Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com TRUNG TAÂM ÑAØO TAÏO XAÂY DÖÏNG VIETCONS

CHÖÔNG TRÌNH MOÃI NGAØY MOÄT CUOÁN SAÙCH

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

Viện khoa học và công nghệ xây dựng giao thông

Trường ñại học GTVT

Huuphamduy@gmail.com

LỜI TÁC GIẢ

Hiện nay xu thế trên thế giới và ở Việt Nam là ngày càng nâng cao chất lượng vật liệu, chất lượng công trình xây dựng nhất là các công trình cầu ñường.

Cuốn sách này phần nào cung cấp cho ñộc giả các kiến thức hiện ñại về bê tông xi măng, bê tông cường ñộ cao, bê tông át phan và vật liệu Polime. Các lý thuyết và các tiêu chuẩn mới cũng ñược trình bày trong cuốn sách này. Lần tái bản này có bổ sung thêm các kết quả nghiên cứu về bê tông năm 2003-2005.

Sách ñược dùng làm tài liệu học tập chính cho học viên cao học ngành Xây dựng Công trình Giao thông, ngoài ra còn là tài liệu tham khảo cho cán bộ nghiên cứu và kỹ

sư.

Do thời gian và trình ñộ có hạn, chắc chắn cuốn sách còn có những thiếu sót.

Tác giả mong nhận ñược những ý kiến ñóng góp của các ñộc giả và ñồng nghiệp ñể

lần tái bản sau ñược hoàn thiện hơn.

PGS.TS. PHẠM DUY HỮU

CÁC TỪ KHÓA

1

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Phạm Duy Hữu; Vật liệu xây dựng mới; Bê tông cường ñộ cao; Bê tông chất lượng cao; Cấu trúc của bê tông; Bê tông siêu dẻo; Bê tông asphalt; Vật liệu Polyme; Cốt sợi cacbon; Cốt sợi thủy tinh.

2

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com CHƯƠNG 1

CÁC YÊU CẦU CHUNG ðỐI VỚI

BÊ TÔNG XI MĂNG POÓC LĂNG

1.1. Khái quát

Bê tông xi măng poóc lăng có thành phần là xi măng poóc lăng, cốt liệu nhỏ, cốt liệu thô, các chất phụ gia và nước. Thành phần bê tông ñược chế tạo theo yêu cầu về

cường ñộ, tính công tác theo yêu cầu riêng, ñặc tính kết cấu… tiêu chuẩn về vật liệu công trình.

Bê tông xi măng poóc lăng theo TCVN và ACI ñược phân loại theo cường ñộ nén ở

28 ngày. Tính công tác của bê tông phải ñảm bảo yêu cầu kỹ thuật hoặc trong các quy ñịnh ñặc biệt. Bê tông cổ ñiển có cường ñộ từ 10-20MPa. Bê tông thường có cường ñộ

nén từ 20-50MPa, còn bê tông chất lượng cao và rất cao có cường ñộ nén từ 50-200MPa.

Trong các trường hợp ñặc biệt có thể yêu cầu tuổi 3, 7, 26 ngày. Bê tông có ba trạng thái (ướt, mềm, cứng rắn) và ở từng trạng thái có những yêu cầu riêng.

1.2. Vật liệu

ðể có bê tông ñảm bảo yêu cầu chất lượng vật liệu phải ñược chú ý ñầu tiên. Yêu cầu về vật liệu ñược quy ñịnh cho từng vật liệu chế tạo bê tông với yêu cầu về kết cấu và công nghệ chế tạo bê tông thích hợp.

1.2.1. Xi măng Poóc lăng

Xi măng poóc lăng phải phù hợp với yêu cầu tiêu chuẩn quốc gia hoặc theo các tiêu chuẩn quốc tế khác. Cường ñộ chịu nén theo ngày, cường ñộ chịu kéo, thành phần khoáng vật, thời gian ninh kết, tính ổn ñịnh thể tích và ñộ bền là những yêu cầu chính.

Loại xi măng ñặc biệt phù hợp với các yêu cầu trong các quy ñịnh ñặc biệt. Nếu không có yêu cầu nào ñược nêu trong các quy ñịnh ñặc biệt xi măng phải phù hợp với yêu cầu của AASHTO M85 loại I hoặc loại II hoặc TCVN.

Mác xi măng thường ñược xác ñịnh theo cường ñộ nén (xem bảng 1.1) 3

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Bảng 1.1. Tổng hợp về các loại xi măng trên thế giới Cường ñộ chịu nén

Phương pháp thử

MPa

Nước

Số hiệu

Kích thước,

Vật liệu

Tạo mẫu

N/X

1

3

7

28

mm

30

X/C=1/3

40x40x130

Rung

0.5

-

12

-

30

(250cm3)

35

15

35

ðức

40

20

40

45

25

45

50

25

50

55

25

-

55

275

1/2.5

40x40x160

-

0.44

-

-

16

28

(25cm3)

325

-

-

-

-

-

12

19

33

Trung

425

-

-

-

-

-

16

25

43

Quốc

525

-

-

-

-

-

21

32

53

625

-

-

-

-

-

27

41

63

725

-

-

-

-

-

36

-

73

4

1/3

40x40x160

0.4

-

-

-

40

00

50

Nga

500

55

550

60

600

OPC

1/3

70.6

Chấn ñộng

0.4

-

23

-

42

12000

±400.2'

Anh

OPC

bê tông

101.6

ñầm

0.6

-

13

-

30

1/2.5/3.5

OPC

1/2.75

50

ñầm

0.485

-

13

20

29

Mỹ

Type 1

PC 30

1/3

40x40x160

chấn ñộng

0.4

30

Việt

PC 40

40

Nam

PC 50

50

4

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Tất cả xi măng dùng trong việc chế tạo bê tông ñúc tại chỗ ñối với các bề mặt của các bộ phận giống nhau của một kết cấu phải dùng một loại.

Người kỹ sư phải xác ñịnh các tỷ lệ hỗn hợp trên cơ sở các thử nghiệm thực hiện với các vật liệu ñược sử dụng trong công trình. Các tỷ lệ phải ñảm bảo ñể sản xuất bê tông với hàm lượng xi măng nằm trong dung sai ±2,5% ñối với các loại bê tông ñang sản xuất.

Lượng xi măng dùng phải lớn hơn lượng xi măng tối thiểu và nhỏ hơn lượng xi măng tối ña do tiêu chuẩn quy ñịnh ñể sản xuất ñược bê tông có ñộ dẻo và tính gia công quy ñịnh mà không vượt hàm lượng nước tối ña. Lượng xi măng tối thiểu là 300kg/m3. Lượng xi măng tối ña là 525kg/cm3 bê tông.

Hàm lượng xi măng, hàm lượng nước, cốt liệu thô, ñộ sụt và trọng lượng gần ñúng của cốt liệu nhỏ và thô ñối với mỗi loại bê tông phải theo chỉ dẫn.

1.2.2. Cốt liệu

Khối lượng cốt liệu nhỏ và thô ñược xác ñịnh trong thiết kế và dựa trên các phương pháp tính và thí nghiệm quy ñịnh. Nên sử dụng thể tích cốt liệu lớn nhất có thể và ñường kính cốt liệu thô nhỏ nhất có thể.

Các khối lượng tương ñối của cốt liệu nhỏ và thô ñược tính với ñơn vị xi măng dựa trên việc sử dụng cát thiên nhiên có mô ñun ñộ mịn trong phạm vi 2,6-3,2, và các phương pháp ñổ bê tông không cần ñến tần số chấn ñộng cao.

Khi dùng cát có cỡ hạt thô, lượng tương ñối cốt liệu nhỏ phải tăng lên. ðối với cát mịn hơn lượng tương ñối cốt liệu nhỏ phải giảm.

Khối lượng cốt liệu ñược tính bằng kilôgam hàm lượng xi măng và số lít nước quy ñịnh cần thiết cho mỗi loại bê tông. Các tỷ lệ này không ñược thay ñổi trong khi tiến hành dự án xây dựng.

Khối lượng theo mẻ của các cốt liệu ñó ñược thiết kế cần ñược hiệu chỉnh khối lượng với ñộ ẩm thực tế.

Khi ñịnh lượng cốt liệu ñối với các kết cấu có khối lượng bê tông không lớn (15m3) nếu không thể ñạt ñược tính dễ ñổ và dễ gia công mong muốn có thể thay ñổi khối lượng cốt liệu hoặc dùng phụ gia nhưng không có trường hợp nào hàm lượng xi măng chỉ ñịnh ban ñầu bị thay ñổi.

1.2.3. Nước

Trong cụng tỏc bờ tụng cốt thép thường, nước ñể bảo dưỡng, ñể rửa cốt liệu và ñể

trộn không ñược có dầu và không ñược chứa quá 1g/lít clorit như Cl, cũng không chứa quá 1,3h/lít sunphát như SO4 .

Ngoài các yêu cầu trên, nước ñể bảo dưỡng bê tông không ñược chứa các tạp chất với lượng ñủ ñể làm mất màu bê tông hoặc ăn mũn bề mặt.

5

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

1.2.4. Phụ gia

Hiện nay thường dùng phụ gia tăng dẻo, phụ gia giảm nước và làm chậm rắn chắc ñối với Bê tông xi măng poóc lăng, bê tông ứng suất trước, các kết cấu ñúc sẵn và ống bê tông cốt thép. Lượng phụ gia sử dụng phải phù hợp với liều lượng do nhà sản xuất quy ñịnh, với sự chấp thuận của người kỹ sư. Lượng phụ gia sử dụng phải trong phạm vi 0,15

tới 0,25% tổng lượng xi măng cho một mẻ ñơn vị của bê tông trộn và cho phép giảm hàm lượng xi măng tới tối ña 10% của lượng quy ñịnh với các yêu cầu cường ñộ nén.

Các phụ gia hóa chất, khi sử dụng phải phù hợp với các yêu cầu của AASHTO

M194.

Không ñược dùng các hoá chất phụ gia ñặc biệt ñể thay xi măng, các phụ gia chứa clorit như Cl quá 1% theo trọng lượng không ñược sử dụng trong bê tông ứng suất trước và bê tông cốt thép. Nếu dùng phụ gia ñể hút không khí, ñể giảm tỷ lệ nước - xi măng, ñể

làm chậm hoặc làm tăng nhanh thời gian ñông cứng, hoặc ñể tăng nhanh sự phát triển cường ñộ chúng phải ñược sử dụng với tỷ lệ liều lượng do nhà sản xuất khuyến cáo theo quy ñịnh trong các quy ñịnh ñặc biệt theo chỉ dẫn của người kỹ sư.

Liều lượng các phụ gia phải ñược cân bằng ñong chính xác cho từng mẻ bê tông bằng các phương pháp ñược chấp thuận.

Trừ khi có quy ñịnh khác ñối với chất hút không khí, các mẫu phụ gia kiến nghị sử

dụng phải do Nhà thầu nộp cho người kỹ sư trước về ý ñồ sử dụng và làm thử nghiệm xác ñịnh sự phù hợp với các tính chất cần có. Các phụ gia chưa qua thử nghiệm không ñược sử dụng.

Mỗi loại phụ gia bất kỳ ñều phải ổn ñịnh về tính chất trong toàn bộ qúa trình sử

dụng nó vào công trình. Nếu thấy rằng chất phụ gia cung cấp không ổn ñịnh về tính chất phải ngừng ngay việc sử dụng.

Phụ gia pha chế ở dạng lỏng, phụ gia lỏng phải có ñủ khả năng ñể ñổ một lần toàn bộ khối lượng cần thiết cho một mẻ trộn. Phụ gia lỏng ñược vào nước trước khi ñổ vào một mẻ trộn. Nếu dùng nhiều hơn một loại phụ gia lỏng, mỗi loại phải ñược pha chế bằng thiết bị riêng ñể chúng không chịu ảnh hưởng lẫn nhau.

Chất hút không khí: Chất hút không khí cần phù hợp với các quy ñịnh của ASTM

C260.

Chất giảm nước: Khi sử dụng các chất giảm nước liều lượng cho phép của chất phụ

gia không vượt quá liều lượng dẫn ñến sự co ngót trong bê tông khi khô quá 20% khi ñược dùng trong bê tông ứng suất trước ñúc sẵn; 10% khi dùng trong bê tông ứng suất trước ñổ tại chỗ; 10% khi dùng trong bê tông mặt ñường không có cốt thép.

Chất giản nước phải làm giảm yêu cầu về nước của bê tông ñó cho ớt nhất 7% khi dựng với liều lượng tối ña mà nhà sản xuất khuyến cáo. Không ñược dùng chất làm chậm ñông cứng với liều lượng lớn các lượng mà nhà sản xuất khuyến cáo, cũng không nhiều 6

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com hơn mà liều lượng ñể ñạt ñược việc làm chậm mong muốn. Cường ñộ của bê tông chứa chất phụ gia với lượng do người kỹ sư chỉ ñịnh tuổi 48 giờ và lâu hơn không ñược nhỏ

hơn cường ñộ của bê tông tương tự không có chất phụ gia. Phụ gia không ñược ảnh hưởng có hại ñến hàm lượng không khí trong bê tông.

1.3. Yêu cầu bê tông trong giai ñoạn ñông cứng

1.3.1. Yêu cầu về cường ñộ nén

Yêu cầu về cường ñộ nén là yêu cầu quan trọng và tối thiểu ñối với bê tông ở trạng thái cứng rắn. Cường ñộ bê tông phụ thuộc vào lượng nước, công nghệ chế tạo bê tông, thành phần và chất lượng thi công bê tông.

Khi chất lượng bê tông ñược chỉ ñịnh bằng cường ñộ nén, cần xác ñịnh chất lượng bằng cách thử các mẻ thử ñối với các vật liệu ñó ñược thiết kế chính xác với các thiết bị

trộn và các phương thức thi công dự ñịnh cho dự án. Việc ñổ bê tông có cường ñộ quy ñịnh không bắt ñầu cho tới nhà thầu sản xuất một mẻ thử theo thiết kế hỗn hợp ñược sử

dụng và phù hợp với các yêu cầu về cường ñộ mẻ thử. Cường ñộ bê tông có thể xác ñịnh trên mẫu hỡnh trụ hoặc hỡnh lập phương có kích thước 15cm. Cường ñộ nén trung bỡnh của ba mẫu thử bờ tụng ñúc liên tiếp, phải bằng hoặc lớn hơn cường ñộ nén quy ñịnh ở

tuổi 28 ngày hoặc ở tuổi quy ñịnh cụ thể là 3,7,14 hoặc 90 ngày không có quá một trong các mẫu thử có cường ñộ nhỏ hơn cường ñộ quy ñịnh và mẫu thử ñó phải có cường ñộ ít nhất bằng 90% cường ñộ quy ñịnh thử nghiệm theo AASHTO hoặc theo tiêu chuẩn quốc gia.

Với mẻ vật liệu thử yêu cầu thiết bị trộn, phương thức và kích cỡ của vật liệu phải giống như khi sử dụng trên công trỡnh.

Cường ñộ bê tông dùng cho công trỡnh sẽ ñược xác ñịnh từ các thử nghiệm trên các mẫu thử. Một thử nghiệm cường ñộ phải gồm có cường ñộ trung bỡnh tối thiểu 3 mẫu thử, chế ñộ từ vật liệu lấy từ một khối duy nhất của bê tông. Khi một mẫu thử nào ñó cho thấy rừ việc lấy mẫu hoặc thử nghiệm khụng ñúng ñắn, mẫu thử ñó phải loại bỏ và thử

nghiệm cường ñộ phải lấy cường ñộ của cỏc mẫu cũn lại.

Các mẫu bê tôgn thử nghiệm ñược bảo dưỡng tại ñịa ñiểm làm việc ít nhất trong một ngày và sau ñó mang ñến ñiểm thử khi các mẫu ñó ñó ñược bảo dưỡng theo ñộ ẩm tiêu chuẩn cho tới thời gian thử nghiệm.

Trong các trường hợp cần thêm số liệu có thể sử dụng phương pháp không phá hoại mẫu.

1.3.2. Yêu cầu về biến dạng

Bê tông cần có mô ñun ñàn hồi thích hợp và biến dạng do từ biến và co ngót phù hợp với kết cấu.

7

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 1.4. Yêu cầu ñối với bê tông ở trạng thái ướt

Sau khi nhào trộn bê tông ở trạng thái ướt cần có dẻo nhất ñịnh ñể ñảm bảo việc vận chuyển. Bê tông ướt cần ñảm bảo ñộ ñồng nhất không phân tầng và phân ly. ðộ dẻo, không phân ly và phân tầng là những chỉ tiêu chất lượng chính ñảm bảo việc ñổ khuôn, ñầm chắc bê tông dễ dàng nhất mà vẫn tạo ra ñược bê tông có ñộ chặt cần thiết. Do yêu cầu có thể sử dụng các loại phụ gia ñể ñiều chỉnh ñộ sụt và thời gian giữ ñộ sụt, thời gian rắn chắc, ninh kết.

ðộ dẻo của bê tông ñược xác ñịnh bằng côn Abram với bê tông dẻo và bằng dụng cụ ño ñộ cứng với bê tông cứng (ñộ sụt ≈ 0 cm) với bê tông cứng, ñộ dẻo bê tông ñược xác ñịnh bằng thời gian ñể có thể ñầm chắc bê tông tính bằng giây. ðộ dẻo của bê tông cứng khoảng 60-120 giây (bê tông siêu cứng ñầm chắc bằng lu chấn ñộng dùng trong xây dựng ñường).

Bê tông dẻo hoặc siêu dẻo thường có ñộ sụt, ñược thử theo côn Abram biến ñổi từ 4-10cm và 10-20cm.

Các loại bê tông dẻo và siêu dẻo thường có tỷ lệ N/X = 0,3 - 0,4 và có sử dụng phụ

gia dẻo hoặc siêu dẻo, trong trường hợp ñặc biệt cso thể dùng N/X ñến 0,25. ðộ sụt thường từ 8-20cm. Với bê tông tự ñầm cần xác ñịnh ñộ chảy sụt (D ≥ 80cm) và thời gian chảy trong dụng cụ thí nghiệm.

Yêu cầu sau khi trộn xong bê tông phải có ñộ dẻo phù hợp với yêu cầu về ñộ dẻo và phải giữ ñược ñộ dẻo trong thời gian từ 30-60 phút. Mức ñộ giảm ñộ dẻo trong thời gian trên không nên quá 10%. ở trạng thái ướt bê tông cần giữ nước, tốc ñộ bay hơi chậm ñể

tránh gây nứt ở trạng thái ướt.

ðảm bảo ñược các yêu cầu trên là rất khó khăn và phải ñược kiểm tra thường xuyên trong quá trình chế tạo bê tông. ðảm bảo các yêu cầu trên chắc chắn sẽ tạo ra bê tông có chất lượng cao.

1.5. Yêu cầu ñối với bê tông ở trạng thái mềm.

Bê tông cần tránh bị tác ñộng cơ học gây nứt. ở trạng thái này cần bảo dưỡng chặt chẽ ñể phát triển cường ñộ, tránh co ngót lớn gây nứt (do mất nước).

1.6. Các yêu cầu khác

Ngoài bốn yêu cầu trên bê tông ñặc biệt phải thoả mãn các yêu cầu ñặc biệt. Với bê tông làm cầu, tuỳ theo công nghệ có thể yêu cầu cường ñộ bê tông ñảm bảo ở tuổi 3,7,14,28 hoặc 56 ngày. Bê tông cho cầu lớn thường yêu cầu có cường ñộ cao ở tuổi sớm (3,7 ngày).

Bê tông trong các công trình thủy công thường yêu cầu ñộ chống thấm cao. Bê tông ở các khu vực nối ghép cầu không co ngót hoặc nở khi rắn chắc. Bê tông ở những kết cấu 8

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com quá nhiều cốt thép hoặc kết cấu có nhiều góc cạnh không có khả năng ñầm chắc cần có tính tự ñặc lại (gọi là bê tông tự ñầm).

1.7. Yêu cầu về ñiều kiện bảo dưỡng bê tông

Việc bảo dưỡng bê tông nhằm tạo ra môi trường ñể bê tông phát triển cường ñộ và phải tuân theo các quy ñịnh riêng.

Phương pháp nước: Bê tông phải giữ liên tục ẩm ướt bằng cách tưới nước trong một thời gian tối thiểu là 7 ngày sau khi bê tông ñã ñược ñúc. Có thể sử dụng bông, giẻ, thảm hoặc cát ẩm phủ lên làm một môi trường bảo dưỡng ñể giữ ẩm trong thời gian bảo dưỡng.

Khi sử dụng bông, giẻ, thảm hoặc cát phủ lên ñể giữ ñộ ẩm bằng cách tưới nước với một vòi nước tạo ra một lớp sương chứ không thành tia nước cho tới khi bề mặt bê tông ñược phủ bằng môi trường bảo dưỡng. ðộ ẩm với vòi phun không ñược ñưa trực tiếp bằng áp lực vào bê tông và không ñược phép tích tự trên bề mặt bê tông với khối lượng lớn ñể tạo ra một dòng hoặc tràn trên bề mặt. Cuối thời kỳ bảo dưỡng các bề mặt bê tông phải làm sạch mọi thứ.

Phương pháp màng bảo dưỡng chống thấm: Bề mặt bê tông lộ ra khi hoàn thiện phải ñược phun nước, dùng một vòi phun mù tạo thành một lớp sương chứ không phải thành tia, cho tới khi bê tông ñã ñông cứng, sau ñó phủ màng bảo dưỡng.

Màng bảo dưỡng phải giữ tại chỗ trong một thời gian không ít hơn 72 giờ.

Giấy chống nước phải giữ phù hợp với các yêu cầu kỹ thuật của AASHTO M139.

Các tấm dẻo (polietilen) phải phù hợp với các quy ñịnh của AASHTO M171.

Giấy chống thấm nước hoặc màng dẻo phải làm thành từng tấm có bề rộng ñủ ñể

phủ toàn bộ bề mặt bê tông.

Tất cả các khe nối của các tấm phải gắn kín với nhau bằng xi măng sao cho khe nối không thấm nước. Khe nối phải phủ lên nhau ít nhất 10cm.

CÂU HỎI ÔN TẬP

1. Trình bày về các vật liệu thành phần ñể chế tạo bê tông xi măng; 2. Các yêu cầu của bê tông ở các trạng thái khác nhau.

9

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com CHƯƠNG 2

CẤU TRÚC VÀ CƯỜNG ðỘ CỦA BÊ TÔNG XI MĂNG

Cường ñộ bê tông phụ thuộc vào ñộ ñặc của bê tông. Nâng cao trình ñộ công nghệ, lựa chọn hợp lý thành phần bê tông sẽ có cấu trúc hợp lý, ñộ ñặc và cường ñộ bê tông cao. Như vậy giữa cấu trúc và cường ñộ bê tông có mối liên hệ chặc chẽ. Cải tiến cấu trúc sẽ ñấn ñến những biến ñổi về cường ñộ bê tông.

2.1. Cấu trúc vi mô của bê tông

Hỗn hợp bê tông là hỗn hợp chứa các thành phần chủ yếu: xi măng, nước,cát, cốt liệu lớn (sỏi, ñá). Ngày nay khi ña số bê tông ñều có sự tham gia của phụ gia thì phụ gia trở thành thành phần quan trọng trong hỗn hợp bê tông hiện ñại có tác ñộng ñến cấu trúc vi mo của hỗn hợp bê tông. Khi nhào trộn các thành phần khoáng vật của xi măng với nhau sẽ xảy ra phản ứng thủy hoá các chất cấu thành nên xi măng (thành phần chính C3S2, C2S, C3AF, C3A) tạo nên các chất ngậm nước (C2SnH2, CSH, C3AF.n2H2O, CFH, C3A.n3H2O, CAH và Ca(OH)2) và trở thành hỗn hợp chất kết dính gốc trong hỗn hợp bê tông. Dung dịch dính liên kết các cốt liệu nhỏ (cát) tạo nên dung dịch hồ kết dính vữa xi măng (ñây là chất kết dính thứ cấp). Cuối cùng dung dịch hồ kết dính vữa xi măng bị

chui vào kẽ hở của các hạt cốt liệu này và chúng tạo ra cấu trúc hỗn hợp bê tông hoàn chỉnh. Tóm lại có thể phân cấu trúc hỗn hợp bê tông thành cấu trúc con:

- Cấu trúc xương của cốt liệu lớn.

- Cấu trúc vi mô của hồ kết dính vữa xi măng (như là môi trường liên kết các hạt cốt liệu lớn trong cấu trúc bộ xương khung).

- Cấu trúc tiếp giáp giữa hồ xi măng và bề mặt cốt liệu lớn (vùng tiếp giáp cốt liệu): với khung xương cốt liệu lớn ñược biểu hiện qua lực dính vữa xi măng lên bề mặt các hạt cốt liệu lớn (và lực dính này chỉ hình thành khi kết thúc quá trình ninh kết và hỗn hợp bê tông có cấu trúc ổn ñịnh và mất hoàn toàn tính dẻo). Vùng tiếp giáp này tồn tại các lỗ

rỗng do nước tách ra ñể lại và là vùng yếu nhất trong cấu trúc bê tông. Tại ñây có thể

xuất hiện các vết nứt và các vùng ứng suất cục bộ ñầu tiên trong bê tông khi chịu lực và chịu tác ñộng của các yếu tố môi trường.

2.1.2. Cấu trúc cốt liệu lớn

Cấu trúc cốt liệu lớn tạo nên khung chịu lực phụ thuộc cường ñộ bản thân cốt liệu lớn, tính chất cấu trúc (diện tiếp xúc giữa các hạt cốt liệu) và cường ñộ liên kết giữa các hạt. Tuy nhiên, thường cường ñộ bản thân của cốt liệu lớn là cao nên ta loại ra khỏi diện yếu tố ảnh hưởng. Trong việc chế tạo hỗn hợp bê tông người ta luôn mong muốn xây dựng một mô hình hỗn hợp bê tông trong ñó các hạt cốt liệu lớn tiếp xúc nhiều chiều với nhau và có hồ kết dính vữa xi măng liên kết giữa chúng. Xây dựng mô hình này nhằm 10

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com ñưa cấu trúc cốt liệu lớn trở thành cấu trúc chính, quyết ñịnh tính chất cấu trúc vi mô của bê tông và quyết ñịnh tính chất chịu lực hỗn hợp của bê tông. Lúc này cấu trúc của vữa xi măng chuyển xuống thứ yếu và chỉ có tính chất liên kết. Về mặt chịu lực ñó vữa xi măng chỉ chịu lực tương tác do liên kết giữa các hạt cốt liệu lớn trong bộ khung mà không chịu lực nội tạng trong lòng nó. Cách xây dựng mô hình cấu trúc bê tông như vậy có khả năng tạo ra bê tông mác rất cao và giảm ñược những tác ñộng vô cùng phức tạp của cấu trúc hồ kết dính vữa xi măng với tính chất cấu trúc vi mô của bê tông. Tuy nhiên, mô hình ñưa ra này chỉ thuần tuý lý thuyết mà rất khó hay không có khả năng tạo ñược trên thực tế nhưng nó ñưa ra nguyên tắc cho tất cả các công nghệ bê tông là tăng ñộ mạnh của cấu trúc bộ xương khung cốt liệu trên cơ sở:

+ Tăng diện tiếp xúc giữa các hạt cốt liệu lớn (giữa hai hạt với nhau và của các hạt xung quanh một hạt).

+ Không gian hở trong bộ khung xương là nhỏ nhất.

+ Chiều dày của liên kết hồ xi măng với các hạt cốt liệu là hiệu quả (chỉ nhằm mục ñích liên kết).

Vậy các yếu tố ảnh hưởng cơ bản tới cấu trúc bê tông là cốt liệu (kích thước, tính chất bề mặt), phương pháp thiết kế thành phần bê tông (cấp phối), ñặc tính kỹ thuật của cốt liệu, kỹ thuật tác ñộng cơ học, ngoài ra có một yếu tố quan trọng ñó là tính linh ñộng của dung dịch hồ vữa xi măng (khi dung dịch vữa xi măng càng linh ñộng dẻo thì cấu trúc cốt liệu lớn càng mạnh). Nhưng toàn bộ tính chất phức tạp trong cấu trúc vi mô của bê tông lại nằm ở liên kết giữa vữa xi măng với các hạt cốt liệu.

2.1.2. Cấu trúc vi mô của ñá xi măng.

Các hạt xi măng khi thuỷ hoá bao quanh các hạt là lớp nước và quá trình thủy hoá thực hiện dần từ ngoài hạt vào bên trong ngay tức khắc tạo lớp màng kết dính bao quanh hạt xi măng mà bản chất là liên kết ion giữa phần tử hỗn hợp xi măng và phân tử nước, lớp màng này dày theo thời gian thủy hoá và ngoài nó là lớp nước tự do. Tuy nhiên, lớp màng liên kết này lại cản trở sự thâm nhập của nước và cùng với thời gian tính linh ñộng của các phân tử nước và xi măng giảm dần do vậy làm giảm dần tốc ñộ thủy hoá. Lớp liên kết hạt xi măng - nước dầy dần cùng với nó lớp nước tự do bao ngoài hạt xi măng mỏng dần, thêm vào ñó sự linh ñộng của các hạt xi măng phần do màng nước gây tính nhớt cho các hạt (có thể tính nhớt này ñược bổ sung do tác ñộng của phụ gia) phần do tác ñộng của việc trộn hay tác ñộng cơ học có ñiều kiện gần nhau dần dần hình thành liên kết và xoá bỏ ranh giới giữa các hạt xi măng. Màng liên kết xi măng nước bao quanh các hạt cốt liệu nhỏ và kéo chúng vào hình thành cấu trúc hồ kết dính vữa xi măng Có thể mô tả

tóm tắt cấu trúc vi mô của vữa xi măng trong hỗn hợp bê tông như sau: Các hạt xi măng liên kết với nước (loại liên kết ion) tạo nên lớp dính (bao quanh hạt và dày theo tiến trình thủy hoá) làm cơ sở ñể liên kết các hạt xi măng với nhau (liên kết 11

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com cơ học) xoá bỏ ranh giới các hạt và ñồng thời chúng còn liên kết cơ học với cốt liệu nhỏ

(cát) tạo nên cấu trúc con vữa xi măng liên kết cấu kết dần và tạo nên cấu trúc ổn ñịnh có tính chất cơ lý. Nhưng phản ứng thuỷ hoá vẫn tiếp tục xảy ra, do vậy trong cấu trúc vẫn tồn tại bộ phận lõi hạt là khối xi măng khan và không gian, giữa các hạt xi măng liên kết là khoảng rỗng có chứa nước.

Các yếu tố tham gian vào cấu trúc:

+ Vai trò của hạt cát: Mới nhìn có thể nghĩ sự tham gia của hạt cát là thừa, nhưng nó lại có vai trò hết sức quan trọng trong phần tăng cường ổn ñịnh không gian của các hạt xi măng liên kết, nó có tác dụng như chất hoạt tính tăng cường sự linh ñộng của các hạt xi măng và phần tử nước kích thích quá trình thuỷ hoá, ñồng thời dưới tac ñộng của cơ

học và sự linh ñộng của bản thân trong dung dịch huyền phù (giai ñoạn nước liên kết keo giữa các hạt xi măng) làm giảm bớt sự cản trở của màng liên kết xi măng nước tạo cho sự

thâm nhập của phần tử nước vào bên trong hạt ñể thủy hoá tiếp. Do ñó tác dụng cuối cùng là giảm lượng lỗ rỗng trong cấu trúc, tăng ñộ bền, khả năng chịu lực của cấu trúc.

+ Các hạt xi măng thủy hoá: Tuy rằng lực dính kết các hạt xi măng tuỳ thuộc phần lớn vào loại xi măng (hàm lượng các thành phần trong xi măng), nhưng mức ñộ linh ñộng của các hạt xi măng - nước phá vỡ thế cân bằng tạm thời làm cho các hạt xít nhau hơn tạo nên thế cân bằng ổn ñịnh hơn và giảm các lỗ rỗng, lực dính các hạt cũng cao hơn.

Thời ñiểm và khoảng thời gian tác ñộng cơ học có ảnh hưởng tới lực dính này. Ngoài ra tốc ñộ, mức ñộ phản ứng thuỷ hoá ảnh hưởng tới hàm lượng hạt xi măng ñược thủy hoá, mong muốn hết thời gian bảo dưỡng bê tông hoặc thời gian bắt ñầu chịu lực thì hàm lượng xi măng trong lõi hạt xi măng chưa ñược thủy hoá là nhỏ nhất. ðây cũng là một yếu tố ñể tăng cường ñộ của ñá xi măng.

12

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Một số ñặc ñiểm của phản ứng thuỷ hoá hạt xi măng

- Là loại phản ứng chậm dần và kéo dài rất lâu. Một số lý thuyết còn nêu rằng ñây là loại phản ứng rất khó kết thúc (ñiều này lý giải phần nào cường ñộ của bê tông tăng dần theo thời gian tất nhiên là không xét tới ảnh hưởng của môi trường, ñiều kiện chịưc lực).

- Thông thường theo thí nghiệm thấy rằng hàm lượng xi măng chưa thuỷ hoá sau 28

ngày khoảng dưới 20% hàm lượng toàn bộ hạt.

- ðây là loại phản ứng có sinh nhiệt lượng (chủ yếu là do thành phần C3A, C3S thủy hoá sinh ra). Nếu bỏ qua tác ñộng của bên ngoài tổng lượng nhiệt phụ thuộc vào loại xi măng và lượng xi măng.

Tốc ñộ và mức ñộ của phản ứng thuỷ hoá phụ thuộc vào yếu tố sau: ñộ mịn của hạt xi măng, nhiệt ñộ nội tại trong hỗn hợp, tác ñộng cơ học (tuy nhiên nếu thời gian ñầm mà lớn lại giảm tốc ñộ thủy hoá), phụ gia tác ñông, tốc ñộ tạo nhiệt.

+ Các lỗ rỗng trong cấu trúc: Lỗ rỗng luôn tồn tại trong cấu trúc vữa xi măng và ảnh hưởng rất lớn tới tính bền của cấu trúc này. Phải tìm cách giảm tối ña hàm lượng lỗ

rỗng. Nguyên nhân tạo ra lỗ rỗng:

- Do tính không thể xít ñược của các hạt xi măng khi liên kết.

- Do lượng nước tự do (lượng còn lại sau phản ứng thuỷ hoá và lượng nước tự do này thường chiếm 10-20% tổng lượng nước sử dụng, tuỳ theo loại bê tông).

- Do hàm lượng bọt khí tạo ra trong quá trình trộn.

Như vậy nguyên tắc giảm ñộ rỗng (tăng ñộ chặt) là:

- Giảm tối ña có thể lượng nước không cần cho thủy hoá.

- Tạo ñộ linh ñộng cho các hạt xi măng khi thủy hoá.

- Tác dụng cơ học hợp lý ñể giảm trở lực của liên kết xi măng nước lúc ñầu giúp các hạt xít nhau hơn. Lỗ rỗng ñược tồn tại dưới hai dạng. Lỗ rỗng trong khoảng không giữa các hạt và lỗ rỗng tồn tại dưới dạng các màng lưới mao dẫn.

Tính chất cấu trúc vữa – xi măng ñược biểu hiện qua liên kết giữa các hạt xi măng và hàm lượng hạt xi măng ñược thuỷ hoá. Lỗ rỗng trong cấu trúc là luôn luôn tồn tại ngay cả khi lượng nước sử dụng là tối thiểu (chỉ cần cho thuỷ hoá toàn bộ lượng xi măng), lượng lỗ rỗng này sẽ tăng một cách tự nhiên theo mức ñộ tăng hàm lượng nước ngoài thủy hoá và sự tăng hàm lượng xi măng cũng như kích thước hạt xi măng.

Cấu trúc vi mô của vữa xi măng ñóng vai trò quan trọng trong tạo lập cấu trúc bê tông và trong bê tông cường ñộ cao tác ñộng của nó với tính chất cấu trúc bê tông còn hơn cả tác ñộng của cấu trúc cốt liệu lớn.

Muốn tăng ñộ mạnh của cấu trúc này phải tăng ñộ linh ñộng của bản thân các hạt xi măng, tác ñộng cơ học hợp lý ñể tăng khả năng xếp xít của các hạt xi măng làm giảm hàm lượng lõo rỗng tự nhiên. Giảm tối ña lượng nước thừa không cần cho thủy hoá cho 13

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com toàn bộ xi măng, giảm lượng bọt khí tạo thành, kích thích phản ứng thuỷ hoá sao cho hàm lượng lõi xi măng khan của hạt là ít nhất khi hết giai ñoạn bảo dưỡng.

2.1.3. Cấu trúc vùng tiếp giáp giữa hồ xi măng và cốt liệu

Ở vùng tiếp giáp giữa vữa xi măng và cốt liệu tồn tại các lớp vữa xi măng áp sát bề

mặt cốt liệu, các vùng chứa nước do sự tách nước bên trong của vữa xi măng, các lỗ rỗng do nước bốc hơi và các hạt CaO tự do cũn lại.

Ở vùng này tồn tại lực dính giữa ñá xi măng và cốt liệu. Cấu trúc tốt nhất ở vùng tiếp giáp tạo ra lực dính kết tối ña và có lỗ rỗng tối thiểu. Sự thay ñổi ñộ ẩm ở vùng này chính là nguyên nhân gây ra các biến dạng theo thời gian cho bê tông. Loại bê tông thiết kế với tỷ lệ N/X thấp, ñược trộn hợp lý, ñược ñầm chắc hợp lý sẽ tạo ra vùng tiếp giáp tốt nhất và tạo ra lực dính cao nhất. Vùng tiếp giáo này là vùng quan trọng nhưng yếu nhất của cấu trúc bê tôn. Với bê tông truyền thống vết nứt ñầu tiên trong bê tông xuất hiện tại ñây và phát triển trong cấu trúc hồ xi măng ñã ñông cứng. Với bê tông cường ñộ cao do lượng nước sử dụng ít hơn và do tác ñộng của muội Silíc, cấu trúc vùng tiếp giáp ñược cải thiện ñáng kể, không có CaO tự do, ñộ ẩm thấp, lực dính ñược nâng cao, tạo ra chất lượng mới cho bê tông xi măng.

