …. xì!

Chương sách tới

đây làm tôi muốn

đổ bệnh...

https://thuviensach.vn

134

Những kẻ gây bệnh

khiến ta bực bội

Bạn còn nhớ cú hắt xì hơi ở phần cuối của chương trước không? Nó không chỉ là một lần thở không khí ra bình thường. Một cú hắt xì hơi như thế chứa tới cả triệu giọt nước bọt bẩn và vô số vi trùng gây bệnh đang bay nháo nhào tìm nạn nhân để gây ra những căn bệnh tồi tệ, thậm chí giết chóc.

Vậy nên xin chào mừng bạn bước vào khu vực chiến truờng trong cơ thể!

Thật đáng ngạc nhiên, bạn rất hiếm khi nhận ra các cuộc chiến ở đây diễn ra gay cấn tới mức nào!

Trong thế giới này có tới hàng ngàn loại vi trùng gây bệnh khác nhau, nhưng chúng có thể được chia ra làm hai nhóm chính: bọn vi trùng tàn bạo và bọn vi-rút tởm lợm. Và cả hai đều là loại quái vật nhỏ!

Bọn vi trùng tàn bạo

Vi trùng có rất nhiều hình dạng và kích cỡ khác nhau. Một số trông như

cá mực, một số lại giống những khúc dồi nhỏ, số khác lại có đuôi như đuôi cá. Cứ 20 phút chúng lại tăng số lượng lên gấp đôi, thế nên chỉ nội một giờ

đồng hồ là chúng đông lên gấp 8 lần. Và chỉ trong tám giờ thôi, một con vi trùng duy nhất có thể tạo ra 16 triệu bản sao của bản thân nó.

Đại đa số vi trùng khoái nơi râm mát, bởi ánh sáng mặt trời hủy diệt chúng.

Những khi trời xấu, chúng theo gió mà đi khắp nơi. Một số trong bọn này được trang bị một loại chất độc, mạnh gấp 100.000 lần loại chất cực độc Strychnin!

Những con Virus tởm lợm

Chúng không có hệ thống trao đổi chất riêng và phải phụ thuộc vào quá trình sinh sôi nảy nở của các tế bào chủ nhà! Một con virus sẽ đột nhập vào tế bào chủ nhà và ép vị chủ nhà này tạo ra các con virus mới. Trong quá trình phục vụ tay khách vô lương tâm kia, tế bào chủ nhà thường sẽ tiêu đời, chết vì làm việc quá sức!

https://thuviensach.vn

135

Cuốn album ghi ảnh tội phạm

Trong số các lọai vi trùng tàn nhẫn đầu tiên phải kể đến các mầm bệnh của đinh nhọt bọc, viêm màng não và rối loạn tiêu hóa. Những con virus tởm lợm thì gây ra các loại bệnh ví dụ như cúm, đậu mùa và sởi. Số lượng các mầm bệnh là nhiều vô kể - sau đây chỉ xin nêu một danh sách tuyển lựa nho nhỏ!

NGỘ ĐỘC THỊT

NGUYÊN NHÂN : Mầm bệnh rình mò trong các loại jăm-bông, xúc xích và các loại đồ hộp đã thiu thối, trong đất cũng như trong lá cây thối rữa.

TRIỆU CHỨNG: Chúng gây nên hiện tượng tê liệt và người bệnh nhìn mọi thứ thành đôi!

CÁC VỤ ÁN ĐÃ ĐƯỢC BIẾT TỚI: Năm 1922, có 8 người dân đánh cá tại Scotland chết vì căn bệnh này. Họ đã ăn dồi tiết bị thiu.

MỨC ĐỘ NGUY HIỂM: Có thể thiệt mạng, nếu không được xử lý, nhưng bạn đừng lo – căn bệnh này thuộc vào loại hiếm khi xuất hiện.

HỦI

NGUYÊN NHÂN: Người ta chỉ có thể bị nhiễm bệnh hủi khi tiếp xúc trong một thời gian dài với những người mắc bệnh này. (Nhưng không phải dạng hủi nào cũng lây truyền.) Bệnh tiến triển chậm, kéo dài nhiều năm trời. Những người bệnh hủi nặng sẽ bị

rụng cả ngón tay và ngón chân.

TRIỆU CHỨNG: Tấn công vào da và các dây thần kinh.

CÁC VỤ ÁN NỔI DANH: Căn bệnh này đã tấn công hàng triệu con người, đặc biệt ở những khu vực ấm nóng.

MỨC ĐỘ NGUY HIỂM: Không nguy hiểm lắm, vì người ta không dễ bị

lây; nhưng rất rất thâm độc, một khi nó đã lọt vào cơ thể của nạn nhân!

https://thuviensach.vn

136

CÚM

NGUYÊN NHÂN: Virus thay đổi hình dạng của nó mỗi năm, khiến cho hệ thống miễn dịch của cơ thể không dễ dàng nhận ra nó.

TRIỆU CHỨNG: Sốt, đau khớp, nhức mỏi, chảy mũi – và phải nghỉ học vài ngày!

CÁC VỤ ÁN NỔI DANH: Năm 1918, đã có 25 triệu người chết trong một trận dịch cúm toàn thế giới.

MỨC ĐỘ NGUY HIỂM: Không có công cụ chữa trị. Cũng may mà đa phần những đợt dịch cúm khi kết thúc không cướp đi sinh mạng của bệnh nhân - nếu không chắc bạn sẽ vắng mặt ở trường học không phải chỉ vài ngày thôi đâu!

