BA CHiAKH6A VANG

NU0IDAYCON

•

THEO PHUdNG PHAP

SHICHIDA

YEU THlldNG - KHEN NGQI - NHiN NH�N

MAKOTO SHICHIDA

Bien d\ch: First News

Hieu dinh: Vien Giao D\lc Shichida Viet Nam XUAT BAN TH{ Gldl

THE GIOI

SHICHIDA

https://thuviensach.vn

� M$t c,tai, ,ti,,,, 11.A, k 11u;, IW<- &,,,, f/u,(Dc, ili �g. £w,., Cfµ(, nW<1, �

ff &#;�.fa± f:JU& �I� cd.a, Cf!J<, �6-8., I� Ldt,g. ,.h,,, W:i,

.

Le;.,� cd.a, w � '()"' �� � 11$, 0 411<¥ tlielcJ�

k 11u;, .,a, Cfµ(, uli,.

a 11u;, & ili �� �,, llk ili £w,., Cf!J(, �,.}, 11!J-. �

�, ,.,e;,,, ag. � k 11u;, � tJ.£ � � fut., <1-(Ji, cd.a, cfe,,,,

Cfµ(,

,.w.1,, k nu;, a � ti.£ 4f;, 11t.fi2 0 411<¥ t1iel .,a, i� a f1.[j �

I�

{;luj, ,W,, £4 ll.v,,.

1;J. Cfµ(,

ar(JJ(, t!£ �, � tL£,, Ii ,.l,,i,g. rtd.,, 4,, cd.a, k 11u;, a

�'<1' �� Cf!J<, ti.£ 4,, 1cl!.A1Jg. tilt,,, I� cd.a, M:.{),Jlwu. $l CE ti.£

4,, � � KtUg. ,c,wil kg., ,.l,,i,g. � KtUg. tilt,,, ,t,, � �

� ££;,, cd.a, � a,, 1tM-ylwu, 11<4/; ili w.., J.4,,, �

�g.

&k11u;,.

l3'!-J<- cfi, ct.£c, Cf!J<, i'!-J<- cMt- I� UJg. Cf!J<, a

kg. ;f.afc-cf&,, tt.,.®g.?

nu;, llo.,g. ti.£ 1<.M- ti.£ 4,, � �

c.la, llw,J., £52 V-(Ji, Cf!J<, ia-_,g.

fu_�&,,

.eu,,, ti!.,,,k,_ Wy, k 11u;, ,.,g,,, M-i c!.ct�<:f'Uwyl.,amg. W:1

cf&,, tku'<1'

¥J- "-(Ji, Cf!J(, 1tL t!.£,<M-h cD- ti.£ ti.£��

cd.a, k 11u;, h..,ct.,

tu.1,cfe,,,,

cf&

Ct(,d, l't!f L®g. lk k 11u;, !.du,� 0(-0 �g. cd.a, Cfµ(,?�

lle,., CJ!!i .,a, '� ,4., llw,J., <1-(Ji, 1c£a'g. <J.l 4 c,,., ti.£

cf&,, �g.1

Cfµ(,

,.hJ; .,a, 4 �(, ilrw., 4-c.

KO SHICHIDA

CEO Vien Ciao Ow Shichida Nh(it Ban

KHOAVAllG "*""""'"°"""" ,.._ BAOllAKHOAVAHc """"""'"°"""" ,.._

https://thuviensach.vn

BACHIAKHOAVANG """"""'"°"""" ,.._

DAYCON SHICHIDA ==

HUOIDAYCON SHICHIDA ==

HUOIDAYCON SHICHIDA ==

BACHiAKH6A VANG

NUOIDAYCON

THEO PHUdNG PHAP

SHICHIDA

YEU THlldNG KHEN NGQI NHiN NH�N

•

•

https://thuviensach.vn

Original title: Love, Praise, Accept - That's the way to raise your child Written by Makoto Shichida

Technical Illustrated by Nguyen Thanh Huong, Vietnam Shichida Educational Institute

Original Copyright© 2013 by Shichida Educational Institute, Japan.

Vietnamese Language Translation copyright © 2015 by First News -Tri Viet Publishing Co., Ltd under licensed by Shichida Vietnam.

This translation published by arrangement with Shichida Co., Ltd.

All rights reserved.

Tac phfui: Ba chia khoa vang nuoi day con theo phuong phap Shichida: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin n han

Tac gia: Makoto Shichida

Minh h9a: Nguyen Thanh Huong, Vien Giao ch,ic Shichida Viet Nam COng ty First News - Tri Viet giu bin quyen xuat bin vii phat hiinh an bin tieng Viet tren toan the gioi theo hqp d6ng chuyen giao bin quyen voi Vien Giao dl,lc Shichida Viet Nam.

Bar c:U st;e sao chep nao khong duqc su d6ng y cua First News deu la bar hqp phap vii vi pham Luat Xuat bin Viet Nam, Luat Bin quyen Qu6c te va COng uoc Bao ho Bin quyen So hUu Tri tue Berne.

VIEN GIAO DUC SHICHIDA VIET NAM

TP. Hb

•

Chi Minh: 201, Du<'mg18A, khu B, KDCAn Phu An Khanh, Phu<'mg An Phu, Quan 2 .

Ha

•

N(li: Tfuig 3, khu can h(l Deawoo, du<'mg Dao Tfut, Ba Dinh.

Tel: 0938989771

Website: http://shichicla.edu.vn/

CONG TY VAN HOA SANG T �O TRI VItT - FIRST NEWS

11 H Nguy�n Thi Minh Khai, Q�n 1, TP. Hb Chi Minh Tel: (84.8) 38227979 - 38227980 - 38233859 - 38233860

Fax: (84.8) 38224560; Email: triviet@firstnews.com.vn Website: www.firstnews.com.vn

https://thuviensach.vn

MAKOTO SHICHIDA

BA CHIA KH6A VANG

NUOIDAYCON

•

THEO PHlidNG PHAP

SHICHIDA

YEU THtldNG KHEN NGQI NHiN NH�N

•

•

Bien djch: First News

Hieu dfnh: Vien Ghio Dµc Shichida Viet Nam FIRST NEWS

© NHA XUAT BAN TH� Gldl

TH�GIOI

https://thuviensach.vn

Nu6i con bang

Y8u thudng, Khen ngQi

va Nhin nhan

Sinh con ra, yeu thuong con chinh la ban rnlng cua cac bac cha me. Nhung r6i cling voi thoi gian, sl,{ Ion len cua con khien cho nhieu bac cha me bat dau lung tung. Nhieu nguoi da tl,t h6i, lieu each minh yeu thuong - d;;i.y do con da dung chua? Lieu each dc:iy con cua minh c6 du de con tr6 thanh mot nguoi tot, c6 ich cho xa h(>i, hay lieu con c6

tr6 thanh mot nguoi xuat sac? Cau h6i nay se song hanh cling cac bac cha me tu khi sinh con ra cho den khi con khon Ion truong thanh, 6 moi qu6c gia, moi dan toe.

La m(>t nguoi tien phong trong linh Vl,!C giao dµc som tc:ii Nhat Ban, giao su Shichida da Mt dau chuyen hanh trinh cuoc doi trong linh vuc giao dµc tre nh6 vao nam 1958 khi ong thanh lap truong ngoai kh6a chuyen sau day tieng Anh cho tre em tc:ii Nhat. Sl,t thanh cong trong cong viec dau tien voi tre nh6 da thuc day ong cong hien hon 40 nam cho Giao dµc som; va dac biet, pha.t trien phuong phap giao dµc phat trien toan <lien va can bang nao bo 6 tre.

-4-

https://thuviensach.vn

Triet ly giao dµc dua tren nen tang cua su phat huy sue mc:i.nh tiem an cua nao phai, hay con goi la "giao dµc trai tim" cua giao su Shichida duoc the hien tren 1 60 cu6n sach, duoc cong nh<)n va ap dµng r(mg rm 6 nhieu nuoc tren the gi6i, bao gom My, Uc, Trung Qu6c, Canada, Malaysia, Singapore, Campuchia, Hong Kong . . . Phuong phap Shichida ve giao dµc nao phfu da duoc t6 chuc Hoa binh The gi6i dang ky 1a Tru san Tri tue cua the gi6i vao thang 12 nam 1997. Ngay nay, da co hon 460 truong hoc tc:i.i NMt Ban ap dµng phuong phap cua ong trong giang dc:i.y va rat nhieu the he con cai trong cac gia dinh NMt Ban da truong thanh tu phuong phap giao dµc cua giao SU Shichida.

Toi tran trong gi6i thieu den cac bac cha me Viet Nam cu6n sach dau tien gi6i thieu triet ly giao dµc cua giao su Shichida t?i Viet Nam v6i rua de: Ba chia kh6a vang nuoi d(ly con theo phuang phci.p Shichida: Yeu thuang, Khen ng<Ji, Nhin nh(in. Ba tU gian di nay chinh la ba chia kh6a vang trong viec nuoi dc:i.y con tre, theo giao su Shichida. V6i ba chia kh6a nay, ong cho rang bat kY b?c cha me nao cung c6 the ung di,mg de thay d6i m6i quan he giua minh va con cm va co the dc:i.t duoc hieu qua ngay, nhin thay duoc.

Toi tin tuong rang cu6n sach se giup ich nhieu cha cac b?c cha me dang tim phuong phap de nuoi dc:i.y con hieu qua, cung nhu tao duoc niem hanh phuc thuc su trong hanh trinh lam cha me cua minh.

Tran trong,

Giao su - Bae si Nguyen Thi Ngoc Phuong Nguyen Giam doc Benh vien Phµ san TU: DO.

- 5 -

https://thuviensach.vn

Ldi ngo

Mai tre em la mot m6n qua VO gia, trong sang va ngay tho nhu mot trang giay trang. Tre c6 the phat trien tot de thanh cong trong tuong lai hay khong phµ thuoc phan lOn vao nhung nam dim doi. Hon the nua, khai niem "thanh cong" khong chi don thuan la nhung thanh tich hoc t�p hay tai nang ma con baa ham nhieu hon the.

Cha me luon mong cha con nhung dieu tot dep nhat va tht,rc te, moi tre em la mot thien tai. each chung ta kham pha va phat trien cac tiem nang cua tre khong chi nam 6 viec cha con tham gia baa nhieu hoc;i.t dong, baa nhieu lop hoc ma con la m6i quan M tin tuong va yeu thuong gif1a cha me va con cai.

La phuong phap giao dµc som den tu NMt Ban dt,ra tren st,r phat trien nao bo cua tre tu o den 6 tu6i, cac tai lieu va giao trinh cua chung toi duQc d;:).t tren nen tang phat trien va nghien cuu khoa hoc trong suot 50 nam qua.

- 6 -

https://thuviensach.vn

Trong xa hoi Vi¢t Nam, cha me thuong dc)c bi¢t chu trong vao ket qua va kha nang dc)c bi¢t cua con. Cu6n sach nay se phan tich ly do t?i sao nhung thanh qua tuy¢t VOi d6 cua tre chi la mot phan cua Sl,f phat trien. Bdi le, theo triet ly "Yeu thuong - Khen ngqi - Nhin nhc;in" cua phuong phap Shichida, cha me hoan toan c6 the nuoi d?y con trd thanh mot thien tili, tuy nhien neu thieu di tinh yeu thuong, tre se kh6 c6 the phat trien mot each toan di¢n. Do do, khi c6 duqc su gan ket m?nh me voi cha me, tre c6 the d?t duqc nhieu thanh tl,fu hon nua. Dieu nay cung gi6ng nhu khi than cay yeu vi re khong du vang, cay se kh6 ma ch6ng do duqc sue nc)ng tu nhung canh va tan la day. Nguqc l?i, neu g6c re cua cay duqc vun trong va cham s6c hqp ly, cay se dam choi nay loc va lon len m?nh me, du phili ch6ng chtu h?n han hay bao giong. Voi tre em cung v?y, tinh yeu thuong cua cha me la nen tang vang chac cho con truc'1ng thanh, m?nh me, c6 nang ll,fc va nhung c6ng hien cho gia dinh va xa hoi.

Cu6n sach nay se dem den cho cac b?c cha me cai nhin sau sac hon ve triet ly Shichida trong nuoi d?y con cai. Linh hoi duqc dieu nay, cha me se nh?n thay nhung thanh qua tuy¢t voi cua con trong Mt kY linh Vl,f c nao ma cha me dinh huong cho con.

Tran trong,

Jeannie Ho - Chan

Vien truong Vi¢n Giao due Shichida Viet Nam

- 7 -

https://thuviensach.vn

Gidi thi$u v8 Vi$n Giao D1J.c

Shichida Viet Nam

Vien Giao Dµc Shichida Viet Nam mang den chucmg trinh Giao dµc s6m tu NM.t Ban, voi 50 nam nghien cuu khoa hoc va thuc hanh.

Phuong phap duc;ic phat trien dl,ta tren nen tang khoa hoc va chung thl,tc ve nao phai, can bang phat trien hai ban cau nao. Tu do, kha nang cua tre khong chi dung l<,1.i o cac ky nang ca ban nhu doc, toan, nh<,1.c, hoa . . . ma qua do phat trien hinh thanh tinh each, nang 11,tc tu duy, tinh yeu va sl,t gan ket giUa cha me va con cai.

0 Vien Giao Dµc Shichida, dieu dfm tien chung toi d<,1.y la Yeu Thuang va Tin Tuong tuyet d6i, con b<,ln se lam duc;ic, r6i b<,ln se thay t1,t hao ve con minh.

Hoc tap o Vien Giao Dµc Shichida la mot hanh trinh trai nghiem nghiem khac nhung tran day h<,1.nh phuc.

Niem vui de dai la niem vui khong vang hen; chinh vi vay, h<,1.nh phuc tu tri thuc trong qua trinh hoc tap o Vien doi h6i tinh kY lua.t cao, va luyen tap hen bi, gi6ng nhu tinh than Nhat Ban.

T<,1.i Vien Giao Dµc Shichida, chung toi co cac lop hoc danh cho cac be tu o 6,5 tu6i. Noi dung hoc duc;ic thiet

-

ke theo tung tuan, phu hc;ip cho su phat trien rieng biet cua con b<,1.n, mo ph6ng mot xa hoi thu nh6 trong lop hoc voi sl,t kich thich tuang tac da chieu. Hien Vien Giao Due Shichida Viet Nam co ca so t<,li Ha Noi va TP. H6 Chi Minh.

8

-

-

https://thuviensach.vn

I'\....

?

I'\ ....

PHAN MO DAU

Nuoi day con chinh la yeu thuang het ml,lc, dirng quen nghiem khac va hay luon tin tuang

• Ba ngu.yen tac ky di$u trong vi$c nu6i d?>y con Trong thoi gian lam tinh nguyen vien giam sat ph<;1.m nhan tre bi quan thuc, tu: nhung trai nghiem quy bau va th\l'.c te t6i da nghien cuu va xay dl,l'.ng nen: "Ba nguyen tac vang trong viec nuoi dqy con". Day la nhung nguyen tac khoa hoc va hieu qua ma cac be:'.tc cha m(! nen sir d11ng de nuoi d?y con hien nay. Nhung "nguyen tac vang" nay se giup cac b?c cha m(! suy xet l?i phuong phap nuoi d?y con cua minh trong thoi gian qua. Chae chan rang, chinh nhung phuong phap ma b<;1.n ap d11ng de nuoi d?y truck khi con len 6 sau tuoi se t<;1.o nen nen tang rat quan trong cho tuong lai: Lieu con b<;1.n se phat trien toan <lien hay c6

nguy cd tro thanh toi ph1;1m vi thanh nien?.

Toi tin chac rang, neu cac b?c cha m(! thl,l'.c S\l'. ap d11ng tot nhung nguyen tac nay trong qua trinh nuoi d<;1.y con, cMc cMn con b<;1.n se c6 mot tuong lai tuoi sang.

- 9 -

https://thuviensach.vn

�Ba chia khoa vang:Yeu thucmg, Khen ngQi, Nhin nhc;ln Nguyen tac vang dau t1en: "Ttnh yeu thuang".

B"m c6 chac chan la con bc:tn da cam nh<;tn day du tinh yeu thuong tu bc:tn? Bc:tn c6 tin rang minh da truyen tci.i day du tinh thuong yeu cua minh den con khong? Kho khan 6 day la m;).c du cac be:k cha me cam thay minh da yeu thuong con het long, nhung con ho duong nhu van khong cam nh<;tn duqc tinh yeu thuong ay tron ven.

Chung ta khong chi ap ti tinh yeu thuong con am tham trong long, ma can the hien dieu d6 mot each dung dan bang ngon ngli va cu chi de con cam nh<;t.n duqc. Thay vi n6i nhung loi sao rang hay de chung tl,l hieu, cha me c6 the the hien bang each om siet con vao long mot each triu men. Dieu quan trong la khi khen ng<;Ji con, hay khen ngqi mot each chan thanh. Rat kh6 de mot dua tre c6 the hieu duqc tinh cam giau kin trong long cha me, do do, neu muon con biet chung ta yeu con den the nao, chung ta hay tim each the hien tinh yeu ay bang ngon ngli va hanh dong.

Nguyen tac vang thu ha1: "Su nghzem khac".

Day la nguyen tac luon song hanh voi tinh thuong vo hc:tn ma cha me danh cho con. Vi neu chi to ra nghiem khac ma khong the hien ro tinh yeu cua minh d6i voi con, viec nuoi dc:ty con khong the c6 ket qua tron ven.

- 1 0 -

https://thuviensach.vn

Phan Mo Dau

Nguqc l;;ti, neu chi yeu thUdng ma khong nghiem khac thi khong hieu qua. Day la dieu ma t6i tht,rc S\f muon cac b;;tn hieu ro. Thudng yeu ma thieu mat st,r nghiem khac thi chi ddn thuan la tinh yeu thudng mu quang. Nhieu nguoi me noi rang ho tuyet doi khong bao gio phe binh hay la mang con cai. Lieu each nuoi d;;i.y con nhu v?y co hieu qua khong?

Khong! B6i vi ho se khien cho con minh tr6 nen ich ey.

Mot khi moi quan he gilla cha me va con cai thieu di st,r nghiem khac, chac chan se dan tdi tinh tr;;i.ng dua tre nhiem tinh ich ey. Neu b;;i.n hieu duqc rang tinh yeu thudng phai song hanh cling st,r nghiem khac va truyen d;;i.t nhung dieu nay den con b;;i.n, chac chan con b;;i.n se w biet dieu chinh each U:ng xu cua chung, va viec d;;i.y do con se tr6 nen thu?n lqi hdn.

Nhung dua tre kh6ng quen vdi S\f nghiem khac cua cha me ngay tu nh6, khi ldn len se khong co thoi quen ne nep va khong co kha nang ren luyen tinh tt,r chu. Chung thuong to ra cau kinh va khong muon nghe loi cha me.

Nhung b?c cha me chua tung la mang con cai nen nhd: chi khien trach con nghiem khac khi that st,r can thiet. Cac b?c cha me thuoc the he truck day thuong dung each nghiem khac qua muc de nuoi d;;i.y con. Th?t khong khon ngoan khi luc nao cung nghiem khac vdi con b;;i.n.

N6i cho cling, yeu thUdng van la Uu tien hang dau.

- 11 -

https://thuviensach.vn

(' Ba chia khoa vang: Yeu thuang, Khen ngai, Nhin nh�n Nguyen tac vang thu ba: "Su tm tuimg".

Bat ke du co xay ra viec gi, b?n phai luon to ra tin tuong 6 con minh khi d?y do chung. Day la nen tang quan trong nhat trong viec nuoi d?y con cai. Nhieu bc;tc cha me khong hieu nguyen tAc nay. Ho da bat can b6 qua nen tang quan trong nay - va viec nuoi d?y con tr6 nen het sue kh6 khan d6i vdi ho.

Ban tinh sc\n c6 6 moi dua tre luon la trong sang, thong minh. Chinh cha me se la nguoi g6p phan giup cho t6 chat nay t6a sang hon hay lu mo di. Thay vi tc;tp trung vao viec phat trien nhung kha nang C\l the ho?c tim each dua con vao khuon phep kY luc;tt, trudc tien cha me hay t?p trung vao viec xay dµng m6i quan he tin tu6ng hai chieu voi con minh.

Chi can lam duoc dieu nay, nhung viec khac t\f nhien se tr6 nen suon se. Nen tang cua sµ tin tuong Ian nhau c6 lien quan den each cha me n6i chuyen vdi con minh, chang h?n: "Cha m� het sue hanh phuc khi c6 con a ben ca.nh". Dung de nhung loi n6i nay tr6 thanh sao rong. Cha me can thµc sµ cam nh?n duoc niem vui tu t?n day long minh. Neu lam duoc dieu nay, b?n se khong phai lo lang rang con minh se g?p kh6 khan trong qua trinh phat trien hay c6 van de ve hoc hanh. Neu ap dl,lng thanh cong ba nguyen tac vang nay, cha me c6 the tin tuong rang con minh se khong bi phat trien lech l?c.

- 1 2 -

https://thuviensach.vn

Phan Mo Dau

• Cu¢c khao sat Ve Vi$c «khen ngQi» Va 'la mang'

Trang khi thi,rc hien mot cuoc khao sat de tim hieu xem cac ha me dang nu6i dc:iy con bang phuong phap khen ngqi hay la mang, chung t6i da yeu du ho thoai mai n6i len suy nghi cua minh ve dieu nay. Va day la nhung cau tra loi chung toi nhc'.l.n duqc:

1.

Tuy biet rang nen nuoi dc:iy con bang each khen ngqi; nhung khi doi m;l.t voi nhung van de xay ra hang ngay, du da rat co gang kiem che, cuoi cling toi co.ng phai la mang con.

Z. Nhat dtnh phai la ray con minh ve nhung viec gay phien toai cho nguoi khac hoc)c nhung viec nguy hi em.

3. Toi muon dung hoa gifra khen ngqi va la mang sao cho hieu qua nhung lc:ii khong biet phci.i lam the nao.

':I. Toi ling ho phuong phap dc:iy con nghiem khac vi toi muon cac con minh nam vang nhung nguyen tac co ban khi sinh hoc:it trong cong dong, xa hoi.

5. Co qua nhieu b<).c cha me khong la mang con cai. Tre con phai duqc dc:iy bao nghiem khac ve cac quy tac ung xu va nhung hanh vi sai trai.

6.

Do kh6ng bao gio bt la mang vi bat ky dieu gi, nhieu dua tre da lon len ma khong hieu duqc cac phep tac va khong biet phan biet dung sai.

7.

Chi nen la mang con tre khi hanh vi cua chung gay rac roi cho nguoi khac.

- 1 3 -

https://thuviensach.vn

(:Ba chia kh6a vang. Yeu thuong, Khen ngQ'i, Nhin nh<'!n 8

Khi t6i chuyen sang nuoi d<,iy con bang each khen ngc;H, viec d(ly do con cai trd nen vo cling de dang.

S.

Khi cac con toi do 16i cho nguoi khac, toi can tMn chi cho chung thay nhu vfJ.y la khong dung. Toi khong la mang con ma chi giup chung sua sai bang each n6i rAng: "Con khong duqc do 16i cho nguoi khac. Lieu con da co gang het sue chua ?".

10. Khi cac con toi khong chiu lam bai tfJ.p va xem tivi qua nhieu, t6i khong la mang ma co tim each keo hi tre xa khoi chiec tivi bang each huong si.,r chu y cua con vao nhung thu con thich. Roi sau d6 toi se gqi y: "Sao cac con khong di lam bai tfJ.p di?" va the la chung bat tay lam bai ngay, khong chut chan chu.

Nuoi d<ly con bang each la mang hay khen ngqi se hieu qua hon? T<li sao cac bfJ.c cha m� l(li la mang hay khen ngqi con minh? Chae chan muc dich lon nhat chinh la: ren luyen con cai vao ne nep.

Tuy nhien, tren thi.,rc te, cha m� thuong co khuynh huong muon con cai hanh XU theo mot vai chuan mi.,rc ma ho cho la hqp ly va ho tin rAng viec la mang se lam giam nhung ha.nh dong khong phu hqp cua con. Va co the vi ho tin rang "khen ngc;H la dung rung; la mang la d?p tat".

Quan diem nuoi day con bang si.,r la mang chac chan se hieu qua ve mat nao d6, nhung van con c6 nguyen tac khac hieu qua hon, mang l(li ket qua tot hon va b(ln khong can phai qua khat khe voi con minh nua: si.,r nhin nhfJ.n, 14

-

-

https://thuviensach.vn

Phan Mo Dau

l6i khen ngqi va tinh yeu thuong se hoan toan thay doi con tre.

Khi duqc cha me khen ngqi, nhin nhc;tn va yeu thuong, tre thuong muon lam cha cha me vui long hon nua. Nhung dong thai khuyen khich tu cha me se khien tre cam dong, tiep them dong h,rc Va Sl,l quyet tam thay doi. Dong th6i trai tim tre se hoan toan rong m6. Tre se khong cai l6i cha me va ngoan ngoan vang l6i. Nguqc lc;ii, neu tre cam thay cha me khong nhin nhc;tn, khong khen ngqi va khong yeu thuong, tre se dong cM.t long minh va se lon len voi long nghi ky cung sl,l phan khang.

Chung ta biet rang, la mang khong phai la phuong phap nuoi dc;iy con tot. B6i vi khi su d1,mg phuong phap nay, phan quan trong nhat trong qua trinh nuoi dc;iy con la tinh yeu thuong lc;ii khong duqc truyen tai den con mot each hieu qua.

• Con auong ph9-m t¢i cua tre

Khi con la tinh nguyen vien giam sat phc;im nhan tre bt quan thuc, m6i khi c6 tre phc;im toi, chung toi cho tre vao chUdng trinh quan che trong mot khoang th6i gian nhat dtnh thay vi ngay lc;tp tuc dua chung vao khu nha giam.

Cong viec cua mot quan che vien nhu toi la giup tre phc;im t(>i tai hoa nM.p cong dong va ngan khong de chung quay lc;ii con du6ng pham toi. Khi tiep xuc voi nhung tre nay, toi luon cam nhc;tn duqc 6 chung c6 ba diem tuong dong.

- 1 5 -

https://thuviensach.vn

�Ba ch1a khoa vang Yeu thuang, Khen ngqi, Nhin nh<}n Diem dau tien la nhirng dua tre nay khong cam nh¢.n duqc tinh yeu thuang va trdi tim chung rat lq.nh lung, VO

cam. Khi tro chuyen voi chung, toi nh?n thay tam hon chung chi chua day sv cay dang, chua xot. Cha me chung da bo roi chinh dua con cua minh. Khi toi noi chuyen voi ho, ho ho hung that ra nhung cau nhu: "Toi khong nha minh c6 dua con nay. Toi khong con cam thay n6 la con toi nzi:a. N6 muon lam gi thi lam". Toi nhc'.ln thay trai tim ho tr6ng rang, khong con chut tinh yeu thuong nao; chinh vi vc;iy ma hon tre cling khong the cam nMn duqc dieu do. B6i vi cha me khong yeu thuong con minh nen dua tre cling khong nuoi duong duqc mot trai tim biet yeu thuong cha me va nhung nguoi xung quanh. Trang ba nguyen tac vang cua viec nuoi d;;i.y con thi tinhyeu thuang da bt bo qua.

Diem thu hai dan den con duong ph;;i.m t(>i cua tre Vi thanh nien do la tre khong c6 kha ncing kiem soat cam XU.c cua minh; hay noi each khac, tre tr6 nen ich kY va thieu kha nang chiu dvng.

Trang truong hop nay, cha me da b6 qua nguyen tac vang thu hai - sv nghiem khac. Trang qua trinh nuoi d;;i.y con tre, neu cha me dap U:ng moi yeu cau cua con mot each mu quang va nuong chieu chung vo l6i thi ket qua la dua tre se mat kha nang kiem soar nhu cau va cam xuc cua minh.

- 16 -

https://thuviensach.vn

Phan Ma Bau

Chieu theo moi nhu cau cua con se khien dua tre khong kiem soat duqc ham muon cua minh. B6i vi khi mot nhu cau duqc th6a man, tre se mong cha nhieu hon, va nhung doi h6i se ngay cang km dan. Bua tre se Ion len ma khong hoc duqc each t\1 kiem che va khong co kha nang chtu dl,l'.ng. Nguqc l<:l.i, nhung tre hoc duqc each t\1

kiem che ngay tu tam be se khong de nan chi b6i vi chung c6 the kiem che ham muon cua ban than.

Diem thu ba la tre kh6ng duoc cha m� tin tuang va lan len trong moi truang day w cu tuy¢t. Khi cha me co khuynh huong th6a man moi mong muon cua con mot each vo loi thi dan dan nhung doi h6i cua dua tre se tr6

nen khong the nao dap ung duqc nua, va roi ho bat dau chuyen sang kiem soa.t con minh bang sl,l'. cl,l'. tuyet, voi nhung cau n6i dc:i.i loc:i.i nhu: "Khang!'', "Con kh6ng duqc lam the!" . . . Viec nay di nguqc lc:i.i voi phuong phap nuoi dc:i.y con bang sl,l'. yeu thuong, khen ngqi va nhin nhi;m.

Khi phuong phap nuoi dc:i.y con theo huong tieu cl,l'.c nay cu tiep dien mot each thai qua, trai tim dua tre se tr6

nen meo mo. Ket cµc bat hc:i.nh la tre co the tro thanh toi phc:i.m vt thanh nien. Tre se de sa vao con duong phc:i.m toi hon neu chung khong cam nMn duqc tinh yeu thuong, khong hieu duqc S\1 nghiem khAc va danh mat niem tin cua cha me.

- 17 -

https://thuviensach.vn

ChUdng 1

TINH YEU TRUONG

Lam sao de the hien trc;m ven

tinh yeu thuong vm con tre?

• T�n hu6ng cam glac h9-nh phuc khi nu6i d9-y con each tot nMt de cha me thanh cong trong qua trinh nuoi dc:iy con la t�n huong qua trinh nay, giu cha ca minh va con cling vui ve. Neu tam ly cua cha me khong thoai mai thi vi¢c nuoi con se kh6 <lien ra suon se. Nhung ba me nuoi con kheo thu<':Jng giu cha con minh khong bt bu6n chan va giup con vui ve trong tU:ng khoanh khac. D6 se la nhung ha me chu dao va tran day tinh thuong.

Nam 1981, Van phonr Thu tuong Chinh phu NM.t Ban da thl,!c hi¢n mot CUQC nghien CUU lon tren phc:im vi toan cau, nham tim hieu ve muc do hung thu trong vi¢c nuoi dc:iy con cua cac ha me tc:ii nhieu quoc gia khac nhau.

Ket qua cua cuoc nghien cuu nay cha thay cy 1¢ nhung ha me yeu thich va co hung thu voi vi¢c nuoi con tc:ii cac nuoc nhu sau:

- 18 -

https://thuviensach.vn

Chuong 1 Tinh yeu thuong

Anh: 70,9%

Tay Due (cu) : 49,9%

My: 49,8%

Phelp: 38,8%

Nhat Ban: 1 9,8%

Han Qu6c: 1 8,9%

So lieu nay tuy da cu nhung van co the cho thay khuynh huong cua m(>t so quoc gia. Ro rang la phan dong cac ba me NM.t khong tM.t su co hung thu v6i viec nuoi con. M<'.>t nghien cuu khac cho thay khoang 70% nhung loi ma cac ba me Nh�.t n6i v6i con hang ngay la nhung loi chi trich va mang tinh tieu cue. Sai lam lon nhat ma cac ba me thuong phc,im phai trong qua trinh nuoi dc,iy con la thuong xuyen la mang va Mi m6c khuyet diem cua con.

Dieu nay se tc,io nen buc tuang ''phdn khdng" trong tam tri cua tre. Bue tuong nay se khien tre se khong con ngoan ngoan lang nghe nhung gi me n6i. Ben cc,inh do tre se mat di mong muon duqc hoc h6i.

Day la dieu ma toi muon cac bac cha me hieu ro.

Nhung loi la mang se <lap tat di tinh yeu thucmg trong trai tim con tre. Sau nay bat ke hai me con co lam gi cling nhau di nua thi dua tre van cam thay khong hung thu khi o ben cc,inh me.

Trai lc,ii, khi mot dua tre duqc dc,iy do can tMn ma khong bi la mang, con se biet vang loi va khong co y muon phan khang. Nho do, nhung loi dc,iy bao cua me se de di vao nM.n thuc cua con hdn. Nhung dua tre duqc 1 9

-

-

https://thuviensach.vn

( Ba chia kh6a vang: Yeu thuang, Khen ngqi, Nhin nh<in bao boc trong tinh yeu thuong va S\1 diu dang cua me la nhung dua tre co kha nang tiep thu cao, biet vang l6i va biet doi xu tot voi moi ngu6i xung quanh. Nguqc Ic:ii, nhung dua tre hay bi la mang khat khe thu6ng c6 nhung hanh vi nhu can m6ng tay, n6i lap Mp, co m�.t gi�.t gi�.t va te dam. Chung thuong mat di S\1 hang hai va luon do xet bieu hien cua cha me.

Bc:in hay thu nghi xem dieu gi se xay ra neu ban n6i nhung 16i nay voi chong minh:

"Anh phdi chdm chi hon nila. Bang kh6ng anh se chdng baa gia tra thanh truang phOng n6i dem. ", hoc;i.c "Luong cua anh thap qua. Chong cua ba hang x6m luong cao hon nhieu. ",

hay "Khong duoc xem tivi sau bua an t6i dciu nhe. Sao anh kh6ng dQC m<)t it tai lieu lien quan den Cong viec cua anh di?".

Lieu each n6i chuyen nhu the co khien chong bc:in vui? Hay se khien chong bc:in noi gi<,1.n va roi ca hai vq ch6ng se cai nhau ngay lap tuc. Neu vit;!c nay tiep <lien trong khoang hai tuan, co the chong bc:in se doi ly di. De chung song hc:inh phuc, vo chong can phcli thong cam va n6i chuyen tu te voi nhau. Nuoi dc:iy con cung giong Mt nhu vay, viec doi xu voi con cai cua bc:in nhu mot ca nhan doc l?p la dieu het sue quan trong.

- 20-

https://thuviensach.vn

Chuong 1 Tinh yeu thuong

Trang cu(>c song hang ngay, chung ta rat it khi khen ngqi Ian nhau. Hay thu quan sat cu(>c song hon nhan cua b(:ln ma xem. 0 nha, vq ch6ng b(:ln c6 hay khen ngqi Ian nhau khong?

Trang m(>t bu6i h(>i thao danh cho cac c<)p vq chong, ngudi ta da tien hanh mot cu(>c thu nghiem. Ngudi chu tri h(>i thao yeu cau nhung ngudi tham gia viet ra 1 5 dieu tot d�p ve ngUdi b(:ln ddi cua minh. Khi ngUdi dau tien viet xong 1 5 dieu thi van con rat nhieu ngudi chua viet duqc gi.

Thong thuong chung ta it khi nh?n ra va hau nhu khong ngqi khen uu diem cua nhung nguoi xung quanh.

Tuong tu, chung ta cung it khi nh?n ra va ngqi khen nhung uu diem cua con cai. D6 chinh la diem tro ng�i trang nhieu m6i quan h¢. Cu(>c thu nghiem nay duqc thuc hien nham giup cac cap vq chong nh?n ra viec khen ngqi Ian nhau se giup lam sau sac them tinh yeu giUa hai nguoi.

M(>t nha tam ly hoc da ttrng n6i:

"V1¢c nu6i dQ.y con chclng c6 gt kh6 ca. BQ.n chi can biet each khen ngoi con minh. Tat ca mQi thu deu phu thu<)c vao dieu nay. Neu cci.c con cua bQ.n giir j tzJ: khi an u6ng thi hay khen ngqi chung. Neu chung ve duqc m¢t hue tranh thi hay khen ngay. Neu chung giup bQ.n dQn d�p nha cua thi dirng chan chic n6i nhimg lai khen tQ.ng. Day la dieu duy nhat ma bQ.n can lam".

- 21 -

https://thuviensach.vn

(':Ba chia khoa vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nh;;in Trang su6t cuoc d6i minh, con ngu6i luon ne tranh hinh ph?t va tim kiem phan thuong. Chung ta luon tim kiem ldi khen ngoi va no h,rc lam viec de c6 duoc nhung ldi khen ay. Ldi khen se giup cuoc song gia dinh tro nen vui ve hon. No se lam cho tinh yeu thuong ngc).p tran trang ngoi nha b?n .

• Khi vi$c nu6i d9'y con tro nen qua kh6 khan, hay xem 19'i ban than minh

B?n c6 cam thay viec nuoi d?y con cang ngay cang tro nen qua kh6 khan khong? B?n c6 nhc).n thay con minh c6

nhung hanh vi kY l? khong? Neu cau tra 16i la co, nghia la b?n da khong biet each the hien tinh yeu danh cho con.

Toi cho rang cac ha me deu tung trai qua giai do?n thuong xuyen la mang con minh. Tuy theo muc do la mang, con ho Mt dau hanh XU mot each kY l?. Neu dieu d6 xay ra thi b?n nen lam gi? Trang truong hop nay, ngu6i me nen u,r tim each thay doi ban than, chu khong nen c6 gang de thay doi con minh. Khi nguoi me thay doi thi con se hoan toan thay doi theo.

Con cai la hinh anh phan chieu cua cha me. Tinh trang hien t::ii cua con la ket qua qua trinh nuoi dc;iy cua cha me. Tat ca moi uu va khuyet diem cua con deu la ket qua cua qua trinh nay. Neu cha me c6 gang thay doi con minh bang each cham cham bdi m6c loi lam cua con, thuong xuyen la mang ho?c danh don con thi cha me cMc chan khong the thanh cong. Vi vc).y, hay quyet dinh va thay doi phuong phap mot each triet de. Ngung la

- 22 -

https://thuviensach.vn

Chuang 1 Tinh yeu thuang

mang trong vong mot trnin le. Thay vao d6, hay thu dc;i.y con bang each khen ng<;ii.

Cha me nen giU cho minh luon vui ve, dtu dang, tr6

thanh anh nang su6i am cho ngoi nha. Bc;i.n se la nguoi me thanh cong neu con cai bc;i.n c6 the xem me nhu mot nguoi ho tro tinh than dang tin c<)y. Tiec thay, dieu nguqc lc;i.i thuong hay xay ra. Bon tre thuong xuyen bt cha me la mang, chi trich va phe binh.