2.2. Các giai ñoạn hình thành cấu trúc vi mô của hỗn hợp bê tông: có thể chia thành 3

giai ñoạn sau:

- Giai ñoạn chưa hình thành cấu trúc: Lúc này bê tông là hỗn hợp biến ñộng, ñược tính kể từ thời gian trộn tất cả thành phần của bê tông cho tới khi bắt ñầu ninh kết. Tính dẻo của hỗn hợp vẫn bảo toàn, hàm lượng xi măng thuỷ hoá trong giai ñoạn này là lớn nhất. Các hạt xi măng bắt ñầu ninh kết (môi trường tiếp xúc giữa các hạt xi măng chuyển từ dạng huyền phù sang dạng keo).

- Giai ñoạn hình thành cấu trúc không ổn ñịnh: lúc này hỗn hợp bắt ñầu phát sinh lực kết dính, nhưng lực kết dính kết tinh còn nhỏ, ñã hình thành cấu trúc cân bằng mới bền vững hơn và làm lực dính phát triển cao hơn. Trong giai ñoạn này hỗn hợp ñã mất dần tính dẻo, hình thành tính chất cơ lý. Phần cuối giai ñoạn này tính dẻo ñã mất, bắt ñầu tạo nên tính chất tinh thể ổn ñịnh và nếu tác ñộng cơ học sẽ làm phá hoại cấu trúc tinh thể, lực dính giảm nhanh và không còn phát triển ñược nữa. Giai ñoạn này bắt ñầu từ khi bắt ñầu ninh kết tới khi kết thúc ninh kết.

- Giai ñoạn cấu trúc ổn ñịnh: Là dạng cấu trúc tinh thể, lực dính phát triển ñều. Phản ứng thuỷ hoá vẫn còn nhưng rất yếu. Chỉ còn tác dụng cấu trúc qua các dưỡng hộ bên ngoài (nhờ ñộ ẩm và nhiệt ñể phát triển ñều lực dính và tạo ra ảnh hưởng phụ của ứng suất nhiệt trong hỗn hợp bê tông, kich thích phản ứng thuỷ hoá). Quá trình này bắt ñầu từ

khi quá trình rắn kết xuất hiện, bê tông mất hoàn toàn tính dẻo, lực dính chủ yếu bắt ñầu trong giai ñoạn này.

14

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 2.3. Trên cơ sở cấu trúc vi mô ñánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới yêu cầu cường ñộ

của bê tông

2.3.1. Xét yếu tố cường ñộ ở dạng cấu trúc vi mô của bê tông

Cấu trúc của hỗn hợp bê tông bao gồm ba tập hợp con như ñã phân tích ở trên.

Nhưng thực tế và thí nghiệm ñã chỉ ra rằng ñiểm mấu chốt trong cấu trúc chịu lực của bê tông lại tập trung ở hai tập con: cấu trúc vi mô của vữa xi măng và lực dính kết giữa nó với các cốt liệu lớn trong cấu trúc khung xương. Việc hình thành cường ñộ chịu lực trên cơ sở của cấu trúc ta xét một mẫu mô hình bê tông chịu lực tác dụng:

- Tập hợp khung xương xét ñại diện A

- Tập hợp cấu trúc vữa xi măng B

- Tập hợp lực dính AB.

Dưới tác dụng của lực P trong hỗn hợp xuất hiện nội lực sinh ra ứng suất σA, σB.

Còn lực dính xuất hiện lực mặt và sinh ra ứng suất bề mặt τAB. Cường ñộ giới hạn của ñá trong bê tông thường rất cao do vậy tính chất chịu lực của cấu trúc bê tông phụ thuộc giới hạn cường ñộ của σA, τAB. Các thí nghiệm lại chỉ ra rằng ñiểm yếu nhất trong cấu trúc tập trung ở tập hợp lực dính AB. Do vậy tính chất chịu lực của bêtông phụ thuộc tính chất dính bám giữa xi măng và cốt liệu lớn (thí nghiệm cho thấy ở ñiểm chịu lực cực hạn vết nứt bắt ñầu hình thành tại bề mặt AB, sau ñó phát triển qua lớp vữa xi măng giữa các bề

mặt AB, cuối cùng mẫu bị phá huỷ (với cả ba trường hợp chịu lực nén và uốn, kéo).

Cường ñộ giới hạn của ứng suất mặt τBA chính là cường ñộ lực dính. Vậy ñiểm thứ

nhất ñể tác ñộng tăng cường ñó là tăng cường ñộ dính Rτ giữa vữa xi măng và cốt liệu lớn. Phân tích khi giá trị của tải tác dụng làm cho ứng suất mặt giữa vữa xi măng và cốt liệu ñạt giá trị cường ñộ dính Rd thì bắt ñầu xuât shiện các vết nứt mặt trên mặt liên kết.

Bê tông ñã bắt ñầu vào giai ñoạn phá hoại nhưng vẫn chưa bị phá hoại nếu tiếp tục tăng tải tới một giá trị nào ñó sinh ra ứng suất nội trong vữa xi măng vượt quá khả năng chịu lực của nó thì phát sinh vết nứt xuyên nối các vết nứt mặt với nhau tạo nên ñường nứt rích rắc toàn bộ làm bê tông phá huỷ.

Vì vậy, ñiểm thứ hai cho việc tác ñộng tăng cường ñộ của bê tông là tăng cường ñộ

vữa xi măng Rv.

Nhưng ta biết rằng khi hình thành các vết nứt mặt làm tính ñồng nhất của vữa xi măng giảm, do ñó khả năng chịu lực của vữa xi măng lúc này (trong bê tông) nhỏ hơn cường ñộ của vữa xi măng Rv (khi là mẫu liền khối) và chính khả năng chịu lực của vữa xi măng trong sự tác ñộng của cốt liệu lớn làm giảm tính ñồng nhất và cường ñộ của bê tông. Do vậy về mặt tương quan cường ñộ của bê tông là giá trị nằm giữa cường ñộ dính (Rj) và cường ñộ vữa xi măng (Rv). Ta có biểu ñồ quan hệ của cường ñộ bê tông và cường ñộ dính (Rj) theo thời gian căn cứ theo thí nghiệm ñược công nhân của giáo sư

Oztrekin (Thổ Nhĩ Kỳ).

15

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com ðặc trưng của lực dính:

- Lực dính là ñại lượng ñặc trưng cho cấu trúc chịu lực của bản thân vật liệu bêtông.

- Lực dính phát triển chậm (ñiều ñó lý giải vì sao sau 28 ngày cường ñộ của bê tông vẫn tăng lớn do sự phát triển của lực dính và ñặc trưng của phản ứng thuỷ hoá vẫn tiếp tục thủy hoá xi măng khan làm tăng ñộ mạnh của cấu trúc vữa xi măng).

- Sau 70 ngày cường ñộ dính (Rd) và cường ñộ chịu uốn của vữa xi măng (Ruv) xấp xỉ bằng nhau.

Giáo sư Oztrekin còn ñưa ra công thức thực nghiệm về mối quan hệ của các cường ñộ trên cho thấy các ngày tuổi.

Cường ñộ chịu uốn:

Rub = 0,428Rnv + 0,128Rd + 0,08 (MPa)

(Hệ số tương quan là 0,983)

Cường ñộ chịu nén:

Rnb = 0,526 Rnv + 2,665 Rd + 3,3 (MPa)

(Hệ số tương quan trung bình0,985)

Tuy nhiên cường ñộ lực dính có thể khác nhau tại mỗi mặt liên kết vữa xi măng và mỗi cốt liệu lớn. Cũng như ngay cả tập hợp vữa xi măng cũng tưởng tượng có vô số mặt phẳng cắt qua nó và mỗi mặt phẳng lại có cường ñộ chịu lực khác nhau (Tất nhiên lực dính mỗi mặt dính giữa vữa xi măng và cốt liệu cũng khác nhau tuỳ theo diện tích mặt liên kết, lực dính D = RdF, trong ñó F là diện tích mặt ngoài của cốt liệu), và chắc chắn bê tông bị phá huỷ theo mặt phẳng không gian rích rắc yếu nhất (ñó là mặt nối các tập hợp, có cường ñộ chịu lực là bé nhất). Chính mặt không gian yếu cục bộ này lại quyết ñịnh tới cường ñộ bê tông và cùng nó chi phối lý luận về việc tăng cường ñộ của vữa xi măng và cường ñộ dính. Như vậy ñể sử dụng ñiểm mấu chốt 1 và 2 phải dựa trên cơ sở

bê tông có cường ñộ ñồng nhất cao ñể các mặt không gian có trong hỗn hợp bê tông là bình ñẳng nhau và xác suất ñể tìm ra một mặt không gian yếu là thấp.

Vậy ñiểm mấu chốt thứ ba ñể tăng cường ñộ của bê tông là phải tăng tính liên tục ñồng nhất của hỗn hợp bê tông (Các biểu hiện trực quan qua ñộ chặt của bê tông). ðiểm này là một cách thể hiện sự tham gia của tập hợp cấu trúc khung cốt liệu lớn vào việc tăng cường ñộ của bê tông.

Như vậy, xét về mặt cấu trúc các yếu tố làm tăng cường ñộ của bê tông là phải tác ñộng vào làm tăng cường ñộ dính (Rd), tăng cường ñộ xi măng (Rv) và tăng tính ñồng nhất của bê tông.

2.3.2. Các hướng kỹ thuật làm tăng cường ñộ dính (Rd)

Cường ñộ dính xuất hiện khi bê tông kết thúc quá trình ninhkết và giá trị của nó tăng dần theo thời gian tới giá trị cực ñại của cường ñộ bê tông nhưng nó cũng giảm dần ở giai ñoạn bê tông bị bão hoà theo thời gian sử dụng và ñiều kiện sử dụng. Cường ñộ dính (Rd) 16

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com phụ thuộc vào một số yếu tố sau: loại xi măng, hình dạng cốt liệu, tính chất bề mặt, tính chất cơ lý mặt cốt liệu (tính chất nhiệt ẩm), áp lực ép vữa xi măng vào ñá.

Tất nhiên ta có thể thấy khi sử dụng xi măng cường ñộ cao, cốt liệu có tổng diện bề

mặt lớn (cùng ñường kính) tính chất bề mặt nhám và sạch thì tăng ñược cường ñộ dính Rd. Nhưng ở ñây tập trung xem xét hai nhân tố quan trọng, áp lực ép vữa xi măng, tính chất nhiệt ẩm của cốt liệu.

Nếu tạo ñược lực ép vữa xi măng vào cốt liệu qua thiết bị ñầm rung lớn thì áp lực ép giữa ñá xi măng và cốt liệu sẽ lớn. Nhưng nếu thời ñiểm kết thúc ñầm quá dài thì lại có tác dụng ngược lại phá huỷ liên kết mới tạo thành và làm lực dính không thể phục hồi lại ñược.

Tính chất nhiệt ẩm của cốt liệu có liên quan tới dự sự hình thành và ñộ lớn của ứng suất nhiệt riêng phát sinh tại lớp vữa tiếp xúc trực tiếp với cốt liệu, ứng suất nhiệt riêng gây tính không liên tục của vữa xi măng tại bề mặt tiếp xúc và làm cho liên kết này tiến nhanh hơn tới giới hạn cường ñộ (cường ñộ dính giảm). Bản chất của hiện tượng trên là ở

chỗ: cốt liệu ñá (thường là dạng ñá vôi) có tính chất hút nước, lượng hút nước khoảng 5%. Khi trộn vào trong hỗn hợp bê tông nó bắt ñầu hút nước, kết thúc quá trình ninh kết liên kết vữa xi măng- cốt liệu mới thực sự xuất hiện và phát triển ổn ñịnh, vào lúc này việc hút nước của cốt liệu làm cho xi măng tại lớp vữa tiếp xúc bị mất nước cho quá trình thuỷ hoá bị chậm lại ñột ngột, lõi xi măng khan trong các hạt xi măng tiếp xúc với ñá yếu hơn các lớp xa hơn. ðó là nguyên nhân dẫn ñến cường ñộ dính suy giảm. Ngoài ra, việc hút nước của ñá có thể phát sinh ứng nhiệt trong lớp vữa xi măng tiếp xúc do sự

chênh lệch nhiệt lượng sản sinh từ phản ứng thuỷ hoá giữa lớp vữa xi măng tiếp xúc với cốt liệu và lớp vữa măng lân cận nó.

Ứng xuất nhiệt còn phát sinh do sự chênh lệch nhiệt ñộ của lớp vữa xi măng và cốt liệu. Nhiệt lượng sinh ra trong quá trình thuỷ hoá làm cho nhiệt ñộ của lớp vữa xi măng cao hơn cốt liệu có sự truyền nhiệt từ lớp vữa xi măng tiếp xúc cho cốt liệu làm phát sinh sự chênh lệch nhiệt ñộ giữa cốt liệu và lớp vữa lân cận với lớp tiếp xúc, kết quả là phát sinh ứng suất trong lớp vữa xi măng tiếp xúc. Bản chất ở ñây giống với bản chất hiện tượng phát sinh ứng suất riêng tại lớp mặt bê tông tiếp xúc với môi trường, vì ứng suất kết hợp với sự cản trở sự dịch vị của lớp bê tông do cốt thép mà ñã phát sinh ra nứt do có ngót.

Lợi dụng tính chất nhiệt ẩm này vào sự tác ñộng tăng cường ñộ dính Rt là làm cho ñá no nước trước khi trộn chung các thành phần và có thể phải làm lạnh cốt liệu (khi thời tiết nóng) trước khi trộn. Tuy nhiên ñây chỉ là biện pháp kỹ thuật nhỏ ñơn giản và rất cần thiết.

17

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Ngoài ra ñể tránh xuất hiện ñiểm trên mặt cốt liệu yếu cục bộ phải ñảm bảo sự bao phủ ñều trên khắp bề mặt cốt liệu bằng vữa xi măng. ðiều này có ñược nhờ kỹ thuật trộn và tính linh ñộng của vữa xi măng.

Tóm lại, hướng kỹ thuật sẽ là:

- Tác ñộng cơ học hợp lý.

- Cải thiện tính chất nhiệt ẩm của cốt liệu.

- Tăng tính linh ñộng của các hạt xi măng thuỷ hoá.

2.3.3. Các hướng kỹ thuật tăng cường ñộ vữa của xi măng (Rv)

Cường ñộ vữa xi măng (Rv) phụ thuộc cường ñộ xi măng, lượng xi măng sử dụng, lực ép chặt các hạt xi măng vào nhau và hạt xi măng quanh hạt cát, làm giảm tối ña ñộ

rỗng trong cấu trúc vữa xi măng, giảm hàm lượng lõi xi măng khan chưa ñược thuỷ hoá.

Tuy nhiên, giải pháp tăng cường ñộ nhờ việc tăng hàm lượng xi măng là giải pháp không hiệu quả, lý do là do tính chất không thể xếp xít nhau của các hạt xi măng tất yếu gây ra các lỗ rỗng trong cấu trúc vữa xi măng. Tăng cường ñộ vữa xi măng (Rv) cho mục ñích tăng cường bê tông. Tốt nhất là sử dụng xi măng có chất lượng cao với hàm lượng xi măng hợp lý. ðiều này còn cho phép giảm các hiệu ứng phụ trong bê tông.

2.4. Cường ñộ của bê tông

2.4.1. Xác ñịnh cường ñộ của bê tông

Thường việc này phải thực hiện ngay trên mẫu chuẩn. Mẫu thử có thể là mẫu lập phương 15x 15x 15 cm. Kết quả thử trên mẫu này khá ổn ñịnh, do ñã loại trừ ảnh hưởng phá huỷ cục bộ do nở ngang. Ở các nước Châu Âu, Mỹ, Nhật lại dựa trên cơ sở mẫu trụ

15x 30 cm hợp lý về mặt chịu lực thực tế. Quy trình xác ñịnh cường ñộ trong ñiều kiện nghiêm ngặt (ñiều kiện dưỡng bộ, bề mặt mẫu, số lượng mẫu, cách lấy mẫu trong hỗn hợp, cách gia tăng tải…) và giá trị cường ñộ là kêt quả sự kết hợp các giá trị chịu lực cực hạn và tính xác suất của kết quả thử. Cách ñánh giá cường ñộ qua các bước sau:

- Lấy mẫu thử hỗn hợp bê tông, dưỡng hộ trong ñiều kiện tiêu chuẩn.

- Tác dụng lực ñể xác ñịnh giá trị cực hạn của cường ñộ từng mẫu bê tông (Ri).

- Tính các giá trị xác suất:

n

∑ Ri

Cường ñộ trung bình:

i 1

R

−

=

, n: số lượng mẫu thử.

m

n

n

2

∑( R − R )

i

m

Hệ số lệch chuẩn:

i 1

S

=

=

R

n = 1

Hệ số tán:

SR

C =

V

Rm

- Xác ñịnh cường ñộ tiêu chuẩn theo công thức sau:

18

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com RTC= Rm (1-1,64 Cv)

R

Cường ñộ tính toán:

TC

R

=

( K 1

〉 )

TT

K

K- Hệ số an toàn xét tới sự bất lợi do tính không ñồng nhất hay không ổn ñịnh trong thi công, loại bỏ tác ñộng bất lợi tạo ra mẫu kém phẩm chất (thường hệ số K≈ 1,3 và bê tông mác cao thì hệ số K≥1,3 và bê tông mác rất cao thì hệ số K thường lớn hơn nữa).

Cv- Hệ số biến sai nói lên sự biến ñộng về số liệu cường ñộ của mẫu và cường ñộ

trung bình của lô mẫu. Bên trong thì hệ số Cv biểu hiện trình ñộ thi công, mức ñộ ổn ñịnh trong chế tạo bê tông. Công nghệ càng cao và ổn ñịnh thì hệ số Cv càng nhỏ. Các quy trình ñều quy ñịnh giới hạn của Cv và với mác càng cao thì hệ số Cv ñòi hỏi càng giảm (ñây là vấn ñề khó ñạt ñược ở Việt Nam nếu chúng ta không có công nghệ bê tông mạnh và ñồng bộ) và sự tác ñộng của vật liệu bê tông tới công trình càng lớn. Khi sản xuất mác bê tông lớn hơn M500, ñòi hỏi Cv< 0,125.

Chú ý ở ñây hệ số 1,64 là hệ số xác suất ñảm bảo số lượng mẫu có cường ñộ lớn hơn cường ñộ trung bình ñạt 95% hay viết RTC= 0,795 Rm (khi lấy Cv= 0,125).

ðể tiến hành so sánh khi cần thiết người ta phải tính ñổi cường ñộ mẫu lập phương và mẫu trụ tròn theo công thức:



R 

1)

m

2

R

= 0, 77 −

. R ( R = 1000 MPa ≈ 10000 kG / cm ) Tru



 LP 0

R



0 

R

2) LT = 1,16 ÷1, 24 (Tiêu chuẩn VN 3118- 93) RTru

3) RTrụ= (0,72÷ 0,77)RLP; RLP: Cường ñộ mẫu lập phương ðể so sánh và phân loại sử dụng khái niệm cấp bê tông là giá trị cường ñộ chịu nén mẫu tiêu chuẩn.

2.4.2. Các loại cường ñộ của bê tông

Các loại cường ñộ của bê tông ñược chỉ dẫn trong các quy ñịnh thiết kế, ñược xây dựng trên cơ sở ý tưởng tính toán riêng biệt. Do vậy mỗi tiêu chuẩn lại có quy ñịnh khác nhau về số lượng, ñặc ñiểm của mỗi loại cường ñộ. Với sự hoàn thiện về mặt lý thuyết thì quy ñịnh về cường ñộ cần cụ thể tạo ra cơ sở ñể các tính toán thiết kế giống với sự làm việc thực của kết cấu.

Cường ñộ ñược phân loại như sau:

- Theo trạng thái giới hạn tính toán:

+ Cường ñộ tiêu chuẩn: RTC (trạng thái giới hạn 2,3).

+ Cường ñộ tính toán: RTT (trạng thái giới hạn 1).

- Theo giai ñoạn tính toán: Với các kết cấu ñược tính toán thiết kế theo 2 giai ñoạn thi công và khai thác, cần xác ñịnh:

+ Cường ñộ giai ñoạn thi công.

19

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

+ Cường ñộ trong giai ñoạn khai thác.

Do ở giai ñoạn thi công vật liệu bê tông bị khai thác sớm mà trong giai ñoạn khai thác cường ñộ vẫn phát triển cho tới giá trị lớn nhất. Do vậy trong giai ñoạn thi công khi ñem tính toán cường ñộ bê tông bị chiết giảm 10%.

Khi thiết kế thành phần bê tông cường ñộ bê tông yêu cầu tối thiểu ñạt ñược là 1,15 Rb.

- Theo ñiều kiện khai thác: Cường ñộ bị chiết giảm thông qua hệ số ñiều kiện làm việc (m) do sự bất lợi của môi trường, hay tính chất khai thác.

- Theo thời gian khai thác bê tông bị bão hoà (chỉ dùng ñể kiểm ñịnh lại công trình).

- Theo tính chất xâm thực và tác ñộng của môi trường, xác ñịnh cường ñộ theo ñiều kiện bão hoà nước hoặc bị ăn mòn.

- Khi thiết kế kết cấu cần xem xét trạng thái làm việc ñể xác ñịnh các loại cường ñộ

sau:

+ Cường ñộ chịu nén (Rn): Chủ yếu là cường ñộ mẫu lăng trụ và lập phương. Loại cường ñộ mẫu trụ thích hợp với kết cấu mảnh, dạng hộp.

+ Cường ñộ chịu uốn (Ru): Thực chất là cường ñộ chịu nén khi uốn phá hoại mẫu.

+ Cường ñộ chịu kéo (Rk): Thử nghiệm trên các mẫu kéo trực tiếp (ít sử dụng).

+ Cường ñộ cắt trượt khi uốn (Rc): ðể kiểm tra ứng suất tiếp.

+ Cường ñộ chịu ứng suất nén chủ và kéo chủ.

+ Cường ñộ chịu mỏi Rm (khi p< 0,1)) Rnc, Rkc.

Cường ñộ nén, uốn cực hạn Rn, Ru: ñể tính trong trường hợp khi bê tông chịu ép mặt, chịu nén tại mối nối. Ngoài ra các tiêu chuẩn còn ñưa ra các cường ñộ tiêu chuẩn và tính toán chỉ tính riêng cho trạng thái giới hạn và phân rõ ràng cường ñộ tính toán theo giai ñoạn thi công hoặc giai ñoạn khai thác.

2.4.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới cường ñộ của bê tông

1- Ảnh hưởng của tỉ lệ N/X: Quan hệ N/X và cường ñộ của bê tông là quan hệ ñặc trưng trong mọi cách chế tạo hỗn hợp bê tông nặng. Tỷ số N/X còn biểu hiện phối hợp tác ñộng của hàm lượng lỗ rỗng tạo thành trong bê tông. Quan hệ N/X và Rb tuân theo ñịnh luật Abram: “Cường ñộ của bê tông tỷ lệ nghịch với tỷ lệ của hàm lượng nước và xi măng trong hỗn hợp”. Quan hệ này ñã ñược Feret và Abram trình bày trong các ñịnh luật về bê tông.

Quan hệ giữa Rb và tỉ lệ N/X có thể xem từ công thức Bôlômay- Ckrămtaep.

 X



R = AR

± 0,5

b

x  N







Trong ñó: A- Hệ số cốt liệu (0,4 ÷ 0,65) tuỳ thuộc vào loại cốt liệu, chất lượng cốt liệu và phương pháp thử cường ñộ xi măng;

Rx- Mác xi măng, daN/cm2.

20

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Như vậy ñiểm mấu chốt ñể tăng cường ñộ bê tông là giảm lượng nước ñến cực tiểu bằng cách lựa chọn sao cho tỷ lệ N/X là thấp. Ngoài ra có thể dùng các loại phụ gia siêu dẻo giảm nước (có thể giảm từ 15 ÷ 40% lượng nước), như vậy tỉ lệ N/X chỉ còn từ 0,35

÷ 0,45 với bê tông thường và tỷ lệ N 〈0,35 với bê tông cường ñộ cao.

X

Cường ñộ và lượng xi măng: Khi Rx lớn với cùng lượng xi măng cố ñịnh có thể ñạt ñược cường ñộ bê tông cao hơn khi dùng Rx thấp. Tuy nhiên Rx cũng chỉ nên bằng (1,1-1,4) Rb. Với bê tông chất lượng cao do công nghệ và thành phần ñược cải tiến có thể ñạt ñược R ≥

b Rx.

2- Chất lượng cốt liệu: Vấn ñề ñảm bảo chất lượng cốt liệu chưa thực sự ñạt ñược ở

nước ta. ðể tăng hoặc giảm cường ñộ bê tông thì tỷ lệ C/ð có ảnh hưởng khá rõ ràng.

Cần sớm công nghiệp hoá khâu chế tạo cốt liệu ñể quản lý ñược chất lượng cốt liệu.

3- Mức ñộ sử dụng phụ gia: siêu dẻo ngoài tác dụng giảm nước còn chống vón cục hạt xi măng có thể cho khả năng tăng cường ñộ khoảng 10÷ 30%.

Hàm lượng phụ gia cần ñược xác ñịnh thông qua các mẻ trộn thử tại các phòng thí nghiệm hợp chuẩn.

4- Các phụ gia Silíc siêu mịn: Có tác dụng tốt ñể tạo thành bê tông cường ñộ cao, cường ñộ tăng 30÷ 70% so với bê tông truyền thống.

ðể tăng cường ñộ bê tông nên sử dụng tổng hợp các biện pháp trên. ðể tiện sử dụng và bảo ñảm chất lượng hiện nay ở Châu Âu và Mỹ ñã pha sẵn phụ gia muội silíc vào xi măng nhà máy. Các loại xi măng này ñược gọi là xi măng siêu cường ñộ. Hàm lượng MS

từ 5-20% và có cường ñộ từ 100-200Mpa. Bê tông sử dụng loại xi măng MS có thể có cường ñộ từ 100-200Mpa.

CÂU HỎI ÔN TẬP

1. Cấu trúc vi mô của bê tông;

2. Các giai ñoạn hình thành cấu trúc và các yếu tố ảnh hưởng; 3. Cường ñộ của bê tông xi măng và các yếu tố ảnh hưởng ñến cường ñộ.

21

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com CHƯƠNG 3

BÊ TÔNG CƯỜNG ðỘ CAO SIÊU DẺO

(BÊ TÔNG CƯỜNG ðỘ CAO THẾ HỆ 1)

3.1. Tổng quan

Bê tông siêu dẻo cường ñộ cao có thể ñược coi là loại bê tông cường ñộ cao thế hệ

thứ nhất (năm 1988) ñược sử dụng ở Việt Nam.

Bê tông siêu dẻo có cường ñộ cao là loại bê tông có ñộ sụt từ 8÷20cm và trong thành phần có sử dụng phụ gia siêu dẻo tỷ lệ N/X= 0,4- 0,35 có thể ñạt ñược R= (1- 1,2) R

≈

x và có cường ñộ sớm (có R3 R28 ).

Việc sử dụng phụ gia hoá dẻo cho xi măng và bê tông ñược bắt ñầu từ lâu và hiện nay càng phổ biến nhất là các nước công nghiệp phát triển. Phụ gia ñược cho vào hỗn hợp bê tông với một lượng nhỏ (thường từ 0,2- 2% theo lượng xi măng dùng trong bê tông) nhằm nâng cao phẩm chất sử dụng cải thiện các tính năng kỹ thuật của vữa xi măng và bê tông. ðến nay, việc nghiên cứu và sử dụng phụ gia có một quá trình kéo dài hơn một thế kỷ: bằng phát minh dành cho việc tìm ra loại phụ gia hoá học ñược cấp vào năm 1885. Tuy nhiên, các phụ gia hoá học chỉ thực sự ñược phát triển mạnh mẽ từ những năm 50 của thế kỷ 20 và ngày càng trở thành yếu tố quan trọng trong công nghệ xây dựng và sản xuất cấu kiện ñúc sẵn ở những nước phát triển. Trong những năm 1970, ở Nhật Bản có tới 80% sản lượng bê tông sử dụng phụ gia hoá học, ở Mỹ là 65%, Canada là 90%, Úc là 70%... Ở nước ta, phụ gia hoá học mới chỉ ñược sử dụng tất hạn chế. Chủ yếu là các công trình lớn do nước ngoài viện trợ. Ví dụ như: Công trường thuỷ ñiện Thác Bà ñã dùng phụ gia hoá dẻo SSB của Liên Xô (cũ), công trường thực nghiệm Hà Nội sử dụng Clorua- can xi làm phụ gia ñông rắn nhanh. Năm 1987, phụ gia hoá dẻo ñã từ bãi thải giấy sản xuất bằng phương pháp kiềm ñã ñược sử dụng ổn ñịnh ở thuỷ ñiện Sông ðà.

Việc nghiên cứu và chế tạo phụ gia cũng ñược phát triển mạnh trong các trường ðại học, Viện nghiên cứu khoa học trong mấy năm gần ñây như phụ gia: Benít 0, Benít 3, KDT 2, siêu dẻo SD- 83, phụ gia dẻo PA và Puzơlit, phụ gia nở A.S.P… Phụ gia SD- 83 ñược giới thiệu như là những phụ gia dẻo ñầu tiên ñược chế tạo ở nước ta.

Bê tông siêu dẻo có cường ñộ cao là loại bê tông có ñộ sụt từ 8- 20cm và có cường ñộ tuổi 7 ngày bằng khoảng 0,85 Rb, ở tuổi 28 ngày có Rb= 1-1,2 Rx. Loại bê tông có ñộ

sụt lớn (siêu dẻo) thích hợp với công nghệ xây dựng cầu hiện ñại (công nghệ lắp ñẩy hoặc hẫng). Loại bê tông này hiện nay ñã ñược sử dụng phổ biến trên thế giới và bắt ñầu ñược sử dụng ở Việt Nam.

22

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 3.2. Cấu trúc của bê tông siêu dẻo cường ñộ cao

3.2.1. Cấu trúc của ñá xi măng không có phụ gia

Hỗn hợp bê tông là hỗn hợp chứa các thành phần chủ yếu là xi măng, nước, cát, cốt liệu lớn. Khi nhào trộn các thành phần này với nhau, sẽ xảy ra các phản ứng thuỷ hoá giữa các chất cấu thành xi măng với nước, tạo nên các chất ngậm nước và trở thành hỗn hợp chất kết dính gốc trong hỗn hợp bê tông. Dung dịch liên kết các cốt liệu nhỏ (cát) tạo nên dung dịch hồ kết dính vữa xi măng (ñây là chất kết dính thứ cấp). Cuối cùng dung dịch hồ kết dính vữa xi măng lại chui vào kẽ hở của các hạt cốt liệu này và chúng tạo ra một cấu trúc hỗn hợp bê tông hoàn chỉnh. Tóm lại, người ta phân cấu trúc hỗn hợp bê tông thành các cấu trúc con:

- Khung xương cấu trúc của cốt liệu lớn.

- Cấu trúc vi mô của hồ kết dính vữa xi măng.

Thành phần khoáng vật xi măng chủ yếu

Bảng 3.1

XI MĂNG

CLINKE

%

Hoá chất

%

Clinke

Ký hiệu

65 ± 2

CaO

60 ± 10

Gradient Clinke

C3S

3CaO. SiO2

20 ± 2

SiO2

16 ± 10

2CaO. SiO2

C2S

6 ± 2

Al2O3

1 – 13

3CaO. Al2O3

C2A

3 ± 2

Fe2O3

0 – 16

4CaO. Al2O3. Fe2O3

C4AF

Một số ñặc ñiểm trong cấu trúc vĩ mô của ñá xi măng: Các hạt xi măng khi thuỷ hoá, bao quanh các hạt là lớp nước và quá trình thuỷ hoá thực hiện dần từ ngoài vào trong bê tông, ngay tức khắc tạo lớp màng kết dính bao quanh hạt xi măng mà bản chất là liên kết ion giữa các phân tử hỗn hợp xi măng và phân tử

nước tự do. Tuy nhiên lớp màng liên kết này lại cản trở sự xâm nhập của nước và cùng với thời gian, tính linh ñộng của nước và các phần tử xi măng giảm dần và do vậy làm chậm dần tốc ñộ thuỷ hoá. Lớp liên kết hạt xi măng – nước dầy dần cùng với lớp nước tự

do bao ngoài hạt xi măng mỏng dần, thêm vào ñó có sự linh ñộng của các hạt xi măng.

Phần do lớp màng gây tính nhớt cho các hạt, phần do tác ñộng của việc trộn hay tác ñộng cơ học có ñiều kiện gần nhau, dần dần hình thành liên kết, xoá bỏ ranh giới giữa các hạt xi măng. Màng xi măng nước bao quanh các hạt cốt liệu nhỏ và kéo chúng vào hình thành nên cấu trúc hồ kết dính vữa xi măng. Ta có thể mô tả tóm tắt cấu trúc vi mô của vữa xi măng trong hỗn hợp bê tông như sau:

Các hạt xi măng liên kết với nước (loại liên kết ion) tạo nên lớp kết dính (bao quanh hạt và dày theo quá trình thuỷ hoá) làm cơ sở ñể liên kết các hạt xi măng với nhau (liên kết cơ học) xoá bỏ ranh giới các hạt và ñồng thời chúng còn liên kết cơ học với cốt liệu 23

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com nhỏ – cát tạo nên cấu trúc ion của vữa xi măng và ñây là cấu trúc ổn ñịnh, có tính chất cơ

lý. Nhưng phản ứng thuỷ hoá vẫn tiếp tục xảy ra, do vậy trong cấu trúc vẫn còn tồn tại bộ

phận lõi hạt là khối xi măng khan và không gian giữa các hạt xi măng liên kết là khoảng rỗng chứa nước. Do sự tích tụ các hạt xi măng là các hạt bên trong không thuỷ hoá nên thực ra ở tuổi 28 ngày chỉ có khoảng 32 – 40% hạt xi măng ñã thuỷ hoá vì vậy chỉ ñạt 40

– 80% cường ñộ.

3.2.2. Cấu trúc của bê tông khi sử dụng phụ gia siêu dẻo

Ngày nay người ta không còn xem thành phần của hỗn hợp bê tông chỉ là xi măng, ñá, cát, nước, mà còn có thêm phụ gia. Phụ gia ñã trở thành thành phần quan trọng trong hỗn hợp bê tông hiện ñại và nó có tác ñộng ñến cấu trúc vi mô của bê tông. Khi cho phụ

gia vào hỗn hợp thì phụ gia sẽ làm tăng ñộ linh ñộng của các hạt xi măng, bằng cách tác ñộng làm tăng sự linh ñộng của dung dịch huyền phù bao quanh hạt xi măng và tăng tính nhớt của các hạt xi măng. Cơ chế tác ñộng của phụ gia là phân ly trong nước thành các nhóm phân cực mạnh (các nhóm hyñro cacbon (OH); (COOH); (CHO); nhóm sulsonic (HSO3)…) và gốc còn lại ở dạng cao phân tử, phân cực yếu. Các nhóm phân cực mạnh tác dụng vào dung dịch huyền phù làm tăng sự linh ñộng của nó, còn nhóm gốc cao phân tử có sức căng bề mặt càng bé hơn nước nên bị hấp thụ bề mặt các hạt phụ gia làm tăng tính nhớt của hạt. Ngoài ra người ta nhận thấy các phụ gia trên cơ sở axít lignosunfuric còn có tác dụng cuốn một lượng nhỏ không khí tạo ra các bọt bám xung quanh các hạt xi măng làm giảm diện tích tiếp xúc giữa các hạt giảm lực ma sát giữa các loại, dẫn tới tăng tính linh ñộng của hạt xi măng và khi hấp thụ lên mặt xi măng, nó sẽ kiềm chế tốc ñộ

phản ứng thủy hoá. Mặt khác phụ gia siêu dẻo có thể cho phép giảm nước khoảng 10 –

20% vì vậy có thể tăng ñược cường ñộ khoảng 30%.

Nói tóm lại, khi cho phụ gia siêu dẻo vào hỗn hợp bê tông sẽ làm tăng ñộ linh ñộng của dung dịch huyền phù và tăng tính nhớt của bề mặt các hạt xi măng giảm ñược lượng nước dùng, do ñó cải thiện ñược cấu trúc vi mô. Kết quả là giảm ñộ thấm, liên kết cao hơn với cốt liệu và cốt thép, cường ñộ cao hơn và nâng cao tuổi thọ của kết cấu công trình bằng BTCT.

3.3. Nguyên tắc của bê tông cường ñộ cao và tăng nhanh quá trình ñông rắn.

Việc sử dụng phụ gia hoá dẻo cũng như siêu dẻo nhằm mục ñích tăng cường ñộ của bê tông hoặc giảm lượng xi măng. ðối với các công trình ñặc biệt lại ñòi hỏi sự cần thiết ñáp ứng yêu cầu cường ñộ cao và tăng nhưng quá trình ñông rắn (như ở sân bay, hải cảng…). Yêu cầu cường ñộ sớm là rất hợp lý với các cầu xây dựng theo phương pháp phân ñoạn mà ñây lại là cách thức công nghệ hiện ñại trong xây dựng cầu sử dụng (công nghệ ñúc ñẩy, ñúc hẫng) thi công phân ñoạn liên tiếp tại công trường, ñổ bê tông tại chỗ.