SỐT PHÁT BAN

NGUYÊN NHÂN: Được truyền qua đám chấy rận, chúng để lại trong làn da con người những chất thải tởm lợm của chúng.

TRIỆU CHỨNG: Nổi lên những nốt ban màu đỏ, sốt cao và có thể cướp đi sinh mạng nạn nhân. Kể cả con rận khi đó cũng không sống sót, nhưng điều này đâu có an ủi gì được ta?

CÁC VỤ ÁN NỔI DANH: Ngược lại với đa phần tội phạm, thủ phạm gây bệnh sốt phát ban rất thích nhà tù !!!. Năm 1750 trong một phiên xử của một tòa án thành London, những con rận bị nhiễm bệnh đã nhảy từ thân thể bị cáo sang các quan tòa và đoàn bồi thẩm. Ba quan tòa và tám bồi thẩm đã phải bỏ mạng.

MỨC ĐỘ NGUY HIỂM: Vẫn tiếp tục hiện diện trong những quốc gia nghèo khó, nhưng giờ đây đã có thể được chữa trị khá tốt.

https://thuviensach.vn

137

Bạn đã biết chưa...?

Bọn vi trùng không phải là không bị tấn công. Thỉnh thoảng chúng cũng bị những con virus trông giống như con nòng nọc tấn công và phải chấp nhận một kết cục thảm thương!

Cơ thể tấn công trở lại

Mãi rồi ta cũng được nghe một tin tốt lành: Cơ thể bạn cũng được trang bị

vũ khí để chống lại những kẻ đột nhập nguy hại! Trong cơ thể bạn có một loạt các cơ chế phòng thủ khác nhau. Chúng được phát hiện ra sao ư? Cha, hãy đọc câu chuyện dưới đây, thật khiến người ta phát khóc…

Một câu chuyện đầy nước mắt

1. Năm 1921, nhà nghiên cứu vi trùng học người anh Alexander Fleming đã nuôi vài loại mầm bệnh để dùng cho một thí nghiệm. Do ông bị nhiễm lạnh trầm trọng, nên một giọt nước mũi của ông khi hắt xì hơi đã bắn vào đám mầm bệnh này - và tất cả chết ngóm.

haaaẮTXÌ

Nước mũi

2. Fleming hiểu ra rằng, nước mũi của con người phải chứa một hợp chất giết vi trùng. Vậy là ông tiếp tục thí nghiệm với huyết tương, nước dãi và cả nước mắt.

Rõ là ông ấy không ưa bọn mình.

https://thuviensach.vn

138

3. Ông phát hiện ra rằng nước mắt là một tay sát thủ vi trùng xuất sắc. Để

có nước mắt, Fleming đã phun nước chanh vào bất kỳ đôi con mắt ngây thơ nào lỡ chân bước vào phòng thí nghiệm của ông. (Đừng có làm theo nghe, nó xót như quỷ dưới địa ngục!)

bóp

4. Ông thậm chí không dừng tay trước cả trẻ em. (Sau đó ông ấn vào tay nạn nhân nhỏ tuổi vài đồng xu để an ủi.) Thêm vài

giọt nữa!

5. Chỉ sau một thời gian ngắn, Fleming nhận ra rằng kể cả lòng trắng trứng cũng có thể diệt vi trùng. Vậy là ông xoay sang sử dụng trứng!

ai cha!

6. Thế rồi ông phát hiện ra rằng cả trứng cá cũng có tác dụng diệt vi trùng.

Vậy là ông đi câu thật chăm chỉ - cũng may, đây chính là thú ưa thích của ông!

Tôi bận

đi câu.

Kết quả nghèo nàn

Mãi tới năm 1965 người ta mới tìm ra rằng, hợp chất diệt vi trùng là một Enzym có tên là Lysozym. Nó được tìm thấy trong tất cả các chất liệu mà https://thuviensach.vn

139

Fleming đã thử nghiệm. Thế, đó là tin tốt đẹp. Nhưng đáng tiếc, Lysozym không giết được tất cả các mầm bệnh – chỉ vài đứa trong số chúng mà thôi.

Cũng may mà bạn có được một hệ thống phòng thủ gài sẵn để chống lại các mầm bệnh. Một đoàn quân đông đúc của các chú lính tí hon sẽ chiến đấu và bỏ mạng vì bạn. Đó là các bạch cầu xuất sắc – với tổng số 35 tỷ! Sau đây là một lời miêu tả kỹ càng hơn.

Lệnh truy nã: Hệ miễn dịch

TÊN: Hệ miễn dịch

VỊ TRÍ: Các bạch cầu trong mạch máu

và một mạng lưới chi chít cành nhánh

của các kênh, có tên là hệ thống bạch

huyết (lymph system).

TIN VUI: Chúng lo lắng và chăm sóc

cho sức khỏe của bạn, bằng cách chiến

đấu diệt trừ mầm bệnh.

TIN KÉM VUI: Thứ mủ chảy ra từ một

vết thương bị nhiễm trùng bao gồm

hàng tỷ các bạch cầu đã chết trong

trận chiến chống mầm bệnh.