Dieu nay xay ra la vi cha me da quen mat rang nuoi dc;i.y con la khoang thoi gian thu vi, khien cho vi¢c hoc h6i cua con tr6 nen kh6 khan hon.

Thay vi cham cham vao khuyet diem cua con cai va khong khen ng<;Ji chung, thi hay nhin nMn nhung gi con dang c6 va co gang ng<;ii khen. Tre con, neu c6 khuyet diem thi cung la chuyen binh thuong. Neu bc;i.n thay d6i quan diem, thi tat ca moi dieu con bc;i.n lam deu tr6 nen dang khich le.

De bat dau, bc;i.n hay thu khen ng<;ii con khi chung ham h6 thuc dc).y vao buoi sang. cuoi thc).t tuoi voi con va n6i: "Chao, Yuki. Sang nay trong con th(l.t vui ve va tran day ming lu<Jng. M� rat hqnh phuc khi thay con nhu vc;iy."

Khi bc;i.n lam the, con se thay m,i cuoi cua bc;i.n va se cuoi dap lC;li. BC;ln c6 the khen con them mot lan nua: "Con c6

nµ cuai xinh ai la xinh". Khi con b(;ln tl,! m;lc quan ao, b(;ln c6 the khen con thay quan ao thc).t gi6i. Neu con bi;m chao bu6i sang thi bc;i.n c6 the khen con le phep. Cu nhu the,

- 23 -

https://thuviensach.vn

(' Ba chia khoa vang Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nhc'ln hay dung khoang SO ttr de khen con moi ngay. Neu thai do cua nguoi m� thay d6i, phan ung cua nguoi con cfmg thay d6i theo.

Bi quyet de thay d6i thai do cua ban than la hay nhin nhc)n con b:;i.n vc'Ji dung nhung gi con dang co. Hay chap nhc).n nhung khuyet diem cua con va dirng che bai du chi m(>t Ian. B:;i.n chi can khen ngqi nhung uu diem cua con th6i.

Neu b:;i.n khong chu y den nhung khuyet diem ma chi t?p trung vao uu diem va khen ngqi con thi nhung uu diem se ngay cang lc'Jn m:;i.nh, con khuyet diem se tU'. tir bien mat.

0

- 24 -

https://thuviensach.vn

Thu ciia m�

Con t6i xung dang dUQc khen ng<;ii!

Mai khi doc lc;Li cac bai viet cua ong, toi cang nh(m r6 tam quan trong cua vi¢c khen ngqi con Ian lao den muc nao.

Dang ra hai me con toi dd c6 nhimg khoanh khiic vui ve ben nhau, nhung . . . Toi thuang h6i tuang lc;Li nhimg luc toi vo j va lc;Lnh lung Ian tieng khi n6i chuy¢n vai con. Tat ca nhimg gi toi kien tri gay dzmg vai con trai sµp d6 nhanh ch6ng sau moi lan nhu v4y. Toi biet minh can phcii dieu chinh, nuoi giil tinh yeu thuang va long ton trong. Toi biet tat ca la loi cua toi, nhung toi lc;Li xem d6 la l6i cua con minh. Loi nghi nay th4t SlJ la mot vong lan quan.

Tit khi con trai t6i con rat nh6, toi da dan con den h6

bai. Truac kia, dua con trai 3 tu6i 9 thdng cua toi thuang ail.a nghtch duai nuac rat vui ve. Nhung each day it ldu con toi dot nhien kh6ng thich nuac nua va belt dau c6 t4t mut ng6n tay truac khi ngtl. Gan day, m6i quan h¢ giila chung toi tra nen rat cang thdng. Mot ngay no, trong luc dang hoc bai, con tha dai va n6i: "Me ai, con thay me de n6i gi4n qua. Con khong thich the dau". Gau n6i cua con lam toi bang hoang thuc tinh, cu nhu bt tc;Lt mot gao nuac lc;Lnh v4y.

Tai cam th6y con th4t toi nghi¢p. Nhirng gi con c6 the lam deu la nhimg dieu hiem thay a tre cung tu6i. T6i nh4n ra rang toi chua khen ngqi con mot each x!.lng dang.

- T.C. Thanh ph6 Yokohama

https://thuviensach.vn

€; Ba chia kh6a vang:Yeu thuang, Khen ngqi, Nhin nhi;ln

• Tlnh yeu th Uong cua cha ID$ glllp phat tri�n tam hon o con

Mµc dich cua vi¢c nu6i dc;i.y con la gi? Do la nu6i duong trai tim con tre.

Hay nhd rang nen tang cua vi¢c nu6i dc;i.y tre la "yeu thuong, khen ngqi, nhin nhan". Neu ml,lc dich cua cha m�

chi g6i gon trong viec lam sao nh6i nhet tMt nhieu kien thuc va ky nang cha con thi con ban se thieu th6n tinh cam, se cu xu kY lc;i., va bc;in se khong con cam thay hung thu vdi viec nu6i dc;i.y con nua.

Viec nu6i dc;i.y con thuc chat la mot dieu rat thu vt.

Hay cha phep ban than cam nh?n niem vui khi duqc lam cha m�. Neu bc;i.n co gang het sue de nu6i dc;i.y con, nhung con ban lc;i.i kh6ng hqp tac, va bc;i.n tin rang d6 la loi cua con chu khong phai loi cua bc;i.n, thi day chinh la dau hieu cha thay bc;i.n can phai dieu chinh each nu6i dc;i.y con cua minh. Trang truong hop bc;i.n mdi lam cha m� Ian dau, thieu kinh nghiem nu6i dc;i.y con cling la le thuong. Tat ca moi nguoi deu kh6i dau nhu the. Bc;i.n chi can hoc hoi de tr6 nen chin chan va thuan thl,lc hon, de c6 the nu6i dc;i.y con t6t hon. Khi do, bc;i.n se tu minh danh gia duqc nhung phan ung tieu cue cua con va nhc:l.n ra dieu do xuat phat ti1

each hanh xu chua phu hqp cua chinh minh. Khi moi thu kh6ng <lien ra su6n se, bc;i.n can nh?n ra rang minh cling co trach nhiem trong viec do va b6i su thieu th6n tinh yeu, loi khen ngqi va loi n6i d�u dang nen bc;i.n da khong the lay dong duqc trai tim cua con.

- 26 -

https://thuviensach.vn

Chuong � Tinh yeu thuong Neu cha me vo tinh gieo vao long con su bu6n ba hoc;tc lo Icing thi con cai ho se bat dau cu xu l? lung. Dieu quan trong la b<;1.n phai nhanh ch6ng cam nhc;l.n duqc noi dau ma b<;1.n da de 1<;1.i trong trai tim non not cua con va nh<;tn ra noi dau ay dan den each hanh XU 1<;1. lung ell.a con nhu the nao. Tre con thuong hay ng<;1.i ngung va kin dao. Chung co khuynh huong huong n(>i nhieu hon huong ngo<;1.i. Chung luon do loi cho nguoi khac ve nhung hanh vi ell.a minh. Chung cam thay minh luon dung va cho rang nguoi khac sai. Khi bi la mang, chung hon doi. Cha me li�u c6 b6 cu(>c vi cam thay rang day la tinh each barn sinh ell.a con minh? That long ma n6i, tat ca dieu nay la do cha me t<;1.o ra. Nhung hanh vi nay xuat hi�n bOi vi cac ong b6

ha me da khong the hi�n tinh thuong danh cho con mot each dung dan. Neu cac b?c cha me nh?n thay kip thoi va dieu chinh hanh vi cua minh mot each thich hqp thi con cai cua ho se thay d6i.

Neu cac due tinh t6t va tai nang cua con tre la do cha me truyen d<;1.y thi tinh nh6 mon, ich I<y, do dl,f va hung hang cling la nhung dc;tc tinh ma con cai bi anh huong tU: cha me. Day khong phai nhung dc;tc tinh khong the sua d6i. Chung co the duqc 10<;1.i trU: bat cu luc nao nho vao tinh yeu thuong sau sac.

Trang cac d(>c gia cua toi, c6 m(>t nguoi me h'.tc nao cling lo lang ve c?u con trai dang hoc lop nam cua minh.

cau be khong c6 tinh quyet doan va diem s6 6 truong cu.a c?u chi 6 muc trung binh. Nguoi me thuong hay so sanh

- 27 -

https://thuviensach.vn

@:·Ba ch1a khoa vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nh�n cau voi cau em trai hoc lop ba hJ.c nao cling dc;tt duqc diem s6 cao. Co kh6ng biet phai lam gi voi dua con Ion. Co da doc sach cua t6i va sau do nhan thay rang minh nen nhin nhan lai va Mt dfm ap d1,mg cac phudng phap the hien tinh yeu thUdng ma t6i da n6i den trong sach. Va r6i cau con trai co thay doi hoan toan. Cau be tr6 nen vui ve hdn, tr6 thanh dua tre c6 tri nho xuat sac va diem so 6 truong duqc cai thien dang ke. Neu ban the hien tinh yeu thuang vai con, b<;m co the sua chila Mt cu dieu gi, co ay da thu ap dt,mg phudng phap nay. Phudng phap ma co da dung chinh la: Chap nhan con voi tat ca nh1ing gi con co.

Hay om lay con. Ngam lc;ti xem ban c6 gay ra noi bu6n, su lo lang hay cam giac bt,rc boi nao cho con kh6ng. Neu ban nho ra dieu gi thi hay xin 16i con mot each that chan thanh,

·the hien cho con thay la ban yeu quy moi thu thuoc ve con.

Cau be t6i vila ke tren da bi sinh non va thang dau tien cau phai 6 trong long ap. Me cau da n6i voi cau:

"LUc mai sinh ra, con bt non thang va cha me khOng the dua con ve nha duqc. Cha me phdi nuoi con trong long ap, vi vqy ma cha me khOng the om con tMt nhieu. Mc thl!C SI! rat tiec ve khoang thai gian do, hdn con da thay rat co dan va lo liing. Nhung me thl,lc SI,{ rat muon duqc om con vao lOng. Hai do me khOng the om con, nhung gia me co the. Mc da bat con phdi hoc hanh su6t, nhung me thl,lc sl,l khong quan tam den viec do dau. Con la tai sdn quj gid nhat cua me. Mc yeu con nhieu liim".

- 28 -

https://thuviensach.vn

Chuang Tinh yeu thuang

Khi me c.;tu be noi nhung loi nay va om c.;tu th?t chc;lt, c.;tu be co ve nguc;mg ngung nhung rat hc:i.nh phuc. Ke tU: ngay do, c<;tu be da hoan toan thay doi. C.;tu da tung co tri nh6 rat t�. Nhung giO, tri nh6 cua c.;tu da duqc cai thi�n.

Co nhung mon hoc c.;tu th?m chi con dc:i.t duqc diem s6

cao hdn ca em trai minh.

Vi dl,l nay cling co lien quan den chuc nang cua noi tiet to. V<;ly, noi tiet to dong vai tro ra sao trong S\f phat trien cua con ban?

• Chuc nang cua n¢i tiet t6

Bo nao thuong duqc cho la bao g6m cac bO day than kinh nhung tren th1,1'.c te, no con bao g6m va bi anh hu6ng b6i nhieu tuyen noi tiet. Khong co noi tiet to, cac te bao than kinh trong nao se khong the hoc:i.t dong tot. S\f phat trten nao b<) cua thai nhi phl,l thu<)c rat nhieu vao noi tiet t6.

Khi nguoi me the hi�n tinh thudng d6i v6i con mot each manh li�t, nao bo cua thai nhi se tc:i.o ra du noi tiet to tang tru6ng ho trq cho qua trinh phat trien.

Khi nguoi me om ap va au yem con ngay tu luc VU:a m6i sinh, nao bo cua dua tre nh?n du tinh yeu thudng, noi tiet to tang trU6ng duqc tiet ra va tre se phat trien khoe manh. Noi tiet to co the tac d<)ng tich c1,1'.c ho?c tieu c1,1'.c len b<) nao nguoi. Khi con nguoi cam thay thoai mai va vui ve, cd the se san sinh ra beta-endorphin, m<)t loc:i.i morphine noi sinh co tac dl,lng giam dau va tc:i.o cam giac hung phan. Khi con nguoi lo hing, cd the se san sinh ra cac loc:i.i noi tiet to co chua doc to.

- 2 9 -

https://thuviensach.vn

(,Ba chia khoa vang. Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nhan Nam 1 983, Ian dau tien t?P chi Nature dang til.i bai viet ve lo?i morphine n(>i sinh co lqi nay. Trude day, nguoi ta cho rang n(>i tiet to chi co tac d1,mg giam dau. Nhung cac nha nghien cuu da kham pha. ra rang n(>i tiet to con co tac d1,mg chua tn tuy�t voi ma khong m(>t lo?i thuoc nao sanh lqp. Khi con nguoi roi vao tr?ng thai thu gian sau, beta-endorphin duoc sinh ra, n(>i tier to nay thay doi ho?t d(>ng ell.a nao b(> ngay l<;lp tuc, khoi gqi nhung kha nang tiem tang cua con nguoi. Khi con nguoi roi vao trang thai cang thclng, tuyen thuong tMn se san sinh ra catecholamine, m(>t lo?i n(>i tiet to lam uc che kha nang ell.a con nguoi.

Ben c?nh do, nao b(> con tiet ra TRH, m(>t lo?i n(>i tiet to gay hung phan. TRH la cha viet tat cua "thyrotropinreleasing hormone". N(>i tiet to nay do vling duoi doi tiet.

No kich thich tuyen yen tiet ra thyrotropin; dong thoi kich thich tuyen giap san sinh ra thyroxin. Do la ly do vi sao n(>i tiet to nay duoc goi la "thyrotropin-releasing hormone". Ngoai ra, no con co kha nang khien cho co the tr6 nen nang d(>ng hon, vi v<:ly no duoc xem la noi tiet t6

co kha nang gay hung phan.

S6 di toi trinh bay chi tiet ve n(>i tiet to 6 day b6i vi no co lien quan m<:lt thiet den vi�c giao due con cai. Moi loi ma nguoi me noi voi con khong don thuan la si,r boc le) tinh cam. Toi muon b?n hieu rang moi loi b?n n6i voi con deu anh huong den chuc nang nao be), den nang li,rc va tinh each cua con tre.

- 30 -

https://thuviensach.vn

Chuong 1 Tinh yeu thuong

Day than kinh AlO trong nao la day than kinh cam nha.n su vui ve. Giao su James Olds cua Vien Cong ngM

California da kham pha ra day than kinh nay vao nam 1954 (theo cu6n "How to make a clever brain'', Makoto Shichida, NXB Kodansha) . Day than kinh nay dUQc d<).t ten la AlO dua tren quy tac phan loc:ii. Day la neuron thu 1 0 tren cot A cua he than kinh. Cac sQi than kinh cua day than kinh AlO di ra tu than nao va hinh thanh nen cau n6i quan trong nhat tu: tim den v6 nao ("ngoi nha" cua tri nang) . N6 cfrng di qua M vien, hc:ich nen (ndi thuc hien chuc nang cam xuc) va virng duoi d6i (noi phat xuat cua chuc nang tu duy) . Trong s6 hon 100 trieu te bao than kinh trong nao nguoi, day than kinh AlO la day than kinh duy nhat n6i lien voi tim va di qua nhung Vi tri tren.

H¢ vien

Ody thdn kinh A 10

Hqch nen

Vimg dt16'i a6i

- 31 -

https://thuviensach.vn

(,Ba ch1a khoa vang Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nh�n Day than kinh AlO la day than kinh quan trong nhat, tc:io ra cam giac de chiu va cam xuc tich cl,lc, dong thoi giup duy tri chuc nang tim. Day than kinh AlO xuat phat tu M than kinh trung uong (day la trung tam dieu khien Sl,l them an, nhu cau tinh dl).C va cam giac de chiu) va gifr vai tro truyen phat tin hieu den nhan accumben - nhan cam xuc, VU.ng hai ma (hippocampus) - dieu khien tri nhd va phan vo nao mdi (cerebral neocortex) - dieu khien 6c sang tc:io.

Khi nao bo cua tre cam nhan mot hanh dong thu vi, mot chat dan truyen than kinh, hay con goi la noi tiet t6

dopamine, duqc tiet ra. Khi dopamine duqc tiet ra, VU.ng nhan accumben, VU.ng hai ma dieu khien tri nhd va phan vo nao mdi dieu khien oc sang tc:io se gia tang hoc:it dong.

Nguqc lc:ii, khi mot nguoi khong san long lam dieu gi do, y nghi phan d6i cua ho se tc:io ra noradrenalin, mot noi tiet t6 doc hc:ii, khien cho nao hoc:it dong kho khan hon.

Viec nuoi dc:iy con bang phuong phap la mang se khien con mat di dong h,rc. Chuc nang cua bo nao duoc v?n hanh thong qua vi¢c dieu tiet hormone. Khi dua tre noi gi<ln, bl,lc boi, lo lang hoc)c but rut thi tim se khong phat trien binh thuong; dong thoi, st,r pha.t trien tri tue cung bi dinh tre. Trai lc:ii, khi cha me va con cai cam thay vui ve khi 6 ben nhau, noi tiet t6 TRH duoc giai phong va dua tre se tran day nang luong.

- 32 -

https://thuviensach.vn

Chuong 1. Tinh yeu thuong

Hieu duoc each v?n hanh cua nao bo, chung ta se thay viec la mang con thl,fc sl,f de lai nhang tac dong tieu cl,fc va co the t\f minh tra loi cau h6i "Lam the nao de tc;w d(>ng luc cha con?".

• Tinh yeu thucng glup t<?.o ngu.on d¢ng We cho con Ngu6n dong ll,fc <':J con tre troi d?y nho vao cam giac an toan ma con cam nhan duoc tu tinh thuong cua me. Khi tuong tac voi con, neu nguoi me noi giong ro rang, am ap va dtu dang thi dua con se thay vui ve. Con cam thay minh duoc me quan tam nen khong so hai va co kha nang thich ung voi the giOi ben ngoai.

Trai lai, neu giong n6i cua me chat chua noi phien muon, l�mh lung, cue can, gar gong, tMm chi khong them n6i chuyen voi con thi dua con se cam thay lo lang. Khi dieu nay xay ra, ngu6n dong ll,fc o con bien mat. Neu trong long con chat chua cam giac lo lang, sq hai, gi?n da cl,{c do ... thi tam ly cua con se khong the phat trien binh thuong. Qua do, s\f phat trten tri tue bt dinh tre; dong thOi, s\f phat trien cam xuc <':J con cung bt anh hu<':Jng nang ne.

Voi tu each la cha me, Mn ban khong he c6 y trong viec lam cho con minh lo lang, bl,fc boi, so hai hay noi gi?n. Nhung neu ban khong danh du thoi gian de tro chuyen voi con thi con ban se dan cam tMy bat an. Du ban c6 lien tuc hoi han dua con dang kh6c cua minh: "Co chuy¢n gi v(ly?", nhung neu ban khong the hien dU<.)C S\f quan tam chan thanh thi con ban se cam thay me khong hieu minh, va tre se cam thay khong thoa man.

- 33 -

https://thuviensach.vn

(;Ba chia khoa vang: Yeu thuong, Khen ng0i, Nhin nhi;tn Neu nguoi me chan thanh the hien cam xuc qua nhO:ng loi minh n6i nhu: "Me biet la khong dung nhung . . .

M� c6 vi¢c can phdi lam nen me mai de con cha lau. M� xin loi nhe!'', hoac "Chdc la con d6i bung ldm roi phdi khOng?", thi con ban se cam thay vo cling h<:mh phuc vi me quan tam den nhu cau cua minh.

Trong long con tre luc nao cling mong dqi me the hien tinh yeu sau sac voi minh. Khi nguoi me biet dong vien con bang nhung loi le day yeu thuong, dua con se cam thay an toan. Nho do, nguon dong ltJc o con se phat trien manh me. Trcli tim con se rong mo va nhung ton thuong se duqc chua lanh.

Tre nh6 von so huu kha nang phat trien vo h<;tn. Neu anh sang tinh yeu cua cha me co the nuoi duong kha nang nay thi du mot dua tre co tam hon bi ton thuong nghiem trong cling se coi mo hon va dan vui ve tro l<;ti. Nguqc l<;ti, khi cha me tin rang con ho chang biet gi, khong the lam duqc bat cu viec gi, hoac doi xu voi con nhu dua tre kem c6i thi nhung loi le mang tinh ra lenh, tieu eve va cam doan se khien tam hon con b1 ton thuong.

Khi bi bat phai hanh dong theo menh lenh, con se thtJc hien mot each mien cuong ue oai. Tham chi khi con co gcing lam, con cfmg khong the lam tot duqc. Tu d6, con tro nen cham ch<;tp, khong tien b(>. Va roi cha me l<;ti noi gian. Khi dieu nay xay ra, con se cam thay: "Me chi toan n6i nhung dieu gay kh6 chiu cho minh" va trai tim bat an cua con se cam thay that vong vo cling.

- 34-

https://thuviensach.vn

Chuong 1. Tinh yeu thuong

B;;in biet day, tre con von to mo va c6 nhu cau hoc h6i cao. Tuy nhien, neu con tro nen lanh d;;im, dieu gi se xay ra khi cha me co gang d;;iy do con? Moi thu se tot dep khi hanh dong cua cha me tuong ung v6i so thich va nhung gi con quan tam, nhung khi khong duqc nhu the thi con se khong hop tac nua. Day la dau hieu cha thiiy tre da khong con thiiy hung thu v6i viec chung dang lam. Neu cha me khong nhc;l.n ra dieu nay, khong thay doi huong nuoi d;;iy con, thi ho dang ep buoc con minh, va tre se hoan toan mat het dong h,rc. Trai l;;ii, neu cha me coi mo tiep nhc;tn nhung mong muon cua con, tre se phat trien theo chieu hu6ng tich qrc.

- 35 -

https://thuviensach.vn

ThUcua. ID€?

Vi� tuong tac voi con tro nen thu vi

Xin cam an SI! huang dan cua ong. Gan day toi da bdt dau cam thay thich tuang tac vai con, dong thdi h9c duoc each nghi den cam nM.n cua con minh.

Th(Lt k)' lq., khi t6i lam vay, con toi bdt dau chu tam ldng nghe nhimg gi t6i n6i. Mai gan day thOi, bcit lu(m con toi lam gi toi cung thay bl!c b(>i. Toi luon lo lang va luon thuc gi1.,1.c con: "Nhanh len, nhanh nila len con". Nhung gia toi da h9c duoc each nhin nh(Ln con minh dung vai bd.n chat cua chau. TOi khOng con n6ng v(>i, thieu kien nhdn nila. Khi toi c6 the binh tinh quan sat hoq.t d(>ng cua con, be cung bdt dau tra nen nhanh nhen hon.

Thua Giao su Shichida, m<;>i vice dung nhu ong n6i:

"Khi cha me thay d6i, con cai se thay d6i theo". TOi da tirng nghi rang minh phai dq.y do con, cho nen thdi d(> cua toi duang nhu luc nao cung gay gdt.

Gia toi da hoan toan thay d6i each suy nghi. TOi ti!

nhu: "Con gai toi khOng lam duoc m(>t vice nao d6? Day la chuycn het sue binh thuang". TOi thong tha, khong la mang con va khen ng<Ji con nhieu hon. Gau "Nhanh len con!" da bien mat khoi VOn tit Vl,(ng Cua tOi.

Vai tudn sau khi toi thay d6i each suy nghi cua minh, con gai toi bao rang be muon tap dan vi cam, dieu ma be

chua tirng lam truac day. Dong thai be cung ti! giac hon trong vice h9c. Be da thay d6i theo each ma t6i khOng the nga.

T.Y., Thanh pho Yachiyo.

https://thuviensach.vn

Chuong , . Tinh yeu thuong

• Khi tre cam nh�n dU<;)c tinh yeu thuong De yeu thucmg con dung each, chung ta can phai hieu duqc tam hon cua con. Viec nay khong de chut nao. Tro ng;;i.i l6n nhat chinh la cha m� luon cam thay minh co trach nhiem phai d;;i.y do con. Tu luc con duqc sinh ra, cha m� luc nao cung nghi con minh cMng biet gi va can phai dude chi bao moi thu. Day la g6c re cua moi sai lam. Khi xem viec d;;i.y do con la dieu cot loi trong qua trinh nuoi d;;i.y con thi nhieu kha nang b;;i.n se that b;;i.i. Viec nuoi d;;i.y con phai di.,ra tren tinh yeu thudng con. B;;i.n can phai hieu rang tinh yeu thudng se ch;;i.m t6i tam hon va nuoi duong trcii tim con.

Neu b;;i.n lay viec d;;i.y do con lam trong tam thi viec nuoi d;;i.y con se tro nen het sue kho khan. Khi tam hon con khong duqc bao boc bang tinh yeu, con se tro nen noi lo;;i.n va hay kh6c l6c. Be se mat het dong li.,rc va roi se khong vang ldi. Nen tang cua viec nuoi d;;i.y con la giup con phat trien tam hon. V�y, chung ta nen vun dap tam hon con nhu the nao? De lam duqc viec nay, chung ta can phai hieu tam hon con phat trien ra sao. Nhin vao hinh anh minh hoa b(> nao ngudi, chung ta thay n6 duqc chia thanh ba phan nhu sau:

- 37 -

https://thuviensach.vn

( Ba chla khoa vang Yeu thuong, Khen ngai, Nhin nh�n Vo nao rnai

(Trf thong rninh)

Tren hinh minh h<;>a, phan thap nMt cua bo nao la than nao - phan nao tam hon. Can phai hieu rang: Day m6i la trung tam cua nao, chu khong phai l6p vo nao m6i

- phan nao tri tue.

Nhung hoc;i.t dong co ban nhat cua con nguoi <lien ra 6 than nao. Vi the, de nuoi dc:i.y con khoe mc:i.nh ca ve the chat Ian tinh than va nu6i duong dong hrc cho con, chung ta can chu tr<;>ng phat trien bo ph<;ln nay. De lam duqc dieu nay, chung ta can hieu duqc chuc ming cua than nao.

Chuc nang cua than nao la cho ta cam giac than thuoc. Cam giac than thuoc chiem vi tri uu tien, la nhu cau ban nang cua con nguoi. Neu nhu cau nay duqc dap ling hqp ly thi con se tr6 thanh mot nguoi day nhiet huyet.

V?y lam the nao de dap ling nhu cau do? Cam giac than thuoc bao gom nhu cau duqc cha me yeu thuong.

Tuy nhien, b6i vi cha me khong biet each the hien tinh

- 38 -

https://thuviensach.vn

Chuong 1 .Tinh yeu thuong

thudng con sao cha hieu qua nen nhieu tre khong co cam giac than thuoc nay.

Chinh cam giac than thuoc se giup that chat moi lien he tinh cam giO:a con va cha me. Day chinh la nen tang tao ra dong h,rc cha con. Khi con cam nh;'.m duqc dieu nay tu cha m�, tre se cam tMy binh yen va tang cuong kha nang tuong giao, tiep xuc v6i moi nguoi. Con se cam thay an toan va co nhu cau choi dlia cling cac ban khac nhieu hon.

Ve ban chat, than nao va da co cling ngu6n goc te baa. Trang luc cac te baa cua thai nhi phan chia de tc:io thanh bo nao thi mot phan ngoai bi tao thanh than nao, mot phan khac hinh thanh nen lop da baa boc ben ngoai cd the. Do d6, viec tiep xuc qua da rat quan trong de th6a man cam giac than thuoc va tang cuong ho<;lt dong cha vling than nao. N6i each khac, viec thuong xuyen tiep xuc v?t ly giaa con cai va cha me la dieu can thiet.

Da so cac b<;tc ph\l huynh deu cam tMy ho da thUdng con du r6i. Tuy nhien, hau het tre khong cam nha.n dude day du tinh cam d6. Chinh "ho ngan each" nay da khien cha viec nuoi d<;ly con tro nen kh6 khan.

Vi v<;ty hay nho lay hai phuong phap sau de truyen tai tron v�n tinh yeu thudng cua ban den v6i con: a. Om ap, hoac vuot ve con

b. Chu tam lang nghe nhung gi con n6i

- 39 -

https://thuviensach.vn

(' Ba ch1a khoa vang· Yeu thuang, Khen ngcri, Nhin nh<in

• Om ap Va VU0t Ve con &8@.lip danh thuc vllng than nao Than nao la trung tam cua bo nao nguoi. Than nao bao gom ca VU.ng duoi doi (dieu khien M than kinh thl,lc vc;i.t) Va tuyen yen (dieu khien Viec tiet noi tiet to) . Khi hai Cd quan nay hoc;tt dong binh thuong, Mu het cac loc;ti benh tc;i.t se duqc chua trt bang kha nang t\l chua lanh tuyet voi cua than nao. Tat ca cac day than kinh cua nao deu tc;i.p hdp 6 than nao. Day cung la ngon nguon dieu khien hoc;tt dong cua tim, cung nhu "chi huy'' tat ca cac hoc;tt dong cua Cd the. Neu thong tin duqc truyen dan den day chinh xac thi tat ca cac chuc nang cua cd the se dude cai thien.

Mot trong nhung phudng phap co the duqc sir d1,mg de truyen thong tin den than nao la vu6t ve cd the khi n6i nhung loi yeu thudng chan thanh. each lam nay c6 the thay doi bat cu dua tre nao, ngay ca nhung tre bt liet nao cung se Mt dau thay doi.

Sau day la bao cao ve mot truong hop nhu the.

Sau mot thoi gian lien t11c tro chuyen, chung toi da c6 the cam nhan dUQc ve nhau.

Me cua be E dua chau den tham dl,l mot buoi hoc cua toi. E bt Mt nao. Be E sap tron 4 tuoi, nhung Cd the chau hoan toan mem o<)t, doi mat chau do dan va chau khong he c6 phan ung gi dap tra lc;ti me. Ngay lc;i.p tU:c, toi be chau tren tay va trong vong hdn mot giO

dong ho, toi khong ngU:ng mim cuoi va n6i chuyen v6i chau, dong thoi nhe nhang vu6t ve chau. Toi tin rang toi hoan toan co the giao tiep voi E. Toi n6i chuyen

- 40-

https://thuviensach.vn

Chuong Tinh yeu thuong

v6i chau bang su t?n tam. Toi noi rang chau duqc yeu thuong nhieu the nao. Moi thu deu duqc quy ve m<)t m6i la tinh yeu. Toi da danh thoi gian de thuc hanh tat ca nhung gi minh biet. Trang khoanh khac, toi cam nh?n rat ro m(>t nguon sang vo t?n dang vay quanh toi, tran ng?p tren nguoi toi, xuyen qua kmg ban tay toi va truyen vao ngudi E. "Bcic rat yeu chciu, E (l. Bcic rat hQnh phUc khi duqc g{f.p chciu. Cam an vi chciu da c6 m{f.t tren dai. Cha m� chciu rat hQnh phuc khi c6 chciu."

Toi nam lay ban tay lc:mh cua E va noi v6i me chau:

"E hieu moi thu ma nguai lan suy nghi va n6i ra. Chciu biet tat cd moi viec dang xdy ra tren trcii dat nay, nhirng gi da xay ra trong quci khu va nhirng gi se den trong tuang lai. Nhung bOi vi kh6ng ai nhQ.n ra, nen c6 be kh6ng the su dµ.ng kha nang nay. Hay tin rang E c6 the cam nhan duqc moi thu xung quanh c6 be. E c6 nhirng kha nang fUYet vai, chi la co be chua su dµ.ng chung ngay bdy gi& day th6i. Tat ca nhirng gi bQn can lam la mim cuai va n6i chuyen vai be. Hay lu6n mim cuai vOi con minh. Nµ. cum c6 khd nang kY dieu giup kich thich nao phai. Tat ca nhirng gi bQn can lam la mim cuai.

Bat lu¢.n xay ra viec gi, hay cu mim cuai. Khi bQn mim cuai, nguon nang luqng tich cue se tieu tril nhirng dieu tieu cue. "

Trang su6t thdi gian do, ban tay E da am len. Thi thoang, toi tham chi con co the giao tiep bang anh mar v6i chau.

Sau khi chung toi da tro chuyen v6i nhau kha lau, toi bat tay chau va noi loi t;;i.m biet. E c6 gang no m,i cuoi.

- 41 -

https://thuviensach.vn

('.Ba chia khoa vang Yeu thuang, Khen ngqi, Nhin nh<in Tnroc giO, phan ting cua E hoan toan vo cam. Day la Ian dau tien CO be mim CUdi trong vong mot nam nroi qua.

Toi thcftt st,r tin rang trai tim chung toi c6 the giao tiep dUQC VOi nhau.

- C6 Sekiguchi M ichiko, tnt<Yng Odawara Khi tinh yeu duQc truyen den than nao theo each nay, n6 c6 the danh thuc mot trai tim da ngu quen. Nen tang de vun dap tinh cam 6 tre la each truyen tai tinh yeu cua cha me. Tuy nhien, nhieu phµ huynh khong thiet lap nen tang quan tn;mg nay. Nhieu nguoi gi;l.p rac r6i trong vi¢c nuoi dc;i.y con nhung khong he biet day chinh la nguon g6c cua moi van de.

Hay the hi¢n tinh yeu thuong d6i voi con bang each om con that chat, vu6t ve con va n6i voi con nhung l<':Ji yeu thuong! Phuong phci.p om giup trcl.i tim con rong md, giup cha me va con cai xay dt,rng m6i quan h¢ tin tu6ng Ian nhau. Toi khuyen nhung bac phµ huynh dang gc)p kh6

khan trong vi¢c nuoi dc;i.y con ccl.i My ap d1,1.ng phuong phap nay, ke ca nhung phµ huynh dang nuoi dc;i.y con tot cO.ng khong nen b6 qua.

•

.,

"

"

•

- 42 -

https://thuviensach.vn

Chuong 1 Tinh yeu thuang

• Chli tam lang nghe. nhilng dieu con n6i Mot phuong phap khac giup

the hien tinh yeu vdi

con do la chu tam lang nghe con. Khi cac bc).c pht,1 huynh noi chuyen vdi con, nhieu nguoi khong chu y Iang nghe nhung gi con noi. Trong truong hqp cha me lien tt,lc gianh quyen noi, khong t?o dieu kien cho tre noi, tre se cam thay minh khong duqc yeu thuong day du. Nguqc l?i, khi ban quan tam lang nghe nhung gi con noi, b?n co the hieu duqc cam xuc cua con va con se cam thay minh duqc quan tam, duqc nhin nhc).n va duqc yeu thuong.

Mot s6 thong ke cho thay 70% nhung gi cac ba me noi vdi con moi ngay la nhung loi la mang, 30% con lc�i la nhung loi giao tiep thong thuong va nhung loi khen ngqi.

Trong s6 nay cung co nhung ba me chang he khen con lay mot loi.

Neu m(>t dua tre duqc nuoi d?y bang each la mang, thi cha me se khong co co h(>i de lang nghe va thau hieu tam tu cua con minh. Khi bi la mang, trai tim con se dong chc).t l?i. Nguqc l?i, khi nguoi me thoi la mang, va bat dau nhin nhc).n con, khen ngqi con, trai tim dua tre se tro nen r(>ng mo va chiu tro chuyen vdi me. Vi le do, chung ta can phai het sue quan tam Iang nghe cam xuc cua con minh.

Cha me c6 the vc).n dt,1.ng phuang phd.p tieng vong de nam bat suy nghi cua con. Thong thuong, cac ba me hay noi nhung cau nhu "Hay lam vi¢c nay di'', the la cu(>c tro chuyen mang day tinh menh lenh. Vc).y thi hay ngung dung nhung loi le ra lenh va thu dung phuang phd.p tieng

- 43 -

https://thuviensach.vn

g:'. Ba chia khoa vang· Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nh(ln v0ng xem sao! Phuong phrip tieng vong duqc mo ta nhu sau:

Khi con noi dieu gi do voi b?n, b?n hay kiem che ban than, hay Mt minh vao vt tri cua con va co gang hieu cam xuc cua con. Sau day la mot vi dµ ve each ma b?n co the tro chuyen voi con:

- M� Oi, anh hai xau tinh ldm.

- Th(lt sao? Anh xau tinh vai con a? Anh da lam gi vc;Iy?

- Anh 6.y ddnh con.

- 6 kh6ng, anh ddnh con a? Tq,i sao anh ddnh con?

I •

1 :

I • Bang each nay, b?n se tra loi con bang each Ic;1.p l?i nhung dieu con n6i va dcit them nhung cau h6i gqi mo.

Day la phucmg phap dac biet hieu qua giup b6 me co the giao tiep va hieu duqc con minh.

Khi dap l?i loi con theo each nay, b?n co the tro chuyen than mi;lt voi con. Khi ban nhin nhi;ln cam xuc cua con, trai tim con se rong mo va con se giai bay voi b?n them nhieu dieu khac nua. each tro chuyen nay con giup con hinh thanh th6i quen sap xep suy nghi va <lien d?t mot each ro rang.

- 44 -

https://thuviensach.vn

Thu cua m�

Phuong phap Heng v9ng @up tMt ch�t m6i qua.n h$

giua ha.i m� con t6i

Toi het sue an tuong khi nghe ong de c(l.p den tam quan trQng cua vi¢c dp dµ.ng phuong phap tieng v<;mg de lclng nghe nhUng gi con tre muon th6 le) trong bai phdt bieu cua minh. Gan day toi rat lo ldng, khong biet phdi lam the nao vai dz.la con gdi lam li, chQ.m chq.p va it n6i cua toi.

Toi muon biet a truang con hQc hdnh ra sao, nhung con be chdng bao gia chtu n6i ro rang. Mai khi toi la mang n6, du chi m<)t chilt thoi, la con be chcing them n6i ndng gi nua.

Toi cdm thay lo, khong biet phai lam gi vai be nua. Ngay khi ve nhd, toi dd thu dp dµ.ng phuong phap tieng vong.