ðiều ñó giúp cho ta tăng tiến ñộ xây dựng nhờ khả năng căng kéo cốt thép dự ứng lực, sớm giải phóng ván khuôn bệ ñúc của một phân ñoạn nhanh. Yêu cầu cường ñộ bê tông 24

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com sau 2 – 3 ngày phải ñạt ñược 70 – 80% cường ñộ của bê tông sau 28 ngày. Thực chất cường ñộ ñạt sớm ñược là phải gia tăng quá trình ñông rắn trong xi măng (giảm thời gian bắt ñầu ninh kết và kết thúc ninh kết). Lý do là bê tông bắt ñầu có khả năng chịu lực khi các liên kết keo của thành phần ngậm nước chuyển sang kết tinh. Như vậy các tác ñộng vào yêu cầu tăng cường ñộ sớm phải dựa trên cơ sở sự ảnh hưởng và tăng tốc ñộ phản ứng thuỷ hoá hay kích thích quá trình chuyển hoá nhanh từ dung dịch huyền phù sang dinh dịch keo và kết tinh. Nhưng ta cũng biết rằng, phản ứng thuỷ hoá thời gian ñầu rất mãnh liệt, sau ñó giảm nhanh do màng dịch thể C3AH6 không tan ñược sẽ ñầy dần, bao quanh các hạt xi măng, cản trở sự xâm nhập của nước. Do ñó rất khó tác ñộng làm tăng tốc ñộ phản ứng thuỷ hoá và người ta thường theo xu hướng tác ñộng vào sự chuyển hoá các dung dịch sang kết tinh nhanh.

3.3.1. Sự tác ñộng làm tăng nhanh ninh kết bên trong

Quá trình thuỷ hoá của xi măng bắt ñầu từ dung dịch huyền phù quanh hạt xi măng sang dung dịch keo, sau tới quá trình kết tinh. Các nguyên tắc cơ bản ñể tăng quá trình chuyển hoá trên.

- Nguyên tắc tác dụng vào dung dịch huyền phù làm nó chóng chuyển sang dung dịch keo và chuyển sang kết tinh.

- Cho vào chất có khả năng kiềm chế sự hoà tan của các sản phẩm của quá trình thuỷ hoá xi măng (Ca (OH)2 hay C3AH6) làm giảm sự linh ñộng của các phần tử nước do giảm bớt không gian chuyển ñộng, vả lại các chất không hoà tan này thường nặng, thắng ñược ái lực ñiện của phân tử phân cực nước, dễ tiến lại gần nhau và liên kết keo với nhau, dần dần thành các cụm liên kết lớn, làm chuyển nhanh sang dung dịch keo.

- Chất cho vào có khả năng tác dụng với sản phẩm xi măng thuỷ hoá hay bản thân thành phần xi măng, tạo ra các sản phẩm là các phần tử hơn khó tan hay có các thành phần tương tự như các sản phẩm thuỷ hoá nhưng mang lại hiệu quả tốt hơn cho quá trình chuyển hoá.

- Tăng ñộ hoà tan của thành phần CSH lý do là ñiều này làm giảm ái lực ñiện giữa các sợi CSH trong dung dịch huyền phù (do các sợi CSH mang ñiện cùng dấu ñẩy nhau).

Các nguyên tắc trên có thể xem như là các nguyên tắc xuất hiện pha kết tinh sớm.

Một vấn ñề liên quan là các sản phẩm thuỷ hoá CSH, C3AH6 tạo ra các cường ñộ

liên kết dính trong hỗn hợp bê tông, nhưng thời gian liên kết của chúng lại khác nhau.

C3AH6 kết tinh sớm, còn khi ñó CSH vẫn ñang tồn tại ở thể keo rất lâu, làm cường ñộ

phát triển từ từ. Do vậy một mấu chốt ñể tăng cường ñộ sớm làm nhanh chuyển hoá liên kết keo của CSH sang kết tinh (dẫn tới 2 khái niệm cường ñộ sớm làm nhưng quá trình ninh kết tưởng ñồng nhất, nhưng vẫn có ñiểm riêng biệt. Nó tăng nhanh quá trình liên kết tất yếu tăng cường ñộ sớm, nhưng nó chủ yếu tác ñộng vào quá trình kết tinh). Và nguyên tắc tăng nhanh quá trình chuyển hoá từ liên kết keo sang kết tinh là tăng nhiệt 25

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com trong dung dịch keo. Tuy nhiên tăng nhiệt ñộ tới giới hạn ñể khônglàm phá vỡ liên kết keo (với hỗn hợp bê tông thường Tmax = 650C và không ñược tăng ñột ngột). Nguyên tắc này ñược xem như nguyên tắc ñẩy mạnh quá trình hoá hoàn toàn sang pha kết tinh. Có thể lấy ví dụ các chất cho theo nguyên tắc làm xuất hiện pha kết tinh sớm.

Theo nguyên tắc ñầu tiên, như các chất thạch cao CaSO4. 2H2O Hydro – Aluminat Canxi CaOAl2O3. 6H2O (là các chất không có khả năng phân ly, không tác dụng với sản phẩm của quá trình thuỷ hoá).

Theo nguyên tắc tác dụng hoá học với sản phẩm thuỷ hoá hay các thành phần của hạt xi măng. Các chất này thường là dạng muối (chủ yếu là muối của axít mạnh, bazơ

yếu, hay của axít yếu – bazơ mạnh) có khả năng phân ly thành ion trong nước như: CaCl2, FeCl2, Fe2(SO4)3, FeSO4, AlCl3, Al2(SO4)3, Fe(NO3)2 (axít mạnh – bazơ yếu) hay: NaAlO2, Na2SO3… (của axít yếu – bazơ mạnh). Nếu là muối của axít mạnh – bazơ yếu thì thường hay có phản ứng của cation kim loại với các sản phẩm thuỷ hoá tạo nên chất khó tan và chất kích thước như:

Fe+3 + 3H

↓

2O = Fe(OH)3

+ 3H+

Hay: Ca+2 + Fe+3 + 8(OH)- → Ca(FeO2)2nH2O↓ + (4 – n)H2O

Ca+2 + Fe+3 + 12(OH)- → 3CaO.Fe2O3. 6H2O

Hay FeCl3, Fe(SO4)3 tác dụng với Ca(OH)2 tạo thành các sản phẩm phức tạp như: 3CaO.Al2O3.Fe2O3.3CaSO4.31H2O… khó tan ñã lắng (thực chất ñây là phản ứng giữa các ion). Khi sử dụng muối axít yếu – bazơ mạnh có phản ứng anion gốc axít với các sản phẩm muối axít yếu – bazơ với các sản phẩm thuỷ hoá tạo nên chất khó tan như NaAlO2.

2Na- + 2AlO3 + 4Ca+2 + 8(OH)- + 11H2O =

Ca3(AlO2).Ca(OH)2.13H2O + 2Na- + 2OH-

(Ca3(AlO2).Ca(OH)2.13H2O) dễ kết hợp với các chất trong dung dịch huyền phù tạo nên liên kết keo sớm và nhanh kết tinh). Hay các loại muối gốc SiO -2

2 khi phân gốc axít

Silicat (SiO3)-3 kết hợp với nước tạo nên các gốc axít (H2SiO2)-2; (H3SiO4)-2 tác dụng với CaO.Al2O3… tạo nên chất nặng khó tan.

Theo nguyên tắc 3 thường có các chất muối axít mạnh, bazơ mạnh như: NaCl, KCl, NaNO3, Na2SO3.

Nguyên tắc tăng tốc ñộ thuỷ hoá ở giai ñoạn ñầu: Nhiệt ñộ kích thích tốc ñộ của quá trình thuỷ hoá. Ta biết rằng phản ứng thuỷ hoá có toả nhiệt, tổng lượng nhiệt một phần bị toả ra môi trường, một phần tác ñộng vào hỗn hợp bê tông, biểu hiện ở nhiệt ñộ hỗn hợp. Nhiệt ñộ trong hỗn hợp mà tăng lên, làm tăng sự linh ñộng của các phần tử nước và tăng khả năng thâm nhập vào hạt xi măng, lượng xi măng thủy hoá sẽ tăng và nhiệt lượng toả ra nhiều hơn, và kích thích trở lại phản ứng thuỷ hoá. Nhưng tác ñộng của nhiệt ñộ tới phản ứng thủy hoá chỉ ở giai ñoạn ñầu khi màng dịch thể C3AH6 chưa dày ñể kiềm chế phần tử nước. Việc tăng tốc ñộ phản ứng 26

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com thuỷ hoá làm tăng nhanh sự chuyển hoá dung dịch quanh hạt, dẫn tới ninh kết sớm, ñược thực hiện nhờ sự sử dụng ñiều chỉnh nhiệt ñộ trong hỗn hợp theo hướng sau:

- Cho hỗn hợp chất phụ làm tăng lượng nước liên kết hoá học, dẫn tới tăng nhiệt lượng trong hỗn hợp (ví dụ: CaCl2, FeSO4) nhưng các chất này chỉ kích thích toả nhiệt trong giai ñoạn ñầu mà không làm thay ñổi tổng nhiệt lượng toả ra.

- Tác ñộng nhiệt bên ngoài (làm thay ñổi tổng nhiệt lượng).

- Giữ nhiệt do phản ứng thuỷ hoá tạo ra, trách sự toả nhiệt trong môi trường.

- Tăng nhiệt lượng toả ra nhờ sử dụng xi măng: Aluminat (hàm lượng Al2O3 chiếm 40%: nhiệt chủ yếu do thuỷ hoá 3CaOAl2O3 (C3A) tạo ra).

Sử dụng ảnh hưởng của nhiệt ñộ vào hai mục ñích chính:

- Tăng thời gian ninh kết nhờ tăng tốc ñộ thuỷ hoá hạt xi măng.

- Tăng cường ñộ sớm nhờ ảnh hưởng của nó làm tăng nhanh chuyển hoá CSH từ

phía keo sang pha kết tinh.

Nói tóm lại, yếu tố nhiệt chỉ làm thay ñổi tốc ñộ phát triển cường ñộ bê tông mà không làm thay ñổi cường ñộ cuối cùng của bê tông.

3.3.2. Sự tác ñộng làm nhanh ninh kết và phát triển cường ñộ từ bên ngoài.

Dựa trên lý luận về ảnh hưởng của nhiệt ñộ, nhưng việc ñiều chỉnh trong hỗn hợp bê tông ñược thực hiện từ bên ngoài. Các ñiều chỉnh dựa trên cơ sở giữ nhiệt toả ra môi trường hay dưỡng hộ nhờ nhiệt.

3.3.3. ảnh hưởng của tác dụng hỗn hợp ñáp ứng ñồng thời tính linh ñộng và cường ñộ cao

sớm.

Thực chất nói ñến linh ñộng của các hạt xi măng ở ñây là nói tới ñáp ứng yêu cầu tăng cường ñộ hay ñộ sụt hoặc cả hai yêu cầu. Việc ñáp ứng ñồng thời tính linh ñộng và cường ñộ sớm ñược thực hiện theo hai hướng:

+ Sử dụng các tác nhân ñiều chỉnh nhiệt bên ngoài ñể tăng cường ñộ và kết hợp sử

dụng phụ gia tăng ñộ linh ñộng.

+ Sử dụng hỗn hợp chất phụ gia (chất phụ gia tăng tính linh ñộng và phụ gia tăng nhanh ninh kết).

Ngoài ra còn trường hợp sử dụng phụ gia làm kéo dài thời gian ninh kết phục vụ cho thi công, ñể tránh kéo dài quá mức, lại sử dụng phụ gia tăng nhanh ninh kết, hoàn toàn có thể sử dụng hỗn hợp chất phụ gia ñể ñáp ứng ñồng thời các yêu cầu trên và chúng coi gần như ñộc lập tác dụng với nhau. Nhiều trường hợp phụ gia tăng dẻo, làm dẻo ảnh hưởng gây ra bởi phụ gia ninh kết ninh, gây giảm cường ñộ.

27

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 3.4. ảnh hưởng của phụ gia siêu dẻo ñến tính chất cơ lý của bê tông ðể nghiên cứu sự ảnh hưởng của phụ gia siêu dẻo ñến các tính chất cơ lý của bê tông, người ta tiến hành một số thí nghiệm với mẫu không và có phụ gia. Yêu cầu cường ñộ bê tông 400, R3 = 0,7Rb, R7 = 0,85Rb.

3.4.1. Thí nghiệm

Mẫu thử ñược chế tạo theo nguyên tắc lượng xi măng dùng không thay ñổi, thay ñổi tỷ lệ N/X và dùng phụ gia siêu dẻo.

- Vật liệu:

+ Xi măng Poóc lăng PC40 (Rx = 400).

+ Phụ gia Sikament R4, theo tiêu chuẩn C494 – 81 loại G, với liều lượng 1 lít/ 100

xi măng. Có ñặc ñiểm màu nâu xẫm, tỷ trọng 1,139 kg/l.

+ Cốt liệu thô (ñá): ñá vôi nghiền, ñường kính lớn nhất: 20mm với thành phần và ñường cong cấp phối cho theo bảng 3.2, hình 3.1.

+ Cốt liệu mịn (cát): cát sông tự nhiên, với thành phần và ñường cong cấp phối cho ở bảng 3.3, hình 3.2.

+ Nước: nước máy sinh hoạt.

- Mẫu thử 1: Không có phụ gia (mẫu K), với 360 kg xi măng tỷ lệ N/X = 0,6. ðộ sụt yêu cầu 5cm.

- Mẫu thử 2: Mẫu không có phụ gia loại Sikament loại R4, liều lượng 1/100kg xi măng (mẫu C), với 360 kg xi măng tỷ lệ N/X = 0,48 (bớt nước 20%).

- Mẫu thử 4: Thiết kế theo TCVN có phụ gia, ñộ sụt từ 10 – 12cm xác ñịnh cấp phối hạt và các chỉ tiêu khác theo tiêu chuẩn của Mỹ ASTM, bớt nước 20% so với mẫu 3 – 6.

Thành phần hạt thô (ñá vôi)

Theo tiêu chuẩn ASTM (Mỹ)

Bảng 3.2

Cỡ sàng (MM)

Lượng lọt sàng (%)

25

100,00

19

94,08

12,5

62,45

9,5

62,45

4,75

8,87

Khối lượng riêng: 2,7 g/cm2

Thành phần hạt cát

Bảng 3.3

Cỡ sàng (MM)

Lượng lọt sàng (%)

9,50

100,00

4,75

97,08

28

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 2,36

85,66

1,18

62,29

0,30

14,61

0,15

3,22

Khối lượng riêng: 2,61g/cm2

3.4.2. Kết quả thử nghiệm

Thành phần vật liệu ñược kiểm tra theo TCVN và ASTM. Kết quả ghi trong bảng 3.2, 3.3, 3.4.

Các kết quả ghi trong bảng 3.4 ñược thiết kế theo tiêu chuẩn Mỹ (mẫu 1-0 và 3 – 0) và TCVN có phụ gia (mẫu 2 và 4), trong hai mẫu này thông thường cho thấy thiết kế theo ASTM cho kết quả lượng ñá ít khoảng 10% và lượng cát tăng khoảng 10 – 15%.

Tiến hành ño tốc ñộ giảm sụt kéo dài ñộ sụt của các mẫu có phụ gia kéo dài rõ ràng.

Trị số ñột sụt giảm từ 10 – 12cm. Thời gian giữ ñộ sụt thủ công 7 – 8cm là 30 – 45 phút.

Sau khi trộn bê tông, thời gian này ñủ ñể thi công các dầm cầu dự ứng lực.

Sự phát triển cường ñộ theo thời gian (bảng 3.7) của mẫu không phụ gia là R3, R7…

R28 ứng với hệ số: 0,28 – 0,37, 0,6 – 0,7, 0,7 – 0,95; 1 của các mẫu có phụ gia là: 0,71; 0,72; 0,86; 0,96; 1,06; 1,16;

Như vậy cường ñộ ở tuổi 3 ngày ñạt > 0,6R và 7 ngày R7 > 0,85R. Tuổi bê tông có ngày thứ 3 ñủ ñể kéo cốt thép dự ứng lực ở tuổi 7 ngày ñủ ñể tiến hành ñẩy các ñôi dầm theo mô ñun 7 ngày. Với yêu cầu R6 = 400 (theo ñịa hình Việt Nam).

Các quy luật trên ñược trình bày ở hình 3.4, 3.5, 3.6

3.4.3. Kiểm tra trên kết cấu ñã xây dựng

Các chi tiết thí nghiệm của bê tông siêu dẻo ñược áp dụng cho thực tế chế tạo các dầm cầu BTCT dự ứng lực của ngành GTVT, các kết quả chế tạo dầm ñược các Công ty tư vấn nước ngoài ñánh giá là ñạt chất lượng tốt.

Kết quả ño cường ñộ và nén mẫu cọc dầm BTCT ñược ghi trong bảng “Kết quả ép mẫu RT dầm”.

Các số liệu ñã ñược kiểm tra thông qua hệ số CV.

Hệ số CV biến ñổi trong phạm vi nhỏ hơn 10% như vậy các số liệu trên có ñủ tin cậy.

Tốc ñộ phát triển cường ñộ theo thời gian 0,8- 0,85 ở tuổi 7 ngày và cường ñộ tuổi 28 ngày bao giờ cũng lớn hơn 400kG/cm2.

Nhận xét:

Các kết quả nghiên cứu thực nghiệm cho thấy: Bê tông siêu dẻo có ñộ dẻo sau khi chế tạo là 10-20cm. ðộ sụt thi công là 7-8cm. Thời gian giữ ñộ sụt cao là 30-45 phút.

29

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Cường ñộ bê tông phát triển sớm ñủ cường ñộ tuổi 3 ngày và 7 ngày theo yêu cầu của công nghệ thi công cầu BTCT dự ứng lực nhịp sớm.

30

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Tỷ lệ hỗn hợp

Bảng 3.4

Tỉ lệ hỗn hợp trong bê tông

Kí

Mẫu

Phụ gia

ð+ C/ð+ ð/ð+

X

C

ð

N

hiệu

N/X

C/X

C

C

(kg) (kg) (kg)

(kg)

Không phụ

1- O

+

5,43 0,45

0,55 0,60 360 850 1050 210

gia ðộ sụt cao

Có phụ gia:

2- P

•

Sikament

5,43 0,45

0,55 0,48 360 850 1050 172

R4- 1%X

3- O

x

TCVN

5,04 0,35

0,65 0,42 370 650 1200 155,5

4- P

∆

Có phụ gia

5,04 0,35

0,65 0,38 370 650 1200 140,6

Sự giảm ñộ sụt theo thời gian

Bảng 3.5

Thời gian trôi qua

Sự giảm ñộ sụt của hỗn hợp bê tông (cm)

(phút)

1-O

2- R

3- O

4- P

0

5,00

13,40

4,00

12,00

15

3,50

10,20

3,00

9,40

30

2,10

7,00

2,50

8,70

45

1,80

6,00

2,00

5,90

60

1,50

5,50

1,00

5,00

75

1,00

5,00

0,00

4,50

90

0,00

2,80

4,30

105

2,30

4,00

120

2,00

3,80

150

0,40

3,50

160

0,00

3,20

180

2,90

210

1,20

240

0,60

255

0,00

31

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Kí

Sự phát triển cường ñộ của bê tông theo tg (kG/cm2) Mẫu

Phụ gia

hiệu

24h

3 ngày

7 ngày/TB

28 ngày

82,00

173,00

238,00

276,00

80

171

242

283

1- O

Không phụ gia

79,00

162

242

289

0,20

0,43

0,60

0,71

80,00

178,00

245,00

283,00

345,00

177,00

261,00

421,00

175

269

350

349

425

2- P

Có phụ gia

175,00

270

415

0,44

0,67

352,00

0,87

1,06

174,00

276,00

439,00

145,00

206,00

301,00

380,00

148

213

305

381

3- O

Không phụ gia 152,00

215

304

386

0,37

0,53

0,76

0,95

150,00

219,00

310,00

378,00

190,00

303,00

385,00

450,00

189

303

385

456

4- P

Có phụ gia

188,00

305

387

456

0,47

0,76

0,96

1,14

189,00

302,00

382,00

463,00

32

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Hình 3.1. Quan hệ Sn và thời gian

Chú ý: - Bê tông không phụ gia ở thời gian 45 chỉ có thể có ñộ sụt 2 -3cm.

Thi công khó

- Bê tông có phụ gia siêu dẻo R4 ở 45 phút sau khi trộn có ñộ sụt từ 7-9cm Thi công dễ dàng.

33

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Hình 3.2. Sự biến ñổi cường ñộ với thời gian

34

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Hình 3.3. Sự biến ñổi Rb và Rx với thời gian

35

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Sự phát triển cường ñộ bê tông dùng xi măng Chinh Phong, Bỉm Sơn và các lo Loại xi

Xi măng Chinh Phong (400kg/1m3)

Xi măng B

măng

Phụ gia

0.3

0.6

1

0.3

(%)

Ngày

3

7

28

3

7

28

3

7

28

3

7

28

3

Cường

31.9 40.2 48.5

22.4 31.1 41.2

ñộ R

SiKa W

28.8 38.9 44.2 33.8 41.4 49.2

23.7

Sikament

30.2 39.1 46.6

R4

R555-

26.3 35.1 39.3 30.1 41.2 47.5 32.6

36

49.5 20.4 26.2

36

23.6

MBT

Mighty

90 RA - 31.1 42.3 48.1 19.1

39

42.9

22.7 28.4 38.6 10.4

KAO

PA 95 -

29

41.9 46.4 28.7

37

48.7

22.1

Cienco 1

36

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Mức ñộ giảm ñộ sụt

Loại xi

Xi măng Chinh Phong (400kg/1m3)

Xi măng Bỉm Sơn (400kg/1m

măng

Phụ gia

0.3

0.6

1

0.3

0.6

(%)

Mức ñộ

giảm ñộ 0' 30' 60' 0' 30' 60' 90' 120' 0' 30' 60' 90' 0' 30' 60' 90' 120' 0' 30' 60' 90'

sụt (mm)

Plastiment 130 70 200 125 100 90

F

Sika W

180 150 130 110 70 200 105 95

190 140 120 100

Sikament 205 140 110 90

R4

R555 130 80 210 160 130 100 70 215 140 105 90 200 150 80 190 160 130 110

MBT

Mighty 90

RA -

190 100 80 210 170 135 120 90

* 155 155 100 60 * 210 170 140

KAO

PA 95 -

130 70

160 50

170 120 100 70

Cienco 1

37

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

3.4.4. Kết luận

Từ kết quả nghiên cứu lý thuyết thực nghiệm và ñược kiểm nghiệm trên các dầm BTCT ñã chế tạo ñề xuất các kết quả sau:

1. Vật liệu

Vật liệu chế tạo theo yêu cầu ñặc biệt. ðặc biệt lưu ý bê tông phải gồm 4

thành phần:

- ðá, cát phù hợp với TCVN hoặc các tiêu chuẩn quốc tế khác. Tốt nhất dùng ñá dăm, cát có Mk >2.5.

- Xi măng PC 40, PC 50 theo TCVN hoặc loại I theo tiêu chuẩn ASTM.

- Phụ gia siêu dẻo Sika, phecmal, có thể dùng phụ gia siêu dẻo do Việt Nam chế tạo, song cần kiểm tra lại ñộ ổn ñịnh của sản phẩm phụ gia. Liều lượng khoảng 1.2 - 2.4 lít cho 1m3 theo lượng xi măng sử dụng cho 1m3 bê tông.

- Thành phần dẻo bê tông ñược thiết kế theo TCVN hoặc tiêu chuẩn theo yêu cầu công trình.

2. Công nghệ chế tạo

Chế tạo bê tông theo công nghệ bê tông bình thường. Chỉ lưu ý sử dụng ñúng chủng loại và lượng phụ gia thích hợp. Số lượng dầm chấn ñộng chỉ cần 1/4 so với công nghệ cũ, ưu tiên dùng loại dầm có tần số cao.

3. Các ñặc tính của bê tông siêu dẻo cường ñộ cao sớm

- Hỗn hợp bê tông (bể tông tươi):

ðột sụt ban ñầu: 10-20 cm

ðột sụt thi công: 7-8cm

Tỷ lệ N/X: 0.38-0.41

Thời gian thi công : 30-45 phút

- Bê tông:

Tốc ñộ phát triển cường ñộ R3 ≥ 0.7 Rb

R7 ≥ 0.85 Rb

F28 ≥ 1.1 Rb

- Với vật liệu Việt Nam có thể ñạt cường ñộ sau:

R3 ≥ 280 kG/cm2

R7 ≥ 350 kG/cm2

R28 ≥ 400 kG/cm2

4. Phạm vi áp dụng

Loại bê tông siêu dẻo cường ñộ chịu nén 40 ÷50MPa có thể dùng ñể chế

tạo các dầm bê tông cốt thép dự ứng lực thi công theo công nghệ hoặc hẫng, thời gian kéo cốt thép sau 3 ngày hoặc 7 ngày.

38

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Lưu ý các công trình cụ thể cần tiến hành các thí nghiệm ñể kỹ sư tư vấn có số liệu quyết ñịnh. Trên cơ sở các nghiên cứu trên khi thay ñổi loại phụ gia có thể thử nghiệm lại theo phương pháp trên ñể ñối chứng.

CÂU HỎI ÔN TẬP

1. Tổng quan về bê tông siêu dẻo cường ñộ cao;

2. Cấu trúc của bê tông siêu dẻo cường ñộ cao;

3. Các giải pháp kỹ thuật nâng cao tính dẻo và cường ñộ của bê tông siêu dẻo cường ñộ cao.

39

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com CHƯƠNG 4

BÊ TÔNG CƯỜNG ðỘ CAO

Kể từ khi xuất hiện xi măng, bê tông xi măng, việc sử dụng bê tông vào các công trình xây dựng là phổ biến có hiệu quả về yêu cầu kỹ thuật và kinh tế.

Trong các công trình xây dựng giao thông như Cầu - ðường thì bê tông và bê tông cốt thép là vật liệu chính. Trong cầu bê tông cốt thép bê tông là vật liệu ñể

chế tạo dầm cầu, trụ cầu, bản cầu và ñường ôtô.

Với dầm cầu thì bê tông có mác 30MPa với kết cấu bê tông cốt thép thường và khoảng 40 MPa trở lên với kết cấu bê tông dự ứng lực.

Với trụ cầu thì mác bê tông khoảng từ 25 ÷ 30 MPa.

Với kết cấu nhịp cầu thì mác bê tông khoảng từ 30 ÷ 50 MPa.

Với ñường ôtô thì mác bê tông có khoảng 20 ÷ 50 MPa.

Như vậy hiện nay nước ta ñang dùng bê tông có cường ñộ thấp ñể xây dựng các công trình lớn (mác tối ña là 70 MPa). Khi áp dụng các bê tông có cường ñộ cao có thể làm cho kết cấu ñược giảm nhẹ mà vẫn cho khả năng chịu lực của kết cấu ñạt yêu cầu thiết kế và khai thác. Bê tông cường ñộ cao ñược ký hiệu là BHP hoặc HPC* ñược dùng phổ biến ở Mỹ (nhà cao tầng) Nauy, Nhật Bản (công trình biển) Pháp, ðức, Anh, Trung Quốc, ... (cầu, ñường) và ở Việt Nam cũng ñang nghiên cứu và áp dụng.

Bê tông cường ñộ cao ngày càng ñược sử dụng phổ biến, ñó là một thế hệ

mới nhất của các vật liệu tạo ra kết cấu mới. Người ta gọi theo quy ước bê tông có cường ñọ cao là bê tông có cường ñộ nén ở 28 ngày ≥ 60 ÷ 100 MPa. Trong thực tế nó tạo ra một gam bê tông mới có thể làm ñược trên công trường với cốt liẹu thông thường và vữa chất kết dính ñược cải thiện bằng cách dùng một vài sản phẩm tốt như chất siêu dẻo và muội Silíc. Loại bê tông mới này tạo ra cơ sở

cho các kết cấu cầu, ñường, nhà kiểu mới ra ñời.

Dưới ñây trình bày một cách tổng quan về các vật liệu này, ñi từ logic công thức bê tông và gắn các tính chất cơ bản với cấu trúc của chúng, thảo luận một vài vấn ñề mới, một vài ý dựa theo các kết quả của các thí nghiệm mới ñây. Sau ñó nêu một vài dự ñịnh có triển vọng về các việc áp dụng bê tông cường ñộ cao trong các lĩnh vực các công trình cầu ñường. Về chất lượng bê tông cường ñộ

cao có chất lượng cao hơn bê tông thường về cường ñộ và ñộ bền lâu. Bê tông cường ñộ cao có giá thành khoảng 1.65 - 2 lần so với bê tông thường.

40

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 4.1. Tổng quan về bê tông cường ñộ cao

4.1.1. Nguyên tắc phối hợp thành phần của bê tông cường ñộ cao.

Trong thực tế bê tông cần có ñộ dặc rất cao, vì ñó là ñặc ñiểm chính của cấu tạo bê tông. Ý kiến ñầu tiên của vật liệu bê tông là cố gắng tái tạo lại một khói ñá ñi từ các loại cốt liệu. ðộ ñặc chắc của hỗn hợp như vậy ñược tạo nên sẽ

ñược ñiều hoà bởi dải cấp phối của nó, nghĩa là phụ thuộc vào ñộ lớn cực ñại của cốt liệu. Các hạt lớn, tuỳ theo yêu cầu cần sử dụng có giới hạn, thông thường kích cỡ của cốt liệu lớn khoảng 10 - 25mm. Các kích cỡ nhỏ do ñặc tính vật lý bề mặt gây nên sự vón tụ, tự nhiên của các hạt xi măng. Sự vón tụ của các hạt xi măng càng ít thì chất lượng của bê tông càng cao (về ñộ dẻo, cường ñộ...) Khi xi măng gặp nước, nó thuỷ hoá từ ngoài vào trong hạt xi măng tạo ra một lớp màng bao bọc lấy hạt xi măng, làm giảm tốc ñộ thuỷ hoá của các hạt xi măng. ðồng thời do hiện tượng vật lý bề mặt gây ra vón tụ của các hạt xi măng, tạo ra các cục xi măng lớn mà chỉ có ở lớp ngoài mới ñược thuỷ hoá, còn bên trong do bị lớp ñá thuỷ hoá bao bọc nên không thuỷ hoá ñược, làm giảm chất lượng của bê tông. Từ ñó người ta nghĩ ñến một sản phẩm siêu mịn, có ít phản ứng hoá học ñể bổ sung vào thành phần của bê tông. Lượng hạt này sẽ biễn tới lấp ñầy các chỗ trống mà các hạt xi măng không lọt vào ñược, ñồng thời với kích thước nhỏ hơn hạt xi măng rất nhiều nó bao bọc xung quanh các hạt xi măng và với ñặc tính không tác dụng với nước nó sẽ là lớp ngăn cách không cho các hạt xi măng vón tụ lại với nhau.

Muội Silic (Mocrosilica) là một sản phẩm phụ của công nghiệp luyện kim, là sản phẩm ñáp ứng ñược yêu cầu trên.

Ngoài ra, ñể hạn chế tỷ lệ rỗng trong bê tông thì tỷ lệ N/X hợp lý cũng là một vấn ñề quan trọng. Nếu nước trong bê tông mà lơn thì lượng nước thừa sau khi thuỷ hoá sẽ bay hơi ñể lại các lỗ rỗng. Do ñó, ñể thu ñược một loại bê tông chất lượng cao người ta hạn chế tỷ lệ N/X nhỏ hơn 0.35. Tất nhiên với tỷ lệ N/X

thấp tức là tỷ lệ X/N cao dễ dàng ñạt ñược cường ñộ cao. Nhưng khi ñó tính công tác của bê tông sẽ thấp. ðể giải quyết ñộ sụt của bê tông ñạt từ 10-15 cm thì ta phải cho vào bê tông một loại phụ gia siêu dẻo.

Thành phần tổng quát của bê tông cường ñộ cao sẽ là: Lượng dùng xi măng có thể biến ñổi trong khoảng từ 400 - 500 kg/m3; liều lượng muội Silic trong khoảng từ 5 - 15% trọng lượng xi măng; tỉ lệ N/X

khoảng 0.25 - 035; tỷ lệ chất siêu dẻo từ 1 - 1.2 lít/100 kg xi măng.

4.1.2. Tác dụng của phụ gia siêu dẻo

ðó là sản phẩm ñược chia ra thành 3 họ lớn là: của Naptalen Sunfonat và các nhựa Melamin, Poli cácboncilate. Chúng làm cho các hạt nhỏ trong bê tông 41

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com không vón lại (xi măng và các chất siêu mịn) bằng cách hút bám xung quanh từng hạt mịn. Do ñó chúng làm triệt tiêu ñược các lực hút ñể hình thành cục vón các hạt nhỏ. Hoạt ñộng này có tác dụng làm cho hồ xi măng dẻo hơn. Và như

vậy người ta có thể giảm tỉ lệ N/X mà vẫn giữ ñược tính dễ ñổ tốt.

Trong thực tế việc sử dụng chất làm tăng ñộ dẻo ñã dẫn ñến giảm tỷ lệ N/X

mà giới hạn dưới của nó vào khoảng 0.25. Khi ñó cùng một loại xi măng có cường ñộ là 50 MPa và hệ số cỡ hạt K = 4.91 dự ñoán cường ñộ theo biểu thức của Feret cho cường ñộ bê tông vào khoảng 78 MPa. Với xi măng PC 30 có thể

dự ñoán mác bê tông ñạt 60 MPa.

4.1.3. Hoạt ñộng của muội Silic trong bê tông

1. Tác dụng của muội Silic.

Là sản phẩm phụ của công nghệ sản xuất Silíc, là một chất siêu mịn ñược sử dụng rộng rãi nhất, với kích thước từ 0.1 µm ñến vài µm, muội Silic có tác dụng kép về mặt vật lý và hoá học. ðầu tien nó có tác dụng lấp ñầu bằng cách xem vào giữa các hạt xi măng, cho phép làm giảm lượng nước mà tính dễ ñổ

vẫn như nhau. Sau ñó chúng có tính chất Pozoolan bằng cách tác dụng với vôi có trong xi măng. ðể ñảm bảo không có sự vón tụ muội Silic khi trộn chất này vào trong bê tông, ta cần sử dụng cả chất tăng dẻo và chất làm chậm ñông cứng.

2. Muội Silic cải thiện chất lượng bê tông thông qua 2 cơ chế hoạt ñộng cơ

bản sau:

Cơ sở phản ứng Pozoolan và tác ñộng lấp ñầy các vi lỗ rỗng mà các hạt xi măng không vào ñược (lỗ rỗng gel của hố xi măng) do ñường kính hạt muội Silic chỉ khoảng 0.1µm - 0.05µm.

Khi xi măng Poóc lăng (Portland) tác dụng với H2O hình thnàh 2 sản phẩm chính là CaO.2SiO2. 3H2O (Canxi Silicat hyñrat) và Ca (OH)2 (canxi hiñrôxit).

2(3CaO.SiO2) + 6H2O → 3CaO. 2SiO2. 3H2O + 3Ca(OH)2 (CHS+CH) Sản phẩm chính CSH là chất kết dính mạnh có tác dụng liên kết các thành phần của bê tông thành một khối. Sản phẩm yếu hơn CH không tham gia vào việc liên kết các cốt liệu nhưng lại chiếm một thể tích rất lớn trong khối bê tông (Chiếm khoảng 1/4 sản phẩm Hyñrat). Mặt khác CH còn có phản ứng với CO2

tạo thành một loại muối tan và thoát ra ngoài bê tông gây ra các lỗ rỗng, ñồng thời nó tạo ra môi trường kiềm hay ăn mòn cốt thép trong bê tông.

Khi có muội Silic, nhờ có phản ứng Pozoolan, SiO2 tác dụng với CH tạo thêm ra sản phẩm CSH làm tăng thêm sự dính kết và làm giảm nhân tố gây ăn mòn.

2SiO2 + 3Ca(OH)2 + 3H2O → 3CaO. 2SiO2. 6H2O

42

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Là sản phẩm siêu mịn (cỡ hạt trung bình vào khoảng 0.10µm, bằng 1/100

cỡ hạt xi măng). Muội Silic bao quanh các hạt xi măng, lấp ñầy các lỗ vi rỗng mà các hạt xi măng không lọt vào ñược. Do ñó khối bê tông trở nên ñặc chắc hơn, hình thành một môi trường gần như liên tục và ñồng nhất, làm tăng khả

năng chịu lực và ñộ bền của bê tông (ñặc biệt là ñộ bền nước và ñộ bền nước biển).

ðịnh lý Feret khi có tính ñến sự ñóng góp của muội Silic vào cường ñộ của bê tông thì cẩn phải có sự thay ñổi. Hiệu quả về mặt hoá học của muội Silic phụ

thuộc vào lượng vôii tự do của bê tông, như vậy là phụ thuộc vào lượng xi măng. Vậy ta cần phải ñưa thêm số hạng S/X (Silic/XM) vào biểu thức cường ñộ qua một hàm số ∅ (S/X) nào ñó.

Lúc này, ñịnh lý Feret cải tiến có dạng là:

k ×

f =

Rc

c

V +

1 + ρ ×

V

v

e



 S 

c + 1 + ϕ



 



 X 

Trong ñó:

k - Hệ số cấp phối hạt;

Rc - Mác thực của xi măng;

ρ - Khối lượng thể tích xi măng;

Vv và Ve lần lượt là thể tích lỗ rỗng và thể tích nước; X - Lượng xi măng;

C - Lượng cát.