TIN GIẬT GÂN: Các bạch cầu có thể “nói chuyện với nhau” qua một chất hóa học chuyển tải thông điệp, ví dụ: “Đập thằng virus này một quả lên đầu!”

https://thuviensach.vn

140

1. Các kênh tạo nên một mạng lưới công suất cao cho bạch huyết – đây là một chất lỏng được dẫn vào hệ tuần hoàn.

2. Hạch bạch huyết: Các cục nho nhỏ này sẽ lọc những tên vi trùng độc ác ra khỏi các kênh. Các hạch bạch huyết sẽ sưng to xù lên mỗi khi bạn bị

bệnh.

3. Lá lách: Sản xuất ra nhiều thứ, trong đó có bạch cầu.

4. Tuyến ức: ảnh hưởng đến các phần khác trong hệ bạch huyết.

Lên đường chiến đấu!

Luôn luôn có những kẻ lạ nguy hại tìm cách thâm nhập vào cơ thể bạn – qua muỗi, qua thức ăn hay qua vết cào cấu, vết xước sát và vết thương.

1. Nhưng các bạch cầu dũng cảm của bạn đã sẵn sàng…

2. Tế bào T tóm lấy một kẻ khuấy rối.

Tế bào T: Tế

Tế bào B: Tế

Đại thực bào:

bào lính canh,

bào sát thủ, tạo

Những tế bào lớn

sẵn sàng chờ

nên các kháng

và ham ăn, nhai

bọn đột nhập

thể chống lại

ngốn ngấu bọn

bất cứ lúc

bọn đột nhập.

đột nhập.

nào.

3. Rồi vác tội phạm lao

nhanh đến tế bào B. Tế

bào B tạo nên các kháng

thể thích hợp, dán chặt

bọn đột nhập lại với nhau.

Đây là một cuộc đua gay cấn, bởi đối phương sinh sản rất nhanh.

https://thuviensach.vn

141

4. Tế bào B bắn các kháng thể ra xung quanh, dán mầm bệnh lại với nhau.

5. Tế bào T ra lệnh cho tế bào B ngay lập tức phải sinh sôi nảy nở, để tấn công các mầm bệnh còn đang rình mò xung quanh.

6. Đại thực bào chảy tràn ra bao lấy các tên vi trùng đã bị dán dính và…

nuốt chửng! Nó có thể tóm đồng thời khoảng 20 tế bào và ăn thịt, trong khi bọn này vẫn còn giãy đành đạch! Xin chúc mừng nhiệt thành, một chiến thắng rất rõ ràng!

Cơ thể bạn sẽ chiến thắng một khi nó giết chết tất cả các mầm bệnh mà không bị mất quá nhiều bạch cầu. Vài trăm ngàn bạch cầu bỏ mạng vẫn còn ổn, nhưng khi con số này lên đến vài tỷ thì tình hình trở thành nghiêm trọng! Sau một trận chiến, có tới vài chục những con vi trùng bị tiêu hóa từng phần nằm rải rác trên chiến trường.

Bằng cách để trở thành miễn dịch như một chuyện thần kỳ

Có những căn bệnh mà bạn không bao giờ mắc phải, một khi bạn đã chiến thắng được nó. Hệ miễn dịch là một nhân vật chăm chỉ và không bao giờ

quên ghi nhật ký: Một số trong những bạch cầu của bạn sẽ ghi nhận các thông tin về kháng thể thích hợp. Cơ thể bạn có thể lưu trữ dữ liệu cho một số lượng không thể nào tin nổi là 18 tỷ dạng kháng thể khác nhau!

Thế nhưng thỉnh thoảng, hệ miễn dịch của bạn cũng cần một chút trợ giúp.

Vì thế mà bạn được chích ngừa, điều đó có nghĩa là bác sĩ sẽ tiêm vào người bạn một lượng mầm bệnh đã chết. Cứu tôi với!

https://thuviensach.vn

142

Thế nhưng chính qua cách này, cơ thể của bạn có điều kiện để tạo và phát triển nên các kháng thể thích hợp. Và khi bạn bị nhiễm căn bệnh đó, nó đã có sẵn trong tay mọi bài bản xử lý! Chuyện đó xảy ra vào năm 1796, có một con người vĩ đại nảy ra một sáng kiến vĩ đại.

Chỉ là một mũi tiêm nho nhỏ, hiền lành Vài độc giả ngáp dài hoặc mấp máy môi, nhúc nhích hàng ria ra vẻ nhàm chán. Một người khẽ lầm bầm: - Anh chàng này lại nói về căn bệnh đậu mùa của loài bò, cái anh Jenner này thật lảm nhảm không biết chán!

Chỉ rất ít thành viên của Liên Hiệp Hội Bác Sĩ quan tâm đến những gì mà con người thấp béo mặc chiếc quần da ngang gối đang trình bày. Họ đã biết bao lần phải nghe chuyện này, nhưng tiến sĩ Edward Jenner vẫn bình tĩnh nói tiếp.

- Bệnh đậu mùa giết chết hàng triệu con người. Chúng gây nên triệu chứng sốt và tạo nên các túi mủ trên toàn cơ thể. Hầu như không một ai sống sót, nhưng tôi tin rằng, những người đã trải qua một lần căn bệnh đậu mùa ở thể yếu hơn, sẽ được bảo vệ trước căn bệnh đậu mùa giết chóc.

- Tại sao ông không thử đi? - có ai đó kêu lên.

- Đúng, - một người khác gầm theo. - Và tốt nhất là thử trên chính người ông.

- Đa phần dân ở nông thôn, - tiến sĩ Jenner gắng nói to để đè những giọng chen ngang, - cũng tin chắc như vậy.