Ong biet dieu gi xay ra khong? Trdi tim toi r<)ng ma va toi da c6 the tiep nhQ.n tat ca mQi dieu ma con gdi toi chia se. Toi da het sue kinh ng(lc. Toi da nghi con be chcing muon n6i gi vai toi, nhung thl,lc te khong phdi v(l:y. Toi nhdn ra toi can kien nhd.n lclng nghe nhUng lcJi con n6i. Toi hieu ra rang truac day toi da kh6ng du kien nhd.n de don nhdn nhUng lm ma con co gang n6i. Trang thcJi gian toi lQ..p lC1i nhUng gi con n6� con se c6 thcJi gian de n6i cdu tiep theo. Nha v(l:y, toi c6

the lang nghe con ma kh6ng cam th6.y bl!c minh. Phuong phap tieng vong la phuong phdp giilp cha m� va con cdi hoa hqp v6'i nhau. N6 dd giilp toi that chQ.t them moi quan h¢

giua toi va con gdi.

Xin cdm on ong rat nhieu.

K. K., Thanh ph6 Obama

https://thuviensach.vn

€;Ba ch1a khoa vang: Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nMn Khi cac bac cha me thay doi each nhin ve con va hoc each lang nghe tam tu tinh cam cua con (thay vi chi don thuan nhin vao nhung gi con co the hoac khong the lam) thi ganh nang tren vai ho se duqc c6i b6 va ho cam thay nhe nhom hon. Tu do, m,1 cuoi se l?i no tren moi. Ho co the nhan thay con ho khong he thua kem b?n be va tinh yeu danh cho con se cang duqc b6i dap.

Ben c?nh do, neu cha me thuong xuyen vu6t ve con minh de the hien tinh cam thi con ho se co the tr6 thanh nhung dua tre phi thuong. NhO:ng gi ma ho tin rang con ho khong the lam duoc b6ng tr6 nen kha thi. Ho se nhan ra rang chinh ho da khien con minh khep chat trai tim nhu the nao.

Neu bc:i.n cfmg nhan thay viec nuoi dc:i.y con that kh6

khan, hoac b?n dang that b?i trong no h,rc nuoi d?y con thi hay thay doi quan diem cua minh.

Khi chung ta thay doi each nhin nhan ve con, om con va n6i voi con: "Cha/m� thQ.t hqnh phuc khi c6 con ben cqnh. Bat ke con lam vi�c gi, th¢.m chi du con c6 phqm lOi ldm, cha m� se luon ben con, ung h() con. Cha m� yeu thuang con tit t¢.n day l6ng." va thi tham ben tai con nhung loi le the hien su nhin nhan tuyet d6i thi dua con se thay doi hoan toan.

- 46 -

https://thuviensach.vn

ChUdng Z

su NGHIEM KHAc

Nghiem khac dung each

se giup vun dc'ip tam hon con tre

• Nen tang cua ky lu�t la giup con tro thanh ngu:oi c6

y chi m9'nh me

Trude khi can nhac ve vi¢c nen ren luyen tinh kY lu�.t cho con nhu the nao, dau tien bc:in can phai hieu rang, m\lc dich th<;tt su cua vi¢c ap d\lng kY lu�.t trong qua trinh nuoi dc:iy tre chinh la nu6i dQ.y con tra thanh ngu&i c6 j chi mcmh me. C6 y chi mc:inh me khong c6 nghia la ich kY va tu man. Nguqc lc:ii, mot dua tre c6 y chi mc:inh me se c6 the vuqt qua nhung ham muon, doi h6i va cam xuc ca nhan.

De phat trien nhan each va nuoi d;;iy con tro thanh m(>t nguoi c6 kha nang sang tc:io d6i dao, ph\l huynh can phai nghi den viec dc:iy do sao cho con c6 kha nang chiu dung gian kh6 va vuqt qua kh6 khan. Nhung dua tre khong c6 y chi mc:inh me khong the phat trien ca tinh cua rieng minh.

- 47 -

https://thuviensach.vn

(' Ba chia khoa vang: Yeu thucrng, Khen ngqi, Nhin nh<;in Khi tre len ba, tre se bat dau hinh thanh kha rnlng chtu dt1ng va sue mc;i.nh y chi. Neu cha me doi den giai doc;i.n sau ba tuoi, nghia la khi con da c6 kha nang nhan biet moi viec, m6i ren luyen tinh kY luc)t cho con thi moi no ll1c cua bc;i.n deu da muon r6i. Den luc d6, ca tinh cua con bc;i.n da hinh thanh, rat kh6 thay doi. The nen, trong ba nam dau tien ay, phµ huynh can phil.i thiet lap cac nguyen tac va gi6i h;;i.n cho tre, ve nhung gia tri ma tre khong duqc phep pha VO.

Mot trong nhung nguyen nhan khien tre phc;i.m toi khi 16n len la do thieu kha nang chtu dt1ng. Nhung tre nay khong co ca hoi de phat trien y chi, khong biet each kiem che cam xuc trong su6t qua trinh tru6ng thanh. Do vc)y, chung khong c6 kha nang kiem soat ban than, de roi vao con duong phc;i.m toi. Khuynh huong phc;i.m toi bat dau khi dua tre bt lam hu tU: nh6. Nhieu ngudi phuong Tay den Nh?t, thay each moi ngudi d6i xu voi tre em tc;i.i Nhat, ho thuong bao: "6 Nh¢.t, tre em va nguai gia la hai d6i tu<mg duac phep ich kj va tlJ do nhat. Nhdt Ban thl.!c SI! la thien duang cua tre em". Ngudi phuong Tay thudng nuoi dc;i.y con rat nghiem khac nen ho lay lam la khi thay cac ba me Nhat Ban nuong chieu con minh.

Trong quyen sach "The Chrysanthemum and the Sword" (tc;i.m dtch "Hoa CUC va Thanh guam"), tac gia Ruth Benedict da trinh bay duong bieu <lien so sanh tinh nghiem khac cua ba me Nh?t va ba me My. Duong bieu

<lien nay cho thay hai xu huong hoan toan tr<li nguc;ic.

- 48 -

https://thuviensach.vn

Chuong 2 sv nghiem khac

100%

Mt.i'c a6 nghiem khdc

0

3 tudi

6 tudi

0 NMt, tre duc;Jc phep song ich kY va rat duqc nuong chieu. Khi l6n len, tre dan dan duqc nuoi dc;i.y nghiem khac hdn. Trong khi d6 6 My, cha me rat nghiem khac v6i con. Co dieu, sµ nghiem khac nay se giam dan theo thoi gian. O My, duong cong bieu <lien sµ nghiem khac dc;i.t dinh cao nhat hJ.c 0 tuoi, roi giam dan 6 tuoi len 3, giam hdn nua 6 tuoi len 6 va tiep tuc giam 6 tuoi len 9. Sau do tuoi nay, cha me va con cai se Mt dau ngoi lc;i.i v6i nhau va thao luan ve phUdng phap giao due phu hc;Jp.

0 Nhat, khi mot dua tre kh6c, nguoi me du dang lam gi cling se ngung lc;i.i va nhanh ch6ng be con len. Th6i quen nay khien tre bo lo bai hoc quan tn;mg nhat: kiem sodt bd.n thdn. Trong thl,.lc te, nhieu nguoi tin rang viec tre con kh6c rat c6 lc;Ji cho he ho Mp. Do vay, thay vi voi chc;i.y

- 49 -

https://thuviensach.vn

(' Ba ch1a khoa vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nMn den ben con, hay cu de be khoc m(>t hie roi hang cho con thay m<;i.t bc:i.n. Dung voi be con len. Thay vao do, hay ke sat m<;i.t hen con va h6i: "Sao vdy con? Con d6i r6i a? Hay td uat lam con kh6 chtu?". Chi be con len sau khi con da thoi khoc se tap cho con bc:i.n co duqc thoi quen t6t. Con se biet cho dqi va co thoi quen tt1 kiem che ban than ngay tu khi con con nh6. Moi khi khoc, be se nghe thay tieng chan binh tinh cua me, canh dra mo ra va be se nhin thay khuon mat me mim cuoi voi minh. ROi me nhin be, dtu dang noi chuyen voi be. Den khi be ngung khoc, me se om lay be. Dan dan, tre se ghi nho quy trinh nay. Nho do, str kho chtu d6i voi viec cho dqi se giam dan. Cac bac ph\1

huynh nen ap dµng phucmg phap nay ngay tu khi con con nh6 de giup con hoc each cho dqi.

Khi con yeu cau ban mua mot thu gi, neu do la thu ma bc:i.n khong muon mua thi bc:i.n can dut khoat noi "Khong!".

Hay nghiem khac va kien dtnh, cho du con bc:i.n co la het va gao khoc bao nhieu Ian. Ngay tu nh6, tre phai hoc each cho dqi va phat trien thoi quen kiem soa.t ban than. Nho do, cac thoi quen xau moi khong co co h(>i phat trien. Neu bc:i.n cu chieu theo moi yeu cau cua con thi bc:i.n se khong the nuoi dc:i.y con thanh mot dua tre tu chu, ban chi tc:i.o nen mot dua tre ich ky.

Str tuc gian cua tre khong xuat phat tU' viec ren luyen kha rnlng ttr kiem che, ma xuat phat tu viec tre khong duqc dc:i.y each kiem che ban than. Ban can hieu rang con

- 50 -

https://thuviensach.vn

Chuong 2 51,1 nghiem khac

cam thay tti:c gi?n khong phai vi bi cha m� tu ch6i khong cho mot thti: gi do, ma la do cha m� da cho con qua nhieu.

0 Phelp, hau het t(>i phc:im Vi thanh nien khong xuat than tu nhung gia dinh trung luu. Boi vi tre em thuoc nhung gia dinh nay duqc nuoi dc:iy nghiem khac tu nh6, chung biet each tU kiem che nhung nhu cau cua minh va khong bi chi ph6i b6i su tuc gi?n .

• Ren luy$n kM nang w kiem ch8

Cha m� can t?p cho tre sd sinh kha nang cho dqi va tu kiem soat ban than. Bc:in c6 the bat dau qua trinh "huan luyen" nay khi cho con bu. Hay de con kh6c trong mot khoang thoi gian nhat dinh va cho cho den khi con ngung kh6c roi moi cho con bu. Day la buoc khoi dau cua qua trinh ren luyen, giup con biet each cho dqi va kiem soar ban than.

Mot trong nhung bai tap the chat quan trong khi nuoi dc:iy tre sd sinh la cho con kh6c het sue binh sinh. Margaret A. Ribble, mot bac Si nghien CUU Ve cac van de ho hap 0

tre em, da khang dtnh rang khi kh6c, tre se hoc duqc each hit tho sau. Binh thuong, tre tho rat nong. Nhung khi tre kh6c du doi, phan Cd hoanh CUa tre dU<;JC tap luyen; dong thoi, phuc mc:ic, bao tu, mot va cac cd quan noi tc:ing khac cung duqc tac dong tudng ung. Nguoi ta cho rang viec kh6c Ion giup tre hit tho sau va cai thien su phat trien cua nhieu cd quan noi tc:ing khac nhau.

- 5 1 -

https://thuviensach.vn

� Ba ch1a khoa vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nh<;in Neu ban cha bu ngay khi con kh6c, con se khong the lam quen voi viec cho dc;H va khong the d<,lt duoc kha nang tt,r kiem soat ban than. Do vay, con b<,1.n se mat di co hoi duoc ren luyen dau doi.

Tap cha con b<,ln biet tt,r kiem che la buoc giao due quan trong, giup hinh thanh tinh kY luat cha tre. Nhu da n6i 6 tren, nen tang cua St,! giao due la d<,1.y con biet song CO

muc dich. Dieu do nghia la cha me can giup tre hinh thanh y chi m(;l.nh me va kha ming kiem soat cam xuc cung nhu cac nhu cau cua ban than chu khong phai la cha phep tre lam moi dieu chung muon mot each ich I<y. Tuy nhien, qua trinh nay thuong bi hieu sai. Khi hieu sai van de, cha me thuong n6i nhung cau nhu: "Toi ton trong mong muon cua con, vi vay toi de con minh duqc lam nhflng gi n6 muon".

each nghi nay cha phep tre tU: choi lam nhung dieu ma chung khong muon. St,r dung tung nay la mot sai lam. Khi lam mot viec tre khong muon, tre se hoc duoc each chien thang St,! ich ey cua ban than. D6 mdi chinh la St,! tt,r do tht,rc St,!. B6i vi nen tang cua St,! tu do la kha rnlng tuan thu nguyen tac va luat le mot each triet de.

Hay suy nghi mot chut ve chu de y chi. Diem khac biet giO'.a con nguoi va loai vat la gi? Chung ta va dong vat giong nhau 6 ch6 ca hai deu c6 phan X9. tiep nhan va phan h6i cac yeu to kich thich den tu moi truong ben ngoai.

Theo quan diem cua tam ly hoc, each con nguoi phan Ung voi mot yeu to kich thich nao d6 t<,l.O nen hanh vi.

Cung mot qua trinh nhung each phan ung cua con nguoi

- 52 -

https://thuviensach.vn

C h uong 2 Sv nghiem khac

va dong v?t khac nhau. Dong v?t tiep nMn yeu to kich thich tu moi truong, sau do chung hanh dong theo phan xc;t t\f nhien nhu: b6 chc;ty, tan cong, sl,lc sc;to kiem an ... Con khi con nguoi tiep nh?n yeu to kich thich tu moi truong ben ngoai, cam XUC se xuat hi¢n trUdC, sau do ham muon se n6i d?y. Cho tdi luc nay, con nguoi va dong vat ve ban chat la giong nhau. Tuy nhien, con nguoi se can nhac chuyen hanh vi nay dung hay sai, xem xet Mu qua, lam v?y lqi hay hc;ti. Viec dua ra quyet dtnh sau khi suy xet, can nhac ky cang chinh la dieu khien cho con nguoi khac voi d<)ng v?t.

Y chi luon song hanh vdi luong tam. Y chi can nMc ca hai m<:i.t cua van de va sau do, luong tam se th\]'.c hien vai tro dinh huong va quyet dinh hanh vi cua con nguoi.

Vi dl,l, neu do la dieu xau thi t6i se khong lam, hay cai do thu<)c ve nguoi khac nen toi se khong lay ... Tuy nhien luc nay, cam xuc va ban nang cua con nguoi cung dong thoi troi d?y. Do la ly do khi dung trUdc nhung van de mau thuan, chung ta thuong luong l\f, bi giang xe va khong biet phai lam sao. Luc nay, con nguoi can tdi s\f dung cam de co the hanh dong theo luong tam va y chi.

T\f do ve y chi co nghia la moi nguoi t\f chiu trach nhiem voi ban than. Day chinh la s\f khac biet giUa s\f t\f do va s\f tu nuong chieu (ich k}r) . Nhung nguoi nuong chieu ban than kh6ng quan tam den nhung rac r6i ma ho gay ra cho nguoi khac va cling khong co trach nhiem voi ban than minh.

- 53 -

https://thuviensach.vn

('Ba chia khoa vang Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nh�n Trong tam cua sv giao dl).c nghiem khac la nham phat trien ba dieu: kha nang suy xet, luong tam va sue manh y chi. Neu con ban co kha nang suy xet dung dan, sv huong dan ro rang cua luong tam va y chi manh me de dieu khien cam xuc va mong muon cua ban than thi SU m¢nh nuoi day con cua ban coi nhu da hoan thanh my man.

V1¢c phat trien sue manh y chi bang each kien tri vuqt qua kh6 khan se dua con nguoi den voi thanh cong. Tinh ich kY va thieu kha nang kiem soa.t ban than se dan con nguoi di theo huong nguqc lai.

• SJ! kh4t khe 1$ch lsi,c

Nuoi day con nghiem khac tu nh6 la buoc quan trong.

Tuy nhien, cha me can luu y rang sl,l'. khat khe lech lc:lC se can tr6 sv phat trien cua con.

Nhieu b;;tc ph\l huynh rat de nham lan hai khai niem nay, d?c biet la nhung nguoi muon day do va uon nan con hu6ng den nhung ml,lc rteu ma ho mong muon. Vi qua d?t n?ng viec day do con, cac phl,l huynh nay thuong lam dl).ng sv nghiem khac de ep con dat duqc nhung nguyen vong cua cha me. Toi mong bc;tn hieu rang ap dung kieu giao dl,lc khat khe nhu v;;ty la mot sai lam. Khi cha me lam vc;iy co nghia la ho dang co gang uon nan con minh theo hinh tuc;Jng ma ho thich. Va khi tre con khong thvc hien duqc y dtnh cua nguoi l6n thi chung bt cam doan, bt khien trach va ht phat.

Ml,lc dich nuoi day con ma ban muon hu6ng den la gi? Co le ban hy vong nuoi d;:iy nen mot dua tre co y chi

- 54 -

https://thuviensach.vn

Chuong 2 St,1 nghiem khac

manh me, co kha nang tu duy doc lc;tp, co kha nang tU

quyet va biet lam viec cham chi de d?t duqc mµc tieu?

De co the nuoi d?y mot dua con nhu the, b?n phai hieu ro su khac biet giUa viec d?y con bang each la mang va d?y con bang su nghiem khac. Tren het, ban can phai xac dtnh mµc dich r6 rang de nuoi d?y con tr6 thanh mot nguoi huu ich.

Lam sao de nuoi d?y tre tr6 thanh nguoi co ich trong thoi d?i nay? Theo cac b?c phµ huynh, tre ngoan la tre biet vang loi cha me, thay co va de day bao. Tuy nhien, nhung dua tre nhu the lai co van de can phai dac bi(!t chu y. M;;tc du chung dude d?y do can th?n, biet vang loi va khong gay rac roi, nhung chung lai khong co kha nang khang dtnh ban than va co nguy cd khong the cong hien duoc gi cho xa hoi.

Co mot so truong hqp, khi nhung dua tre "biet vang loi" nay vao trung hoc, chung Mt dau tr6 nen b?o h.,rc de the hien su chong doi v6i cha m�. Day deu la nhung dua tre tot, nhung dua tre luon lang nghe va vang loi cha m�

khi con nh6. Nguoi ta cho rang khi nhung dua tre nay con nho va con yeu 6t, chung khong co nhieu cd hoi de khang dtnh ban than. Den khi tre l6n len, chung m?nh dan ve the chat trong khi anh hu6ng cua cha m� yeu dan. The la tre Mt dau khang dinh ban than bang each su dung b?o luc chong l?i cac thanh vien trong gia dinh. Vi vc;ty, b?n nen thay vui tru6c su phan khang cua con khi con con nh6. Qua trinh phan khang nay ham chua mot y nghia to 16n va tich cue doi v6i su pha.t trien cua con, cµ the la:

- 55 -

https://thuviensach.vn

(' Ba chia khoa vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nMn 1.

Con da du truang thanh de c6 each suy nghi rieng, khac v6'i each nghi cua cha m�.

2.

Con da hoc duac each the hi¢n y nghi cua minh thong qua hanh vi va lai n6i.

3

Con da c6 du can dam de n6i len nhimg dieu ma con khong dong y va nhimg dieu ma con cho la kh6ng dung, du c6 bi la mang.

Viec co the khang dinh quan diem cua ban than mang den cho con b;:i.n co hoi duong dau voi cuoc song ma khong tich trfr nhfrng kho chiu hoc)c am Uc trong long. Khi tre nghi ngd nhung gi ngudi Ion nghi, viec hoc bach y nghi ca nhan mot each chan thanh se giup tre thuc day qua trinh phat trien nhan each. Trong trudng hqp tre khong phan hoi hoc;ic khong the hien bat cu si,r pha.n khang nao, cha me can nho day la bieu hien khong hqp ly. Neu cha me cu lien tµc kh6ng che tre theo chieu huong nay thi qua trinh phat trien cua tre se bt ngung tre. Do la ly do t;:i.i sao chung ta khong nen danh don hoc)c la mang con mot each vo toi v;:i. moi khi con cai l;:i.i hay to ra ch6ng d6i. Dieu cha me can lam la th<;l.t tam lang nghe nhung gi con noi.

Thong qua do, b;:i.n se giup con phat trien kha rnlng the hien ban than, dong thdi cling giup ban than ban hanh xU: khon ngoan hon.

Tat nhien cha me can nghiem khac de giup con ti,r chu hon khi truong thanh. Toi de nght cac b<;l.c phµ huynh nen nghiem khac voi con theo nhung each sau:

- 56 -

https://thuviensach.vn

Chuong 2. 51,1 nghiem khac

a.

Giup con h9c each ti! kiem soat ban thdn. Thay vi de con bt chi ph6i Mi cam .xzlc, hay giup con h9c each kiem che bdn thdn.

b. Giup con h9c hoi cac quy tac xci hQi. Dew cha con bie't rang vi¢c lam ton thuang va gdy rac roi cha ngudi khdc la sai trai.

c.

Dq.y con biet chtu trach nhi¢m cha hdnh dong cua minh.

d. Dq.y con biet kien tri theo du6i mµc tieu.

• Cac b�c ph\l huynh nen nghi8m khac voi chinh minh Ba nguyen tac vang trong vi�c nu6i d?y con - yeu thuong, nghiem khac va tin tu6ng - thl,!c ra kh6ng phai la thu thach d6i vai tre ma chinh la thu thach d6i vai cac bac cha me. su nghiem khac t6i dang de cap den la su nghiem khac ma cac bac cha me nen danh cho chinh minh. Bc:i.n can phai kien nhan n6i "Khong" - Khong la khong! - moi khi con bc:i.n nhong nheo hay voi vinh. Bc:i.n can hieu duqc rang d6 la Sl,! nghiem khac Vdi chinh ban than minh chti: khong chi la nghiem khac v6i con. Thuong thi cu he con kh6c la cha me gan nhu b6 cu(>c. Nhu v?y c6 nghia la bc:i.n chua du nghiem khac vai chinh minh. M(>t truong hop khac: ngay ca khi phl,1 huynh biet rang ho khong nen la mang con trong tr;;ing thai xuc dong, ho van se lam nhu vay moi khi kh6ng kiem soat duqc minh. Day la m(>t vi dl,1

khac chung t6 cha me chua that su nghiem khac voi ban than. Do d6, cha me can phai hieu dung y nghia cua tu

"nghiem khcic" ma toi dang n6i toi.

- 57 -

https://thuviensach.vn

(' Ba ch1a kh6a vang: Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nhi;ln D<:iy con bang each thuong xuyen la mang va luon luon cam can khong pMi la each nuoi d<:iy con nghiem khac th\1C S\1. D6 chang qua chi la mot hinh thuc bao boc con qua mire bang loi n6i. Neu cha me lien tµc xet net con thai qua thi ho se khien con cai mat di cam giac doc l?p. Nghe loi cha me la viec qua de dang. Co dieu, neu tinh tr<:ing nay keo deli thi tre se khong con kha nang tu duy va t\1 minh suy nghi naa. Phuong phap nay bao gom cac menh lenh va nhung loi le mang tinh cam doan, tieu cue. Toi khuyen ban nen tu danh gia l<:ii, xem ban than c6 dang vo tinh ap dµng phuang phap nay trong viec d<:iy con khong. Vi neu b<:in cu dung nhung loi le mang tinh bao boc qua muc de can tr6 con thi s11 to mo va nh<:iy ben cua con se dim bt thui chot. Con se mat di 6c phieu luu m<:io hiem va tro nen le thuoc thai qua, va roi con ban se tr6 thanh mot nguoi thieu dong hrc va khong quyet doan.

That long ma noi, nhung ba me co thoi quen can nhan, nuoi d<:iy con bang each thuong xuyen la mang la m6i nguy hiem 16n nhat d6i v6i qua trinh nuoi d<:iy con tre. Nhung b<).c cha me kh6 tinh, nhung nguoi hay chi trich va la mang, se khien tre de n6i gi<).n, nong tinh va hay to tieng. Khi tre l6n dan len, can gi<).n cu tich tµ dan.

Khi ra kh6i nha, tre se de gay su v6i nhung dua tre khac.

Cac b<).c phµ huynh co th6i quen nay thuong la nhung nguoi c6 khuynh hu6ng kim ham con cai trong nhieu nguyen tac cung nhac. Vi v<).y, con ho khong the phat trien nhanh va dung hu6ng. Neu tinh tr<:ing nay keo deli, s11 bat man cua tre se bt don nen l<:ii. Chung dam ra ch6ng d6i

- 58 -

https://thuviensach.vn

Chuong 2 51,1 nghiem khac

cha me va dan tr6 nen buong binh. Thc'.im chi khi cha me co gang d;;iy bao con mot each nhe nhang, con cung se co tinh lam trai y cha me.

Muoi thang tu6i sau sinh chinh la khoimg thoi gian con kham pha cac v?t dl,lng xung quanh. Trong khoang thoi gian nay, con cua b;;in se lien tl,lc trai nghiem va hoc h6i. Neu b;;in khat khe ngan cam con khong duoc lam viec nay viec kia thi b;;in se t;;io ra mot dua tre hay chong doi.

Hau het nhung dua tre hay gi?n du va hay chong doi deu co kh6i dau nhu the.

Khi len hai, con b;;in Mt dau hinh thanh tinh doc l?p.

Nhang dua tre von luon biet nghe loi Mt dau tu khang dtnh ban than va n6i "Khong" voi tat ca nhung gi cha me bao. Dieu nay cho thay con da buoc sang mot giai do;;in phat trien khac. Trong giai do;;in nay, cha me can giup con hieu nhang viec con khong nen lam. Tuy v?y, dung nen can nhan con mot each VO ly hoac la mang qua du doi. Neu cha me lam v?y thi con se tr6 nen chong doi va cung dau.

Tre co nhang thay doi khac nhau qua tung thoi I<y.

Neu cha me hieu duqc rang moi giai doan phat trien chi don thuan la mot giai do;;in phat trien thi ho c6 the nuoi d;;iy con de dang hon, quan sat va nhin nh?n nhang viec con lam mot each bao dung, dong thoi se khong ph(:l.m phcli bat cu sai lam nghiem trong nao. Nguoc l;;ii, neu cha me t6

ra n6ng nay thi ho chi khien con ho ton thuong.

- 59 -

https://thuviensach.vn

Thu ctla m�

Khi t6i ngilng ra 1$nh, sl,1'. ch6ng d6i glam dan Thang truck, t6i da phdi cdu c!lu cmg vi toi qua b6i roi, khong biet phdi lam gi v6'i dua con hay chong doi cua minh.

Ong da g<Ji j cho toi rang:"Cht c6 dang n6i v6'i chd.u nhimg l<'Ji le mang tinh ra lenh, tieu CI!C hay cam doan khOng? Ne'u c6 thi hay ngimg lq.i va nhin nhdn con minh dung v6'i nhimg gi chd.u c6. Tot hon la cht nen ltch SI! yeu cdu, chu khong nen ra lenh cho chau".

Ke tit ham d6, t6i da co gang lam theo l<'Ji ong. Sau mot tudn, sv chong doi cua con toi gidm dan. Sau mot tuan nua, con toi belt dau cu xU de chtu hon. Thi thod.ng, be van cai l<'Ji va choc gh�o em trai. C6 dieu, khac v6'i truac day, gia toi da c6 the quan sat con m<)t each binh tinh. Nha ong ma toi da c6 the tq.o d!!ng moi quan he tot hon v6'i con. T6i muon tiep tµ.c co gang giup con t6i ma r<)ng lOng minh.

Xin cam an (mg rat nhieu.

Y. G., Thanh ph6 Konan

https://thuviensach.vn

Chuang 2: Sv nghiem khac

Thc)t kh6 de thay doi each tuong tac voi con. Co dieu, hay nghiem tile thay doi ban than vi neu bc;i.n thay doi, con bc;i.n cung se thay doi theo.

• Ren luy�n hnh than cho con

Tre can gi de co the ton tc;i.i khi truong thanh? Khong phili la kien thuc, ma la tinh each mc:tnh me de kh6ng bao giO nh\lt chi khi duong dau voi tro ngc;i.i. Khong co tinh each mc;i.nh me, tre co the that bc:ti khi duong dau voi tinh hu6ng kh6 khan. Trong mot s6 truong hqp, tre c6 the dau hang that bc;i.i, kh6ng the dung d?y hay th?m chi la nghi den vi�c tl,f van. Thay vi duong dau va VUQt qua thU: thach, tre thuong chon con duong de dang de tranh nhung tinh hu6ng kh6 khan. Trong truong hc;Jp nay, tre se khong dc;i.t duc;ic thanh tl,fu dang ke nao. Do v;ly, ngay khi con bc;i.n con nh6, bc;i.n can ren cho con long can dam de d6i m�.t voi moi tro ngc;i.i.

Cac quy toe Anh day con ho hai dieu quan trong: thu nhat la k1.c quan, thu hai la can dam. Uay la hai pham chat quan trong ma gioi quy t(>c Anh can phai c6 va la nhung bai hoc quan trong danh cho con tre. Ho cho rang hai pham chat nay co the giup tre vuc;it qua tro ngc;i.i. Vay, phai lam the nao de giup con tham nhuan hai pham chat nay?

Ue co duc;ic nhung tinh each nay, dieu quan trong la tre phili xem trong chinh minh va xay dl,fng duc;ic hinh anh tich C\(C ve ban than. Uay chinh la ly do bc;t.n kh6ng the nuoi dc;i.y con bang each la mang con v6 16i va noi con

- 61 -

https://thuviensach.vn

C Ba chia khoa vang: Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nMn la dua xau tinh hay con la dua chuyen gay rac roi. Tru6c mat con, dung than van v6i nguoi khac nhung dieu nhu:

"Con toi la dua chuyen gay chuyen. No chang bao gio nghe loi toi va luon khien toi lo lang". Vi khi nghe ban n6i the, con se nghi con la nguoi nhu vc,1.y. Tre nh6 co xu hu6ng tc;to dvng hinh anh ve ban than dva tren nhung gi ma cha me n6i ve chung.

Co bon yeu to quan trong giup con bc:i.n xay dvng hinh anh tich eve ve ban than.

Thu nhat, cha me yeu thuong con va con cam nhan duoc tinh yeu do mot each tron ven. Neu dua tre luc nao cung bt la mang va bt dong khung trong nhung loi le tieu eve tu cha me thi tre se cam thay minh khong xung dang v6i ky vong cua cha me.

Thu hai, hay tin rang con cua bc:tn co nhll11g kha nang tuy�t voi. Tre se danh gia ban than dva tren nhung gi chung c6 the lam duqc. Vi vc,1.y, bc:tn phai giup con nang cao kha nang cua minh trong nhieu linh vvc khac nhau.

Neu bc;tn danh gia con bang nhung tieu chuan qua khat khe, con se de nhl,lt chi. Trai lc;ti, neu ban cho rang "Con khong lam duoc mot vai thu la chuyen binh thuong" thi khi con dc;tt duqc dieu do, con se cam thay rat tuyet voi.

Dan dan, cang ngay con se cang lam tot hon nua. Neu bc;tn luon danh gia con minh mot each tich eve thi nang Ive cua con bc;tn se duqc cai thien.

Thu ba, cha me can giup con tham nhuan nhll11g chuan muc d(:lo due. Chung ta nen co gang giao dl,lc con

- 62 -

https://thuviensach.vn

Chuong 2· Sv nghiem khac

theo chieu huong giup con nM.n thuc duqc trach nhiem xa hoi ell.a ban than. Con can c6 nhan thuc r6 rang ve d?O

due va tinh than trach nhiem.

Thu tu, cha me nen nuoi d;;i.y con tro thanh nguoi co sue anh huong. Hay nuoi d?y va giup con cam nM.n duqc rang sl,1 ton t?i ell.a con c6 anh huong tich cue len nhung nguoi xung quanh con. Vi neu tre cam thay chung chang c6 kha nang anh huong gi den cuoc song ell.a nguoi khac hoc;i.c nM.n thay ban than la mot nguoi te nh?t thi lon len chung se tro thanh mot nguoi thµ dong va thd d.

De nuoi d?y duqc mot dua tre t1,1 tin, cha me can the hien tinh yeu thuong danh cho con mot each ro rang. Neu b?n muon con minh nhin nh<)n mot each tich Cl,1C Ve ban than thi qua trinh nuoi day con phcii dap ung duqc ban yeu to tren.

De d?t duqc dieu nay, ca cha lan me can phai kien tri nuoi d?y con bang each nghiem khac thuc thi nhung ky lu�.t can thiet. Ho phai giup con song co y chi va can dam phan dau nham d?t duqc nhung mµc dich cao xa nhung kha thi. Neu cha me cau toan, doi h6i St;( hoan hao va hay trach mang tung loi nh6 ell.a con thi cha me chi c6 the t?o nen nhung dua tre n6ng nay va cam ghet ban than minh.

Nguqc l?i, neu cha me giup con song vo tu, cho con co hoi trcii nghiem phong phu va chu tam phat trien nang luc ell.a con thi cha me se t?o nen nhung dua tre m?nh me va tU tin vao chinh ban than minh.

- 63 -

https://thuviensach.vn

C Ba ch1a khoa vang Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nMn Nhung dua tre nhin nha.n tich cue ve ban than thuong quen vdi cam giac: "Toi khong baa gid bi danh b;;i.i! Toi nhat dtnh se thanh cong!". N6i each khac, nhung dua tre nay rat c6 nght h,rc;

Cha me nen hop tac de giup con trau doi ky nang xay dung cac moi quan he. De lam duoc dieu nay, cha me phai d;;i.y con biet song ngan nap, tich hiy kinh nghiem ngoai xa hQi, an can, chu dao, co phong thai dinh d;;i.c, co nang luc, co ky nang ngon ngu tot va co nhieu b;;i.n be. Ngay ca khi con g<).p van de, cha me van can phai kien nhan ho tro con de giup con c6 duqc nght luc, sue manh tinh than va xay dung duqc hinh anh vfrng chac ve ban than.

- 64 -

https://thuviensach.vn

Chuong 2 Sv nghiem khac

• 89-n c6 tM d9-Y do con m¢t each nghi8m tuc ma kh6ng can la m�ng

Khi chung ta tiep u1c xem xet van de nay, co le bc;i.n bat dau cam thay kY lu?t nghiem khac khong co nghia la phai la mang. Soi m6i va la mang m(>t each tan nhan khong phai la ban chat cua kY luc).t nghiem khac.

Chung ta biet rang kY luat quan tn;mg trong viec phat trien sue mc;i.nh y chi cung nhu kha nang kiem soar ban than va long can dam, nhung hoan toan khong can den sl,f soi m6i. Soi m6i chi lam tre nhµt chi va mat di dong 11,fc.

Ban nang t\f nhien cua tre la thich kham pha nhung dieu m6i lc;i. va hoc h6i ve the gidi xung quanh. Neu duqc dtnh hu6ng dung thi con bc;i.n se tran day niem khat khao hoc h6i va viec nuoi dc;i.y con se rat de dang. Khi con lam duqc m(>t vi¢c nao d6 va cha me vo tay tan thu6ng thi con se rat hc;i.nh phuc vi con cam nhc).n duqc niem vui va sl,f hai long cua b6 me. Thong qua nhung trai nghiem nay, tre se co dude cam giac an toan va long can dam. Tu do con se co them d(>ng 11,fc de hoc h6i nhung dieu mdi me.

Den giai doc;i.n hoc bo, con se di chuyen khap nha. de lay bat cu thu gi ma minh co the chc;i.m tay den, va r6i d(>t nhien ngudi me trong co ve tuc gi?n va bat dau dung nhung ldi le mang tinh cam doan nhu: "Khang!", "Dirng lam the!" Dieu nay se khien con cam thay rat lo lang,

. . .

hoang mang, dong thdi d?p tat mat niem khao khat hoc h6i 6 tre. S\f la ray cua me da lay mat cam giac an toan cua con. Neu dieu nay tiep dien trong thoi gian dai, con

- 65 -

https://thuviensach.vn

�Ba chia khoa vang Yeu thuong, Khen ngO'i, Nhin nh�n se tr<':J thanh dua tre kem t(:lp trung va kha ming hoc t<:lp se bi anh hu<':Jng.

Tre thuc su tin rang nhung loi bo me n6i ve chung va hinh anh ctia chling trong mat b6 me chinh la hinh anh thuc su ctia tre, cu nhu the tre bat dim hinh thanh nen net ca tinh rieng. V(:ly la tre da kham pha ban than thong qua loi n6i ctia cha me.

Mai mot viec ma con lam deu la de hoc h6i. Chinh b6

me se la nguoi danh gia dung sai va c6 vo tinh than cho con. Nhung loi ma cha me thuong n6i hang ngay voi con se anh hu<':Jng den kha nang thich ung voi moi truong xa hoi. Neu mot nguoi me nuoi day con bang each lien t\IC

n6i nhung cau nhu "Khong duqc" hay "Con kh6ng the'' . .

.

thi me chi dang han che hanh vi ctia con, chu khong ph<li dang giao d\lc con. Nhung cau n6i nay lam tre mat di ham muon hoc h6i va co gang, dan dan se dan den hanh vi n6i loan. Tre con cung nhu nhung mam non moi nhu can anh nang mat troi am ap, khi gc)p nhung con gi6 dong khac nghiet, mam non se ngung Ion len va se tan l\li di. Khi nhung no luc ctia tre bi kim ham, chling se mat het dong luc va khong muon lam gi nua. Vai tro ctia nguoi lam cha me la mang den cho con su tu tin. Thay vi cam doan, ra lenh va phti nh(:ln, vai tro ctia cha me la quan sat con, khen ngoi con mot each kheo leo va mang den cho con cam giac an toan.

Ky lu(:lt nghiem khac bao gom su phat trien tinh than ctia tre being each gilip tre c6 hinh anh tich cue ve ban

- 66 -

https://thuviensach.vn

Chuong 2 Sv nghiem khac

than. Tu d6 con se tl,f tin hon, c6 y chi me, cling

nhu nghi luc de khong dau hang truoc kh6 khan. Dong thoi con cling se c6 kha nang kien tri deo duoi m1,1.c tieu cua minh den cling.

Cac bc'.tc cha me kh6ng nhan ra rAng con minh lu6n muon duc;ic thU'. sue, duoc kham pha, va ho thuong bat can n6i nhung loi phim tac d1,1.ng nhu "Ditng lam vi¢c d6",

"Nhanh len nao", "Con kh6ng the'' . . . Nhung cau n6i nay chi khien cho tre them nh1,1.t chi. Khi cha me dung nhung loi le nhu the de la ray con, viec dc;i.y do con se tro nen het sue kh6 khan va viec kY luc'.tt se khong co tac d1,1.ng. De nu6i dc;i.y con theo dung huong, bc;i.n can lam dieu nguc;ic lc;i.i. Bc;i.n hay tin vao ca tinh that sl,f cua con. Bc;i.n hay lc).p lc;i.i nhung ldi vui ve, nhung cau n6i giup tc;i.o dung long can dam 6 con. Bang each d6, bc;i.n se giup con xay di,rng y chi VU:ng vang va no ll,!c VUdn len.