Hàm số ∅ (S/X) ñược tính theo công thức sau:

∅(S/X) = 0.4[1- exp(-11S/X)

Ngoài ra, chất phụ gia siêu dẻo cũng có một tác dụng giảm nước lớn tạo ra hiệu quả tăng cường ñộ bê tông.

Như vậy, chất hoá dẻo làm tăng ñộ dẻo bê tông mà không tăng tỷ lệ N/X

hoặc những rủi ro phân lớp, khống chế ñộ sụt của bê tông lâu dài, không phản tác dụng với cường ñộ của bê tông.

4.2. Các ñặc tính của bê tông Microsilica cường ñộ cao

4.2.1. Hoạt ñộng ở trạng thái còn ướt - tính dễ ñổ

Mặc dù lượng dùng nước thấp hơn nhiều so với thông thường nhưng loại bê tông này luôn có ñộ sụt côn Abram vào khoảng 20 cm khi ra khỏi máy trộn.

Sự tách li các hạt ñược cho phép bởi chất siêu dẻo, từ ñó ta thu ñược một loại bê tông chảy dưới tác dụng của trọng lượng với mức ñộ phụ thuộc vào ñộ nhớt của hỗn hợp. ðể giữ tính dễ ñổ trong thời gian dài có thể dùng thên chất làm chậm 43

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com ninh kết tuỳ theo yêu cầu sử dụng. Ngoài ra người ta nhận thấy rằng ở bê tông dùng muội Silic không có hiện tượng tách nước và phân tầng như ở bê tông thường. ðiều ñó ñược giải thích bằng tỉ lệ N/X thấp và sự có mặt của các hạt cực mịn trong bê tông cho phép bê tông ổn ñịnh ở trạng thái ướt. Do ñó bê tông ñảm bảo ñược ñộ ñặc và ñộ ñồng nhất của bộ xương cốt liệu, nó giúp cho bê tông có cường ñộ ngay khi còn ướt biên dạng co ngót, từ biến thấp.

4.2.2. Cường ñộ chịu nén

ðây là tính chất quan trọng nhất của bê tông. Với các loại bê tông thông thường cường ñộ nén tối ña chỉ ñạt 50MPa, nhưng với liều lượng muội Silic phù hợp thì cường ñộ bê tông có thể tăng lên gấp ñôi. Thực tế hiện nay, với các loại cốt liệu tốt cùng với một liều lượng muội Silic hợp lý thì cường ñộ bê tông có thể tăng lên rất nhiều (có thể ñạt tới cường ñộ trên 140 MPa).

Sự tăng cường ñộ trong bê tông chất lượng cao nhanh hơn nhiều so với bê tông thường. Cường ñộ chịu kéo cũng cao hơn nhưng thấp hơn tỷ lẹ thông thường, tức là RK có thể ñạt 40-60daN/cm2.

Bê tông cường ñộ cao ñược dùng nhiều nhất ở Bắc Mỹ cho nhà cao tầng; Ở

Pháp cho cầu ñường có quy mô lớn; Ở Úc và Nhật cho hầm và cầu lớn. Mác bê tông cường ñộ cao từ 70 MPa cho nhà 50-70 tầng; Mác 60-80 MPa cho cầu và hầm.

Nhược ñiểm chính của loại bê tông này là giá thành tăng so với bê tông thường khoảng 10-20 USD/m3 bê tông.

Trên cơ sở xi măng Việt Nam PC 30 và Chinh Phong PC40, cốt liệu ñá dăm, cát sông, bê tông có mác 60-70 MPa trên cơ sở công nghệ thông thường ñã ñược chế tạo tại trường ðại học Giao thông Vận tải Việt Nam.

4.3. Giới thiệu về muội Silic và phụ gia siêu dẻo

4.3.1. Muội Silíc

Mô tả: Muội Silíc là một chất bộ Silic khô rất mịn ñược làm chặt, ñược chỉ

ñịnh dùng ñể làm tăng cường ñộ nén và uốn của bê tông, tăng ñộ bền mài mòn của nước.

Tác dụng: Muội Silic cải thiện phẩm chất của bê tông thông qua hai cơ chế: Các hạt Microsilica có khả năng lấp ñầy các vi lỗ rỗng giữa các hạt xi măng tạo nên một cấu trúc có ñộ thấm nước nhỏ hơn.

Ngoài ra microsilica phản ứng với Hiñrôxits Canxi tự do ở bên trong bê tông ñể tạo ra thêm Silicat Canxi thuỷ hoá (dạng keo), tạo ra sẹ dính kết chặt chẽ

hơn giữa hồ và cốt liệu.

44

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Các áp dụng tiêu biểu: Muội silic có thể ñược dùng ñể chế tạo bê tông có cường ñộ cao (ñến 80Mpa) và bê tông cường ñộ rất cao (ñến 150MPa) bằng vật liệu có sẵn ở ñịa phương và bằng các công nghệ ñang dùng. Nó cũng có thể

ñược dùng trong bê tông ñúc sẵn có bê tông ứng suất trước có yêu cầu cường ñộ

ban ñầu cao. Việc dùng Microsilica cũng cho phép sản xuất ra bê tông có ñộ kín cao hơn và ñộ thấm nước giảm ñi nhiều khi so với hỗn hợp thông thường. ðộ

thấm giảm ñi là rất có lợi cho việc làm chậm sự xâm nhập của Clo ở nơi có ăn mòn cốt thép (Bản mặt cầu và công trình bê tông trong môi trường biển...). Muội Silic cũng tăng cường ñộ bền của bê tông chống xâm thực hoá học và mài mòn của nước.

Lợi ích:

- Cường ñộ tăng ñáng kể ở tất cả các tuổi.

- Giảm ñộ thấm nước do hình thành các lỗ không hội tụ trong bê tông.

- ðộ bền tăng lên.

- ðộ kín nước ñược cải thiện.

- ðộ bền chống mài mòn của nước cao hơn.

- ðộ bền chống sunphát tăng và trị số thấm Clorit (PCPT) vào bê tông nhỏ

(dưới 1.000 coulombs).

Tỉ lệ pha trộn: Tỉ lệ pha trộn phải tính bằng phần trăm Microsilica trên trọng lượng của xi măng hoặc bằng số kg trên một m3 bê tông. Phạm vi thích hợp và tiêu biểu của tỉ lệ pha trộn là khoảng 5-15% Microsilica theo khối lượng xi măng.

ðể chế tạo bê tông cường ñộ nén thấp hơn 60 MPa có thể dùng tro nhẹ, meta cao lanh hoặc tro trấu. Các loại phụ gia trên có thể dùng ñộc lập hoặc dùng kết hợp 2 hoặc 3 khoáng siêu mịn tuỳ theo yêu cầu về tính chất và giá thành.

Thông thường là sử dụng kết hợp giữa MS và tro nhẹ.

Dưới ñây giới thiệu một số phụ gia bê tông ñang ñược sử dụng hiện nay:

*FORCE 10.000D

PHỤ GIA BÊ TÔNG CHẤT LƯỢNG CAO

Lợi ích:

Cường ñộ tăng nhiều ở tất cả các tuổi

ðộ thấm giảm ñi

ðộ bền tăng lên

ðộ kín nước ñược cải thiện

ðộ bền chống mài mòn của nước cao hơn

ðộ bền chống sunphát và A.S.R lớn hơn.

1. Mô tả:

45

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Force 10.000D là một chất bột mịn Silic khô ñược làm chặt, ñược chỉ ñịnh dùng ñể tăng cường ñộ chịu nén và uốn của bê tông, tăng ñộ bền mài mòn.

2. Thuật ngữ:

Microsilic (Microsilica) ñược hiểu là muội Silic (Silic fume). Chất bột làm chặt cũng là chất bột ñược ñầm chặt. Force 10.000D là một sản phẩm Microsilic khô ñược làm chặt. Tác dụng của hai chất ñó ñối với các tính chất bê tông là tương ñương.

3. Tác dụng:

Force 10.000D cải thiện phẩm chất của bê tông thông qua hai cơ chế. Các hạt Microsilic cực nhỏ có khả năng lấp ñầy các vi lỗ rỗng giữa các hạt xi măng, tạo nên một cấu trúc có ñộ thấm nước nhỏ hơn. Ngoài ra, Micróilic phản ứng với Hyñrôxit Canxi tự do ở bên trong bê tông ñể tạo ra thêm Silicat Canxi thuỷ hoá (dạng keo) tạo ra sự dính kết chặt chẽ hơn giữa hồ và cốt liệu.

4. Các áp dụng tiêu biểu:

Force 10.000D có thể ñược sử dụngd dể chế tạo thường xuyên bê tông có cường ñộ bằng 600 daN/m2 và cao hơn trong hầu hết các trường hợp bằng vật liệu có sẵn ở ñịa phương và bằng các phương pháp ñang dùng. Nó cũng có thể

ñược dùng trong bê tông ñúc sẵn và bê tông ứng suất trước có yêu cầu cường ñộ

ban ñầu cao. Việc pha Force 10.000D cũng sản xuất ra bê tông có ñộ kín cao hơn và ñộ thấm nước giảm ñi nhiều, khi so sánh với hỗn hợp thông thường. ðộ

thấm giảm ñi là rất có lợi trong việc làm chậm sự xâm nhập của Clo ở nơi nào có ăn mòn cốt thép, ví dụ như gara ñỗ ôtô, bản cầu và bê tông trong môi trường biển. Force 10.000D cũng tăng cường ñộ, ñộ bền của bê tông chống xâm thực hoá học và mài mòn của nước.

5. Số liệu về chất lượng:

Thông tin chi tiế và các số liệu thử về chất lượng của Force 10.000D trong các áp dụng và sử dụng khác nhau ñược nêu trong bản tin kỹ thuật của Grace về

phụ gia này.

6. Sự tương hợp với các phụ gia khác.

Force 10.000D tương hợp với tất cả các chất cuốn khí, các phụ gia giảm nước, phụ gia siêu dẻo, phụ gia làm chậm ninh kết và chất ức chế ăn mòn DCL.

Chỉ có chất tăng nhanh ninh kết không chứa Clo, như Daraset mới có thể ñược dùng với bê tông pha Force 10.000D. Tất cả các phụ gia phải ñược pha vào một cách riêng rẽ, ñể ñảm bảo phẩm chất của chúng ñã ñược nêu. Nên trộn các hỗn hợp thử và thử trước bê tông ñể tìm ñược tỷ lệ pha trộ tối ưu và bảo ñảm chất lượng cao nhất.

7. Quy ñịnh ñối với phụ gia Microsilic:

46

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Bê tông phải ñược thiết kế theo phương pháp thiết kế thành phần hỗn hợp ñược thừa nhận như "Thiết kế hỗn hợp bê tông thường" của tổ chức nghien cứu xây dựng, hoặc quy ñịnh về việc lựa chọn thành phần bê tông (AIC 211.1-85).

Microsilic phải là Force 10.000D như ñược sản xuất bởi W.R.Grace &Co, hoặc ñược chứng tỏ là tương ñương. Nó phải ñược sử dụng theo ñúng các lời khuyên của nhà sản xuất. Tỷ lệ pha trộ của Force 10.000D ñược quy ñịnh theo giá trị ñạt ñược của các kết quả trộn thử ñối với vật liệu bê tông ñược ñề nghị.

8. Loại quy ñịnh:

Phù hợp với các yêu cầu của ASTM C-311.

9. Tỷ lệ pha trộn:

Tỷ lệ pha trộ Force 10.000D sẽ ñổi dựa trên các yêu cầu của việc áp dụng.

Tỷ lệ pha trộ phải tính bằng phần trăm Microsilic trên trọng lượng của xi măng hoặc bằng số kg trên một mét khối bê tông, như phạm vi thích hợp và tiêu biểu của tỷ lệ pha trộn bằng 5 ÷ 15% Microsilic theo khối lượng xi măng. Nếu không ñược quy ñịnh thì tham khảo ý kiến của người ñại diện của Grace ñối với nhu cầu công việc ñặc biệt của người sử dụng.

10. Phương pháp dùng:

Hỗn hợp bê tông:

Force 10.000D có thể ñược sử dụng ở trung tâm sản xuất bê tông hoặc máy trộn di ñộng. Force 10.000D phải ñược sử dụng phối hợp với phụ gia giảm nước (cả hai loại tăng dẻo thường và siêu dẻo như ñược chấp nhận bởi ASTM), ñể

ñảm bảo tính dễ ñổ của hỗn hợp.

Force 10.000D không ảnh hưởng ñến thời gian ninh kết của bê tông. Khi mong muốn kéo dài thời gian giữ ñộ sụt ñể vận chuyển và hoàn thiện... có thể

dùng Force 10.000D với một chất siêu dẻo kéo dài ñộ sụt loại G theo ASTM

C494 như Daracem 100 ñược sản xuất bởi W.R.Grace & Co, hoặc một chất tương ñương ñược chấp nhận.

Hoàn thiện và bảo dưỡng các tấm:

Bê tông có pha phụ gia Force 10.000D có thể ñược dùng trong các kết cấu phẳng hay có thay ñổi một chút hoặc không thay ñổi với quy trình kiến nghị

ñược nêu trong ACU 302 "Hướng dẫn thi công sàn và tấm bằng bê tông"

Phụ gia Force 10.000D sẽ làm giảm sự tiết nước trên mặt bê tông trong phạm vi áp dụng lớn. Phải làm theo ACI 308 "Quy trình chuẩn về bảo dưỡng bê tông" ñể ñảm bảo rằng bất cứ sự cố nào có thể xảy ra do ñộ tiết nước giảm ñi sẽ

là ít nhất. Người ñại diện của Grace sẵn sàng xem xét nhu cầu công tác ñặc biệt là người sử dụng.

Chế tạo hỗn hợp thử trước khi xây dựng:

47

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Các hỗn hợp như trên ñược chế tạo từ một và tuần trước khi bắt ñầu xây dựng. Việc ñó sẽ cho người sản xuất cơ hội ñể xác ñịnh quá trình tự trộ thích hợp và số lượng các phụ gia khác cần thiết ñể giao hỗn hợp bê tông theo yêu cầu cho công trường. Hỗn hợp thử cũng giúp xác ñịnh xe, tổ hợp vật liệu bê tông và quy trình xây dựng có cho phép bê tông thoả mãn chất lượng quy ñịnh không.

Kinh nghiẹm rộng rãi của Grace về sản phẩm này có thể giúp người sản xuất bê tông giao ñược sản phẩm ñạt yêu cầu, bất kếthành phần của hỗn hợp là bao nhiêu.

Cất giữ và phân phối:

Force 10.000D rời có thể ñược cất giữ trong silô chứa xi măng, Silô phải hoàn toàn sạch, không có tạp chất còn sót lại làm bẩn Silô. ống dẫn lên Silô ñể

dỡ tải ở các xe xitéc cũng sạch và không bị tắc. Các ñường ống bằng kim loại cứng chắc có ñường kính nhỏ (4ft) với nhiều góc (ñặc biệt là góc vuông) sẽ kéo dài thời gian dỡ tải. Các ống cao su mềm ñược lót phẳng có ñường kính lớn (6ft) cho thời gian dỡ tải nhỏ nhất. Sự phân phối Force 10.000D rời ñược tiến hành theo cùng cách thức ñược dùng cho xi măng. Quy trình thường dùng là cho phụ

gia rơi từ silô vào thùng cân. Fore 10.000D ñóng trong bao tải phải ñược cất giữ

ở nơi khô ráo, ñược bảo vệ. Sự phân phối thủ công bằng cách xé rách bao là phương pháp thông thường. Phải dùng mặt nạ ñơn giản ñể che bụi khi phân phối sản phẩm ñóng bao. Force 10.000D không ñược coi là nguy hiểm cho sức khoẻ.

48

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com ðóng bao:

Force 10.000D ñược ñóng sẵn trong bao 25 kg. Việc giao phụ gia rời cũng có thể thực hiện theo các yêu cầu lớn.

* MB-SF

PHỤ GIA CÓ CHẤT KHOÁNG OXIT SILIC SIÊU MỊN

1. ðặc tính:

MB - SF là phụ gia có chất khoáng oxit silic siêu mịn, nén chặt và khô dùng ñể sản xuất bê tông chất lượng ñặc biệt. Nó cải thiện tính ñông cứng của bê tông theo hai hướng. Trước hết, MB-SF là chất Pozoolan khi phản ứng hoá học với các thành phần trong bê tông sẽ làm tăng số lượng thành phần gel hyñrat silicat canxi, vì vậy làm tăng cường ñộ và tính chặt của bê tông. Thứ hai, MB -

SF là chất khoáng siêu mịn, khi ñược cho vào bê tông sẽ lấp ñầy mọi khoảng hở

giữa các thành phần xi măng và làm tăng mật ñộ cũng như ngăn nước cho bê tông.

2. Công dụng:

MB-SF giúp cho việc sản xuất bê tông với những tính chất ñặc biệt sau:

- Tăng cường ñộ bền vững lâu dài

- Cường ñộ nén cao ñồng ñều

- Bảo vệ bê tông chống lại sự ăn mòn.

- Cường ñộ uốn cao hơn.

- Chống lại sự co giãn thường xuyên.

3. Sử dụng cho:

Tính giảm thấm của bê tông MB - SF ngăn chặn sự xâm nhập của nước, muối sunphát và các chất xâm thực sẽ bảo vệ bê tông và cốt thép chống lại sự ăn mòn và các chất có hại. ðiều này làm cho MB - SF trở thành một chất lý tưởng cho kết cấu móng, tầng hầm ñậu xe, trụ cầu, công trình biển và mọi kết cấu ñòi hỏi sự chống thấm cho bê tông.

Do tính chất giãn nở và lấp các lỗ rỗng trong bê tông MB - SF cũng sẽ cung cấp một cường ñộ nén rất cao cho bê tông, tăng ñộ dẻo nên có thể giảm kích thước cấu kiện, tăng chiều dài nhip và cải thiện yếu tố kinh tế cho mọi công trình.

Như các ưu ñiểm trên, MB - SF cũng cải thiện chất lượng cho các loại bê tông ñúc sẵn, bê tông ứng suất trước và bê tông trộn sẵn.

MB - SF có thể ñược sử dụng với các loại xi măng Poóc lăng theo tiêu chuẩn ASTM, AASHTO hoặc CRD. Nó cũng ñược sử dụng chung với các loại phụ gia giảm nước mức ñọ cao như phụ gia Rheobuild của MBT.

49

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

4. Liều dùng:

MB - SF ñược sử dụng với tỷ lệ 3 ÷ 10% theo lượng xi măng phụ thuộc vào yêu cầu tăng cường ñộ hoặc chống thấm, liều lượng chính xác cho yêu cầu cường ñộ ñược xác ñịnh bằng thí nghiệm thực tế.

Khi dùng cho bê tông dẻo, sử dụng liều lượng 3 ÷ 5% theo trọng lượng xi măng. Liều lượng trên sử dụng cho hầu hết các hỗn hợp bê tông trộn bình thường. Tuy nhiên, sự thay ñổi ñiều kiện công việc hoặc vật liệu dùng nằm ngoài giới hạn trên, trong trường hợp ñó hãy liên lạc với ñại diện MBT tại ñịa phương.

5. Hướng dẫn sử dụng:

MB-SF ñược tồn tại các trạm trộn tương tự như xi măng hay các vật liệu gốc xi măng khác. MB - SF ñược ñề nghị sử dụng cùng với các chất phụ gia giảm ñược mức ñộ cao của MBT ñề ñạt ñược khả năng làm việc tốt nhất khi vẫn duy trì tỷ lệ N/X thấp như mong muốn.

6. Mức ñộ ñông cứng:

Thời gian ñông kết của bê tông phụ thuộc nhiều vào tính chất hoá học và vật lý của các chất có trong bê tông, nhiệt ñộ bê tông, ñiều kiện khí hậu và việc sử dụng các phụ gia hoá học. Nên trộ thử với các vật liệu thực tế ñể quyết ñịnh liều lượng tối ưu.

7. ðóng gói:

MB - SF dựng trong bao 20kg

* SIKACRETE - PPI

PHỤ GIA BÊ TÔNG GỐC SILICAFUME

1. Mô tả:

Sikacrete - PPI là loại phụ gia bê tông thế hệ mới dạng bộ, dựa trên công nghệ kỹ thuật Silicafume.

2. Ứng dụng:

Sikacrete - PPI ñược sử dụng ñể tăng ñộ ñặc chắc, tuổi thọ và cường ñộ nén của bê tông.

3. ðặc ñiểm tính chất:

Sikacrete - PPI chứa SiO2 hoạt tính có tác dụng làm tăng thành phần thuỷ

hoá của xi măng trong quá trình ninh kết.

Sử dụng Sikacete - PPI cải thiện các tính chất của bê tông như:

- Tăng tính thi công trong một thời gian dài.

- Hỗn hợp bê tông ñồng ñều hơn.

- Tăng cao tuổi thọ của bê tông.

- Tính bền sunphát cao.

50

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

- Tăng tính kháng Cácbonat hoá.

- Giảm thiểu số ăn mòn của Clo.

- Tăng cường ñộ ban ñầu và cường ñộ sau cùng cho bê tông.

Sikacrete - PPI không chứa Clo hoặc các thnàh phần ăn mòn khác. Do ñó nó có thể dùng rất an toàn cho bê tông cốt thép và bê tông dự ứng lực.

4. Dữ liệu kỹ thuật:

- Thành phần: Thành phần thuỷ hoá Polime cải tiến kết hợp với các hoạt chất.

- Dạng: Bộ màu xám ñậm.

- Tỷ trọng khô: γ = 0.6 ÷ 0.8 kg/L.

- Tồn trữ: Bảo quản trong ñiều kiện khô ráo, trong bao niêm kín, không bị

rách. Sản phẩm sẽ lưu giữ ít nhất một năm. Sikacrete - PPI không bị ảnh hưởng bởi sương giá.

- ðóng gói: 20 kg/bao.

- Tính ñộc hại: Sản phẩm ñược Uỷ ban an toàn và sức khoẻ Thuỵ Sỹ xác nhận không ñộc hại.

5. Chuẩn bị cho mẻ trộn:

Liều lượng: Nên sử dụng liều lượng Sikacrete - PPI là 5 -10% theo trọng lượng xi măng. ðối với bê tông thường: 1 bao Sikacrete - PPI (20kg) cho 1m3 bê tông.

Chuẩn bị cho mẻ trộ bê tông: Sikacrete - PPI ñược thêm vào các thành phần khô của mẻ trộ tại trạm trộn trước khi cho nước vào. Nên trộn khoảng 90

giây ñể ñảm bảo Sikacrete - PPI ñược phân tán ñều khắp. Lượng nước trộn nên ñược ñiều chỉnh theo liều lượng Sikacrete - PPI và ñộ dẻo yêu cầu. Nếu cần thiết có thể dùng kết hợp trong mẻ trộ những loại phụ gia bê tông khác (Fro V5. Sika Retarder. Sika Anti Freeze).

- Lưu ý quan trọng: Trong ñiều kiện thường, dùng ñúng loại cốt liệu, liều lượng 10 kg Sikacret - PPI 100kg xi măng ñủ ñảm bảo tháng với băng giá, thay ñổi thời tiết. ðối với cát xấu, nên thêm Fro V5 phụ gia tạo bọt vào mẻ trộn và trộn tử trước khi sử dụng ñại trà.

- ðổ bê tông và bảo dưỡng: Bê tông sử dụng Sikacrete phải ñược ñổ và thi công giống như mọi bê tông thông thường khác có ñộ dẻo, ñộ sụt từ trung bình ñến cao. Nơi nào sử dụng Sikacrete - PPI thì hỗn hợp bê tông phải ñược chuẩn bị và ñổ ñúng theo những quy phạm thi công thông thường và phải có phương pháp bảo dưỡng ñúng mức ngay sau khi ñổ bê tông.

Sikacrete - PPI là loại sản phẩm ñược chế tạo cho mục ñích sử dụng bê tông ñặc biệt. Nên liên hệ Phòng kỹ thuật cho những ứng dụng cụ thể.

51

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

4.3.2. Ph gia siêu do

1. Sikament - 520

Mô tả: R4 là một chất siêu hoá dẻo có tác dụng làm chậm việc ñông cứng, dùng cho sản phẩm bê tông chảy ở khí hậu nóng và cũng là tác nhân giảm nước tạo cường ñộ sớm, ñược chế tạo theo ASTM C494 nhóm G.

Ưu ñiểm: 520 cung cấp một số các tính chất sau:

- Như một chất hoá dẻo: có hiệu quả cao mà không gây ra những rủi ro phân lớp, khống chế ñộ sụt của bê tông lâu dài, không gây ra tác dụng phụ với chất lượng của bê tông. Khối lượng rieng từ 1.2 - 1.22 g/cm3.

- Như là một chất giảm nước: cường ñộ của bê tông tăng sớm một cách ñáng kể, giảm nước ñến 30%.

ðặc biệt thích ứng với khí hậu nóng, tránh ñược sự xâm nhập của không khí, không bị co ngót, nâng cao chất lượng bề mặt, tăng ñộ chống thấm.

Liều lượng: 0.8 - 2.6% theo trọng lượng của 100kg xi măng. Liều lượng thích hợp phụ thuộc vào chất lượng, tính chất của xi măng, tỉ lệ N/X và nhiệt ñộ

của môi trường. Với xi măng PC40, tỉ lệ N/X = 0.45, liều lượng 1.21/100kg, ñộ

sụt 18-20cm trường. Với xi măng PC40, tỉ lệ N/X = 0.45, liều lượng 1.21/100kg, ñộ sụt 18-20cm sau 45 phút là 14-16cm. Cường ñộ 7 ngày MPa, 28 ngày 55MPa mẫu hình trụ.

2. Sika Viscocrete - 3400 – phụ gia giảm nước cục cao và kéo dài ninh

kết cho bê tông

Sika Viscocrete - 3400 có công thức phù hợp với ASTM C494 loại G.

Sản phẩm Sika Viscocrete - 3400 là chất siêu hoá dẻo gốc Polyme thế hệ

thứ 3 có hiệu quả kéo dài ninh kết cho bê tông trong khí hậu nóng.

Sika Viscocrete - 3400 thích hợp ñể sản xuất bê tông tại chỗ cũng như trộn sẵn cho các loại bê tông có tỷ lệ N/X thấp, bê tông chất lượng cao, bê tông tự

ñầm và bê tông phun. Liều lượng sử dụng từ 0.5 - 1 lít/100kg XM. ðộ dẻo của bê tông có thể kéo dài ñến 2 giờ. Phụ gia sử dụng tốt ở nhiệt ñộ 50C - 300C trong thời gian 12 tháng.

Các thí nghiệm sử dụng phụ gia Sika Viscocrete - 3400 với lượng vật liệu: X = 470kg, N = 150 lít, ð = 1050 kg, C = 740 kg, phụ gia 0.7 lít/100kg XM

Nghi Sơn PC40, Xuân Mai PC40, Bút sơn PC40 cho ñộ sụt từ 18-21cm, ñộ sụt sau 60 phút còn 10-15cm. Cường ñộ bê tông mẫu lập phương ở tuổi 3 ngày từ

40-60MPa, tuổi 7 ngày 57-72Mpa, tuổi 28 ngày 69-80MPa.

Các thí nghiệm tại Trường ðại học Giao thông Vận tải với cát vàng sông Lô có MK = 2.68, XM Nghi Sơn PC40 cũng cho các kết quả tương tự. Loại phụ

gia trên là phụ gia ngoại nhập nên có giá thành còn cao.

52

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Ngoài các phụ gia trên còn có thể sử dụng các phụ gia siêu dẻo chế tạo trong nước cũng cho các kết quả tương tự.

4.4. Thiết kế thành phần bê tông theo phương pháp ACI

4.4.1. Phng pháp chung.

- Chọn ñộ sụt nếu không cho trước thì có thể chọn theo bảng 5.5.

- Thông thường Dmax = 25 nếu Rb ≤ 60MPa còn Rb ≥ 60MPa thì Dmax =

10mm - 12.5mm.

- Xác ñịnh lượng nước N: tra bảng 5.6

- Xác ñịnh tỷ lệ N/X: tra bảng 5.7. Ở ñây X = lượng xi măng + muội Silic.

- Xác ñịnh lượng xi măng X:X = N/ (N/X). Giả ñịnh hàm lượng muối Silíc: S=8-10%X. Từ ñó xác ñịnh lượng xi măng và lượng muối Silic.

- Xác ñịnh khối lượng cốt liệu thô ð: tra bảng 5.8 ñược thể tích của cốt liệu thô (Vcd) ñã ñược ñầm chặt ñể ñạt ñược γd = 1.6g/cm3.

Tính toán lượng cốt liệu thô ð (kg):

ð = γd . Vdc, kg

- Xác ñịnh lượng cốt liệu mịn theo công thức:

C=B - (X+N+ð), kg

trong ñó: B - Khối lượng của bê tông tươi (kg/cm3) ñược tra từ bảng 5.9.

Lượng cát có thể tính theo lý thuyết thể tích tuyệt ñối có xét ñến 2% lượng bọt khí có trong bê tông theo công thức sau:



§

X

S



C = 1000 −

−

−

− V ρ



.

k 



ρd ρx ρs

 c

Trong ñó:

ρd - Khối lượng riêng của ñá;

ρx, ρs - Khối lượng riêng xi măng và muội Silíc;

Vk - Thể tích không khí;

ρc - Khối lượng riêng của cát.

4.4.2. Thành phn bê tông ñã ñ!c ch"n theo ACI

Bảng tính toán lượng vật liệu cho 1m3 bê tông

MS

Mẫu

D (kg) C (kg) X (kg) N (kg)

N/X

D/C

(D+C)/C

(kg)

0

1100

634

455

227.5

0

0.5

1.73

2.75

1

1100

634

455

170

0

0.38

1.73

2.75

2

1100

634

455

170

36

0.38

1.73

2.75

3

1100

634

455

170

45

0.38

1.73

2.75

53

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 4.5. Các nghiên cứu thực nghiệm và kết quả

4.5.1. V)t li+u làm m-u

- Xi măng PC 30 và PC 40

- Cát:

Bảng cấp phối cát

ðường kính mắt sàng (mm)

5

2.5 1.25 0.65 0.315 0.14 <0.14

a1

0

285 491

488

327

177

50

a1%

0 15.7 27.0 26.8

17.9

9.7

2.9

A1%

0 15.7 42.7 69.5

87.4

97.1 1000

TCVN

0 0-20 15-45 35-70 70-90 90-100

15.7 + 42.7 + 69.5 + 87.4 +

=

97.1

M

= 3.1

k

100

G = 1818g

- ðá dăm:

Bảng cấp phối ñá dăm

ðường kính mắt sàng (mm)

40

20

10

5

a1%

0

47.5

43.4

9.1

A1

0

47.5

90.9

100

Dmax = 40mm

1/2 Dmax = 20

G = 4kg

4.5.2. Thành phn v)t li+u (cho m0i 3 m-u)

Thành phần

Phụ gia

Mẫu

MS (kg)

ð (kg)

C (kg)

X (kg)

N (lít)

(lít)

0

12.1

6.97

4.95

2.48

0

0

1

12.1

6.97

4.95

1.88

0

0.06

2

12.1

6.97

4.95

1.88

0.396

0.06

3

12.1

6.97

4.95

1.88

0.743

0.06

γ0 = 2.3350

4.5.3. K3t qu5

Cường ñộ nén (MPa)

Thời gian

Mẫu thường

Mẫu 0% MS

Mẫu 8% MS

Mẫu 10% MS

(ngày)

(0)

(1)

(2)

(3)

3

15.1

20.2

33.1

31.5

7

19.7

26.7

46.2

42.6

14

24.1

30.0

57.2

53.0

28

30.4

39

65.0

61.0

54

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Mẫu 0

Mẫu 1

Mẫu 2

Mẫu 3

ðộ sụt (cm)

2

16

8

14

Mô ñun ñàn hồi

346715

381231

443686

436650

Edh (kG/cm2)

4.5.4 S7 phát tri9n c:ng ñ; theo th:i gian

Hình 4.1

4.6 Nhận xét kết quả

Với xi măng PC30, vật liệu Việt Nam (cát, ñá, nước), sử dụng chất siêu dẻo R4 hàm lượng 1% so với lượng xi măng, muội silíc 8 ÷ 10 dễ dàng ñật ñược bê 55

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com tông ở tuổi 3 ngày khoảng 300; tuổi 7 ngày >400 và tuổi 28 ngày khoảng 600

daN/cm2.

Các loại bê tông này không thấm nước, mẫu không nứt nẻ sau 28 ngày, ñộ

sụt khoảng 10 ÷ 12cm.

Vậy sử dụng bê tông M600 là có triển vọng.

4.7 Bê tông cường ñộ cao M70

4.7.1 Công thức bê tông cường ñộ cao M60 – M70

Thành phần của bê tông chất lượng cao (cường ñộ cao) M70 trên cơ sở vật liệu – xi măng PC40 (Hải Phòng, Hoàng Thạch, Bỉm Sơn) Cấp phối hạt : cát vàng (MK > 2.5), ñá dăm 1x2 cường ñộ 600 ÷ 700

daN/cm2, nước sạch 130 ÷ 160 lít/m3BT. Các vật liệu ñược nhào trộn trong máy thông thường.

Chất phụ gia: sử dụng phụ gia siêu dẻo Daracen 100, Darex Super20 hay Grace, Daratars – 40 theo tiêu chuẩn BS 5075 - ASTM C494 loại D, ñộ sụt ñạt 14 ÷ 20cm. Các phụ gia này cho phép giảm nước từ 10 ÷ 15%, giữ ñộ sụt bê tông giảmchận, giữ ñược ñộ sụt ổn ñịnh trong 60 phút. Phụ gia R4 – Sika rất quen thuộc ở Việt Nam cho phép giảm nước khoảng 15%. ðộ sụt ñạt ñến 15cm.

Phụ gia Rheo build 561 (ðức) cho phép ñạt ñộ sụt ñến 16 ÷ 20cm, thời gian giữ

ñộ sụt ñến 90 phút. Hàm lượng các phụ gia trên tuỳ của các hãng khác nhau xong ñều ở mức ñộ 0.8 ÷1.5 lít/100 kg xi măng, trong thành phần ñều không có Clo, không gây ăn mòn cốt thép.

Các chất muội silíc: Ở Việt Nam hiện nay có 3 loại muội silíc ñược bán do các hãng Thụy Sỹ, Mỹ, ðức và giá khoảng 80.000 ÷ 90.000 ñồng cho 1kg. ðó là Force 1000D (Mỹ): MB – SF (ðức) và Sika-PPI. Các loại phụ gia này tính chất giống nhau, ñược chế tạo theo tiêu chuẩn quốc tế, ñảm bảo tăng ñộ chống thấm và cường ñộ bê tông từ mác 400 ñến mác 800 và lớn hơn tuỳ theo yêu cầu. Hàm lượng dùng từ 5 ÷ 15% lượng xi măng. Các phụ gia trên dạng bột min, màu ñen, ñóng gói 20kg, không sợ tác ñộng môi trường.

4.7.2 Xác ñịnh quan hệ giữa tỷ lệ chất siêu dẻo, hàm lượng muối silíc và

cường ñộ bê tông, tỷ lệ X/N khi dùng xi măng PC40.

Tỷ lệ X/N có 3 mức: 2.85, 3.44

Tỷ lệ muội Silíc là 5%, 8%, 10% và 15% so với lượng xi măng, kg.

Chất siêu dẻo với hàm lượng 1 lít/100XM ; 1.25 lít/100XM ; 1.5

lít/100XM; với xi măng PC40.

ðiều kiện chế tạo: 3 nhóm mẫu thử, mỗi nhóm mẫu thử gồm 9 mẫu ñược thử nghiệm ở 3, 7, 28 ngày và mẫu ñối chứng ký hiệu A0.

56

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Thành phần BT: X = 450 kg; C = 660 kg; ð = 1150kg, tỷ lệ X/N biến ñổi như trên. Như vậy lượng mức sẽ biến ñổi từ 160 – 140 – 130 lít/m3BT.

Công thức bê tông và kết quả thử ñược ghi ở bảng 4.1 và ñược biểu diễn trên các biểu ñồ (hình 4.3, 4.4, 4.5, 4.6, 4.7).

Nhận xét kết quả: Cường ñộ bê tông tăng khi lượng siêu dẻo tăng do lượng nước dùng ít ñi, cường ñộ ñược tăng từ 400 lên ñến 574 daN/m2, tức là khoảng 20 ÷ 25%. Kết hợp với sử dụng muội Silíc cường ñộ có thể tăng ñược khoảng từ

500 ñến 700 có nghĩa là tăng ñược khoảng 40%. Theo kinh nghiệm quốc tế thì với PC40 nếu thiết kế hợp lý có thể ñạt M800. Như vậy kết quả thí nghiệm trên có thể chấp nhận ñược.

Hàm lượng muội Silíc dùng từ 5 ÷ 15% cho kết quả bước ñầu như sau: Với hàm lượng 5% cường ñộ bê tông tăng không cao, khi dùng ñến 15% so với lượng xi măng cường ñộ phát triển không chậm lại.

Vì vậy hàm lượng muội silíc chỉ nên dùng từ 8 ÷ 10% theo lượng xi măng là hợp lý.

Với xi măng PC40 cốt liệu Việt Nam, lượng silíc 8÷10%, công nghệ thông thường có thể ñạt ñược mác bê tông theo cường ñộ nén mẫu lập phương là 700

daN/m2.

4.8 Áp dụng thử nghiệm trong công trình

Với công thức bê tông nêu trên ñã áp dụng vào công trình cầu bản BTCT

dự ứng lực có chiều cao thấp với yêu cầu mác bê tông ñạt 500 daN/cm2 ở tuổi 3

ngày và yêu cầu R28 ≥ 600 daN/cm2.