Cử tọa bên dưới cười sằng sặc. Có vẻ như ở đây bọn họ chẳng coi dân nông thôn ra gì.

https://thuviensach.vn

143

Tiến sĩ Jenner rời bục diễn thuyết, thêm một lần nữa trong thất vọng cực kỳ. Ông nhớ lại thuở còn 8 tuổi, ông phải đến gặp bác sĩ và đã sợ đến mức nào trước cái mũi kim vừa to vừa dài, nhỏ ra từng giọt mủ của người mắc bệnh đậu mùa. Đó là phương pháp chích ngừa với các mầm bệnh còn sống.

Nó rất nguy hiểm. Mục đích của nó là tạo ra một đợt nhiễm bệnh đậu mùa dạng yếu và qua đó, bảo vệ cơ thể trước sự bùng nổ của căn bệnh này. Thế

nhưng cậu bé Jenner thời đó đã bị sốt cao đến suýt chút nữa thì bỏ mạng.

Mình phải

chứng minh

cho được lý

thuyết của

mình!

Phải có một đáp án tốt hơn. Jenner tin chắc rằng, những người đã từng mắc qua căn bệnh đậu mùa của lòai bò (ví dụ qua việc vắt sữa cho những con bò mắc bệnh) sau đó sẽ không bao giờ mắc bệnh đậu mùa của người. Giá mà ông có thể chứng minh điều đó…

Một ngày kia, cô thợ vắt sữa trẻ tuổi Sara Nelmes bước vào túp lều nhỏ ngoài vườn, được ông dùng làm phòng thí nghiệm.

Cô đã rửa tay, và khi bác sĩ khám bệnh cho cô, ông nhận thấy những vệt sưng vù màu tím.

- Ô, đây là bệnh đậu mùa của bò, Sara? - ông hỏi.

- Vâng, thưa ngài, - cô gái đỏ mặt trả lời, - nhưng thay vào đó, từ giờ trở

đi tôi sẽ không mắc bệnh đậu mùa nữa.

Jenner mỉm cười. - Sara, nếu cô cho phép, tôi rất muốn thực hiện một thí nghiệm.

Dùng một kim tiêm, tiến sĩ Jenner lấy ra một giọt mủ từ bàn tay Sara. Đó là giây phút mà ông đã chờ đợi từ 20 năm nay. Ông quyết định tiêm thứ mủ

https://thuviensach.vn

144

Phải hy sinh

tất cả cho

nghiên cứu,

James!

đó cho cậu bé tám tuổi James Phipps, nhưng rồi ông nhìn thấy nỗi sợ hãi trong đôi con mắt cậu bé và nhớ lại nỗi sợ hãi của chính bản thân ông, từ

trước đó rất nhiều năm…

Jenner nhắm mắt và nghiến răng lại khi ông rạch một vết xước nhỏ vào cánh tay cậu bé. Trong những ngày sau đó, James sẽ phải chịu đựng mọi nỗi khổ

đau của căn bệnh đậu mùa bò, nhưng liệu điều này có đủ để bảo vệ cho cậu chống lại căn bệnh đậu mùa của loài người còn nguy hiểm hơn nhiều?

Sáu tuần sau, Jenner muốn nín thở vì căng thẳng khi ông tiêm vào người cậu James tội nghiệp thứ mủ của một người lớn mắc bệnh đậu mùa. Đây là thí nghiệm cuối cùng, ông sẽ phải chờ hai tuần lễ liền, rồi sau đó… Thế

nếu cậu bé lại phải chịu đựng cơn đau lưng tê liệt, chịu đựng những trận sốt cao, những cơn run lạnh và trên da xuất hiện những vệt bầm giết chóc?

Đặt trường hợp, ông, Jenner, tính sai thì sao? Lúc đó cậu bé có thể chết. Và ông phạm tội giết người!

Nhưng những tuần lễ qua đi và James khỏe mạnh tươi tỉnh, hết sức bình thường. Cậu bé rõ ràng đã được miễn dịch bệnh đậu mùa! Vậy mà vẫn còn những người cười giễu ông. Họ hát những bài hát, kể về những người sau khi được chích ngừa bằng mầm bệnh đậu mùa bò đã bị biến thành bò.

https://thuviensach.vn

145

Trên trán anh ta mọc lên một cặp sừng, đầu tiên còn nhỏ, rồi to hơn, cơ thể mọc lông, ban đầu còn mịn...

Tiến sĩ Jenner sau đó đã cho xuất bản một cuốn sách với rất nhiều các bức tranh màu thanh nhã, miêu tả những nốt mụn đậu mùa đầy mủ bên trong.

Càng ngày càng có nhiều người ủng hộ ông hơn và chẳng bao lâu đã có những bệnh nhân giàu có đến chỗ ông chích ngừa. Phương thuốc hiệu nghiệm để

chống lại căn bệnh đậu mùa nguy hiểm đã được tìm ra! Tiến sĩ Jenner trở

nên giàu có và thành công, và cái đó là nhờ vào cậu bé James. Ông đã tặng cậu vật gì để tỏ lòng hàm ơn?

a) Túp lều ngói (Reetdach) của ông với hoa cắm trên cửa?

b) Một mũi tiêm làm bằng vàng?

c) Một đồng Schilling?