Ong ba K c6 mot cc'.tu con trai. Bat luc'.tn lam viec gi cau cling do hdn cac bc;i.n dong lua, ke ca trong hoc tc'.tp lan the thao. Nhung cha me c?u da quyet dinh khong n6i voi c?u dieu nay ma se n6i dieu nguoc lc;i.i: "Con co the lam t6t mQi vi¢c". Khi cau be hoc tieu hoc, cau tham gia vao doi bong chay cua trUdng, vi cham chc;i.p nen cc'.tu lu6n phai ngoi 6 ghe dl,f bi. Nhung b6 me cc'.tu van tiep t1,1.c dong vien c<;m. Ho luon den san tap truc'Jc tien va 6 li;i.i cha den khi ket thuc buoi tc'.tp. Bat chap nhung dieu nay, cau be van kh6ng the gianh duc;ic Vi tri chinh thuc trong doi. cau cam thay buon va da c6 nhung luc cau gan nhu mat het dong

- 67 -

https://thuviensach.vn

( Ba ch1a khoa vang:Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nhan h,rc. Song, b6 me c<;m van luon dong vien ctm "Con dang no [!JC nhieu. Con chai rat t6t, nhung cdc cdu thu khdc hai nhinh han m(Jt chut nen con chua duoc vao vt tri chinh thuc day th6i. Neu con tiep tµc c6 gang het sue thi sam mu(Jn gi con cung duac chai a vt tri chinh thuc".

The la cau be tiep tuc c6 gang het sue minh. Khi vao trung hoc, ql.u da duoc vao vi tri chinh thuc va thc;tm chi con ghi duqc ban thang nua. Cu6i cung cau tr6 thanh mot cau thu c6 nang h;rc n6i b�.t.

Khi m6i vao trung hoc, thanh tich hoc ti\p cua cc;tu duoc xep thu 80/500 hoc sinh. Nhung nho c6 nhung loi khich le tiep sue cua cha me nen den hoc kY hai cc;tu da lot vao danh sach cac hoc sinh dung dau.

• Chung ta. nen ren ky lu�t cho con nhu the nao?

Ro rang la khong nen dc;1.y con tr6 thanh dua tre ich ky.

Phan quan trong nhat cua qua trinh giao due la dc;1.y cho con biet each t\1 kiem soar ban than. Con bc;1.n nen hieu rAng tren doi nay c6 nhung vi¢c ma chung khong duoc phep lam.

Dc;1.y con bier each kiem che de khong lam mot viec gi d6 du con rat muon lam la buoc vo cung quan trong. Bc;1.n khong nen cho phep con lam tat ca nhung viec ma chung muon; hoc).c v6 tU song ich ey. Bai vi, vi¢c dung tung con song ich kY cuoi cung se chi tc;1.o nen mot con nguoi that bc;1.i. Khi mot nguoi buoc vao xa hoi, ho can tuan thu cac nguyen tac, lu�t le va biet each cu XU phu hop. Neu khong

- 68 -

https://thuviensach.vn

Chuong 2' Sv nghiem khAc

hoc duoc dieu nay thi ngu6i do se tro thanh ganh rn;lng d6i voi nhung ngu6i xung quanh.

De giup con hoc duoc cac quy tac xa h('>i, truoc tien b?n nen de ra nhung quy tac trong gia dinh. Khi con biet tuan thu nhung quy tac trong gia dinh, con se hieu the nao la tt,r do va tinh than trach nhiem. Song trong xa h('>i, tre khong the chi nghi den su tu do ca nhan. Ton trong tu do cua ngu6i khac la dieu het sue can thiet, b6i neu tre coi trong su tu do cua ban than ma gay ra rac r6i cha nguoi khac thi SU tu do nay rat dang lo ng?i. Do do, khi thiet lc;tp nhung quy tac trong gia dinh, b?n nen cha tre tham gia vao qua trinh nay. B?n can thiet lc;tp m('>t ban "n('>i quy gia dinh" hop ly va hieu qua. Neu b?n lam duoc nhu vc;ty thi viec nuoi d?y con se tr6 nen rat thuc;tn lqi.

Ban "n('>i quy" can bao g6m day du 3 diem sau: 1.

Khong lam ton thuang nguai kh<ic

2.

Khong gay rac r6i cha nguai khdc

3

Lam vi¢c cua minh m(!t each c6 tr<ich nhi¢m Co nhung bc;tc phµ huynh cuong quyet ap dµng phuong phap giao dµc con thong qua viec khen ngoi. Ho tin rAng ho khong nen la mang con ma chi nen vui ve va mim cu6i. Nhung nhu vc;ty la chua du, bOi vi xa h('>i duoc hinh thanh dua tren cac quy dinh. De tranh nuoi d<:ly nen mot dua con ich ey, cho rang minh cMng co trach nhiem gi hoac tin rang chi co ngu6i khac moi phai chtu trach nhiem, truoc tien b?n nen tc;tp cho con th6i quen tuan thu

- 69 -

https://thuviensach.vn

(;Ba chia khoa vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nh<in cac quy tac cua gia dinh mot each rc:tch roi. Bc:tn cling nen th6a thuan voi con rang khi con lam trai quy tac thi con se phai chtu phc:tt. Khi con bc:tn vi phc:tm mot quy tac nao do, truoc het hay n6i cho con biet vi sao con khong nen lam nhu vay. Neu con bc:tn tiep tµc vi phc:tm het lan nay den Ian khac thi ban can phai nghiem khac la mang con.

Toi se gc;Ji y mot so meo bc:tn c6 the dung khi la mang con. C6 dieu, bc:tn can thuc su hieu con truoc khi la mang chung.

a.

Chi la mang con trong vong 1 phut. Sau khocing thai gian nay, Mt cu lai qua trdch new cung se phcin tac dung.

b

Chi nen la mang con ve sai lam hien tq.i, dirng bai m6c nhUng chuyen tit h6m qua hay tit tuan tru<k ...

c.

Dirng chi trich bcin than con, chi la mang dung l6i lam ma con mac phcii.

Khi bc:tn xay dung ban "noi quy'', bc:tn nen trao d6i nhung van de neu tren voi con de c6 duqc su dong thuan gilia cac ben, giup tc:to dung Mu khong khi gia dinh vui ve. Do da vc:tch ra nguyen tac ro rang, bc:tn se khong de rdi vao trc:tng thai da cam hay mem long khi la mang con. Vi cac thanh vien trong gia dinh da thong nhat ro rang nen xich mich gilia bc:tn va con se bien mat.

Khi con bc:tn lam sai viec gi, bc:tn can phai cho con cd hoi "tril.i nghiem" viec bt la mang. Nhung dua tre chua tung bt la mang thUdng khong du sue de khang doi voi

- 70 -

https://thuviensach.vn

Chuong 2 51,1 nghiem khac

viec nay. Khi bu6c vao xa hoi, chung de bi ton thuong nc;tng ne. Sau nay l6n len, chung se trd thanh nhung ngudi yeu duoi, de chan nan khi bi cap tren qud trach.

Bc;m nen co gang giup con biet nhan ra sai lcim cua ban than va c6 kha nang suy ngam ve nhung sai lam do.

Sau khi la mang con, bc;m can luu y khen ngc;Ji con mot each chan thanh khi tre hieu ra 16i lcim cua minh va n6i ldi xin 16i. Dieu nay se giup con c6 kha nang suy xet sau hon ve nhung hanh dong minh da lam, de chung hieu rang ke ca khi cha me la mang chung, d6 cling la nhung ldi la mang vi tinh yeu thuong.

- 71 -

https://thuviensach.vn

Thu cua. mE?

Sa.u khi ae ra. nhiing quy tac gla. Oinh, t6i va con t6i aa binh tinh hon

Vai ngay tru<Jc, toi da tham dZJ bu6i h9p mi;i:t tc;zi Chugoku.

Xin cam an ong rat nhieu. Tit bai phcit bieu cua ong cung nhu kinh nghi�m ma ccic ba me khdc chia se, toi da nh(m duqc rat nhieu thong tin b6 ich.

Tru<1c day, toi thuang la mang eek con minh bOi vi t6i cha rang vi�c la mang la rat can thiet, rang day la each de u6n nan con vao khuon phep. Nhung gia day, toi da nh(m ra d6 la m(Jt sai ldm l<m.

Toi dci kiem soat cam x:Uc cua minh, kh6ng la mang con khi mat binh tinh va xin loi chUng ve nh((ng sai ldm toi da phc;zm phai cha den thiJi diem nay. Chung toi cilng de ra nh((ng quy tac trong gia dinh. Nha d6, toi da h9c each suy xet xem luc new nen va luc nao kh6ng nen la mang con. Sau khi t6i thZJC hi�n nh((ng dieu nay, gia dinh t6i tra nen yen am hon. Toi da c6 the hoa hap vm cac con cua minh.

S. H . , Qu�n Kech i

https://thuviensach.vn

Chuang 2: 51,1 nghiem khac

• Li$u b1?-n c6 dang dung phuong phap la m�ng v6 ly?

Chung ta c6 the nuoi d;;i.y con ma khong can phai la mang qua nhieu. Nhung tinh huong thµc S\1 can phcii la mang la khi con b;;i.n lam ton thuong hoc)c gay rac roi cho nguoi khac. Toi quan sat va thay cac ba m� thuong la mang con gay gar vao nhung luc khong can thiet. Do la nguyen nhan khien vi�c nuoi d;;i.y con tr6 nen kh6 khan.

. Hay danh it phut de suy ngam xem Mu ban than con c6 bt ton thuong vi each ma b;;i.n cu xu v<'Ji con khong. B;;i.n c6 the su d1,mg "thu<'Jc do" nay de biet c6 can phai la mang con nua khong. Khi con hoc bO, con Mt dau m6 ngan keo dµng quan ao va trut het moi thu ra ngoai khong chut chan chu. Chung con keo khan trcii ban, loi do d;;i.c tu tren cao xu6ng va lam do be nhieu thu. Du b;;i.n co n6i

"Khong", chung van se co b6 len ban va cUoi. Thc;tm chi du b;;i.n co bao chung khong duoc ch;;i.y nhay trong nha, chung van se ch;;i.y giOn on ao quanh phong. Bat ke b;;i.n co chi bao bao nhieu lan, chung van tiep tµc mang dep trai. Day la nhung dieu ma moi dua tre deu mac phai, la nhung vi�c het sue binh thuong. No the hi�n tung giai do;;i.n phat trien cl.ta con va khi giai do;;i.n do ket thuc, t\1

khac con se khong lam nhu the nua. B;;i.n nen nhin nhc;tn tat ca nhung vi�c ma dua tre 1 2 tuoi cl.ta b;;i.n lam la

-

hanh vi kham pha hoac the nghiem each U:ng xu. Thong qua nhung ho;;i.t dong nay, con b;;i.n se hoc h6i duqc nhieu dieu mot each t\1 nhien. B;;i.n nen nhin nhc;tn d6 la dieu can thiet cho qua trinh hoc h6i cl.ta con. Thuong thi cha m� se cam doan nhung hanh vi nay. Khi tre khong vang loi, cha

- 73 -

https://thuviensach.vn

C Ba chia kh6a vang: Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nh<ln me se cho rang tre khong ngoan. Tuy nhien day la nhung hanh dong ma mc;>i dua tre deu lam va se tu nhien bien mat khi tre 16n hon. Day khong phili la nhung sai lam can phili la mang. Viec tre ch;:ty nhay lung tung trong nha la dung theo le tu nhien.

Bc:tn c6 la mang tre khi chung ve nha v6i quan ao lam lem bun dat khong? Hocic khi con bc:tn la tay danh roi va lam be bat dia luc dang phl,l giup bc:tn? B;:tn khong can ray la con vi nhung vi¢c nay. Bc:tn chi nen yeu cau tre hay can th?n hon va cu de tre tiep tl,lc phat trien.

Ban c6 la mang con vi tre dc;>n dep nha cua khong duqc s;:tch se, hay vi tre khong nhanh nhen moi khi bc:tn hoi thuc? Bc:tn nen kien nhan dc:ty con each dc;>n dep phu hqp v6i lua tuoi cua be. Hay thu d;:ty con cat do d;:tc dung cho va chi cho con each dc;>n dep, vi dl,l: "Cac do v�t nh6

thi cho vao hop. Nhung m6n do choi dan nhan vang thi sap len tren ke c6 dan nhan vang . . . ". Luc dau, chi can con bc:tn dc;>n duqc mot m6n do, b;:tn cllng nen khen ngay.

Ngay tiep theo con se dc;>n duqc hai m6n do, bc:tn lc:ti khen con va ngay horn sau con se don duqc ba m6n . . .

Dieu gi se xay ra neu bc:tn che bai thay vi khen ngqi?

Bc:tn se c6 mot dua tre ghet dc;>n dep. Khi bc:tn bao con hay nhanh len, bc:tn hay giai thich v6i con vi sao can phai lam nhu v�y. Dua ra loi yeu cau luon hieu qua hon menh lenh.

Hay giili thich cho con hieu rang neu con den muon thi viec d6 se gay kh6 chtu cho nguoi khac. Khi bc:tn muon con lam viec gi do nhanh hon, tot nha.t bc:tn nen giai thich

- 74 -

https://thuviensach.vn

Chuong 2 Sv nghiem khac

tai sao ban phiti hoi thuc con. Nen nh6, viec hoi thuc con phai nhanh len chi khien con tr6 nen ch<;tm chap hdn. Con neu ban dung loi le thich hqp, giup con hieu moi nguoi dang cho minh va t\f nguyen tang toe thi tU: tu ban se c6

duqc mot dua tre nhanh nhen va nang no.

T6m lai, ban khong nen de mac con muon n6i gi thi n6i, muon lam gi thi lam. Khi con cu xu khong dung ml,fc, cha me can kiem diem hanh vi cua con mot each nghiem khac. Neu cha me de mac con th6a sue lam moi chuyen theo y minh thi con se khong hoc duqc each kiem soat ban than va se tr6 nen ich I<y. Con neu con da tung bi nghiem khac kiem diem, khong cho lam mot viec gi d6

khi con con nh6 thi luc l6n len, khi dung tru6c mot hanh vi sai trai, con se c6 the t\f kiem che ban than minh. Ban khong duqc dau hang tru6c nhung gi con doi h6i. Ban cling khong nen b6 cuoc chi vi ban khong tl,f tin v6i vai tro chi bao, ren gilla con. Khi con lam dieu sai trcii, ban phai cling ran ngan cam ngay.

- 75 -

https://thuviensach.vn

ChUdng 3

XAY DUNG LONG TIN CHO CON

Tran trQng nhWzg net rieng ctla con

• T9'o dl:l'.ng long tin cho con truac khi ngh'i den ky lu�t Viec nuoi d;;i.y tre se tr6 nen kh6 khan neu long can dam cua tre bi ton thuong. Khi long can dam va nghi h,rc cua tre bi h;;i. thap, tre se tr6 thanh mot dua tre Mt tfi. C6 sau dieu cac b?c cha me thuong lam sau day c6 the gay ton thuong den long can dam cua tre:

- T?p trung vao khiem khuyet, khong nhin nh?n diem m;;i.nh cung nhu kha nang cua tre.

- Xem trc;mg ket qua hon la qua trinh pMn dau va no h,rc cua tre.

- Danh gia tre bang con mat cau toan, nghia la ky vong tre luc nao cung phai d;;i.t 100% tren moi phuong di en.

- So sanh tre v6i nhung tre khac.

- 76 -

https://thuviensach.vn

Chuong 3 Xay d11ng long tin cho con

- Quan niem viec hoc quan trong hon tat ca nhung viec khac

- Chi nhin nMn con sau khi con dap ung duoc mot s6

yeu cau nhat dtnh cua minh

Neu bc;i.n lam nguoc lc;i.i nhung dieu tren thi viec nuoi dc;i.y tre se tro nen het sue de dang. Du6i day la sau quan diem nhin nhi;m tre ma cha m� nen ap dl,lng:

- Hay b6 qua nhung khiem khuyet, chi t<'.1.p trung vao nhung diem mc;i.nh cling nhu kha nang cua tre.

- Hay quan sat qua trinh phat trien cua tre chu dung xem tre nhu mot san phcim da hoan thien.

- Hay nhin nhi;m mot each tich cue viec con bc;i.n co nhieu diem chua hoan hao.

- Dung so sanh con v6i cac tre khac.

- Dung xem ket qua hoc t<'.1.p la trong tam cua viec nuoi dc;i.y con.

- Hay nhin nMn con vo dieu kien.

Nguyen tac thu 3 trong ba "nguyen tac vang" cua viec nuoi dc;i.y con la s!J tin tuang. Neu cha m� lam theo sau dieu vira neu tren thi ho co the hoan toan tin tuong 6 con minh. Thong thuong, cac b?c ph\1 huynh luon muon nuoi dc;i.y con that tot. Trong su6t qua trinh nay, ho da vo tinh t<'.1.p trung vao viec nang cao kha nang cho con. Dan dan, ho bat dau danh gia con dua tren nhung gi con co the ho(lc khong the lam. Neu cha m� danh gia con dua tren

- 77 -

https://thuviensach.vn

«;,Ba chia kh6a vang· Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nh;;in kha rning cua chung thi ho se bi "sa lay'' ngay U1.p tuc. Bai vi ho Mt dau danh gia con minh dµa tren nguyen tac cua mot cuoc tranh dua.

Mot trong nhung diem quan trong trong vi¢c nuoi d;;ty con la b;;tn can nhin nM.n con dung vdi nhung gi con co. Van de khong nam o ch6 con co the ho;).c khong the lam mot vi¢c gi. B;;tn can n6i vdi con nhung loi nhu: "Cha me th(lt hanh phuc khi c6 con".

Trude khi thcic mac lieu con co lam duqc dieu gi do hay khong, truoc khi can nhac nen d;;ty do con ra sao, hoac truoc bat kY hanh dong hay quyet dinh nao, hay nho la ban va con can xay dµng long tin va sµ tin cc)y Ian nhau. Chi can c6 moi lien he nay, tat ca nhung van de dang lo ng;;ti se tl,f dong bien mat.

Mot ngay no, khi t6i thuyet trinh t;;ti Hiroshima, mot nguoi me da ke cha toi nghe cau chuyen nhu sau: Toi th(lt hanh phuc! Toi c6 m(>t dua con het sue chu ddo va be d6i .xU vai moi nguai xung quanh rat tit ti Chi vai thdng truac th6i, moi viec hay con het sue t6i t¢. Con gdi t6i b6ng n6i loan va vi¢c day do con tra thanh noi kh6

d6i vai t6i. Khi t6i dua ra trudng hqp nay trong kh6a hoc lam cha me (do tac gid cu6n sci.ch nay huang dd.n ND),

-

moi ngudi n6i vai t6i rang: "Dieu quan trong la ban phdi nhin nh(ln, khen ngqi va yeu thuang con dung vai nhirng gi con c6. Thay vi c6 gang thay d6i con theo j minh, hay thay d6i each nhin nh(m ve con cua ban. Hay thay d6i thdi d(> khi ba.n giao tiep v6'i con".

- 78 -

https://thuviensach.vn

Chuong 3: Xay dvng long tin cho con Ban ddu, toi thl,(c Sl! khong the lam duqc dieu nay. Ngay ca khi toi nghi con minh nhu the nay la on lclm r6i, toi cung van VO tinh qua tnich hoQ.c dcinh don con moi khi nh(m thay con lam dieu sai trai. Toi cang lam vay moi chuy�n cang chang dau vao dau. Dil hieu rang t1! than toi phdi thay doi, the nhung toi van chz1ng nao tat nay.

Mat khodng b6n thang, cu6i cilng toi mOi hoc duqc each nhin nhdn con minh dung vai nhirng gi con c6. Toi dd hoc duqc each bao dung, khen ngqi va yeu thuang con that sl,(. Ke tit d6 tra di, con gai toi da hoan toan thay doi. Cu6i cilng, toi nhdn ra rang con be chi ch6ng d6i each toi danh gia va d6i .xU vai chdu thoi.

Nhu toi dd n6i tit ddu, hi�n tq.i gia dinh toi rat hq.nh phuc. Toi da c6 th€ nghi den nhirng mQ.t t6t cua con va khong chu j den nhirng diem tieu cl,(c nifa. Khi toi bdt ddu d6i .xU vOi con ru te va that su tin tuang rang con la bdu vat cua cd nhd, gia dinh toi hoan toan thay doi. Do vay, toi cho rang truac khi nghi ve nhirng van de cua con va each gidi quyet nhirng van de d6, hay thit nhin nhdn, khen ngqi va yeu thuang con minh. Neu bq.n lam the thi bq.n c6 the xay dl,(ng Sl,( tin cay Zan nhau het sue tuy�t vai giifa cdc thdnh vien trong gia dinh .

• Dung t�p trung vao khiem khuyet cua con Tre em luon muon duqc yeu thuong, duqc nhin nh<;i.n va khen ng<;Ji. Nguoi cha nguoi me gi6i la nguoi nam bat duqc tam ly nay va kheo leo dc;ty con thong qua nhung

- 79 -

https://thuviensach.vn

€;Ba chia khoa vang:Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nhc'ln loi khen ngqi. Nhung nguoi cho rang nuoi d�.y con la mot cong viec kh6 khan la nhung nguoi thuong xuyen quo trach con mot each VO ly. Trung binh, khoang 70% loi le mot ngUOi me n6i Vdi con moi ngay la nhung loi phe binh va mang mo. £Heu nay khien cho tre bat man va noi gic,ln, dan dan se dfm den thai do noi lo?n.

Khuyen nhu va canh bao con la viec co the thong cam duoc, nhung b?n khong nen do don sv chu y vao loi lam cua con. Thay vao d6, hay tim nhung m;).t tot de khen ngdi, roi nhung mat tot nay se dude phat huy m?nh me va loi lam se dan bien mat.

Thvc ra, uu diem va khuyet diem cua con khong ph<ii hai van de tach bi¢t. Chung thl1c chat la hai mat cua mot van de, giong nhu hai mat cua dong tien v.;ty. Neu uu diem tang len thi khuyet diem se giam di. Mot can phong toi va mot can phong sang tho?t nhin tuong la hai

"thl1c the" rieng bi¢t. The nhung, neu b?n bc,lt den trong can phong toi thi n6 se tro thanh can phong sang. Uu va khuyet diem cung vay. Neu b?n t<;tp trung phat trien uu diem cua con thi khuyet diem se bien mat. Dan dan, nhung khuyet diem chi con la "cai bong" trong tinh each cua con ma thoi. Chung khong thvc sv ton t?i. Ban dau, ca tinh thvc sv cua tre khong co khuyet diem. TMm chi du c6 ton t?i thi chung cfing se bien mat neu b?n chi tc,lp trung vao uu diem. Dieu nay cung duqc pha.n anh trong Nguyen tac ve SU tang truang, trong d6 chi ra rang nhung gi cang duqc su d1,1ng va duqc chu y den thi se cang phat trien, con nhung thu khong duqc su d1,1ng se bt thoai h6a

- 80 -

https://thuviensach.vn

Chuong 3 Xay dvng long tin cho con dan. Nguyen tac nay dung khi ap d1,mg v6i Cd the song va cung dung khi ap d1,mg vao doi song kinh te, chinh trt.

Khi t6i bao rang b;;m kh6ng nen cham cham vao khuyet diem ma chi nen t�p trung phat trten uu diem, dieu do kh6ng co nghia la b<;tn nen nham mat cho qua nhung loi nh6.

Neu cha me cu lien tl,lc noi nhung cau nhu "Khong"

hay "Con khong the" ma kh6ng ngan cMn hanh dong cua con thi tre se cang ngay cang bt th6i thuc, muon lam nhung gi cha me cam doan. Do do cha me khong nen doi pho v6i sai lclm cua con. Thay vao do, tot hdn la cha me nen tran trong nhung uu diem ma con co.

Neu muon nang cao kmg nhiet huyet va dong h;rc cua con thi cha me kh6ng nen 1<;1.m dl,lng cau "Khong" va

"Con khong the" trong cuoc song hang ngay. Hay nh6

rang moi dua tre deu co uu diem. B<;tn can tim ra nhung uu diem nho nh6 nay va khen ngoi con bang loi. Trong luc noi, b<;tn hay om cham lay con hoac vuot ve con, con se rat h<;tnh phuc khi duqc khen ngqi va no h,rc nhieu hon de cung co them uu diem do. Neu ling dl,lng thanh c6ng nguyen tac tang tru6ng nay, b<;tn se co the nu6i d<;ty con mot each nhe nhang .

• Dung xem tr9-ng thai hi$n t9-i cila con la tr9-ng th.ii hoan thi$n

DU:ng xem tr<;1.ng thai hien t<;ti cua con la tr<;1.ng thai hoan thien. Bat lu�m b<;tn dang kho chtu v6i khia c<;1.nh nao trong

- 81 -

https://thuviensach.vn

(; Ba chi a khoa vang: Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nh�n hanh vi cua con, b;;i.n van can tin tUdng vao S\f tMt rang con nguoi co tiem nang thay doi hoan toan ca tinh cua minh. TMm chi neu con b;;i.n khong thay doi sau mot vai ngay, hay kien tri trong vong tu mot den hai tuc1n. Sau do, con b;;i.n chac chan se thay doi.

Dieu quan tn;mg trong vi(!c nuoi d;;i.y con la t;;i.o cho tre mot hinh anh tich C\{C ve ban than. Khi do, con se thay doi. Tinh than con se tran day nang Iuong. Con se co the song hoa hop vdi nhieu nguoi, se khong con gat gong vdi moi nguoi xung quanh va tr6 nen tu te hdn, dong thoi hoc duoc each hop tac vdi tre dong trang lua.

Trong truong hop cha me hie nao cung tran ap con bang each noi gian, con se kho hoa hop vdi moi nguoi.

Nhieu truong hop cho thay khi cha me chuyen sang phong each nhin nhan, khen ngOi va yeu thudng con, con khong con hung hang nua. Con se thay doi. Tu mot dua tre hay khoc nhe thanh mot dua tre m;;i.nh me chi trong vong vai tuan.

Moi tre em tren the gian nay deu co ban tinh tuyet voi. Hay tin tu6ng con b;;i.n. Chi can b;;i.n dieu chinh each ung xu vdi con, tich ct,rc khen ngOi con va thay doi thai do, con b;;i.n cMc cMn se thay doi. Nhung dua tre duoc nuoi d;;i.y theo each nay thuong hoc duoc each yeu thudng va c6 gang bao ve cha me. Tre se ngoan ngoan vang loi va tt,r giac giup do cha me. Tre mang hinh anh tich ct,rc ve ban than va co tam hon rong m6. Dieu nay se giup cho vi¢c hoc hanh cua tre tien trien suon se.

- 82 -

https://thuviensach.vn

Chuong 3: Xay dung long tin cha con Du con bc:in c6 cu XU the nao, bc:in cfJ.ng can nh6 rang ca tinh cua con chua hoan thien va khong ton tc:ii vinh vien. Dung w dong d<;i.t cac gia dtnh, rang con bc:in hoc d6 hay con bc:in c6 van de ve tam ly. Khi con l6n hon, cac khia canh nay se thay d6i. Dau tien, trung n6 thanh sau, sau bien thanh nhong, r6i nhong m6i tr6 thanh bu6m. S\f phat trien cua tre cung vc)y. Bc:in khong the nhin thay mot con bu6m ngay duqc. Bc:in c6 the xem tinh each hien tc:ii la mot phan cua qua trinh tru6ng thanh 6 con.

"Sq nguoi lc:i" la mot giai doc:in trong qua trinh phat trien cua con. Con n6i "Khong" v6i moi thu cung la mot giai doc:in cua qua trinh nay. Nam tre len hai, tre trai qua khoang thoi gian de cau kinh. Hay quan sat con va nh6

rang nhung hanh vi nay chi <lien ra trong mot giai doc:in nhat dinh. Hay co cu xu tMt binh tinh va dqi con bu6c sang giai doc:in tru6ng thanh tiep theo.

Toi van thuong nMn duqc nhieu cau h6i tu cac ba m�, nhung nguoi cam thay b6i r6i khong biet phai lam the nao tru6c nhung con cau gic)n cua con. Nhung nguoi m� nay lo lang, rang neu ho khong thay d6i hanh vi cua con ngay bay giO thi chung se gap rac roi ve sau.

a tu6i len hai, khi bc:in yeu cau con ghep mot buc hinh, con se cam thay viec nay tMt kh6, va con se to ra kh6 chiu. Con se nem cac manh ghep di, nam ngua ra san ma la het; tMm chi ngay ca khi bc:in da co gang do danh, con van se tiep t\lC kh6c 16c mot h6i. Nhung bc:in chi can dQi them khoang nua nam, con co the de dang thl,fc hien

- 83 -

https://thuviensach.vn

€; Ba chia khoa van� Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nhi;ln buc tranh ghep cung nhu boc lo ro cam xuc cua minh.

TrQ.ng thai that vong cua con se bien mat, con se tr6 nen diem tinh den kho tin. Hay nghi den nhung hanh dong day lo lang ma con bc:in the hien vao nhung giai doQ.n phat trien cua con. Th?m chi neu con khong the choi tot mot mon the thao nao day hoc).c hoc kem thi ban cling dung voi nghi kha nang cua con chi co the. Chi can con co gang, con van co the tien bo hon nua. Hay tin rang khi cha me on ton va ling ho con, con cMc chan se thay doi.

Nguoc lc:ii, neu cha me thuong xuyen qu6 trach khcit khe thi tinh each cua con se bt anh hu6ng xau.

Toi tung nhan duoc thu cua mot nguoi me h6i nhu sau: "Con toi Mt dau biet ddnh toi. Trude gid chdng c6 ai ddnh be cd, t6i khOng biet be hoc duqc hanh d(Jng nay tit dew?".

Trong tinh huong nay, con danh me khong phcii vi con tung nhin thay ai do danh nhau va hoc duoc hanh vi ay, ma la vi me cu la mang con truck mat nguoi khac nen con buc boi va bat dau danh me. Neu me doi xu dtu dang voi con thi thai do hung hang cua con se bien mat. Hanh vi hung hang ay bat dau xuat hien khi con khong nhc;tn duoc day du tinh thuong tu cha me. Tre se thay doi neu cha me khong dung loi le va hanh dong qua khar khe; dong thoi khong nhin nhc;tn cam xuc nhat thoi cua con voi thai do tieu Ct;(C. Toi da nh?n duoc la thu sau day tu mot phµ huynh trong truong cua chung toi.

- 84 -

https://thuviensach.vn

Thu cua mE?

Toi nh�n fft minh aa chu", ctr.rt au tinh yeu Ji.uong cho con Chuy�n lien quan den dua con hung hang ma t6i tilng nhiJ

6ng tham vein J kien giiJ da duqc gidi quyet. Nhin lQ.i cd qua trinh, t6i nh(m ra t6i da v6 tinh day con minh ra xa. Con t6i da CU xU b(l.O [!JC VOi mot ngUiJi b(ln CUQ be nen t6i da tach chung ra va kh6ng cha chung chai vai nhau trong vai thdng.

The r6i, con t6i bdt ddu cu xU nhu mot dua tre nhong nheo, luc nao cung bdt t6i am bong. Du thl!c SI! kh6ng muon nhu the vi be da len ba nhung t6i nghi minh nen lam theo yeu cdu cua be. Vao nhirng luc c6 the, t6i am b6ng va om be trong lOng. Khi t6i lam vc;iy, con t6i c6 ve binh tinh lQ.i. Cung luc do, t6i cam thciy tinh thuang minh danh cha con thdm chi con mQ.nh me hon. Toi nhc;in ra minh chua danh du tinh yeu thuang cha con. Gia con t6i da c6 the h<'>a nha chai dua v6'i cc;iu bQ.n ma be da tilng c6 thci.i do hung du.

T. K., Thanh pho Urayasu

https://thuviensach.vn

�Ba chia kh6a vang: Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nhi)n

• flung cau toan trong Vi$c nu6i d1,ty con Moi nguoi me deu muon nuoi d?y nen nhung dua tre kh6e m?nh va thong minh. Tuy nhien, viec nuoi d?y con doi khi tro nen kho khan. Khi thay con cu xu trai voi y muon cua minh, cac ha me lien co cam tuong ho d?y con khong kheo. Nhieu nguoi thc;lm chi con roi vao tr?ng thai cam ghet ban than minh. Neu b?n qua thiet tha trong viec mang den cho con si.,r giao dtic ly tuong thi viec do se anh huong tieu ci.,rc den ket qua ma b?n mong muon. That kho ma d(;lt duc;ic cac tieu chuan ly tuong vi mot khi b(;ln da lay nhung tieu chuan nay lam trong tam, b?n se buoc minh phai lien ttic co gang giup con d?t duc;ic chinh xac nhung dieu b?n kY vong. Khi do, b?n se khong the nuoi d?y con m(>t each thoai mai va se bt Sl.,t cang tMng de nang. Viec nay Se t(;l.O nen mot moi trUOng trUOng thanh khong tot cho con b(;ln. Toi de nght nhung ha me dang vat Ion vai cam xuc nay nen tham khao Lj thuyet "Cai tot thu cap"

(Second Best Principle) . Lj thuyet "Cai tot thu cap" la mot nguyen tac cho rang: khi mot phuong an de d(;lt duc;ic mot ket qua toi uu tro nen bat kha thi (khong the th6a man duc;ic), thi b?n nen chuyen sang phuong an tot nhat thu hai voi nhung thay doi sao cho phu hop vc'Ji hoan canh thi.,rc te. Bang each nay, phuong an tot nhat thu hai khi do co the dem lc:ti hieu qua cao hon kY vong ma bc:in dat ra cho phuong an thu nhat.

Tuong tt,t nhu vc;ty, thay vi co gang d?t duc;ic quy trinh giao dtic hoan Mo bang moi gia (mot viec gan nhu khong the), bc:in nen ap dting Lj thuyet "Cai tot thu cap" va dieu https://thuviensach.vn

- 86 -

Chuong 3. Xay dt,mg long tin cho con chinh sao cho phu hQp v6i hoan canh song cua gia dinh cling nhu kha nang cua con b?n. Bang each nay, ban c6

the gill duQc thai do binh tinh. Cam giac binh tinh nay se truyen sang con. Con se vui ve dap l?i.

Trai v6i tU tuong cau toan, viec diem tinh giao dµc con dl;la tren quan diem nay se cho phep cha me t?o ra moi truong nuoi d?y tot nhat danh cho con.

Khi cha me doi h6i sl;l hoan hao trong qua trinh danh gia con, bat luan con lam gi, cha me cling chi nhin thay m<)t tieu Cl;lC. Ho quen mat nhip dieu phat trien tl;l nhien cua con va cu mai thac mac t?i sao con minh khong the lam dude mot so viec nhat dtnh. Ho se de ra nhung tieu chuan rat cao va khi con ho khong the d?t duQC, ho se bl;lc minh.

Thay vi chap nMn con dung voi nhung gi con c6, qua trinh nuoi d?y tro nen kh6 khan vi cha me don phuong thiet l?p tieu chuan rieng cua ho, co gang nuoi d?y de con dap U:ng du1;1c nhung tieu chuan d6.

Cha me can biet rang con tre c6 nguyen vong cua rieng minh. Chung khong the cu xu chinh xac nhu nhung gi cha me muon. Nhung b?c cha me co gang dieu khien con dl;la theo mong muon cua ban than se khong the nao thoat kh6i tr?ng thai cau kinh va bl;lc tU:c. Tu d6, moi quan he giUa cha me va con se ngay cang tro nen kh6 chiu hon. Con ho se khong the tl;l lam duoc viec gi, trong khi van de va rac roi thi ngay m(>t gia tang. Cha me phai l?p tU:c nMn thU:c dUQc khi viec nay xay ra. Cha me can nh6

rang van di con da hoan hao theo each cua rieng minh.

- 87 -

https://thuviensach.vn

tr· Bachta khoa vani:; Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nh�n Tuy nhien, vi khong nh� thuc duqc dieu nay, nhieu ba me bat dau de ra tieu chuan th<'.!t cao khi nuoi d9y con. Ho se dam ra lo Hing khi con khong d9t duoc nhang tieu chuan nay va bat dau tin rang con minh luc nao Cl1ng day khiem khuyet.

Chung toi thuong de nght cha me cho con nh6 xem cac tam the c6 tranh anh, cha va so ngay ru: tuoi so sinh. Nhung neu be nha b9n t6 ra khong muon nhin chung nua thi b?n cling nen ngung cho con xem nhung the nay. Neu con khong con thich nghe b?n doc truyen nua thi b?n khong can phfu ep con tiep wc nghe. Neu con da khong muon lam bai t<'.1.p thi khong can phai lam nua. Viec ep buoc con lam mot viec gi do chi khien cho van de tro nen toi te hon. Neu b?n bat dau tin rang con b?n kem c6i thi b?n cling se bat dau tin rang minh da that bai trong viec nu6i d9y con.

Nhin chung, Mu het cac ha me deu vo tinh de ra nhung tieu chuan qua cao trong viec nuoi d9y con va khien ban than minh mac ket trong nhung tieu chuan d6.

Tre con c6 ca tinh rieng, khong bt giOi h9n hay buoc phiti hanh dong theo nhung khuon mau da dtnh. Tuy nhien, cac ha me thuong co bat con minh phiti hanh xu giong voi nhung "khuon mau" khac.

Dieu quan trong la b9n phiti hieu cam xuc va qua trinh phat trien cua con. Dang bat con phai tuan theo mot chuong trinh dtnh san. Hay giup con cam thay rang chung c6 the tu lam moi viec va thich ung voi sl,t phat trien cua con. Neu b9n lam vc'.l.y thi con b9n c6 the Ion len ma khong can lo lang gi ca.

- 88 -

https://thuviensach.vn

Thu cua IDE?