Các kết quả ép mẫu và ño tại kết cấu cầu cho kết quả khả quan, cường ñộ

bê tông buổi 3 ngày lớn hơn 500 daN/cm2 và tuổi 28 ngày ñạt 650 daN/cm2.

Triển vọng áp dụng bê tông cường dộ cao là rất lớn. Ở châu Âu và Mỹ, Nhật, Trung Quốc ñã áp dụng có kết quả trong xây dựng nhà, cầu, ñường (xem hình 4.2). Ở Việt Nam áp dụng bê tông cường ñộ ñến 60-70 trong cầu dây xiên và cầu BTCT dự ứng lực.

57

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

Hình 4.2 Cầu và hầm bằng bê tông cường ñộ cao

58

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Công thức bê tông với xi măng PC400, γb = 2350 – 2400 kg/m3-

Bảng 4.1

Siêu

Ký

X / N

kg

TT

N

X

C

D

dẻo

Si

R

hiệu

3

R7 R28

X / N

%

(lít)

0

A0 170 450 660 1150 0.35/2.85 4.5

0

375 435 495

1

A1 160 450 660 1150 0.35/2.25 4.5 25.5/5% 430 490 568

2

A2 150 450 660 1150 0.31/3.22 5.62 25.5/5% 459 566 650

3

A3 130 450 660 1150 0.29/3.44 6.75 25.5/5% 510 632 698

4

B4 160 450 660 1150 0.35/2.25 4.5

36/8

440 562 576

5

B2 140 450 660 1150 0.31/3.22 5.62

36/8

525 582 675

6

B3 130 450 660 1150 0.29/3.44 6.75

36/8

498 628 732

7

C1 160 450 660 1150 0.35/2.25 4.5

45/10

407 538 590

8

C2 140 450 660 1150 0.31/3.22 5.62

45/10

470 590 690

9

C2 130 450 660 1150 0.29/3.44 6.75

45/10

505 618 735

10 D1 160 450 660 1150 0.35/2.25 4.5 67.5/15 394 517 550

11 D2 140 450 660 1150 0.31/3.22 5.62 67.5/15 450 580 688

12 D3 130 450 660 1150 0.29/3.44 6.75 67.5/15 465 610 748

Hình 4.3 Tốc ñộ phát triển cường ñộ với hàm lượng Silíc = 5%

59

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Hình 4.4 Quan hệ giữa hàm lượng chất siêu dẻo, muội Silíc và cường ñộ bê tông

Hình 4.5 Tốc ñộ phát triển cường ñộ với hàm lượng Silíc = 8%

60

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Hình 4.7 Tốc ñộ phát triển cường ñộ với hàm lượng Silíc = 15%

4.9 Kết quả cường ñộ thực tế tại thành phố Hồ Chí Minh (Cầu Hoàng Hoa Thám)

Thiết kế thành phần bê tông:

X = 500 kg

ð = 1200 kg

C = 650 kg

N = 150 lít

Phụ gia siêu dẻo 5 lít (Rheo Build 1000)

Rheo build 1000 – Muội Silíc 5% theo khối lượng xi măng.

Xi măng Chinh Phong Hải Phòng PC40.

Mẫu, 1.5 x15 x15cm.

Ngày ñúc: 19/3/1999.

Ngày nén:

22/03/1999 (tuổi 3 ngày) cường ñộ :511,502,156.

Cường ñộ trung bình : Rtb=500 daN/m2

16/04/1999 : Cường ñộ 28 ngày :644,648,644.

Cường ñộ trung bình : Rtb=645,9 daN/m2

Thành phần cốt liệu: Cát ðồng Nai: Mk=2,78; ñá Hoá An: Rñá =700 daN/m.

Cấp phối ñạt theo TCVN- Hàm lượng hạt dẹt: 11,74.

Khối lượng riêng: 2,62.

Khối lượng ñơn vị: 1,5.

61

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Kết luận:

Cường ñộ trung bình 3 ngày: 506 daN/m2.

Cường ñộ trung bình 28 ngày: 645 daN/M2.

4.10 Các nghiên cứu về bê tông cường ñộ cao có cường ñộ nén ñến 100Mpa.

Trong năm 2003 -2004 tại Trường ðại học Giao thông vận tải ñã tiến hành các thử nghiệm bê tông có cường ñộ nén ñến 100 MPa từ các vật liệu trong nước, phụ gia siêu dẻo thế hệ 3 muội Silíc, tỷ lệ N/X=0.24-0.32. Thành phần của bê tông như sau: ð=1050- 1130kg; C=640÷740 kg; X=420÷500 kg; MS=21÷50

kg. Phụ gia Polycacboncilate từ 0,7÷ 1 lít/100 kg XM (Nghi sơn PC40).

Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng ñộ sụt từ 21-23 cm, lượng không khí trong bê tông từ 0,9- 1,3 %. Kết quả thí nghiệm về cường ñộ nén và môñun ñàn hồi ghi ở bảng 4.3..

Cường ñộ bê tông thực tế trên các dầm BTCT

dự ứng lực (cầu Hoàng Hoa Thám)

Bảng 4.2

TT

Ngày ño

R3

R28

Ghi chú

1

20/03/99

510

647

2

17/04/99

567

672

3

29/04/99

525

652

4

29/04/99

512

647

5

11/05/99

542

658

6

11/05/99

526

646

7

22/05/99

537

647

8

22/05/99

545

656

9

04/06/99

546

660

10

04/06/99

546

670

11

12/06/99

520

650

12

12/06/99

53

670

ðánh giá

SR = 25.33

Cv = 0.048

Cv = 0.052

Rtb = 527

Rtb = 656

Các tính chất của bê tông M100 theo thời gian

Bảng 4.3

ðơn vị

1 ngày 3 ngày 7 ngày 14 ngày 28 ngày

Cường ñộ nén

MPa

23

44

65

70

104

62

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Cường ñộ uốn

MPa

10.1

Mô ñun ñàn hồi

MPa

53000

ðộ thấm Clo

Coulombs

78

Có thể kết luận các bê tông cường ñộ cao chế tạo tại Việt Nam ñạt ñược cường ñộ chịu nén từ 70 – 100MPa ở tuổi 28 ngày. Kết quả thí nghiệm về ñộ

bền nước và mức ñộ thấm Clo ñạt yêu cầu (dưới 1000 coulombs).

CÂU HỎI ÔN TẬP

1. Tổng quan về bê tông cường ñộ cao;

2. ðặc tính của bê tông cường ñộ cao sử dụng muội silic; 3. Muội silic và phụ gia siêu dẻo;

4. Thiết kế thành phần bê tông theo phương pháp ACI; 5. Nhận xét các kết quả thực nghiệm về bê tông cường ñộ cao.

63

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com CHƯƠNG 5

THIẾT KẾ THÀNH PHẦN BÊ TÔNG XI MĂNG

Phương pháp chung ñể thiết kế thành phần bê tông gồm hai bước:

- Tính toán lựa chọn thành phần.

- Thử nghiệm kiểm tra

5.1 Các phương pháp thiết kế thành phần bê tông

5.1.1 Mở ñầu

Những năm gần ñây, nhiều phương pháp thiết kế thành phần bê tông ñã ñược công bố. ðể giúp cho người sử dụng thấy rõ ưu, nhược ñiểm của các phương pháp ñể lựa chọn phương pháp thích hợp ñể sử dụng thì cần phải tiến hành nghiên cứu các phương pháp ñó với nhau và ñưa ra nhận xét, kiến nghị sử

dụng.

Các phương pháp thiết kế thành phần bê tông ñược sử dụng rộng rãi trên trên thế giới và ñược ñưa ra nghiên cứu xem xét ở ñây: 1. Ban môi trường của Anh (The British Department of the Envionment viết tắt là DOE).

2. Viện bê tông Mỹ (The American Concrete Unstiute viết tắt là ACI-211).

3. Hội bê tông Poóc lăng Niuzilân (The New Zealand Porland Concerte Assocition viết tắt là NZ – PCA).

4. Mơñoóc (L.J.Murdock)

5. Công thức Bôlômây – Xkrămteap (Nga) dùng ñể thiết kế bê tông thông thường. Ở Việt Nam cũng dùng công thức này (viết tắt là BK).

6. Viện bê tông và bê tông cốt thép Mỹ (ACI). Phương pháp này ñể thiết kế

bê tông cường ñộ cao ACI 363 – R92 (BTCðC).

Phương pháp DOE công bố năm 1975 thay thế cho phương pháp thông dụng sổ tay về ñường số hiệu 4. Phương pháp ACI-211 lần ñầu tiên ñược Uỷ

ban Viện bê tông Mỹ 613 ñưa ra năm 1954 và sau ñó liên tục ñược bổ sung vào năm 1980. Phương pháp NZ – PCA ñã ñược hoàn thiện thêm làm nó tương ñối linh hoạt hơn phương pháp ACI – 211. Phương pháp Mơñoóc trình bày dưới dạng công thức lần ñầu tiên vào năm 1975 và gần ñây ñược ñổi mới vào năm 1979.

Phương pháp của Bôlômây – Xkrămtaep là xây dựng công thức xác ñịnh tỷ

lệ nước/ximăng trên cơ sở kinh nghiệm ñược công bố vào năm 1967. Ở Việt Nam cũng sử dụng công thức này ñể tính toán thành phần bê tông có mác thông thưonừg theo trình tự sau:

- Xác ñịnh tỷ lệ nước/xi măng (N/X) ñối với cường ñộ bê tông cho trước.

64

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

- Xác ñịnh lượng nước hoặc tỉ lệ cốt liệu/xi măng (C+ð)/X ñối với ñộ lưu ñộng cho trước.

- Xác ñịnh tỷ lệ cốt liệu thô với cốt liệu nhỏ của cấp phối cho trước.

Nói chung ở các phương pháp trên tỷ lệ nước với xi măng và mối quan hệ

cường ñộ ñược dựa trên ñịnh luật Abram. Tuy vậy liều lượng thành phần bê tông tìm ñược bằng cách tra bảng hoặc tra biểu ñồ là kết quả của các nghiên cứu thực nghiệm ñược tiến hành dựa trên các ñiều kiện cụ thể của từng ñịa phương hay từng quốc gia. Do vậy các ñề xuất kiến nghịe có liên quan ñến lượng nước hoặc tỉ lệ cốt liệu/xi măng với ñộ lưu ñộng của bê tông tươi hay xác ñịnh tỉ lệ cốt liệu thô với cốt liệu nhỏ cũng ñược dựa trên các số liệu thực nghiệm.

Vì các ñề xuất kiến nghị về các tỉ lệ của các thành phần vật liệu bê tông là ở dạng không tường minh và phụ thuộc vào các ñiều kiện riêng của từng nước.

Mỗi phương pháp chỉ thích ứng với một giới hạn riêng của nó. ðể cho người sử

dụng khỏi bị sai lầm, cần phải làm cho họ sáng tỏ hiệu lực của từng phương pháp ñối với từng ñiều kiện riêng biệt của nó.

5.1.2 Mục ñích và phương pháp nghiên cứu.

Nghiên cứu này nhằm giúp cho người sử dụng thấy rõ ưu, nhược ñiểm của 6 phương pháp thiết kế thành phần bê tông như ñã nêu ở trên và ñưa một số

nhận xét, kiến nghị sử dụng.

Nội dung nghiên cứu bao gồm:

- So sánh phạm vi sử dụng của các phương pháp thiết kế thành phần bê tông.

- So sánh các kết quả tính toán của các phương pháp nêu trên về cường ñộ

bê tông có quan hệ với tỉ lệ nước/xi măng và cốt liệu/xi măng.

- ðưa ra một số nhận xét và kiến nghị sử dụng phương pháp thiết kế thành phần bê tông dùng ở Việt Nam.

5.1.3 So sánh về phạm vi sử dụng của các phương pháp thiết kế thành phần bê

tông.

ðể tiến hành so sánh phạm vi sử dụng của 6 phương pháp ñã nêu trên sẽ

căn cứ vào các tiêu chuẩn sau ñây:

- Loại xi măng ñược sử dụng

- Loại cốt liệu (thô và mịn) ñược sử dụng.

- ðộ lưu ñộng.

- Cường ñộ yêu cầu.

- Bê tông chứa bọt khí.

Trong mục này chỉ ñề cập tới dạng tường minh của các phương pháp thiết kế thành phần bê tông.

65

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Phương pháp DOE chỉ sử dụng cốt liệu phù hợp với tiêu chuẩn BS – 882

Part 2 1973 và vì vậy phương pháp này không thể áp dụng ñối với cốt liệu có cấp phối khác ví dụ như cấp phối không liên tục (gây ñoạn).

Hai phương páp ACI và NZ – PCA sử dụng mô ñun mịn (ñộ mịn) như là một chỉ số của cấp phối cốt liệu trong khi ñó các phương pháp Bo – Xkrăm và BTCðC cũng sử dụng ñến nó. Sử dụng mô ñun ñộ mịn là một chỉ số không phải lúc nào cũng chính xác vì nó có thể xảy ra trường hợp cốt liệu có cấp phối rất khác nhau nhưng có mô ñun hạt gần giống nhau. Phương pháp Mơñoóc “chỉ số

bề mặt” ñể xét ñến ảnh hưởng của cấp phối hạt và dùng “chỉ số góc cạnh” ñể

tính ñến dạng hạt. Kết quả là phương pháp Mơñoóc có khả năng áp dụng vào thực tế cho bất cứ loại kích cơ và dạng cốt liệu nào.

Trong khi ñó phương pháp ACI và NZ – PCA giả thiết rằng cường ñộ của bê tông là hàm số chỉ phụ thuộc vào tỉ số nước/xi măng. Phương pháp DOE kể

ñến ảnh hưởng của dạng hạt của cốt liệu thô (nghĩa là phân ra loại hạt bị nghiền hoặc không bị nghiền). Phương pháp Mơñoóc là phương pháp phát triển hơn vì nó kể ñến ảnh hưởng của cấp phối hạt cốt liệu và cả ñến tỉ số cốt liệu/xi măng.

Phương pháp Bo – Xkrăm và phương pháp ACI cũng coi cường ñộ bê tông 1 là một hàm số của nước/xi măng và hơn nữa còn ñề cập ñến cường ñộ của xi măng.

Tóm lại, phạm vi sử dụng của 6 công thức thiết kế thành phần của bê tông ñược tóm tắt so sánh ở bảng dưới ñây. Rõ ràng rằng phương pháp Mơñoóc là phương phác ñược sử dụng linh hoạt nhất khi kể ñến các ñặc tính của cốt liệu.

Tuy vậy, kinh nghiệm cho biết rằng phương pháp Mơñoóc là phương pháp phức tạp, phiền toái nhất mặc dù có thể lập thành chương trình tính toán ñể giảm bớt công việc tính toán bằng tay.

5.1.4 So sánh các kết quả tính toán của các phương pháp thiết kế thành phần

bê tông.

1. Phương pháp luận

ðể có cái nhìn tổng quát cần so sánh các kết quả tính toán thiết kế thành phần bê tông của 6 phương pháp nêu trên.

Các tính toán ñược tính toán căn cứ vào các số liệu sau:

- Cường ñộ nén của bê tông theo mẫu của lập phương 28 ngày từ 23 ñến 53

MPa biến ñổi từng bước 5 MPa.

- ðường kính hạt lớn nhất 20mm và 40mm.

- ðộ sụt 50mm và 100 mm (5 – 10cm).

Cần lưu ý rằng cường ñộ nén của Anh (DOE) và Nga ñược xác ñịnh bằng mẫu lập phương 150 x 150 x 150mm của Mỹ (ACI) và Niuzilân (NZ-PCA) 66

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com ñược xác ñịnh bằng mẫu hình trụ ñường kính φ 150mm cao 300mm. ðể có thể

so sánh trực tiếp các kết quả của các phương pháp cần phải tính cường ñộ nén của mẫu hình trụ sang cường ñộ nén của mẫu hình lập phương.

Mỗi quan hệ giữa cường ñộ nén mẫu hình trụ và mẫu hình lập phương ñược biểu diễn bằng biểu thức sau:

KR = 0.72 + 0.77

Khi ñổi từ RLP sang R trụ như sau: Rtrụ = KR . KLP

Trong ñó:

KR – Tỉ số giữa cường ñộ nén mẫu hình trụ với cường ñộ mẫu hình trụ lập phương

RLP – Cường ñộ nén của mẫu hình lập phương (tính theo ñơn vị psi) Kết quả tính toán ñược vẽ thành biểu ñồ ñể tiện so sánh.

2 – Tỉ số nước / xi măng.

Với một tỉ lệ nước / xi măng như nhau thì phương pháp NZ – PCA chọ bê tông có cường ñộ cao nhất sau ñó thứ tự ñến Mơñoóc, Bo – Xkrăm, DoE, ACI và cuối cùng là ACI 364 – R.

3 – Tỉ số cốt liệu / xi măng.

Bê tông là vật liệu hỗn hợp gồm xi măng, nước, cốt liệu (cát, ñá dăm hoặc cuội sỏi). Khi thiết kế thành phần bê tông xét ñến vấn ñề kinh tế người ta cố

gắng dùng ít nhất lượng xi măng trong 1m3 bê tông mà vẫn ñạt ñược các yêu cầu kỹ thuật khác. Vì vậy tỉ số cốt liệu/ xi măng là một chỉ tiêu kinh tế khi thiết kế

thành phần bê tông. Các phương pháp thiết kế ñều dựa vào lý thuyết về thể tích tuyệt ñối như sau:

N

C

X

A

+

+

+

= 1000

ρ

ρ

ρ

ρ

n

c

x

d

Các ñường cong quan hệ giữa cường ñộ bê tông và tỉ số cốt liệu/ xi măng của 6 phương pháp ñược vẽ trên hình 5.1. ðối với hai loại cốt liệu thô và ñường kính hạt lớn nhất là 20mm và 40mm và có ñộ sụt tương ứng là 50mm và 100mm.

Ở hình 5.1, ta thấy rằng ñối với bê tông có ñường kính cốt liệu lớn nhất 20mm, phương pháp Mơñoóc sử dụng lượng xi măng ít nhất (hoặc tỉ số cốt liệu/

xi măng lớn nhất) tiếp theo ñó là các phương pháp NZ – PCA, Bo – Xkrăm, DOE, ACI và cuối cùng là phương pháp CTCðC. ACI dùng nhiều xi măng nhất.

ðối với bê tông có ñường kính cốt liệu lớn nhất 40mm ta thấy rằng phương pháp Mơñoóc là kinh tế hơn cả ñối với bê tông có cường ñộ dưới 40MPA (40kG/cm2) còn bê tông có cường ñộ trên 40 MPa thì phương pháp NZ – PCA lại kinh tế hơn cả. Các phương pháp Bo – Xkrăm, DOE và ACI có ñường cong 67

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com gần sát nhau như vậy mức ñộ dùng xi măng tương tự nhau, còn phương pháp BTCðC thì dùng phương pháp khác cho nên bê tông thiết kế theo BTCðC có giá thành cao nhất (ACI 364 – R).

5.1.5 Các nhận xét về 6 phương pháp thiết kế thành phần bê tông và kiến nghị

sử dụng ở Việt Nam.

Các phương pháp ñều dùng lý thuyết về thể tích tuyệt ñối. Chỉ khác nhau về công thức dự ñoán bê tông theo tuổi bê tông.

Phương pháp Mơñoóc cho lượng dùng xi măng ít nhất với hỗn hợp bê tông mác dưới 50MPa có ñường kính cốt liệu lớn nhất 20mm và với bê tông mác 40

MPa còn bê tông có ñường kính cốt liệu lớn nhất 40mm. Ngược lại phương pháp NZ – PCA cho lượng dùng xi măng ít nhất ñối với hỗn hợp bê tông mác trên 50 MPa có ñường kính cốt liệu lớn nhất 20m và bê tông mác trên 40 MPa có ñường kính cốt liệu lớn nhất 40mm. Nhưng cần chú ý là tiêu chuẩn cường ñộ

xi măng của Niuzilân cao hơn của Mỹ và Anh.

Các giá trị của tỉ số nước/ xi măng thu ñược ñối với bê tông có cường ñộ

khác nhau bằng cách sử dụng 6 phương pháp thiết kế khác nhau ñược vẽ trên ñồ

thị hình 5.1

So sánh phạm vi sử dụng các phương pháp

thiết kế thành phần bê tông

Bảng 5.1

NZ-

Bơ-

BT

DOE ACI

Mơñoóc

PCA

Xkrăm CðC

Xi măng

- Poóc lăng thông thường

v

v

v

v

v

v

- Poóc lăng ñông cứng nhanh,

v

-

-

v

Poóc lăng chống sunphát

- Poóc lăng toả nhiệt ñộ thấp,

-

-

-

v

xi măng sunphát cao

Cốt liệu

- Cấp phối theo tiêu chuẩn

v

v

v

v

v

Anh BS882-73

- Các loại cấp phối khác

-

-

v

v

v

v

- Cốt liệu thô ñược nghiền

v

v

v

v

v

v

- Cốt liệu thô không ñược

v

-

v

v

nghiền

- Cát nghiền

v

v

v

- Cát không nghiền

v

v

v

v

v

v

68

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

- Cốt liệu không liên tục (gây

-

-

-

v

v

v

ñoạn)

ðộ lưu ñộng:

- ðộ sụt

v

v

v

v

v

v

- ðộ cứng (Vebe)

v

-

-

-

v

- Hệ số ñầm chặt

-

-

-

v

Cường ñộ:

- 28 ngày

v

v

v

v

v

v

- 3, 7, 28 và 91 ngày

v

v

-

-

v

Bê tông có bọt khí

v

v

v

Ghi chú:

- Cường ñộ mẫu lập phương 15 x 15 x 15cm cho phương pháp DOE (Anh), Bo – Xkrăm, BTCðC (Nga).

- Cường ñộ mẫu hình trụ φ 15 x 30cm cho phương pháp ACI và NZ – PCA.

- Quan sát các ñường cong biểu thị quan hệ giữa cường ñộ bê tông và tỉ lệ

số nước/ xi măng của 6 phương pháp thiết kế thành phần bê tông ở hình 5.1 ta thấy rằng ñối với một cường ñộ xi măng của các nước có khác nhau nên việc sử

dụng tỉ lệ nước/ xi măng khác nhau mà tỉ lệ nước/ xi măng có ảnh hưởng rất lớn ñến cường ñộ bê tông.

- Phương pháp ACI (Mỹ) sử dụng lượng xi măng và cát nhiều hơn so với các phương pháp khác.

- Phương pháp BTCðC sử dụng nhiều lượng xi măng nhất và ñòi hỏi tỷ lệ

nước/ xi măng thấp nhát mặc dù ñã thiết kế bê tông và xi măng mác P500

(PC40)

Vì vậy kiến nghị sử dụng các phương pháp thiết kế bê tông ở Việt Nam là:

- Nên nghiên cứu áp dụng thử nghiệm phương pháp thiết kế bê tông của Mơñoóc và NZ – PCA ( Niuzilân) khi sử dụng xi măng mác PC40.

- Có thể sử dụng phương pháp thiết kế bê tông DOE (Anh), ACI ( Mĩ) nhưng cần sử dụng hệ số ñiều chỉnh mà các quy trình ñó cho phép ñể phù hợp với ñiều kiện ở Việt Nam ( nghĩa là giảm lượng cát, xi măng và tăng lượng ñá theo thiết kế).

ðể thiết kế bê tông có mác tương ñối cao 500Mpa theo cường ñộ chịu nén của mẫu hình trụ Φ 15 cm × 30cm tương ñương 600 Mpa mẫu hình lập phương 15 × 15 × 15 ( hệ số tính ñổi 1,2 theo quy trình Anh ) ñã thiết kế bê tông theo phương pháp ACI và có sử dụng số ñiều chỉnh. Kết quả thành phần bê tông cho 1m2 như sau:

69

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

- Xi măng

500 kg

P500 ( Bỉm Sơn)

- Nước

171 lít

- Cát

580 kg

Mô ñun ñộ mịn =2,8

- Sỏi

1120kg

Dmax = 20mm

- Phụ gia

5,8 lít

Với thành phần bê tông trên, tiến hành ñổ bê tông ñể ñúc 27 phiến dầm bê tông dự ứng lực với xi măng Bỉm Sơn P500 cùng 1 lô số liệu 650 và ñã ép 81

mẫu thử ñạt 529 da N/cm2 ñối với mẫu hình trụ 15 × 30 cm ñộ lệch tiêu chuẩn (

Stand Daviation): 52,265 kg/cm2 hệ số biến sai (Coflicinent of Variation) 10,62

%.

5.2 Phương pháp tính toán thành phần bê tông

5.2.1 Cơ sở của phương pháp B – SK ( Nga) – TCVN

Cơ sở phương pháp này là xây dựng công thức xác ñịnh tỷ lệ N/X ( nước/

ximăng) trên cơ sở kinh nghiệm, nó ñược công bố vào năm 1967. ðây là phương pháp tính toán cộng với thực nghiệm. Ở Việt Nam phương pháp này ñang sử

dụng rộng rãi ñể tính toán thành phần bê tông mác thông thượng, ñược quy ñịnh trong TCVN.

5.2.2 Cơ sở của phương pháp ACI ( Mỹ)

- Dựa trên cơ sở dữ liệu kiểm tra hoặc những kinh nghiệm với vật liệu tự

nhiên ñã ñược sử dụng, có xét ñến cường ñộ yêu cầu tuỳ theo phương pháp thống kê kinh nghiệm và thống kê trong phong thí nghiệm.

- Khối lượng ñơn vị của cốt liệu.

- Lượng nước yêu cầu của bê tông có ñược từ những kinh nghiệm với những vật liệu ñã có sẵn.

70

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Hình 5.1 Dự toán cường ñộ bê tông tính theo các công thức 71

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

- Quan hệ giữa cường ñộ và tỉ lệ nước/ xi măng ñối với quá trình liên kết giữa xi măng và cốt liệu có sẵn.

- Quan hệ giữa cường ñộ và tỷ lệ nước /ximăng ñối với quá trình liên kết giữa xi măng và cốt liệu ñã có.

5.1.3. Các bước tính toán thành phần bê tông tính cho 1m2

1. Phương pháp B –SK (TCVN)

Chọn ñộ sụt tuỳ theo yêu cầu của kết cấu, phương pháp này không dùng tỉ

số cường ñộ yêu cầu, mà dùng khái niệm cường ñộ thiết kế Rb28.

1

Chọn kích thước lớn nhất của cốt liệu thô (Dmax). Dmax≤ chiều dày bé 3

nhất của công trình. Riêng ñối với bàn mỏng như sân, bàn mặt cầu, mặt ñường 1

ôtô, ñường sân bay thi Dmax≤ kích thước bé nhất ( khoảng cách giữa các cốt 2

thép).

Xác ñịnh tỉ lệ nước/ xi măng (N/X) theo công thức:

 N



R

= AR

− 0,5 (1)

b 28

x  X







 N



R

= A R

+ 0,5 (2)

b 28

1

x  X







Dùng công thức (1) N = 1, 4 ÷ 2,5 (tương ứng với loại bê tông có mác≥ 400) X

Dùng công thức (2) khi N ≤ 2,5 ( tương ứng với loại bê tông có mác ≥500).

X

A1 và A là hệ số thực nghiệm xác ñịnh từ ñiều kiện nguyên vật liệu và phương pháp xác ñịnh mác xi măng tra bảng 5.2.

Rb28 – Mác bê tông yêu cầu.

Rx- Mác xi măng sử dụng.

Xác ñịnh lượng nước N : Tra bảng 5.3

Xác ñịnh lượng xi măng X:

N

X =

. N

X

Xác ñịnh lượng cốt liệu thô ( ñá - ð):

1000

ð =

r .α

1

d

+

γ

ρ

d

d

Trong ñó:

Rd - ðộ rỗng của ñá:

ϒ

Comment:

d,ρ

d- Khối lượng thể tích và khối lượng riêng của ñá.

Comment:

72

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com α- Hệ số tăng lượng vữa xi măng ñể ñủ bao bọc các hạt cốt liệu lớn ñượcláy từ α≈1,1 -1,5 tuỳ theo lượng xi măng dùng.

Xác ñịnh lượng cốt liệu mịn (cát- C)



 X

D



C = 1

 000 − 

+

+ N  ρ

ρ

c

ρ



 x

d



Trong ñó : ρ ρ

Comment:

x c – Khối lượng riêng của xi măng và cát.

Comment:

2. Phương pháp ACI

Xác ñịnh fcyc = 1.25 fc’

Trong ñó: fc- Cường ñộ chịu nén bê tông ở ñộ tuổi 28 ngày.

Fcyc – Cường ñộ bê tông yêu cầu, ñảm bảo xác suất có cường ñộ thấp là nhỏ

nhất.

Chọn ñộ sụt nếu không cho trước thì có thể chọn theo bảng 5.5. Chọn kích 1

thước lớn nhất của cốt liệu thô: D

≤ Kích thước nhỏ nhất của kết cấu,

max

5

1

≤ chiều dày bản, 3

≤ Khoảng cách nhỏ nhất giữa các thanh cốt thép.

5

4

Xác ñịnh lượng nước N : Tra bảng 5.5 (ACI-211)

Xác ñịnh tỉ lệ N/X theo

Cường ñộ yêu cầu : tra bảng5.7 (ACI-211)

Xác ñịnh lượng X:

N

N =

X

Xác ñịnh khối lượng cốt liệu thôn ð: Tra bảng 5.8ñược thể tích Vdc’ của cốt liệu thô ñã nén chặt tối ña.

ð = ρ . V

d

dc

Xác ñịnh cốt liệu mịn theo công thức lý thuyết thể tích tuyệt ñối.

C = (1000 − V − V − V − V ).ρ =

n

dc

x

k

c



N

D

X



= 1000 −

−

−

− V x ρ



k 

c



ρ N ρ d ρ x



Trong ñó: Vk ≈ 2% - thể tích không khí trung bình.

5.2.4. Nhận xét về nguyên lý tính toán của 2 phương pháp.

- Cả 2 phương pháp ñều dựa trên nguyên lý thể tích tuyệt ñối: tổng thể tích ñặc riêng rẽ từng vật liệu bằng thể tích bê tông nghĩa là hỗn hợp bê tông hoàn toàn ñặc.

Vb = Vx + V+ Vd +Vc

-Phương pháp ACI và phương pháp B- SK gia thiết rằng cường ñộ bê tông phụ thuộc vào tỷ lệ N/X, cường ñộ xi măng, ñường kính cốt liệu thô, mô ñun mịn của cát, chất lượng cốt liệu nhỏ.

73

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

- Phương pháp B – SK không ñề cập ñến cường ñộ yêu cầu (Coi Rbyc =

Rb), trong khi ñó phương pháp ACI coi mô ñun mịn như một chỉ soó của cấp phối nguyên liệu.

- Phương pháp ACI ñề cập ñến tính chất của bê tông (có thể tích không khí và không tạo khí) và xác suất ñảm bảo cường ñộ ñược xét thông qua fcyc.

5.2.5. Các bảng tra sử dụng 2 phươngpháp trên ñể tính toán thành phần bê

tông.

1. Phương pháp B – SK

Hệ số A và A1

Bảng 5.2

Chất lượng cốt liệu

A

A1

Chất lượng cao

0,65

0,43

Chất lượng trung bình

0,60

0,40

Chất lượng thấp (cát hạt

0,55

0,37

nhỏ, xi măng mác thấp)

Lượng nước

Bảng 5.3

ðộ cứng

ðộ sụt

Loại cốt liệu và Dmax(mm)

SN(cm)

Sỏi

ðá dăm

10

20

40

10

20

40

150-200

0

145

130

120

155

145

130

90 -120

0

150

135

125

160

150

135

60-80

0

160

145

130

170

160

145

30-50

0

165

150

135

175

165

150

20-30

0-1,0

175

160

145

185

175

160

15-20

1-1,5

185

170

155

195

195

170

2-2,5

190

175

160

200

190

175

3-4

195

180

165

205

195

180

5

200

185

170

210

200

185

7

205

190

175

215

205

190

8

210

195

180

220

210

195

10-12

215

200

190

225

215

200

Hệ số α

Bảng 5.4

Lượng xi măng trong

α

3m3 bê tông

Sỏi

ðá dăm

74

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 250

1,34

1,30

300

1,42

1,36

350

1,48

1,42

400 và lớn hơn

1,52

1,47

Ghi chú: α trong bảng 5.4 sử dụng cho hỗn hợp bê tông dẻo. Còn ñối với hỗn hợp bê tông cứng thì: α= 1,05÷ 1,1.

2. Phương pháp ACI – 211.

Loại kết cấu

ðộ sụt, cm

Lớn nhất

Nhỏ nhất

Mỏng của tường và cột bằng cốt thép

8

2-4

Mỏng bằng giếng chìm, móng tường

8

2-4

Dầm và tường có cốt thép

10

2-4

Cột nhà

10

2-4

Bàn mỏng, tấm lát tường

8

2-4

Bê tông làm cầu, ñường

8-16

2-4

Ghi chú :

- Có thể tăng 2cm ñối với phương pháp ñầm rung khác

- ðộ sụt gốc ñể chọn lượng nước cho các bê tông có ñộ sụt 4cm (Sn= 4cm) Phân ñộ sụt cần tăng thêm khi dùng phụ gia cần xác ñịnh bằng thí nghiệm, không ñược tăng lượng nước.

Bảng 5.6

ðộ sụt (cm)

Khối lượng nước, kg/m3 của bê tông theo Dmax n(mm)

10

12,5

20

25

40

Bê tông không tạo khí

2-5

205

200

185

180

160

8-10

225

215

200

195

175

Lượng khí(%)

3,0

2.5

2,0

1,5

1,0

Bê tông tạo khí

3-5

180

175

165

160

145

8-10

200

190

180

175

160

Khối lượng khí(%) 8,0

7,0

6,0

5,0

4,5

75

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

Bảng 5.7

Cường ñộ bê tông yêu cầu

Tỷ lệ nước /xi măng

ở 28 ngày daN/cm2

Bê tông không tạo khí

Bê tông tạo khí

450

0,38

-

400

0,43

-

350

0,48

040

300

0,55

0,46

250

0,62

0,53

200

0,70

0,61

150

0,80

0,71

Ghi chú :

Cường ñộ bê tông trong bảng 5.6 ñược xác ñịnh trên mẫu thử trụ 15x30cm bảo dưỡng 28 ngày ở 23 ±1,70C bằng cách nén và uốn mẫu thử. ðối với mẫu thử

hình lập phương cường ñộ bê tông sẽ tăng lên 20%.

Xác ñịnh Vñ- Thể tích cốt liệu thô ñã lèn chặt.

Bảng 5.8

Dmax(mm) Thể tích cốt liệu thô ở mỗi ñơn vị thể tích bê tông ứng với các mô ñun hạt

2,40

2,60

2,80

3,00

10

0,50

0,48

0,46

0,44

12,5

0,59

0,57

0,55

0,53

20

0,66

0,64

0,62

0,60

25

0,71

0,69

0,67

0,65

40

0,76

0,74

0,72

0,70

50

0,78

0,76

0,74

0,72

70

0,81

0,79

0,77

0,75

150

0,87

0,85

0,83

0,81

Ghi chú :

Có thể giảm 10% thể tích cốt liệu thô ñối với bê tông dùng máy bơm môñun hạt của cát ñược xác ñịnh ứng với bộ sàng

0,149 ;0,297 ;0,595 ;1,19 ;2,38 và 4,76 m

76

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Bảng 5.9

Dmax(mm)

Ước tính khối lượng bê tông. Kg/m3

Bê tông không tạo không khí Bê tông tạo không khí 10

2285

2190

12,5

2315

2235

20

2355

2280

25

2375

2315

40

2420

2355

50

2445

2375

70

2465

2400

150

2505

2435

CÂU HỎI ÔN TẬP

1. So sánh sự giống và khác nhau giữa các phương pháp thiết kế thành phần bê tông xi măng;

2. Nội dung phương pháp thiết kế thành phần bê tông theo Bolomay-Skramtaep; 3. Nội dung phương pháp thiết kế thành phần bê tông theo ACI; 77

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com CHƯƠNG 6

BÊ TÔNG ÁT PHAN

Bê tông át phan là một loại ñá nhân tạo có thành phần chủ yếu là bi tum dầu mỏ, hỗn hợp vật liệu khoáng (ñá, cát, mạt, bột khoáng) và phụ gia. Nó ñược sử dụng làm ñường ô tô.

6.1. Phân loại bê tông át phan và các yêu cầu về chỉ tiêu cơ lý của bê tông át phan – 22 TCN249-98.

Căn cứ cỡ lớn nhất của cấp phối ñá (tương ứng cỡ sàng tròn tiêu chuẩn mà cỡ sàng nhỏ hơn sát ngày dưới nó có lượng sót tích luỹ lơn hơn 5%) bê tông át phan rải nóng ñược phân ra 4 loại : bê tông nhựa hạt nhỏ, bê tông nhựa hạt trung, bê tông nhựa hạt lớn và bê tông nhựa hạt cát.

Theo ñộ rỗng còn lại sau khi ñầm chặt bê tông át phan ñược phân ra hai loại :

- Bê tông át phan ñặc (BTA) có ñộ rỗng còn dư từ 3% ñến 6% theo thể

tích. Trong thành phần hỗn hợp bắt buộc phải có bột khoáng.

- Bê tông át phan rỗng (BTAR) có ñộ rỗng còn dư lớn hơn 6% ñến 10%

theo thể tích và chỉ dùng làm lớp dưới của mặt bê tông át phan hai lớp hoặc làm lớp mỏng.