ời: a)

L

ả

TR

u

Â

C

Chiến thắng căn bệnh đậu mùa

Ngày tàn của những con virus gây bệnh đậu mùa đã tới gần. Khắp mọi nơi tại châu Âu và Bắc Mỹ, các chính phủ tổ chức các đợt chích ngừa rộng khắp. Năm 1980, tổ chức y tế thế giới tuyên bố bệnh đậu mùa cuối cùng đã thuộc về quá khứ. Cho tới ngày hôm nay, các nhà nghiên cứu đã chế ra rất nhiều lọai vac-xin phòng ngừa, chống lại nhiều căn bệnh khác nhau.

Các em bé sơ sinh của chúng ta vừa ra đời đã được chích ngừa để chống tới năm thứ bệnh! Ái đau!

https://thuviensach.vn

146

Ngay cả khi bạn đủ tài giỏi để giữ cho mình luôn khỏe mạnh, thì cơ thể

bạn vẫn luôn luôn thay đổi. Chuyện thay đổi này của cơ thể không phải bao giờ cũng dễ chịu, nhưng mà nói thật nghe, đây là chuyện đương nhiên của cuộc sống.

Rồi tôi sẽ lớn mặc

vừa cái quần này!

https://thuviensach.vn

147

Quá trình phát triển

Cơ thể của bạn luôn lớn lên và luôn thay đổi. Ngay từ trước khi được sinh ra đời, bạn đã lớn lên, và trong 20 năm đầu đời, bạn tiếp tục lớn lên. Tốc dộ

tăng trưởng nhiều khi khiến cha mẹ bạn vừa hạnh phúc vừa méo mặt, bởi bạn luôn cần quần áo mới. Nhưng một khi bạn đã lớn đủ rồi, quá trình lão hóa lại bắt đầu, và đây không phải là chuyện đặc biệt tiếu lâm đâu.

Những lời nhận xét khó chịu

Thật khoái, hay mắc cỡ khi có thể bạn sẽ phải nghe những lời nhận xét của các ông chú bà cô. Cứ mỗi năm đến lễ tết là họ lại ùn ùn ghé nhà thăm, chăm chú nhìn bạn từ đầu xuống chân rồi kêu toáng lên: “Trời ơi, cháu mới cao làm sao!”. Phản ứng tốt nhất trong vụ này là bạn có thể xị mặt ra mà hỏi…

hay là cô chú bị

lùn đi một chút?

https://thuviensach.vn

148

Nhưng có lẽ ngậm miệng là tốt hơn rất nhiều, nếu không sẽ không có tiền mừng tuổi hay quà tặng gì đâu! Sau đây là vài dữ liệu về chuyện lớn lên.

1. Không phải bạn lớn từ từ với tốc độ năm nào cũng giống năm nào. Trong hai năm đầu đời, chuyện tăng trưởng xảy ra khá nhanh. Sau đó bạn lớn lên đều đặn, và đến tuổi dậy thì bạn tăng tốc lên một cách đáng kể.

2. Khi lớn lên, tỷ lệ cơ thể của bạn cũng thay đổi theo. Ở em bé sơ sinh, cái đầu còn dài bằng một phần tư cơ thể. Ở người lớn, nó chỉ còn có một phần tám thôi.

3. Về chuyện này, lẽ ra chúng ta phải rất vui mừng mới đúng. Bạn thử tưởng tượng xem, bạn là bạn bây giờ với một cái đầu khổng lồ bằng một phần tư chiều dài cơ thể!

Nhưng tại sao chúng ta lại lớn lên? Nếu đặt câu hỏi thú vị này ra cho một nhà khoa học, bạn sẽ nhận được không phải chỉ một câu trả lời, mà ngay lập tức một chùm gồm hai câu!

1. Một câu trả lời tương đối đơn giản.

2. Một câu trả lời phức tạp đến khó chịu, nhưng cực kỳ hấp dẫn, chỉ đáng tiếc là nó được tô điểm bằng một loạt các danh từ khoa học rối rắm.

Bạn muốn nghe câu trả lời nào đầu tiên?

Cấu trúc cơ thể con người sẽ

tăng trưởng một cách có điều

kiện qua những sự thay đổi

mang tính chromosonale và

hormonelle, là la la la...

https://thuviensach.vn

149

Câu trả lời tương đối đơn giản

Dinh dưỡng ảnh hưởng đến quá trình lớn lên của bạn. Với một chế độ dinh dưỡng cân đối, đầy đủ chất, bạn sẽ lớn nhanh hơn so với khi bạn chỉ sống bằng những đồ thừa đồ bỏ. Kể cả tình trạng sức khỏe cũng đóng vai trò quan trọng. Ví dụ, một vài căn bệnh về xương sẽ cản trở quá trình lớn lên.

Câu trả lời phức tạp đến khó chịu

Bạn lớn nhanh bao nhiêu, yếu tố đó được xác định bởi một kích thích tố

(hoóc-môn) do não bộ sản xuất ra. Thế nhưng hoóc-môn là gì cơ chứ? Tôi e rằng, cái này chúng ta phải giải thích trước, để bạn có thể hiểu được câu trả lời phức tạp khó chịu này…

Lệnh truy nã: Hoóc-môn

TÊN: Hoóc-môn

VỊ TRÍ: Được sản xuất bởi nhiều

tuyến khác nhau trong toàn cơ

thể.

TIN VUI: Chúng gây ra những thay

đổi trong cơ thể bạn. Ví dụ chuyện

một chàng choai choai trông đã có

vẻ như người lớn là nhờ vào các

Hoóc-môn.

