https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ

CHĂN NUÔI GIA CẦM

https://thuviensach.vn

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n danh sçh cç tç gi¶

Chñ tÞch Héi ®ång

NguyÔn TÊn Anh

TS. NguyÔn ThÕ Kû

Bïi V¨n ChÝnh

Vò Duy Gi¶ng

Ph¹m ThÞ H−¬ng

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

NguyÔn Ngäc Nam

TS. NguyÔn Duy Hïng

Lª Quang NghiÖp

Bïi ThÞ Oanh

NguyÔn V¨n Th−ëng

Thμnh viªn

Bïi Quang TiÕn

TS. NguyÔn An Tiªm

NguyÔn §¨ng Vang

TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

NguyÔn Vò Thanh H¶o

4

https://thuviensach.vn

KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ

CHĂN NUÔI GIA CẦM

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

HÀ NỘI 2012

https://thuviensach.vn

Héi ®ång chØ ®¹o xuÊt b¶n danh sçh cç tç gi¶

Chñ tÞch Héi ®ång

NguyÔn TÊn Anh

TS. NguyÔn ThÕ Kû

Bïi V¨n ChÝnh

Vò Duy Gi¶ng

Ph¹m ThÞ H−¬ng

Phã Chñ tÞch Héi ®ång

NguyÔn Ngäc Nam

TS. NguyÔn Duy Hïng

Lª Quang NghiÖp

Bïi ThÞ Oanh

NguyÔn V¨n Th−ëng

Thμnh viªn

Bïi Quang TiÕn

TS. NguyÔn An Tiªm

NguyÔn §¨ng Vang

TS. KhuÊt Duy Kim H¶i

NguyÔn Vò Thanh H¶o

4

https://thuviensach.vn

Ch−¬ng I. CÈm nang ch¨n nu«i gμ th¶ v−ên: Giíi thiÖu nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ chøc ch¨n nu«i gμ th¶ v−ên.

Ch−¬ng II. CÈm nang ch¨n nu«i gμ c«ng nghiÖp: Giíi thiÖu nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ Lêi nhμ xuÊt b¶n

chøc ch¨n nu«i gμ c«ng nghiÖp.

Ch−¬ng III. CÈm nang ch¨n nu«i vÞt: Giíi thiÖu nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ chøc ch¨n nu«i vÞt.

Trong nh÷ng n¨m qua, ngμnh ch¨n nu«i gia cÇm Ch−¬ng IV. CÈm nang ch¨n nu«i ngan: Giíi thiÖu cña n−íc ta ®· cã ®−îc nh÷ng b−íc ph¸t triÓn ®ét ph¸, nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ chøc ch¨n s¶n l−îng kh«ng ngõng t¨ng qua cç n¨m, chÊt l−îng nu«i ngan.

thÞt vμ trøng ngμy cμng ®−îc n©ng cao nh»m ®¸p øng Ch−¬ng V. CÈm nang ch¨n nu«i ngçng: Giíi thiÖu cç nhu cÇu tiªu dïng trong n−íc vμ xuÊt khÈu.

nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ chøc ch¨n Ph−¬ng thøc ch¨n nu«i ®ang tõng b−íc cã sù chuyÓn nu«i ngçng.

®æi tõ ch¨n nu«i theo kiÓu hé gia ®×nh sang ch¨n nu«i Ch−¬ng VI. CÈm nang ch¨n nu«i chim bå c©u: Giíi theo m« h×nh c«ng nghiÖp.

thiÖu nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ chøc Tuy nhiªn bªn c¹nh nh÷ng thμnh tÝch ®¹t ®−îc, ch¨n nu«i chim bå c©u.

ngμnh ch¨n nu«i gia cÇm ë n−íc ta ®ang cßn tån t¹i mét Cç tç gi¶ dùa trªn nh÷ng nghiªn cøu thùc tÕ vμ

sè vÊn ®Ò nh− viÖc ¸p dông khoa häc - c«ng nghÖ, quy tham kh¶o mét sè tμi liÖu nghiªn cøu chuyªn ngμnh ®Ó

m« nhá, n¨ng suÊt thÊp, con gièng ch−a ®¸p øng ®−îc biªn so¹n cç ch−¬ng trong cuèn sçh. Do tÝnh chÊt ®Æc yªu cÇu, dÞch bÖnh ch−a ®−îc khèng chÕ vμ kiÓm so¸t, biÖt trong thùc tÕ ch¨n nu«i ë tõng ®¬n vÞ hé gia ®×nh,

®Æc biÖt lμ dÞch cóm gia cÇm cã nguy c¬ t¸i ph¸t rÊt cao, trang tr¹i ch¨n nu«i nªn nh÷ng kiÕn thøc vÒ ch¨n nu«i lμm gi¶m hiÖu qu¶ vμ tÝnh bÒn v÷ng trong ch¨n nu«i. §Ó

cç lo¹i gia cÇm ®−îc tr×nh bμy trong cuèn sçh cã thÓ cßn cã thÓ ®−a ch¨n nu«i ph¸t triÓn mét cçh v÷ng ch¾c, mét ch−a phï hîp víi thùc tÕ cña ®Þa ph−¬ng hoÆc hé gia ®×nh trong nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra lμ trang bÞ cho ng−êi ch¨n cô thÓ, Nhμ xuÊt b¶n vμ cç tç gi¶ rÊt mong nhËn ®−îc nu«i kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ lÜnh vùc ch¨n nu«i.

sù gãp ý cña b¹n ®äc ®Ó hoμn chØnh cuèn sçh nμy trong Nh»m gióp cho ng−êi ch¨n nu«i cã ®−îc nh÷ng kiÕn lÇn xuÊt b¶n sau.

thøc c¬ b¶n vÒ ch¨n nu«i gia cÇm, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh Xin giíi thiÖu cuèn sçh víi b¹n ®äc.

trÞ quèc gia - Sù thËt tæ chøc xuÊt b¶n cuèn sçh KiÕn

thøc c¬ b¶n vÒ ch¨n nu«i gia cÇm.

Th¸ng 01 n¨m 2013

Néi dung cuèn sçh ®−îc chia lμm 6 ch−¬ng cung Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - sù thËt cÊp cç kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ cç lo¹i gia cÇm chñ yÕu nh−: gμ, vÞt, ngan, ngçng, chim bå c©u.

5

6

https://thuviensach.vn

Ch−¬ng I. CÈm nang ch¨n nu«i gμ th¶ v−ên: Giíi thiÖu nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ chøc ch¨n nu«i gμ th¶ v−ên.

Ch−¬ng II. CÈm nang ch¨n nu«i gμ c«ng nghiÖp: Giíi thiÖu nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ Lêi nhμ xuÊt b¶n

chøc ch¨n nu«i gμ c«ng nghiÖp.

Ch−¬ng III. CÈm nang ch¨n nu«i vÞt: Giíi thiÖu nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ chøc ch¨n nu«i vÞt.

Trong nh÷ng n¨m qua, ngμnh ch¨n nu«i gia cÇm Ch−¬ng IV. CÈm nang ch¨n nu«i ngan: Giíi thiÖu cña n−íc ta ®· cã ®−îc nh÷ng b−íc ph¸t triÓn ®ét ph¸, nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ chøc ch¨n s¶n l−îng kh«ng ngõng t¨ng qua cç n¨m, chÊt l−îng nu«i ngan.

thÞt vμ trøng ngμy cμng ®−îc n©ng cao nh»m ®¸p øng Ch−¬ng V. CÈm nang ch¨n nu«i ngçng: Giíi thiÖu cç nhu cÇu tiªu dïng trong n−íc vμ xuÊt khÈu.

nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ chøc ch¨n Ph−¬ng thøc ch¨n nu«i ®ang tõng b−íc cã sù chuyÓn nu«i ngçng.

®æi tõ ch¨n nu«i theo kiÓu hé gia ®×nh sang ch¨n nu«i Ch−¬ng VI. CÈm nang ch¨n nu«i chim bå c©u: Giíi theo m« h×nh c«ng nghiÖp.

thiÖu nh÷ng néi dung chÝnh liªn quan tíi viÖc tæ chøc Tuy nhiªn bªn c¹nh nh÷ng thμnh tÝch ®¹t ®−îc, ch¨n nu«i chim bå c©u.

ngμnh ch¨n nu«i gia cÇm ë n−íc ta ®ang cßn tån t¹i mét Cç tç gi¶ dùa trªn nh÷ng nghiªn cøu thùc tÕ vμ

sè vÊn ®Ò nh− viÖc ¸p dông khoa häc - c«ng nghÖ, quy tham kh¶o mét sè tμi liÖu nghiªn cøu chuyªn ngμnh ®Ó

m« nhá, n¨ng suÊt thÊp, con gièng ch−a ®¸p øng ®−îc biªn so¹n cç ch−¬ng trong cuèn sçh. Do tÝnh chÊt ®Æc yªu cÇu, dÞch bÖnh ch−a ®−îc khèng chÕ vμ kiÓm so¸t, biÖt trong thùc tÕ ch¨n nu«i ë tõng ®¬n vÞ hé gia ®×nh,

®Æc biÖt lμ dÞch cóm gia cÇm cã nguy c¬ t¸i ph¸t rÊt cao, trang tr¹i ch¨n nu«i nªn nh÷ng kiÕn thøc vÒ ch¨n nu«i lμm gi¶m hiÖu qu¶ vμ tÝnh bÒn v÷ng trong ch¨n nu«i. §Ó

cç lo¹i gia cÇm ®−îc tr×nh bμy trong cuèn sçh cã thÓ cßn cã thÓ ®−a ch¨n nu«i ph¸t triÓn mét cçh v÷ng ch¾c, mét ch−a phï hîp víi thùc tÕ cña ®Þa ph−¬ng hoÆc hé gia ®×nh trong nh÷ng vÊn ®Ò ®Æt ra lμ trang bÞ cho ng−êi ch¨n cô thÓ, Nhμ xuÊt b¶n vμ cç tç gi¶ rÊt mong nhËn ®−îc nu«i kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ lÜnh vùc ch¨n nu«i.

sù gãp ý cña b¹n ®äc ®Ó hoμn chØnh cuèn sçh nμy trong Nh»m gióp cho ng−êi ch¨n nu«i cã ®−îc nh÷ng kiÕn lÇn xuÊt b¶n sau.

thøc c¬ b¶n vÒ ch¨n nu«i gia cÇm, Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh Xin giíi thiÖu cuèn sçh víi b¹n ®äc.

trÞ quèc gia - Sù thËt tæ chøc xuÊt b¶n cuèn sçh KiÕn

thøc c¬ b¶n vÒ ch¨n nu«i gia cÇm.

Th¸ng 01 n¨m 2013

Néi dung cuèn sçh ®−îc chia lμm 6 ch−¬ng cung Nhμ xuÊt b¶n ChÝnh trÞ quèc gia - sù thËt cÊp cç kiÕn thøc c¬ b¶n vÒ cç lo¹i gia cÇm chñ yÕu nh−: gμ, vÞt, ngan, ngçng, chim bå c©u.

5

6

https://thuviensach.vn

1.2. Gμ §«ng T¶o

Gμ ë x· §«ng T¶o, huyÖn Kho¸i Ch©u, tØnh H−ng Yªn. S¾c l«ng gμ m¸i mμu n©u b¹c. Gμ

Ch−¬ng I

trèng l«ng tÝa. §Æc ®iÓm: ®Çu to, mμo nô, m¾t n©u, ch©n to xï x× cã nhiÒu hμng v¶y, x−¬ng to, CÈM NANG CH¡N NU¤I Gμ TH¶ V¦êN

nhiÒu thÞt nh−ng thÞt kh«ng mÞn, da ®á. TiÕng g¸y

®ôc vμ ng¾n. Gμ m¸i nÆng 2,5-3 kg/con, gμ trèng I. GIíI THIÖU MéT Sè GIèNG

nÆng 3,5-4 kg/con. S¶n l−îng trøng mét n¨m Gμ TH¶ V¦êN VIÖT NAM

kho¶ng 55-60 qu¶. Träng l−îng trøng 55-57 g. ¦u

®iÓm: tÇm vãc lín, khèi l−îng trøng to. Nh−îc 1. Gμ v−ên néi

®iÓm: x−¬ng to, Ýt ®Î, mäc l«ng muén.

1.1. Gμ Ri

1.3. Gμ Hå

Lo¹i gμ Ri ph©n bè réng toμn miÒn ®Êt n−íc Nguån gèc ë lμng Hå, huyÖn ThuËn Thμnh, nh−ng hiÖn nay ®· bÞ pha t¹p nhiÒu. S¾c l«ng tØnh B¾c Ninh. S¾c l«ng gμ m¸i mμu tr¾ng s÷a, kh«ng ®ång nhÊt. Gμ m¸i cã mμu vμng, n©u, n©u mμu vá nh·n hay mμu ®Êt thã. Gμ trèng mμu tÝa, nh¹t, ®en hoÆc lèm ®èm hoa m¬. Gμ trèng mμu tÝa

®Çu cæ to, da ®á. Ch©n hai hμng v¶y, mμo ®¬n. Gμ

hoÆc vμng, cã n¬i pha l«ng ®en nh− ë vïng S¬n m¸i tr−ëng thμnh nÆng 2,5-3 kg/con, gμ trèng T©y, Ninh B×nh. Da ch©n vμng, ch©n cã 2 hμng tr−ëng thμnh nÆng 3,5-4 kg. Tuæi ®Î muén: 7,5-8

vÈy, thÞt vμng. Träng l−îng 1 n¨m tuæi con trèng th¸ng. S¶n l−îng trøng mçi n¨m ®¹t 50-55 qu¶.

nÆng 1,8-2,5 kg, con m¸i nÆng 1,3-1,8 kg. Gμ Ri Träng l−îng trøng 55-58 g.

ph¸t dôc sím: 4-4,5 th¸ng ®· b¾t ®Çu ®Î. S¶n

1.4. Gμ MÝa

l−îng trøng mçi n¨m kho¶ng 90-110 trøng. Träng Gμ MÝa cã nguån gèc ë khu vùc thÞ x· S¬n T©y, l−îng trøng 42-43g. ThÞt vμ trøng th¬m ngon, tû thμnh phè Hμ Néi. §Õn nay, gμ MÝa ®· bÞ pha t¹p lÖ lßng ®á cao (33,8%), nu«i con khÐo, chÞu ®ùng nhiÒu, kh«ng cßn thuÇn chñng. S¾c l«ng gμ trèng tèt, nh−ng tÇm vãc bÐ, trøng bÐ, s¶n l−îng trøng mμu tÝa, gμ m¸i mμu n©u x¸m hoÆc vμng. §Çu to, thÊp vμ tÝnh ®ßi Êp cao.

m¾t s©u, mμo ®¬n, ch©n th« cã 3 hμng vÈy, da bông 7

8

https://thuviensach.vn

1.2. Gμ §«ng T¶o

Gμ ë x· §«ng T¶o, huyÖn Kho¸i Ch©u, tØnh H−ng Yªn. S¾c l«ng gμ m¸i mμu n©u b¹c. Gμ

Ch−¬ng I

trèng l«ng tÝa. §Æc ®iÓm: ®Çu to, mμo nô, m¾t n©u, ch©n to xï x× cã nhiÒu hμng v¶y, x−¬ng to, CÈM NANG CH¡N NU¤I Gμ TH¶ V¦êN

nhiÒu thÞt nh−ng thÞt kh«ng mÞn, da ®á. TiÕng g¸y

®ôc vμ ng¾n. Gμ m¸i nÆng 2,5-3 kg/con, gμ trèng I. GIíI THIÖU MéT Sè GIèNG

nÆng 3,5-4 kg/con. S¶n l−îng trøng mét n¨m Gμ TH¶ V¦êN VIÖT NAM

kho¶ng 55-60 qu¶. Träng l−îng trøng 55-57 g. ¦u

®iÓm: tÇm vãc lín, khèi l−îng trøng to. Nh−îc 1. Gμ v−ên néi

®iÓm: x−¬ng to, Ýt ®Î, mäc l«ng muén.