Con t6i lliQ'.c fl" rat 'bid t,,x Khi con t6i trcm b6n tu6i, chung t6i rai vao tinh trang be tac vi nh(tng hanh dong cua be. SZJ thieu kien nhdn va thcii do hoi thuc cua t6i khien be chtu nhieu rip lZJc. Toi Mt dau cdm thay minh dang khien moi vi¢c tra nen t6i t¢ hon va t6i rat lo ldng. Dan ddn, t6i quyet dtnh gicim bat so hoat dong cimg tham gia vai con, chimg t6i chi con duy tri vi¢c doc sach va lam bdi t(lp cimg nhau.

Roi mot ngay no, con gai toi n6i v6'i cht gai toi "6 nha vui hon di mau girio nhieu vi a nha mt;! chciu day chriu rat nhieu thit. Nhung dao gan day mt;! chdng day chau nhieu nua nen a nha chdng vui gi cci". T6i da gicim so hoat dong cimg tham gia v6'i con. Dong thrii d6 gicii quyet duqc SlJ nang dong thai qua cua be va gicim thieu nh(tng hanh vi n6i loan. Toi ad nghi rang d6 la mot vi¢c tot. Nhung khi nghe nh(tng gi con n6i, t6i m6'i nMn ra con gai t6i thZJc sZJ rat thich hoc.

Ke til d6, t6i doi xil v6'i con thoang hon va nMn duqc nh(tng ket quci tuy¢t vdi. Neu ban doi xil bao dung v6'i con thi con ban se thay thocii mai va belt ddu b<)c lQ nh(tng diem manh dang ngac nhien.

K. K., Qu�n Chiba

https://thuviensach.vn

«;.Ba chia kh6a vang: Yeu thucrng, Khen ngqi, Nhin nhi;m

• Bung so sanh con voi tre khac

So sanh con minh v6i tre khac c6 the khien cho vi¢c nu6i dc;1.y con tro nen kh6 khan. Chang c6 gi tot dep trong vi¢c so sanh. Thong thuong, cac ba me hay so sanh con v6i nhO:ng dua tre c6 kha nang lam vi¢c gi d6 mot each kheo leo. Nghi den chuyen con minh khong lam duqc giong nhu v?y, ho cam thay rat buon. C6 dieu, cha me can nh6

rang moi dira tre deu CO ca tinh, S\1 phat trien va SO thich rieng, hoan toan khac bi¢t v6i nguoi khac. Lam sao chung ta c6 the danh gia con dva tren mot tieu chuan chung duqc!

Albert Einstein hoan toan khong biet n6i cho den t?n tuoi len ha. Tri nh6 cua 6ng rat kem va diem so 6 truong cua 6ng khong cao lam. Khi qua trinh phat trien cua con bc;1.n khac v6i nhO:ng tre khac, hay thu nghi rang con bc;1.n c6 le giong v6i Einstein! Mot so nguoi c6 ban cau nao trai phat trien hon, trong khi mot so nguoi khac c6 ban cau nao phai phat trien hon. Nho:ng nguoi c6 ban cau nao trcii phat trien hon c6 kha nang ngon ngo: vuqt troi, con nhO:ng nguoi c6 ban cau nao phai phat trien hon c6 kha nang tuong tuc;ing phong phu. D6 chinh la ly do xa hoi c6 nhieu mau ngucH voi nhieu ca tinh khac nhau.

De co the nuoi dc;1.y con tot, cha me can ph<ii c6 sv kien nhan. Khi bc;1.n co thuc giµc con, oai oam thay, con bc;1.n se khong the phat huy duqc nang Ive cua minh. Neu bc;1.n doi xu diu dang, tho<ii mai v6i con thi nhO:ng kha nang cua con se hoc lo.

- 90 -

https://thuviensach.vn

Chuong 3 Xay dt,mg long tin cho con Cam giac thieu kien nhan nay sinh tt.r viec so sanh con voi nhung dua tre khac. Moi nguoi deu co mot su menh d(>c dao va khac biet. Vi vc;ty, moi nguoi deu c6 hinh anh ca nhan cua rieng minh. Ren luyen ca tinh co nghia la t<;tn dt,mg m(>t each tot nhat net ca tinh rieng cua moi nguoi. Neu bc:in phat trien kha nang cua con minh theo huong thi,rc si,r phu hop voi con thi viec giao due se mang den hc:inh phtic cho ca bc:in va con bc:in.

Vao ngay 21/07/1995, w bao Asahi da dang tai bai bao ve cc;tu be 10 tu6i, Asai Rikiya, tren muc Tensei Jingo.

M(>t thang sau khi Asai Rikiya ra doi, cau be duqc chan doan bt chung bc:ti nao. Bae si bao rang co the cc;tu se khong song duqc lau vi nhung phan bat thuong trong nao. Khong suy nghi tieu ct,rc, me cc;tu cho rang "Du co m(>t vai vling nao bt t6n thuong nhung van con nhieu te bao nao binh thuong khac co the ho trc;i cho nhung vling bt t6n thuong". Ba da suy nghi rat ti ch ct,rc, tin tu6ng rang viec cung cap cac tac nhan kich thich tu moi truong ben ngoai se danh thuc phan ung cua nao. Ba da nuoi dc:iy Rikiya bang nhieu gicl.i phap khac nhau.

Cc;tu be khong the chuyen dong cac co va khong the gill tMng dau. Viec an u6ng het sue kh6 khan. Vi cc;tu g;;tp rac r6i trong viec dieu hoa than nhiet nen gia dinh phcl.i chuyen tu Tokyo den Hawai de tranh khi hc;tu lc:inh. Su6t qua trinh Rikiya di hoc, gia dinh da cling cc;tu lien tuc di chuyen giUa b¢nh vien va truong hoc. Cc;tu nh?n duqc si,r quan tam chu dao cua thay co va cac ban.

- 91 -

https://thuviensach.vn

('.Ba chia khoa van0 Yeu thuang, Khen ngqi, Nhin nhan Rikiya g?p kho khan trong vi¢c noi nang. Nhung cc;m va me vi'.ln co the hieu nhau. qm be dung dau hieu de the hien thai do dong y hay tu ch6i truoc nhung gi me noi. Ho da nghi ra nhieu phuong phap khac nhau de giup Rikiya the hien yeu cau cua minh.

Duoc nuoi rnfog bang tinh yeu thuong vo bd hen cua me, Rikya da dap lC;ti bang long vt tha, tinh yeu thuong va su tin tu6ng ma c?u danh cho nhung ngudi xung quanh va dieu nay da mang den cho moi ngudi nhieu bai hoc dang kinh ngC;tc. Dan dan, c?u be hoc each buoc di.

Nam c?u len b6n, c?u t6 ve thich mau sac cua mot buc tranh trong mot ct'.ra hi¢u. Ke tU do, c?u bat dau hoc ve.

Rikiya da co bu6i trien lam cac buc tranh son dau voi nhieu kich co khac nhau tc;ii Nha hat Nghe thu?t Tokyo 6

Ikebukuro, Tokyo. Su tuoi sang, net dtu dang va nguon nang luong dang trao trong cac buc tranh, cung nhu each st'.r d1,mg mau sac tuyet <lieu cua c?u da khien khach tham quan man nhan. Dieu nay co duoc la nhd me cua Rikiya da giup c?u bOi dap mot net ca tinh sang ngdi.

Cau chuyen tren la mot vi dµ cho thay Sl,f ganh dua trong vi�c nu6i d<:ly con th$t sl,f v6 nghia! BC;tn kh6ng nen so sanh con voi nhung tre khac. Thay vao do, bc;in can giup con phat huy ca tinh cua minh.

Mai dua tre deu co so thich va the mc;inh rieng. Neu cha me biet each kheo leo vun dap nhung the mc;inh nay thi bC;tn se co the giup con phat trien mot nhan each sang ngdi.

- 92 -

https://thuviensach.vn

Chuong 3 Xay di,mg long tin cha con Phudng phap giao dµc giup phat trien nhan each la phudng phap nuoi dc;ty con hi�u qua nhat cho tam hOn cua tre. Hay nhd, moi dua tre la mot ca the duy nhat. Neu bc;tn c6 the nhin nhi;tn con nhu vc;ty thi bc;tn se khong cam thay ap h,rc b6i nhung y nghi so sanh vo nghia. Cac bc;tc phµ huynh nen phat huy nhung diem mc;tnh cua con sao cho phu hqp vdi ca tinh rieng. Nhieu bc;tc cha me thuong khong nuoi dc;ty con theo quan diem nay. Ho luon so sanh con vdi nhung dua tre khac. The nen ho mdi thay con minh thua kem hdn nhung tre dong trang lua. Thuc ra, khong c6 dua tre nao thua kem dua tre nao. Chang qua vi cha me da dua ra cac tieu chuan cc;tnh tranh nen da danh gia sai con minh. Ai cung biet nhung bc;tc thien tai nhu Thomas Edison, Isaac Newton va Albert Einstein deu c6 diem so rat thap. Nhung tc;ti sao nhung ca nhan nay lc;ti tr6 nen xuat chung? Bai vi ho da phat trien duqc dieu ho thi;tt su yeu thich .

• Bung chi cham cham h9c kien thuc sach vo Dung nuoi dc;ty con dua tren cac nguyen tac cc;tnh tranh. Mot so bc;tc cha me cho con hoc trudc tuoi de con minh gi6i hdn nhung tre khac. Lam nhu vc;ty chua chac dao tc;to duqc mot dua tre VU<;Jt troi. Thay vao d6, bc;tn c6

the se tao nen mot dua tre c6 tam hon meo m6.

Giao dµc khong c6 nghia la co nhoi nhet kien thuc vao dau con. Giao dµc phai giup con phat trien nhung kha nang va nhung pham chat thien barn cua minh.

- 93 -

https://thuviensach.vn

€;Ba chia kh6a vang Yeu thuang, Khen ngai, Nhin nh�n Cha me nen de lai "di san" gi cho con? Thay vi de lai cua Cai ho;;J.c nen tang hQC van, cha me nen giup con phat trien tri tue va kha nang tl,1 vach ra con duong cua rteng minh.

De lam duoc dieu nay, ban phai day con biet each tu suy nghi, hanh dong doc U1p, hoan thanh nghia V\l va trach nhiem cua ban than. Hay day cho con biet each lam viec cham chi, tu than van d(>ng, kien tri va khong dau hang truck kho khan. Co dat duqc diem s6 cao hay khong cling khong quan tr9ng. Dieu quan tr9ng la ban phai nhin nh?n su no luc cua con. Ban cho rang diem s6 60/ 100 la te? Du con chi dat duoc chung ay diem thi ban cling nen noi voi con rang: "Neu con da c6 gang het sue thi 60 diem cling cMng khac nao 100 diem".

Ban nen cong nh?n nhung no luc ma con da b6 ra. Ban can the hien thai d(> quan tam voi su phan dau cua con.

Dung bat con phai dat duoc diem s6 tuyet d6i ho;;J.c phai la nguoi dung dau. Thay vao do, hay danh gia cao no luc ma con da b6 ra de dat duoc 100 diem hoac vt tri dung dau.

Cac bac ph\l huynh khong nen quan tr9ng hoa diem s6

6 truong cua con. Co rat nhieu vi dl,l cho tMy nhieu nguoi dat diem s6 tuyet d6i nhung lai cMng lam duqc gi cho xa h(>i sau khi tot nghiep. Toi cho rang co le nhung gia dinh nhu the da nham Ian trong ml,lc dich nuoi day con.

Trong quyen "The Intellectual Life" (tam dich "Doi song Tri tue"), tac gia nguoi Anh, P. G. Hamerton da thuc hien mot so sanh rat thu vi nhu sau:

- 94 -

https://thuviensach.vn

Chuong 3 Xay dvng long tin cho con Da dieu va ga la hai giong chim c6 kha nang di lai tren mat dat kheo leo. Trai lc;ti, <lieu hau va nhc;tn khong the di lc;ti gi6i, nhung chung bay lucm rat thanh thl,lc.

Hamerton tin rang loai nguoi cung giong nhu loai chim, cung c6 nhieu mau nguoi khac nhau voi nang h,rc tri tue, kha nang tu duy va tri thong minh khac nhau.

Cac bai kiem tra IQ c6 the do luong tri thong minh, nhung khong the do luong nang h;rc tri tue va kha nang tu duy. Nhung nguoi c6 tri thong minh cao c6 the kheo leo gicli quyet duoc cac van de duoc giao ph6. Khi con hoc tap tc;ti truong, mau nguoi nay thuong nhan duoc diem so tot.

Khi vao lam viec tc;ti cong ty, anh ta co the hoan tat cong viec cua minh mot each hieu qua. Sau khi mau nguoi nay buoc sang tuoi 35 va len duoc chuc truong phong, doi khi anh ta se bt tram cam. Du c6 the hoan tat cong viec mot each hieu qua nhung anh ta van thay chan nan khi phai chtu ap h,rc qua Ion. Anh ta gap hc;1.n che trong viec tu duy ve nhung viec nhu: quan ly nhan vien, mo rong tht truong moi, phat trien cong ty ... Rae roi nay sinh la do mau nguoi nay chi cai thien duoc tri thong minh nhanh nhc;1.y nhung khong the trau d6i duoc nang h,rc tri tue va kha nang tu duy. Nguoi c6 tri tue la nguoi c6 kha nang song mot each kheo leo. Kha nang nay c6 lien quan den su no luc cua moi ca nhan.

Khi Tezuka Osamu con nh6, ong la mot cau be nh6

con va hay kh6c nhe. Ong bat dau d;;i.c biet quan tam den truyen tranh khi hoc lop hai va tap ve theo nhung tranh ve trong truyen. Ve sau, kha nang nay cua ong da thuc

- 95 -

https://thuviensach.vn

� Ba chia khoa vang:Yeu thucmg, Khen ngqi, Nhin nh�n sl,l dom hoa ket trai. Kha nang nay hoan toan khong lien quan gi den diem s6 a truong. Day chinh la m(>t vi dl,l cho thay chung ta khong nen danh gia con dl,la vao diem s6.

Thuong thi nhung nguoi hoc hanh kh6ng gi6i lam lc:ti tai nang hon nhung nguoi hoc gi6i. Tc:ii sao lc:ti nhu v�y?

Triet gia noi tieng nguoi My A. L. Williams da tung I , viet:

1 :

I '

1

"Theo kinh nghiem cua t6i, du ban kh6ng c6 nhieu tai

·

I

nang nhung neu ban toan tam toan j muon tra thanh nguai xuat chung thi ban se thanh c6ng. D6 la do ban I

ad no [!JC rat nhieu Va hQC aU<JC nhirng gid trt Can thiet 1 :

1 : de thanh c6ng".

Nhung nguoi til.i nang co the hoan thanh tot c6ng viec ma kh6ng can no ll,lc. Thuong thi d6 chinh la ly do ho kh6ng luyen duqc tinh than kien tri theo duoi ml,lc tieu, bat chap nhung kh6 khan tren con duong dan den thanh c6ng.

Thong thuong, nhung dua tre d;;i.t diem s6 cao thuong la nhung dua tre de bi ton thuong nhat. Nhung dua tre nay luon bi yeu cau phai d;;i.t diem s6 tuyet d6i va duqc nu6i dc:iy de tim kiem sl,l hoan hao. Chung se b6 cu(>c trong noi that vong e che khi gc;ip phai that bc:ti du chi la nh6 nhat. Neu tre thuong xuyen duqc yeu cau thiet l�.p mµc tieu va kh6ng bao gid duqc phep that bc:ti, tre se

- 96 -

https://thuviensach.vn

Chuong 3. Xay dvng long tin cha con khong baa gid bat tay vao thuc hit;m mot viec gi do neu tre khong nam chac ket qua thanh cong. Dieu nay thc;tt su rat nguy hiem. Thai quen nay se khien tre khong biet each tu t;;i.o dong luc cha ban than va khong co su sang t<;i.o. Do vay, chung ta khong nen doi h6i con phai gianh Vi tri dung dau trong bat kY mon hoc nao.

• Con b;;i,n v6n da hoan Mo voi nhiing gi con c6

Thay vi doi h6i con minh phai hoan hao, hay nhin nhc;tn su that la dua tre nao cling co nhung diem yeu nhat difih.

Viec con khong the tr6 thanh nguoi hoan hao cling cMng co gi dang lo ng;;i.i. Hay d;;i.y con biet no luc hdn nua de ccii thien nhung diem yeu cua minh.

Cac ha me khong nen buoc con phai hoan hao tren moi phudng dien. Thc;tm chi ngay ca khi tre co khuyet diem hay sai lam nao thi cha me cling can nhin nhan con hoan hao v6i nhung gi con co.

C6 nhieu ba me tin rang con cua ho toan ph;;i.m loi va day khuyet diem. Ho mac dinh la tre se khong baa giO c6 the phat trien toan ven. C6 mot phudng phap ddn gian giup nhung tre nay tr6 nen hoan hao la cha me hay b6 qua cac khuyet diem cua con, chi nhin vao nhung uu diem ma thoi. Vi neu ban khong nhin vao khuyet diem cua con minh thi trong mat b;;i.n se chi toan la uu diem, con b;;i.n se tr6 nen hoan hao trong nhay mat. Ben c;;i.nh do, neu b;;i.n nuoi d;;i.y con bang each chu tam khen ngc;H

nhung uu diem ma con co thi nhung khuyet diem se dan dan bien mat.

- 97 -

https://thuviensach.vn

«)Ba chia khoa vang: Yeu thucmg, Khen ngoi, Nhin nhc;in Nguc;;c lai, neu ban tiep t\l.C nhin vao khuyet diem cua con thi nhung khuyet diem ay se ngay cang nhieu them.

Neu ban cu de chung sang mot ben va nhin nhc;i.n uu diem cua con, thuong xuyen noi loi khen ngc;;i thi nhung dieu tot dep se lien t\lc duc;;c phcit huy. Ket qua la khuyet diem cua con se dan bien mat, truoc ca khi ban lqp nMn ra dieu do.

Chung ta cling co the ap dt;mg phuong phap nay vdi gia dinh va nguoi than cua minh. Co gang dung bao gio chi ra bat cu khuyet diem nao cua ho. Thay vao do, hay noi ve nhung mat tot vdi thai do biet dn. each nhin nay se bien ho tro thanh nguoi tu te.

Neu ban chi cham cham soi moi khuyet diem cua cac thanh vien trong gia dinh va nguoi than CU.a ban thi ban se khong the Ma hc;;p voi ho. Neu ban chi nhin vao diem manh CU.a ho va doi XU vdi ho mot each tran trong thi ho se thay d6i each cu xu doi vdi ban. Tre con cling gi6ng nhu the.

Mot Ian, khi tOi tra loi thac mac sau bu6i thuyet trinh, cac b;;t.c ph\1 huynh Mt dau mo ta nhung khuyet diem cua con minh. Sau do, toi da chan thanh tu van each khac ph\lc nhung khuyet diem nay. Toi de nght cac b;;t.c cha me nen nhin nhc;i.n con vdi nhung gi con co, khong de tam den khuyet diem ma chi chu y den uu diem va khen ngc;;i con. Vi d\1, mot nguoi me bao rang con cua ba lam gi cling ch;;t.m chap, tOi da noi: "Dieu do thc;i.t tuyet voi. Tien si Yukawa Hideki, nguoi da nhc;i.n duc;;c gicli Nobel, cling tung la dua tre ch;;t.m chap. Nhu v;;t.y Mn la con ban cling 98

-

-

https://thuviensach.vn

Chuong 3: Xay d1,1ng long tin cho con c6 mot s6 Uu diem gi6ng v6i tien si Yukawa. Hay n6i v6i con dieu nay. Toi mong la bc:i.n se hc:i.n che vi¢c thuc giµc con phai nhanh len. Dong thoi, hay tin vao ca tinh tM.t cua con va kien nMn cho con. Neu bc:i.n c6 the lam nhu v<;i.y thi con bc:i.n chac chan se thay d6i".

Khi cac ha me thay d6i each nhin nh<;i.n va doi xu thi con ho se bat dau thay d6i mot each kY <lieu. Khi cac ha me khong che bai con nua, con ho bat dau tr6 nen ming dong hon. Nhung tre da tung ch<;i.m chc:i.p se bat dau hoc:i.t dong doc l<;i.p va tl)'. dong gia tang toe do lam vi¢c cua minh. Dan dan, cha me se nhc;ln ra chinh th6i quen cam ram va hay soi m6i khuyet diem cua ho moi la nguyen nhan khien cho con ho tr6 nen u li.

Khi bi ra lenh, tre thudng lam moi viec mot each mien cuong va le me cung la chuyen binh thuong. Chi can ap luc nay duqc go b6, guong mat con se tr6 nen rc:i.ng ro va con bat dau hoc:i.t dong mot each day sue song. Bi quyet de giup con hoc:i.t dong soi noi do la nhin nh<;i.n con dung voi nhung gi con c6, tran trong va khen ng<;Ji nhung gi con lam. Khi bc:i.n lam vay, tinh yeu thuong cua bc:i.n se truyen sang con.

Con se n6i voi bc:i.n rang con yeu bc:i.n biet nhudng nao.

Tre con co hai trc:i.ng thai: tich cue va tieu cue. Ca hai trc:i.ng thai nay deu c6 san trong con bc:i.n.

V<;i.y ai la nguoi tc:i.o ra trc:i.ng thai tieu cue? Chinh la cha me. B6i vi cha me c6 cai nhin bi quan ve con va doi xu voi con bang nhung cam xuc tieu cue nen trc:i.ng thai tieu cue 6 con moi co co hoi phat trien.

- 99 -

https://thuviensach.vn

Thu cua. m�

Khi t6i nhln nh�n con m(>t each Heh ClJ.C, con cam thay de chin

Nhilng lai chi dan cua cmg vao thang tru<Jc thl!c sl,l da lay dong duqc toi. Toi da dQ.t qua nhieu k;Y w;mg vao con, danh gia tieu Cl,lC ve con Va n6i chuy�n VOi con being thai de) lqnh lung. Thay vi d6i .xU v6'i con mot each thieu kien nhcin, dang ra t6i nen nha rang tat cd moi hoqt d(Jng deu mai me d6i vai be va vi�c be khOng the lam duqc mot s6 thu la dieu binh thuang.

Khi toi lQ.p lai trong ddu lc'Ji khuyen cua ong, toi thay thodi mai hon. TOi da rat vui. Khi toi lam theo lc'Ji khuyen cua ong, hem la con biet toi da thay d6i nen thcing be c!lng tra nen de chiu. Con trai toi da dot nhien chiu hoc hanh ma khong can toi nhac nha nua.

Toi nghe n6i c6 rat nhieu ba me gi6ng nhu toi va toi cam thay thanh than doi chut khi biet minh khong phdi nguc'Ji duy nhat. it nhat ke tir bay gic'J, toi se nhin nh(m con minh mot each tich cl,lc. Toi hy vong c6 the t(m huang moi thu v6'i con cang nhieu cang tot.

- T. 5., Tokyo

https://thuviensach.vn

Chuong 3: Xay d1,mg long tin cho con

• Hay tin tuong con

Nhieu ba me da qua cau toan. Ho tU dat ra mot so viec bat buoc pMi hoan thanh trong ngay cho ban than va con cua ho. Khi ho khong the hoan tat nhang cong viec nay, ho chi trich con va chinh minh. Ho kY vong con phai hoan hao va san sang chi trich con khi chung khong dap ling chinh xac yeu cau cua ho; dong thoi cam thay chan nan vi da khong the nuoi dc;i.y mot dua tre nhu mong muon.

Con tre chi can thuc hien duqc nhang viec vl.ra sue minh la du. Nhoi nhet hoac dc;i.y truck kien thuc cho con khong ph<ii la giao dµc. Dieu quan trong ma cha me can lam la phat trien ca tinh, su nhc;i.y ben, su sang tc;i.o, tam hon va nhan each cho con.

Sai lam thuong thay nhat cua cac b<;i.c phµ huynh la vo tinh tu tc;i.o ap luc pMi nhoi nhet kien thuc cho con. Khi con ho tU: ch6i, ho tro nen het sue cang tMng. D6 la vi ho da de ra tieu chuan va doi h6i su hoan hao. Trang khi d6, cha me lc;i.i khong y thuc duqc rang tre van di da hoan Mo.

Cha m� chi can kheo leo khai thac su hoan Mo ay, giup con phat trien theo each rieng cua chung. Nhang cha me muon nuoi dc;i.y con dua tren tieu chuan cua ban than va ky vong con pMi dap ling nhang tieu chuan ay mot each hoan Mo chac chan se that bc;i.i.

Hay tin tuong vao kha ming thien barn cua tre. Hay nhin nh<;i.n va khen ngqi tung buck phat trien cua con. Hay yeu thucmg con vo dieu kien. Ton trong, biet dn va cam

- 101 -

https://thuviensach.vn

(' Ba chia khoa vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nMn dong truck nhung gi con lam duoc. Hoc each thong cam cho con. Khi b<;1.n lam duoc nhu v<).y, con b<;1.n se nhanh ch6ng tru6ng thanh.

Bat lu?n viec nuoi d<;1.y con co kh6 khan den dau, chi can cha me v<).n dt,mg each nhin nay, con ho se thay doi.

Hay d6i xu voi con bang sl,.f ton trong thay vi su6t ngay lo hing khong biet con co lam duoc khong, hoac b<;1.n co dang d<;1.y con dung each khong.

Neu b<;1.n xem m6i quan M gifra b<;1.n va con la m6i quan M "ke tren nguoi duoi" thi b<;1.n da quen mat S\.f ton trong danh cho con roi. Voi each nhin nay, b<;1.n se trut len con nhfrng loi le khat khe. Xin hay nhO rang b<;1.n can ton trong con voi tu each la mot con nguoi, hoan toan binh dang va ngang bang voi b<;1.n.

Bat lu<).n hanh vi cua con co sai trai den dau, neu b<;1.n cu xu voi con bang S\.f ton trong thi kha nang ph<;1.m loi cua con dan dan se khong con. Moi nguoi deu se phat trien dung dan khi duoc ton trong.

- 102 -

https://thuviensach.vn

Chuong '±

-

'

?

?

.,.

NHUNG LOI THU THI TICH cue

• Loi thu thi Uch CJ!,C la c6ng Cl,J. giao dl,l.C tuy¢t voi nhat

Phucmg phap tuyet voi nhat de nuoi dc,i.y nen m<)t con nguoi kiet xuat la gi? Friedrich Wilhelm Ostwald da nghien CUU ve Sl,f thanh Cong CUa m<)t SO vi nhan bang each xem xet ky luong cac nhan to chinh trong qua trinh nuoi dc,i.y cac nhan vc;i.t heh su nay. Ong da danh rat nhieu nam de nghien cuu de tai nay va cuoi cling di den ket luc).n nhu sau:

"Tat ca nhung nguoi vi dc,i.i tro nen thanh cong la nho nhung gi ho da doc va nhung loi thu thi ma ho nh?n duoc."

Diem chung thu nhat cua cac nhan vat Itch SU nay la ho deu ham thich doc sach. Diem chung thu hai la suot thoi au thO, ho nh?n dUOC nhung loi thu thi tich Cl,{C tlr cha m�.

- 1 03 -

https://thuviensach.vn

€; Ba chia kh6a vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nhc'ln Khong gi bang loi thu thi tu ca cha Ian m� trong qua trinh nuoi d?y nen mot ca nhan xuat sac. Nhung trudc khi chung ta co the su dµng nhung loi thu thi de co VO. con cai, chung ta phai hieu dung thuc chat nhung loi thu thi nay Ia gi. Loi thu thi Ia nhung cau noi di vao tiem thuc cua con nguoi. Con nguoi co y thuc va tiem thuc. Binh thuong co ve nhu chung ta hanh dong theo y thuc, nhung thuc ra hau het cac hanh vi cua chung ta deu bi chi ph6i bOi tiem thuc.

Dau do sau tham trong trai tim moi nguoi, tiem thuc dang thu thi nhung dieu nhu ''Anh c6 tri nha rat te': ''Anh kh6ng c6 kha ming thau hieu", ''Anh kh6ng the thay d6i duac bdn chat cua minh dau" ... Hau het moi nguoi deu tin nhung dieu nay la su that. cu: nhu the, khong phai y thuc, ma chinh tiem thuc da dtnh hinh ca tinh va kha nang cua m6i nguoi. Do vc;ty, tre con cling khong ngo?i le, chtu tac dong rat nhieu tu tiem thuc.

Vai nam truck, toi da g?p tien si 0 mot nha phat

-

minh - t?i Kyoto. Chung toi da co mot cuoc thao luc;tn thu vt.

Trong suot qua trinh nuoi d?y con cua minh, tien si O da su dµng nhung loi thu thi. Ong da nuoi d?y con het sue de dang. Ke tU: khi dua con gai dau long ra doi, ong da nuoi d<,ly co be bang each l?p lai mot loi thu thi vdi con hang nghin Ian. Khi om con trong long, ong n6i: "Su cling dau, ich kY hoac tinh hay nhong nheo deu khong tot

- 104 -

https://thuviensach.vn

Chuong 4 Nhung loi thu thi tich eve dau con nhe. Con nen tu te, dtu dang va tra loi 'Vang' khi nguoi khac n6i chuyen vdi con".

Khi con kh6c, cmg om con trong tay va l<)p l?i cau n6i nay. Khi nghe nhung lOi nay, co be l?p tuc ngung kh6c ngay. Ong da nuoi d?y nen mot dua con gai nhu nhung gi ong mong dqi. Theo tien si 0, each nuoi d?y con nhu the cho phep con kham pha mot ca tinh tuyet voi mot each VO

thuc, hieu qua hon nhieu so vdi dung ly le de dc;i.y do con khi con con qua nh6.

Toi da tung doc duqc Cl dau d6 ve mot ngUOi me n6i vdi dua con ch?m ch?p cua minh rang: "Khong sao dau con. Con luon c6 gang het sue minh. Vi v?y, mot ngay nao d6 con se thimh dc;i.t. Nhung nguoi can trong thuong xong viec sau nguoi khac". Nguoi me nay da thuc su nuoi d?y nen m(>t con nguoi xuat sac. Toi mong rang nhung nguoi me doc cu6n sach nay nen su dµng nhung loi thu thi trong viec nuoi dc:iy de phat trien t6i da tiem nang cua con.

Mot Ian no, toi da den tham mot truong dc:iy boi tc:ii Tokyo, noi da dao tc:io nen rat nhieu v?n dong vien boi loi dang cap Olympic. Toi h6i mot vi huan luyen vien Cl do: "Bi quyet nao giup dao t?o nen nhieu v?n dong vien Olympic kiet xuat nhu v?y?". Vi huan luyen vien tra loi: "Toi luon dong vien ho bang each n6i: Roi em se c6

m<).t tc:ii Olympic". Dung nhu tuc':lng tuqng cua toi, ngay ca trong truong hqp nay, loi thu thi tich cue van phat huy tac dµng.

- 1 05 -

https://thuviensach.vn

C-Ba chia kh6a vang: Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nhl)n Thong thuong, cac ha me thuong lap di lap lc;ti nhung cau n6i tieu cue vc'Ji con nhu "Khong duqc", "Tc;ti sao con cMm chc;tp the?" ... Ho dau biet rang nhung cau n6i nay se di vao tiem thuc cua con. Dan dan, theo thoi gian cac ha me se bat dau thay con c6 bieu hien dung nhu nhung loi nM.n xet ma ho dua ra. The la ho than tho va la mang con minh.

Nhieu ha me rat tieu cue, cu lien tl,lc truyen su tieu cue ay sang con ngay tu khi con con nho. Ket qua, trong tam hon cua con ho dan hinh thanh nhung duong dan tieu cue.

Chinh nhung loi ma nguoi me n6i vc'Ji con ke tu khi con lot long se quyet dinh viec duong dan tich cue hay tieu cue se mo ra trong tam tri con ho. Duong dan tich cue thuc day su san sinh beta-endorphin, noi tiet to giup cho viec hoc hoi de dang hon. Con duong dan tieu cue thuc day san sinh adrenalin, noi tiet to lam cho viec hoc hoi tro nen kh6 khan hon.

- 1 06 -

https://thuviensach.vn

Chuong 4: Nhung loi thu thi tich cue Nhang tre c6 duong dan tich cue r(mg md c6 tinh than soi noi hon, de phat trien va tran day nguon nang luong tich cue. Chung yeu thich moi viec minh lam. Tinh cam va tam tri tre luon d mmg thai thoai mai. Tre se gc;ip nhieu thuc;m lqi trong viec hoc hanh.

Xin hay nho dieu nay: neu bc:,m dc;it con minh vao tn:mg thai tieu cue hang each su d1,1.ng nhung gqi y tieu cue thi con b;,m se c6 nhang phan ling tieu cue. Nguoc lc:ti, neu bc:tn Mt con vao trc:tng thai tich cue thong qua gqi -y tich cue thi con bc:tn se c6 phan ling tich cue.

• Hay la ngu:oi m� tran aay nguon nang lttQng tfoh c�c

Ai cung muon nuoi dc:ty con m(>t each hieu qua, nhung khong phai ai cung c6 kha nang lam duqc dieu nay. Toi tin rang c6 rat nhieu ha mE;! cha rang viec nuoi dc:ty con la cong viec het sue kho khan. Nuoi dc:ty con hieu qua khong c6 nghia la chi t<'.tp trung vao kien thuc va cac ky nang. Bi quyet quan trong nhat cua qua trinh nay la boi dap cha tam hon con tre. Nhang dua tre thong minh va hoc h6i de dang la nhung dua tre co tam hon duqc b6i dap tot. Vc'.ty the nao la m(>t tam hon duqc boi dap tot?

C6 hai dc:tng tam hon: tich cue va tieu cue. Tam hon duoc b6i dap tot la tam hon tich cue va quyet doan.

Xung quanh con nguoi luon ton tc:ti hai nguon nang luong: tich cue va tieu cue. Truoc tien bc:tn phai hieu rang khi nguon nang luqng tich cue chay qua, moi thu se <lien

- 107 -

https://thuviensach.vn

er Ba ch1a khoa vang: Yeu thuang, Khen ngqi, Nhin nhan ra suon se; nhung neu nguon rnlng luc;ing tieu cue chay qua, moi thu se khong dien ra suon se duc;ic.

Thi nghiem sau day duc;ic tien hanh tc;ti truong Dc;ti hoc California, Hoa Ky. Trong thi nghiem don gian nay, nguoi ta dat hai con chuot, A va B (co cling me sinh ra), vao trong mot me cung va quan sat xem con chuot nao co the den duc;ic chO de moi nhanh hon.

Mot nha nghien cuu da giai thich v6i nhung nguoi quan sat thi nghiem nay rang con chuot A luon duc;ic tin la th6ng minh, con con chuot B thi khong duc;ic nhu v?y.

Thuc ra cMng co su khac biet nao ve tri thong minh cua hai con chuot.

Khi cuoc thi nghiem bat dau, con chuot duoc cho la thong minh co the de dang vuc;it qua me cung de tim den mieng m6i. Con con chuot duqc cho la khong thong minh thi khong the vuot qua me cung va phai mat rat nhieu thoi gian m6i den duc;ic cha mieng moi. Cuoc thi nghiem duc;ic lc;tp lc;ti nhieu Ian, nhung ket qua van luon nhu v?y.

Viec nuoi dc;ty con cfrng tuong tu nhu v?y. Qua trinh nuoi duong mot dua tre nhu mot tam guong phan anh dung tinh tn;mg nay. Nhung dll'.a tre nh:;i.n duoc nguon nang luc;ing tieu cue tir cha me se vo tinh co nhung phan ung tieu cue.

Neu cha me hieu duc;ic dieu nay va thay doi nguon nang luong cua minh thanh nang luc;ing tich cue thi con cua ho se thay doi, tran day nang luc;ing tich cue. Nguyen nhan la do su cong huong song nao gilia cha me va con la https://thuviensach.vn

- 108 -

Chuong 4 Nhling loi thu thi tich eve rat m;;inh. f)6 la ly do tc;ii sao t6i luon n6i rang neu cha me thay d6i thi con cai se thay doi theo.

De cai thien viec nuoi d;;iy con, cha me can nhanh ch6ng nM.n ra sl,f ton tc;ii cua ngu6n nang lu<;Jng tich cl,fc va tieu C\!C nay. Khi b;;in nhin nMn dieu gi d6 mot each tieu cl,fc, ngu6n nang luc;mg tieu cl,fc se duqc sinh ra.

Khi toi tra loi hoi dap tc;ii cac buoi thuyet trinh, cac ha me thuong bao: "Du toi co lam gi di nua, toi khong the nhin nhc;ln con minh mot each tich cl,fc duqc".

Toi bao vdi ho rang: "M?c du ban dau moi chuyen khong thl,tc S\f dung nhu v<;l.y nhung b;;in hay tuong tU<;Jng con bc;in dang tfUOng thanh theo mot each tich C\!C nhat.

Khi b;;in suy nghi tich cl,fc ve con, con b;;in se thay doi theo chieu hudng ma b;:i.n hinh dung". Hien tU<;Jng nay da duqc khoa hoc chung minh.

- 109 -

https://thuviensach.vn

Thu cU.a me

Phuong ph�p thU. thi da thay doi con t6i Xin chdn thanh cam an SI! ho tro kh6ng ngimg cua ong.

Dong thili, xin cam an lili khuyen quj bdu cua ong ve van de hi�n tQ.i cua toi.

Lili khuyen cua ong da x6a tan ho<'m toan nhfrng n6i lo lclng trien mien cua toi khi quan sat con minh lan len trong vai thcing qua. Truac d6, ve m<J.t lj tri, toi da hieu, nhung toi khong the thl!c SI! thay d6i bdn thdn. Toi thuang rai vao tinh trq.ng tien thoai luong nan. Trang m6i quan M v6'i con, toi ti! hOi vi sao con toi khong the lam duoc vi�c nay vi�c kia va cu d6 l6i cho be.

Khi d<,>c lili khuyen cua ong, toi kh6ng the ngimg kh6c.

Til t(ln day lOng minh, toi cam thay c6 loi vm con rat nhieu.

Hi�n tq.i, m6i ngay t6i deu ap dµ.ng phuang phap thu thi cua ong. Ong co the doan duoc ket qua khong? S6 l6.n be bdm lay toi va keu "Mc ai, me ai" da giam xu6ng. Thay vao do, be thuang den ben toi, om chd.m lay toi va n6i "Mc ai, con yeu me". T6i cung om con th(lt chQ.t va n6i v6'i con: "Doi vm me, con la dieu quan tr<,>ng nhdt tren dili". Be thay lOng binh yen va gia c6 the ti! chai dua m<)t minh. Th(lt lOng ma n6i, toi thay ket qua nay kh6 tin vo cilng.