- Theo chất lượng của vật liệu khoáng ñể chế tạo hỗn hợp, bê tông át phan ñược phân ra 2 loại : loại I và loại II chỉ ñược dùng cho lớp mặt ñường cấp tới hạn 40km/h hoặc dùng cho lớp dưới của mặt ñường bê tông hai lớp hoặc dùng cho phần ñường dành cho xe thô sơ.

Thành phần cấp phối của các loại bê tông át phan nằm trong giới hạn quy ñịnh theo bảng 6.1, cấp phối thiết kế phải liên tục. Tỷ lệ thành phần 2 loại hạt kế

cận nhau không ñược biến ñổi từ giới hạn dưới ñến giới hạn trên.

Hàm lượng nhựa tính theo% khối lượng của cốt liệu khô, tham khảo ở bảng 6.2.

ðể có hàm lượng tối ưu, cần phải làm các mẫu thí nghiệm 3-4 hàm lượng nhựa thay ñổi nhau từ 0,3 -0,5 % chugn quanh hàm lượng nhựa tham khảo.

Chọn hàm lượng nhựa sao cho hỗn hơp bê tông nhựa rải nóng thoả mãn các yêu cầu trong bảng 6.2 (BTA) và 6.3 (BTAR).

78

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Yêu cầu các chỉ tiêu cơ lý của bê tông át phan ñặc Bảng 6.1

Yêu cầu ñối với

Phương

bê tông át phan

pháp thí

TT

Các chỉ tiêu

loại

nghiệm

I

a, Thí nghiệm theo mẫu nén hình trụ

1 ðộ rỗng cốt liệu khoáng chất ,% thể tích 15-19 15-21

2 ðộ rỗng còn dư , % thể tích

3-6

3-6

3 ðộ ngâm nước, % thể tích

1,5-3,5 1,5-4.5

4 ðộ nở, % thể tích, không lớn hơn

0,5

1,0

5 Cường ñộ chịu nén, daN/cm2 , ở nhiệt ñộ

Quy trình thử

+ 200C Không nhỏ hơn

35

25

nghiệm bê

+ 500C Không nhỏ hơn

14

12

tông át phan

6 Hệ số ổn ñịnh nước, không nhỏ hơn

0,90

0,85

7 Hệ số ổn ñịnh nước, khi cho ngậm trong 0,85

0,75

15 ngày ñêm, không lớn hơn

8 ðộ nở,% thể tích, khi cho ngậm nước 1,5

1,8

trong 15 ngày ñêm, không lớn hơn

b, Thí nghiệm theo phương pháp Marshall (mẫu ñầm 75 cú mỗi ngày) 1 ðộ ổn ñịnh (Stability) ở 60 0C, kN, không 8,00

7,5

nhỏ hơn

2 Chỉ số dẻo quy ước (flow) ứng với S= 8 4,0

4,0

kN, mm nhỏ hơn hay bằng

3 Thương số Marshall (Marshall Quotient)

ðộ ổn ñịnh (Stability) kN

min2,0 min 1,8

Chỉ số dẻo quy ước (flow) mm

max5,0 max 5,0

4 ðộ ổn ñịnh còn lại sau khi ngâm mẫu ở

75

75

600C , 24 giờ só với ñộ ổn ñịnh ban ñầu,

% lớn hơn

5 ðộ rỗng bê tông át phan (Air voids)

3-6

3-6

6 ðộ rỗng cốt liệu (Voids in mineral 14-18 14-20

aggregate)

79

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com c, Chỉ tiêu khác

1 ðộ dính bám vật liệu nhựa ñối với ñá

Khá ðạt yêu Quy trình thí

cầu nghiệm

vật

liệu nhựa át

phan 22 TCN

63-84

Ghi chú: Có thể sử dụng một trong hai phương pháp thí nghiệm a hoặc b Yêu cầu về các chỉ tiêu cơ lý của hỗn hợp bê tông át phan rỗng (BTAR)

Bảng 6.2

Phương

TT

Các chỉ tiêu

Trị số quy ñịnh

pháp

thí nghiệm

1

ðộ rỗng của cốt liệu khoáng chất :% thể

24

tích, không lớn hơn

2

ðộ rỗng còn dư,% thể tích

>6-10

Quy trình thí

3

ðộ ngâm nước, % thể tích

3-9

nghiệm bê

4

ðộ nở, % thể tích, không lớn hơn

1,5

tông át phan

5

Hệ số ổn ñịnh, không nhỏ hơn

0,70

6

Hệ số ổn ñịnh nước, khi cho ngâm nước

0,60

trong 15 ngày ñem, không nhỏ hơn

6.2. Yêu cầu về chất lượng vật liệu ñể chế tạo hỗn hợp bê tông át phan

6.2.1. ðá dăm

ðá dăm trong hỗn hợp bê tông át phan ñược xay ra từ ñá tảng, ñá núi, từ

cuội sỏi, từ xỉ lò cao không bị phân huỷ.

ðối với bê tông át phan loại II ñược dùng một phần cuội sỏi chưa xay theo quy ñịnh ở bảng 6.4.

Không ñược dùng ñá dăm xay từ ñá mác- nơ, sa thạch sét, diệp thạch sét.

Các chỉ tiêu cơ lý của ñá dăm dùng cho từng loại bê tông át phan phải thoả mãn các quy ñịnh ở bảng 6.4.

Lượng ñá dăm mềm yếu và phong hoá không ñược vượt quá10% khối lượng ñối với vê tông át phan rải lớp trên và không quá 15 % khối lượng ñối với bê tông át phan rải lớp dưới.

Lượng ñá thoi dẹt của ñá dăm không ñược vượt quá 15 % khối lượng ñá dăm trong hỗn hợp.

80

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Trong cuội sỏi xay không ñược quá 20 % khối lượng là ñá gốc Silíc.

Hàm lượng bụi, bùn, sét trong ñá dăm không vượt quá 2 % khối lượng, trong ñó hàm lượng sét không quá 0,05 % khối lượng ñá.

Trước khi cân ñong sơ bộ ñể ñưa vào trống sấy, ñá dăm cần ñược phân loại theo các cơ hạt.

- ðối với bê tông át phan hạt nhỏ, phân ra ít nhất 2 cỡ hạt 10-15mm và 5-10mm.

- ðối với bê tông át phan hạt lớn, phan ra ít nhất 3 cỡ hạt 15-20 (25) mm; 10-15mm và 5-10mm.

- ðối với bê tông át phan hạt lớn, phân ra ít nhất 2 cỡ hạt 20(25) 40mm và 5-20 (25) mm.

Yêu cầu cơ lý quy ñịnh cho ñá dăm dùng trong

bê tông át phan rải nóng

Bảng 6.3

Lớp mặt

Lớp

Phương

Lớp trên

Các chỉ tiêu cơ lý của ñá

Lớp móng ñá

pháp thí

Loại Loại II dưới dăm ñen nghiệm

I

1- Cường ñộ nén (da N/cm2) không

TCVN

nhỏ hơn:

( Lấy chứng

a) ðá dăm xay từ ñá macma và ñá

1000

800

800

600

chỉ từ nời

biến chất.

SX ñá)

b) ðá dăm xay từ ñá trầm tích

800

600

600

600

2- ðộ ép nát (nén dập trong xi lanh)

của ñá dăm xay từ cuội sỏi không

lớn hơn %

3- ðộ ép nát của ñá dăm xay từ xỉ lò

TCVN

cao

+ loại

1

2

2

3

+ Không lớn hơn %

15

15

25

35

4- ðộ hao mòn Lóangelos (LA)

AASTHO –

25

35

35

35

không lớn hơn, %

T96

5- Hàm lượng cuội sỏi ñược xay vỡ

trong tổng số cuội sỏi, % khối

100

80

80

70

Bằng mắt

lượng, không nhỏ hơn

6- Tỷ số nghiền của cuội sỏi Rc

Bằng mắt

4

4

4

4

Dmin/Dmax không nhỏ hơn

kết hợp với

81

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com xác ñịnh

bằng sàng

Ghi chú: - Dmin: cỡ nhỏ nhất của cuội sỏi ñem xay:

- Dmax: Cỡ lớn nhất của viên ñá xay ra ñược:

6.2.2. Cát

ðể chế tạo bê tông át phan phải dùng cát thiên nhiên hoặc cát xay. ðã ñể

cát xay phải có cường ñộ nén không nhỏ hơn của ñá dùng ñể sản xuất ra ñá dăm.

Cát thiên nhiên phải có mô ñun ñộ lớn (MK ≥ 2. Trường hợp MK< 2 thì phải trộn thêm cát hạt lớn hoặc cát xay từ ñá ra, xác ñịnh theo TCVN 342 -86. ðối với bê tông át phan cát phải dùng cát hạt lớn hoặc cát hạt trung có MK>2 và hàm lượng cỡ hạt 5mm -1,25mm không dưới 14%.

Hệ số lượng cát (ES) của phần cỡ hạt 0- 4,75 mm trong cát thiên nhiên phải lớn hơn 80. trong cát xay phải lớn hơn 50. Xác ñịnh theo ASTM – D2419 -79.

Cát không ñược lẫn bụi, bùn, sét không quá 3% khối lượng trong cát thiên nhiên và không quá 7% trong cát xay, tron ñó lượng sét không quá 0,5%. Cát không ñược lẫn tạp chất hữu cơ. Xác ñịnh theo TCVN 343,344,345,-86.

6.2.3. Bột kháng

Bột kháng ñược nghiền từ ñá cácbônát ( ðá vôi cãnit, ñôlômít, ñá dầu…) có cường ñộ nén không nhỏ hơn 20 da N/cm2 và từ xỉ bazơ của lò luyện kim hoặc xi măng.

Các chỉ tiêu kỹ thuật của bột khoáng nghiền nát từ ñá cácbônát

Bảng 6.4

Phương pháp thí

Các chỉ tiêu

Trị số

nghiệm

1. Thành phần cỡ hạt, % khối lượng

- Nhỏ hơn 1,25mm

100

- Nhỏ hơn 0,315

≥90

- nhỏ hơn 0,071

≥70(1)

2. ðội rỗng, % thể tích

≤ 35

3. ðộ nở của mẫu chế tạo bằng hỗn hợp bột khoáng

≤2,5

và nhựa

4. ðộ ẩm, % khối lượng

≤1,0

5. Khả năng hút nhựa của bột khoáng, KHN ( lượng

≥40g

bột khoáng có thể hút hết 15g bitum mác 60/70

6. Khả năng làm cứng nhựa của bột khoáng ( hiệu số

100≤

nhiệt ñộ mềm của vữa nhựa với tỉ lệ 4 nhựa mác TNMD ≤

82

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 60/70 và 6 bột khoáng theo trọng lượng, với nhiệt ñộ

200C (2)

mềm của nhựa cùng mác 60/70

Ghi chú:

(1) Nếu bột khoáng xay từ ñá có Rnén≥ 400da N/cm2 thì cho phép giảm ñi 5%

(2) Thí nghiệm chưa bắt buộc

ðá cácbônát dùng sản xuất bột khoáng phải sạch, chứa buị, bùn, sét không quá 5%. Bột khoáng phải khô, tơi ( không vón cục). Các chỉ tiêu quy ñịnh cho bột khoáng ghi ở bảng 6.5.

6.2.4 Nhựa ñường

Nhựa ñường dùng ñể ché tạo hỗn hợp bê tông rải nhựa nóng là loại nhựa ñường ñặc gốc dầu mỏ.

Nhựa ñặc ñể chế tạo bê tông nhựa rải nóng tuân theo tiêu chuẩn 22TCN -

227-95.

Dùng loại nhựa nào là do tư vấn thiết kế quyết ñịnh . Nhựa phải sạch, không lẫn nước và tạp chất. Trước khi sử dụng nhựa phải có hồ sơ về các chỉ

tiêu kỹ thuật của các loại nhựa sẽ dùng và phải thí nghiệm lại như quy ñịnh.

6.2.5 Các yêu cầu về tính chất cơ lý của vật liệu ñá cho bê tông át phan ñường

ôtô theo tiêu chuẩn AASHTO

6.2.5.1 Các quy ñịnh kỹ thuật ñối với vật liệu ñể làm bê tông Vật liệu ñá hạt mịn:

Vật liệu ñá hạt mịn gồm có hạt thiên nhiên, cát hoặc hỗn hợp của hai loại cát ấy.

Vật liệu ñá hạt mịn phải có các loại cỡ hạt như sau phối hợp: Cỡ sáng

Phần trăm lọt qua sàng

3/4 (9,5mm)

100

N04(4,75mm)

95-100

N08(2,36mm)

80-100

N016(1,18mm)

50-85

N030(600µm)

25-60

10-30

N0-50(300µm)

N0100(150µm)

2-16

Mô ñun ñộ lớn không ñược nhỏ hơn 2,3 và không lớn hơn 3,1.

Về các chất có hại trong vật liệu ñá hạt mịn không ñược vượt quá các giá trị sau:

- Sét và các hạt bở: 3% theo trọng lượng.

- Hàm lượng nhỏ hơn75µm (N0200): 5% theo trọng lượng.

- Bụi than và than non: 1% theo trọng lượng.

83

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

- Vật liệu ñá hạt thô: gồm có cuội sỏi, cuội xay vỡ, ñá nghiền vỡ, xỉ… các cỡ hạt của vật liệu ñá hạt thô phải phù hợp với gấp phối ghi ở bảng 6.5a.

84

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Số

Cỡ hạt

Hàm lượng hạt lọt qua sàng (% tr

hiệu

( cỡ vuông )

4”

31/2”

3”

21/2”

2”

11/2”

1”

3/4”

1

3,1/2-1,1/inch 100 90-100 -

25-60

-

0-15

-

0-5

2

2,1/2-1,1/2”

-

-

100 90-100 35-90

0-15

-

0-5

3

2- 1”

-

-

-

100

90-102 35-70

0-5

-

357

2” –N04

100

90-100 -

35-70

-

4

1,1/2”-3/4

-

100

90-100

20-55

0-15

467

11/2”

-

100

95-100

-

35-70

5

1”- N04

-

-

100

90-100 20-55

56

1”-1/2”

-

-

100

90-100 40-85

57

1”-3/8”

-

-

100

95-100 -

6

1” – N04

-

-

100

90-100

67

3/4-3/8”

-

-

100

90-100

7

3/4”-N04

-

-

-

100

8

3/4”-N04

-

-

-

-

3/8”-N08

-

-

-

85

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Về các chất có hạt trong vật liệu ñá, tuỳ theo loại bê tông dùng cho từng loại công trình mà có quy ñịnh riêng. ðối với loại bê tông thì các chất có hại trong vật liệu ñá ñược quy ñịnh như sau:

- Hàm lượng sét và các hạt giòn không quá 10.

- Bụi than và than non không quá 1%.

- ðộ hao mòn Los Angoles (L.A) không quá 5.

6.2.5.2 Các phương pháp ñể xác ñịnh chỉ tiêu cơ lý chủ yếu cho vật liệu ñá ASTM và tương ứng của AASHTO

Trong phần này, ASTM và AASHTO ñã ñưa khoảng 20 thí nghiệm chính vào 3 phần:

- Các thí nghiệm xác ñịnh chất lượng chung của vật liệu ñá.

- Các thí nghiệm xác ñịnh các chất có hại ( tạp chất) trong vật liệu ñá.

- Các thí nghiệm nhằm cung cấp các thông tin phục vụ thiết kế hỗn hợp và kiểm tra.

a) Các thí nghiệm chủ yếu ñể xác ñịnh chất lượng chung của vật liệu ñá gồm có:

1. Quy trình về mẫu vật liệu ñá ñể ñem thí nghiệm, mang ký hiệu D75 (

của ASTM) tương ứng với ký hiệu T.s ( của AASHTO).

2. Xác ñịnh ñộ hao mòn của ñá ñược xác ñịnh bằng thiết bị Los Angoles (C353).

3. Xác ñịnh ñộ hao mòn của ñá kích cỡ lớn bằng thiết bị Los Angoles (C353).

4. Xác ñịnh chỉ số bền của ñá (D.5144 – T.210).

5. Xác ñịnh ñộ mài nhẵn của ñá khi dùng thiết bị mài nhẵn bánh xe quay của Anh (D3319 – T.279).

6. Xác ñịnh lượng ẩm tổng cộng của vật liệu ñá bằng phương pháp sàng khử (C66- T255).

7. Xác ñịnh ñộ ẩm về mặt của vật liệu ñá hạt nhỏ hơn (C.70 - T142).

8. Xác ñịnh ñộ bền vững của vật liẹu ñá bằng phương pháp lần lượt cho ñóng băng và tan băng ( T103).

9. Xác ñịnh ñộ bền vững của vật liệu ñá bằng cáh dùng Natri Sunphát hay Manhê sunphát.

b) Các thí nghiệm chủ yếu xác ñịnh các chất có hại trong vật liệu ñá, gồm có:

1. Xác ñịnh lượng chất bẩn hữu cơ trong vật liệu hạt nhỏ của bê tông ( C

40-T21).

86

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 2. Xác ñịnh sự tạo hạt của chất bẩn hữu cơ trong vật liệu ñá hạt nhỏ ñến ñộ

bền của vữa (C87 –T76).

3. Xác ñịnh lượng hạt mịn nhỏ trên 75µm trong vật liệu ñá bằng phương pháp rửa (C117 –T11).

4. Xác ñịnh lượng hạt sét và các hạt bở trong vật liệu ñá ( C142- T112).

5. Xác ñịnh lượng hạt nhẹ trong vật liệu ñá (C123 – T113).

6. Xác ñịnh hàm lượng hạt mịn dẻo trong cấp phối ñá và trong ñất bằng cách dùng thí nghiệm “tương ñương cát” (T176).

c) Các thí nghiệm chủ yếu nhằm cung cấp các thông tin trong việc thiết kế

cấp phối và kiểm tra.

1. Xác ñịnh khối lượng ñơn vị và ñộ rỗng của vật liệu ñá ( C29-T19).

2. Phân tích hạt bằng phương pháp rây của vật liệu ñá hạt nhỏ và hạt cát lớn (C 136- T27).

3. Phân tích hạt vật liệu bột khoáng dùng cho ñường bằng phương pháp rây (T37).

4. Xác ñịnh trọng lượng riêng và ñộ hút nước của vật liệu hạt ñá nhỏ (C128

–T84).

5. Xác ñịnh trọng lượng riêng và ñộ hút nước cuả vật liệu ñá hạt lớn (C127-T85).

6.3 Con ñường nâng cao tính ổn ñịnh của bê tông át phan trong ñiều kiện khí hậu nóng.

6.3.1. Khái quát

Bê tông át phan là vật liệu chủ yếu ñể xây dựng ôtô. Ở vùng khí hậu nóng ( ðông Nam Á) Nhiệt ñộ của bê tông át phan có thể lên ñến 700 ở Hà Nội vào tháng 5, tháng 6. Ở Sài Gòn khoảng 650C,ở Châu Âu ( Aijecbaijan) cũng khoảng 60-700C. Ở ñiều kiện nhiệt ñộ như vậy bê tông át phan cần có ñộ ổn ñịnh nhiệt cao, ñể ñảm bảo không giảm cường ñộ quá lớn, không gây những biến dạng vĩnh cửu ( vệt bánh xe) hoặc nhựa bị chảy gây biến dạng cục bộ trên mặt ñường ( dồn ñống).

Con ñường ñể nâng cao tính ổn ñịnh nhiệt cho bê tông át phan có thể ñi theo các hướng sau:

- Lựa chọn vật liệu hợp lý: Theo hướng này có thể chọn bitum chất lượng cao có ñộ quánh thích hợp và có nhiệt ñộ hoá mềm phù hợp với nhiệt ñộ khai thác. Lựa chọn tối ưu hàm lượng bitum, lựa chọn hợp lý loại vật liệu khàng và thành phần hỗn hợp vật liệu khoáng hợp lý.

87

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

- Sử dụng phụ gia cho bitum và phụ gia cho bê tông át phan nhằm nâng cao khả năng ổn ñịnh nhiệt ñộ cho bitum, tăng cường ổn ñịnh cho lớp ổn ñịnh hấp thụ trong cấu trúc và tăng lực dính bám giữa bitum và vật liệu khoáng.

Tính ổn ñịnh nhiệt của bitum thông thường xác ñịnh thông qua hệ số ổn ñịnh nhiệt. ðó là tỷ lệ giữa cường ñộ bê tông át phan ở các nhiệt ñộ khác nhau.

Khi nhiệt ñộ tăng hệ số ổn ñịnh càng cao càng bền thì tính ổn ñịnh nhiệt cao.

6.3.2 Sử dụng bitum chất lượng cao (Polime bitum)

6.3.2.1 Multiphalte – Nhựa ñường mới có khả năng giảm lún mặt ñường ở nhiệt ñộ cao ở vùng khí hậu nóng.

Trong quá trình chọn lựa loại chất kết dính ñặc biệt, người ta tìm ra cách chống lún vệt bánh xe ñó là phát triển loại nhựa ñường có ñộ nhớt cao hơn, có khả năng chịu tải trọng nặng của các phương tiện giao thông và nhiệt ñộ môi trường cao. Hướng kỹ thuật là tìm kiếm một loại nhựa bitum phù hợp với tiêu chuẩn và tăng khả năng chống biến dạng bằng việc bổ sung thêm thành phần Polime.

Cho ñến thời ñiểm hiện nay, Shell ñã tiến hành các chương trình nghiên cứu từ năm 1985, mở ñầu bằng việc sản xuất ra Multiphalte; sản phẩm nhựa ñường ña cấp; giải pháp kinh tế chống lại biến dạng vĩnh viễn, ñộ ổn ñịnh hỗn hợp cao với khả năng kết dính và ñộ bền mỏi, tính tự hồi phục cao.

Thí nghiệm trong phòng ñã chứng minh hiệu quả chống lún vệt bánh xe của loại nhựa ñường ñặc biệt này. Công trường thử nghiệm ñã ñược tiến hành tại Úc, Canaña, Châu Âu và Hồng Kông. Kết quả các thử nghiệm này ñược in trong tài liệu hội nghị át phan khu vực Thái Bình Dương AAPA và hội nghị sản phẩm nhựa ñường Châu Âu lần thứ năm. Thông tin tổng quát chung của Multiphalte ñã ñược trình bày vào năm 1993 tại hội nghị thành viễn AAPA.

ðặc tính của ngành nhựa ñường là hàm của nhiệt ñộ thể hiện ở trong thí nghiệm Heukelom. Trong biểu ñồ này, lấy thông số ñặc, nhiệt ñộ hoá mềm, nhiệt ñộ dòn nứt, ñộ nhớt và ñộ kim lún, ñược vẽ dưới dạng ñồ thị như là hàm của nhiệt ñộ.

Multiphalte thể hiện ñặc tính tương tự như ñối với các loại nhưạ ñường làm ñường khác, thông số ñộ quánh ñược so sánh giữa ñường 60/70 và nhựa Multiphalte so với nhựa ñường thể hiện ñộ nhạy cảm nhiệt ñộ thấp hơn và nó ảnh hưởng có lợi ñến chỉ số kim lún.

Từ kết quả nghiên cứu trên, lợi ích của việc giảm tính nhạy cảm nhiệt ñộ

của loại nhựa ñường chất lượng cao này trở nên rõ ràng, dựa vào việc khảo sát ñộ nhớt ở các nhiệt ñộ khác nhau ở những nơi có hiện tượng có vệt lún xuất 88

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com hiện: ñộ nhớt chỉ ra trọng biểu ñồ của loại nhựa ñường này cao hơn ñáng kể so với nhựa ñường thông thường ở ñiều kiện tương ứng.

Sản phẩm nhựa ñường này với tính nhạy cảm nhiệt ñộ thấp biểu thị sự cải tiến mô ñun ñộ cứng trong khoảng thời gian chịu tải cao và nhiệt ñộ sử dụng cao. Hơn nưa, nó cũng thể hiện mô ñun ñộ cứng thấp hơn trong khoảng thời gian chịu tải ngắn và nhiệt ñộ chịu tải ngắn và nhiệt ñộ sử dụng thấp, so với nhựa ñường thường.

Chương trình nghiên cứu chiến lược phát triển ñường cao tốc ( SHRP) ở

Mỹ ñã phát triển chỉ tiêu kỹ thuật của chất kết dính mà ñặc tính của nó là những chỉ tiêu chr dựa trên chất lượng sử dụng, và bao gồm cả yếu tố môi trường.

Có 4 vấn ñề quan tâm trong chỉ tiêu này là hiện tượng nứt ở nhiệt ñộ thấp, ổn ñịnh nhiệt, biến dạng vĩnh viễn và nứt do mỏi. ðặc tính này ñược ño bằng thiết bị ño dầm uốn, lực kéo ñộng học và thiết bị ño lực kéo trực tiếp. Chỉ tiêu kỹ thuật cũng ñưa ra rằng chất kết dính phải ñủ ñộ lỏng ñể bơm và có thể bao học toàn bộ hạt cốt liệu trong quá trình trộn và ñầm nén sau khi rải. Chỉ tiêu kỹ

thuật bao gồm nhiệt ñộ bốc cháy ñảm bảo cho vấn ñề an toàn khi thi công.

Các chỉ tiêu này có ảnh hưởng của cả nhiệt ñộ thấp và cao. Chất lượng kết dính phải thể hiện các ñặc tính thích hợp trong khoảng nhiệt ñộ yêu cầu tại ñịa ñiểm công trình. Ở vùng khí hậu nóng ñặc biệt lưu ý ñến nhiệt ñộ hoá mềm cao.

Các thí nghiệm tương ứng ñã ñược thể hiện trên hai loại nhựa ñường Multiphalte (loại ñộ kim lún 35/50 và 60/80).

Tất cả các thí nghiệm ñều thể hiện chất lượng sử dụng các loại hỗn hợp át phan có thành phần Multiphalte ñược cải tiến so với nhựa ñường thông thường.

Sản phẩm mới này cũng có trong thành phần mãu thử hỗn hợp át phan chặt ñem so với nhựa ñường thường trong thí nghiệm trung tâm nghiên cứu Pháp.

Mô ñun ñộ cứng: ðộ cứng ñộng học của bê tông át phan với thành phần nhựa ñường Multiphalte thường ñã ño ñược tại trung tâm nghiên cứu Shell tại Pháp. Ý nghĩa tương ñối của kết quả này:

-

Hỗn hợp với thành phần nhựa ñường mới thể hiện mô ñun ñộ cứng cao hơn ở trong ñiều kiện thời gian chịu tải dài và nhiệt ñộ cao.

-

Hỗn hợp với thành phần nhựa ñường mới thể hiện mô ñun ñộ cứng thấp hơn trong ñiều kiện thời gian thử tải ngắn và nhiệt ñộ thấp.

Tính kết dính: ảnh hưởng của nước ñối với tính kết dính của nhựa ñường trong hỗn hợp át phan ñã ñược nghiên cứu tại KSLA sử dụng thí nghiệm tồn dư

Marshall và thí nghiệm mài mòn Californian. Kết quả của hai thí nghiệm ñược chứng minh rằng tính kết dính của Multiphalte ñã ñược cải tiến so với nhựa ñường thường.

89

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 6.3.2.2 Bitum cho thêm cao su dẻo nhiệt.

Trong 4 nhóm chất ñàn hồi dẻo nóng chính polyurethane, chất ñồng trùng hợp polyetherpolyester, các chất alken ñồng trùng hợp và chất ñồng trùng hợp có ñoạn styren, các chất ñồng trùng hợp có ñoạn styren ñã ñược chứng minh là có tiền năng lớn nhất khi ñược trộng với bitum.

Chất ñồng trùng hợp với ñoạn styren thường ñược gọi là cao su nhiệt deo (TR). Cao su nhiệt dẻo có thể ñược tạo ra bằng cơ chế tạo chuỗn của phản ứng polyme hoá liên tục styrn – butañien –styren (SBS) hoặc styren – isopren –

styren (SIS). ðể tạo ra các polyme nêu trên cần có chất xúc tác trong phản ứng ghép nối. ðối với polyme không chỉ có các chất ñồng trùng hợp thẳng mà còn có các chất ñồng trùng hợp nhiều nhánh có thể ñược tạo ra; những chất này thường ñược gọi là các chất dồng trùng hợp phân nhánh hoặc hình rẻ quạt, hình sao.

Cao su nhiệt dẻo có sức bền và tính ñàn hồi do liên kế ngang vật lý của các phần tử trong mạng lưới không gian ba chiều. ðiều này có ñược do liên kết của ñoạn styren cuối với các khối riêng rẽ, tạo liên kết ngang lý học ñối với khối cao su polysopren hoặc polybutañien ba chiều. ðoạn cuối polystyren sẽ tạo cho polyme có sức bền và ñoạn giữa sẽ làm cho vật liệu này có tính ñàn hồi ñặc biệt.

Ở nhiệt ñộ trên ñiểm nhiệt ñộ hoá thuỷ tinh của polystyren (1000C), polystyren mềm ñi vì khối yếu ñi và thậm chí sẽ bị tách ra dưới tác ñộng của một ứng suất, ñi ñến mức ñộ cho phép chế biến dễ dàng. Khi nguội ñi, các khối sẽ lại liên kết lại, sức bền bền và tính ñàn hồi sẽ ñược phục hồi, ñiều này ñồng nghĩa là vật liệu này là một chất dẻo nhiệt.

Ảnh hưởng của thành phần cấu tạo cảu bitum ñến các hỗn hợp cao su nhiệt dẻo/bitum.

Cho thêm cao su nhiệt dẻo với trọng lượng phân tử bằng hoặc cao hơn các asphanten sẽ làm xáo trộn sự cân bằng pha polyme và asphanten “cạnh tranh nhau” về lực hoà tan của malten, nếu không có ñủ malten, có thể xảy ra hiện tượng tách pha. Cấu trúc của các hệ thống bitum/polyme thích hợp và không thích hợp ñược quan sát bằng kính hiển vi. Hệ thống tương thích có cấu trúc ñều mìn ñồng chất trong khi hệ thống không tương thích có cấu trúc thô ñứt quãng.

Chất lượng của sự phân tán polyme ñạt ñược bị ảnh hưởng bởi một số yếu tố, nhưng cơ bản là phụ thuộc vào cường ñộ xé tác ñộng của máy trộn. Khi polyme ñược cho thêm vào bitum nóng, bitum sẽ ngay lập tức bắt ñầu nhập vào các polyme làm cho các chuỗi styren của polyme phồng trương lên và dễ hoà tan hơn. Một khi ñiều ñó xảy ra, lực xé ñủ lớn sẽ tác ñộng vào các hạt bị trương là yếu tố quyết ñịnh có thể ñạt ñược ñể sự phân tán hoàn toàn của các hạt phần tử

90

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com polyme trong thời gian trộn thực tế. Như vậy, cần sử dụng các máy trộn có lực xé cao hoặc trung bình ñể phân tán hoàn toàn cao su dẻo nhiệt vào bitum.

Shell bitumen Vương quốc Anh ñã sản xuất hai loại chất liên kết polyme SBS cải tiến là: CARIPHALTE DM, CARIPHALTE DA.

Các ñặc tính kỹ thuật ñối với CARIPHALTE DM, CARIPHALTE DA.

Bảng 6.5b

Thí nghiệm/ chất liên kết

CARIPHALTE DM CARIPHALTE DA

ðộ kim lún ở 250 C, dmm

90 ± 20

130 ± 20

ðiểm mềm (P) 0C

85 ± 10

ðộ nhớt Brôkfreld 1500C mức ñộ

10 ± 4

9 ± 4

xé 3,36 giây, Poise

ðộ kéo dài ở 50C, cm

>50

-

Mô ñun ñộ cứng tối thiểu 400C

thời gian chịu tải 1000giây mức

> 3

-

ñộ xé 2,5.10-4s-1, kN/m2

ðộ ổn ñịnh bảo quản, sự khác

nhau về ñiểm mềm ổn ñịnh xuống

< 5

<5

ñáy sau 7 ngày bảo quản trong

một thiết bị hình trụ ở 1600C, 0C

Hàm lượng polyme %

7,0 ± 1,0

6,0 ± 1,0

CARIPHALTE DM ñã ñược phát triển ñể sử dụng trong át phan lu nóng chặt và hỗn hợp bê tông át phan ñể cải tiến lớp nền làm bằng bê tông nghèo và mặt ñường bê tông cũ ñã bị nhiệt ñộ gây ra một sự dịch chuyển ở lớp bê tông dẫn ñến hiện tượng nứt “ phản hồi” tới bề mặt ñường.

CARIPHALTE DA ñược phát triển ñể sử dụng trong hỗn hợp ñá nhựa thoát nước và hỗn hợp ñể rải lớp tạo ma sát.

Các ñặc ñiểm về ñộ nhớt nhiệt ñộ của CARIPHALTE DM và một bitum 50 ñộ ñược trình bày trên ñồ thị dữ liệu thí nghiệm. Hình này cho thấy rõ là ở

nhiệt ñộ cao của con ñường, ví dụ 600C, CARIPHALTE DM cứng hơn ñáng kể

so với bitum 50 ñộ và do ñó chống biến dạng tốt hơn, ở nhiệt ñộ ñường thấp, < 00C, CARIPHALTE DM dẻo hơn bitum 50 ñộ và do ñó chống nứt tốt hơn.

Mức ñộ cải thịên khải năng chống biến dạng ñược kiểm tra bằng các thí nghiệm vệt lún bánh xe do cả phòng thí nghiệm ñường bộ và vận tải (TRRL) và Shell Research Limied thực hiện. Rõ ràng là một sự tăng lên ñáng kể về khả

năng chống biến dạng, tương tự với khả năng chống biến dạng của bitum chịu 91

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com tải nặng (HD) ñược phát triển chuyên dụng ñể chống biến dạng. Những ưu ñiểm này ñã ñược khẳng ñịnh qua các cuộc kiểm nghiệm toàn diện trên thực ñịa.

ðộ dẻo của hỗn hợp bitum ñã ñược ñịnh lượng bằng thí nghiệm rão- biến dạng không ñổi do TRRL và Shell Research tiến hành. Thí nghiệm mỏi ñã ñược Shell Research Limited thực hiện trên hỗn hợp át phan lu nóng thi công ở 50C

với tần số là 50 Hz cho thấy với một phạm vi rộng về tải trọng tác ñộng lên mẫu thí nghiệm CARIPHALTE DM, tuổi thọ rão của hỗn hợp ñường nâng lên ít nhất là 3 lần.

So sánh mức ñộ vệt lún bánh xe của mặt ñường ñược rải bằng át phan lu nóng làm từ bitum 50, HD40 và CARIPHALTE DM

Bảng 6.5c

Các ñặc tính của chất liên kết

ðộ lún vệt bánh xe ở

Chất liên kết

Kim lún ở 250C, dmmm

ðiểm mềm (P)

450C, mm/h

50

56

52,0

3,2

HD40

42

68,0

0,7

CARIPHALTE

34

90,0

0,7

DM

6.3.2.3. Bitum polyme chịu nhiệt

Các chất bitum polyme chịu nhiệt ñược sản xuất bằng cách trộn hai thành phần lỏng, thành phần ñầu là chất nhựa và phần còn lại chứa chất làm cứng. Hai thành phần này kết hợp với nhau về mặt hoá học ñể tạo ra một cấu trúc 3 chiều vững chắc bitum polyme hai thành phần là nhựa epxy ñược trộn vói bitum biểu hiện các ñặc tính trội của nhựa chịu nhiệt hai thành phần này với những ưu ñiểm nổi bật ñã ñược phát triển từ 30 năm trước và hiện ñang ñược sử dụng ñể phủ bề

mặt và làm các chất kết dính.

Những sự khác nhau cơ bản giữa bitum (một chất dẻo nhiệt) và các bitum polyme chịu nhiệt là như sau

Khi hai thành phần trong bitum polyme chịu nhiệt ñược trộn thì thời gian sử dụng sản phẩm này sẽ bị giới hạn, thời hạn này phụ thuộc nhiều vào nhiệt ñộ, nhiệt ñộ càng cao thì thời hạn sử dụng càng ngắn.

Sau khi một sản phẩm chịu nhiệt ñược sử dụng nó tiếp tục lưu hoá và tăng sức bền khi có hợp chất mangan hữu cơ, tốc ñộ lưu hoá trên mặt ñường phụ

thuộc vào nhiệt ñộ môi trường.

Khi nhiệt ñộ tăng lên bitum bị mềm ra và chảy, các bitum polyme chịu nhiệt ít mẫn cảm với nhiệt ñộ hơn và trong thực tế không bị tác ñộng của sự thay ñổi nhiệt ñộ trên ñường.

92

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Bitum polyme chịu nhiệt là một vật liệu ñàn hồi, không thể hiện ñặc tính nhớt chảy, ổn ñịnh với hoá chất, dung môi, nhiên liệu và dầu.

Ba loại bitum polyme chịu nhiệt là: SHELL GRIP/SPRAY GRRIP; EROPHALT; SHELIEPOXY ASPHALT.

Các loại trên ñã ñược sử dụng rộng rãi trên thế giới từ năm 1986, tuy nhiên ở Việt Nam ñang trong giai ñoạn nghiên cứu. Các nghiên cứu về các chỉ

tiêu cơ lý của EPOXY ASPHALT với Bitum 50 cho thấy ñộ ổn ñịnh Marshall của epoxy át phan có thể lớn hơn 10 lần bitum thông thường, vệt lún bánh xe rất nhỏ (biến dạng dư gần như bằng 0) ñộ cứng ñộng lực của epoxy át phan cao hơn ñáng kể trong ñiều kiện nhiệt ñộ môi trường cao.

6.3.3. Phụ gia cho bitum

Trong xây dựng ñường hiện nay thường dùng hai loại Copolime ñể cải thiện tính chất của bitum là:

- Copolime “etylenvynylaxetat” (EVA) là Polime nhiệt dẻo.