1.1. Gμ Ri

1.3. Gμ Hå

Lo¹i gμ Ri ph©n bè réng toμn miÒn ®Êt n−íc Nguån gèc ë lμng Hå, huyÖn ThuËn Thμnh, nh−ng hiÖn nay ®· bÞ pha t¹p nhiÒu. S¾c l«ng tØnh B¾c Ninh. S¾c l«ng gμ m¸i mμu tr¾ng s÷a, kh«ng ®ång nhÊt. Gμ m¸i cã mμu vμng, n©u, n©u mμu vá nh·n hay mμu ®Êt thã. Gμ trèng mμu tÝa, nh¹t, ®en hoÆc lèm ®èm hoa m¬. Gμ trèng mμu tÝa

®Çu cæ to, da ®á. Ch©n hai hμng v¶y, mμo ®¬n. Gμ

hoÆc vμng, cã n¬i pha l«ng ®en nh− ë vïng S¬n m¸i tr−ëng thμnh nÆng 2,5-3 kg/con, gμ trèng T©y, Ninh B×nh. Da ch©n vμng, ch©n cã 2 hμng tr−ëng thμnh nÆng 3,5-4 kg. Tuæi ®Î muén: 7,5-8

vÈy, thÞt vμng. Träng l−îng 1 n¨m tuæi con trèng th¸ng. S¶n l−îng trøng mçi n¨m ®¹t 50-55 qu¶.

nÆng 1,8-2,5 kg, con m¸i nÆng 1,3-1,8 kg. Gμ Ri Träng l−îng trøng 55-58 g.

ph¸t dôc sím: 4-4,5 th¸ng ®· b¾t ®Çu ®Î. S¶n

1.4. Gμ MÝa

l−îng trøng mçi n¨m kho¶ng 90-110 trøng. Träng Gμ MÝa cã nguån gèc ë khu vùc thÞ x· S¬n T©y, l−îng trøng 42-43g. ThÞt vμ trøng th¬m ngon, tû thμnh phè Hμ Néi. §Õn nay, gμ MÝa ®· bÞ pha t¹p lÖ lßng ®á cao (33,8%), nu«i con khÐo, chÞu ®ùng nhiÒu, kh«ng cßn thuÇn chñng. S¾c l«ng gμ trèng tèt, nh−ng tÇm vãc bÐ, trøng bÐ, s¶n l−îng trøng mμu tÝa, gμ m¸i mμu n©u x¸m hoÆc vμng. §Çu to, thÊp vμ tÝnh ®ßi Êp cao.

m¾t s©u, mμo ®¬n, ch©n th« cã 3 hμng vÈy, da bông 7

8

https://thuviensach.vn

®á. Träng l−îng gμ m¸i tr−ëng thμnh 2,5-3 kg/con, lèm ®èm tr¾ng, ch©n cã l«ng. N¨ng suÊt t−¬ng tù gμ trèng 3,5-4 kg/con. Tuæi ®Î muén: 7-8 th¸ng.

nh− gμ V¨n Phó.

S¶n l−îng trøng mét n¨m ®¹t 55-60 qu¶, träng

1.9. Gμ ç

l−îng trøng nÆng 55-60 g.

Gμ nu«i nhiÒu ë Trμ Vinh, Long An, TiÒn

1.5. Gμ Phï L−u TÕ

Giang. Gμ ç cã mÇu l«ng tr¾ng xï nh− b«ng. Da, Gμ Phï L−u TÕ cã nguån gèc ë x· Phï L−u TÕ, thÞt, x−¬ng, má, ch©n ®Òu cã mμu ®en. Mμo ®á huyÖn Mü §øc, thμnh phè Hμ Néi. Ngo¹i h×nh vμ

bÇm. Ch©n cã 5 ngãn nªn cßn ®−îc gäi lμ gμ “ngò n¨ng suÊt gièng lo¹i gμ §«ng T¶o.

tr¶o”. Søc sèng cao, tû lÖ sèng tõ míi në ®Õn 8

tuÇn tuæi ®¹t 98%. Gμ nμy ph¸t dôc sím, 110-120

1.6. Gμ V¨n Phó

ngμy cã thÓ ®Î. S¶n l−îng trøng 70-80 qu¶/n¨m, Lo¹i gμ nμy xuÊt hiÖn ë cç tØnh VÜnh Phóc, träng l−îng trøng nÆng 30-32 g. §©y lμ lo¹i gμ

Phó Thä. L«ng ®en, ch©n ch×, x−¬ng nhá. Mét thuèc, dïng ®Ó båi d−ìng søc kháe.

n¨m tuæi gμ trèng nÆng 3,2 kg/con, gμ m¸i nÆng

1.10. Gμ ta vμng

2-2,3 kg/con. S¶n l−îng trøng kh¸, mét n¨m ®Î

80-100 trøng, träng l−îng trøng 45 g.

Gμ nμy ph©n bè chñ yÕu ë miÒn Nam, gièng nh−

gμ Ri miÒn B¾c. L«ng mμu vμng, cã con pha lÉn mμu

1.7. Gμ ¤

®en. Con m¸i ®Çu thanh, má vμng, mμo ®¬n ®á, tÝch Gμ ¤ nu«i nhiÒu ë vïng Hμ Giang, Lμo Cai.

vμ d¸i tai mμu ®á, cæ ng¾n võa ph¶i, ch©n thÊp, cã M×nh dμi, thon, ®ïi to, l«ng ®en, ch©n ch×, cæ kháe, 2-2,5 hμng v¶y. N¨ng suÊt gièng nh− gμ Ri.

®Çu dμi, má quÆc, m¾t dμi. §©y lμ mét gièng gμ

1.11. Gμ Tre

dïng ®Ó nu«i chäi. Mét n¨m tuæi, gμ trèng nÆng 3,2-3,5 kg/con, gμ m¸i nÆng 2,5-2,8 kg/con. S¶n Lo¹i gμ nμy cã vãc d¸ng nhá, thÞt th¬m ngon.

l−îng trøng mçi n¨m kho¶ng 60-70 qu¶, träng S¸u th¸ng tuæi con trèng nÆng 800-850 g, con m¸i l−îng trøng 58-59 g.

nÆng 600-650 g. §Çu nhá, mμo h¹t ®Ëu. Con trèng th−êng cã mμu vμng ë cæ vμ ®u«i, phÇn cßn l¹i

1.8. Gμ Nam Bé

mμu ®en, l«ng dμi. L«ng con m¸i th−êng cã mμu Gμ Nam Bé cã nguån gèc lμ gμ C« Khanh Khin x¸m xen lÉn mμu tr¾ng. S¶n l−îng trøng 50-60

hay Lang San (Trung Quèc). Mμu l«ng vμng hoÆc qu¶/n¨m, träng l−îng trøng 21-22 g.

9

10

https://thuviensach.vn

®á. Träng l−îng gμ m¸i tr−ëng thμnh 2,5-3 kg/con, lèm ®èm tr¾ng, ch©n cã l«ng. N¨ng suÊt t−¬ng tù gμ trèng 3,5-4 kg/con. Tuæi ®Î muén: 7-8 th¸ng.

nh− gμ V¨n Phó.

S¶n l−îng trøng mét n¨m ®¹t 55-60 qu¶, träng

1.9. Gμ ç

l−îng trøng nÆng 55-60 g.

Gμ nu«i nhiÒu ë Trμ Vinh, Long An, TiÒn

1.5. Gμ Phï L−u TÕ

Giang. Gμ ç cã mÇu l«ng tr¾ng xï nh− b«ng. Da, Gμ Phï L−u TÕ cã nguån gèc ë x· Phï L−u TÕ, thÞt, x−¬ng, má, ch©n ®Òu cã mμu ®en. Mμo ®á huyÖn Mü §øc, thμnh phè Hμ Néi. Ngo¹i h×nh vμ

bÇm. Ch©n cã 5 ngãn nªn cßn ®−îc gäi lμ gμ “ngò n¨ng suÊt gièng lo¹i gμ §«ng T¶o.

tr¶o”. Søc sèng cao, tû lÖ sèng tõ míi në ®Õn 8

tuÇn tuæi ®¹t 98%. Gμ nμy ph¸t dôc sím, 110-120

1.6. Gμ V¨n Phó

ngμy cã thÓ ®Î. S¶n l−îng trøng 70-80 qu¶/n¨m, Lo¹i gμ nμy xuÊt hiÖn ë cç tØnh VÜnh Phóc, träng l−îng trøng nÆng 30-32 g. §©y lμ lo¹i gμ

Phó Thä. L«ng ®en, ch©n ch×, x−¬ng nhá. Mét thuèc, dïng ®Ó båi d−ìng søc kháe.

n¨m tuæi gμ trèng nÆng 3,2 kg/con, gμ m¸i nÆng

1.10. Gμ ta vμng

2-2,3 kg/con. S¶n l−îng trøng kh¸, mét n¨m ®Î

80-100 trøng, träng l−îng trøng 45 g.

Gμ nμy ph©n bè chñ yÕu ë miÒn Nam, gièng nh−

gμ Ri miÒn B¾c. L«ng mμu vμng, cã con pha lÉn mμu

1.7. Gμ ¤

®en. Con m¸i ®Çu thanh, má vμng, mμo ®¬n ®á, tÝch Gμ ¤ nu«i nhiÒu ë vïng Hμ Giang, Lμo Cai.

vμ d¸i tai mμu ®á, cæ ng¾n võa ph¶i, ch©n thÊp, cã M×nh dμi, thon, ®ïi to, l«ng ®en, ch©n ch×, cæ kháe, 2-2,5 hμng v¶y. N¨ng suÊt gièng nh− gμ Ri.

®Çu dμi, má quÆc, m¾t dμi. §©y lμ mét gièng gμ

1.11. Gμ Tre

dïng ®Ó nu«i chäi. Mét n¨m tuæi, gμ trèng nÆng 3,2-3,5 kg/con, gμ m¸i nÆng 2,5-2,8 kg/con. S¶n Lo¹i gμ nμy cã vãc d¸ng nhá, thÞt th¬m ngon.

l−îng trøng mçi n¨m kho¶ng 60-70 qu¶, träng S¸u th¸ng tuæi con trèng nÆng 800-850 g, con m¸i l−îng trøng 58-59 g.

nÆng 600-650 g. §Çu nhá, mμo h¹t ®Ëu. Con trèng th−êng cã mμu vμng ë cæ vμ ®u«i, phÇn cßn l¹i

1.8. Gμ Nam Bé

mμu ®en, l«ng dμi. L«ng con m¸i th−êng cã mμu Gμ Nam Bé cã nguån gèc lμ gμ C« Khanh Khin x¸m xen lÉn mμu tr¾ng. S¶n l−îng trøng 50-60

hay Lang San (Trung Quèc). Mμu l«ng vμng hoÆc qu¶/n¨m, träng l−îng trøng 21-22 g.

9

10

https://thuviensach.vn

1.12. Gμ Nßi (cßn gäi lμ gμ Chäi)

2. Gμ v−ên nhËp néi

Lo¹i nμy cã sè l−îng kh«ng nhiÒu, ph©n bè r¶i

2.1. Gμ Tam Hoμng

rç, ë nhiÒu n¬i th−êng nu«i ®Ó ®i thi gμ chäi.

Gμ nμy cã nguån gèc tõ Trung Quèc, cã cç

§Æc ®iÓm: mμu l«ng ®en x¸m, pha lÉn mμu vμng dßng: 882, Jiangcun, L−¬ng Ph−îng.

t−¬i, l«ng ®u«i ®en, ®Çu to, má mμu ®en, mμo h¹t

- Dßng 882 mμu l«ng vμng hoÆc lèm ®èm ®en,

®Ëu, tÝch vμ d¸i tai mμu ®á, m¾t ®en cã vßng ®á,

®a sè cã c−êm cæ. ë 11 tuÇn tuæi, con trèng nÆng cæ dμi vμ to. Th©n dμi, réng, l−ng ngang th¼ng, 1,4-1,5 kg, con m¸i nÆng 1,2 kg. S¶n l−îng trøng ch©n cao cã vÈy ®en x¸m, cùa s¾c vμ dμi. Mét mçi n¨m ®¹t 155 qu¶.

n¨m tuæi con trèng nÆng 2,5-3 kg, con m¸i nÆng

- Dßng Jiangcun l«ng mμu vμng tuyÒn. ë 11

1,8-1,9 kg. S¶n l−îng trøng 50-60 qu¶/n¨m, vá tuÇn tuæi, con trèng nÆng 1,3 kg, con m¸i nÆng trøng mμu hång.

trªn d−íi 1 kg. S¶n l−îng trøng ®¹t 170 qu¶/n¨m.

1.13. Gμ tμu vμng

- Dßng L−¬ng Ph−îng cã l«ng vμng hoÆc lèm Lo¹i gμ nμy phæ biÕn ë miÒn Nam, bÞ pha t¹p

®èm hoa. ë 11 tuÇn tuæi, con trèng nÆng 1,9 kg, nhiÒu. Mμo ®¬n hoÆc h¹t ®Ëu. L«ng vμng, ch©n cã con m¸i nÆng 1,3 kg. S¶n l−îng trøng mét n¨m lμ

l«ng ë bμn, cã khi ë c¶ ngãn. Khi tr−ëng thμnh 158-160 qu¶.

con trèng nÆng 3 kg, con m¸i nÆng 2 kg. S¶n

2.2. Gμ Sasso

l−îng trøng mçi n¨m ®¹t 70-90 qu¶, träng l−îng trøng: 45-50 g.

Gièng gμ nμy do h·ng Sasso (Ph¸p) nh©n gièng t¹o ra. Gièng nμy cã nhiÒu dßng nh−ng ë

1.14. Gμ ta lai gμ Miªn

n−íc ta phæ biÕn hai dßng SA31 vμ SA51. Gièng Lo¹i gμ nμy th−êng gÆp ë vïng T©y Ninh, vïng gμ nμy cã l«ng mμu n©u vμng hoÆc n©u ®á; ch©n, gi¸p Campuchia. §Çu to võa ph¶i, má mμu vμng da, má rÊt vμng.

nh¹t hoÆc ®en, mμo hoa d©u, m¾t mμu n©u ®en, th©n m×nh nhá, 12 th¸ng tuæi gμ trèng nÆng 2-2,1

2.3. Gμ Kabir

kg/con, gμ m¸i nÆng 1,5-1,65 kg/con. Lo¹i gμ nμy Gièng gμ nμy cã nguån gèc tõ Ixaren, ®−îc cã kh¶ n¨ng chèng bÖnh tèt. N¨ng suÊt t−¬ng tù nhËp khÈu vμo ViÖt Nam tõ n¨m 1999. Gμ cã mμu gμ ta vμng.

l«ng n©u vμng hoÆc ®á vμng. ë 20 tuÇn tuæi, con 11

12

https://thuviensach.vn

1.12. Gμ Nßi (cßn gäi lμ gμ Chäi)

2. Gμ v−ên nhËp néi

Lo¹i nμy cã sè l−îng kh«ng nhiÒu, ph©n bè r¶i

2.1. Gμ Tam Hoμng

rç, ë nhiÒu n¬i th−êng nu«i ®Ó ®i thi gμ chäi.

Gμ nμy cã nguån gèc tõ Trung Quèc, cã cç

§Æc ®iÓm: mμu l«ng ®en x¸m, pha lÉn mμu vμng dßng: 882, Jiangcun, L−¬ng Ph−îng.

t−¬i, l«ng ®u«i ®en, ®Çu to, má mμu ®en, mμo h¹t

- Dßng 882 mμu l«ng vμng hoÆc lèm ®èm ®en,

®Ëu, tÝch vμ d¸i tai mμu ®á, m¾t ®en cã vßng ®á,

®a sè cã c−êm cæ. ë 11 tuÇn tuæi, con trèng nÆng cæ dμi vμ to. Th©n dμi, réng, l−ng ngang th¼ng, 1,4-1,5 kg, con m¸i nÆng 1,2 kg. S¶n l−îng trøng ch©n cao cã vÈy ®en x¸m, cùa s¾c vμ dμi. Mét mçi n¨m ®¹t 155 qu¶.

n¨m tuæi con trèng nÆng 2,5-3 kg, con m¸i nÆng

- Dßng Jiangcun l«ng mμu vμng tuyÒn. ë 11

1,8-1,9 kg. S¶n l−îng trøng 50-60 qu¶/n¨m, vá tuÇn tuæi, con trèng nÆng 1,3 kg, con m¸i nÆng trøng mμu hång.

trªn d−íi 1 kg. S¶n l−îng trøng ®¹t 170 qu¶/n¨m.

1.13. Gμ tμu vμng

- Dßng L−¬ng Ph−îng cã l«ng vμng hoÆc lèm Lo¹i gμ nμy phæ biÕn ë miÒn Nam, bÞ pha t¹p

®èm hoa. ë 11 tuÇn tuæi, con trèng nÆng 1,9 kg, nhiÒu. Mμo ®¬n hoÆc h¹t ®Ëu. L«ng vμng, ch©n cã con m¸i nÆng 1,3 kg. S¶n l−îng trøng mét n¨m lμ

l«ng ë bμn, cã khi ë c¶ ngãn. Khi tr−ëng thμnh 158-160 qu¶.

con trèng nÆng 3 kg, con m¸i nÆng 2 kg. S¶n

2.2. Gμ Sasso

l−îng trøng mçi n¨m ®¹t 70-90 qu¶, träng l−îng trøng: 45-50 g.