K. N., Thanh ph6 Takamatsu

https://thuviensach.vn

Chuong 4 Nhung loi thU thi tich c1,1c

• Phuong pMp 5 phut thii th1

Toi muon tat ca cac M.c phµ huynh thu ap dµng phuong phap 5 phut thu thi. Phuong phap nay se giup bc;i.n dieu chinh nhung net tinh each khong tot 6 con, dong thoi giup cai thien chuc nang nao bo cua con. Toi xin mo ta phuong phap nay nhu sau:

Khi bc;i.n nghi con da thiu thiu ngu, hay thi tMm nhung loi gc;:H y sau vao tai con:

"_(Ten con bcm) __} con dang ngtl rat ngon. Con dang tr6i b6ng benh, chim vao giac ngtl vai cdm gidc tMt tuyet.

Gang ngtl ngon thi con cang khOe mcmh. Con thZJc S!J dang chim sau vao trong giac ngtl. "

each lam nay se gitip nhung tre kh6 ngu co duoc giac ngu sau hon.

Hay cho be biet be duqc yeu thuong nhu the nao bang nhung loi n6i chan thanh nhu:

"_(Ten con bo.n) __} con rat biet nghe lai, con la dua be ngoan. Bai vi con luon vui ve va ngoan ngoan nen m� yeu con rat nhieu. B6 con cung rat yeu con, _(ten be)_. Cha va m� luon a ben con. "

Hay:

"Con la mot dua tre tuyet vai. Tat cd moi nguOi deuyeu quy con. _(ten be)__} con biet vang lai vii. rat ngoan, nen cha m� vii. moi nguai deu rat yeu con. "

- 1 1 1 -

https://thuviensach.vn

€)Ba chia khoa vang: Yeu thucrng, Khen ng0i, Nhin nhan Sau do, bq.n hay bat dfm dua ra nhung gQi y tich ct,rc nhu:

"_(ten be) __J con da trim ba tu6i r6i, gia con da lan.

V(ly nen con khong can phdi mut ng6n tay cai nila dew. Mai khi tay con dua tai mieng, con se tµ: thay rang minh khong nen lam nhu v(ly. "

Hoc:tc:

"Con se khong te dam cha de'n sang nhe. Hay de bdn than cdm nhan giac ngu sau tuyet vai nhu the nao. Con se ngu ngon cha den sang va se thuc d(ly v&i cdm giac het sue phan chan. Roi con se c6 mot ngay tuyet vai."

Sau do hay dua con tro lq.i voi giac ngu:

"Con thay khong? Con dang tan hu&ng giac ngu ngon.

Con c6 the ngu su6t dem vai cdm giac thodi mai. Con gai ngoan, hay ngzl den sang mai nhe."

Toi da huong dan phudng phap nay cho cac ba me tim den toi de duqc tu van voi nhung tran tro nhu: "Toi rat lo ldng kh6ng biet lam the nao de con b6 t(it mut ng6n tay" hay "Con gai t6i kh6ng chtu di nha tre, nhung t6i muon con cdm thay thich thU vai viec den truang". Toi da nM.n duqc nhieu thU phtlc dap rang khi ho v;'.m dµng phUdng phap nay thi ngay ngay horn sau, hanh vi cua con da duoc cai thien. Phuong phctp 5 phut thu thi khong chi hieu qua trong viec dieu chinh nhung th6i quen kh6 chtu ma con co the ap dµng de cai thien chuc nang nao bo hoc:tc cai thien tri nho.

- 1 1 2 -

https://thuviensach.vn

Chuong 4: Nhi:rng loi thu thi tich cue Mot giao su den tu Kansas, Hoa Ky, tien si James O'Dell, da chia se phudng phap nay vdi nhang b;).c cha me co con bt roi loc:i.n chuc nang nao bo va kem thong minh.

Hai be gai c6 chi so IQ 25 va 40 gi;i.p rac roi vdi vi¢c phat am cha "r". 6ng da lam mot cu on bang ghi am nhieu tu co chua cha "r" va hudng dan cha me mo bang cho hai be nghe ngay sau khi cac be chim vao giac ngu. Sau 21 ngay duc;;c nghe bang, ca hai be deu co the phat am chinh xac cha "r".

Tc;ti Lien Xo cu, mot phudng phap trt lieu bang giac ngu da duc;;c ap dµng de trt b¢nh. No tudng dudng vdi phuang phci.p s phut thu thi.

Tc:i.i My, lai thu thi trong luc ngu (li¢u phci.p giac ngu) duqc ling dµng trong nhieu linh vt,rc bao g6m y khoa, tam ly trt lieu va trong cac phUdng phap cai thi¢n nang h.rc.

Phudng phap nay cung duc;;c danh gia cao trong cac linh Vl,!C nhU noi khoa, ngoai khoa, nhi khoa, san khoa, phu khoa va nha khoa.

- 1 1 3 -

https://thuviensach.vn

Thu cua. ms

Phuong ph�p 5 phut thu thi aa. thay aOi con t6i Tien si Shichida, xin cam an bai phdt bieu cua ong. Viec nuoi day con v6n la mot thir thach d6i voi toi. The nen, trong su6t qua trtnh nay, moi khi toi kham pha ra mot dieu m6'i, toi lq.i c6 them ngu6n sue manh tinh than de tiep tµ.c c6 gang.

Nam nay con toi vao lap mau giao danh cho tre ba tu6i. C6 dieu, be qua hieu dong. Bat cu khi nao co giao rai mat la con lq.i chay bie'n dau mat. Tat ca ccic giao Vien deu phai di tim be.

Trude day, be rat thich nhirng quyen bdch khoa toan thu bang hinh anh va ccic con vdt nhu ca, chim, cac loai dong vdt. Gia so thich cua con chuyen sang xe o t6. Be khong thich cac hoq.t dong a truang mau giao va thuang tr6n ra ngoai de nhin xe o to.

Trang bu6i hop phµ_ huynh gdn day, co giao cua be dd h6i toi: "Chung ta nen lam gi day? T6i thtJc stJ lo qua". Ban than toi cilng b6i r6i chdng biet lam gi.

Toi h6m d6 toi nho den phuang phap 5 phut thu thi va thay phuang phdp nay cilng c6 tinh thuyet phµ_c. T6i nghi minh nen thir rip dung xem sao. Toi ngdm nhin guong mc;it say ngu cua con va chdm rdi n6i chuyen voi con:

''Y, con rat yeu thich cac hoq.t d(>ng a truang mau giao (cat tia rau cu, may va, .. . ). 6 lap, con dd hoc each hoan thanh tirng Viec mot each can tMn. Con tMt tuyet vai! Khi lan len, con se c6 the giup do nhirng nguai benh gi6ng nhu b6 con dang lam. Thuqng de dd ban cho con rat nhieu sue https://thuviensach.vn

mqnh, trong con tran day sue mqnh cua Ngai, Y q. Bo m�, co giao va tat ca bqn be deu yeu thuang con, Y. Hay ngu th¢.t ngon. Ngay mai con se di hoc va c6 mot ngay day nang lw;mg. Chuc con ngz.l ngon".

Day la nho:ng gi toi da ch¢.m rai thu thi vOi con.

Ky lq la khi be tinh d(ly, con dd hoi toi ve nhLJ:ng gi toi n6i dem qua: " .. . la gi v(ly m�?".

Nho:ng luc be khong muon di mau gido va phan nan ve vi¢c d6, thay vi thuc gil,lc hay la mcing con, toi dung gic;mg n6i ch¢.m rdi ma toi da su d!,Lng trong phuang phdp 5 phut thu thi va n6i: "Khong sao dau. Chung ta hdy di hoc nao".

Khi toi lam v(ly, be trong c6 ve ngqc nhien va nhanh ch6ng rai kh6i nha.

Tren tam thi¢p sinh nh¢.t a truang mau gido c6 mc)t cha trong de cdc be dien uac ma cua minh vao. Khi co gido h6i sau nay con muon lam gi, be tra lm ranh rot: "Khi lan len, con muon giong nhu Kitazato Shibasaburo (Nha v(lt lj hoc va sinh v(lt hoc Nh¢.t Ban) giup do nho:ng ngum b¢nh t(lt".

Nho:ng lai thu thi da phat huy hi¢u qua dang kinh ngqc. Tat ca nho:ng gi toi lam chi la thi tham ben tai con trong vai phut.

K. N . , Thanh pho Fukuoka

https://thuviensach.vn

�Ba ch1a kh6a vang: Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nh.;in

• Ghi am va mo nhiing lCli thu thi cho con nghe Phuong phap thu thi rat huu ich trong viec dc;i.y do cung nhu trong viec cru thien kha nang hoc t?p cua con. Hay hoc each su dl,l.ng nhung loi thu thi mot each tich qrc. Neu viec thi tham nhung loi thu thi ben tai con hang dem d6i voi bc;tn la mot chuyen qua kho thi bc;tn co the SU dl,l.ng may ghi am.

Trude tien toi se giai thich cho bc;i.n ro, lam the nao nhung loi thu thi duoc ghi am lai co the thay doi dua tre noi loc;i.n thanh dua tre biet vang loi, ho<)c bien dua tre thieu ti.,r tin thanh dua tre ti.,r tin day nhiet huyet.

Nhung loi thu thi co lien quan den song nao. Khi con nguoi tinh tao, cac song beta hoc;i.t dong. Mai dem, trong su6t qua trinh ngu, chung ta chuyen tu song beta (hoc;i.t dong khi chung ta tinh tao) sang song alpha (thich hop cho viec hoc h6i), song theta (giup de dang tiep nhan nhung loi thu thi) va song delta (khi chung ta ngu sau, khong tiep nhan bat cu dieu gi) . Trang thoi gian chuyen tu song beta sang song alpha, bo loc gilia y thuc va tiem thuc (thuong o trang thai hoc;i.t dong khi chung ta tinh tao) ngung hoat dong, mo ra mot 16i vao rong Ion.

Khi dieu nay xay ra, nhung loi thu thi co the de dang di vao tiem thuc. Vi v?y, khi mot dua tre tiep nMn nhung loi thu thi luc chung VU:a ngu, nhung loi thu thi nay co the em ai di vao tiem thuc cua con. Hay ghi am lc;i.i tat ca nhung mong muon cua bc;i.n d6i voi con va mo bang ghi am ben tai con voi am luong VU:a du nhu mot loi thi tham trong vong 5 phut dau.

- 1 1 6 -

https://thuviensach.vn

Chuong 4· Nherng loi thu thi tieh eve Hay lam m(>t cu6n bang ghi am nhung loi tuong t1,r nhu:

"Yukiko, con se ngu th(lt ngon cha den sang. Khi con nghe thay gic;mg n6i cua me, con se thu gian va di vao giac ngu sdu hon. Moi khi con hit thCI nhe nhang, con ciing se ngu th(lt thoai mai.

Con dang ngtl rat sdu, nhung con van c6 the nghe r6

giong n6i cua me trong ma. Con se lclng nghe vi con biet nhimg lc'Ji me sap n6i rat quan trong va j nghia.

Me yeu con nhieu lclm. Me yeu moi dieu a con. Con hay yen tam vi me lUc nao ciing a ben cQ.nh con.

Yukiko, con la m(>t dua tre ngoan, bie't vdng lai. Con ciing rat tot, rat ltch SI,{ vai hang x6m va bQ.n be. Moi nguc'Ji deu rat yeu con. Moi nguc'Ji deu cam thay vui ve khi a ben cQ.nh con. Yukiko, con luon tra lai m(>t each vui ve khi ai d6 n6i chuy¢n vai con. Moi nguc'Ji cam nh(ln duoc sl,{ tu te va chu dao cua con, nen ho d6i xit vOi con rat tU te Vcl ltch SI,{.

Con biet tran trong tinh bQ.n, nen bQ.n be ciing rat yeu quj con, Yukiko. "

Sau d6, hay ghi am l?i hai ho?c ba dieu ma b?n mong dqi c con. Hay me bang ghi am nay cho con b?n nghe moi dem khi be ngu.

- 117 -

https://thuviensach.vn

(' Ba ch1a khoa vang: Yeu thuang, Khen ngqi, Nhin nh<in

• Phuong pMp hQC hoi dl,l'.a. tren loi thU. thi Phuong phcip thu thi khong chi c6 the van d1,mg khi con bat dau ngu ma con c6 the van d1mg ca vao nhung hJ.c con dang tinh tao, nhu khi con dang hoc hanh chang h1�m.

Mc;!.c du hi�n tc;ti khong con hoc;tt dong nua, nhung vai nam truoc day, c6 mot trung tam giao dl,lc 6 Tokyo ten la Learn with Joy, tuc Choi ma hoc. Mot nam no, ngay 9 thcing 2, hai nu sinh cap 2 den trung tam. Ho n6i voi nhan vien cua trung tam:

"Trang vong hai tucin niia, chung chciu phdi tham dZJ ky thi tuyen sinh vao truang cap 3, nhung chung chciu hoan toan khong tZJ tin chut nao. Xin hay giup chung chciu VU(1t qua kjr thi nay''.

Giao vien 6 truong ell.a cac em da bao voi cac em rang vi cac em dc;tt diem rat thap 6 cac man xa hoi, nen cac em nen b6 kY thi nay di. Nguoi huong dan cua trung tam, sau khi nghe, da suy nghi it phut roi tra loi:

"Khang sao diw. Chung ta hay cung h9c v6i nhau. Ccic em c6 the vuqt qua duqc kjr thi ma".

- 1 18 -

https://thuviensach.vn

Chuong 4: Nhung loi thu thi tich eve Ngay horn sau, nguai hu6ng dan l?p tuc Mt dau su d1mg nhung loi thu thi trong cac gid hoc cua minh. Quy trinh hoc t<;tp tru6c tien la luyen tc;tp hit tho, dung am nh?c de thu gian va sau do la phuong phap thu thi. Thay vi t?p trung vao no hrc cua nguoi hoc, phuong phap nay t?p trung vao viec t?o Mu khong khi giup tam tr?ng thocli m<li va do luong song alpha trong nao tru6c khi tien hanh bai hoc.

B?n nghi ket qua se the nao? Hai nu sinh hoc hon muoi tieng dong ho moi ngay nhung khong he cam thay kiet sue. Hai tuan nhanh ch6ng troi qua. Hai nu sinh tham du ky thi. Ket qua dU<;jc cong b6 vao ngay 3 thang 3, ngay cua cac Co gai (mot le hoi cua nguoi Nhc;tt) . Ca hai co deu thi dc;tu. Ho thi dc;tu ca mot truong tu thµc ma ho da dang ky tru6c d6 de dl,1 phong. Ket qua hoan toan nam ngoai mong dqi va t?o du luc;tn xon xao t?i truong.

Khi phuong phap thu thi duoc ap dµng trong viec hoc, nang 11,Ic tiem thuc duoc t?n d1,mg. Nhung thu thach nhu vila neu 6 tren c6 the vuot qua de dang.

Bo nao nguai, ma cµ the la tiem thuc, c6 nhung kha nang bi an ma gan day chung ta m6i Mt dau hieu duoc.

Neu chung ta t?p trung phat trien nhung kha nang nay thi khong dua tre nao la yeu kem ca.

Ben nay, hieu biet cua chung ta ve tre nh6 va each nuoi d?y tre van con h?n hep, chi dung lai 6 viec nhoi nhet kien thuc va ky nang de tre duoc "thong minh".

- 1 1 9 -

https://thuviensach.vn

(' Ba chia khoa vang: Yeu thuang, Khen ngQi, Nhin nh<in Quan diem giao dµc nay se khong cha phep tre phat trien dung dan va khien VO s6 cac van de nay sinh, day ca cha me va con tre vao tinh mmg kh6 chtu. Tuy nhien, neu chung ta ti;lp trung vao tiem thuc va hieu duqc cac phuong phap khai thac nhung kha ming con an chua ben trong thi chung ta se co the khai pha nhung kha ming n6i tn)i v6n co cua tre.

Thay vi nhoi nhet kien thuc, su menh cua giao dµc la phai khoi gc;ii nhung tiem nang cua tre. Day moi la nen giao dµc co y nghia. Thuc te la cha me co the de dang phat hien ra nhung tiem nang nay. Khi cha me nuoi dc;i.y con minh bang each xay dung nhung uoc mo tuoi sang cha con, trao cha con tinh yeu thuong vo bo hen va nhung loi thu thi tich cue, nhung kha nang nay t\1 nhien se xuat hien. De thl,Xc hien duqc dieu nay, cha me can phai hieu ro nhung kha nang tiem tang cua con. Nhung kha nang nay c6 the duqc phat hien thong qua qua trinh ap dµng phuang phcip thzi thi.

Tc.ii thu do Sofia cua Bungart c6 Vien Nghien cuu Qu6c gia ve phuong phcip thzi thi. 6 d6, nguoi ta dc:iy cac phuong phap giao dµc su dµng song nao alpha. Giam doc Vien Nghien cuu, Tien si Georgi Lozanov, la nguoi da pha.t trien b<) man Phuong phcip Thu thi.

M<)t cu<)c thi nghiem ve tri nho da duqc thl,Xc hien t<:ii Vien nghien cuu nay. S6 tinh nguyen vien tham gia cu<)c thi nghiem la 15 nguoi, ca nam Ian nu, tu do tu6i 22 - 60.

Ho duqc dc:iy mot bai hoc tieng Phap. Den cu6i ngay, ho

- 120 -

https://thuviensach.vn

Chuong 4 NhOng loi thu thi tich eve duqc cho lam mot bai kiem tra tieng Phelp ve nhO:ng noi dung da hoc. Diem trung binh cua bai kiem tra nay la 97%. Dieu nay co nghia la moi nguoi co the ghi nh6 trung binh khoang 1.000 tU:. Day la bang chung cho thay bo nao nguoi co kha nang de dang ghi nhd 1.000 tU: moi ngay.

Hi�n nay tre em Bungari dang ap dt,mg phuong phap hoc t?p nay. Nguoi ta U6c luqng rang luqng kien thU:c ma tre con Bungari hoc trong mot thang tuong duong v6i luqng kien thuc ma tre con 6 nhO:ng nude khac hoc trong sau thang.

MOi dua tre deu co nhO:ng kha nang noi troi chua duqc khai pha. Chung bt che d?y bOi tiem thuc. Neu khong biet each khai thac sue m;;tnh cua tiem thuc thi b;;tn se khong the t?n dl)ng duqc nhO:ng kha nang nay. Cac phuong phap giao dl)c thong thuong khong giup khoi d?y nhO:ng ming h,rc tiem thuc nay.

Ngay tU'. khi mdi sinh, tre da vo tinh nh?n duqc nhO:ng loi thu thi tieu ci.,rc tU: nhO:ng nguoi xung quanh. Chung khien tre nghi rang minh la nguoi kem c6i, cho nen tre khong co du yeu t6 thu?n lqi de phat trien.

Chung ta phai t?p trung vao vi�c nuoi d;;ty con tU: khi con con nh6, th?m chi ngay tU: tuoi so sinh. Nhung can nh6, dieu nay khong co nghia la phai nh6i nhet th?t nhieu kien thuc cho con ngay khi con nh6.

- 1 2 1 -

https://thuviensach.vn

(',Ba ch1a khoa vang: Yeu thuang, Khen ngoi, Nhin nh<in

• Hay th6i nhin nh�n con m¢t each ti8u cl!c Khi nghien cuu ky, chung ta se thay ro sue m?nh tuyet voi cua nhung loi thu thi. Tuy nhien, bdi vi n6 qua "quyen nang" nen cfrng c6 the khien ta lo lang. Thay vi lang nghe nhung gi nguoi khac n6i va hanh dong, con nguoi can phai tu minh suy nghi va quyet dtnh xem nen hanh dong nhu the nao. Dieu nay khien mot so nguoi t\1 h6i lieu ca tinh cua con c6 bt ton thuong khong khi cha me lien tl,lc dua ra nhung loi thu thi de dtnh hu6ng hanh dong cua con.

Nhung loi ma nguoi me thuong n6i v6i con hang ngay thuc chat la nhung loi thu thi. Do khong nMn ra dieu nay, nhieu bac cha me da n6i nhung loi tieu cue v6i con. Day la ly do vi sao cha me can phai y thuc ro viec minh dang lam va phai sua doi each n6i nang cua minh, moi ngay deu chi nen n6i v6i con nhung loi tich cue.

Khong y thuc duqc su that nay, tiep tl,lc su dl,lng nhung loi thu thi tieu cue hay nhan thuc duqc, chap nhan Slra doi, bien nhling lOi thu thi tieu CUC thanh tich CUC, theo b?n thi cai nao tot hon? B?n c6 nghi tot hon het la b?n nen thay doi quan diem, nhin nhan con minh mot each tich cue va thay doi each n6i chuyen khong? Toi tin rang tat ca cac bac cha me deu thuc su hy vc;mg nhin thay con minh phat trien theo hu6ng tich cue. D6 chinh la ly do toi muon moi nguoi van dl,lng phuang phdp thu thi day

"quyen nang" nay de d?t duqc ket qua nhu y.

- 1 22 -

https://thuviensach.vn

Thu: ciia. m�

Th6i quen t8 dam ciia. con t6i aa dan bi8n mat Xin cam an {mg vi dd luon dua ra nhitng lai khuyen tuy¢t VOi. Tbi dd dQC cau trci. lai van tat cua ong ve chitng te dam cua con toi. Toi da ghi am nhitng lai toi muon n6i v6'i con nhu sau:

"Con se ngu ngon bai vi con da di tieu trudc khi len giudng ngu. Hay ngu ngon cho den sang con nhe. Con se khong can phdi di tieu cho den khi thuc d(ly. "

Toi dd ma cu<)n bang nay cho con toi nghe ngay khi chau vita ngu. Ke tit dem hbm d6, chau khbng con te dam nua. Trude d6, hdu nhu dem new qudn ao chciu alng udt sung nude tieu. Tbi nghi khong nen danh thuc chau d(ly trong khi chd.u dang ngu, cung khong nen la mang chau, nen toi da kien nhdn cha dqi. Nhung toi tZJ hoi khong biet nhu the c6 on khong vi chciu cung gan tron b6n tu6i r6i. . .

Toi dd luon lo lang ve vi¢c nay.

M<)t thang troi qua ke tit khi toi belt dau b(lt bang ghi am cho chciu nghe, chi c6 m<)t dem chau bt udt, ba dem khac chau danh thuc toi d(ly de nha toi dan chau vao nha v¢ sinh. Su6t thai gian con lq_i, chau ngzi ngon cho den sang va hoan toan khb rao. Luc ngu trua chau cung khong con te dam nlla. Toi thZJc SlJ rat ngq_c nhien. Xin cam an ong.

Gan day, toi khong con ma bang ghi am cho chdu nghe nua nhung chau cung khong con te dam. Nhitng ldi thu thi thZJc SlJ rat hi¢u nghi¢m. Khi toi ke vdi ch6ng, anh ay n6i: https://thuviensach.vn

"Cac ba m� luon n6i vai con vo van nhilng lai thzi thi." Toi nh(m ra rang chLJ.ng toi 0 ben nhau moi ngay Vcl VieC n6i Cit.ng m(>t dieu moi ngay cllng tuang duang VOi VieC lq.p lQ.i l<'Ji thzi thi trong dem. Toi nh(m thciy minh phcii can th¢.n hon trong each khen ng<Ji va la mang con. Xin ccim an ong vi da quan tam giup do.

- F. M . , Thanh pho Ube

Hay tc;t.n d\lng sue mc;i.nh cua nhung loi thu thi, hay tin tuong vao tiem nang to lon cua con minh va nhin nhc;i.n con mot each tich cue.

https://thuviensach.vn

ChUdng 5

.,,,.

/\")

A

I'\'

PHAT TRIEN TAM HON CON

• Dieu quan tr9ng nhat cha mt? phai lam Dieu quan trong nhat cha me phai thl,tc hi�n la gi? Cau tra loi don gian la nhin nh(m con dung vai nhirng gi con c6. Tuy nhien, hau het cac b?c cha me thuong t?o ra m(>t hinh anh ly tu6ng ma con bu(>c phai d?t tC:Ji va doi xu vdi con nhu the d6 chinh la hinh anh thl,fc sl,f cua con minh.

Dieu nay da tao nen khoang each giua hinh anh ly tu6ng va tr(;lng thai thuc cua tre. Qua d6, ca cha me va con cai deu cam thay cang thang.

Cha me khong nen t?o ra hinh anh ly tu6ng va bat con minh phai dap ung tieu chuan, tr6 thanh nguoi giong vdi hinh anh d6. Neu cha me co gang ap di'.1.t hinh anh ly tu6ng len con thi hanh d(>ng nay se bu(>c ho phai v?t l(>n de co gang ep con minh vao hinh anh ho da ve nen ru: dau.

- 1 25 -

https://thuviensach.vn

(' Ba chla khoa vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nhan Moi dua tre deu khac biet, duoc sinh ra v6i mot ca tinh tuyet voi, mot tiem ming rieng. Cha me c6 nhiem V\l t;;i.o ra moi rruong thu<'.tn ldi de con duoc w do phcit trien het tiem ming cua minh. Khi con duoc nhin nhan vo dieu kien, duqc yeu thudng va duoc nuoi d;;i.y can tMn, con se phcit trien tot. The nhung trong tht,rc te, t6i nh<'.tn thay rang nhieu b<'.tc cha me dang lam dieu nguoc l;;i.i. Ho nuoi d;;i.y con bang ly tri chu khong phai bang tinh cam. N6i each khac, ho xem viec nuoi d;;i.y con la mot ky thuat va khong hieu rang ho phai tap trung boi duong tam hon con.

Hay kiem tra l;;i.i nhung diem sau:

1.

Trang qua trinh nuoi d;;i.y con, b;;i.n c6 thuong lam cha con kh6c khong? B;;i.n co quen mat rang tre con luon can duqc cuoi tUdi? Bc;in c6 thuong xuyen la mang con khong?

2.. B;;i.n c6 thich nhung tudng tac hang ngay giUa minh v6i con hay khong? Ban c6 tin rang nuoi d;;i.y con la rat thu Vi?

Qua trinh nuoi d;;i.y con cua b;;i.n <lien ra nhu the nao?

Neu b;;i.n co khuynh huong gi6ng v6i truong hqp 1, tuc la b;;i.n da khong nhin sau vao ben trong tam hon con. Neu b;;i.n co khuynh huong gi6ng voi truong hop 2, b;;i.n dang b6i dap tam hon con mot each dung dan.

Khi b;;i.n nuoi d;;i.y con, dieu quan trong nhat la phai boi dap tam hon cha con. B6i dap tam hon tuc la giup con cam thay thoili mai. He tim m;;i.ch ho;;i.t dong hieu qua 100% khi bo nao thu gian va song alpha xuat hien.

- 1 26 -

https://thuviensach.vn

Chuang 5: Phat trien tam h6n con

B(> nao co chuc nang dieu khien co the. Do do, khi con nguoi thu gian, nao a rn;mg thai dieu khien tot nhat moi te bao trong co the. Khi tam tri thoai mai, nao co the de dang tiep thu moi dieu xung quanh va hoc t?p hieu qua. Nguoc l<;ii, khi dau oc cang thang, song nao phan lc'Jn la song beta, lo<;ii song nay lam giam kha rn1ng tiep thu cua tre. Khi kha nang tiem tang cua nao khong duoc t?n dung, con tre khong the hoc h6i tot boi vi tam tri cua con da dong l<;ii.

That ra, khong co nhieu su khac biet ve kha nang gifra nguoi nay va nguoi kia. Co chang chi la su khac biet ve tam hon gifra cac ca nhan. Viec bOi dap tam hon mot each dung dan se mang l<;ii nhung ket qua tuyet voi.

Nguqc l<;ii, neu lam khong dung thi ket qua se tro nen toi te. Viec kiem soat nang luc cua mot ca nhan ph\l thu(>c vao su khac biet nay. Hay thu ngam l<;ii xem, lieu b<;in da kiem soar duoc tinh than cua ban than va con chua? Lieu b<;in co la mang con vi nhung viec nh6 nhat? Lieu b<;in co de noi gian vc'Ji con khong?

Neu cac ba me de mac cho nang luong tieu cue xam chiem tam tri minh thi tinh than cua con se de bt anh huong va co khuynh huc'Jng tieu cue giong me. Tiem thuc cua con nguoi la mot kho luu tru du lieu. Neu hang ngay ngudi me tuong tac vc'Ji con bang thai do tieu cue thi con se tu minh thiet lap hinh anh tieu cue ve ban than, tu cho rang minh khong tot va khong co kha nang lam bat cu viec gi. Bat lu?n con co hoc nhieu den dau, neu con cu gifr hinh anh te h<;ii ve ban than trong dau Va thc).t Sl,f tin

- 127 -

https://thuviensach.vn

€; Ba chia khoa vang:Yeu thuang, Khen ngqi, Nhin nh<in rang minh khong c6 nang h,rc thi hinh anh d6 se tro thanh hien thl,fc.

Day la dieu chung ta can thay doi. Cha me c6 the bat dau bang viec thay doi each tuong tac voi con, nhin nhc).n con, ket n6i voi con. Neu cha me lien tuc cu xu kha.t khe voi con trong mot khoang thoi gian dai thi tre se tiep tuc phat trien tinh than tieu cl,fc.

Tinh than con thay doi khi each nhin nhc;t.n cua cha me thay doi. Neu cha me c6 gang thay doi con nhung lc:ii khong thay doi ban than minh thi ho se kh6 c6 co hoi thanh cong.

Chung ta can phai hieu rang tre con truong thanh thong qua nhung gi con c6 duqc trong tam hon chu khong phai thong qua kien thuc. Neu bc:in la mot nguoi me bit kin Heh cua con tu thu hai den thu bay bang nhieu buoi hoc va cac hoc:it dong khac nhau thi xin hay tl,1 ngam lai xem lieu con bc:in c6 bieu hien chan nan hay buon ba khong? Hay kiem tra xem lieu bc:in c6 dang ep con hoc m(>t mon nao d6 ma con thl,fc sl,1 khong thich hay khong?

Thl,fc te, m(>t s6 tre thich tham gia vai hoc:it d(>ng nao d6, trong khi nhung tre khac lc:ii hoan toan khong thich.

Neu tre thay vui ve thi tre se tham gia mot each tich cl,fc va dieu d6 se giup phat trien tam hon, do nhc:iy hen va v6n hieu biet cua tre. Con neu tre cam thay khong vui thi hoc:it dong ma tre tham gia se khien tinh than cua tre tro nen u am va khien S\1 nhc:iy hen cua tre bi ton thuong. Neu bi ep lam viec minh khong thich, tre se tro nen buon ba va 1 28

-

-

https://thuviensach.vn

Chuong s. Phat trien tam h6n con

dan danh mat m,1 CU:di. Khi d6 cha me can phai nMn thuc du:qc rang each nuoi d;;i.y con cua minh da nghieng theo hu:ong tieu cue.

Boi dap tam hon la phan quan trong trong qua trinh nuoi d;;i.y tre. Neu tam hon con phat trien tot thi cha me va con se hieu du:qc nhau. Con se hieu va hai kmg voi nhung gi cha me lam, se yeu quy cha me va ham hoc h6i.

Ket qua la cha me thay vui va con cung lon len mot each thoai mai.

• Nhung dieu cha. m� can xem xet

Sau day la danh mµc nhung dieu cha me can xem xet de b6i dap tam hon con tre:

1.

Ban c6 yeu cau con mot each heh Sl,f kh6ng?

Z.

B;;i.n co thay cam dong truoc nhung gi con minh lam?

3.

B;;i.n co thay biet on con minh?

'!. B;;i.n c6 d6i XU voi con mot each ton trong?

5. B;;i.n co danh gia cao nhung gi con lam du:qc d nha hon la nhung gi con lam du:qc 6 tru:6ng?

6.

B;;i.n co giao cho con nhiem vµ nao khong?

An sau nhung dieu tren la chia kh6a giup b;;i.n b6i dap tam hon cho con. Hay bat dau bang viec kiem tra xem bi;m c6 ltch su khi du:a ra nhung l6i yeu cau voi con khong. Co rat nhieu bc;J.c cha me xin tham khao y kien toi ve viec con ho khong co dong luc lam viec va lam the nao giup con khoi dc;J.y ngu6n dong lu:c nay. Bi quyet de giup con c6 d(Jng https://thuviensach.vn

- 129 -

�Ba chia khoa vang: Yeu thuong, Khen nggi, Nhin nhan luc trong cu(!c song, d6 la cha m� khong nen to ra qua vwJt tr(!i. Thay vi luc nao cfmg the hien minh gi6i hon con, cha me nen de con thcly con gi6i hon cha me. Cha me nen gia VO la minh khong co kha ming de hoan thanh va yeu cau con hoan tat cong viec thay minh. Lam nhu the co the cai thien nhung tre cue kY kho tinh. Day thuc su la bi quyet hang dau giup thay doi tre theo chieu huong tich cue, vi v<J.y toi d?t no o vi tri dau tien trong bang danh muc.

Cha me thuong cho rang minh gi6i hon con va minh phai d<:lY do con. Ho huong dan con bang nhung loi mang tinh menh lenh, vi dµ nhu "Lam vi¢c nay di'', "Ra khoi giuang nao" ho?c "Nhanh len vii. an cam di". Thay vi lam theo loi cha me, con se lam m<;>i viec het sue cMm ch(:lp.

Nhfrng loi le mang tinh menh lenh khong thuyer phµc duoc tre. Chung khien tre khong co dong luc, khong tu giac hanh dong. Tre se cho rang cha me la nguoi phai lam m<;>i viec va phai d<:ly moi thu.

De t(:lo dong luc cho con, cha me can gia vo minh phµ

thuoc con va nho con giup do trong cac tinh hu6ng sinh ho(:lt hang ngay. Vi dµ, hay thu yeu cau con lam nhung viec nhu: "Yuki, con c6 the dua cai nay cho b6 duoc kh6ng?

M� b(m qua nen kh6ng lam duoc", ho?c "Con c6 the giup m� sap xep ngay ngan giay dep a trUac cua khong?". Khi con hoan thanh cong viec, b(:ln nen om con, cam on con, the hien su hai long va khen ngc;ii con. Trong long con se tran ngc,lp niem vui vi duqc me nhin nMn, khen ngqi va yeu thuong.

https://thuviensach.vn

- 130 -

Chuang s· Phat trien tam hon con

Bi quyet giup con tro nen quyet doan la sl,1 trong c?y.

Cha me can tin tuong va trong c?y vao con. Hay nho con hu6ng dan b;;m each lam viec. Yeu cau con giup do se lam con cam thay: "Khi minh giup m�, m� rat vui viz om chdm lay minh. M� rat thuang minh". Qua do, tre thay S\f ton t;;i.i cua minh co y nghia, dieu het sue quan trong v6i qua trinh truong thanh cua tre.

Neu m(>t dua tre thuong bi la mang, bi ra lenh va tin rang "Minh chdng c6 j nghia gi", "Minh th(lt vo dµng" . .

.

thi tre se khong the nh?n ra duqc gia tri ton t;;i.i cua minh.

Tuy nhien, khi cha me trong c?y a con, con se cam nh?n duqc gia tri ban than. Con se cam thay tu trong vo thuc rang: "M� trong cc;iy a minh. Minh c6 the giup da m�. M�

rat hai lOng truc'Jc nhUng gi minh lam. Minh la mc)t nguOi hiru ich. Minh x(mg dang duqc cha m� yeu thuang".

Viec gilip con cam thay tl,1 tin ve Sl,1 ton t;;ti cua ban than la phan quan trong nhat trong qua trinh nuoi d;;i.y con. NhO:ng dua tre cam nh?n duqc gia tri ton t;;i.i va tl,1

tin vao nhO:ng viec minh lam la nhO:ng dua tre quyet doan. The nhung rat tiec la phan 16n cha me van thuong lam dieu nguqc l;;i.i, ho tl,1 cho la minh hieu biet hon con, thuong dung nho:ng loi le mang tinh ra lenh, tieu ci,rc va cam doan khi tuong tac v6i con. Do chinh la nguyen nhan khien tre cam thay thieu th6n tinh cam, lo lc'ing, khong thoa man va bat dau m;;ic cam ti,r ti. Dan dan, tre khong con kha nang don nh?n moi thu vc'Ji tam hon coi mo. De thay d6i thi,rc tr;;i.ng nay, cha me can phai thay d6i each d6i xU: v6i con, chuyen tu thai d(> ra lenh sang thai do yeu https://thuviensach.vn

- 131 -

(' Ba chia kh6a vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nh<:in cau. su dieu chinh ddn gian nay se ngay lap tuc lam con thay doi.

• Cam d¢ng truac nhiing diau con lam

Bc;m c6 cam dong truck nhung gi con minh lam khong?

Bc;m c6 xem nhe nhung gi con minh lam khong?

Bc;m c6 quen the hien cam xuc hoi;i.c quen khen ngqi con khong?

Nhung nguoi me thuc su cam thay xuc dong tru6c tung viec con minh lam va khen ngdi con that long luon la nhung nguoi nuoi dc;iy con het sue tuyet voi. Khi mot dua tre duqc sinh ra, ca cha va me deu het sue xuc dong. Ho an tUqng trU6c vi¢c dua tre Sd sinh c6 the tt,l bu me gioi.

Ho xuc dong khi tre biet lat, biet dung, biet di va khi tre Mt dau hoc n6i.

Tuy nhien, khi dua tre bat dau c6 kha nang di chuyen tu do, be se di chuyen khap ndi va cham vao moi thu. Be se mo tu quan ao, keo het quan ao ra ngoai. Be se nem bat cu thu gi trong tam tay, pha phach bang het nhung kha nang be c6 duoc. Khi bu6c sang tuoi len hai, dua tre ttrng yen Umg H'tng nghe nhung gi me n6i se dot nhien phat trien cam nhan ve ban than. Tre se khong vang loi me nua. Ngay trong giai doc;i.n nay, nguoi me vo tinh quen di cam giac xuc dong tru6c nhung gi con lam. Nguqc lc;ii, me Mt dau phan ung khat khe lien tiep: "Khong", "Con dimg lam the nila" . . .

https://thuviensach.vn

- 132 -

Chuong s. Phat trien tam h6n con

Day la diem tc:i.o nen st,r khac biet gilia qua trinh nuoi dc:i.y con de dang va nuoi dc:i.y con kho khan. Giai doc:i.n nay duqc goi la "khung hoang tuoi len hai". Neu bc:i.n noi "Con dirng lam the" thi con bc:i.n se cang co tinh lam trai y bc:i.n.