TIN KÉM VUI: Hoóc-môn có thể gây ra những trục trặc khủng khiếp (xem đoạn dưới).

TIN GIẬT GÂN: Cortisol, một sản phẩm của các tuyến trên thận, là chiếc đồng hồ hữu cơ đánh thức bạn mỗi sáng.

https://thuviensach.vn

150

Đây là vị trí của các tuyến...

Kiểu tóc khùng điên

Tuyến yên (kiểm soát quá

trình tăng trưởng và các quá

trình phức tạp khác)

Tuyến giáp trạng (cũng

đóng một vai trò quan

trọng cho quá trình tăng

hai tai chuột

trưởng và phát triển)

Tuyến trên thận

(đưa cơ thể vào trạng

thái sẵn sàng chiến

đấu)

Tuyến tụy

(kiểm soát lượng

năng lượng có thể được

sử dụng)

Buồng trứng

(ở phái nữ)

Tinh hoàn

(ở phái nam,

kiểm soát các

hormone liên quan

đến việc di truyền

nòi giống và

sinh đẻ)

Tất bóng đá

https://thuviensach.vn

151

Các vấn đề đáng sợ về Hoóc-môn

Sau đây là câu trả lời cho câu hỏi: Tại sao chúng ta lớn lên?

Tuyến yên sản xuất ra các hoóc-môn kích thích quá trình lớn lên. Các hoóc-môn này khi gặp một tế bào sẽ đột nhập vào đến tận nhân tế bào, nơi có chứa các gen. Các hoóc-môn thúc giục các gen ra lệnh cho tế bào lớn và sinh sôi nảy nở qua con đường chia hai, để cơ thể bạn cao lên, to ra. Thế nhưng gen là gì mới được kia chứ? (Như đã nói – đây là chuyện phức tạp mà!)

Bạn đã biết chưa...?

Gen là một phần của bức tranh hình que có tên là nhiễm sắc thể (Chromosome). Chúng chứa một loại mã (những thông tin di truyền) ấn định ngoại hình của cơ thể bạn. Các mã này lưu trữ

một số lượng thông tin lớn đến mức không thể nào tin nổi. Nếu bạn muốn viết lại một đoạn mã được lưu trữ trong chỉ một tế bào duy nhất bằng các chữ cái trong độ lớn của các chữ X bên cạnh đây, thì đoạn văn mà bạn muốn viết ra sẽ dài 10.000 km!

Bắt tay với nhau nào!

Ngay cả khi các ông chú bà cô hai họ đều cho rằng trong năm vừa qua bạn đã lớn lên nhanh quá, thì điều đó vẫn chưa là gì hết - nếu so sánh với tốc độ

tăng trưởng trước khi bạn được sinh ra đời! Đây chắc chắn là giai đoạn mà bạn không còn nhớ nữa, xin có một bức tranh nhắc nhở: Đa phần các con thú đều sinh sôi nảy nở qua việc giao hợp (chỉ có một ngoại lệ thôi là những thực thể nhỏ tí xíu, dạng mềm mềm như keo mà người ta có thể nhìn thấy qua kính hiển vi: chúng cứ thế mà tự chia ra làm đôi.) Con https://thuviensach.vn

152

người chúng ta cũng sinh sôi nảy nở qua việc sinh con đẻ cái. Bạn thử tưởng tượng xem, cha mẹ tội nghiệp của bạn phải chia ra làm hai nửa, để bạn có thể nhận được một cậu em trai hay một cô em gái!

Mục đích của việc giao hợp (kết đôi) là động tác trộn lẫn các gen của nam và của nữ. Vì thế mà đa phần con cái trông đều phảng phất giống cả cha lẫn mẹ.

Đúng

là con

trai bọn

mình!

Vật thể chứa gen là tinh trùng và trứng. Các tế bào tinh trùng xuất phát từ

tinh hòan của người đàn ông, trứng xuất phát từ buồng trứng của người phụ

nữ. (Nhưng không được so sánh cái này với một quả trứng gà đâu nghe, quả

trứng này nhỏ lắm, bạn chỉ có thể nhìn thấy nó qua kính hiển vi thôi!) Người bố gửi khoảng 400 triệu tinh trùng trông như những con nòng nọc tí xíu lên đường du lịch. Con nòng nọc nhanh nhất và tốt nhất sẽ là đối tượng đầu tiên đến được với quả trứng của người mẹ - thế là xuất hiện một nhân vật nữa…

là bạn ấy!

1 + 1 = 1!

Tế bào trứng được thụ tinh của người mẹ sẽ chia ra làm hai tế bào, rồi các tế bào này lại chia nữa. Thế là chúng ta sẽ có 4, 8, 16, 32, 64, 128, 156, 512, 1.024, 2.048, 4.096, 8.192, 16.384, 32.768, 65.536, v.v… tế bào. (Dĩ nhiên bạn có thể tính tiếp, nếu bạn muốn!)

Thế là khởi nguồn từ một tế bào trứng và một tế bào tinh trùng, chúng ta có tất cả tế bào của một cơ thể - nào là cơ, xương, não, gan, mắt, nào là tuyến mồ hôi và tất cả những thứ khác. Quá trình phân chia và quá trình chuyên nghiệp hóa tiếp tục tiếp diễn, và từ một túm tế bào bé tí xíu xuất hiện một em bé sơ sinh. Một con người bé tẹo teo, mới mẻ tinh khôi và hấp dẫn tuyệt vời.

https://thuviensach.vn

153

Các năng khiếu tự nhiên...