Gièng gμ nμy do h·ng Sasso (Ph¸p) nh©n gièng t¹o ra. Gièng nμy cã nhiÒu dßng nh−ng ë

1.14. Gμ ta lai gμ Miªn

n−íc ta phæ biÕn hai dßng SA31 vμ SA51. Gièng Lo¹i gμ nμy th−êng gÆp ë vïng T©y Ninh, vïng gμ nμy cã l«ng mμu n©u vμng hoÆc n©u ®á; ch©n, gi¸p Campuchia. §Çu to võa ph¶i, má mμu vμng da, má rÊt vμng.

nh¹t hoÆc ®en, mμo hoa d©u, m¾t mμu n©u ®en, th©n m×nh nhá, 12 th¸ng tuæi gμ trèng nÆng 2-2,1

2.3. Gμ Kabir

kg/con, gμ m¸i nÆng 1,5-1,65 kg/con. Lo¹i gμ nμy Gièng gμ nμy cã nguån gèc tõ Ixaren, ®−îc cã kh¶ n¨ng chèng bÖnh tèt. N¨ng suÊt t−¬ng tù nhËp khÈu vμo ViÖt Nam tõ n¨m 1999. Gμ cã mμu gμ ta vμng.

l«ng n©u vμng hoÆc ®á vμng. ë 20 tuÇn tuæi, con 11

12

https://thuviensach.vn

m¸i nÆng 2-2,1 kg. S¶n l−îng trøng ë 70 tuÇn tuæi 1. Thøc ¨n cung cÊp bét ®−êng lμ 200 qu¶.

- TÊm g¹o tÎ cã 8,4% protein, n¨ng l−îng trao

®æi ME=2.780 kcal/kg. TÊm th−êng dïng cho gμ

3. Gμ c¶i tiÕn trong n−íc

con, tû lÖ chiÕm 10-15% trong khÈu phÇn.

3.1. Gμ BT1, BT2

- Ng«: lμ thøc ¨n tinh bét tèt nhÊt ®Ó nu«i Gièng gμ nμy ®−îc lai t¹o t¹i Trung t©m nghiªn gia cÇm, chiÕm 30-50% khÈu phÇn. Ng« ®á, cøu vμ ph¸t triÓn ch¨n nu«i B×nh Th¾ng trªn hai vμng cã nhiÒu sinh tè A, nhiÒu caroten. Gμ ¨n gièng gμ Goldline 54 vμ gμ Rhode Ri. Gμ cã mμu ng« cho thÞt vμ lßng ®á trøng vμng rÊt hÊp dÉn.

l«ng n©u nh¹t, mμo ®¬n, khèi l−îng c¬ thÓ trªn 20

Chóng ta cã thÓ cho gμ con ¨n ng« xay thμnh tuæi, con trèng nÆng 2-2,2 kg, con m¸i nÆng 1,5-bét, gμ dß ¨n ng« m¶nh, gμ tr−ëng thμnh cã thÓ

1,7 kg. S¶n l−îng trøng 180-200 qu¶/n¨m.

®Ó nguyªn h¹t, nh−ng tèt nhÊt lμ nªn cho ¨n ng« m¶nh.

3.2. Gμ Rhode Ri

- Kª cã nhiÒu sinh tè A, tû lÖ protein cao 13,3%.

Gièng gμ nμy do ViÖn Ch¨n nu«i lai t¹o tõ n¨m

§èi víi gμ con tõ 5-15 ngμy tuæi ¨n kª sÏ rÊt tèt, 1985. Gμ cã mμu l«ng n©u nh¹t, mμo ®¬n. Ch©n vμ

dÔ tiªu hãa, m−ît l«ng. Tû lÖ kª chiÕm 15-20%

da cã mμu vμng. S¶n l−îng trøng 180-203 qu¶/n¨m, khÈu phÇn.

khèi l−îng trøng 51-52 g. ë 20 tuÇn tuæi con trèng

- Thãc: ®èi víi gμ néi th¶ v−ên, thãc lμ thøc nÆng 2 kg, con m¸i nÆng 1,6-1,7 kg.

¨n chÝnh (®«i khi lμ duy nhÊt), chiÕm 20-30%

khÈu phÇn. §èi víi gμ m¸i ®Î, nÕu cho ¨n thãc II. THøC ¡N CñA Gμ TH¶ V¦êN

ng©m mäc mÇm sÏ rÊt tèt v× thãc chøa nhiÒu sinh tè D, E.

Gμ néi th¶ v−ên lîi dông thøc ¨n thiªn nhiªn lμ

- Khoai lang, s¾n, khoai t©y lμ nh÷ng lo¹i thøc chÝnh. Nh−ng ngoμi ra còng cÇn ph¶i cho ¨n thªm

¨n chøa nhiÒu tinh bét, gi¸ thμnh t−¬ng ®èi rÎ ë thøc ¨n hçn hîp. L−îng thøc ¨n hçn hîp bæ sung khu vùc n«ng th«n. §èi víi cç lo¹i thøc ¨n nμy nhiÒu hay Ýt lμ tïy kh¶ n¨ng t×m kiÕm thøc ¨n tù th× th−êng ph¶i nÊu chÝn vμ bãp nhá tr−íc khi nhiªn cña gμ. Nguyªn liÖu thøc ¨n cho ¨n th−êng cho ¨n. Lo¹i thøc ¨n nμy cã thÓ chiÕm tõ 10-15%

cã cç lo¹i nh− sau:

khÈu phÇn.

13

14

https://thuviensach.vn

m¸i nÆng 2-2,1 kg. S¶n l−îng trøng ë 70 tuÇn tuæi 1. Thøc ¨n cung cÊp bét ®−êng lμ 200 qu¶.

- TÊm g¹o tÎ cã 8,4% protein, n¨ng l−îng trao

®æi ME=2.780 kcal/kg. TÊm th−êng dïng cho gμ

3. Gμ c¶i tiÕn trong n−íc

con, tû lÖ chiÕm 10-15% trong khÈu phÇn.

3.1. Gμ BT1, BT2

- Ng«: lμ thøc ¨n tinh bét tèt nhÊt ®Ó nu«i Gièng gμ nμy ®−îc lai t¹o t¹i Trung t©m nghiªn gia cÇm, chiÕm 30-50% khÈu phÇn. Ng« ®á, cøu vμ ph¸t triÓn ch¨n nu«i B×nh Th¾ng trªn hai vμng cã nhiÒu sinh tè A, nhiÒu caroten. Gμ ¨n gièng gμ Goldline 54 vμ gμ Rhode Ri. Gμ cã mμu ng« cho thÞt vμ lßng ®á trøng vμng rÊt hÊp dÉn.

l«ng n©u nh¹t, mμo ®¬n, khèi l−îng c¬ thÓ trªn 20

Chóng ta cã thÓ cho gμ con ¨n ng« xay thμnh tuæi, con trèng nÆng 2-2,2 kg, con m¸i nÆng 1,5-bét, gμ dß ¨n ng« m¶nh, gμ tr−ëng thμnh cã thÓ

1,7 kg. S¶n l−îng trøng 180-200 qu¶/n¨m.

®Ó nguyªn h¹t, nh−ng tèt nhÊt lμ nªn cho ¨n ng« m¶nh.

3.2. Gμ Rhode Ri

- Kª cã nhiÒu sinh tè A, tû lÖ protein cao 13,3%.

Gièng gμ nμy do ViÖn Ch¨n nu«i lai t¹o tõ n¨m

§èi víi gμ con tõ 5-15 ngμy tuæi ¨n kª sÏ rÊt tèt, 1985. Gμ cã mμu l«ng n©u nh¹t, mμo ®¬n. Ch©n vμ

dÔ tiªu hãa, m−ît l«ng. Tû lÖ kª chiÕm 15-20%

da cã mμu vμng. S¶n l−îng trøng 180-203 qu¶/n¨m, khÈu phÇn.

khèi l−îng trøng 51-52 g. ë 20 tuÇn tuæi con trèng

- Thãc: ®èi víi gμ néi th¶ v−ên, thãc lμ thøc nÆng 2 kg, con m¸i nÆng 1,6-1,7 kg.

¨n chÝnh (®«i khi lμ duy nhÊt), chiÕm 20-30%

khÈu phÇn. §èi víi gμ m¸i ®Î, nÕu cho ¨n thãc II. THøC ¡N CñA Gμ TH¶ V¦êN

ng©m mäc mÇm sÏ rÊt tèt v× thãc chøa nhiÒu sinh tè D, E.

Gμ néi th¶ v−ên lîi dông thøc ¨n thiªn nhiªn lμ

- Khoai lang, s¾n, khoai t©y lμ nh÷ng lo¹i thøc chÝnh. Nh−ng ngoμi ra còng cÇn ph¶i cho ¨n thªm

¨n chøa nhiÒu tinh bét, gi¸ thμnh t−¬ng ®èi rÎ ë thøc ¨n hçn hîp. L−îng thøc ¨n hçn hîp bæ sung khu vùc n«ng th«n. §èi víi cç lo¹i thøc ¨n nμy nhiÒu hay Ýt lμ tïy kh¶ n¨ng t×m kiÕm thøc ¨n tù th× th−êng ph¶i nÊu chÝn vμ bãp nhá tr−íc khi nhiªn cña gμ. Nguyªn liÖu thøc ¨n cho ¨n th−êng cho ¨n. Lo¹i thøc ¨n nμy cã thÓ chiÕm tõ 10-15%

cã cç lo¹i nh− sau:

khÈu phÇn.

13

14

https://thuviensach.vn

2. Thøc ¨n giμu protein nªn th−êng dïng cho gμ con 5-20 ngμy tuæi. Lo¹i

2.1. Thøc ¨n protein ®éng vËt

thøc ¨n nμy th−êng chiÕm 5% khÈu phÇn.

- B· ®Ëu phô: lo¹i thøc ¨n nμy rÊt tèt cho gia

- Bét c¸ lμ lo¹i thøc ¨n giμu protein tèt nhÊt cÇm. §èi víi gμ con chØ nªn cho ¨n tõ 5-10 g/ngμy.

cho gμ. Bét c¸ t¹p chøa ®Õn 38,5-39% protein th«.

§èi víi gia cÇm kþ ¨n mÆn nªn chØ cho ¨n bét c¸

3. Thøc ¨n giμu vitamin

nh¹t, tû lÖ 5-10% khÈu phÇn.

Cç lo¹i gia cÇm rÊt cÇn cç lo¹i vitamin sau:

- Bét thÞt, bét m¸u lμ phÕ phÈm cña cç lß s¸t A, B, D, E.

sinh. §èi víi lo¹i nμy cÇn nÊu chÝn tr−íc khi cho

- Vitamin A gióp gia cÇm chãng lín. ThiÕu

¨n hoÆc cã thÓ hÊp ë nhiÖt ®é cao, hay nghiÒn nhá Vitamin A gμ hay m¾c bÖnh ®au m¾t, næi môn ë råi sÊy kh« ®Ó tiÕn hμnh cho ¨n dÇn. Tû lÖ cña lo¹i th©n hoÆc ®Çu, trøng në kÐm. Vitamin A cã nhiÒu nμy chØ nªn chiÕm tõ 10-15% khÈu phÇn.

trong cç lo¹i rau xanh, cç lo¹i cñ, cç lo¹i bÌo.

- Cç lo¹i t«m, tÐp, cua, èc, hÕn, sß, cμo cμo, Chóng ta cã thÓ cho gμ ¨n cç lo¹i rau t−¬i hoÆc ñ ch©u chÊu, t»m háng,… ®Òu lμ nh÷ng lo¹i thøc ¨n tèt cho gia cÇm.

xanh, chÕ biÕn thμnh bét,...

- Vitamin D cÇn cho gμ ®Ó hÊp thô canxi vμ

2.2. Thøc ¨n protein thùc vËt

phètpho trong khÈu phÇn. NÕu thiÕu Vitamin D

- Chóng ta cã thÓ tËn dông cç lo¹i ®Ëu thø gμ sÏ chËm lín, x−¬ng mÒm, vá trøng máng.

phÈm nh− ®Ëu t−¬ng, ®Ëu xanh, ®Ëu mÌo, ®Ëu Vitamin D cã thÓ tæng hîp d−íi da nhê ¸nh s¸ng tr¾ng, ®Ëu ®á ®Ó lμm thøc ¨n. Cç lo¹i ®Ëu khi cho mÆt trêi, v× vËy lóc mÆt trêi lªn cÇn th¶ gμ ra gμ ¨n cÇn ph¶i luéc, rang hay hÊp chÝn ®Ó khö ®éc s©n ch¬i.

tè. Tû lÖ trong khÈu phÇn ¨n lμ 7-15%.

- Vitamin B cã nhiÒu trong c¸m, b· bia, b·

- Cç lo¹i kh« dÇu nh− kh« dÇu ®Ëu t−¬ng (44%

r−îu, trong rau lang, rau muèng, s©u bä.

protein th«), kh« dÇu l¹c c¶ vá (30,6 protein), kh«

- Vitamin E cÇn cho gμ m¸i, cã nhiÒu trong dÇu l¹c nh©n (45,4% protein), kh« dÇu võng thãc, ng«, ®Ëu mäc mÇm.

(38,5% protein),... §èi víi lo¹i thøc ¨n nμy chØ

chiÕm 7-10% khÈu phÇn.

4. Thøc ¨n kho¸ng

- Võng lμ lo¹i cã nhiÒu protein, mì, metiomin Thøc ¨n kho¸ng cÇn cho gia cÇm ®Ó t¹o x−¬ng, gióp cho gia cÇm mäc l«ng nhanh. H¹t võng nhá t¹o cç muèi kho¸ng trong m¸u, trong trøng vμ

15

16

https://thuviensach.vn

2. Thøc ¨n giμu protein nªn th−êng dïng cho gμ con 5-20 ngμy tuæi. Lo¹i

2.1. Thøc ¨n protein ®éng vËt

thøc ¨n nμy th−êng chiÕm 5% khÈu phÇn.

- B· ®Ëu phô: lo¹i thøc ¨n nμy rÊt tèt cho gia

- Bét c¸ lμ lo¹i thøc ¨n giμu protein tèt nhÊt cÇm. §èi víi gμ con chØ nªn cho ¨n tõ 5-10 g/ngμy.

cho gμ. Bét c¸ t¹p chøa ®Õn 38,5-39% protein th«.

§èi víi gia cÇm kþ ¨n mÆn nªn chØ cho ¨n bét c¸

3. Thøc ¨n giμu vitamin

nh¹t, tû lÖ 5-10% khÈu phÇn.

Cç lo¹i gia cÇm rÊt cÇn cç lo¹i vitamin sau:

- Bét thÞt, bét m¸u lμ phÕ phÈm cña cç lß s¸t A, B, D, E.

sinh. §èi víi lo¹i nμy cÇn nÊu chÝn tr−íc khi cho

- Vitamin A gióp gia cÇm chãng lín. ThiÕu

¨n hoÆc cã thÓ hÊp ë nhiÖt ®é cao, hay nghiÒn nhá Vitamin A gμ hay m¾c bÖnh ®au m¾t, næi môn ë råi sÊy kh« ®Ó tiÕn hμnh cho ¨n dÇn. Tû lÖ cña lo¹i th©n hoÆc ®Çu, trøng në kÐm. Vitamin A cã nhiÒu nμy chØ nªn chiÕm tõ 10-15% khÈu phÇn.

trong cç lo¹i rau xanh, cç lo¹i cñ, cç lo¹i bÌo.

- Cç lo¹i t«m, tÐp, cua, èc, hÕn, sß, cμo cμo, Chóng ta cã thÓ cho gμ ¨n cç lo¹i rau t−¬i hoÆc ñ ch©u chÊu, t»m háng,… ®Òu lμ nh÷ng lo¹i thøc ¨n tèt cho gia cÇm.

xanh, chÕ biÕn thμnh bét,...

- Vitamin D cÇn cho gμ ®Ó hÊp thô canxi vμ

2.2. Thøc ¨n protein thùc vËt

phètpho trong khÈu phÇn. NÕu thiÕu Vitamin D

- Chóng ta cã thÓ tËn dông cç lo¹i ®Ëu thø gμ sÏ chËm lín, x−¬ng mÒm, vá trøng máng.

phÈm nh− ®Ëu t−¬ng, ®Ëu xanh, ®Ëu mÌo, ®Ëu Vitamin D cã thÓ tæng hîp d−íi da nhê ¸nh s¸ng tr¾ng, ®Ëu ®á ®Ó lμm thøc ¨n. Cç lo¹i ®Ëu khi cho mÆt trêi, v× vËy lóc mÆt trêi lªn cÇn th¶ gμ ra gμ ¨n cÇn ph¶i luéc, rang hay hÊp chÝn ®Ó khö ®éc s©n ch¬i.

tè. Tû lÖ trong khÈu phÇn ¨n lμ 7-15%.

- Vitamin B cã nhiÒu trong c¸m, b· bia, b·

- Cç lo¹i kh« dÇu nh− kh« dÇu ®Ëu t−¬ng (44%

r−îu, trong rau lang, rau muèng, s©u bä.

protein th«), kh« dÇu l¹c c¶ vá (30,6 protein), kh«

- Vitamin E cÇn cho gμ m¸i, cã nhiÒu trong dÇu l¹c nh©n (45,4% protein), kh« dÇu võng thãc, ng«, ®Ëu mäc mÇm.