Con se tl,l y lam nhieu viec. Nhung vi khong the tien hanh moi viec thuc)n lqi nen con se that vong va co hanh dong bc:i.o lt,rc. Neu bc:i.n dua cho con nhung hoc C\l thu vi va ren cho con biet each su d\lng ngon ngu dung dan trong giai doc:i.n nay thi nhung hanh vi gay r6i cua con se giam di.

Neu con duqc dc:i.y each doi xu voi moi vc)t xung quanh mot each dung dan thi con se khong cam tMy that vong va nhung viec khien con bt,rc minh se bien mat.

Trong giai doc:i.n nay, cha me khong nen su dl,lng loi le mang tinh cam doan nhu "khong'', "dirng", "cam" . . Thay

.

vao do hay dung nhung loi le tlnh cam. Tot hon het, bc;i.n nen the hien cho con tre thay bc:i.n cam dong nhu the nao khi con quyet dinh khong tht,rc hien mot viec gi thay vi lc:i.nh lung cam doan. Vi d\l, khi con tc)p dung mu6ng, con chua the hoan thanh tot dong tac xuc b6 vao mieng va co the lam do phan nua ch6 thuc an ra ngoai. Thuong thi cha me se gao len "Khong" roi giat chiec mu6ng lc:i.i. Cha me nghi rang ho nen dut cho con chu khong de con lam do het thuc an ra san. Neu cha me cho rang con con qua nh6, noi "Khong" hoac "Dirng" . . . va khong dua mu6ng cho con nO'.a thi ho da tuOC mat mot Cd hoi quan trong cua con. Day chinh la thoi diem de tre hoc each su dl,lng mu6ng mot each thanh thl,lc, vc)y tc:i.i sao cha me lc:i.i khong cho phep con tt,r lam dieu do?

- 133 -

https://thuviensach.vn

�Ba chia khoa vang: Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nhan Khi ht d6i xu nhu mot em be, tre se cam thay Mt man va hue minh. Cam xuc kho chiu nay tich tl,l dan. Con se tr6 nen gic).n du, ch6ng d6i trong moi viec, pha phach va la het. Khi con cam thay ban than khong duqc tin cc).y, con se khong nghe l6i nua va tr6 thanh mot dua tre kho d?y.

Vi vc).y, neu con muon SU dl,lng muong thi b?n hay dua muong cho con. M6i dau, tre khong biet dung muong dung each la chuyen binh thuong. Con se lam do thuc an ra ngoai va co the gay kho khan cho cha me. Tat ca nhung gi cha me phai lam sau baa an chi don gian la don dep.

Quan trong la khi con muc duqc du chi mot thia com cha me van nen the hien sl,1 xuc dong, vo tay va khen ngqi:

"Oi, con ti! :xUc cam gioi l6.m!".

Khi cha me lam vc).y, cam xuc tich cue cua ho se truyen sang con. Tre se cam thay h?nh phuc khi duqc khen ngqi.

Con se phat trten long tl,1 tin, dam trai nghiem va thanh cong. Con se co dong luc de c6 gang hon nua, co tham vong hoan thanh viec gi do gi6i hon nua. Day chinh la each t?O ra dong l1,1C va giup con phat trien tinh than mot each on dtnh. Viec tao co hoi cho con trai nghiem nhung

- 1 34 -

https://thuviensach.vn

Chuong 5: Phat trien tam h6n con thanh c6ng nho nh6 rat quan trong. Th;lm chi du con kh6ng the lam tot bat cu viec gi, b?n van can tim ra cho bang duqc nhung diem tot nho nh6 cua con, the hien cam xuc va khen ngqi con. D6 chinh la nghe thu$t vun dap cho tam hon con tre.

0 Hay biet on con

Co hai mau nguoi me: nguoi me c6 loi tu duy cung nhac va nguoi me c6 loi tu duy linh ho?t.

Nguoi me c6 loi tu duy cung nhac thuong tin rang kha nang cua con minh rat kem. Nguoi me nay cho rang con kem c6i hem minh, dung loi le ra lenh va ep con phai suy nghi, hanh dong theo y minh, trong khi d6 l?i kh6ng chtu lang nghe nhung gi con n6i. Kieu nguoi me nay thuong gan cho con mot gia tfi tieU C\l'.C, cho rang dieu gi con lam cung kY cµc hoc)c khong hay, cho rang con khong the lam mot so viec nhat dtnh hoc)c tl,I'. h6i t?i sao con van chua hoc duqc each lam tot mot viec gi d6. Dieu nay khien tre mat het dong ll,l'.c va noi lo?n. Tat nhien la sau d6 con se cang ngay cang phat trien theo huong ma cha me khong mong muon. Mau nguoi me nay hiem khi chuc mung, the hien long biet on, khen ngqi hay dung nhung loi le the hien tinh cam manh liet v6i con.

Nguqc l?i, nguoi me co tu duy linh ho?t thuong biet t6n trong tiem nang to Ion cua con, tin tuong kha nang cua con va can th$n quan sat nhung gi con lam. Nguoi me nay biet kinh ng?c truoc tung viec con minh lam duqc,

- 135 -

https://thuviensach.vn

('Ba chia khoa vang:Yeu thuong, Khen ngai, Nhin nh;(ln biet xuc d(>ng tru6c no luc cua con va luon co Vii tinh than de con c6 gang het sue. Khi con trao d6i v6i minh, ngudi me nay thay vui rang con da hoc duqc each chia se quan diem. Khi con hoc duqc each lam mot viec gi do, nguoi me nay nhin nMn kha nang cua con va khen ngqi con bang 16i. Viec nay khien cho con cam thay h<;tnh phuc va cang gia tang d(>ng luc cho con: "Minh se c6 gang de lam cho cha m� vui han nua. Minh muon gioi han nua".

Mot ngudi me c6 tU duy linh ho<;tt luon d(>ng vien tinh than con, de tam n6i chuyen v6i con ngay tu khi con vl:ra ngu d<).y va dong vien tinh than con bang nhung cau kieu nhu: "Chao con, sang nay con thuc dQ.y th¢.t ngoan va tran day ncing lw;mg!". N6i each khac, mau nguoi me nay khong dung o tren nhin xu6ng ma tU xem minh ngang hang v6i con, hay th<).m chi con thap hem con nua. Ho c6

the hieu dude tam hon tre. Bang viec khong xem con la nguoi thap kem, mot khi da hieu duqc tam hon con, viec nuoi d<;ty con se <lien ra het sue suon se.

Tinh than cua tre co kha nang bt day vao tr<;1.ng thai bat an tru6c thai d(> va loi le cua cha me, d<).c biet la khi con cu phai nghe nhung l6i phan nan, chi trich suot ngay.

De Mi dap tam hon cho con, cha me can dtu dang om chc;l.t lay con, dong thdi thu thi hen tai con nhung 16i le the hien su nhin nh<).n, khen ngc;ii, tran trong va biet dn.

Me c6 the giao nhiem V1,l cho con. Khi con hoan tat cong viec thi hay to thai do biet dn, om con vao long va n6i v6i con: "Cam an con da giup m�!". Hanh dong nay se

- 136 -

https://thuviensach.vn

Chuong 5: Phat trien tam h6n con

khien tre cam nMn duqc su huu ich cua minh, se khien tre cam dong, lam cho tam hon khep kin cua tre tro nen rong mo va tro thanh dong luc de tre tiep tuc lam nhieu viec tot. Nho d6, tre se hinh thanh nhu cau giup do nguoi khac. Neu nguoi me tiep tuc the hien kmg biet cm doi voi con thi khi nguoi khac doi xu tot voi con, con se biet each de the hien long biet dn ma khong can me nMc nM.

Tre con, nhat la o do tuoi tieu hoc, can duqc d<;ly do ve tam quan trong cua viec nuoi duong long bao dung va mot tam hon rong luqng, bdi d6 la mot phan trong qua trinh phat trien can thiet cua mot con nguoi. Hay h6i con nhO:ng cau h6i nhu the nay:

"Khien mQi nguai hq.nh phuc va de chtu se giup con tra thanh m(>t nguai baa dung va luang thi¢n. Khi mQi nguai d6i .xU tot vai con, con c6 hq.nh phuc khong?".

Neu moi nguoi deu nghi den viec "lam cdi gi d6 de khien mQi nguai hq.nh phuc" va tam niem rang "mang lq.i hq.nh phtic cha nguai khdc cilng chinh la mang lq.i hq.nh phuc cha bdn than" thi the giOi nay se tot dep den the nao? Toi cho rang suy nghi nay se mang l<;li mot the gioi hoa binh.

De c6 the nuoi d<;l.y mot dt'ra tre c6 each nghi va tam hon nhu the, cha me can thuong xuyen giao cho con nhung nhiem vu nho nh6. Khi con hoan thanh nhiem vu, hay the hien cho con thay each n6i loi cam dn bang su

- 1 37 -

https://thuviensach.vn

€;Ba chia kh6a vang:Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nh.;tn chan thanh. Hay biet on con. Nho d6, con se hieu duqc viec lam cho nguoi khac hc;1.nh phuc c6 y nghia the nao.

Dong thoi, khi con cam nMn duoc niem hc;1.nh phuc tu viec mang lc;1.i hc;1.nh phuc cho ngtroi khac, con se muon lam nhieu dieu tot, khien nhieu nguoi hc;1.nh phuc hon nua. Neu bc;1.n biet on con minh thi con se hoc duqc "long biet on".

Cac ba me cung nen biet on chong minh, co gang lam cho chong hc;1.nh phuc. Neu bc;1.n lam v?y, chong bc;1.n se tr6

thanh mot ngtroi chong tot.

Khi bc;1.n the hien long bier on, nguoi nMn loi cam on cung cam thay hc;1.nh phuc. Loi le the hien long biet on khien con nguoi tr6 nen tu te, tot bµng hon. Thay vi la mang, nhung loi n6i nay cua cha me se lam cho tam hon con tuoi sang, hien hoa va day nhiet huyet.

• Hay ton tr9ng con nhu m¢t con nguoi d¢c l�p Moi dua tre deu can duqc doi XU bang Sl.,I'. ton trong voi tu each la mot con nguoi doc l?p. Cha me khong nen nghi rang vi con con nh6, con la con cua minh nen nuoi dc;1.y the nao la tuy y minh. B6i vi, du con nh6 nhung con cung la mot con ngtroi c6 ca tinh rieng va day du cac quyen binh dang. Neu cha me doi xu voi con bang sv ton trong thi viec nuoi dc;1.y con se <lien ra suon se.

Mot so cha me thuC:Jng lanh dc;1.m n6i voi con nhung loi ma ho se khong bao giO n6i voi nhung nguoi tru6ng

- 138 -

https://thuviensach.vn

Chuong 5. Phat trien tam h6n con

thanh khac. Trong tham tam, ho biet neu ho su dµng nhung loi le nhu the trong quan he hon nhan chang hc;tn thi hai vo ch6ng c6 the se ly dt nhau trong vong mot tucin.

Do la nhung loi kieu nhu:"Tai sQo Qnh khong bQo gia chtu hieu, Mt ke em n6i 'Khang' biet bQo nhieu ldn r6i?" hoac

"Em da brio dirng lam vay, nhllng tai SQO Qnh kh6ng chtu nghe?". Tuy vc;ty, cha me l<;ti n6i nhung loi kieu nay voi con mot each de dang, bOi vi tre con thuong khong c6 quyen phim khang.

Mai dua tre deu co nhung uu diem, nhung dac tinh noi bc;tt va ca tinh rieng. Nhiem vµ cua nguoi nuoi dc;ty tre la phil.i phat trien duoc net ca tinh nay. Neu cha me co the tim ra diem mc;tnh cua tre, nhin nhan va khen ngoi chung thi moi dua tre deu c6 the phat huy ca tinh, so truong v6n c6 cua minh mot each tuyet voi. Tuy nhien, cac bc;tc cha me lc;ti co khuynh huong xem nhe tinh each cua con, chi tc;tp trung vao su phat trien truoc mat, lien quan den kha nang va ky nang hoc tc;tp cua con. Ho thuong tc;tp trung vao cac khuyet diem va n6i voi con nhung loi le tieu cue.

Bc;tn can nho rang, nhung loi n6i nay c6 the thay doi cuoc doi con. Chung khien cho tam tri con tro nen u am, lam con mat tu tin va khien trai tim con khong con biet rung dong no:a. Con se tin rang minh khong phil.i la nguoi tot, mat het dong luc, khong con tinh hieu kY (mot trong nhung due tinh tc;to nen kY tich o tre) va mat kha nang quyet doan.

- 1 39 -

https://thuviensach.vn

(Ba chia kh6a vang:Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nh�n B<m cfmg can nho rang, nhung loi cha me n6i voi con dong vai tro dtnh hinh nhan each cho con. Cac b<'.1.c ph1,1

huynh khong y thU:c duqc dieu nay, nen ho la mang, th<'.1.m chi con danh d<'.l.p con.

Toi muon cac bac ph1,1 huynh hieu dieu nay va dieu chinh hanh vi cua minh theo mot huong khac hoan toan.

Nhung nguoi me bat dau gap rac roi trong viec nuoi dc;ty con khong nen tiep t1,1c ha thap con minh. Ho can ph<'ti nhin nhan sl,1 binh dang va doi xu voi con bang thai do ton trong. Lam duqc nhu v<'.l.y, con cai ho se thay doi.

Nhung loi n6i the hien "sl,1 nhin nh<'.l.n" se giup phat trien long tl,1 tin va sl,1 vang loi. Khi con duqc doi xu nhu nguoi lon, con se thay doi.

Mot nguoi me da tiep nhan quan diem nay va quyet dtnh doi XU voi con nhu mot nguoi lon. Co bat dau yeu cau dua con hay kh6c nhe giup co lam cac viec vat trong nha.

Dau tien, co yeu cau con lay giup do hot rac khi co don dep nha cua. Khi dua tre mang do hot rac den cho co, co cam on con: "Cam an con da giup m�. Nha con ma vi¢c don d�p tra nen de dang hon". Co ke cho chong nghe viec con da giup do me nhieu the nao khi anh di lam ve.

Chong co da khen ngqi con. Nhung hanh dong nay ngay l<'.1.p tuc lam thay doi con cua ho. Co be da co the tl,1 minh den cua hang de mua d<'.1.u ph1,1. Dan dan, be khong con kh6c nhe nfra va tr6 thanh mot co be rat ngoan ngoan.

- 140 -

https://thuviensach.vn

Chuong 5. Phat trien tam h6n con

M(>t truong hc;Jp thanh cong khac la truong hc;Jp cua m(>t hoc sinh cap ba noi tieng ngang nguc;Jc. Tat ca cac giao vien deu doi xu lc;mh nh?t voi cC:m va khiep hai trUoc hanh vi hung han va b?O h,1c cua cau. Vao hoc kY moi, m(>t giao vien moi duoc dieu chuyen den truong tr6 thanh giao vien chu nhiem lop cau. Nhung giao vien CU cua tfUOng rat Sc;J phai lam giao vien chu nhiem lop nay, nen nguoi giao vien moi bi ep phai nhan vi tri ay. Tuy nhien, quyet dinh nay da tr6 thanh m(>t buoc ngo<;tt may man doi voi cau be. Giao vien nay hieu duqc tam ly hoc sinh. 6ng xem moi hoc sinh la m(>t ca nhan d(>c lap voi ca tinh rieng va d6i XU voi moi hoc sinh bang su ton trong. Khi giao vien nay tr6 thanh giao vien chu nhiem lop, cac giao vien khac ke cho ong nghe VO van nhO'.ng tat xau cua cau. The nhung Vi giao vien moi van binh tinh, khong bi chi phoi b6i nhung loi nhan xet. Vi giao vien nay da goi cau be vao phOng the dµc khi khong co ai va tro chuyen voi cau nhu voi m(>t nguoi b?n bang each d<).t cau h6i:

"Moi nguai deu so em vi em la thzi linh czia dam dau gau trong truang. T(li sao l(li nhu the?"

Va cau be bat dau bay t6 nhung suy nghi cua minh:

"Moi nguai cu nghi ve em nhu v(ly . . . "

Vi giao vien nay da khong nhin nhan hoc sinh cua minh bang quan diem thien lech. Thay vao do, ong bao rang ong se doi XU voi cau m(>t each ton trong nhu doi voi https://thuviensach.vn

- 141 -

C-Ba chia kh6a vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nhan mot ngudi da tru6ng thanh. Nhung loi le day yeu thuong da thay doi c<:m be. Ke tu ngay horn do, c?u be da khong con cam dau dam hoc sinh dau gau trong truong nua .

• Gilio dµc t9l gla dinh quan tr9ng hon glao dµc t9l truong?

Muc dich cua viec nuoi dc:ty con la giup con phat trien duqc nhung net rieng trong tinh each cling nhu tu duy sang tc:to cua con. Nguoi ta thuong nghi nuoc Nhat la dat nuoc de cao si,r giao due. Nh?t Ban co cy le hoc sinh hoc tiep len dc:ti hoc cao dung thu ba the gi6i, sau My va Nga.

Tuy nhien, khi xet ve noi dung giao due, c6 ve nhu Nh?t Ban khong duqc danh gia cao lam.

Mot d;;tc tinh cua nen giao due Nh?t Ban d6 la moi nguoi deu c6 gang hoc de vuot qua cac ky thi. De duoc vao nhung truong noi tieng, hoc sinh phai hoc thuoc long.

Do la diem yeu hc:tn che nhung phuong phap de cao tinh doc l?p cua hoc sinh. Day chinh la phuong phap giao due dien hinh 6 Nh?t: giao due tc:to ap li,rc cha con cai.

Ket qua cua nhung nam thang hoc t?p theo phuong phap nay la hoc sinh c6 the Mt chuck nguoi khac het sue tai tinh khi ho gia nh?p doi ngli lao dong. Nhung phuong phap giao due nay cling tc:to nen nhung nguoi Nh?t thieu ky nang hinh thanh y tu6ng ca nhan. C6 the n6i, phuong phap giao due nay chinh la ly do tc:ti sao khong co nhieu nguoi Nh?t gianh duqc giili Nobel. Nguqc lc:ti, da phan nhung nguoi nh?n duqc giili Nobel la nguoi Do Thai.

https://thuviensach.vn

- 1 42 -

Chuang S: Phat trien tam hon con Tc;i.i sao c6 nhieu nguoi Do Thai nM.n duc;ic giai Nobel den v?y? Nguoi ta cho rang nguyen nhan chinh la do Mu het cac ba me Do Thai deu suy nghi rat can trong moi ngay. Thong qua quan sat, tre em Do Thai hoc duc;ic each suy nghi mot each tl,f nhien ngay khi con nh6.

Nhieu ba me Do Thai da danh rat nhieu thoi gian de suy nghi ve thl,fc don hang ngay. Ho luon tim toi va can nMc xem moi baa an nen duc;ic thiet ke nhu the nao, lam sao de cac m6n an vU:a dep mar lc:ii vU:a ngon mieng.

Neu bc;i.n budc vao mot hieu sach 6 My, bc;i.n se thay c6 rat nhieu sach hudng dan nau cac m6n an Do Thai. Am thl,fc Do Thai la mot trong nhang nen am thl,!c da dc;i.ng nhat the gidi.

Tar nhien, tre con khong chi phar trien tam hon thong qua nhang baa com me nau. Trang tat ca moi linh Vl,fc cua doi song thuong nh?t, nguoi Do Thai deu tu duy va can nhac ky cang.

De cao each tu duy la mot phan rat quan trong trong gia dinh, dong thoi cung la yeu to can thiet doi vdi tre ngay tu khi con nh6. Bc;i.n can hieu ro rang qua trinh nuoi duong 6c sang tc:io va phat trien kha nang tu duy cho con can duc;ic thl,!c hien ngay trong gia dinh. Tren thl,!c te, viec giao due con phai do gia dinh dam nhiem chu khong the hoan toan ph6 thac cho truong hoc. Tre c6 the nh?n duc;ic kien thU:c 6 trudng, nhung sl,! khon ngoan ma tre can cho cuoc song thi phai duc;ic dc;i.y tc;ti nha.

https://thuviensach.vn

- 143 -

t!' Ba chia kh6a vang: Yeu thucrng, Khen ngoi, Nhin nh<;in Di nhien, hien nay tre van duqc danh gia va phan lo<;i.i dua vao luqng kien thuc ma chung c6 duqc. Tuy nhien, cha me khong nen qua xem trong thanh tich hoc t?p a truong cua con. Thay vao do, ho nen coi trong viec tudng tac voi tre t<;i.i nha. C6 rat nhieu truong hqp tre van phat trien tot vi duqc cha me danh gia cao t<;i.i nha, m?c du diem so cua tre d truong rat te.

Vi dt,1, truong hqp cua Thomas Edison va Albert Einstein.

Ca Edison va Einstein deu c6 diem so rat te va la nhung hoc sinh yeu kem. O truong, ho bi buoc phai hoc thUOC long nhieu thlr. Kieu giao dl,lC nay khong hqp VOi ca hai vi ho thuoc mau nguoi thich tu tu duy. Dung voi cho rc\ng ho la nhung hoc sinh yeu kem, bat tai, boi ho chinh la nguoi so huu kha nang tu duy doc l?p, thu ma nhung dua tre khac khong co.

Khi Edison duqc d<;i.y rang 1 + 1

2, ong khong de

=

dang thua nhan ket qua nay ma can trong h6i t<;i.i sao l<;i.i c6 ket qua nhu the. Cho rang Edison khong the hieu duqc phep tinh gian ddn nay, giao vien da nghi Edison khong thong minh. Nhung me cua Edison l<:ti khong nghi v.;i.y.

Edison bi xem la hoc sinh yeu kem a truong nhung me cua ong da d<;i.y do ong nhu mot dua tre tai nang.

Truong hqp cua Einstein cling giong nhu vc;i.y. Ong khong quen voi viec hoc thuoc long nhung kien thuc duqc d<;i.y o truong. Ket qua la diem so cua ong rat thap. Nhung https://thuviensach.vn

- 1 44 -

Chuong 5: Phat trien tam h6n con a nha thi khac, ong duqc danh gia rat cao. NM v?y ma 6ng c6 the song mot each tl,l'. tin.

Chung ta c6 the dung vi d\1 nay de hieu ve tam quan trong cua viec phat hien ra ca tinh cua con va nhin nMn con thay vi chi danh gia con dva tren cac diem s6

6 truong. Khi cha me t?p trung nhin nMn tinh each cua con va danh gia cao tinh each ay, tre se cam nh?n duqc sv nhin nMn tich eve nay. each nhin nay se giup con ban hoc duqc each kham pha ra m\lc dich cua rieng minh va phat trien nhung y tuong sang tc;io dot pha.

• B�n c6 glao nhi$m vµ cho con minh kh6ng?

Mot phan quan trong khac cua viec nuoi day con la giup con hoc duqc each lam viec doc l?p. Cha me khong nen bao boc con qua muc. Hay de con t\f lo cho ban than va yeu cau con ph\1 giup viec nha thuong xuyen. Nhung dua tre khong the t\f lo cho ban than se kh6 c6 kha nang suy nghi doc l?p. Chung chi hanh dong theo loi nguoi khac va de tro thanh nhung dua tre vo cam. Neu cha me giup do con qua nhieu thi cha me se khien con y lai.

Cha me khong nen lam het tat ca moi viec hay khong giao bat ell'. viec gi cho con. Thay vao d6, cha me nen yeu cau con w minh hoan thanh nhung viec duqc giao. Ben canh d6, ph\1 huynh can hinh thanh th6i quen cho tre bang each tang dan luqng cong viec tre phfu dam nh?n. Neu ph\1 huynh khong lam nhu v?y thi tre se s6m chay y. Khi chuyen nay xay ra, tri sang tao cua tre cling se ngl1ng phat trien.

- 1 45 -

https://thuviensach.vn

C Ba chia khoa vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nhan Nen tang cua qua trinh phat trien 6c sang t?o la t?o ra nhO:ng nhiem V\l nho nh6 cho con va yeu cau con hoan thanh chung. Khi ban lam vc).y, con se c6 co hoi de thu va lam nhieu viec khac nhau. Nho vc).y, con b(ln se tr6 thanh mot dua tre CO tinh than sang t<,lO m(,lnh me.

Noi that vong se tich w trong kmg tre neu cha me qua om d6m va khong cho phep con d1,mg tay vao bat cu viec gi. Dieu nay se khien tre ht kich dong va phan ling bc\ng each thuong xuyen gao kh6c hay la het.

B?n can luu y, khong dung thai do ra lenh khi giao viec cho con. Ban nen yeu cau con thl,!c hien nhO:ng cong viec phu hop voi kha rning cua minh. Vi dl,l: "Yuka, con vui long giup m� m(>t chut duqc kh6ng? Con c6 the dua c<ii nay cha b6 khOng? Gia m� b(in qua, khOng lam duqc". Yeu cau con hoan thanh nhiem V\l va n6i loi cam on khi con da hoan thanh se khoi goi cam giac hai long 6 con. Neu tinh than cua tre da ht ton thuong thi hanh dong nay co the giup dieu chinh l?i tinh than cua con.

Tuy nhien, c6 nhO:ng bc).c cha me tin rang ho khong nen yeu cau con lam viec nay viec kia, ma chi de yen cho con hoc. Chi can chtu kh6 quan sat, b?n se nhc).n thay nhO:ng dua tre duoc nuoi d?y theo each nay khong bao giO hinh thanh nhung th6i quen doc lc).p nhu: tl,f ve sinh ca nhan, chuan ht bo:a an ho<).c don giuong. Sau nay, khi lon len, nho:ng dua tre nay khong the tl,f lo cho cuoc song cua ban than. Chung tr6 thanh nho:ng nguoi bat can.

- 146 -

https://thuviensach.vn

Chuong s: Phat trien tam hon con

Mot so thong ke gan day cho thay, cang ngay tre cang it ht cha me yeu cau lam viec nha. Khi con nho, tre thudng lam nhieu vi¢c nha nhung khi tre Mt dau di hoc va hoc len nhung lop cao hon, cac gia dinh co xu huong h<;1.n che giao viec cho tre de tre t?p trung vao viec hoc. Day la dieu khc'mg tot. 0 Nh;;t.t, ngudi ta thudng tin rang neu mot dua tre biet sap xep giay dep ngay ngan 0 loi vao va tiep tµc thuc hien viec nay cho den khi tot nghi¢p trung hoc thi tre se co nhieu kha nang thi d;;t.u d<;1.i hoc. Nhung dua tre song co trach nhi¢m va khong b6 qua nhung cong viec nh6

thudng ngay se tro thanh nhung ngudi co trach nhiem trong moi linh Vl,1C. Viec duy tri hen bi th6i quen nay rat co y nghia doi voi thanh cong sau nay cua tre.

Lam viec nha giup khoi d;;t.y dong luc, sue m<;1.nh y chi, tinh than trach nhiem, tai nang va tam hon cua tre.

Do v;;t.y, hay yeu cau con hoan thanh nhung viec phu hc;ip voi lua tuoi cua minh. Yeu cau tre lam mot dieu gi d6 the hien su tin tuong cua cha me doi voi con minh. No cho phep cha me doi XU voi con nhu mot ngudi truong thanh Va ghi nhan S\1 tien bo cua con moi ngay.

Viec nha co the bao g6m nhung viec nhu nhd con mua d6 ho<)c mang thu gi do den nha <'mg ha. Day la nhung viec danh cho nhung tre da d<;1.t den mot do tuoi nhat dtnh. Haan thanh nhung vi¢c nhu the nay se khien tre nhanh ch6ng truong thanh.

- 1 47 -

https://thuviensach.vn

€; Ba chia kh6a vang: Yeu thuong, Khen ng<;ri, Nhin nh<;in B<;1.n cung c6 the nho con giup b6 dong ban ghe trong nha hoclc giup me nau nu6ng. Phat trien y thuc trach nhiem la mot trong nhung khia canh quan tn;mg cua viec cho phep tre phµ giup viec nha. Giao nhiem V1,1. cho con la each giup con ren luyen tinh sieng nang va ming cao kha nang lam viec. Day la bu6c quan trong giup hinh thanh kha nang hoa nMp v6i xa hoi va cong dong, dong thoi cung la qua trinh quan trong, giup tre biet nghi cho moi ngU6i hdn va boi duong mot trcii tim lUdng thien.

Tat ca dieu nay deu c6 tac dong va anh huong ldn den tinh than cua tre. Giup do nguoi khac, lam cho nguoi khac hanh phuc, tat ca deu giup mo rong trcii tim va phat trien tam hon cua tre.

Chi c6 mot dieu ma cac b<).c cha me nen can tMn. D6

la ho phai hieu duqc tam quan trong cua viec cling lam viec nha vdi con. Khi cha me cling tham gia vdi con, th6i gian lam viec se tro thanh khoanh khac vui ve ben nhau.

Con se thay hai long b6i vi minh c6 the lam cho cha me vui va thay minh c6 ich. Cam xuc do se thay d6i tam hon cua mot dua tre. Con neu nhu b<;1.n de con lam viec nha mot minh thi nhiem V1,1 ay se nhanh ch6ng tro thanh mot menh lenh. Con se kh6ng con thay thich hoat d(mg d6

nua. Vi v<).y, Ian dau tien yeu cau con lam viec nha, b<;1.n kh6ng nen de con lam mot minh. Hay dong hanh vdi con de con cam nhan duqc s\1 thu vi khi lam viec nha.

https://thuviensach.vn

- 148 -

Phan ket

NUOI D;lY CON LA VUN vAP

NHUNG Ude MO

Nhimg dua tre dam uac ma se dat duqc uac ma d6

• T9-i sao chung ta phai h9c?

Se c6 hJ.c con dOt nhien h6i bi;m: "Tq.i sao con phdi hoc?".

Neu bi;m tra loi "Hoc hanh tot cho bdn than con. Con phdi hoc de c6 the vuc;t qua cdc kY thi tuyen va de xin duoc vi¢c lam." thi con ban chac chan se khong cam thay duqc thuyet phuc.

v {).y cha me nen tra loi the nao?

Se tMt tuyet neu h<m co the tra loi nhu sau: "Khi den tu6i truang thanh, ngu<'Ji ta phdi tim m(>t cong vi¢c de tra nen c6 ich cho xd h(>i. Tre ngoan la tre biet co gang lam cho ngu<'Ji khdc hanh phuc va song c6 ich. Bay gia con phai hoc de sau nay tra thir.nh nguai hitu ich va c6 the cong hien cho xa h(>i''.

Mot vi du thu Vi trong viec giao due con trong c(>ng dong Do Thai: Trong nhung loi cau nguyen hang ngay,

- 1 49 -

https://thuviensach.vn

€;Ba chia khoa vang: Yeu thuong, Khen ngQ'i, Nhin nh�n mot dua tre Do Thai tU hai den ba tu6i da bat dau hua rang chung se co gang cai thien ban than va the gioi xung quanh. Dieu nay khien tre hieu duoc tam quan trong cua viec hoc hanh cham chi.

Khi len b6n tuoi, tre con Do Thai da duqc d;;i.y ve tinh than trach nhiem: "Con c6 nghia vu phcii dung kien thuc czla minh de cdi thien the giOi xung quanh". Tinh than trach nhiem ve viec cai thien the gioi xung quanh va nhan manh tam quan trong cua viec hoc chinh la nguon dong h,rc giup cho nen giao due Do Thai thanh cong. Dieu nay giai thich t;;i.i sao c6 nhieu nguoi Do Thai gianh duoc giai Nobel den the.

Cong dong Do Thai rat coi trong giao due. Tuy nhien, khong gi6ng voi Nhat Ban, giao due d6i voi nguoi Do Thai khong chi nMm giup con vao duoc cac ngoi truong danh tieng, cac cong ty Ion hoc;tc cac to chuc chinh phu sau khi tot nghiep. 0 NM.t co mot khuynh huong kha m;;i.nh me cho rang hoc chi don thuan la mot Cong CU de on dinh CUOC

song ma thoi. Khi nhin vao cac so lieu th6ng ke, chung ta c6 the thay ro nguoi Nhat dang t;;i.o nen mot xa hoi gom nhung con nguoi chi quan tam den viec so huu ngoi nha cua chinh minh. Khong may ai t6 ra muon c6ng hien dieu gi do cho xa hoi.

Khuynh huong no hrc lam viec de c6 duoc mot ngoi nha cua rieng minh, song theo so thich ca nhan va thu huong nhung ho;;i.t dong giai tri ban than yeu thich da tro thanh mot dieu hien nhien thong qua mot lo;;i.t cac s6 lieu

- 150 -

https://thuviensach.vn

Phan ket

th6ng ke. Ro rang dieu nay se khong lam cho xa hoi Nh<:lt Ban phat trien hon va day chinh la sl,1 that bai cua nen giao dl,lc Nh<:lt Ban. Chung ta can phai d(,ly do con ngay tU: khi con VU:a len ba, len b6n, d(,ly cho con hieu y nghia cua viec hoc, kh6ng ngU:ng gQi mo, nhac nh6 de con nh?n thuc duoc vai tro cua ban than trong viec dong gop va cong hien cho xa hoi.

Nhung cong dan duoc nuoi d9y tot la nhung nguoi co kha nang cong hien cho cong dong.

B(,ln biet khong, hinh anh ve nhung ngUoi co cong hien cho cong dong duoc ve tren tuong cac lop hoc 6 Ru-mani. Ml,lc tieu cua cac lop hoc nay la giao dl,lc tre em thanh nhung con nguoi co the dong gop cho cong dong, giong nhu nhung nguoi da duqc vinh danh va ve len tuong lap hoc. Cac hoc sinh 6 day nhin thay nhung tam guong nay moi ngay va Ion len de tr6 thanh nhung nguoi phµc vµ

moi nguoi. Do la mot trong nhung each thuc day dong li,rc mong muon tr6 nen co ich cua tre.

Tren thi,rc te, dang tiec la khong co nhieu truong hoc 6 Nh?t Ban co loi tu duy nay. 6 Nh?t, ca cha va me deu dong vien con cai hoc hanh cham chi, nhung ho l9i khong danh nhieu thoi gian de giai thich cho con hieu t(,li sao con can phil.i hoc.

Trang qua trinh hoc t?p, rat nhieu tre em thuong xuyen nghe cha me noi nhung cau nhu "Hoc hanh dew phdi cha ai khci.c, ma la cha chinh bdn than con, vi tuang lai cua con". Day chinh la mot tr6 ng9i lon trong viec nuoi d(,ly con.

- 1 5 1 -

https://thuviensach.vn

(' Ba chia khoa vang:Yeu thuong, Khen ngQ'i, Nhin nMn Khi con con nh6, chung cam thay cha m� dang nghi cho tuong lai cua chung khi n6i nhung loi nhu v?y va con tiep we hoc t?p. Tuy nhien, khi vao trung hoc, chung se bat dau suy nghi tc:ii sao chung phai tiep t\,lc hoc hanh cham chi va viec hoc co lien quan gi den mong muon cua chung trong tuong lai? Nhieu tre se ly lu?n rang neu chi hoc cho ban than minh th6i thi chung kh6ng can phai tiep t\,l.C hoc hanh sieng nang nhu the. Khi dieu nay xay ra, con se mat dong h.,rc, khong con hung thu hoc hanh. Con se khong con kha nang kham pha ra y nghia sau sac cua viec hoc nua. Day la cot mac cho thay con ban bat dau mat phuong hudng trong cuoc song va bat dau hanh XU lech lc:ic.

De tranh trUong hqp nay xay ra, bc:in nen nuoi dc:iy con cai Mng each the hien tinh yeu thuong cua minh mot each thich hop ti1 khi con con nh6. Bc:in cung nen giup con hinh thanh y chi, dc:iy con biet quan tam den nguoi khac va khong song ich ey. Dong thoi, hay co gang giup con cam thay co trach nhiem. "Nhimg gi hi¢n gia ccic con dang hoc se giup con c6ng hien cho xd h<)i khi con lan len". Hay n6i vdi con nhu the ke ti1 khi con duqc ba hoac b6n tuoi. Hay dc:iy cho con co khai niem ve mµc dich va gia tri. cua viec hoc.

• Nhung 6ng b6 t<?-i m¢t s6 qu6c @.a tren the @.oi va nhung ong bo Nh�t Ban

Tuy so lieu nay da hoi ell nhung nhang thong ke dudi day van cho thay vai tro cua cac ong b6 trong viec nuoi dc:iy con.

- 152 -

https://thuviensach.vn

Phan ket

B6 c6 day con hoc hon m(>t ldn moi tudn kh6ng?

My: 50%

Tay Due cu: 50%

Nh?t Ban: 10%

B6 c6 day con hoc v6'i thd.i d(> tich c1,(c khong?

My: 89%

Tay Due cu: 63%

Nh?t Ban: 47%

TQ.i sao nguOi b6 c6 vai tro tich CIJC trong viec hoc cua con?

My: B6i vi nguoi b6 cam thay viec hoc cua con quan trong hon cong viec cua chinh minh.

Tay Due cu: B6i vi nguoi bo khong nen de vq phai nuoi dc;i.y con mot minh.

Nh?t Ban: B6i vi nguoi b6 muon dc;i.y con minh nhieu thu khac nhau.

Nguai b6 c6 cam thay con minh dang tin cc;ly kh6ng?

My: 99%

Tay Due cu: 85%

Nh?t Ban: 50%

So sanh mang tinh thong ke nay cho thay cac ong bo Nh<;t.t Ban khong may quan tam den viec hoc hanh cua con.

Dieu nay lieu c6 on?

Nguoi Do Thai duqc cho la dan toe c\]'.c kY thong minh. Co toi 32% nhung nguoi doc;i.t giai Nobel la nguoi Do Thai. Chung ta can nho la nguoi Do Thai chi chiem

- 153 -

https://thuviensach.vn

( Ba chia khoa vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nh<in khoang 0,38% dan so the gioi. Con s6 nay la mot con s6

dang kinh ng;:ic.