- Copolime “Styrene- Butadiene- Styrene” (SBB) là Polime nhiệt dẻo ñược tổng hợp từ Styrene, Butadiene, Styrene, có khối lượng phân tử tương ñối thấp (15000- 20000).

Việc sử dụng các Polime nhiệt dẻo sẽ làm biến ñổi cấu trúc và nâng cao một số tính năng của bitum, nhưng công nghệ trộn lẫn Polime với bitum cũng phức tạp hơn nhiều so với sử dụng bitum thông thường. ðể cải thiện tính chất của bitum, còn dùng các chất dạng mịn ñiển hình như bột than mịn, bột cao su cho kết quả tốt.

Bột than mịn phân tán làm ñặc chắc cấu trúc của màng liên kết (có ñộ dầy khoảng 5000 nanômét) và làm tăng thể tích của chất kết dính. Do ñó ngoài việc cải thiện tính chất của bitum, nó còn cải thiện công nghệ sản xuất.

Phụ gia Chemcrete của hãng Chemcrete Internationl ðan Mạch có các tính chất tốt hơn so với bitum thường:

+ Giảm tính nhạy cảm nhiệt

+ Tăng ñộ bền ở nhiệt ñộ cao

+ Chịu sự biến dạng lớn

Phụ gia Roadcel: Do Inñônêxia sản xuất là loại phụ gia bền nhiệt sử dụng bột ñá và ñiôxit măng gan (MnO2).

Phụ gia chống trơn Interlene IN/400: Loại phụ gia làm tăng tính bám dính và có khả năng chống trơn trượt dùng rất tốt trên các ñường cao tốc (ta ñã sử

dụng thử trên quốc lộ Bắc Thăng Long- Nội Bài) có kết quả tốt.

Các loại phụ gia Elastomers, Plastomers: Là loại phụ gia Copolime làm tăng ñộ nhớt, tính dẻo và tính ñàn hồi do hãng Shell giới thiệu v.v…Gần ñây 93

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com hãng AKZÔNBEL cũng giới thiệu các loại phụ gia làm tăng liên kết của bitum như Diamine, Wetfix…Tuy nhiên, việc sử dụng các phụ gia phải ñược thử

nghiệm.

Tính chất một số loại bitum cao su của hãng Shell

Bảng 6.6

Caribi

Caribi

Caribi

Caribi

Caribi

Caribi

Tên thí nghiệm

45

65

80

DA

OB

200E

ðộ kim lún ở 250C

220÷

20÷ 40

50÷ 80 120÷ 150 60÷ 90

180÷ 220

(0,1 mm)

300

ðiểm hoá mềm (0C) 55÷ 63

48÷ 55

40÷ 48

70÷ 80

30÷ 40

36÷ 42

ðiểm hoá dòn (0C)

≤ -10

≤ -15

≤ -20

≤ -15

≤ -25

≤ -20

Dãn dài ở 250C

≥ -40

-

-

≥ 60

-

-

(cm)

Dãn dài ở 130C

-

≥ 100

-

≥ 60

-

-

(cm)

Dãn dài ở 70C (cm)

-

-

≥ 100

-

-

≥ 100

ðàn hồi ở 250C (%)

≥ 50

≥ 50

≥ 50

≥ 70

-

≥ 50

6.3.4. Phụ gia bột cao su trong bê tông át pha

Việc sử dụng bột cao bê tông át pha có lịch sử lâu ñời. ðầu tiên bột cao su ñược sử dụng ở mức ñộ nhỏ dưới dạng Latex, gần ñây nó ngày càng ñược sử

dụng rộng rãi hơn. Latex làm tăng tính dẻo cho bitum, nhưng làm tăng giá thành của bê tông át pha. Bột cao su phê liệu có giá thành hạ, ñược nghiên cứu sử

dụng rộng rãi nhất trong bê tông át pha nóng và lớp phủ bên trên của ñường. Ở

Otario Luân ðôn ñã sử dụng bê tông át phan bột cao su năm 1959.

Hàng loạt các nước Tây Âu ñã xây dựng thử nghiệm nhiều ñoạn ñường bê tông át phan có hợp chất này những năm trước chiến tranh thế giới thứ II, bê tông át phan có bột cao su ñược sử dụng trong xây dựng trên trục ñường Amstecdam- LaHay (Hà Lan).

Bột cao su ñược sử dụng rộng rãi nhất trong bê tông át phan chỉ từ năm 1966 do MC Donald, kỹ sư khoa ñường ở Arizona Mỹ nghiên cứu. Lalwini ñã phát hiện ở những tháng nóng của thời tiết mùa hè bột cao su làm tăng ñộ nhớt của hỗn hợp át phan và kết quả tốt hơn tính chất của ñường và khả năng bền lún.

Josep và một số tác giả khác ñã tiến hành thí nghiệm và kết luận khi dùng bột cao su trong bê tông át phan ñã làm tăng tính dai của nó lên 18%. R.J.Hui khi nghiên cứu ảnh hưởng thành phần hạt của bột cao su hạt mịn làm tăng ñộ bền của bê tông át phan lên 49%, hệ số cường ñộ kéo của bê tông át phan có bột cao 94

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com su tăng cao hơn so với bê tông át phan thường (0,5 so với 0,38). Douglas kết luận bitum cao su có nhiệt ñộ hoá mềm cao hơn so với titum thường. William ñã thí nghiệm tính chất của bê tông át phan sử dụng bột cao su (theo phương pháp SHRP) và kết luận bê tông át phan có ñộ bền lún tốt hơn.

Ở Việt Nam vào những năm 1992-1994 ñã thử nghiệm bột cao su trong bê tông át phan, tuy mới dừng lại ở thí nghiệm ñịnh hướng (quy hoạch bậc 1) nhưng ñã nhận ñược các kết quả khả quan. Mới ñây các nghiên cứu của ðại học Giao thông vận tải Việt Nam ñã ñề nghị thành phần bê tông át phan với hàm lượng phụ gia bột cao su 9% có lượng ñộ chịu nén 500C tăng khoảng 60%, ñộ

ổn ñịnh Marshall tăng 30-40%.

Có nhiều phương pháp sử dụng phế liệu bột cao su trong bê tông át phan trong ñó hai phương pháp chính là: Phương pháp khô và phương pháp ướt.

Phương pháp ướt ñược MC Donald phát triển với hàm lượng bột cao su trong bê tông át phan từ 14-20%. Bột cao su ñược ñưa vào bitum nóng chảy ở

nhiệt ñộ 175 ñến 2200C và nhào trộn khoảng 45 phút. Sau ñó bitum cao su ñược trộn với cốt liệu ñể ñược bê tông át phan. Nghiên cứu ñã chỉ ra tính chất của hỗn hợp bitum cao su, thành phần hạt của cao su, hàm lượng cao su, loại bitum và công nghệ sản xuất. Gần ñây kết quả nghiên cứu sử dụng chỉ 7-9% cao su có ñộ

mịn cao ở bang Florida Mỹ.

6.3.5. Phụ gia Cololymere eva (Etylene vinyl axêtat)

Phụ gia Cololymere eva là chất nhựa trùng hợp của Polime Etylene và axêtat vinyl là chất phụ gia nhiệt dẻo.

Etylene axêtat vinyl (EVA) là chất nhựa dẻo nóng ñã ñược thử nghiệm khi dùng ñể cải tiến chất kết dính xây dựng ñường. Cũng như các nhựa dẻo nóng, chúng có các tính chất như mềm ở nhiệt ñộ cao và cứng ở nhiệt ñộ lạnh.

EVA khi trộn với bitum, kết hợp ở khoảng nhiệt ñộ, làm tăng ñộ nhớt của bitum. Tính bất lợi là chúng không có tác dụng làm tăng ñáng kể tính dẻo của bitum và khi quá nóng có thể phân ly, có thể làm chất phân tán thô (nhóm chất rắn) tăng lên. Tuy nhiên có thể chấp nhận ñược nhược ñiểm này, EVA với hàm lượng từ 3% ñến 7% trong bitum mác 70 ñã trở nên phổ biến.

Nhựa trùng hợp EVA là những vật liệu nhựa dẻo với cấu trúc rời rạc ñược sản xuất do sự trùng hợp Polime của etylen và axêtat vinyl thì các nhựa trùng hợp thay ñổi các tính chất. Khối lượng phân tử và hàm lượng của axêtat vinyl ảnh hưởng ñến các tính chất của nhựa Polime trùng hợp EVA.

Khối lượng phân tử (phân tử lượng): Phân tử lượng của nhiều Polime có liên quan ñến tính chất của nó. Tiêu chuẩn thực tế ñánh giá cho các EVA là chỉ

số biểu thị ñiểm chảy (MFI), (ñộ nhớt tỷ lệ nghịch với khối lượng phân tử), chỉ

95

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com số MFI càng cao, khối lượng phân tử ñộ nhớt càng thấp, ñiều này tương tự với ñiểm kiểm tra ñộ kim lún của bitum- ñộ kim lún càng cao, khối lượng phân tử

trung bình và ñộ nhớt của bitum càng thấp.

Hàm lượng axêtat vinyl: theo thứ tự ñánh giá các tác dụng chính axêtat vinyl ñến các tính chất của chất kết dính cải tiến là nó có lợi cho cấu trúc của bitum. Các ñoạn ñều ñặn polyetylen của chuỗi có thể khép kín lại với nhau và hình dạng trông giống như là lớp thủy tinh thể. Những lớp tinh thể có liên quan ñến sự cứng và tạo ra các tác dụng tăng cường ñáng kể.

Phạm vi sử dụng của EVA trùng hợp ñược ñặc trưng bởi chỉ số biểu thị

bằng 150 và hàm lượng axêtat vinyl bằng 19 thì gọi là loại 150/19. EVA loại 150/19 thường ñược trộn với bitum ñộ quánh 70 với tỷ lệ từ 3-7%. EVA trùng hợp là loại dễ phân tán và phù hợp (tương thích) với bitum. Chúng ổn ñịnh nhiệt ñộ với các hỗn hợp át phan. Tuy nhiên trong khi lưu kho có thể xảy ra lắng ñọng ñôi chút và ñiều ñó dẫn tới là hỗn hợp sản xuất cần phải qua khuấy trước khi sử

dụng.

Các Copolime EVA có tính ổn ñịnh nhiệt, chịu kéo uốn tốt. Nếu sử dụng làm phụ gia cải thiện cho bitum dầu mỏ rất tốt, có tác dụng tăng ñộ quánh (nhớt), tăng nhiệt ñộ hoá mềm, hạ nhiệt ñộ dòn cho bitum dầu mỏ. Vì vậy, phụ

gia Copolime EVA là loại chất phụ gia rất có triển vọng trong xây dựng mặt ñường.

Bitum dầu mỏ ñược cải thiện bằng phụ gia Copolime ñược sử dụng cho các loại mặt ñường bê tông át phan ở vùng khí hậu nóng. Trường ðại học Giao thông Vận tải Việt Nam ñã nghiên cứu phụ gia EVA với hàm lượng phụ gia 5%.

Kết quả nghiên cứu về cường ñộ nén ở 600C ñược ghi ở hình sau: 96

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Xác ñịnh hệ số ổn ñịnh nhiệt của 2 loại bê tông át phan;

+ Bê tông át phan không phụ gia:

R

10, 4

k 60

K =

=

= 0, 27

T

R

38,5

k 20

+ Bê tông át phan có phụ gia EVA (5%):

R

18, 4

k 60

K =

=

= 0,31

T

R

59,5

k 20

Trong ñó:

KT- Hệ số ổn ñịnh nhiệt của bê tông át phan;

Rk20- Cường ñộ nén giới hạn của mẫu bê tông át phan khô ở 200C

(daN/cm2);

Rk60- Cường ñộ nén giơi hạn của mẫu bê tông át phan khô ở 600C

(daN/cm2);

Nhận xét:

- Khi nhiệt ñộ tăng, cường ñộ nén của bê tông át phan giảm.

+ Với bê tông át phan không phụ gia EVA: cường ñộ nén giảm từ

38,5 daN/cm2 ở 200C xuống 14,1 daN/cm2 ở 500C xuống 10,4 daN/cm0C

ở 600C.

97

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

- Khi sử dụng phụ gia EVA (5%), cường ñộ nén ở các nhiệt ñộ thí nghiệm ñều tăng so với bê tông át phan không phụ gia.

+ ở 200C: cường ñộ nén tăng 55%

+ ở 500C: cường ñộ nén tăng 48%

+ ở 600C: cường ñộ nén tăng 77%

- Ở nhiệt ñộ cao (50 ñến 600C) mức ñộ tăng cường ñộ cao hơn hẳn so với nhiệt ñộ thường (200C).

- Hệ số ổn ñịnh nhiệt KT của bê tông át phan có phụ gia EVA (5%) cao hơn so với bê tông át phan không phụ gia (hệ số ổn ñịnh nhiệt tăng 15%), chứng tỏ

bê tông át phan phụ gia EVA ổn ñịnh nhiệt hơn hẳn bê tông át phan không phụ

gia.

Như vậy, sử dụng phụ gia EVA (5%) vừa có tác dụng tăng cường ñộ nén cho bê tông át phan khả năng ổn ñịnh nhiệt tốt hơn. Do vậy, bê tông át phan có phụ gia EVA (5%) rất phù hợp với mặt ñường bê tông át phan trong ñiều kiện khí hậu Việt Nam.

6.4. Lựa chọn thành phần vật liệu khoáng ñể chế tạo bê tông át phan

6.4.1. Phương pháp theo TCVN

Vật liệu sử dụng phải phù hợp với loại, dạng bê tông và ñạt các yêu cầu về

tính chất cơ học, tính ổn ñịnh nhiệt và tính chống ăn mòn, ñồng thời phải phù hợp với yêu cầu của tiêu chuẩn.

Hỗn hợp vật liệu khoáng ñược lựa chọn sao cho ñảm bảo ñược ñộ ñặc hợp lý. Lý thuyết về ñường cong ñộ ñặc hợp lý là cơ sở ñể tạo ra thành phần hạt hợp lý (lý thuyết Ivannốp).

Nếu d1, d2,…dn là ñường kính các cỡ hạt thì lượng hạt tương ứng là y1, y2,...yn. Khi các ñường kính hạt nhỏ dần thì quan hệ giữa chúng như sau: d

d

d

1

1

2

n

=

=

= A =

d

d

d

2

2

3

n 1

+

Lượng hạt tương ứng sẽ sắp xếp theo dãy sau:

2

1

y , y

ky , y

k . y ...

n

y

k −

=

=

=

y

1

2

1

3

1

n

1

Tổng số các hạt là tổng cấp số nhân có công bội k (k là ñộ ñặc yêu cầu), vậy

n 1

−

∑ y =100% = y ( k )/ k −1.

1

1

Từ phương trình trên và các thử nghiệm có thể thành lập các biểu ñồ hoặc các bảng tra về thành phần hạt hợp lý cho từng loại bê tông át phan ở từng quốc gia và từng vùng vật liệu thích hợp (thể hiện trong các tiêu chuẩn).

Thành phần cấp phối hạt theo tiêu chuẩn Việt Nam ñược giới thiệu trên và bảng 6.7, 6.8.

98

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Thành phần vật liệu khoáng trong bê tông át phan thông thường gồm 3 loại: ñá dăm, cát, bột khoáng với tỷ lệ là ð, C, B (%).

Trong một số trường hợp ñể tăng chất lượng bê tông có thể cho thêm một phần ñá mạt (M%).

Hỗn hợp vật liệu khoáng ñược lựa chọn có tổng thể thành phần như sau: ð + C + B + M = 100%

hoặc ð + C + B = 100% (không có ñá mạt)

Lượng lọt qua sàng của hỗn hợp vật liệu khoáng Lx ñược xác ñịnh theo công thức sau:

D

M

C

B

x

x

x

x

L =

D +

M +

C +

B

x

100

100

100

100

Trong ñó: ðx, Mx, Cx là lượng lọt qua sàng kích thước x (mm) của ñá, mạt, cát và bột khoáng.

Xác ñịnh lượng ñá dăm: Tỷ lệ thành phần của ñá dăm ñược xác ñịnh theo công thức sau:

Ax .100%

Ad

Trong ñó: Ax, Ad là lượng sót tích luỹ tại cỡ hạt x của hỗn hợp hợp lý theo tiêu chuẩn và của ñá dăm.

6.4.2. Xác ñịnh lượng bột khoáng

Tỷ lệ phần trăm của bột khoáng (có cỡ hạt < 0,071mm) ñược xác ñịnh theo công thức sau (phần cát và ñá mạt có cỡ hạt < 0,071mm không ñược coi là bột khoáng):

Y 0,071

B =

.100%

B 0,071

Trong ñó: Y0,071 là lượng hạt nhỏ hơn 0,071 của hỗn hợp vật liệu hợp lý và của bột khoáng.

6.4.3. Xác ñịnh lượng cát và lượng mạt

Tổng tỉ lệ phần trăm của cát và ñá mạt ñược tính như sau: C + M = 100- B- ð= M’’

Giải các phương trình (1) và (2):

C. C

( M − C). M

1,25

1,25

+

= L

− B

1,25

100

100

Từ kết quả tính toán và thành phần vật liệu thực tế, tiến hành tính toán lại trị số Lx với tất cả các cỡ hạt. So sánh ñường biểu diễn Lx với thành phần khoáng vật hợp lý. Yêu cầu Lx phải phù hợp với giới hạn thành phần của hỗn 99

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com hợp hợp lý theo quy phạm. Nếu thành phần chọn ñược không hợp quy phạm thì có thể ñiều chỉnh lại các lượng vật liệu ñể có Lx hợp quy phạm.

6.4.4. Xác ñịnh lượng bitum tối ưu

Lượng bitum tối ưu ñược tính toán theo chỉ tiêu ñộ rỗng của hỗn hợp vật liệu khoáng của mẫu thí nghiệm bê tông át phan và ñộ rỗng còn lại của bê tông át phan theo quy ñịnh ở quy phạm.

100

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Thành phần hạt của hỗn hợp bê tông át phan nóng và ấm Lượng lọt qua sàng, % ở cỡ hạt, m

Dạng và loại hỗn hợp

20

15

10

5

2,5

1,25

0,63

Thành phần hạt liên tục

Hạt nhỏ loại

A

95-100 78-100 60-100

35-50

24-38 17-28

12-20

B

95-100 78-100 80-100

65-80

38-52 28-39

20-29

C

95-100 78-100 80-100

65-80

52-66 39-53

29-40

BT các loại

D

-

-

-

95-100 68-83 45-67

28-50

E

-

-

-

95-100 74-93 53-86

27-65

Thành phần không liên tục

Hạt nhỏ loại

A

95-100 78-100 60-100

35-50

28-50 22-50

18,50

B

95-100 85-100 70-100

50-65

40-65 34-65

27-65

101

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Thành phần hạt của hỗn hợp bê tông át phan nóng và Lượng lọt qua sàng, % ở cỡ hạt, mm

Dạng hạt và loại hỗn hợp

20

15

10

5

2.5

1,25

0,63

Thành phần hạn liên tục

Hạt nhỏ loại

Bx

95-100 85-100 70-100

50-65

33-50 21-39

14-29

Cx

95-100 88-100 80-100

50-60

39-49 29-38

22-34

BT các loại

Dx, Cx

-

-

-

95-100 66-82 46-68

26-54

102

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Chuẩn bị các mẫu thí nghiệm từ hỗn hợp bê tông át phan, trong ñó lượng bitum dùng gi của các trị số trong bảng.

Lượng bitum tối ưu ñược xác ñịnh theo công thức sau: 0

( V − V )ρ

k

k

B

B =

ρ k

Trong ñó:

V o

k - ðộ rỗng vật liệu khoáng của mẫu thí nghiệm, %;

ρk- Khối lượng riêng của vật liệu khoáng g/cm3.

6.4.5. Kiểm tra trên các mẫu thí nghiệm

Kết quả tính toán lượng bitum sẽ dùng ñể chế tạo 3 mẫu thử và kiểm tra lại các tính năng cần thiết của b nếu chỉ tiêu ñộ rỗng không ñảm bảo các chỉ tiêu khác (ví dụ cường ñộ, ổn ñịnh ñộ nước) th chủ yếu là lượng bột khoáng. Sau ñó tính lại lượng B và lại làm theo trình tự trên cho ñến lúc ñạt mọi y

6.4.6. Thí dụ tính toán thành phần bê tông át phan

Yêu cầu lựa chọn thành phần bê tông át phan rải nóng, hạt nhỏ, loại dùng cho lớp trên c bitum số 4, ñá dăm, ñá mạt, cát sông, bột ñá vôi có tính chất phù hợp với yêu cầu kỹ thuật v

6.4.7. Tính toán thành phần vật liệu kh oáng của hỗn hợp bê tông át phan

- Tính lượng ñá dăm:

Xét mắt sàng có ñường kính 5mm, theo quy phạm lượng hạt có ñường kính lớn hơn 5mm ph (do lượng hạt lọt qua sàng 5mm nằm trong phạm vi 50-65%).

Vậy lượng hạt có ñường kính lớn hơn 5mm theo quy phạm bằng: A5= 0,5 (50+35) = 42,5≈ 43%

Lượng hạt có ñường kính lớn hơn 5mm trong ñá dăm là 95%

Như vậy:

103

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 43

D =

.100 = 45%

95

Thí dụ về thành phần hạt và các số liệu tính toán thành ph bê tông át phan

Lượng vật liệu khoáng, % lọt qua s

Vật liệu khoáng

20

15

10

5

3

1,25

ðá dăm 5-15 mm

100

95

57

5

ðá mạt

100

76

44

Cát sông

100

73

Bột khoáng

Hỗn hợp theo quy phạm

95-100

84-100

70-100

50-65

38-52

28-39

ðá dăm 45%

45

43

27

2

ðá mạt 21%

21

21

21

21

16

9,2

Cát sông 24%

24

24

24

24

24

17,5

Bột khoáng 10%

10

10

10

10

10

10

Thành phần hỗn hợp

100

98

82

57

40

36,7

ñã chọn

- Tính lượng bột khoáng

Theo quy phạm yêu cầu lượng hạt có ñường kính nhỏ hơn 0,071 nằm trong phạm vi 6

Trong tính toán chọn Y0,071= 8% và B0,071= 74%

8

B =

.100 = 10,8% chọn B= 10%

74

Lượng hạt và ñá mạt sẽ là:

104

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com C + M = 100-45-10 = 45%.

Khi tính riêng lượng cát và ñá mạt, xét cỡ sàng tiêu biểu của cát và ñá mạt là 1,25 mm ph (có thể dùng 34%); nhưng trong ñó ñã 10%B, nên lượng hạt nhỏ hơn 1,25mm không kể bột khoáng l Lượng cát phải thoả mãn phương trình sau:

C.73

(45 − C).44

+

= 24%

100

100

Trong ñó, 73 và 44 là lượng hạt có kích thước nhỏ hơn 1,25mm của cát và ñá mạt.

C = 24%. M = 21%

Tính toán lượng lọt qua sàng của từng loại vật liệu tại các cỡ hạt ghi trong bảng 6.9.

Kiểm tra kết quả cấp phối hợp ñã chọn thấy phù hợp với thành phần hạt hợp lý theo quy phạm (xem bảng 6.9).

6.4.8. Tính lượng bitum tối ưu

Lượng bitum theo quy phạm ñịnh cho loại bê tông yêu cầu là 5,5%, chọn lượng bitum d vật liệu khoáng ñã có 5,2%.

Từ hỗn hợp ñã có, chế tạo 3 mẫu thử có d= h= 71,4mm. ðầm chắc mẫu thử bằng phương pháp ph bàn rung (ở nhiệt ñộ 1800C trong thời gian 180 gy dưới tác dụng của tải trọng 0,3 kG/cm2). Cu 200 kG/cm2. Sau 12-42 giờ, xác ñịnh ñược khối lượng riêng của mẫu thử bằng 2,32 g/cm3.

Với khối lượng riêng của hỗn hợp vật liệu khoáng là 2,68 g/cm3, của bitum ρB= 1g/cm át phan là 4%, ta có:

2,32.100

3

γ =

= 2, 2 g / cm

k

100 + 5, 2

ðộ rỗng của hỗn hợp vật liệu khoáng:



2, 2 

0

V = 1−

.100 = 17, 9%

0 k







2, 68 

Lượng bitum tối ưu:

105

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com (17,9 − 4,0).1,0

B =

= 5, 7%

2, 68

Kiểm tra trên các mẫu thử bê tông át phan với lượng bitum thay ñỏi từ 5,0% ñến 6% cho thấy tại ñiểm có B=5,5%, giá trị R20, R50 là lớn nhất và ñộ hút nước nằm dưới giới hạn nhỏ nhất. Như vậy, việc chọn lư

cậy.

6.5. Thiết kế thành phần bê tông át phan theo phương pháp AC (viện bê tông át phan Mỹ) Về phương pháp tính toán thành phần bê tông át phan AC sử dụng phương pháp tính như phương pháp c Nam thể hiện dùng.

Tuy nhiên, về thành phần cấp phối hợp lý theo ASTM có các cỡ hạt khác nên chi tiết tính toán có ñiều chỉnh chút ít.

Phương pháp kiểm tra cấp phối cần tính toán thành phần bê tông át phan cũng làm tương t phần hạt hợp lý do các loại bê tông át phan xem bảng 6.10.

Các hỗn hợp bê tông át phan của Mỹ

Mix1 Type 21/2 in 11/2 in 1 in

3/4 in

1/2 in

3/8 in

N04

N08

N016

N030

Loại

la

100

35-70

0-15

0-5

lla

100

40-45

5-20

llb

100

70-100 20-40

5-20

llc

100

70-100 45-75

20-40

5-20

106

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com lld

100

70-100

35-60

15-35

5-20

lle

100

75-100 50-800

25-60

10-30

5-20

llla

100

75-100 35-55

20-35

10-22

6-16

lllb

100

75-100 60-85

35-55

20-35

10-22

6-16

lllc

100

75-100 60-85

30-50

20-35

5-20

3-12

llld

100

75-100

45-70

30-50

20-35

5-20

3-12

llle

100

75-100 60-85

40-65

30-50

20-35

5-20

3-12

IVa

100

80-100 55-75

35-50

18-29

13-23

IVb

100

80-100 70-90

50-70

35-50

18-29

13-23

IVc

100

80-100

60-80

48-65

35-50

19-30

13-23

IVd

100

80-100 70-90

55-75

45-62

35-50

19-30

13-23

Va

100

85-100 65-80

50-65

37-52

25-40

18-30

Vb

100

85-100

65-80

50-65

37-52

25-40

18-30

Vla

100

85-100

65-78

50-70

35-60

25-48

Vlb

100

85-100

65-80

47-68

30-55

20-40

Vlla

100

85-100 80-95

70-89

55-80

30-60

Vllb

100

95-100 85-98

70-95

40-75

107

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

6.5.1. Các bước tính toán thành phần cốt liệu

Phương trình tổng quát:

P= A.a + B.b + C.c…,

Trong ñó: P là giá trị % lọt sàng tại mắt sàng ñặc trưng nằm trong tiêu chuẩn (thông thường người ta chọn các mắt sàng ñiển hình các loại vật liệu như

2,36,0,074 v.v…).

A, B, C là % lọt sàng tại mắt sàng ñó của từng vật liệu a, b, c là tỷ lệ từng loại vật liệu A, B, C trong hỗn hợp.

A + b + c…= 100%

- Khi thiết kế cho hai vật liệu:

+ Tính phần trăm cát trong hỗn hợp:

a= (P-B)/ (A-B) (Dùng cho mắt sàng 2.36)

+ Tính phần trăm cát trong hỗn hợp:

b= 100-a

- Khi thiết kế cho ba loại vật liệu

+ Tính phần trăm ñá:

a= (P-B)/ (A-B) (Dùng cho mắt sàng 2.36)

+ Tính phần trăm bột:

Dựa vào phương trình tổng quát cho mắt sàng 0,074mm P= A.a + B.b + C.c cho mắt sàng 0,074mm

Và phương trình

b+ c= 1- a

hệ hai phương trình hai ẩn giải ñược c.

+ Tính phần trăm cát:

b= 1- a- c

6.5.2. Lựa chọn thành phần bitum hợp lý

Theo tiêu chuẩn AC việc lựa chọn lượng bitum ñược tính theo ñường lối lý thuyết cộng thực nghiệm. Lượng bitum ban ñầu ñược lựa chọn theo công thức ở

mục 6.4.4. Tiến hành chế tạo các mẫu thử với lượng bi tum biến ñổi và lựa chọn lượng bi tum tối ưu theo các biểu ñồ quan hệ giữa B, % với khối lượng riêng bê tông át phan, ñộ rỗng còn lại, ñộ ổn ñịnh Marshall, ñộ rỗng hỗn hợp vật liệu khoáng, ñộ chảy Marshall.

Hàm lượng bi tum tối ưu là trị số trung bình cộng của năm trị số ñược chọn tối ưu ở 5 biểu ñồ ñã lập ñược ở trên.

Lượng bi tum sử dụng có thể tích theo tổng khối lượng vật liệu khoáng hoặc tổng khối lượng của bê tông át phan (bao gồm cả khối lượng bi tum).

CÂU HỎI ÔN TẬP

1. Phân loại bê tông asphalt và các yêu cầu kỹ thuật cơ bản của bê tông asphalt; 108

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 2. Các yêu cầu kỹ thuật của vật liệu chế tạo bê tông asphalt; 3. Các giải pháp nâng cao chất lượng của bê tông asphalt trong ñiều kiện khí hậu nóng;

4. Nội dung các phương pháp tính toán thành phần vật liệu khoáng và bitum cho bê tông asphalt.

109

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com CHƯƠNG 7

TẤM POLIME CỐT SỢI CÁC BON (PCSC)

Tấm mỏng Polime cốt sợi các bon (PCSC) ngày càng thay thế tấm thép mỏng ñể gia cường cho kết cấu bê tông. Việc thiết kế chống trượt và võng tuân thủ theo thiết kế kết cấu bê tông cốt thép truyền thống. Phải xem xét tới ñộ biến dạng tới hạn riêng của thép và tấm mỏng. Theo phép ngoại suy (phân tích) vì kèo, mép của tấm mỏng phải ñược nei phía ngoài của bê tông theo hướng của các lực kéo. Tấm gia cường bằng PCSC có thể bị phá vỡ do sự phá vỡ của ñộ

bám dính dọc cùng với sự rạn nứt của bê tông, như ñã ñược biết ñến ñối với các tấm thép. Kiểm tra về ñộ bám dính ñã chỉ ra rằng mô hình trước ñây về ñộ dính có thể thích ứng cho tấm PCSC.

Trong 10 năm qua việc nghiên cứu và ứng dụng vật liệu Polime sợi các bon ñể gia cường kết cấu BTCT ñã ñược triển khai ở Châu Âu, Mỹ, Nhật và Châu Á.

Vào năm 2001 ñã ñược nghiên cứu tại Việt Nam do nhóm nghiên cứu của trường ðại học Giao thông vận tải thực hiện.

Các tấm PCSC mỏng, nhẹ và cường ñộ cao ngày càng thay thế tấm thép.

Tấm PCSC có tính chất tuyệt với về nhiều phương diện liên quan ñến ñộ ẩm bền lâu, hiện tượng mỏi và vấn ñề ăn mòn.

Tương tự như ñối với tấm thép bảo ñảm bám dính cần thiết giữa bê tông và tấm thép thông qua các mối tiếp giáp bằng epoxy là một yêu cầu phải có ñối với kết cấu ñược gia cường. ðiều này ñặc biệt quan trọng ñối với việc ñịnh vị các cạnh của tấm. ðể thiết kế, cần phải biết lực bám dính tối ña và kiểu rạn nứt.

Ngoài các kiểu rạn nứt như ñã quan sát thấy ñối với tấm thép, tấm PCSC có thêm kiểu rạn nứt khác. Việc kiểm ñịnh sâu rộng ñã ñược thực hiện và mô hình về cường ñộ bám dính ñã ñược phát triển [12].

Gia cường khả năng uốn bằng công nghệ gắn kết các tấm Carbondur Polime cốt sợi các bon (PCSC) vào vật liệu như bê tông, gỗ và vữa ñã và ñang ñược chấp nhận rộng khắp trên thế giới hiện nay ñang trở thành thực tiễn sáng tạo. Các ưu ñiểm của hệ thống này, các ñặc tính chất lượng ñược xác ñịnh rõ bằng tính toán và cả sau khi áp dụng. ðiều này cùng với khả năng tương thích giữa tấm và ñộ kết dính kết cấu như một hệ ñã ñược kiểm tra là nền tảng cho việc sản xuất tại nhà máy các hệ thống tấm Polime cốt sợi các bon (PCSC), các kiểm tra gần ñây do SIKA (Thụy Sĩ) cùng với EMPA (Viện kiểm ñịnh và nghiên cứu vật liệu Liên bang Thụy Sĩ) tiến hành ñưa ra kết quả có liên quan ñến việc áp dụng tại hiện trường về khả năng gia cường kết cấu và tăng cường sức chịu trượt bằng tâm Polime cốt sợi các bon hình chữ L [13].

110

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Bảo trì, phục hồi và thay ñổi kết cấu hiện có ngày càng quan trọng hơn khi số lượng công trình xây dựng mới giảm. Các hệ thống gia cường phải ñáp ứng tốt một loạt các yêu cầu khác nhau. Thêm vào ñó ñiều quan trọng nhất là ph ải ñạt ñược chất lượng hiệu quả kinh tế tốt nhất trong thiết kế và ứng dụng. Hơn 10

năm trước ñây là hệ thống gia cường bằng Polime cốt sợi ñã bắt ñầu xuất hiện trong xây dựng. Bắt ñầu bằng việc sử dụng lưới Composite trong việc nâng cao chống lại ñịa chấn.

Năm 1987 Giáo sư Urs Meier làm việc tại EMPA. Dubenorf lần ñầu tiên ñã ñưa ra cách gia cường bằng cách gắn kết Polime cốt sợi các bon (PCSC còn viết tắt là CFRP) [2]. So với sử dụng tấm thép (Fe E 235 là loại thép hay dùng) sử

dụng bằng PCSC có các ưu ñiểm sau [14].

- Có thể có ñộ dài bất kỳ: bằng PCSC có thể cung ứng ở dạng cuộn dài tới vài trăm mét. Ưu ñiểm này giúp hạn chế ñược các mối nối mà khi dùng tấm thép rất khó thi công. Việc lắp ráp tại nơi ñông ñúc và không gian hẹp không khó khăn. Việc gắn kết bằng PCSC qua các ñường ống, lỗ tườngv.v… cho thấy bằng PCSC có nhiều ưu ñiểm.

- Sức ñề kháng hoá học: băng PCSC không cần phải có xử lý ñặc biệt nào, hoàn toàn có sức ñề kháng tốt ñối với các chất xâm thực ô nhiễm thường có trong môi trường của các kết cấu.

Việc gia cường phía ngoài tăng cường sức chịu uốn cho các kết cấu bê tông cốt thép bằng các tấm Polime cốt sợi các bon ñã ñược tiến hành năm 1991 tại cầu Ibanh gần Lucxem (Thụy Sĩ). Cây cầu bị hỏng ñã ñược phục hồi về trạng thái ban ñầu chỉ trong 2 ca ñêm, các lý do chung nhất cần gia cường sức chịu uốn bằng các tấm Polime cốt sợi các bon là:

- Gia cường do tăng trưởng tải trọng.

- Thay ñổi trong hệ thống kết cấu do thay ñổi trong sử dụng.

- Gia cường do thiết kế không ñầy ñủ

- Gia cường hoặc tăng ñộ cứng của các dầm gỗ

- Nâng cấp sức chịu ñịa chấn cho các kết cấu cầu, nhà ñang sử dụng (chịu tải ñược tải trọng ñộng khi thi công).

ðề tài nghiên cứu khoa học này nghiên cứu các vấn ñề sau: 1. Các dạng hư hỏng của kết cấu cầu ở Việt Nam và các hướng sửa chữa, bảo trì chính.

2. Nguyên tắc và giải pháp thiết kế tăng cường cầu bằng công nghệ sử dụng Polime sợi các bon.

3. Các nghên cứu thực nghiệm

4. Quy trình công nghệ

111

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 5. Phụ lục: sửa chữa cầu Trần Thị Lý và các kết quả ñạt ñược.

Giải pháp tăng cường cầu bằng Polime sợi các bon là một giải pháp hiện ñại, thích hợp cho những công trình tầm cỡ, cần tăng cường nhanh và rất cần ñược khuyến khích sử dụng.

7.1 Vật liệu Polime sợi các bon

7.1.1 Mở ñầu

Công nghệ tăng cường cầu sử dụng Polime sợi các bon cần sử dụng các vật liệu sau : tấm Polime sợi các bon (PCSC), keo dán ñể tạo ra lực dính giữa tấm sợi các bon và bề mặt bê tông ñã ñược làm sạch và làm nhám, các tấm thép hoặc tấm sợi các bon hình chữ L ñể neo. Sự làm việc chung của tấm Polime sợi các bon và kết cấu cầu cũ tạo ra sự tăng cường khả năng chịu lực cho kết cấu bê tông cốt thép – Polime sợi các bon cao hơn kết cấu cầu cũ.

7.1.2 Vật liệu Polime sợi các bon

1. Tấm PCSC

Băng PCSC ñược chế tạo theo phương pháp keo tẩm. Theo phương pháp này sợi các bon ñược chạy qua bể keo epoxy và qua các lò hấp ñể làm cứng.

Cấu trúc PCSC gồm 2 phần : cấu trúc nền và cấu trúc sợi.

- Nền là epoxy, sợi là sợi các bon

- Sợi các bon có E = 240 – 900 MPa.