(38,5% protein),... §èi víi lo¹i thøc ¨n nμy chØ

chiÕm 7-10% khÈu phÇn.

4. Thøc ¨n kho¸ng

- Võng lμ lo¹i cã nhiÒu protein, mì, metiomin Thøc ¨n kho¸ng cÇn cho gia cÇm ®Ó t¹o x−¬ng, gióp cho gia cÇm mäc l«ng nhanh. H¹t võng nhá t¹o cç muèi kho¸ng trong m¸u, trong trøng vμ

15

16

https://thuviensach.vn

h×nh thμnh vá trøng. Nh÷ng chÊt kho¸ng cÇn tèi ®a kh«ng qu¸ 2-30mg/lÝt. §é pH: 6,8-7,5, ®é thiÕt nhÊt lμ canxi, phètpho vμ muèi.

cøng 60-80 mg Ca/lÝt, canxi 60 mg/lÝt,... NÕu n−íc

- Canxi vμ phètpho cã nhiÒu trong bét x−¬ng, chøa nhiÒu nitrat (qu¸ 20 mg/lÝt) sÏ ¶nh h−ëng l−îng ¨n kh«ng qu¸ 2-3% khÈu phÇn. Bét vá sß cã

®Õn n¨ng suÊt, thøc ¨n cã nhiÒu ch× sÏ g©y ngé nhiÒu canxi, l−îng cho ¨n chiÕm 2-5% khÈu phÇn.

®éc, nhiÒu magiª sÏ g©y Øa ch¶y,...

Cã thÓ tËn dông vá trøng ë cç lß Êp ®Ó lμm thøc

¨n, tr−íc khi dïng ph¶i hÊp chÝn ®Ó s¸t trïng, III. Kü THUËT CHäN, B¶O QU¶N TRøNG

ph¬i kh« vμ xay nhá. Tro bÕp còng cã thÓ cung cÊp Vμ ÊP TRøNG

chÊt kho¸ng, tr−íc khi dïng tro bÕp nªn ®Ó ra 1. Chän trøng

ngoμi tõ 20-30 ngμy.

- Muèi: gia cÇm cÇn muèi rÊt Ýt nh−ng muèi l¹i Nªn chän trøng cña nh÷ng m¸i vμ trèng kháe rÊt cÇn ®Ó kÝch thÝch gμ ¨n ®−îc nhiÒu vμ kháe m¹nh. M¸i cã s¶n l−îng trøng cao, løa ®Î kÐo dμi.

m¹nh. L−îng muèi cÇn kho¶ng 0,3-0,35% khÈu H×nh d¹ng: chØ sè h×nh d¹ng kho¶ng 1,3-1,32

phÇn. Trong bét c¸ th−êng cã l−îng muèi nhÊt (chiÒu dμi/chiÒu réng).

®Þnh. NÕu cho ¨n bét c¸ th× kh«ng cÇn bæ sung Träng l−îng: trung b×nh cña gièng (trøng gμ Ri: thªm muèi, v× gμ rÊt dÔ bÞ ngé ®éc muèi nÕu l−îng 40-42 g, §«ng T¶o: 48-50 g, MÝa: 50-52 g,...).

muèi cao.

Vá trøng: s¹ch, kh«ng dÝnh ph©n, dÝnh m¸u, Ngoμi nh÷ng kho¸ng ®a l−îng kÓ trªn, gia cÇm dμy, vá kh«ng bÞ r¹n nøt, kh«ng bãng lén v× trøng cßn cÇn nh÷ng chÊt kho¸ng vi l−îng nh− s¾t, cò vá th−êng bãng.

®ång, kÏm, l−u huúnh, mangan, c«ban,... Tuy liÒu Tr−íc lóc cho gμ Êp nªn soi ®Ó lo¹i trõ trøng cã l−îng rÊt Ýt nh−ng kh«ng thÓ thiÕu. Gμ th¶ v−ên buång khÝ qu¸ réng (trøng cò) hoÆc buång khÝ

cã thÓ tù t×m nh÷ng chÊt nμy trong ®Êt.

n»m ë ®Çu nhá, lo¹i trøng hai lßng ®á, cã dÞ vËt hoÆc vÕt m¸u trong trøng. Lßng ®á di ®éng chËm, 5. N−íc uèng

d©y ch»ng ch¾c lμ trøng míi.

Nãi ®Õn thøc ¨n, kh«ng thÓ kh«ng quan t©m

®Õn n−íc uèng cho gia cÇm.

2. VËn chuyÓn trøng

N−íc s¹ch ®−îc quy ®Þnh nh− sau: vi khuÈn CÇn vËn chuyÓn trøng nhÑ nhμng, tr¸nh va E.coli tèi ®a kh«ng qu¸ 50 con/ml. Nång ®é nitrat ch¹m, nãng l¹nh thay ®æi ®ét ngét. Lóc vËn chuyÓn 17

18

https://thuviensach.vn

h×nh thμnh vá trøng. Nh÷ng chÊt kho¸ng cÇn tèi ®a kh«ng qu¸ 2-30mg/lÝt. §é pH: 6,8-7,5, ®é thiÕt nhÊt lμ canxi, phètpho vμ muèi.

cøng 60-80 mg Ca/lÝt, canxi 60 mg/lÝt,... NÕu n−íc

- Canxi vμ phètpho cã nhiÒu trong bét x−¬ng, chøa nhiÒu nitrat (qu¸ 20 mg/lÝt) sÏ ¶nh h−ëng l−îng ¨n kh«ng qu¸ 2-3% khÈu phÇn. Bét vá sß cã

®Õn n¨ng suÊt, thøc ¨n cã nhiÒu ch× sÏ g©y ngé nhiÒu canxi, l−îng cho ¨n chiÕm 2-5% khÈu phÇn.

®éc, nhiÒu magiª sÏ g©y Øa ch¶y,...

Cã thÓ tËn dông vá trøng ë cç lß Êp ®Ó lμm thøc

¨n, tr−íc khi dïng ph¶i hÊp chÝn ®Ó s¸t trïng, III. Kü THUËT CHäN, B¶O QU¶N TRøNG

ph¬i kh« vμ xay nhá. Tro bÕp còng cã thÓ cung cÊp Vμ ÊP TRøNG

chÊt kho¸ng, tr−íc khi dïng tro bÕp nªn ®Ó ra 1. Chän trøng

ngoμi tõ 20-30 ngμy.

- Muèi: gia cÇm cÇn muèi rÊt Ýt nh−ng muèi l¹i Nªn chän trøng cña nh÷ng m¸i vμ trèng kháe rÊt cÇn ®Ó kÝch thÝch gμ ¨n ®−îc nhiÒu vμ kháe m¹nh. M¸i cã s¶n l−îng trøng cao, løa ®Î kÐo dμi.

m¹nh. L−îng muèi cÇn kho¶ng 0,3-0,35% khÈu H×nh d¹ng: chØ sè h×nh d¹ng kho¶ng 1,3-1,32

phÇn. Trong bét c¸ th−êng cã l−îng muèi nhÊt (chiÒu dμi/chiÒu réng).

®Þnh. NÕu cho ¨n bét c¸ th× kh«ng cÇn bæ sung Träng l−îng: trung b×nh cña gièng (trøng gμ Ri: thªm muèi, v× gμ rÊt dÔ bÞ ngé ®éc muèi nÕu l−îng 40-42 g, §«ng T¶o: 48-50 g, MÝa: 50-52 g,...).

muèi cao.

Vá trøng: s¹ch, kh«ng dÝnh ph©n, dÝnh m¸u, Ngoμi nh÷ng kho¸ng ®a l−îng kÓ trªn, gia cÇm dμy, vá kh«ng bÞ r¹n nøt, kh«ng bãng lén v× trøng cßn cÇn nh÷ng chÊt kho¸ng vi l−îng nh− s¾t, cò vá th−êng bãng.

®ång, kÏm, l−u huúnh, mangan, c«ban,... Tuy liÒu Tr−íc lóc cho gμ Êp nªn soi ®Ó lo¹i trõ trøng cã l−îng rÊt Ýt nh−ng kh«ng thÓ thiÕu. Gμ th¶ v−ên buång khÝ qu¸ réng (trøng cò) hoÆc buång khÝ

cã thÓ tù t×m nh÷ng chÊt nμy trong ®Êt.

n»m ë ®Çu nhá, lo¹i trøng hai lßng ®á, cã dÞ vËt hoÆc vÕt m¸u trong trøng. Lßng ®á di ®éng chËm, 5. N−íc uèng

d©y ch»ng ch¾c lμ trøng míi.

Nãi ®Õn thøc ¨n, kh«ng thÓ kh«ng quan t©m

®Õn n−íc uèng cho gia cÇm.

2. VËn chuyÓn trøng

N−íc s¹ch ®−îc quy ®Þnh nh− sau: vi khuÈn CÇn vËn chuyÓn trøng nhÑ nhμng, tr¸nh va E.coli tèi ®a kh«ng qu¸ 50 con/ml. Nång ®é nitrat ch¹m, nãng l¹nh thay ®æi ®ét ngét. Lóc vËn chuyÓn 17

18

https://thuviensach.vn

cã thÓ lãt trøng trong chÊu, r¬m hoÆc bao bäc Êp vô thu cã lîi lμ gμ mÑ sau lóc thay l«ng, søc b»ng giÊy.

kháe ®−îc phôc håi. Gμ con lín lªn kiÕm ¨n ®−îc Tr−íc khi cho vμo Êp, nªn xÕp trøng ra khay ®Ó

nhê thãc r¬i v·i vô mïa, tù t×m kiÕm ®−îc thøc trøng nghØ tõ 12-24 giê ë chç m¸t, nhiÖt ®é 18-

¨n. ë n−íc ta nªn Êp gμ vμo vô nμy v× tuy gμ con 200C, ®é Èm 70-75%.

kh«ng lín nhanh b»ng vô xu©n nh−ng gμ Ýt bÞ

bÖnh, tû lÖ nu«i sèng cao.

3. Thêi gian b¶o qu¶n

6. Chän gμ m¸i Êp

Mïa hÌ tèi ®a 5 ngμy, mïa ®«ng tèi ®a 7 ngμy.

Chän gμ m¸i Êp lμ nh÷ng gμ m¸i ®· ®Î hÕt løa

®Î nh−ng cßn sung søc, kh«ng cã bÖnh tËt, kh«ng 4. §¶o trøng

cã ký sinh trïng, l«ng kh«ng x¬ xç, ®Çu thanh Hai ngμy ®Çu kh«ng cÇn ®¶o trøng, ®Õn ngμy nhá, ch©n cao võa ph¶i, l«ng t¬ nhiÒu. Gμ bÐ sÏ Êp thø ba b¾t ®Çu ®¶o, 1 lÇn ®¶o/ngμy ®Ó h¹n chÕ

®−îc Ýt trøng, nÕu gμ m¸i to qu¸ di chuyÓn sÏ

ph«i chÕt dÝnh ë vá trøng.

nÆng nÒ, dÔ lμm vì trøng. Nªn chän gμ cã tÝnh ®ßi

§èi víi gμ th¶ v−ên, Êp tù nhiªn lμ chÝnh (m¸i Êp say (kh«ng bá æ Êp). Cã thÓ dïng gμ t©y, ngan mÑ Êp).

Êp trøng thay gμ.

5. Thêi gian Êp t¸i s¶n xuÊt ®μn 7. Cç ®iÒu kiÖn trong qu¸ tr×nh Êp Mçi n¨m nªn tËp trung cho Êp hai vô: vô xu©n

- Sè l−îng trøng Êp lμ 13-17 qu¶ tïy gμ m¸i to (th¸ng 2, 3, 4 D−¬ng lÞch) vμ vô thu (th¸ng 8, 9

hay nhá. Nªn ®Ó sè trøng lÎ v× sè ch½n sÏ cã 1 qu¶

D−¬ng lÞch).

l¨n ra ngoμi, mÊt nhiÖt, ph¸t dôc kh«ng ®Òu.

Êp vô xu©n cã lîi: thêi tiÕt ®· Êm ¸p, thiªn

- æ Êp: thóng, ræ, hép gç cã diÖn tÝch 40 x 40 cm.

nhiªn dåi dμo c«n trïng vμ rau xanh nªn chÊt CÇn lãt r¬m kh«, ®Ó æ ë vÞ trÝ tho¸ng, kh« r¸o, l−îng trøng tèt, tû lÖ në cao, gμ con kháe m¹nh, yªn tÜnh, kh«ng s¸ng qu¸. D−íi líp r¬m nªn lãt lín nhanh. Gμ lín lªn gÆp vô thu ho¹ch lóa l¸ (mÇm t−íi) hoÆc l¸ xoan t−¬i ®Ó tr¸nh rÖp, chiªm dÔ t×m kiÕm thãc d¬i v·i. Nh−îc ®iÓm: rËn g©y h¹i.

thêi tiÕt Èm −ít, vi khuÈn cã ®iÒu kiÖn ph¸t NÕu trong qu¸ tr×nh Êp, gμ say qu¸, kh«ng triÓn, gμ dÔ m¾c bÖnh, ®Æc biÖt lμ bÖnh ®−êng chÞu xuèng ¨n th× mçi ngμy 2 lÇn b¾t gμ xuèng ruét vμ bÖnh ®Ëu.

cho ¨n ®Ó duy tr× søc kháe vμ tr¸nh bμi tiÕt 19

20

https://thuviensach.vn

cã thÓ lãt trøng trong chÊu, r¬m hoÆc bao bäc Êp vô thu cã lîi lμ gμ mÑ sau lóc thay l«ng, søc b»ng giÊy.

kháe ®−îc phôc håi. Gμ con lín lªn kiÕm ¨n ®−îc Tr−íc khi cho vμo Êp, nªn xÕp trøng ra khay ®Ó

nhê thãc r¬i v·i vô mïa, tù t×m kiÕm ®−îc thøc trøng nghØ tõ 12-24 giê ë chç m¸t, nhiÖt ®é 18-

¨n. ë n−íc ta nªn Êp gμ vμo vô nμy v× tuy gμ con 200C, ®é Èm 70-75%.

kh«ng lín nhanh b»ng vô xu©n nh−ng gμ Ýt bÞ

bÖnh, tû lÖ nu«i sèng cao.

3. Thêi gian b¶o qu¶n

6. Chän gμ m¸i Êp

Mïa hÌ tèi ®a 5 ngμy, mïa ®«ng tèi ®a 7 ngμy.

Chän gμ m¸i Êp lμ nh÷ng gμ m¸i ®· ®Î hÕt løa

®Î nh−ng cßn sung søc, kh«ng cã bÖnh tËt, kh«ng 4. §¶o trøng

cã ký sinh trïng, l«ng kh«ng x¬ xç, ®Çu thanh Hai ngμy ®Çu kh«ng cÇn ®¶o trøng, ®Õn ngμy nhá, ch©n cao võa ph¶i, l«ng t¬ nhiÒu. Gμ bÐ sÏ Êp thø ba b¾t ®Çu ®¶o, 1 lÇn ®¶o/ngμy ®Ó h¹n chÕ

®−îc Ýt trøng, nÕu gμ m¸i to qu¸ di chuyÓn sÏ

ph«i chÕt dÝnh ë vá trøng.

nÆng nÒ, dÔ lμm vì trøng. Nªn chän gμ cã tÝnh ®ßi

§èi víi gμ th¶ v−ên, Êp tù nhiªn lμ chÝnh (m¸i Êp say (kh«ng bá æ Êp). Cã thÓ dïng gμ t©y, ngan mÑ Êp).

Êp trøng thay gμ.

5. Thêi gian Êp t¸i s¶n xuÊt ®μn 7. Cç ®iÒu kiÖn trong qu¸ tr×nh Êp Mçi n¨m nªn tËp trung cho Êp hai vô: vô xu©n

- Sè l−îng trøng Êp lμ 13-17 qu¶ tïy gμ m¸i to (th¸ng 2, 3, 4 D−¬ng lÞch) vμ vô thu (th¸ng 8, 9

hay nhá. Nªn ®Ó sè trøng lÎ v× sè ch½n sÏ cã 1 qu¶

D−¬ng lÞch).

l¨n ra ngoμi, mÊt nhiÖt, ph¸t dôc kh«ng ®Òu.