Dan toc Do Thai la mot dan toc noi tr(>i? Tac gia cua quyen "Jewish Child - Rearing Methods" (t;:im dich

"Phuong phap nuoi day tre em Do Thai"), Ruth Shiloh, da tung noi:

"Khang phdi nguai Do Thai sa hiru tri tu¢ phi thuang.

Ho chi don gidn la c6 phuong phap giao dl[c khac bi¢t ma thoi".

NMn dinh nay cho thay sv vuqt troi cua nguoi Do Thai la ket qua cua phuong phap nuoi d;:iy con, co rat nhieu dieu de chung ta hoc h6i. Chang h;:in, cac ong b6 Do Thai luon danh ngay le Sabbath de o cung gia dinh.

Ben canh do, ho luon danh thoi gian cho vi�c giao dµc con cai. Mai tucin ho nghi mot ngay de t?p trung cho vi�c giao dµc con. Hon nua, thu?t ngu "giao dµc"

ma nguoi Do Thai su d\mg khong co nghia la nhoi nhet kien thuc cua minh cho con. Ho coi trong sv khon ngoan hon kien thuc. Ho d;:iy con rang "Tai sdn duy nhcit cua chung ta chinh la sl,l khan ngoan". C6 m(>t cau ng;:in ngu Do Thai nhu sau:

"Cho nguai con ca, ta nuoi song nguai m(>t ngay. Dq.y nguai each cau ca, ta nuoi song nguai ca dai".

- 1 54 -

https://thuviensach.vn

Phan ket

Cac ong b6 Do Thai thuong ke cho con nghe cau chuyen ngl,l ngon sau.

Hai nguai dim {mg cimg a tren m(Jt con tau, m(Jt nguai c6 rat nhieu tien, m(Jt nguai c6 nhieu tri khan.

Ai la nguai giau c6 han?

Nguai dan ang c6 nhieu tien khod.c lac, khoe vai nguai kia ve trang sue va tien bq_c cua minh. Ngudi dan ang khan ngoan chdng c6 gi de khoe vai nguai dan ang nhieu tien. Giila hai nguai do, ai giau c6 han?

Con tau cua hai nguai bt hdi t(lc tan cang. Chung cuap sq.ch m<;>i thu ma nguai dan ang nhieu tien co, nhung chdng cuap duqc gi tit nguai dan ang khan ngoan.

Vao ngay le Sabbath, cac ong b6 Do Thai ke nhung cau chuyen nay de giup con rut ra cac bai hoc dc:i.o due.

Ho cung ke cho con nghe nhung cau chuyen ve cac b?c to tien va heh sir Do Thai. Nguoi Do Thai tin rang bang each duy tri nhung th6i quen nay trong gia dinh vao ngay le Sabbath, dan toe va tri thong minh cua ho se khong bao giO bi huy hoc:i.i. Day chinh la ly do tre em Do Thai rat thong minh bdi vi phc:i.m vi kien thuc ma chung duqc dc:i.y rat rong Ion.

- 1 55 -

https://thuviensach.vn

(' Ba chia kh6a vang: Yeu thuong, Khen ngqi, Nhin nh<;in

• Cha mE? chap canh cho nhiing uac mo Ian lao Thl,fc chat cua viec nuoi dc:i.y con thong minh chinh la vun dap nhung uoc mo. Nhung dua tre co uoc mo Ion lao se dc:i.t duqc nhieu dieu vi dc:i.i trong tuong lai. Truoc day, Nhat Ban da tung co mot he thong giao dµc tuong duong voi M thong giao d1,1c Do Thai. Do la cau chuyen cua truong tu thµc Shokason 6 Hagi, quc)n Yamaguchi.

Yoshida Shain, chu cua ngoi truong nay, da dao tc:i.o ra nhieu nhan vc'.lt xuat chung. Do do, ong duqc xem la nha giao dµc loi lc:i.c nhat Nhc'.lt Ban. Yoshida Shain da dc:i.y cac hoc sinh 6 truong tu thµc Shokason trong 2 nam tu nam 1 856 den nam 1 858. Nhieu vo si samurai dong vai tro quan trong trong cong cuoc Ccii each Minh Trt<*J la hoc tro cua ong.

Shain da lam the nao de dao tao ra duoc nhieu con nguoi xuat chung nhu the chi trong vong hai nam?

Yoshida Shain da luon h6i cac hoc sinh muon theo hoc tc:i.i truong Shokason la: Tc:i.i sao ho muon hoc? Hau het cac hoc sinh nay deu tra loi rang ho muon doc duqc sach. Shain da n6i voi ho: "Dirng tra thanh h<;>c gia, hay th!JC hanh truac da". Roi ong giang giai ve Sl,f can thiet cua viec thl,fc hanh va viec nuoi chi Ion. Do chinh la each ong khoi dc'.ly kha.t vong cua hoc tro. Ong n6i: (*) Cai each Minh Tri. hay Cach m;ing Minh Tri. Minh Tri Duy tan, dien ra tl! nam 1 866 den 1 869, la mot chuoi cac su kien di each dan den su thay d6i km trong du true xa hoi va chinh tri cua Nhat Ban.

- 156 -

https://thuviensach.vn

Phan ket

"Neu hoc ma kh6ng c6 a<)ng luc thi se chdng ac;zt auoc gi ca". Va 6ng giili thich them:

"Nhieu nguai ad b6 CUQC bai vi ho tin rang minh binh thuang va kh6ng c6 khd ndng ac;zt auoc m6t aieu gi a6.

Khong Tu va Mc;znh Tu aeu la nhirng nguiJi binh thuang, nhung ho ad tra nen phi thuang trong mat Mu the la bai vi ho c6 quyet tam mc;znh me. Neu cac con c6 quyet tam mc;znh me, cac con chiic chan se thdnh c6ng".

Ban than Shain c6 mot khat khao manh li¢t. Ong muon thay doi nuoc NM.t. Ong da truyen dc:it dieu do cha nhung thieu nien ma ong dc:iy do. Tu do, 6ng tc:io nen nhung con nguoi loi lc:ic.

Shain da thu nM.n moi hoc sinh tim den truong cua ong, tMm chi ong con nhan ca nhung toi phc:im Vi thanh nien. Ong tin rang moi ca nhan deu co nhieu tai nclng tiem an. Nho do, 6ng kheo lea phat hi¢n ra nhung net ca tinh tot dep, khen ngoi va co v0. nhung d.;tc diem ma ong nhin thay 6 cac hoc tro cua minh.

Trang tieng Latin, tu goc cua tu "giao dµc" c6 nghia la "khoi goi". Shoin luon nhi¢t tinh danh gia va dua ra nhung loi khuyen cho hoc sinh, noi cho ho biet ho can phai lam gi va lam sao de dc:it duoc nhung dieu ho muon.

- 157 -

https://thuviensach.vn

C Ba ch1a kh6a vang. Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nh<;in Ong co the Mt khoc va noi gian vi lqi ich cua moi hoc tro. Ong xac dinh tai nang cua tung ngudi, truyen cho ho trai tim tran day w tin va nhiet huyet. Bat cu hoc sinh nao cling cam dong sau sac truoc mot nguoi thay nhu the.

Shoin dich thuc la mot nha giao dl,lc tam Mn chan chinh. Ong khong chi dc:i.y do cac thanh thieu nien, ma con dc:i.y do nhieu tre em tu s den 12 tu6i. Shoin kheo leo long ghep cac bai hoc dc:i.o due vao trong nhung cau chuyen. Ong ke cho hon tre nghe ve cac tuong linh tu thoi Chien quoc (tu cuoi the kY 1 5 den cuoi the ky 1 6) . Dieu nay giup bon tre cai thien hanh vi mot each dang ke va tr6

nen yeu thich hoc tap.

Xin dung nMm Ian cho rang giao dl,lc chi don thuan la nh6i nhet kien thuc cho con va co gang tc:i.o nen mot dua tre dc:i.t duqc diem so xuat sac 6 trudng. Cac b?c cha me can phai luu y den viec phat trien long quyet tam 6 con.

Shoin da phat trien long quyet tam cua cac hoc tro bang each cho ho doc th?t nhieu sach. Cl,l the la ong da dc:i.y cho cac hoc tro hieu tam quan trong cua viec hoc SU. Ong tin rang viec ngam nghi va danh gia hanh dong cua cac nhan v?t heh su trong qua khu se co vii niem dam me cua cac hoc tro. Thay vi chi don thuan Mt chuoc each song cua ong cha khi truoc, ong muon cac hoc tro phat trien each song do. Dieu nay cho phep Shoin tc:to nen nhieu nhan v?t xuat chung.

- 1 58 -

https://thuviensach.vn

Phan ket

Shoin da giai thich v6i cac hoc tro cua minh:

"Hay t(m dung toan be) dau 6c cua minh va hay hQc each song c6 ich cha xa hQi. Hay chQn dQc nhfmg quyen sd.ch hiiu ich. Neu kh6ng thi cd.c con se kh6ng the dq.t duqc nhfmg mµc tieu ma cd.c con da dat ra cha bcin thdn".

Nen giao due ngay nay da thieu mat phan nay.

Hay khuyen khich con bc:in dam u6c mo ve nhung dieu 16n lao. De lam duqc dieu nay, bc:in can phai ke cho con nghe cau chuyen ve nhung b;'.1.c vi nhan ngay tu khi con con nh6. Hay doc cho con nghe tieu su cua cac nhan v;'.1.t heh su anh hung.

Hien nay, tre em duqc giao due tu rat s6m nhung khong the dc:it duqc ket qua nhu mong dqi khi chung l6n len. Dieu gi da xay ra v6i nhung dua tre nay? Nguyen do cua hien iuqng nay la vi tre duqc dc:iy de tr6 nen thong minh hon ma khong duqc dc:iy de co long quyet tam mc:inh me.

• Hay d9-Y con biel sang t9-o

Mot trong nhung muc tieu cua viec nuoi dc:iy con la bOi duong kha ming sang tc:io. Tc:ii sao Nh;'.l.t Ban tr6 thanh mot trong nhung cuong quoc kinh te cua the gioi? C6 rat nhieu nguyen nhan, nhung mot trong nhung nguyen nhan do la nguoi Nhat rat thich phat minh. Mai nam nguoi Nh;'.l.t dang kY den gan 750.000 bang sang che. Con so nay gan

- 159 -

https://thuviensach.vn

(' Ba chia kh6a vang: Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nhan nhu chiem mot nua tong s6 bang sang che tren the gi6i va cho thay tc;ti sao Nhc)t Ban la qu6c gia noi tieng ve viec phat minh. S6 luqng bang sang che tir cac qu6c gia nhu My, Anh, Phap, Nga, ... c(mg lc;ti m6i tuong duong duqc v6i Nhc)t Ban. Dieu nay the hien phc;tm vi tu duy r(mg l6n cua Nhc)t Ban (gap nhieu lan so v6i My, Anh, Phap, Nga, ... ) .

S u thang tram cua mot qu6c gia duqc danh gia thong qua chat luqng va s6 luong cua cac phat minh. Sl,f thang tram cua mot doanh nghiep cung tuong U:ng v6i viec Heu n6 c6 san xuat ra duqc mot san pham doc dao, t6t hon Mn cac san pham khac tren thi truong hay khong. Neu mot doanh nghiep c6 the tc;to ra the doc quyen trong viec san xuat va ban san pham thi doanh nghiep ay se phat trien thtnh vuqng.

Hay cling xem xet mot s6 vi du trong itch su: Sony da "noi len" tu chiec may ghi am dung bang cassette.

Hitachi duqc "n6 may n6 m<;i.t" qua phat minh mo-to.

Toyota "xU:ng mat anh tai" v6i may <let tl,f dong.

Panasonic tim duqc cho dung nho vao chiec den ban hoat dong bang pin.

GiO day, uu tien hang dau v6i nhung cong ty nay la tuyen d1,mg nhung nhan vien tre tuoi, sang tc;to va tai nang. N6i each khac, d6 phai la luc luqng lao dong tre c6

- 160 -

https://thuviensach.vn

Phan ket

kha nang pha.t minh, sang che. Cong ty se dc:it duqc l<;Ji nhuc;m cao chi nho vao mot phat minh doc dao, noi bc).t.

Tuy nhien, cho t6i hien nay, trong tam cua viec giao d\lc van la chu trong qua muc vao viec ghi nh6. Hoc tro v6i tri nh6 xuat sac c6 the de dang VU<;Jt qua ky thi tuyen sinh dc:ii hoc nhung lc:ii "h\lt hoi" khi bu6c chan vao doi.

Bai vi, xa hoi can nhung con nguoi sang tc:io, co kha nang tu duy chu dong, chu khong phai la nhung con robot chi biet rc).p khuon mot each may m6c. Do do, khi nuoi dc:iy con tre, chung ta can hu6ng den each nuoi dc:iy de tc:io nen nhung ca nhan co kha nang sang tc:io.

Tuy nhien, tMt la sai lam khi tin rang tre sang tc:io thi khong can ren luyen tri nh6. Ghi nh6 la nen tang Cd ban cho viec hoc. Neu cha m� c6 dtnh kien ve viec ren luyen tri nh6 ngay khi con con nh6 thi kha nang sang tc:io cua con se bt dinh tre va con se l6n len ma khong co kha nang thich nghi. Do vc).y cha m� can can trong va dam bao dieu nay khong xay ra.

Hien nay, CO mot Sl,l thay doi 16n trong tieu chi tuyen d\lng lao dong cua cac cong ty. Nhung cong ty chi thue nhan cong tot nghiep tu nhung truong dc:ii hoc danh tieng thuong kem linh hoc:it hdn va khong the thoat khoi nhung he thong cling nhac von co. Dieu nay can tro kha nang cc:inh tranh cua ho trong moi truong kinh doanh khoc Mt nhu hien nay. Do d6, thay vi yeu cau nhung ung vien tiem nang gi6i thieu ten truong minh da theo hoc, mot so cong

- 1 6 1 -

https://thuviensach.vn

( Ba ch1a khoa vang· Yeu thuong, Khen ngQ'i, Nhin nMn ty da lap ra tieu chi tuyen dµng rieng: dl,la tren nhung nang h,rc khac nhau cua ngudi lao dong.

Ben qmh do, mot so cong ty chi nhan nhung ung vien tung hoc "luu ban" tu 1 den 2 nam. Trong bu6i phong van, cac U:ng vien duqc h6i rang ho c6 bt hoc "dup" khong, neu c6 thi ngudi phong van se truy h6i tiep de biet he;> cam thay nhu the nao ve viec d6. Nhung ai tra ldi rang "T6i thciy h6i tiec vi da kh6ng hoc hanh chdm chi hon" se bt gc:i.t b6; con nhung ai tra ldi rang he;> thay vui khi duqc hoc "tra no" them nam nua - thudng se duqc h6i tiep nguyen nhan vi sao - sau do thi kha nang duqc mdi lam viec rat cao.

Khi duqc h6i tc:i.i sao lc:i.i c6 chinh sach tuyen dµng

"k.Y lc:i." nhu vay, cac cong ty nay cho rang nhieu nhan vien xuat sac nhat cua cong ty chinh la nhung ngudi tung hoc "dup" tu 1 den 2 nam. Mµc tieu cua cong ty nay la tim kiem "trU:ng vang", nghia la nhung sinh vien c6 kinh nghiem "nhieu nam" hoc tap hon la nhung ngudi muon gia nhap cong ty ngay sau khi tot nghiep dc:i.i hoc.

Nhin chung, trong the kY 21, cac cong ty c6 xu hu6ng tuyen dµng nhung ca nhan co tinh each mc:i.nh me, sang dc:i. va lanh lqi.

Nhu vay, c6 the thay rang, neu cha me chi don thuan dong vien con cham chi hoc thoi thi van chua du. Tham chi neu thanh tich hoc tap cua con co dan dau trong 16p thi con cling se bt hc:i.n che so v6i nhung ngudi "binh thudng" khi bu6c ra xa hoi.

- 162 -

https://thuviensach.vn

Phan ket

Cha me can hieu rang trong viec nu6i d?y con cai co nhang dieu con quan trong hem ca thu h?ng hay diem so a truong. Do chinh la su khcli gc;Ji cha con tre uoc mo giup do moi nguoi hoi;tc mong muon dong gop dieu gi do moi me cha xa hoi.

Co nhieu ph\l huynh khong can con minh phai vuqt b?c, chi can "san san" voi b(,ln be dong trang lua la duqc.

Hoac giaa moi truong c?nh tranh khoc liet, nhieu ph\l huynh cam thay nhe nhom neu hoc luc cua con ho d?t tren trung binh va duqc vao truong tot. Hoi;tc neu con ho

"lech chuan", ho tro nen cue kY lo lang. Tuy nhien, neu tinh y, cha me se nMn thay rang, nhang tre "lech chuan"

thuong mang uoc mo, hoai baa Ion va co nhung nang hrc tuyet voi.

Cha me can nho rang nen giao due tot phcli baa gom ca viec phat huy toi da nhang net doc dao ma moi nguoi von co. Va cung dung quen giao d\,lc chinh la mang l?i h?nh phuc cha con nguoi.

Tom l?i, sau day la s dieu ma cha me can ren luyen cha con truoc khi chung buoc ra doi:

1.

Tinh than hop tac

2.. Tinh than tu luc canh sinh

3.

Tinh than trach nhiem

':I. Tinh than se chia, dong gop cha xa hoi 5. D?o due

- 163 -

https://thuviensach.vn

€; Ba chia kh6a vang Yeu thuong, Khen ngoi, Nhin nh�n Tc;U sao can day cha con tinh than hqp tac? Bai vi khi m<')t ca nhan buoc vao xa h<')i, ca nhan ay se duqc yeu cau hqp tac voi nhang nguai khac. Vi le do, cha me nen truyen day cha con tam quan trc;mg CU.a viec ton trong va hqp tac voi ban be nen tang cua viec mang den hanh phuc cha moi nguai.

-

Tinh than t1,1 hrc canh sinh cling khong kem phan quan trong, no se giup con ban tien phong trong each nghi va co the hanh d<')ng d<')c lap ma khong can cha nguai khac sai baa. Thay vi cha dqi, tre nen duqc day each tien len, dua ra y tuong moi cua rieng minh va thi,rc thi nhiem V\l. De lam duqc nhu vc).y, cha me nen cha tre biet tam quan trong cua viec dc;J.t ra ID\IC tieu, biet uoc md va co y chi manh me trong viec ti,r ren luyen, trau d6i ming li,rc cua ban than. Hay dc;i.y tre biet each hoan thanh nhiem V\l cua minh m<')t each co trach nhiem va can thc).n. Nguai co trach nhiem luon chiem duqc long tin cua moi nguai.

Dieu tiep theo ban can day con la tam quan trong cua tinh than se chia, dong gop cha xa h<')i. Trang nhieu tinh hu6ng khac nhau, hay giai thich cha con hieu each song "thap sang nhung goc khuat cua the giOi". Saicho, nguai sang lc).p trUang Phc).t hoc Tendai, cha rang:

"Kho bciu cua mot ddt nuac khong ph<ii la vang bq_c. Bat ke bq_n dang lam vi�c gi, bq_n nen xem trong cong vi�c do va c6ng hien Mt minh. Tieu chi de dci.nh gici. sl! giau c6 cua ddt nuac la c6 bao nhieu nguai nhu the ton tq_i.

Nhrmg nguai dang thUp sang cho nhrmg g6c khudt cua the giOi chinh la kho bci.u th(Lt SI! CUa quoc gia".

- 164 -

https://thuviensach.vn

Phan ket

Cu6i cling, hay giai thich cho con b;;i.n hieu tam quan trong cua vi�c nu6i duong nhung pham chat tot d�p va nhac nh<':J con kh6ng nen lam nhung vi�c trai voi cac nguyen tac d;;i.o due thong thuong. Dc;iy con biet kiem diem hanh dong cua ban than de chac chan rang chung xuat phat tu dong co cao d�p, kh6ng vt k)r. Hay giup con xac Utp tieu chuan de suy xet hanh dong cua minh.

- 165 -

https://thuviensach.vn

Lei cuoi

Dieu quan trong nhat trong cuoc doi la lam cho moi nguoi cam thay h;;tnh phuc. Neu ai cung lam duc;ic nhu v?y thi the giOi se ngay cang tot dep. Neu ngay tu nho tam hon cua cac con da duc;ic nuoi duong mot each phu hop, chac cMn sau nay khi tru6ng thanh, chung se mang den h;;tnh phuc cho moi nguoi.

Cuoc song nay de chiu hay khac nghiet deu tuy thuoc vao nhung hanh dong xuat phat tu trai tim.

Khi viet cuon sach nay, toi c6 gang nhan m;;tnh quan diem: neu con tre duc;ic nuoi duong tam hon khi con nho thi nhung dieu chung tiep nM.n duc;ic se thoi thuc chung dong g6p cho cong dong khi chling tru6ng thanh. Bang each n6i cua minh, toi co gang ve nen bile tranh u6c md

- giup con c6 duqc y chi m;;tnh me.

Hau het cac phudng phap nuoi d;;ty con cho t6i bay giO chi nham vao viec c6 d;;ty con ''vuc;it mat" hoac Ian at, thong tri nguoi khac.

- 166 -

https://thuviensach.vn

Hien nay, m(>t so ca nhan su di,mg tri thong minh va luc;mg kien thuc ho linh h(>i duc;Jc theo each het sue tieu C\1C. The la nhieu nguoi v(>i ket luan rang tot hdn het la khong cho tre phat trien nhung kY nang qua VUc;Jt tr(>i.

Tuy nhien, giup tre linh h(>i nhieu kien thuc cung dau phai la dieu xau. Van de chi nay sinh khi qua tap trung vao kien thU:c, trong khi do lc;ii b6 qua vi¢c nuoi duong tam hon.

Loi giao dµc truoc kia tap trung chu yeu vao viec truyen dc;it kien thuc, thiet lap nhung nguyen tac cc;inh tranh va doi dau. each giao dµc nay da gay ra nhieu van de va bat dau bi xa h(>i tim each dao thai. Toi tin rang chung ta phai thiet lap m(>t he thong giao dµc d1,1a tren nen tang CUa yeu thUdng, nguyen tac Cd ban de phat trien tam Mn tre ngay tu bay gio. Toi that sv hy vong cuon sach nay se huu ich cho cac bac phµ huynh trong viec nuoi dc;iy con cai.

Loi nguoi cttch:

Cu6n sach nay duoc viet cho d6i tuQng la doc gia Nhat Ban. Do do, cu6n sach co the bao gom m(>t s6 n(>i dung mang dl).c thu van hoa cua nguoi Nhc;\t va dua tren thuc te t�i thoi diem tac gia viet. Hy vong quy d(>c gia ton trong tinh than nay trong qua trinh doc.

- 167 -

https://thuviensach.vn

Sue khoe the chat cua tre

trong d¢ tuoi phat trien

Viec mot dua tre phat trien va phat trien m<:1.nh phu thuoc vao nhieu yeu t6. Tuy nhien, c6 ba yeu t6 rat quan tn;mg va khong the tach roi, khong phan biet chung toe, qu6c gia, hay van h6a. D6 chinh la:

1. Anh huong tri u¢ cac thong tin ve tri nao, tinh

·

than, tht giac va thinh giac, nhung thu ma dua tre duoc tiep xuc 6 nha, 6 truong va thong qua b<:1.n be, cha me, phuong tien truyen thong, v.v.

2.. Tinh trang vat ly. co the, cam xuc, ngo?i hinh. Cac tr<:1.ng thai vat ly cua co the anh huong den hc:inh phuc, cam xuc cua tre.

�

Su rap trung nhung gi tre chu yeu tap trung suy nghi va d?t sl,t quan tam.

Gia dinh, thay co, bc:in be, cling voi tat ca cac thiet bi nhu iPad, tivi, sach se cc:inh tranh de cung cap thong tin cho tre.

Che do an u6ng, tu the, cac bai t�p the due va tinh trc:ing sue kh6e cua cac cau true co xuong dang phat trien se anh huong rat nhieu den each tre cam nMn, bao gom ca ngoc:ii hinh tre.

https://thuviensach.vn

Anh huong tri tue va sue kh6e co the cua tre dong thoi co tac dong dang ke len nhung suy nghi ma tre danh su tc;tp trung, cling vdi cac tn;mg thai cam xuc chiem uu the va tinh tn;mg hoc tc;t.p.

Tinh tn,mg the chat tot va Sl,1 phat trien CO the cua tre nh6 dong vai tro quan trong cho viec phat trien toan <lien, bao gom phat trien tinh than, cam xuc va tri tue cua tre.

Sl,1 phat trien the chat tot thuong du<;ic danh gia thap va thieu can bang khi so sanh vdi khia c;;mh phat trien giao dµc cua tre. Dieu nay dc).c biet dung doi vdi cac gia dinh co dieu kien t;;i.i cac quoc gia chau A. T;;i.i nhung quoc gia nay, ban than cha me la nhung nguoi thanh cong, va thuong xuyen ep tre d;;i.t du<;ic theo dung kY vong. Kha nang hoc tc;\p la dieu trong tam ma cha me nhan m;;i.nh pha.t trien cho tre.

Tu the co the dong vai tro quan trong vdi su phat trien cua tre nh6. Viec ngoi trong mot thoi gian dai co the t<;i.o thanh duong cong ve phia trudc t<;i.i Vi tri lung tren va co cua tre. Kieu tu the xau nay co the dan den tinh tr<;i.ng met m6i 0 CO Va vai, dong thoi can trO Sl,1 tc;t.p trung, dan tdi nhieu van de nghiem trong va dau ddn sau nay.

Dieu trl chinh hinh da cho thay hieu qua dc).c biet trong viec nhanh ch6ng khac phl,lc cac van de ve tu the o tre em. Su quan tam dung muc den ban hoc, ghe, cfmg nhu cac bai tc;\p v�n dong vU'.a phai cling co the lam giam cac van de.

https://thuviensach.vn

Ban cht;·--- Ban chan bet t<;1.o ra su mat can bang t?i dau goi, cot song va lung tren. Chung ban chan bet xay ra ph6 bien 6 khu we Dong Nam A sau do la phuong Tay.

T?i Viet Nam, hem 50% tre em mac chung ban chan bet, va neu viec dieu m duqc thuc hien sdm trong nhfrng nam truc'Jc thieu nien, cy le chua khoi la hon 90%.

Ban chan bet luon t<;1.o ra su kh6 chtu, kem thoai mai cho ban chan, dau goi va lung, gay tr6 ng<;1.i cho kha nang t<).p trung va cuoi cling, anh hu6ng tdi kha nang hoc t<).p va phat trien cua tre.

Che do an uung_ Che do an uong thieu chat dinh duong, d�c biet la qua nhieu duong, c6 the anh hu6ng den cam xuc h<;1.nh phuc cua mot dua tre. Duong Vdi so luqng lc'Jn c6 the anh hu6ng den tr<;1.ng thai tinh than cua tre, cung nhu dan den beo phi, anh hu6ng den tu the, va ket qua la dan den nhung thiet h<;1.i ve m�t xa hoi cung nhu sue khoe tong the.

� ACC Bae sl Brackenbury da dieu tr!

cho hon 1 2.000 tre em a Vi¢t

Nam va Dong Nam A. Hau

het cac b¢nh nhan cua ong da

dvoc dieu tri cac van de ve tu

the, ban chan b�t, cung nhv

chting dau lung hay dau g6i.

https://thuviensach.vn

T8 bao goc tu day ron la m6n qua v6 @a ma t9'o h6a da ban t�ng

Khong ai biet truoc mot em be tu khi sinh ra, lon len c6

the mac benh gi. Truoc day banh nhau va day r6n sau khi sinh da bi vU:t b6 nhu "mot lo?i rac thai y te'', tuy nhien tu nhung nam 1980 cac nha khoa hoc da chU:ng minh te bao goc tU day ran tre Sd sinh la nguon cung cap te bao goc ly tuong vi co kha nang cung cap nguon te bao g6c tre, doi dao, da d<:tng, co kha nang phu hc;Jp mien dich cao, dung de chua tri cho chinh ban than em be va cac ngudi than trong gia dinh c6 chi so sinh hoc phu hQp voi be.

Luu gill lau dai te bao g6c la mot bien phap bao dam sU:c kh6e cho con bc:in va gia dinh b?n trong hien t?i va tUdng lai nhU mot hinh thU:c "bao hiem sinh hoc".

Ung dT.,tng dieu. trt ell.a tebao EJ.6c Te Mo g6c la te Mo co kha nang biet hoa thanh nhieu lo?i te bao khac de thay the cho cac te bao bi mat di do gia va chet w nhien hay do chan thuang vi nhieu nguyen nhan khac nhau. Hien nay tren the gioi, viec dua te Mo g6c vao dieu m lam sang dang duc;Jc thuc day rat mc:inh me, U:ng https://thuviensach.vn

di,.mg cho nhieu mt;t.t benh khac nhau. Cac nha khoa hoc, nha lam sang co the dung te bao g6c tli cac ngu6n nhu te bao g6c tli mau day r6n, tli tU.y xuong hot;t.c te bao g6c trung mo tli day r6n, tli mo mo, tliy theo mt;t.t benh.

Trong mau day r6n tre so sinh, nguoi ta da phat hien ra nhieu loc;ti te bao g6c, nhung thanh phcin chu yeu la te bao g6c tc;to mau va te bao g6c trung mo. Te bao g6c mau day r6n khong gay nen cac phcin ling manh ghep ch6ng ky chu nhieu nhu te bao g6c tU.y xuong, it bi gioi hc;tn ve hoa hop HLA hon va chung cf.mg it khi bi nhiem herpes virus. Cho den nay, te bao g6c mau day r6n tuong tU nhu te bao g6c tuy xuong, da va dang duqc dung de dieu trt tren 70 benh khac nhau nhu: ung thu mau, thieu mau, cac benh ly di truyen ve mau, suy giam mien dtch va benh chuyen hoa. Ngoai ra, te bao g6c mau day r6n con dang duqc ling d\lng de dieu m nhieu benh ly khac nhu: dot quy, bc;ti nao, tim mc;tch . . .

Ngoai mau day r6n, lop mang bao quanh day r6n cO.ng da cho thay co kha nang cung cap ngu6n te bao g6c doi dao, goi chung la te bao g6c mang day r6n. Tu day nguoi ta co the tach duoc hai loc;ti te bao g6c la te bao g6c bieu mo va te bao g6c trung mo. Ky thuat tach chiet te bao g6c tli mang day r6n nay do PGS. Phan Toan Thang, hien dang giang dc;ty va nghien cuu tc;ti Truong Dc;ti hoc Qu6c gia Singapore, phat hien ra vao nam 2005. Cac loc;ti te bao goc tach chiet tu mang day ron nay da duoc chung minh la co the dung de dieu trt cac loc;i.i benh nhu: https://thuviensach.vn

b6ng, ton thuong da do tieu duong, nhoi mau co tim, ton thuong st,rn va gan, tieu dudng, tai bien m;;i.ch mau nao, Parkinson, . . .

Luu gill te bao g6c day r6n khi em be vira chao ddi la mon qua v6 gia cua 6ng ba, cha me danh rang cho con chau.

https://thuviensach.vn

M.uc

.

luc

.

Nu6i con hing Yeu thudng, Khen ngc;}i va Nhin nh�n 4

LOi ngo

6

Giai thi$u v� Vi$n Giao O\].c Shichida Vi$t Nam 8

Phan mo dau

9

I . Ba nguyen tac ky di¢u trong vi¢c nu6i d;iy con 9

2. Cu¢c khao sat ve vi¢c "khen ng9i" va "la mang"

1 3

3. Con duong ph;im t¢i cua tre

1 5

Chueng 1 - TINH YE U TH UONG

I . T�n huong cam giac h;inh phuc khi nu6i d;iy con 1 8

2. Khi vi¢c nu6i d;iy con tr6 nen qua kh6 khan, hay xem l;ii ban than minh

22

3. Tinh yeu thuong cua cha m� giup phat trien tam hon 6 con 26

4. Chuc nang cua n¢i tiet to

29

5. Tinh yeu thuong giup tao ngu6n d<?ng h,rc cho con 33

6. Khi tre cam nh�n du9c tinh yeu thuong 37

7. Om ap va vu6t ve con se giup danh thuc vung than nao 40

8. Chu tam lang nghe nhfing dieu con n6i 43

Chueng 2 Sl,t NGHIEM. KHAC

-

I . Nen tang cua kY lu�t la giup con tr6 thanh nguoi co y chi m;inh me 47

2. Ren luy¢n kha nang ti! kiem che 5 I

3. S1,1 khat khe 1¢ch l;ic

54

4. Cac b�c ph1,1 huynh nen nghiem khac voi chinh minh 57

5. Ren luy¢n tinh than cho con

6 1

6. B;in co the d;iy d6 con m¢t each nghiem rue ma khong cin la mang 65

7. Chung ta nen ren ky lu�t cho con nhu the nao?

68

8. Lieu b;in c6 dang dung phuong phap la mang VO ly1

73

Chueng 3 xAY Dl,tNG LONG TIN CHO CON

-

I . T;io d1,1ng long tin cho con truoc khi nghi den ky lu�t 76

2. DU11g �p trung vao khiem khuyet cua con 79

3. DU11g xem tr;ing thai hien tai cua con la tr;ing thai hoan thien 8 1

4. DU11g du toan trong vi¢c nu6i d;iy con 86

- 174-

https://thuviensach.vn

Muc luc

5. £>(Ing so sanh con voi tre khac 90

6. £>(Ing chi cham cham hoc kien thtrc sach vo 93

7. Con b<m v6n da hoan hao voi nhemg gi con c6

97

8. Hay tin tuong con

I 0 I

Chuong '± - NH UNG LOI THU THI TfCH c�c I . Loi thu thi tich eve la c6ng c.,i giao d.,ic tuy$t voi nhat I 03

2. Hay la nguoi mt;! tran day ngu6n nang luc:mg tich eve I 07

3. Phuong phap 5 phut thu thi

1 1 1

4. Ghi am va mo nhemg loi thu thi cho con nghe 1 1 6

5. Phuong phap hoc hoi dl,J'a tren loi thu thi 1 1 8

6. Hay th6i nhin nh�n con m¢t each tieu eve 1 22

Chuong 5 PHAT TRIEN TM HON CON

-

I . E>ieu quan trc;mg nhat cha mt;! phai lam 1 25

2. NhCrng dieu cha mt;! can xem xet 1 29

3. Cam d¢ng trnoc nhemg dieu con lam 1 32

4. Hay biet on con

1 35

5. Hay ton tr0ng con nhu m¢t con nguoi d¢c l�p 1 38

6. Giao d.,ic tai gia dinh quan tr0ng hon giao d.,ic t;;ii trnong?

1 42

7. B;;in c6 gi�o nhi$m v.,i cho con minh kh6ng1

1 45

Phan ket NUOI DAY CON LA VUN DAP NH UNG Ude M.0

-

I . T;;ii sao chung ta phai hod

1 49

2. Nhemg 6ng b6 tai m¢t s6 qu6c gia tren the gioi va nhemg 6ng b6 Nh�t Ban

1 52

3. Cha mt;! chap canh cho nhemg uoc mo Ion lao 1 56

4. Hay d;;iy con biet sang tao

1 59

Loi cu6i

Sue kh6e the chat cua tre trong d¢ tu6i phat trien 1 68

Te bao g6c tu day r6n la m6n qua v6 gia ma ta0 h6a da ban t:1.ng

1 7 1

- 175 -

https://thuviensach.vn

MAKOTO SHICHIDA

BA CHIA KHOA VANG

NUOI DAYCON

T H E O P H ll d N G P H A P

SHICHIDA

YEU THllONG KHEN NGQI NHiN NH�N

•

•

Chf u trcich nhi�m xuat ban:

Gicim <16c - Tong Bien t¢p: TS. TRAN DOAN LAM

Bien tap

Le Thanh Huong

Bia

Nguyen Hung

Trinh bay

Bich Tram

1ht!c hien lien ktt

Cong ty TNHH Van h6a Sang tao Tri Viet (First News) l l H Nguyen Thi Minh Khai, P. Ben Nghe, Q.l, TP. HCM

NHA XUAT BAN THE Gill

TI1,1 s6 chinh: 56 46 Tran Hung Dao, Haan Kiem, Ha N<)i DT: 0084.4.3825384 1 - Fax: 0084.4.38269578

Chi nhanh: 56 7 Nguyen Thi Minh Khai, Qu<)n l, TP. HCM

DT: 0084.8.38220 102 - Email: marketing@thegioipublishers.vn Web: www.thegioipublishers.vn

In 4.000 cu6n, kho 13 x 20.5 cm tai Cong ty TNHH Van H6a In SX-TM-DV

Lien Tuang (240/59 Nguyen Van Luong, P. 1 1 , Q. 6, TP. HCM). Xac nhan dang Icy xuat ban s6 3845-2015/CXBIPH/07-233/ThG - QDXB s6 682/QD

ThG cap ngay 9/12/2015. In xong va nop luu chieu quy IV/20 15.

ISBN: 978-604-77-2023-1.

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

BA CHIAKHOA VANG

NUOI DAYCON

YEU THU'ONG KHEN NG(;$1 NHiN NH�N

•

•

•

..

•

Co mot dieu quan trong ma cha m� nen biet truck khi nghi den vi�c dua con vao ky lu�t ho�c phat trien kha nang cua con.

D6 la vi�c xay dl.filg m6i quan h� m�t thiet ghia cha m�

va con.

Cu6n sach nay hu6ng dan cha m� hieu dUQ'C S\f quan trong cua yeu thuang, khen ngQ'i, va nhin nh� con rninh v6'i nhfrng vi dl,l. Cl,l. the va th1;CC nghi�m khoa hoc.

- Makoto Shichida

ISBN: 978-604-77-2023-1

News'

BA CHIA KHOA VANG NUOI DAY' CON

THEO PHlJONG PHAP SHICHIDA

Whtrtlhtrt s a wrl/ fhtrr 1 o way

CONG TY VAN HOA SANG T�O TRi Vl�T - FIRST NEWS

11 H Nguyen Thi Minh Khal, Ou�n 1 , TP. HCM

8 93 5086 83748 1

Tel : (84.8) 38227979 - 38227980 - Fax: (84.8) 38224560

https://thuviensach.vn

Email: trlviet@flrstnews.com.vn - Web: www.firstnews.com.vn GIA: 62.000 D6NG