Rất có thể bạn nghĩ rằng, các em bé sơ sinh là thứ khuấy rối, làm phiền và nhàm chán. Suy cho cùng thì chúng đâu làm gì khác là ngủ và la khóc, chảy rãi và tè vào tã. Thế nhưng các em bé sơ sinh là những thực thể hấp dẫn đầu bảng đấy (thử hỏi cha mẹ chúng mà xem!), và quá trình phát triển của chúng lại càng hấp dẫn đến khủng khiếp. Trong những lời khẳng định sau đây, những lời khẳng định nào là quá khó tin và vì vậy mà không thể là sự thật?

1. Trong 238 ngày trước khi được

sinh ra, trọng lượng của em

Dây rốn

bé sơ sinh tăng lên tới 5 triệu

lần. (Cũng may mà tốc độ tăng

trưởng sau khi được sinh ra

đời có giảm đi đôi chút!)

ĐÚNG/SAi.

2. Trong thời gian đó, bào thai

an bình bơi lội trong bụng

của người mẹ, trong bầu nước

ối. Nó nhào lộn lung tung, và

thỉnh thoảng lại cào lại quặp

Bào thai

với những cái móng tay bé tí

36 tuần

xíu của nó.

ĐÚNG/SAi.

Ước gì được

3. Bào thai được nuôi dưỡng qua

duỗi chân một

lần...

dây rốn dẫn vào bụng nó. ĐÚNG/SAi.

4. Trong một giai đoạn xác định của thời kỳ

nằm trong bụng mẹ, em bé sẽ mọc lông toàn thân. ĐÚNG/SAi.

5. Các em bé sơ sinh có khả năng cảm nhận nhịp điệu. Trước khi sinh ra đời chúng đã chuyển động cánh tay và chân theo nhịp khi chúng được nghe nhạc. ĐÚNG/SAi.

https://thuviensach.vn

154

6. Ngay sau khi được sinh ra đời, các em bé không nhận được màu sắc, chỉ biết có hai thứ là trắng và đen thôi. ĐÚNG/SAi.

7. Các em bé sơ sinh có vị giác tinh hơn rất nhiều so với người lớn, bởi chúng có nhiều hơn người lớn tới 9000 gai vị giác.

ĐÚNG/SAi.

8. Các em bé sơ sinh có thể nhận ra mặt người. ĐÚNG/SAi 9. Một em bé sơ sinh phát hiện ra được khi có ai đó nói với nó bằng một ngôn ngữ lạ. ĐÚNG/SAi.

10. Các em bé sơ sinh ngủ nhiều hơn người lớn, nhưng lại ít nằm mơ hơn người lớn. ĐÚNG/SAi.

. Các em bé sơ sinh nằm mơ nhiều hơn người lớn.

i

ĐÚNG. 10) SA

9)

8),

7),

mẹ.

bụng

trong

nằm

còn

khi

ngay

ứng

phản

bé

em

các

khiến

thể

có

ồn

tiếng

Nhưng

. i

SA

6)

5),

ĐÚNG.

4).

3),

2),

1),

ời:

L

ả

TR

u

Â

C

Trong năm đầu đời, một em bé sơ sinh trung bình tăng 6,3kg. Lên hai tuổi em bé đã biết đi và nói. Tới sáu tuổi bé đã sẵn sàng đi học. Nhưng từ đó trở

đi mọi tốc độ đều giảm hẳn!

Con trai bé

bỏng của tôi!

... và lớn lên chúng ra sao

Các bậc phụ huynh thật là những nhân vật nực cười. Một người lớn càng già bao nhiêu thì càng không muốn để lộ tuổi tác của mình ra bấy nhiêu. Rất có thể bạn nghĩ ông thầy sinh vật của bạn năm nay 98 tuổi, nhưng khi bạn https://thuviensach.vn

155

Tai nghễnh

Mi mắt sụp

Tai ngãng

Tóc bạc

Tóc rụng

mọc

lông

Cằm sệ hai ngấn

Cánh mũi

mọc lông

Da khô và nhăn

Da nám

Tóc rụng

Dáng đi lệt xệt

Tay run

Thừa ký

hỏi, chắc thầy sẽ trả lời: “Tôi đang ở trong những năm tháng nở hoa rực rỡ

nhất.” Thôi thì… ít nhất sau đây cũng là những điểm tựa, có thể giúp cho bạn đoán áng chừng tuổi tác của ông thầy hay cô giáo.

Một lứa tuổi thích hợp

Đừng có nghĩ rằng mấy ông thầy là đồ bỏ đi nghe. Đừng quên… những người lớn tuổi hơn (và trong số này có cả các thầy cô giáo trong lứa tuổi đáng nể) thường hiểu biết nhiều hơn và có nhiều kinh nghiệm hơn. Rất nhiều người nổi tiếng đã đóng góp phần công sức vào lịch sử nhân loại khi đã bước vào lứa tuổi chín chắn.

• Dschingis Khan (Thành Cát Tư Hãn, 1162 – 1227): Nhà cầm quân Mông Cổ có những thắng lợi quân sự khi bước qua tuổi 60.

• Konrad Adenauer (1876 – 1967): Thủ tướng nước Đức năm 1949 đến 1963. Khi từ chức, ông đã bước sang tuổi 87.

https://thuviensach.vn

156

• Nữ văn sĩ người Anh Barbara Cartland khi đã rất lớn tuổi rồi vẫn còn sáng tác mỗi năm 26 tiểu thuyết.