Êp vô xu©n cã lîi: thêi tiÕt ®· Êm ¸p, thiªn

- æ Êp: thóng, ræ, hép gç cã diÖn tÝch 40 x 40 cm.

nhiªn dåi dμo c«n trïng vμ rau xanh nªn chÊt CÇn lãt r¬m kh«, ®Ó æ ë vÞ trÝ tho¸ng, kh« r¸o, l−îng trøng tèt, tû lÖ në cao, gμ con kháe m¹nh, yªn tÜnh, kh«ng s¸ng qu¸. D−íi líp r¬m nªn lãt lín nhanh. Gμ lín lªn gÆp vô thu ho¹ch lóa l¸ (mÇm t−íi) hoÆc l¸ xoan t−¬i ®Ó tr¸nh rÖp, chiªm dÔ t×m kiÕm thãc d¬i v·i. Nh−îc ®iÓm: rËn g©y h¹i.

thêi tiÕt Èm −ít, vi khuÈn cã ®iÒu kiÖn ph¸t NÕu trong qu¸ tr×nh Êp, gμ say qu¸, kh«ng triÓn, gμ dÔ m¾c bÖnh, ®Æc biÖt lμ bÖnh ®−êng chÞu xuèng ¨n th× mçi ngμy 2 lÇn b¾t gμ xuèng ruét vμ bÖnh ®Ëu.

cho ¨n ®Ó duy tr× søc kháe vμ tr¸nh bμi tiÕt 19

20

https://thuviensach.vn

ph©n vμo æ. Thøc ¨n cña gμ m¸i lóc nμy lμ cç

§èi víi gμ con, cã thÓ ch−a hoμn chØnh, søc ®Ò

h¹t ngò cèc nhiÒu tinh bét nh− ng«, thãc ®Ó

kh¸ng yÕu, kh¶ n¨ng ®iÒu nhiÖt cßn h¹n chÕ, tèc cung cÊp nhiÒu nhiÖt l−îng, tiªu hãa chËm, thêi

®é sinh tr−ëng cao. Mét sè ®iÓm cÇn quan t©m: gian duy tr× dμi. Cã thÓ cho gμ m¸i ¨n thªm rau (1). ChÊt ®én chuång r¬m th¸i ng¾n hoÆc trÊu, xanh ®Ó cung cÊp vitamin. Mçi lÇn cho gμ xuèng mïn c−a. Tèt nhÊt lμ phoi bμo r¶i dμy 10-15 cm,

¨n kho¶ng 10-20 phót, v× l©u qu¸ sÏ ¶nh h−ëng kh« r¸o, s¹ch.

tíi sù mÊt nhiÖt cña trøng. GÇn chç cho gμ m¸i (2). M¸ng ¨n b»ng mÑt ®an hoÆc m¸ng t«n

¨n nªn cã hè t¾m c¸t ®Ó gμ ¨n xong cã thÓ t¾m vu«ng cao 40 cm, réng 40 cm, dμi 60 cm cho 100

c¸t, trõ rÖp, rËn...

gμ míi në.

- Soi trøng: soi 2 lÇn vμo ngμy Êp thø 7 vμ 18 ®Ó

lo¹i bá nh÷ng trøng kh«ng ph«i, chÕt ph«i. Sè (3). M¸ng uèng dïng chËu sμnh, trªn ®an 1 c¸i trøng cßn l¹i dån cho mét sè m¸i cßn sung søc Êp, n¬m óp nhá óp võa chËu, ®Ó gμ ë ngoμi thß má vμo gi¶i phãng sè m¸i thõa, cã chÕ ®é cho ¨n tèt ®Ó

uèng mμ kh«ng nhóng ch©n ®−îc. Cã thÓ sö dông m¸i cã thÓ ®Î l¹i.

cç chai ®ùng ®Çy n−íc óp ng−îc vμo ®Üa. Trong chai c¾m 1 c¸i ®òa dμi h¬n chai ®Ó n−íc tù do ch¶y IV. Kü THUËT NU¤I Gμ CON

dÇn tõ chai xuèng ®Üa. H»ng ngμy röa s¹ch m¸ng uèng, quÐt s¹ch m¸ng ¨n.

1. Lóc gμ b¾t ®Çu në (ngμy 20, 21) (4). NhiÖt ®é:

- Lóc gμ b¾t ®Çu në cÇn nhÆt dÇn cç con ®· në

§èi víi gμ 21-30 ngμy tuæi nhê mÑ Êp ñ cho nªn ra. Cho mçi m¸i nu«i 15-20 con. §Ó tr¸nh t×nh sau 3 tuÇn tçh mÑ cÇn bè trÝ phßng nu«i cã nhiÖt tr¹ng gμ mÑ dÉn gμ con cßn non ®i ¨n ë xa, gμ con

®é 26-280C. §Ó ®iÒu chØnh nhiÖt ®é cÇn quan s¸t dÔ sinh bÖnh, sa hè hoÆc bÞ chån, c¸o, diÒu h©u

®μn gμ. NÕu ®μn gμ tóm tôm vμo nguån nhiÖt kªu c¾p, chóng ta cã thÓ lÊy n¬m nhèt gμ mÑ, gμ con cã thÓ chui ra, chui vμo ®−îc. Thøc ¨n, uèng cña gμ

chim chÝp kh«ng ¨n lμ hiÖn t−îng thiÕu nhiÖt.

con ®Ó ngoμi n¬m ®Ó lóc gμ con tù chui ra ¨n. Sau NÕu ®μn gμ t¶n xa nguån nhiÖt, h¸ miÖng thë lμ

2 tuÇn (mïa ®«ng 3 tuÇn) cÇn tçh gμ con khái hiÖn t−îng thõa nhiÖt. Gμ ®i l¹i sën s¬ ¨n uèng mÑ, nu«i riªng, ®Ó gμ mÑ nhanh chãng ®Î trøng b×nh th−êng lμ nhiÖt ®é võa ®ñ. Gμ 2 th¸ng tuæi trë l¹i.

nhiÖt ®é thÝch hîp lμ 200C.

21

22

https://thuviensach.vn

ph©n vμo æ. Thøc ¨n cña gμ m¸i lóc nμy lμ cç

§èi víi gμ con, cã thÓ ch−a hoμn chØnh, søc ®Ò

h¹t ngò cèc nhiÒu tinh bét nh− ng«, thãc ®Ó

kh¸ng yÕu, kh¶ n¨ng ®iÒu nhiÖt cßn h¹n chÕ, tèc cung cÊp nhiÒu nhiÖt l−îng, tiªu hãa chËm, thêi

®é sinh tr−ëng cao. Mét sè ®iÓm cÇn quan t©m: gian duy tr× dμi. Cã thÓ cho gμ m¸i ¨n thªm rau (1). ChÊt ®én chuång r¬m th¸i ng¾n hoÆc trÊu, xanh ®Ó cung cÊp vitamin. Mçi lÇn cho gμ xuèng mïn c−a. Tèt nhÊt lμ phoi bμo r¶i dμy 10-15 cm,

¨n kho¶ng 10-20 phót, v× l©u qu¸ sÏ ¶nh h−ëng kh« r¸o, s¹ch.

tíi sù mÊt nhiÖt cña trøng. GÇn chç cho gμ m¸i (2). M¸ng ¨n b»ng mÑt ®an hoÆc m¸ng t«n

¨n nªn cã hè t¾m c¸t ®Ó gμ ¨n xong cã thÓ t¾m vu«ng cao 40 cm, réng 40 cm, dμi 60 cm cho 100

c¸t, trõ rÖp, rËn...

gμ míi në.

- Soi trøng: soi 2 lÇn vμo ngμy Êp thø 7 vμ 18 ®Ó

lo¹i bá nh÷ng trøng kh«ng ph«i, chÕt ph«i. Sè (3). M¸ng uèng dïng chËu sμnh, trªn ®an 1 c¸i trøng cßn l¹i dån cho mét sè m¸i cßn sung søc Êp, n¬m óp nhá óp võa chËu, ®Ó gμ ë ngoμi thß má vμo gi¶i phãng sè m¸i thõa, cã chÕ ®é cho ¨n tèt ®Ó

uèng mμ kh«ng nhóng ch©n ®−îc. Cã thÓ sö dông m¸i cã thÓ ®Î l¹i.

cç chai ®ùng ®Çy n−íc óp ng−îc vμo ®Üa. Trong chai c¾m 1 c¸i ®òa dμi h¬n chai ®Ó n−íc tù do ch¶y IV. Kü THUËT NU¤I Gμ CON

dÇn tõ chai xuèng ®Üa. H»ng ngμy röa s¹ch m¸ng uèng, quÐt s¹ch m¸ng ¨n.

1. Lóc gμ b¾t ®Çu në (ngμy 20, 21) (4). NhiÖt ®é:

- Lóc gμ b¾t ®Çu në cÇn nhÆt dÇn cç con ®· në

§èi víi gμ 21-30 ngμy tuæi nhê mÑ Êp ñ cho nªn ra. Cho mçi m¸i nu«i 15-20 con. §Ó tr¸nh t×nh sau 3 tuÇn tçh mÑ cÇn bè trÝ phßng nu«i cã nhiÖt tr¹ng gμ mÑ dÉn gμ con cßn non ®i ¨n ë xa, gμ con

®é 26-280C. §Ó ®iÒu chØnh nhiÖt ®é cÇn quan s¸t dÔ sinh bÖnh, sa hè hoÆc bÞ chån, c¸o, diÒu h©u

®μn gμ. NÕu ®μn gμ tóm tôm vμo nguån nhiÖt kªu c¾p, chóng ta cã thÓ lÊy n¬m nhèt gμ mÑ, gμ con cã thÓ chui ra, chui vμo ®−îc. Thøc ¨n, uèng cña gμ

chim chÝp kh«ng ¨n lμ hiÖn t−îng thiÕu nhiÖt.

con ®Ó ngoμi n¬m ®Ó lóc gμ con tù chui ra ¨n. Sau NÕu ®μn gμ t¶n xa nguån nhiÖt, h¸ miÖng thë lμ

2 tuÇn (mïa ®«ng 3 tuÇn) cÇn tçh gμ con khái hiÖn t−îng thõa nhiÖt. Gμ ®i l¹i sën s¬ ¨n uèng mÑ, nu«i riªng, ®Ó gμ mÑ nhanh chãng ®Î trøng b×nh th−êng lμ nhiÖt ®é võa ®ñ. Gμ 2 th¸ng tuæi trë l¹i.

nhiÖt ®é thÝch hîp lμ 200C.

21

22

https://thuviensach.vn

(5). MËt ®é: víi gi¸ rÎ vμ cã nhiÒu lo¹i thøc ¨n ®Ó hç trî chÊt Mïa thu ®«ng:

dinh d−ìng cho nhau mμ gμ l¹i thÝch ¨n. Gμ con 1-30 ngμy ch−a nªn cho ¨n rau. Nh−ng nÕu kh«ng Tuæi

20-30 ngµy

31-45 ngµy

46-60 ngµy

cã premix vitamin th× sau 30 ngμy tËp cho gμ ¨n MËt ®é

20-25 con

15-20 con

12-15 con

bÌo, rau röa s¹ch, th¸i nhá. Rau, bÌo cã thÓ cho ¨n riªng hoÆc trén lÉn víi thøc ¨n hçn hîp. Gμ sau 1

Mïa hÌ nãng nùc cã thÓ gi¶m 10% sè l−îng gμ.

th¸ng tuæi tËp cho ¨n thãc mäc mÇm, ban ®Çu (6). §é Èm:

b¨m ng¾n, tiÕn tíi cho ¨n nguyªn h¹t.

§é Èm thÝch hîp: 65-70%. NÕu nÒn chuång bÞ

- L−îng thøc ¨n 1 ngμy ®ªm:

Èm cÇn thay ngay cç chÊt ®én ®Ó b¶o ®¶m sù kh«, tho¸ng.

Tuæi (tuÇn)

L−îng thøc ¨n (g)

(7). ¸nh s¸ng:

1 6-7

Dïng bãng ®iÖn treo cao cçh nÒn chuång 2,5 m 2 10-11

víi c−êng ®é s¸ng tïy theo tuæi gμ nh− sau: 3 14-15

Tuæi

1-20 ngµy

21-40 ngµy

41-66 ngµy

4 16-22

5 24-25

Tuæi 5

W/m2 3

W/m2 1,4

W/m2

6 26-30

Thêi gian chiÕu s¸ng: 1-2 tuÇn ®Çu chiÕu s¸ng 7 32-38

24/24h. Sau ®ã cø mçi tuÇn gi¶m 20-30 phót. Gμ

8 42-46

th¶ v−ên 3 tuÇn cho ra ngoμi t¾m n¾ng mét ngμy

- Sè b÷a ¨n: ngμy cho ¨n 6 lÇn, mçi lÇn cçh kho¶ng 15-20 phót. §Õn 5 tuÇn cho tù do ra ngoμi.

nhau kho¶ng 2 giê, cho ¨n theo ®óng giê quy ®Þnh.

L−u ý: gμ chØ th¶ ra s©n vμ ban mai lóc s−¬ng CÇn tiªm v¾cxin phßng trõ mét sè bÖnh nh−:

®· tan. Chuång cÇn lμm h−íng nam hoÆc h−íng

- Marek (u côc ë phñ t¹ng, da m¾t, thÇn kinh).

®«ng nam, tho¸ng m¸t vμo mïa hÌ, Êm ¸p vμo mïa ®«ng.

- Gumboro (ph©n lo·ng cã bät khÝ, n»m liÖt, cç c¬ xuÊt huyÕt...).

2. Nu«i d−ìng gμ con

- §Ëu (cã nh÷ng nèt mμu x¸m ë mμo, ch©n, m¾t).

- Nªn chän nh÷ng thøc ¨n cã s½n ë ®Þa ph−¬ng

- Newcastle (Øa ph©n xanh, ®Çu nghÑo, kªu nhiÒu).

23

24

https://thuviensach.vn

(5). MËt ®é: víi gi¸ rÎ vμ cã nhiÒu lo¹i thøc ¨n ®Ó hç trî chÊt Mïa thu ®«ng:

dinh d−ìng cho nhau mμ gμ l¹i thÝch ¨n. Gμ con 1-30 ngμy ch−a nªn cho ¨n rau. Nh−ng nÕu kh«ng Tuæi

20-30 ngµy

31-45 ngµy

46-60 ngµy

cã premix vitamin th× sau 30 ngμy tËp cho gμ ¨n MËt ®é

20-25 con

15-20 con

12-15 con

bÌo, rau röa s¹ch, th¸i nhá. Rau, bÌo cã thÓ cho ¨n riªng hoÆc trén lÉn víi thøc ¨n hçn hîp. Gμ sau 1

Mïa hÌ nãng nùc cã thÓ gi¶m 10% sè l−îng gμ.

th¸ng tuæi tËp cho ¨n thãc mäc mÇm, ban ®Çu (6). §é Èm:

b¨m ng¾n, tiÕn tíi cho ¨n nguyªn h¹t.

§é Èm thÝch hîp: 65-70%. NÕu nÒn chuång bÞ

- L−îng thøc ¨n 1 ngμy ®ªm:

Èm cÇn thay ngay cç chÊt ®én ®Ó b¶o ®¶m sù kh«, tho¸ng.

Tuæi (tuÇn)

L−îng thøc ¨n (g)

(7). ¸nh s¸ng:

1 6-7

Dïng bãng ®iÖn treo cao cçh nÒn chuång 2,5 m 2 10-11

víi c−êng ®é s¸ng tïy theo tuæi gμ nh− sau: 3 14-15

Tuæi

1-20 ngµy

21-40 ngµy

41-66 ngµy

4 16-22

5 24-25

Tuæi 5

W/m2 3

W/m2 1,4

W/m2

6 26-30

Thêi gian chiÕu s¸ng: 1-2 tuÇn ®Çu chiÕu s¸ng 7 32-38

24/24h. Sau ®ã cø mçi tuÇn gi¶m 20-30 phót. Gμ

8 42-46

th¶ v−ên 3 tuÇn cho ra ngoμi t¾m n¾ng mét ngμy

- Sè b÷a ¨n: ngμy cho ¨n 6 lÇn, mçi lÇn cçh kho¶ng 15-20 phót. §Õn 5 tuÇn cho tù do ra ngoμi.

nhau kho¶ng 2 giê, cho ¨n theo ®óng giê quy ®Þnh.

L−u ý: gμ chØ th¶ ra s©n vμ ban mai lóc s−¬ng CÇn tiªm v¾cxin phßng trõ mét sè bÖnh nh−:

®· tan. Chuång cÇn lμm h−íng nam hoÆc h−íng

- Marek (u côc ë phñ t¹ng, da m¾t, thÇn kinh).

®«ng nam, tho¸ng m¸t vμo mïa hÌ, Êm ¸p vμo mïa ®«ng.

- Gumboro (ph©n lo·ng cã bät khÝ, n»m liÖt, cç c¬ xuÊt huyÕt...).

2. Nu«i d−ìng gμ con

- §Ëu (cã nh÷ng nèt mμu x¸m ë mμo, ch©n, m¾t).

- Nªn chän nh÷ng thøc ¨n cã s½n ë ®Þa ph−¬ng

- Newcastle (Øa ph©n xanh, ®Çu nghÑo, kªu nhiÒu).