- Cường ñộ kéo khoảng 3000 – 4000 MPa khi kéo dọc sợi.

Các sợi các bon ñược ñặt chủ yếu theo chiều dọc trên nền epoxy, các sợi ngang ít hơn tạo thành thảm dệt ô vuông. Các sợi các bon này chi phối sức kéo của tấm PCSC theo chiều dọc rất tốt còn cường ñộ kéo ngang của tấm PCSC rất yếu.

Tấm PCSC có ñộ dày 1.2 – 1.4 có chiều rộng 50 – 120mm, chứa 60 – 70%

(theo thể tích) sợi các bon với ñường kính khoảng 1/5000mm ñược dải theo hướng nhất ñịnh trong thảm epoxy. Số lượng sợi các bon từ 1.3 – 2 triệu sợi.

Tấm PCSC có mô ñun ñàn hồi 150 – 230 MPa. Tương tự như sợi các bon, quan hệ giữa ứng suất và biến dạng là tuyến tính ñàn hồi cho ñến khi bị phá huỷ. Trong thực tế sản xuất thì các bó sợi ñược chạy qua bể ngâm epoxy rồi qua lò làm cứng làm cho vật liệu có ñặc tính cơ hoá cao. Phương pháp kéo liên tục này cho phép srn xuất ñược bằng PCSC rất dài khoảng 250 – 500m. Trong khi thiết kế tấm PCSC mặc dù vao trò của thảm epoxy ñối với cường ñộ tấm là không ñáng kể nhưng cường ñộ kéo khoảng 60-90 MPa, cao hơn rất nhiều so với cường ñộ bê tông, là yếu tố cần phải có ñể chuyển tải các ứng suất bám dính, ñồng thời thảm epoxy phải có ñộ biến dạng cực ñại cao ñể ñảm bảo sức chịu tải của sợi ñối với toàn bộ ứng suất có thể có trong tấm.

112

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 2. Keo kết dính

Phần lớn là epoxy hai thành phần trộn với cốt liệu, cường ñộ kéo lớn hơn 30 MPa vượt hơn bê tông gấp 10 lần. Chất kết dính này có ñộ co ngót và biến dạng mỏi thấp, sức ñề kháng hoá học tốt và chịu ñược nhiệt ñộ cao. Chất kết dính epoxy với các tính năng trên thích hợp cho việc gắn kết tấm PCSC với mặt ngoài bê tông.

3. Keo dính epoxy

Việc gắn kết cho phép nối kết kinh tế các cấu kiện tại công trường mà không thay ñổi trạng thái của chúng. Các mối nối gắn kết còn chuyển lực ra toàn bộ diện tích gắn kết.

Lực nối vật lý ñược ta ra bởi sức hút phân tử giữa keo và vật liệu bê tông.

Cường ñộ của các lực này phụ thuộc vào loại phân tử và khoảng cách giữa chúng. Các chất bẩn bụi hoặc dầu mớ ngăn cản sức hút phân từ. Vì vậy, chuẩn bị

kỹ bề mặt gắn kết là tối quan trọng. Công tác chuẩn bị chủ yếu là làm sạch bề

mặt bề mặt bê tông bằng cách ñục thủ công, làm sạch lại bằng nước nóng và axeton. Bằng cách bằng cách làm nhám bề mặt có thể ñạt ñược các chất dính cơ

học giữa chất keo và vật gắn kết. ðánh nhàm bề mạt còn làm tăng bề mặt bám dính riêng (diện tích bám dính cũng tăng lên). Hệ thống epoxy hai thành phần ñặc biệt phù hợp ñể gắn kết bằng PCSC lên bê tông, thép. Loại keo này có cường ñộ cơ học cao và sức ñề kháng hoá học tốt chống lại môi trường xâm thực. Hiện nay thông thường sử dụng keo epoxy hai thành phần (Sika Dur 30 –

33 có hai thành phần A và B). Một vài khuyết tật lớn và một vài ñiểm không phẳng phải ñược thực hiện trong mái che, nhiệt ñộ môi trường nên vào khoảng 25oC, nhiệt ñộ này lý tưởng cho việc gia cường. Chưa khi nào ñộ ẩm cao quá mức, việc kiểm tra bất kỳ chưa ñược thực hiện. Trước khi thực hiện thi công cần kiểm tra nhiệt ñộ không khí và ñộ ẩm kết cấu. Qua nghiên cứu cho thấy ở Việt Nam nhiệt ñộ từ 25oC ñến 35oC là nhiệt ñộ lý tưởng cho việc thi công.

7.1.3 Ưu ñiểm chính của vật liệu

Như ta ñã biết, ñể gia cường BTCT người ta sử dụng phương pháp gắn kết các tấm thép vào vùng ứng suất trượt và kéo. Phương pháp này ñược áp dụng từ

năm 1967 tới nay, nó ñạt ñược nhiều kết quả thực tiễn và ñã ñược kiểm chứng.

Bất lợi của phương pháp này là: kết cấu nặng nền, việc bốc dỡ thi công gặp nhiều khó khăn và nguy cơ cốt thép chuẩn bị ăn mòn tại vùng tiếp giáp.

113

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 1. ðạt ñược ñộ dài bất kỳ

Băng PCSC có thể ñược cung ứng ở dạng cuộn dài tới vài trăm mét. Ưu ñiểm này giúp hạn chế ñược các mối nối mà khi dùng các tấm thép rất khó thi công. Việc lắp ráp chúng tại nơi ñông ñúc và không gian hạn hẹp không mấy khó khăn do ñộ dẻo của tấm băng.

2. Sức ñề kháng hoá học

Băng PCSC không cần phải xử lý ñặc biệt nào hoàn toàn có sức ñề kháng tốt ñối với các chất xâm thực và ô nhiễm thường có trong môi trường của các kết cấu. Mối nguy hiểm ñối với băng PCSC có thể xuất hiện do các tai nạn làm ñắt băng hoặc trong trường hợp có hoả hoạn. Bởi vậy việc bảo vệ băng PCSC tránh những tác ñộng trên là cần thiết.

3. Cường ñộ cao, trọng lượng nhẹ

Cường ñộ kéo của băng PCSC hiện nay ñạt tới 300N/mm2. So với tấm thép sử dụng cùng mục ñích, băng PCSC có cường ñộ cao và trọng lượng ñơn vị thể

tích thấp (nhẹ hơn tấm thép 4 lần).

Cường ñộ cao cho phép ta sử dụng băng mỏng hơn rất nhiều (theo tài liệu kèm theo). Thường dùng laọi 50 x 1.2mm. Trong nhiều trường hợp ñây là những ưu ñiểm của băng PCSC tại nơ cần yếu tố thẩm mĩ vì ta có thể sơn hoặc phủ

chúng bằng ma tít mà không thấy sự gia cố.

Khi sử dụng tấm thép ñể gia cố, một tấm thép phải ñặt sâu trong bê tông hoặc phải làm gờ trên bê tông. Trong một số trường hợp tấm thép phải mài bớt ẵ tại vị trí giao nhau. Do ñó bên cạnh số lượng và trọng lượng của vật liệu, ta cần phải xem xét các chịu võng tại vị trí giao nhau.

Ngoài ra do trọng lượng của băng PCSC nhẹ dẫn ñến việc chuyển chở cũng như công ñơn giản hơn nhiều và hầu như chúng ta không phải sử dụng bất cứ

dụng cụ nào ñặc biệt. Ngoài ra nó còn có một số tính chất tuyệt vời về nhiều phương diện liên quan ñến ñộ bền lâu và hiện tượng mỏi của vật liệu.

Tuy vậy so với thép, mô ñun ñàn hồi E của băng PCSC nhỏ hơn nhiều (150000 – 300000 N/mm2) nên khi giai cố cho những dầm có khẩu ñộ lớn mà không có những biện pháp kết hợp thì dầm sẽ có ñộ võng lớn, mặt khá giá thành cho việc sử dụng tấm PCSC ñể gia cường còn cao nhưng với các ưu ñiểm của nó sẽ tạo ra tính khả thi cho giải pháp này.

7.1.4 Triển vọng của vật liệu mới.

Hiện nay sợi cac bon và các sản phẩm từ sợi các bon ñược ứng dụng rộng rãi ở một số nước trên thế giới. Là loại vật liệu mới rất có triển vọng trong việc gia cường cho kết cấu BTCT hoặc dùng như một nguyên liệu trực tiếp sản xuất các dầm các bon. Tại Thụy Sĩ và ðức, hơn 50 km băng PCSC ñã ñược sử dụng 114

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com như cốt gắn kết ñể gia cường. Tại Nhật Bản ñang tiến hành xây dựng một cây cầu có khẩu ñộ lớn (hàng nghìn mét) bằng sợi các bon. Như vậy ñã xuất hiện xu hướng dùng vật liệu các bon thay thế các vật liệu truyền thống.

Tuy vậy hiện nay vẫn còn thiếu các mô hình thực tế ñể tính toán ñộ dài neo.

Phá huỷ do sự trượt bê tông tại vùng kéo phải tiếp tục khảo sát. Việc phá huỷ

giai ñoạn chưa ñông cứng của băng gia cường trong các dầm móng và dưới tải trọng cao tiếp tục phải khảo sát chi tiết. Cần phát triển hơn nhữa các phương pháp dự ứng lực và ñịnh vị (neo).

Trong các trường hợp khác nhau, băng PCSC với E > 300000 N/mm2 ñã ñược sử dụng, biến dạng ñặc biệt trong các kết cấu gỗ có thể giảm ñi ñáng kể.

Tại Việt Nam, việc sử dụng sợi các bon và tấm PCSC trong xây dựng và sửa chữa cầu chưa có, công nghệ này mới chỉ giới thiệu gần ñây. Chúng ta phải nghiên cứu làm việc, thích dụng của chúng với ñiều kiện Việt Nam từ ñó ñưa ra những ñiều chỉnh cần thiết.

7.1.5. Hệ sản phẩm CarbonDur

1. Sika CarbonDur – Tấm dẻo Polime cốt sợi các bon ðã sử dụng măm 1991 ở cầu Ibach (bê tông ứng lực), năm 1992 pr cầu Sin bằng gỗ.

* Sợi CarbonN

- Trọng lượng thấp.

- Cường ñộ hay ñộ bền cao.

- Chịu ăn mòn rất tốt

- Sức chịu mỏi cao

- Chi phí cao

* Sản xuất tấm dẻo Sika CarbonDur:

Tấm 50 x 1.2mm: 1.2 triệu sợi

Sản xuất bằng phương pháp kéo tấm: Bố trí 24000 sợi mỗi tấm, nhiệt ñộ

sản xuất 1800C, cuộn 250 m.

- Quy trình sản xuất với ñộ tin cậy cao.

- Các sợi xếp song song (ñồng hướng)

- Tạo thành lưới (thảm) epoxy.

- Lớn hơn 68%khối lượng sợi.

- Sản phẩn sản xuất tại Thuỵ Sĩ.

* ðặc tính của tấm dẻo cốt sợi CarbonDur:

- Trọng lượng nhẹ (20% so với thép).

- Cường ñộ cao (< 500 % so với thép).

- Ba ñộ cứng: thấp (S), trung bình (M), cao (H).

115

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Mô ñun ñàn hồi(N/mm2)

165.000

210.000

300.000

Cường ñộ kéo (N/mm2)

2,800

2,400

1,300

ðộ biến dạng tại cường ñộ kéo (%) 1,7

1,2

0,45

Giá thành ñ/m dài

325.000

620.000

420.000

- Không dẻo.

- Không bị ăn mòn.

- Sức chịu mỏi cao.

- Chỉ có khả năng chịu kéo cao dọc theo hướng sợi.

2. Keo dính SikaDur 30- Giá thành 120.000 ñ/1 bộ.

* Ưu ñiểm.

- Cường ñộ cơ học cao.

- Dễ bốc dỡ, vận chuyển

- ðộ co ngót vì mỏi thấp: ñộ bền cao.

- ðộ dính bám tốt với bê tông, gỗ, gạch, ñá tự nhiên.

- Kinh nghiệm với trên 1000 ứng dụng SikaDur trên toàn thế giới.

- Là một bộ phận của dòng SikaDur.

* ðặc tính:

- Thời gian cho phép thi công lớn hơn 40 phút.

- Thời gian ñể hở trên 30 phút.

- Cường ñộ nén khoảng 80N/ mm 2

- Môn ñun ñàn hồi khoảng 12kN/mm2

- ðộ co trên 0,05 %

- Hệ số dãn nhiệt khoảng 10-4 0C

- Nhiệt ñộ sử dụng tối ña + 50 0C

* Công tác chuẩn bị : Trộn với tốc ñộ chậm và dùng trục quay ñể trộn nhằm làm giảm bớt lượng khí trong keo.

* Quá trình gắn kết:

- Gắn kết keo dính ñã trộn vào:

+Mặt nền với một lớp mỏng.

+ Quét một lớp hình chóp lên mặt tấm, các bọt khí mắc bên trong có thể loại bỏ ra ngoài.

- Dùng tay ñặt tấm CarboDur.

- ấn nhẹ bằng con lăn cao su.

- Loại bỏ những chỗ keo thừa.

- Tạo lớp phủ bằng sơn, vữa hoặc lớp chống cháy.

116

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

* Chống cháy tạo lớp phủ.

+ Chống cháy bằng tấm chống ngăn phải : lắp ñặt cẩn trọng, chỉ dùng cho vùng gắn kết.

+ Thi công lớp phủ ñể chống tia cực tím hoặc vì lý do thẩm mĩ : có thể

dùng sơn hoặc vữa xi măng.

3. Tấm sợi Sika Wrap- lớp phủ khô.

* Dry Wrapping

- Là tấm sợi ñược thi công áp lên mặt nền mà không cần phải làm ướt (thi công khô).

- Thi công bằng tay, không cần htiết bị tạo bão hoà.

- Quá trình thi công sạch.

- Dễ bốc dỡ, vận chuyển.

- Hiệu quả kinh tế ñối với dự án nhỏ.

* Thành phần hệ Sika Dry Wrap

- SikaWrap Hex – 230C: dạng thảm có các sợi các bon xếp ñồng hướng.

- SikaWrap Hex – 43g (VP): dạng thảm có các sợi thuỷ tinh xếp ñồng hướng.

- SikaDur – 30:

+ Epoxy dạng thixotricpic hai thành phần bão hoà trong keo họ nhựa thông.

+ Cùng chất kết dính giống như SikaDur – 30 nhưng hạt lấp ñầy (ñộn) nhỏ

hơn.

* Cắt tấm sợi SikaWrap

- Cắt thành những kích cơ mong muốn, dùng dao sắc hoặc kéo chuyên dụng.

- Không ñược gập, cuốn tấm PCSC.

* SikaDur – 330

Trộn:

- Trộng riêng trong từng thùng.

- ðổ thành phần A vào B

- Trộn với tốc ñộ thấp 3 phúc

- ðổ vào thùng sạch

- Trộn thêm một phút

Gắn kết: Cần 0.7 ñến 1.2 kg/m2.

* Dán tấm thảm sợi

- ðặt tấm sợi vào nơ ñã quýet SikaDur – 330

- Dùng con lăn bằng nhựa không thấm

- Lăn ñến khi chất dẻo xùi ra

117

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com

- Hai mép chồng lên nhau 100 mm sợi dọc.

* Tạo lớp phủ

- Dùng khoảng 0.5 kg/m2 thêm vào từng hộp

- Cần tạo vài ba lớp trong một giờ nếu có thể.

- Nếu ñiều kiện không cho phép thì ñợi sau 12 giờ, rửa sạch bề mặt bằng nước trước khi thi công lớp tiếp theo.

- Lớp phủ kết dính: quét thêm một lớp SikaDur – 30 với các thạch anh.

4. Tấm sợi SikaWrap – Lớp phủ ướt

* Wet Wrapping

- Tấm sợi ñược thi công trên mặt nền khi còn ướt

- Dùng chất bão hoà

- Hiệu quả ñối với công trình lớn.

- Phần lớn sử dụng ñể gia cố cột.

* Prime SikaDur Hex – 300: Cần 0.6kg/m2

7.2 Nghiên cứu thực nghiệm

7.2.1 Mục ñích nghiên cứu

Như phần trên ñã trình bày, cần nghiên cứu bằng thực nghiệm ñể quan sát dạng phá hoạt kết cấu ñã gia cường sợi các bon, chiều dài của tấm Polime sợi các bon. Trạng thái ứng suất ñã xác ñịnh khả năng tham gia chịu lực của kết cấu ñược xét thông qua hệ số gia cường. Hệ số gia cường về cường ñộ: Pg

K =

B

Po

Trong ñó: P0 – lực gây mô men ở mẫu không gia cường.

Pg – Lực gây mô men ở trạng thái có gia cường.

Hệ số gia cường về ñộ võng:

f

K = g

v

f 0

Trong ñó: fg, f0 - ðỗ võng ở trạng thái 0 và trạng thái có gia cường.

Hệ số gia cường về ứng suất:

σ

σ

K

= g

σ o

7.2.2. Kế hoạch thực nghiệm:

Chế tạo mẫu thử nghiệm bằng bê tông M300 với kích thước mẫu 10 x10

x60 cm (mẫu chuẩn theo TCVN và quốc tế). Mẫu có bố trí cốt thép dọc và cốt thép ñai Φ 6 với a=10cm.

118

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Tuổi bê tông : 28 ngày, ñược chế tạo bằng xi măng Hoàng Thạch. Cờp phối hạt theo tiêu chuẩn TCVN.

Sợi Polime các bon : Loại M, b=6 cm, h=1,4 mm, (M614) Keo liên kết: SikaDur (3)

Tấm Polime ñược dán với chiều dài tấm Polime sợi các bon 0,25; 40; 51cm. Sơ ñồ ñặt tải là sơ ñồ ñặt ở 1/3 L, theo hình vẽ sau 119

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Vị trí các ñiểm do là 1,2,3,4,5,6,7 theo sơ ñồ trên.

Ký hiệu mẫu thử như sau:

Chiều dài tấm PCSC

Ký hiệu mẫu

0 (không dán PCSC)

3,6,8

L= 25cm

1,9,10

L=40cm

11,12

L=51cm

2,7

120

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 121

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Quan sự giữa ứng suất trên bê tông và trên sợi PCSC

122

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Quan hệ giữa biến dạng cực dại và cấp tải trọng với chiều dài lớp dán PCSC.

7.2.3. Các dạng phá hoại mẫu thử :

- Vết nứt: Vết nứt thường xuất hiện ở phạm vi ngoài vùng tăng cường tấm Pllime sợi các bon. Sau ñó phát triển thẳng lên và có xu hướng là bật lớp bê tông ở phía dưới tấm Polime sợi các bon.

123

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com Vì tấm Polime vì cốt thép trong bê tông mẫu thử chưa ñược khai thác hết nên lớp bê tông ở vùng chịu nến dưới ñiểm ñặt tải thường bị phá hoại sau khi xuất hiện vết nứt ở vùng kéo.

- Trạng thái phá hoại cuối cùng là dầm bị gãy ỏ 1/3 (xem hình ảnh)

7.2.4. Nhận xét về kết quả thực nghiệm.

Qua nghiên cứu thực nghiệm cho thấy rằng.

- Hệ số Kb nên chọn từ 1,3-1,5 ñể ñảm bảo có thể gia cường tốt phần chịu kéo mà tổng thể kết cấu vẫn làm việc tốt.

- Tấm bản Polime sợi các bon tỏ ra dính bám tốt với bê tông và làm việc chung với bê tông tốt.

- Do hiện tượng phá hoại bật lớp bê tông ở dưới tấm PCSC nên các kết cấu ñặc biệt ñể chống việc này vẫn còn cần nghiên cứu tiếp tục.

- ứng suất ở trong bê tông vùng nén và vùng kéo thả (giả ñịnh) phù hợp với ứng suất trong bê tông.

- Vì lớp Polime sợi các bon có mô ñun ñàn hồi với cường ñộ quá cao, nên ứng suất trong tấm thường là thấp, R=500 -800. Như vậy chỉ chiếm 2,5 %0 -4%0

so với ứng suất phá hoại của tấm Polime . Như vậy việc bố trí Polime trên toàn bộ mặt ñáy kết cấu(như thí nghiệm làm) là không cần thiết. Trong các kết cấu cụ

thể nên bố trí các tấm có khoảng cách nhất ñịnh. Khoảng cách này ít nhất là 2b (b- bề rộng của tấm) và thông thường có thể ñến 15-20cm ñể khai thác hết khả

năng chịu lực của tấm Polime sợi các bon.

- Về mặt kết cấu: chiều dài lớp gia cường nên kéo suốt chiều dài của kết cấu vì nếu không các vết nứt có thể thay ñổi vị trí ra ngoài phần ñã gia cường.

7.3. Công nghệ Polime sợi các bon.

7.3.1. Mục ñích – giới hạn của công nghệ.

Công nghệ này ñược biên soạn phục vụ cho việc gia cường kết cấu cầu BTCT với ñiều kiện mác bê tông≥ 200. Nhiệt ñộ thi công (không khí) nhỏ hơn 350C và lớn hơn 150C. ðộ PH≥ 10, vật liệu sử dụng là keo epoxy 30, tấm sợi các bon loại M, S hoặc H. Thi công trong ñiều kiện kết cấu cần khô (không ẩm hoặc ở trong nước).

Trong trường hợp cần thi công một công trình cụ thể nếu ñiều kiện thực tế

không phù hợp thì phải lập lại công nghệ mới cho phù hợp.

Công nghệ này bao gồm các bước sau: 10 bước.

1.1. Khảo sát công trình.

1.2. Chuẩn bị vật liệu.

1.3. Chuẩn bị thiết bị.

124

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 1.4. Làm sạch và nhám bề mặt bê tông, tạo rãnh.

1.5. Chế tạo kéo E30.

1.6. Cắt và làm sạch tấm Polime sợi các bon.

1.7. Bôi kéo lên bề mặt bê tông và bề mặt tấm sợi các bon.

1.8. Dán tấm sợi các bon và bê tông.

1.9. Lớp phủ bảo vệ, thi công lớp bịt vết nứt.

1.10. Kiểm tra chất lượng.

7.3.2. Các bước công nghệ.

1. Trước khi tiến hành sửa chữa cầu cần tiến hành ñăng ký trạng thái “0”

của công trình.

Yêu cầu của bước này là xác ñịnh cường ñộ bê tông, ñộ võng kết cấu, số

lượng, ñộ mở rộng và chiều sâu vết nứt, ño nhiệt ñộ môi trường, khảo sát mặt bằng thi công, xác ñịnh vị trí bảo quản keo và cuộn sợi các bon. Lưu ý kho chứa phải ñảm bảo phòng hoả tốt vì keo và tấm sợi các bon rất dễ bị cháy. Tiến hành xác ñịnh ñường vận chuyển vật liệu ñến công trình.

2. Chuẩn bị vật liệu.

Vật liệu E30 và tấm sợi các bon phải ñược tập kết tại công trường trước 2

ngày. Tiến hành kiểm tra ñộ dính bán của keo với bề mặt bê tông nên khi nhổ

các mẫu có bôi keo mà lớp bê tông của kết cấu bị bóc ra theo tạo thành hình nấm thì loại keo ñó có ñộ dính bám ñảm bảo.

3. Thiết kế thi công.

Thiết bị thi công bao gồm: bộ dụng cụ trộn keo là một thanh thép xoắn, một máy trộn theo tiêu chuẩn, 1 bộ dao cắt tấm sợi các bon, axeton, 1kg vải sạch cho 1m dài tấm sợi các bon, một bàn bằng gỗ phẳng hoặc thép có chiều dài bằng chiều dài của tấm sợi các bon dự ñịnh dùng, 1 thiết bị ñể tạo chiều dày lớp keo hợp lý, hai hoặc ba bàn lăn cao su, 5 ñến 7 thờ nề ñể trét keo vào bê tông, 1 máy thông tin liên lạc, hệ thống ñiện, mũ bảo hộ lao ñộng, găng tay và ñặc biệt là kính bảo hộ lao ñộng, khẩu trang ñể bảo vệ mắt và mũi cho công nhân.

ðể tạo lớp bảo vệ cần chuẩn bị một bộ thiết bị tiêm keo vào vết nứt bê tông

: máy khoan, máy bơm keo, thùng trộn keo và thiết bị che nắng.

Thiết bị thi công phải ñược kiểm tra theo các quy ñịnh hiện hành và có tỷ lệ

thiết bị dự trữ khoảng 25 %.

4. Làm nhám, sạch và tạo rãnh bê tông cũ.

Bề mặt kết cấu bê tông cầu cần ñược ñịnh vị chính xác vị trí sẽ dán tấm sợi các bon. Dùng các dụng cụ cơ học tạo rãnh trên bề mặt bê tông. Bề rộng rãnh bằng bề rộng tấm PCSC, chiều sâu rãnh khoảng 2-3mm. Dùng hơi ép thổi sạch 125

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com bề mặt của rãnh. Rửa sạch bằng nước nóng và thổi sạch nước ñể khô trong thời gian khoảng 8-10 giờ.

5. chế tạo keo E30.

Keo E30 gồm 2 thành phần A và B ñược chứa ở hai hộp riêng trong một bộ.

Trước khi sử dụng trộn chất A và B và khuyâý bằng máy trộn có cần trộn bằng thép xoắn. Không ñược trộn bằng cần thẳngvì nó sẽ làm cho không khí bị

lẫn vào kéo khi trộn.

Nhiệt ñộ khi pha trộn keo nên từ 20 – 35oC.

6. Cắt và làm sạch tấm PCSC

Tấm Polime sợi các bon ñược chế tạo tại nhà máy và cuộn lại thành cuộn 200 – 250m.

Dỡ cuộn PCSC trên bàn, dùng khăn sách lau sạch bề mặt tấm, khăn sạch ñược làm ướt bằng exeton. Lau cho ñến khi khăn không còn màu ñen của tấm PCSC làm bẩn.

7. Bôi keo

ðặt tấm PCSC lên bàn với phần có chữ ở dưới. Tạo một lớp keo E30 lên bề

mặt của toàn bộ tấm sợi các bon. Chiều dày lớp keo khoảng 2 – 3mm.

Dùng bay trét keo E30 vào rãnh ñã ñược chuẩn bị sẵn với chiều dày lớp keo khoảng 1 – 2mm.

8. Dán

Chuyển tấm PCSC ñã có keo và dán nó vào bề mặt kết cấu bê tông. Dùng rulô cao su ñể tạo phẳng. Sau khi dán xong tấm PCSC nằm hoàn toàn trong rãnh. Làm sách 2 mép rãnh.

9. Lớp phủ bảo vệ, lớp bịt vết rứt.

Ba ngày sau khi dán tấm PCSC, có thể tiến hành lớp bảo vệ tấm PCSC.

Lớp phủ có thể là vữa xi măng, tốt nhất là bằng các loại keo biến tính gốc xi măng silicát.

Lớp bảo vệ còn làm cho kết cấu ñẹp hơn.

Thời gian bảo dưỡng kết cấu: 7 ngày ở ñiều kiện thường, 2 ngày nếu dùng thiết bị ñiện tạo nhiệt ñể kéo chóng rắn chắc. Sau ñó có thể cho kết cấu làm việc bình thường.

Trong trường hợp kết cấu cũ có các vết nứt an> 0,2mm cần bịt kín chúng bằng keo epoxy theo công nghệ thông thường trước khi thi công lớp bảo vệ bề

mặt kết cấu.

126

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 10. Kiểm tra kết cấu

Theo các tính toán và thí nghiệm cho thấy: lớp PCSC làm việc chung với kết cấu cũ như một lớp cốt thép. Vì vậy có thể áp dụng các phương pháp và thiết bị quy ñịnh cho thử nghiệm kết cấu cầu bê tông ñể kiểm tra.

Các tiêu chí ñể kiểm tra là: xếp tải theo quy ñịnh, xác ñịnh ñộ võng kết cấu mới, xác ñịnh biến dạng ở những khu vực quy ñịnh, ñăng ký trạng thái vết nứt mới, ño ñộ mở rộng vết nứt và ñộ sâu vết nứt, quan sát hiện tượng bong ở hai ñầu tấm PCSC.

Căn cứ vào các tiêu chí trên ñể ñánh giá công nghệ.

Thời gian kiểm tra:

ðợt 1: Sau khi thi công xong 7 ngày tiến hành thử tải.

ðợt 2: Sau 6 tháng khai thác

Sau ñó kiểm tra ñịnh kỳ theo quy ñịnh về duy tu và kiểm tra công trình thông thường.

7.4 Kết luận – kiến nghị

7.4.1 Kết luận

Sau khi nghiên cứu về lý thuyết và thực nghiệm trên mẫu thử và trên công trình thực tế. Các nhà nghiên cứu vật liệu rút ra một số kết luận sau: 1- Kết cấu mới ñược tăng cường bằng Polime sợi các bon có khả năng chịu lực cao hơn kết cấu cũ rõ ròng. Tuy nhiêm mức ñộ tăng vẫn chỉ ở khoảng 1.5 –

1.5 lần so với kết cấu cũ.

2 – Ứng suất trong tấm PCSC chỉ ñạt từ 150 – 800 daN/cm2. Như vậy hiệu suất sử dụng chưa cao.

3 – Các kết cấu sau khi tăng cường bằng PCSC, khai thác với tải trọng cũ

không thấy xuất hiện vết nứt.

4 – Phương pháp tính toán tăng cường kết cấu cầu bằng Polime sợi các bon vẫn dùng các phương pháp tính hiện hành của thiết kế cầu bê tông cốt thép.

5 – Công nghệ thi công không quá phức tạp, có tính khả thi trong ñiều kiện khí hậu và trình ñộ công nghệ ở Việt Nam.

6 – Giá thành tấm PCSC còn cao, xong trong các trường hợp không dùng ñược các giải pháp gia cường khác thì áp dụng công nghệ này sẽ rút ngắn ñược thời gian thi công và ñảm bảo chất lượng công trình, nhất là những công trình vừa gia cường vừa phải khai thác.

7.4.2 Kiến nghị

1. Với những công trình cầu BTCT có dấu hiệu hư hỏng nên áp dụng công nghệ Polime sợi các bon.

127

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 2. Có thể áp dụng công nghệ Polime sợi các bon cho việc gia cường kết cấu nhà và hầm BTCT rất có hiệu quả.

3. Cần thử nghiệm thêm việc gia cường Polime sợi các bon cho các kết cấu BTCT sử dụng cốt thép dự ứng lực.

CÂU HỎI ÔN TẬP

1. Tổng quan về vật liệu cacbon;

2. Khái niệm, phân loại, các tính chất và phạm vi ứng dụng của vật liệu polyme cốt cacbon;

3. ðánh giá kết quả nghiên cứu thực nghiệm về một số công trình ñã sử

dụng vật liệu polyme cốt sợi cacbon;

128

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. PGS.TS Phạm Duy Hữu: Bê tông cường ñộ cao, Thông tin KHKT ðại học GTVT số 1, Hà Nội, 1992.

2. Phạm Duy Hữu - B.I.Salômetốp: Biện pháp tăng cường tuổi thọ và ñộ

tin cậy BTCT bằng con ñường sử dụng Polime, Bản tiếng Nga – MIIT, Matxcơva, 1989.

3. Báo cáo ñề tài NCKH cấp Bộ Giáo dục và ðào tạo: Bê tông cường ñộ

cao – 1999.

4. High performance concrete: prroperties and applications S.P.Shah –

1995.

5. State of the Art Report on high – Strength concrete (Báo cáo trình ñộ

phát triển khoa học kỹ thuật về bê tông cường ñộ cao) – ACI – 363 – 92 – 1988.

6. Properties of concrete – A.M Neville – London – 1984.

7. F.de Larrard, R. Le Roy – Module Materiau Beton – Pari 1993.

8. Mix design methods for asphalt conrerte –A.C – 1993.

9. Fracois de Larrad Extension du domaine dappli cation des reglement de calcul BAEL/BPEL aux betons à 80 MPa. LCPC Paris – 1996.

10. M. VIRLOGEUX, J BARON

SAUTEREY LES BETONG AHAUTES PERFORMANCES DU

METERIAU à L’ouvlage – Paris 1990.

Desing Asprets of Concrete Structure Strengthned with Externally Bonded CFRP Plates. Ferdinand, S.Rostaly Zuric – Thụy Sỹ – 1999.

11. Phạm Duy Hữu – Báo cáo ñề tài NCKH cấp Bộ năm 2001. Tăng cường cầu bằng Polime sợi các bon – Hà Nội – 2001.

12. Tiêu chuẩn ngành GTVT

Tiêu chuẩn thiết kế và chế tạo bê tông cường ñộ cao M60 – M80 từ xi măng PC40 – Hà Nội – 2000.

13. Tiêu chuẩn Việt Nam 2000

14. Tính toán kết cấu BTCT theo ACI, NXB. Giao thông 2001.

129

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com MỤC LỤC

LỜI TÁC GIẢ......................................................................................................................... 1

CHƯƠNG 1.......................................................................................................................... 3

CÁC YÊU CẦU CHUNG ðỐI VỚI BÊ TÔNG XI MĂNG POÓC LĂNG ....................... 3

1.1. Khái quát ................................................................................................ 3

1.2. Vật liệu ................................................................................................... 3

1.3. Yêu cầu bê tông trong giai ñoạn ñông cứng .......................................... 7

1.4. Yêu cầu ñối với bê tông ở trạng thái ướt ............................................... 7

1.5. Yêu cầu ñối với bê tông ở trạng thái mềm............................................. 8

1.6. Các yêu cầu khác.................................................................................... 8

1.7. Yêu cầu về ñiều kiện bảo dưỡng bê tông............................................... 9

CHƯƠNG 2.......................................................................................................................... 5

CẤU TRÚC VÀ CƯỜNG ðỘ CỦA BÊ TÔNG XI MĂNG ................................................ 5

2.1. Cấu trúc vi mô của bê tông .................................................................. 10

2.2. Các giai ñoạn hình thành cấu trúc vi mô của hỗn hợp bê tông: có thể chia thành 3 giai ñoạn sau:.................................................................................. 14

2.3. Trên cơ sở cấu trúc vi mô ñánh giá các yếu tố ảnh hưởng tới yêu cầu cường ñộ của bê tông .................................................................................. 14

2.4. Cường ñộ của bê tông .......................................................................... 18

CHƯƠNG 3........................................................................................................................ 19

BÊ TÔNG CƯỜNG ðỘ CAO SIÊU DẺO (BÊ TÔNG CƯỜNG ðỘ CAO THẾ HỆ 1).. 22

3.1. Tổng quan............................................................................................. 22

3.2. Cấu trúc của bê tông siêu dẻo cường ñộ cao........................................ 23

3.3. Nguyên tắc của bê tông cường ñộ cao và tăng nhanh quá trình ñông rắn.

..................................................................................................................... 24

3.4. ảnh hưởng của phụ gia siêu dẻo ñến tính chất cơ lý của bê tông......... 28

CHƯƠNG 4......................................................................................................................... 40

BÊ TÔNG CƯỜNG ðỘ CAO ............................................................................................ 40

4.1. Tổng quan về bê tông cường ñộ cao .................................................... 41

4.2. Các ñặc tính của bê tông Microsilica cường ñộ cao ............................ 43

4.3. Giới thiệu về muội Silic và phụ gia siêu dẻo ....................................... 44

4.4. Thiết kế thành phần bê tông theo phương pháp ACI........................... 53

4.5. Các nghiên cứu thực nghiệm và kết quả .............................................. 54

4.6 Nhận xét kết quả.................................................................................... 55

4.7 Bê tông cường ñộ cao M70 ................................................................... 56

130

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn

Simpo PDF Merge and Split Unregistered Version - http://www.simpopdf.com 4.8 Áp dụng thử nghiệm trong công trình................................................... 57

4.9 Kết quả cường ñộ thực tế tại thành phố Hồ Chí Minh (Cầu Hoàng Hoa Thám) .......................................................................................................... 61

4.10 Các nghiên cứu về bê tông cường ñộ cao có cường ñộ nén ñến 100Mpa.

..................................................................................................................... 62

CHƯƠNG 5......................................................................................................................... 64

THIẾT KẾ THÀNH PHẦN BÊ TÔNG XI MĂNG............................................................ 64

5.1 Các phương pháp thiết kế thành phần bê tông...................................... 64

5.2 Phương pháp tính toán thành phần bê tông........................................... 70

CHƯƠNG 6......................................................................................................................... 78

BÊ TÔNG ÁT PHAN.......................................................................................................... 78

6.1. Phân loại bê tông át phan và các yêu cầu về chỉ tiêu cơ lý của bê tông át phan – 22 TCN249-98................................................................................. 78

6.2. Yêu cầu về chất lượng vật liệu ñể chế tạo hỗn hợp bê tông át phan.... 80

6.3 Con ñường nâng cao tính ổn ñịnh của bê tông át phan trong ñiều kiện khí hậu nóng. ..................................................................................................... 87

6.4. Lựa chọn thành phần vật liệu khoáng ñể chế tạo bê tông át phan ....... 98

6.5. Thiết kế thành phần bê tông át phan theo phương pháp AC (viện bê tông át phan Mỹ) ............................................................................................... 106

CHƯƠNG 7....................................................................................................................... 110

TẤM POLIME CỐT SỢI CÁC BON (PCSC).................................................................. 110

7.1 Vật liệu Polime sợi các bon................................................................. 112

7.2 Nghiên cứu thực nghiệm ..................................................................... 118

7.3. Công nghệ Polime sợi các bon.......................................................... 124

7.4 Kết luận – kiến nghị ............................................................................ 127

TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................................................. 129

MỤC LỤC ......................................................................................................................... 130

131

Trung taâm ñaøo taïo xaây döïng VIETCONS

http://www.vietcons.org

https://thuviensach.vn