• Shirali Mislimov xứ Georgia được sinh ra năm 1806. Đứa con nhỏ nhất của ông ra đời năm 1937, khi ông, như bản thân ông khẳng định, đã 131

tuổi. Shirali khỏe mạnh hoàn toàn đến năm 1973, sau đó ông mới từ biệt chúng ta – ở tuổi 168.

Mấy cái bánh sinh nhật của tôi dần

dần trông đã có vẻ kỳ quặc!

Toàn là những thành phần hảo hạng

Không một thứ gì và một ai trên đời này là hoàn hảo. Cơ thể chúng ta cũng chẳng hoàn hảo. Mỗi cơ thể đều già đi, đau nhức và thỉnh thoảng bị ốm.

Xương có thể gãy. Một số nhà khoa học vì vậy đang muốn tạo nên một thứ

hoàn hảo hơn là một cơ thể con người. Một cơ thể tốt hơn hoặc một cỗ máy tốt hơn có thể thay thế cho cơ thể.

sộT

T

soạ

Thế nhưng kết quả có đáng cho họ bỏ công ra không? Bất chấp những thiếu sót của nó, cơ thể của chúng ta vẫn là cỗ máy tuyệt vời nhất, hút hồn nhất https://thuviensach.vn

157

trong toàn vũ trụ. Cơ thể của bạn có thể làm những thứ mà không một cỗ

máy nào trên đời này có khả năng thực hiện. Nó có thể đi hàng ngàn Kilomet mà không bị hỏng. Gót chân của bạn tự làm mới lại và sẽ tự dày thêm ra để

bạn đi đứng tốt hơn.

Cơ thể của bạn làm không biết bao nhiêu là việc, và hay ho nhất là bạn có thể làm được nhiều việc đồng thời!

• Bạn có thể vừa đi xe đạp vừa đồng thời tiêu hóa bữa ăn trưa.

rung lắc

Ảnh X quang

lầm rầm

• Bạn có thể vừa chơi bóng đá vừa tưởng tượng rằng mình đang tham dự

trận chung kết World Cup.

• Bạn có thể vừa nghe nhạc, vừa làm bài tập về nhà và cùng lúc còn kịp

“măm” cả một túi chíp to đoành!

nhóp

nhép

https://thuviensach.vn

158

Đúng là cơ thể của bạn thỉnh thoảng lại bị bệnh, nhưng thường là bạn sẽ

khỏe lại rất nhanh, bởi cơ thể của bạn có thể tự chữa bệnh và tự sửa chữa.

Bạn chỉ cần cung cấp thức ăn cho nó một cách đầy đủ tử tế, và phải tập thể thao cho đều đặn. Hãy cư xử với cơ thể của bạn cho tốt – và nó sẽ hoạt động suốt đời!

https://thuviensach.vn

159

MỤC LỤC

Lời nói đầu ........................................................................................................5

Những bộ phận thú vị ......................................................................................7

Làn da - lớp bảo vệ tuyệt vời ..........................................................................19

Bàn về chuyện tóc và lông ............................................................................27

Các giác quan đáng nể ...................................................................................32

Não bộ thiên tài ..............................................................................................48

Những khúc xương lắc rắc ............................................................................68

Bộ máy tiêu hóa – một anh chàng khó tiêu hóa ........................................83

Bộ ruột rùng rợn ............................................................................................94

Một chất lỏng cực kỳ đặc biệt .....................................................................112

Phổi - không phải là bong bóng khí ..........................................................124

Những kẻ gây bệnh khiến ta bực bội .........................................................134

Quá trình phát triển! ....................................................................................147

Nhanh lên chút nào!

https://thuviensach.vn

MỜI BẠN TÌM ĐỌC:

Bộ sách Kiến Thức ThậT hấp dẫn

• Toán học - cực kỳ “có lý”!

• Những con số ma thuật

• Toán học độc đáo vô cùng - Đo đạc không giới hạn

• Sinh học có những câu chuyện kỳ diệu

• Thiên nhiên hoang dã!

• Hóa học - một câu chuyện ầm vang!

• Vật lý - một chuyện rất rõ ràng!

• Cơ thể của bạn - đầy những thành phần độc đáo!

• Điện tử - vô cùng hồi hộp!

• Núi lửa - nóng rẫy!

• Thời kỳ đồ đá - cứng rắn cực kỳ!

.... và nhiều cuốn khác

https://thuviensach.vn

cơ thể chúng ta

là một thế giới kỳ thú

NICK ARNOLD

KHANH KHANH (dịch)

Chịu trách nhiệm xuất bản:

Ts. Quách Thu Nguyệt

Biên tập:

hoàng anh

Bìa:

Mai Xa

sửa bản in:

Duy hoàng

Kỹ thuật vi tính:

Thu Tước

nhà xuấT Bản TRẺ

161B Lý Chính Thắng - Quận 3 - TP hồ Chí Minh ĐT: 9.316289 - 9.317849 - 9.316211 - 9350973

Fax: (08) 8437450

E-mail: nxbtre@ hcm.vnn.vn

Website: http://www.nxbtre.com.vn

ChI nhÁnh nxB TRẺ TạI hà nỘI

số 20 ngõ 91 Nguyễn Chí Thanh - Q. Đống Đa - hà Nội ĐT: (04) 7734544 - Fax: (04) 7734544

E-mail: vanphongnxbtre@ hn.vnn.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page