23

24

https://thuviensach.vn

Ngoμi ra cÇn ®Ò phßng mét sè bÖnh khç nh−: thøc ¨n nªn dÔ nhiÔm bÖnh, ®Æc biÖt lμ bÖnh ký

- Chèng bÖnh b¹ch lþ, hen gμ truyÒn qua ph«i sinh trïng.

vμ cç stress.

1. Dông cô vμ nhμ nu«i

Khi gμ b¾t ®Çu xuèng chuång (1 ngμy tuæi) cÇn Nu«i gμ trèng riªng, gμ m¸i riªng cïng chung cho uèng: Stress ban 10 g + Streptomycin 1 g + 1,5

mét ®é tuæi. Mçi ng¨n chuång nu«i kho¶ng 100-lÝt n−íc cho 400-500 gμ 1 ngμy tuæi uèng/1 ngμy, 200 con. ChÊt ®én chuång gièng nh− nu«i gμ con.

sö dông liªn tôc trong 3 ngμy.

- M¸ng ¨n: lμm b»ng gç, èng b−¬ng hay t«n dμi

- Phßng trÞ bÖnh cÇu trïng vμ cç bÖnh nhiÔm 1 m, réng 0,15 m, cao 5 cm cã thanh ngang ë trªn.

khuÈn (gμ tõ 7 ngμy tuæi trë lªn).

- M¸ng uèng: cã ®iÒu kiÖn th× mua m¸ng b»ng Cocci - stop.ESB hoÆc Anti-Coccid: 1 gãi 20 g pha 3

èng nhùa hoÆc t«n trßn chÕ t¹o s½n ë cç nhμ m¸y.

víi 20 lÝt n−íc cho 100 kg gμ uèng trong 1 ngμy, cho

- CÇu ®Ëu: giai ®o¹n nμy gμ cÇn cã cÇu ®Ëu ®Ó

uèng liªn tôc 3 ngμy. NÕu cã hiÖn t−îng ph©n gμ

ngñ vÒ ban ®ªm. CÇu ®Ëu lμm b»ng tre hoÆc gç vãt sèng lÉn bät khÝ, cã mμu s¸p n©u hoÆc m¸u t−¬i th×

trßn, b¶n réng 3-4 cm, kª cçh mÆt ®Êt 30-50 cm, ph¶i t¨ng gÊp ®«i sè liÒu lªn. Cã thÓ dïng kÕt hîp mçi thanh cçh nhau 25-30 cm.

tiªm b¾p 0,3 ml Kanamycin 10% 1 lÇn/ngμy, dïng

- Hè t¾m c¸t: cÇn cã hè t¾m c¸t ®Ó trõ rÖp vμ

liªn tôc trong 2, 3 ngμy.

lμm bong cç tÕ bμo ngoμi da. Hè cã thÓ b»ng gç

- Phßng trÞ hen gμ:

hoÆc x©y xi m¨ng ë gãc s©n ch¬i cña gμ, dμi 1 m, CÇn gi÷ cho chuång gμ lu«n kh« r¸o, dïng 1 g réng 60 cm, cao 15 cm dïng cho 100-200 con.

Anti-CRD pha víi 1 lÝt n−íc cho uèng lóc gμ ®−îc

- MËt ®é nhèt: 2-3 th¸ng tuæi lμ 10 con/m2, 3-4

th¸ng tuæi lμ 8 con/m2, 4-5 th¸ng tuæi lμ 6 con/m2.

9-12, 18-21, 28-30, 38-40 ngμy tuæi.

- NhiÖt ®é: cÇn ®Æc biÖt quan t©m víi nh÷ng lo¹i gμ mäc l«ng chËm vμo mïa ®«ng ®Ó cã sù ®iÒu V. Kü THUËT NU¤I Gμ Dß, HËU BÞ

chØnh nhiÖt ®é cho phï hîp, tr¸nh cho gμ bÞ l¹nh.

Giai ®o¹n gμ dß, hËu bÞ lμ gμ tõ 3 ®Õn 5 th¸ng

- Thøc ¨n cña lo¹i gμ nμy hçn hîp cç chÊt, cã tuæi. Lóc nμy gμ ®· chèng chÞu ®−îc víi ®iÒu kiÖn thÓ trén víi 30% rau xanh hoÆc bÌo röa s¹ch.

ngo¹i c¶nh nh− nãng, l¹nh... Nh−ng v× ®a sè thêi

- L−îng thøc ¨n 1 ngμy ®ªm: 6-70 ngμy ¨n 45-50 g, gian trong nμy, gμ ®i l¹i ngoμi trêi ®Ó tù kiÕm 71-90 ngμy ¨n 51-60 g, 91-120 ngμy ¨n 62-70 g, 25

26

https://thuviensach.vn

Ngoμi ra cÇn ®Ò phßng mét sè bÖnh khç nh−: thøc ¨n nªn dÔ nhiÔm bÖnh, ®Æc biÖt lμ bÖnh ký

- Chèng bÖnh b¹ch lþ, hen gμ truyÒn qua ph«i sinh trïng.

vμ cç stress.

1. Dông cô vμ nhμ nu«i

Khi gμ b¾t ®Çu xuèng chuång (1 ngμy tuæi) cÇn Nu«i gμ trèng riªng, gμ m¸i riªng cïng chung cho uèng: Stress ban 10 g + Streptomycin 1 g + 1,5

mét ®é tuæi. Mçi ng¨n chuång nu«i kho¶ng 100-lÝt n−íc cho 400-500 gμ 1 ngμy tuæi uèng/1 ngμy, 200 con. ChÊt ®én chuång gièng nh− nu«i gμ con.

sö dông liªn tôc trong 3 ngμy.

- M¸ng ¨n: lμm b»ng gç, èng b−¬ng hay t«n dμi

- Phßng trÞ bÖnh cÇu trïng vμ cç bÖnh nhiÔm 1 m, réng 0,15 m, cao 5 cm cã thanh ngang ë trªn.

khuÈn (gμ tõ 7 ngμy tuæi trë lªn).

- M¸ng uèng: cã ®iÒu kiÖn th× mua m¸ng b»ng Cocci - stop.ESB hoÆc Anti-Coccid: 1 gãi 20 g pha 3

èng nhùa hoÆc t«n trßn chÕ t¹o s½n ë cç nhμ m¸y.

víi 20 lÝt n−íc cho 100 kg gμ uèng trong 1 ngμy, cho

- CÇu ®Ëu: giai ®o¹n nμy gμ cÇn cã cÇu ®Ëu ®Ó

uèng liªn tôc 3 ngμy. NÕu cã hiÖn t−îng ph©n gμ

ngñ vÒ ban ®ªm. CÇu ®Ëu lμm b»ng tre hoÆc gç vãt sèng lÉn bät khÝ, cã mμu s¸p n©u hoÆc m¸u t−¬i th×

trßn, b¶n réng 3-4 cm, kª cçh mÆt ®Êt 30-50 cm, ph¶i t¨ng gÊp ®«i sè liÒu lªn. Cã thÓ dïng kÕt hîp mçi thanh cçh nhau 25-30 cm.

tiªm b¾p 0,3 ml Kanamycin 10% 1 lÇn/ngμy, dïng

- Hè t¾m c¸t: cÇn cã hè t¾m c¸t ®Ó trõ rÖp vμ

liªn tôc trong 2, 3 ngμy.

lμm bong cç tÕ bμo ngoμi da. Hè cã thÓ b»ng gç

- Phßng trÞ hen gμ:

hoÆc x©y xi m¨ng ë gãc s©n ch¬i cña gμ, dμi 1 m, CÇn gi÷ cho chuång gμ lu«n kh« r¸o, dïng 1 g réng 60 cm, cao 15 cm dïng cho 100-200 con.

Anti-CRD pha víi 1 lÝt n−íc cho uèng lóc gμ ®−îc

- MËt ®é nhèt: 2-3 th¸ng tuæi lμ 10 con/m2, 3-4

th¸ng tuæi lμ 8 con/m2, 4-5 th¸ng tuæi lμ 6 con/m2.

9-12, 18-21, 28-30, 38-40 ngμy tuæi.

- NhiÖt ®é: cÇn ®Æc biÖt quan t©m víi nh÷ng lo¹i gμ mäc l«ng chËm vμo mïa ®«ng ®Ó cã sù ®iÒu V. Kü THUËT NU¤I Gμ Dß, HËU BÞ

chØnh nhiÖt ®é cho phï hîp, tr¸nh cho gμ bÞ l¹nh.

Giai ®o¹n gμ dß, hËu bÞ lμ gμ tõ 3 ®Õn 5 th¸ng

- Thøc ¨n cña lo¹i gμ nμy hçn hîp cç chÊt, cã tuæi. Lóc nμy gμ ®· chèng chÞu ®−îc víi ®iÒu kiÖn thÓ trén víi 30% rau xanh hoÆc bÌo röa s¹ch.

ngo¹i c¶nh nh− nãng, l¹nh... Nh−ng v× ®a sè thêi

- L−îng thøc ¨n 1 ngμy ®ªm: 6-70 ngμy ¨n 45-50 g, gian trong nμy, gμ ®i l¹i ngoμi trêi ®Ó tù kiÕm 71-90 ngμy ¨n 51-60 g, 91-120 ngμy ¨n 62-70 g, 25

26

https://thuviensach.vn

121-150 ngμy ¨n 75-90 g. L−îng thøc ¨n trªn chñ 2. NhiÖt ®é thÝch hîp

yÕu mang tÝnh tham kh¶o. §èi víi gμ th¶ v−ên NhiÖt ®é thÝch hîp lμ 18-200C.

phô thuéc rÊt lín vμo viÖc gμ kiÕm ®−îc thøc ¨n ngoμi thiªn nhiªn.

3. §é Èm chuång nu«i

§é Èm chuång nu«i phï hîp lμ 70-75%.

2. BÖnh tËt

ë vμo giai ®o¹n nμy, gμ ®· cã kh¶ n¨ng chèng 4. ¸nh s¸ng

chÞu ®−îc mét sè ®iÒu kiÖn bÊt lîi cña ngo¹i c¶nh.

¸nh s¸ng ®èi víi gμ ®Î rÊt cÇn thiÕt. ¸nh Nh−ng do ch¨n th¶ tù nhiªn nªn gμ dÔ nhiÔm mét s¸ng tç ®éng vμo tuyÕn yªn thóc ®Èy tiÕt dÞch sè bÖnh ký sinh trïng nh− giun s¸n, ghÎ ch©n.

hoãcm«n kÝch thÝch sù ph¸t triÓn cña bao no·n, ë giai ®o¹n nμy gμ hay bÞ bÖnh tô huyÕt

®Èy m¹nh tèc ®é ph¸t triÓn cña buång trøng vμ

trïng cÊp tÝnh. NÕu ph¸t hiÖn gμ bÞ bÖnh cÇn t¹o ra thÓ vμng.

cçh ly con bÞ bÖnh, tÈy trïng chuång nu«i.

Nhu cÇu ¸nh s¸ng cña gμ m¸i lμ: 19 tuÇn tuæi Ngoμi ra, cÇn thùc hiÖn nghiªm chØnh chÕ ®é chiÕu 13 giê trong 1 ngμy ®ªm, 20 tuÇn tuæi chiÕu tiªm phßng cç dÞch bÖnh theo yªu cÇu cña c¬

14 giê trong 1 ngμy ®ªm, 21 tuÇn tuæi chiÕu 15 giê quan thó y ®Þa ph−¬ng.

trong 1 ngμy ®ªm. N−íc ta lμ n−íc nhiÖt ®íi, vÒ

mïa hÌ cã thÓ tËn dông ¸nh s¸ng thiªn nhiªn, vÒ

VI. Kü THUËT NU¤I Gμ §Î

mïa ®«ng th−êng ©m u do ®ã cÇn t¨ng c−êng thªm

¸nh s¸ng trong chuång ®Ó kÝch thÝch gμ ®Î sím vμ

§èi víi gμ m¸i ®Î ngoμi nhu cÇu thøc ¨n ®Ó

®Î ré.

duy tr× c¬ thÓ cßn cÇn thøc ¨n ®Ó s¶n xuÊt ra trøng, mét s¶n phÈm cã gi¸ trÞ dinh d−ìng cao.

5. L−îng ¨n

Do ®ã trong giai ®o¹n nμy cÇn bæ sung ®Çy ®ñ L−îng ¨n h»ng ngμy cña gμ m¸i lμ 90-95 g, gμ

chÊt dinh d−ìng nh− tinh bét, protein, chÊt kho¸ng, trèng lμ 110-120 g. L−îng ¨n trªn lμ dμnh cho gμ

vitamin...

nu«i nhèt hoμn toμn. §èi víi gμ th¶ ngoμi tù nhiªn th× cÇn theo dâi vÒ l−îng thøc ¨n gμ cã thÓ kiÕm 1. MËt ®é chuång

®−îc h»ng ngμy ®Ó cã nh÷ng ®iÒu chØnh bæ sung MËt ®é chuång 4-6 con/m2.

thÝch hîp.

27

28

https://thuviensach.vn

121-150 ngμy ¨n 75-90 g. L−îng thøc ¨n trªn chñ 2. NhiÖt ®é thÝch hîp

yÕu mang tÝnh tham kh¶o. §èi víi gμ th¶ v−ên NhiÖt ®é thÝch hîp lμ 18-200C.

phô thuéc rÊt lín vμo viÖc gμ kiÕm ®−îc thøc ¨n ngoμi thiªn nhiªn.

3. §é Èm chuång nu«i

§é Èm chuång nu«i phï hîp lμ 70-75%.

2. BÖnh tËt

ë vμo giai ®o¹n nμy, gμ ®· cã kh¶ n¨ng chèng 4. ¸nh s¸ng

chÞu ®−îc mét sè ®iÒu kiÖn bÊt lîi cña ngo¹i c¶nh.

¸nh s¸ng ®èi víi gμ ®Î rÊt cÇn thiÕt. ¸nh Nh−ng do ch¨n th¶ tù nhiªn nªn gμ dÔ nhiÔm mét s¸ng tç ®éng vμo tuyÕn yªn thóc ®Èy tiÕt dÞch sè bÖnh ký sinh trïng nh− giun s¸n, ghÎ ch©n.

hoãcm«n kÝch thÝch sù ph¸t triÓn cña bao no·n, ë giai ®o¹n nμy gμ hay bÞ bÖnh tô huyÕt

®Èy m¹nh tèc ®é ph¸t triÓn cña buång trøng vμ

trïng cÊp tÝnh. NÕu ph¸t hiÖn gμ bÞ bÖnh cÇn t¹o ra thÓ vμng.

cçh ly con bÞ bÖnh, tÈy trïng chuång nu«i.

Nhu cÇu ¸nh s¸ng cña gμ m¸i lμ: 19 tuÇn tuæi Ngoμi ra, cÇn thùc hiÖn nghiªm chØnh chÕ ®é chiÕu 13 giê trong 1 ngμy ®ªm, 20 tuÇn tuæi chiÕu tiªm phßng cç dÞch bÖnh theo yªu cÇu cña c¬

14 giê trong 1 ngμy ®ªm, 21 tuÇn tuæi chiÕu 15 giê quan thó y ®Þa ph−¬ng.

trong 1 ngμy ®ªm. N−íc ta lμ n−íc nhiÖt ®íi, vÒ

mïa hÌ cã thÓ tËn dông ¸nh s¸ng thiªn nhiªn, vÒ

VI. Kü THUËT NU¤I Gμ §Î

mïa ®«ng th−êng ©m u do ®ã cÇn t¨ng c−êng thªm

¸nh s¸ng trong chuång ®Ó kÝch thÝch gμ ®Î sím vμ

§èi víi gμ m¸i ®Î ngoμi nhu cÇu thøc ¨n ®Ó

®Î ré.

duy tr× c¬ thÓ cßn cÇn thøc ¨n ®Ó s¶n xuÊt ra trøng, mét s¶n phÈm cã gi¸ trÞ dinh d−ìng cao.

5. L−îng ¨n

Do ®ã trong giai ®o¹n nμy cÇn bæ sung ®Çy ®ñ L−îng ¨n h»ng ngμy cña gμ m¸i lμ 90-95 g, gμ

chÊt dinh d−ìng nh− tinh bét, protein, chÊt kho¸ng, trèng lμ 110-120 g. L−îng ¨n trªn lμ dμnh cho gμ

vitamin...

nu«i nhèt hoμn toμn. §èi víi gμ th¶ ngoμi tù nhiªn th× cÇn theo dâi vÒ l−îng thøc ¨n gμ cã thÓ kiÕm 1. MËt ®é chuång

®−îc h»ng ngμy ®Ó cã nh÷ng ®iÒu chØnh bæ sung MËt ®é chuång 4-6 con/m2.

thÝch hîp.

27

28

https://thuviensach.vn

6. Chän gμ m¸i ®Î

mçi lÇn gμ m¸i n»m Êp th× bÞ gμ trèng ®ßi ®¹p, xua Chän m¸i con cña m¸i mÑ ®Î tèt, kh«ng bÞ

gμ m¸i dËy.

bÖnh, ®Æc biÖt lμ bÖnh b¹ch lþ. Ngo¹i h×nh: ch©n

- Lóc gμ m¸i ®ßi Êp, th©n nhiÖt lªn cao (trªn cao võa ph¶i, ®Çu thanh, m¾t s¸ng, mäc l«ng sím.

420C), do ®ã cÇn cho gμ uèng viªn gi¶m sèt trong Kho¶ng cçh gi÷a x−¬ng l−ên vμ x−¬ng chËu ®Ó

vßng vμi ba ngμy.

lät bμn tay. Bông mÒm m¹i, lç huyÖt máng,

- NÕu gμ ®ßi Êp gi÷a mïa hÌ nãng th× cã thÓ

kho¶ng cçh gi÷a hai x−¬ng chËu réng.

t¾m cho gμ, ®ång thêi khi l«ng bÞ −ít gμ sÏ kh«ng muèn n»m, quªn dÇn viÖc Êp bãng.

7. Tû lÖ ghÐp ®μn

Víi cç biÖn ph¸p trªn, sau 1 tuÇn nÕu thÊy gμ

Gμ nhÑ c©n (Ri, tμu vμng, ta vμng,…): 1 gμ

kh«ng n»m n÷a th× th¶ vÒ chuång cò, cho ¨n tèt trèng phô trçh 10-13 gμ m¸i.

®Ó gμ cã thÓ ®Î l¹i.

Gμ thÞt (§«ng T¶o): 1 gμ trèng phô trçh 5-6 m¸i.

Gμ MÝa, Hå: 1 gμ trèng phô trçh 7-8 gμ m¸i.

VII. Kü THUËT NU¤I Gμ THÞT

8. B¶n n¨ng ®ßi Êp vμ ph−¬ng ph¸p cai Êp

§èi víi gμ thÞt nªn vç bÐo vμo lóc gμ ®−îc 4

TÝnh ®ßi Êp lμ do tç ®éng cña chÊt PRL. ChÊt th¸ng tuæi. Thêi gian vç bÐo kho¶ng 1 th¸ng. Sau PRL thóc ®Èy sù tiÕt ra s÷a, kÝch thÝch sù ph¸t thêi gian chän nh÷ng con m¸i vμ trèng tèt, ngo¹i triÓn cña tuyÕn vó. HÇu hÕt gièng gμ néi th¶ v−ên h×nh ®Ñp ®Ó l¹i lμm gμ gièng t¸i s¶n xuÊt ®μn th×

cña n−íc ta ®Òu cã tÝnh ®ßi Êp cao. Khi Êp, gμ th«i nh÷ng con cßn l¹i cÇn vç bÐo b¸n thÞt. KhÈu phÇn kh«ng ®Î trøng, do vËy ®Ó cã s¶n l−îng trøng cao chñ yÕu lóc nμy lμ chÊt bét ®−êng cã trong thãc, cÇn ¸p dông cç biÖn ph¸p cai Êp ®èi víi nh÷ng tÊm, ng«, khoai, s¾n… ®Ó cung cÊp n¨ng l−îng.

con m¸i kh«ng dù ®Þnh cho Êp. Cç ph−¬ng ph¸p Thøc ¨n cã thÓ nÊu chÝn, cho thªm bÌo vμ rau cai Êp:

xanh trén lÉn. NÕu cã ®iÒu kiÖn th× trong thêi gian

- Cho gμ vμo lång cã l−íi m¾t c¸o th−a ®Ó n¬i nμy nªn nu«i nhèt hoÆc nu«i lång ®Ó ®ì tèn n¨ng s¸ng sña, tho¸ng ®·ng, h»ng ngμy cho ¨n ®Çy ®ñ l−îng vËn ®éng. Chuång nu«i gμ thÞt kh«ng nªn thøc ¨n giμu protein vμ rau xanh.

chän chç s¸ng qu¸. Gμ thÞt nªn chän nh÷ng gièng

- B¾t gμ vμo chuång trèng kh«ng cã æ ®Î, s¸ng gμ x−¬ng nhá, thÞt mÞn, thÓ träng ®õng qu¸ thÊp sña. Th¶ chung 1 gμ trèng kháe m¹nh, h¨ng m¸i ®Ó

®Ó vç bÐo (gμ Ri, gμ ta vμng, gμ MÝa).

29

30

https://thuviensach.vn

6. Chän gμ m¸i ®Î

mçi lÇn gμ m¸i n»m Êp th× bÞ gμ trèng ®ßi ®¹p, xua Chän m¸i con cña m¸i mÑ ®Î tèt, kh«ng bÞ

gμ m¸i dËy.

bÖnh, ®Æc biÖt lμ bÖnh b¹ch lþ. Ngo¹i h×nh: ch©n

- Lóc gμ m¸i ®ßi Êp, th©n nhiÖt lªn cao (trªn cao võa ph¶i, ®Çu thanh, m¾t s¸ng, mäc l«ng sím.

420C), do ®ã cÇn cho gμ uèng viªn gi¶m sèt trong Kho¶ng cçh gi÷a x−¬ng l−ên vμ x−¬ng chËu ®Ó

vßng vμi ba ngμy.

lät bμn tay. Bông mÒm m¹i, lç huyÖt máng,

- NÕu gμ ®ßi Êp gi÷a mïa hÌ nãng th× cã thÓ

kho¶ng cçh gi÷a hai x−¬ng chËu réng.

t¾m cho gμ, ®ång thêi khi l«ng bÞ −ít gμ sÏ kh«ng muèn n»m, quªn dÇn viÖc Êp bãng.

7. Tû lÖ ghÐp ®μn

Víi cç biÖn ph¸p trªn, sau 1 tuÇn nÕu thÊy gμ

Gμ nhÑ c©n (Ri, tμu vμng, ta vμng,…): 1 gμ

kh«ng n»m n÷a th× th¶ vÒ chuång cò, cho ¨n tèt trèng phô trçh 10-13 gμ m¸i.

®Ó gμ cã thÓ ®Î l¹i.

Gμ thÞt (§«ng T¶o): 1 gμ trèng phô trçh 5-6 m¸i.

Gμ MÝa, Hå: 1 gμ trèng phô trçh 7-8 gμ m¸i.

VII. Kü THUËT NU¤I Gμ THÞT

8. B¶n n¨ng ®ßi Êp vμ ph−¬ng ph¸p cai Êp

§èi víi gμ thÞt nªn vç bÐo vμo lóc gμ ®−îc 4

TÝnh ®ßi Êp lμ do tç ®éng cña chÊt PRL. ChÊt th¸ng tuæi. Thêi gian vç bÐo kho¶ng 1 th¸ng. Sau PRL thóc ®Èy sù tiÕt ra s÷a, kÝch thÝch sù ph¸t thêi gian chän nh÷ng con m¸i vμ trèng tèt, ngo¹i triÓn cña tuyÕn vó. HÇu hÕt gièng gμ néi th¶ v−ên h×nh ®Ñp ®Ó l¹i lμm gμ gièng t¸i s¶n xuÊt ®μn th×

cña n−íc ta ®Òu cã tÝnh ®ßi Êp cao. Khi Êp, gμ th«i nh÷ng con cßn l¹i cÇn vç bÐo b¸n thÞt. KhÈu phÇn kh«ng ®Î trøng, do vËy ®Ó cã s¶n l−îng trøng cao chñ yÕu lóc nμy lμ chÊt bét ®−êng cã trong thãc, cÇn ¸p dông cç biÖn ph¸p cai Êp ®èi víi nh÷ng tÊm, ng«, khoai, s¾n… ®Ó cung cÊp n¨ng l−îng.

con m¸i kh«ng dù ®Þnh cho Êp. Cç ph−¬ng ph¸p Thøc ¨n cã thÓ nÊu chÝn, cho thªm bÌo vμ rau cai Êp:

xanh trén lÉn. NÕu cã ®iÒu kiÖn th× trong thêi gian

- Cho gμ vμo lång cã l−íi m¾t c¸o th−a ®Ó n¬i nμy nªn nu«i nhèt hoÆc nu«i lång ®Ó ®ì tèn n¨ng s¸ng sña, tho¸ng ®·ng, h»ng ngμy cho ¨n ®Çy ®ñ l−îng vËn ®éng. Chuång nu«i gμ thÞt kh«ng nªn thøc ¨n giμu protein vμ rau xanh.

chän chç s¸ng qu¸. Gμ thÞt nªn chän nh÷ng gièng

- B¾t gμ vμo chuång trèng kh«ng cã æ ®Î, s¸ng gμ x−¬ng nhá, thÞt mÞn, thÓ träng ®õng qu¸ thÊp sña. Th¶ chung 1 gμ trèng kháe m¹nh, h¨ng m¸i ®Ó

®Ó vç bÐo (gμ Ri, gμ ta vμng, gμ MÝa).

29

30

https://thuviensach.vn

Trong d©n gian cßn cã mét cçh vç bÐo khç cho

+ Neotesol cho uèng trong 3 ngμy, mçi ngμy gμ rÊt hiÖu qu¶ lμ vç bÐo gμ trèng thiÕn. Khi gμ

0,150 g/kg thÓ träng/ngμy.

tËp g¸y vμ b¾t ®Çu ghÑ m¸i th× b¾t ®Çu tiÕn hμnh

+ Chloramphenicol 10% tiªm b¾p 0,05-0,06 g/kg thiÕn. Tr−íc khi thiÕn th× cÇn cho gμ nhÞn ®ãi mét thÓ träng/ngμy, tiªm trong 3 ngμy.

ngμy. Th«ng th−êng cã 2 cçh thiÕn: thiÕn d−íi

§èi víi gμ con, tèt nhÊt lμ dïng Spectam poultry, bông vμ thiÕn c¹nh s−ên.

Streptomycin, Ampicillin. Cç lo¹i khç th× dïng cho cç lo¹i gμ cßn l¹i. TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc lÊy VIII. MéT Sè BÖNH Gμ NéI TH¶ V¦êN

trøng gièng cña gμ trèng vμ gμ m¸i bÞ bÖnh b¹ch TH¦êNG HAY M¾C

lþ ®Ó nh©n ®μn.

1. B¹ch lþ

2. BÖnh Newcastle (bÖnh gμ rï)

- BÖnh nμy do gμ mÑ di truyÒn qua trøng gièng

- BiÓu hiÖn: bÖnh nμy x¶y ra ë mäi giai ®o¹n vμ

sang gμ con vμ do m«i tr−êng xung quanh.

cã tû lÖ g©y chÕt cao. Ngoμi triÖu chøng h« hÊp gμ

- BiÓu hiÖn: lßng ®á kh«ng tiªu, mμu vμng kªu “toãc, toãc”, gμ cßn bÞ Øa ch¶y, ph©n xanh; gμ

xanh; gan, phæi xuÊt huyÕt x−ng to cã nhiÒu chÊm gÇy ®i nhanh chãng; ch©n vμ má kh«; ë hÖ thÇn li ti mμu xanh nh¹t; lçh x−ng to, thËn xuÊt huyÕt kinh th× gμ th−êng bÞ nghÑo cæ, ®i quay trßn; mæ

®á; khi Øa ph©n sèng mμu tr¾ng, tanh, dÝnh bÕt d¹ dμy tuyÕn vμ ruét cã hiÖn t−îng xuÊt huyÕt.

l«ng ®Ýt.

- BÖnh nμy do siªu vi trïng g©y ra, phßng trÞ

§èi víi gμ lín thiÕu m¸u, mμo nhît nh¹t; trøng b»ng cçh tiªm d−íi da v¾cxin H1 vμ Lasote.

non mÐo mã, cã mμu vμng tr¾ng hoÆc ®á thÉm do xuÊt huyÕt; cã thÓ bÞ chÕt ®ét ngét do gan bÞ vì.

3. BÖnh tô huyÕt trïng

- §iÒu trÞ:

Nh©n d©n ta th−êng gäi bÖnh nμy lμ “toi”. ë

+ Streptomycin tiªm b¾p 0,035 g/kg thÓ träng/ngμy.

thÓ quçÊp tÝnh gμ tù nhiªn chÕt ®ét ngét, mμo

+ Ampicillin tiªm b¾p 0,05-0,1g/kg thÓ träng/ngμy, tÝm t¸i, mæ kh¸m cã lóc kh«ng thÊy bÖnh biÓu tiªm liªn tôc 3 ngμy hoÆc pha n−íc uèng liÒu 0,1-hiÖn. Mét sè tr−êng hîp cã thanh dÞch trong bao 0,15 g/kg thÓ träng/ngμy, uèng trong 3 ngμy.

tim, d−íi mμng tim cã xç nèt xuÊt huyÕt. Tr−êng

+ Spectam poultry 10% tiªm b¾p 0,020-0,025

hîp cÊp tÝnh thÊy tô m¸u trong cç líp da, mì g/kg thÓ träng/ngμy, tiªm trong 3-5 ngμy.

bông, mμng ngoμi bao tim, mμng bông, mμng treo 31

32

https://thuviensach.vn

Trong d©n gian cßn cã mét cçh vç bÐo khç cho

+ Neotesol cho uèng trong 3 ngμy, mçi ngμy gμ rÊt hiÖu qu¶ lμ vç bÐo gμ trèng thiÕn. Khi gμ

0,150 g/kg thÓ träng/ngμy.

tËp g¸y vμ b¾t ®Çu ghÑ m¸i th× b¾t ®Çu tiÕn hμnh

+ Chloramphenicol 10% tiªm b¾p 0,05-0,06 g/kg thiÕn. Tr−íc khi thiÕn th× cÇn cho gμ nhÞn ®ãi mét thÓ träng/ngμy, tiªm trong 3 ngμy.

ngμy. Th«ng th−êng cã 2 cçh thiÕn: thiÕn d−íi

§èi víi gμ con, tèt nhÊt lμ dïng Spectam poultry, bông vμ thiÕn c¹nh s−ên.

Streptomycin, Ampicillin. Cç lo¹i khç th× dïng cho cç lo¹i gμ cßn l¹i. TuyÖt ®èi kh«ng ®−îc lÊy VIII. MéT Sè BÖNH Gμ NéI TH¶ V¦êN

trøng gièng cña gμ trèng vμ gμ m¸i bÞ bÖnh b¹ch TH¦êNG HAY M¾C

lþ ®Ó nh©n ®μn.

1. B¹ch lþ

2. BÖnh Newcastle (bÖnh gμ rï)

- BÖnh nμy do gμ mÑ di truyÒn qua trøng gièng

- BiÓu hiÖn: bÖnh nμy x¶y ra ë mäi giai ®o¹n vμ

sang gμ con vμ do m«i tr−êng xung quanh.

cã tû lÖ g©y chÕt cao. Ngoμi triÖu chøng h« hÊp gμ

- BiÓu hiÖn: lßng ®á kh«ng tiªu, mμu vμng kªu “toãc, toãc”, gμ cßn bÞ Øa ch¶y, ph©n xanh; gμ

xanh; gan, phæi xuÊt huyÕt x−ng to cã nhiÒu chÊm gÇy ®i nhanh chãng; ch©n vμ má kh«; ë hÖ thÇn li ti mμu xanh nh¹t; lçh x−ng to, thËn xuÊt huyÕt kinh th× gμ th−êng bÞ nghÑo cæ, ®i quay trßn; mæ

®á; khi Øa ph©n sèng mμu tr¾ng, tanh, dÝnh bÕt d¹ dμy tuyÕn vμ ruét cã hiÖn t−îng xuÊt huyÕt.

l«ng ®Ýt.

- BÖnh nμy do siªu vi trïng g©y ra, phßng trÞ

§èi víi gμ lín thiÕu m¸u, mμo nhît nh¹t; trøng b»ng cçh tiªm d−íi da v¾cxin H1 vμ Lasote.

non mÐo mã, cã mμu vμng tr¾ng hoÆc ®á thÉm do xuÊt huyÕt; cã thÓ bÞ chÕt ®ét ngét do gan bÞ vì.

3. BÖnh tô huyÕt trïng

- §iÒu trÞ:

Nh©n d©n ta th−êng gäi bÖnh nμy lμ “toi”. ë

+ Streptomycin tiªm b¾p 0,035 g/kg thÓ träng/ngμy.

thÓ quçÊp tÝnh gμ tù nhiªn chÕt ®ét ngét, mμo

+ Ampicillin tiªm b¾p 0,05-0,1g/kg thÓ träng/ngμy, tÝm t¸i, mæ kh¸m cã lóc kh«ng thÊy bÖnh biÓu tiªm liªn tôc 3 ngμy hoÆc pha n−íc uèng liÒu 0,1-hiÖn. Mét sè tr−êng hîp cã thanh dÞch trong bao 0,15 g/kg thÓ träng/ngμy, uèng trong 3 ngμy.

tim, d−íi mμng tim cã xç nèt xuÊt huyÕt. Tr−êng

+ Spectam poultry 10% tiªm b¾p 0,020-0,025

hîp cÊp tÝnh thÊy tô m¸u trong cç líp da, mì g/kg thÓ träng/ngμy, tiªm trong 3-5 ngμy.

bông, mμng ngoμi bao tim, mμng bông, mμng treo 31

32

https://thuviensach.vn

ruét, c¬ quan sinh dôc xuÊt huyÕt, gan mμu vμng, Ngoμi ra cßn cã hiÖn t−îng m¾t bÞ nèt ®Ëu, dÉn con m¸i th−êng cã buång trøng bÞ vì.

®Õn cã mñ.

BiÖn ph¸p phßng trõ: cçh ly ngay nh÷ng con

- ThÓ b¹ch hÇu: ë vïng miÖng, häng mäc cç èm, vÖ sinh chuång nu«i, s©n ch¬i. Cã thÓ ch÷a môn nhá mμu tr¾ng ®ôc, vì ra thμnh ho¹i tö, sau b»ng cç lo¹i thuèc sau ®©y:

®ã phñ mét líp mμng gi¶ tr¾ng nh− b· ®Ëu, vÕt

+ Chloramphenicol hoÆc tetracyline, Oxytetracycline loÐt lan nhanh, gμ ®au, kh«ng ¨n ®−îc, suy kiÖt 1g thuèc cho 30 kg thÓ träng/ngμy, sö dông liªn råi chÕt.

tôc trong 3 ngμy.

§iÒu trÞ: ph¶i chó ý tiªm chñng phßng v¾cxin

+ Trisulfon depot 1 gãi 20g trén 15-20 kg thøc ¨n,

®Ëu lóc gμ 7-10 ngμy tuæi. Sau 3-4 th¸ng tiªm l¹i cho ¨n liªn tôc trong 2-3 ngμy.

lÇn hai. ThÓ ngoμi da cã thÓ gì hÕt v¶y råi b«i cån

+ Colistamp lo¹i chøa 0,5g ampicillin dïng cho ièt 5% hoÆc b«i xanh methylen. ë thÓ b¹ch hÇu 15-20 kg thÓ träng/ngμy. Lo¹i chøa 1 g ampicillin cÇn ph¶i bæ sung thªm Vitamin A, D3, E vμ mét trong cç lo¹i kh¸ng sinh nh− Neox víi liÒu l−îng dïng cho 30-40 kg thÓ träng/ngμy, dïng liªn tôc 80-150 mg/kg thÓ träng/ngμy, sö dông liªn tôc trong 3 ngμy.

trong 3 ngμy.

Ngoμi ra cã thÓ tiªm phßng v¾cxin tô huyÕt trïng nh−ng hiÖu lùc cña lo¹i v¾cxin nμy cßn 5. BÖnh cÇu trïng

h¹n chÕ.

BÖnh cÇu trïng lμ mét bÖnh ký sinh trïng rÊt 4. BÖnh ®Ëu

phæ biÕn, l©y lan nhanh, chñ yÕu ë ®−êng miÖng.

Gμ cã tíi 10 lo¹i cÇu trïng, cã lo¹i ë ruét non, cã BÖnh ®Ëu hay cßn gäi lμ bÖnh “tr¸i gμ”, bÖnh lo¹i ë ruét giμ, cã lo¹i ë c¶ ruét non vμ ruét giμ.

“hoa xoan”. BÖnh nμy do vi rót g©y nªn. BÖnh nμy BÖnh nμy cã thÓ ph¸t bÖnh ë mäi løa tuæi, ®Æc cã hai thÓ:

biÖt lμ gμ tõ 8-40 ngμy th−êng bÞ rÊt nÆng vμ ë

- ThÓ ngoμi da: ë nh÷ng n¬i kh«ng cã l«ng nh−

thÓ cÊp tÝnh.

ch©n, mμo xuÊt hiÖn nh÷ng môn mäng n−íc mμu

- BiÓu hiÖn bÖnh: c¸nh s·, ®Çu nghÑo vÒ mét x¸m, lín dÇn cã mμu vμng vμ vì ra t¹o thμnh nèt bªn, l«ng x¬ xç, m¾t nh¾m, bá ¨n, uèng nhiÒu loÐt. Cç nèt loÐt nμy nhanh chãng t¹o thμnh v¶y n−íc. Ph©n gμ ban ®Çu cã mμu tr¾ng vμng xanh cã mμu n©u sÉm råi bong ra kh«ng ®Ó l¹i vÕt sÑo.

sau chuyÓn sang mμu n©u cã lÉn m¸u, cã con Øa 33

34

https://thuviensach.vn

ruét, c¬ quan sinh dôc xuÊt huyÕt, gan mμu vμng, Ngoμi ra cßn cã hiÖn t−îng m¾t bÞ nèt ®Ëu, dÉn con m¸i th−êng cã buång trøng bÞ vì.

®Õn cã mñ.

BiÖn ph¸p phßng trõ: cçh ly ngay nh÷ng con

- ThÓ b¹ch hÇu: ë vïng miÖng, häng mäc cç èm, vÖ sinh chuång nu«i, s©n ch¬i. Cã thÓ ch÷a môn nhá mμu tr¾ng ®ôc, vì ra thμnh ho¹i tö, sau b»ng cç lo¹i thuèc sau ®©y:

®ã phñ mét líp mμng gi¶ tr¾ng nh− b· ®Ëu, vÕt

+ Chloramphenicol hoÆc tetracyline, Oxytetracycline loÐt lan nhanh, gμ ®au, kh«ng ¨n ®−îc, suy kiÖt 1g thuèc cho 30 kg thÓ träng/ngμy, sö dông liªn råi chÕt.

tôc trong 3 ngμy.

§iÒu trÞ: ph¶i chó ý tiªm chñng phßng v¾cxin

+ Trisulfon depot 1 gãi 20g trén 15-20 kg thøc ¨n,

®Ëu lóc gμ 7-10 ngμy tuæi. Sau 3-4 th¸ng tiªm l¹i cho ¨n liªn tôc trong 2-3 ngμy.

lÇn hai. ThÓ ngoμi da cã thÓ gì hÕt v¶y råi b«i cån

+ Colistamp lo¹i chøa 0,5g ampicillin dïng cho ièt 5% hoÆc b«i xanh methylen. ë thÓ b¹ch hÇu 15-20 kg thÓ träng/ngμy. Lo¹i chøa 1 g ampicillin cÇn ph¶i bæ sung thªm Vitamin A, D3, E vμ mét trong cç lo¹i kh¸ng sinh nh− Neox víi liÒu l−îng dïng cho 30-40 kg thÓ träng/ngμy, dïng liªn tôc 80-150 mg/kg thÓ träng/ngμy, sö dông liªn tôc trong 3 ngμy.

trong 3 ngμy.

Ngoμi ra cã thÓ tiªm phßng v¾cxin tô huyÕt trïng nh−ng hiÖu lùc cña lo¹i v¾cxin nμy cßn 5. BÖnh cÇu trïng

h¹n chÕ.

BÖnh cÇu trïng lμ mét bÖnh ký sinh trïng rÊt 4. BÖnh ®Ëu

phæ biÕn, l©y lan nhanh, chñ yÕu ë ®−êng miÖng.

Gμ cã tíi 10 lo¹i cÇu trïng, cã lo¹i ë ruét non, cã BÖnh ®Ëu hay cßn gäi lμ bÖnh “tr¸i gμ”, bÖnh lo¹i ë ruét giμ, cã lo¹i ë c¶ ruét non vμ ruét giμ.

“hoa xoan”. BÖnh nμy do vi rót g©y nªn. BÖnh nμy BÖnh nμy cã thÓ ph¸t bÖnh ë mäi løa tuæi, ®Æc cã hai thÓ:

biÖt lμ gμ tõ 8-40 ngμy th−êng bÞ rÊt nÆng vμ ë

- ThÓ ngoμi da: ë nh÷ng n¬i kh«ng cã l«ng nh−

thÓ cÊp tÝnh.

ch©n, mμo xuÊt hiÖn nh÷ng môn mäng n−íc mμu

- BiÓu hiÖn bÖnh: c¸nh s·, ®Çu nghÑo vÒ mét x¸m, lín dÇn cã mμu vμng vμ vì ra t¹o thμnh nèt bªn, l«ng x¬ xç, m¾t nh¾m, bá ¨n, uèng nhiÒu loÐt. Cç nèt loÐt nμy nhanh chãng t¹o thμnh v¶y n−íc. Ph©n gμ ban ®Çu cã mμu tr¾ng vμng xanh cã mμu n©u sÉm råi bong ra kh«ng ®Ó l¹i vÕt sÑo.

sau chuyÓn sang mμu n©u cã lÉn m¸u, cã con Øa 33

34

https://thuviensach.vn

m¸u t−¬i. Gμ bÞ cÇu trïng th−êng hay ghÐp víi xç, gÇy dÇn. CÇn x©y dùng hè t¾m c¸t (1/2 tro +

E.coli g©y b¹i huyÕt.

1/2 c¸t + 1% l−u huúnh) ®Ó cho gμ tù do vμo t¾m.

- BiÖn ph¸p phßng trõ:

Mïa hÌ trêi nãng cã thÓ dïng bét l−u huúnh 60 g +

+ Tiªm Kanamycin cho toμn ®μn, liÒu l−îng 1g n−íc Êm 4 lÝt + Ýt xμ phßng trén nhuyÔn nh− hå, cho 20-25 kg thÓ träng/ngμy, tiªm 3 ngμy liªn tôc.

b«i nhanh kh¾p c¬ thÓ gμ, sau ®ã th¶ gμ ra ph¬i

+ Khi bÞ bÖnh, gμ kh¸t n−íc, nªn trén 20 lÝt n¾ng, khi ®ã rÖp sÏ bÞ chÕt. Khi lãt æ cho gμ ®Î cÇn n−íc víi 10 èng Vitamin C 2,5%-5 ml + 10 èng dïng r¬m kh«, s¹ch, ë d−íi lãt lç©y “mÇn t−íi”

hoÆc l¸ xoan non ®Ó trÞ rËn, rÖp gμ.

Vitamin B1 1,25%-5 ml + 20 èng Vitamin K lo¹i 2 ml cho 300 con gμ cã thÓ träng 1 kg gμ uèng trong 1

ngμy, dïng liªn tôc liÒu l−îng trong 4-5 ngμy.

6. Giun

- Cã cç lo¹i giun ®òa (ký sinh trïng chñ yÕu ë

®−êng ruét), giun kim (ký sinh trïng chñ yÕu ë mang trμng), giun tãc (ký sinh trïng ë ruét non), giun ë m¾t, khÝ qu¶n vμ ë phæi.

- Cçh ®iÒu trÞ:

+ Piperazin 200 mg/kg thÓ träng trén thøc ¨n, dïng mét lÇn.

+ Levamisol 7,5% dïng tiªm b¾p cho gμ con mçi con 0,2 ml, t−¬ng ®−¬ng 20 mg/kg thÓ träng/ngμy.

+ Thelmisol dïng tiªm b¾p 1 ml/kg thÓ träng/ngμy.

+ Niverm dïng tiªm b¾p 1 ml/10 kg thÓ träng/ngμy.

7. BÖnh rËn, rÖp gμ

RËn, rÖp sèng ký sinh trïng ë l«ng ®Çu, c¸nh, m×nh gμ. Gμ bÞ bÖnh nÆng rÊt khã chÞu, l«ng x¬

35

36

https://thuviensach.vn

m¸u t−¬i. Gμ bÞ cÇu trïng th−êng hay ghÐp víi xç, gÇy dÇn. CÇn x©y dùng hè t¾m c¸t (1/2 tro +

E.coli g©y b¹i huyÕt.

1/2 c¸t + 1% l−u huúnh) ®Ó cho gμ tù do vμo t¾m.

- BiÖn ph¸p phßng trõ:

Mïa hÌ trêi nãng cã thÓ dïng bét l−u huúnh 60 g +

+ Tiªm Kanamycin cho toμn ®μn, liÒu l−îng 1g n−íc Êm 4 lÝt + Ýt xμ phßng trén nhuyÔn nh− hå, cho 20-25 kg thÓ träng/ngμy, tiªm 3 ngμy liªn tôc.

b«i nhanh kh¾p c¬ thÓ gμ, sau ®ã th¶ gμ ra ph¬i

+ Khi bÞ bÖnh, gμ kh¸t n−íc, nªn trén 20 lÝt n¾ng, khi ®ã rÖp sÏ bÞ chÕt. Khi lãt æ cho gμ ®Î cÇn n−íc víi 10 èng Vitamin C 2,5%-5 ml + 10 èng dïng r¬m kh«, s¹ch, ë d−íi lãt lç©y “mÇn t−íi”

hoÆc l¸ xoan non ®Ó trÞ rËn, rÖp gμ.

Vitamin B1 1,25%-5 ml + 20 èng Vitamin K lo¹i 2 ml cho 300 con gμ cã thÓ träng 1 kg gμ uèng trong 1

ngμy, dïng liªn tôc liÒu l−îng trong 4-5 ngμy.

6. Giun

- Cã cç lo¹i giun ®òa (ký sinh trïng chñ yÕu ë

®−êng ruét), giun kim (ký sinh trïng chñ yÕu ë mang trμng), giun tãc (ký sinh trïng ë ruét non), giun ë m¾t, khÝ qu¶n vμ ë phæi.

- Cçh ®iÒu trÞ:

+ Piperazin 200 mg/kg thÓ träng trén thøc ¨n, dïng mét lÇn.

+ Levamisol 7,5% dïng tiªm b¾p cho gμ con mçi con 0,2 ml, t−¬ng ®−¬ng 20 mg/kg thÓ träng/ngμy.

+ Thelmisol dïng tiªm b¾p 1 ml/kg thÓ träng/ngμy.

+ Niverm dïng tiªm b¾p 1 ml/10 kg thÓ träng/ngμy.

7. BÖnh rËn, rÖp gμ

RËn, rÖp sèng ký sinh trïng ë l«ng ®Çu, c¸nh, m×nh gμ. Gμ bÞ bÖnh nÆng rÊt khã chÞu, l«ng x¬

35

36

https://thuviensach.vn

tuæi ®· cã thÓ ®Î trøng. S¶n l−îng trøng cao, 250-320 qu¶/m¸i/n¨m.

Mét sè gièng gμ chuyªn dông trøng: gièng Goldline, gièng Leghorn, gièng Isa-brown, gièng Hy-line, Ch−¬ng II

gièng Brown nick, gièng Lohmann Brown, gièng CÈM NANG CH¡N NU¤I

Rhode Island.

Gμ C¤NG NGHIÖP

II. CHUåNG TR¹I, DôNG Cô Vμ CHUÈN BÞ

I. MéT Sè GIèNG Gμ C¤NG NGHIÖP

CÇ §IÒU KIÖN CH¡N NU¤I Gμ C¤NG NGHIÖP

1. X©y dùng chuång tr¹i

Gièng gμ c«ng nghiÖp ®−îc chän t¹o ra theo h−íng chuyªn dông thÞt vμ chuyªn dông trøng cã Trong ®iÒu kiÖn ë n−íc ta hiÖn nay, chuång tr¹i n¨ng suÊt cao, tiªu tèn thøc ¨n thÊp.

th«ng tho¸ng tù nhiªn lμ thÝch hîp - t−êng chuång

- Gièng gμ chuyªn dông thÞt lín nhanh, nhiÒu thay b»ng khung l−íi s¾t, phÝa ngoμi khung l−íi thÞt vμ ngon. Gμ cã ®Çu th«, mμo ®¬n hoÆc kÐp, che b¹t lμm b»ng v¶i hoÆc nylon che, ®ãng më dÔ

m×nh to h×nh ch÷ nhËt hay vu«ng, h¬i trßn, x−¬ng dμng, ®ãng khi óm gμ con, khi trêi m−a rÐt, më to, ch©n to, b¾p thÞt ®Òu vμ l−ên ph¸t triÓn. Gμ

khi trêi n¾ng nãng,...

thμnh thôc muén, ®Î muén, s¶n l−îng trøng trung

- Nguyªn liÖu lμm chuång tõ cç nguyªn liÖu cã b×nh 140-180 qu¶/m¸i/n¨m.

s½n ë ®Þa ph−¬ng, hoÆc mua n¬i khç nh− tre, Mét sè gièng gμ chuyªn dông thÞt lμ: gièng nøa, gç, g¹ch, xi m¨ng, m¸i ngãi hoÆc m¸i cä,...

Cornish, gièng Hybro HV-85, gièng Plymouth

- Quy cçh chuång tïy theo diÖn tÝch cña trang Rock, gièng Arbor-Acroes-AA, gièng BE88, gièng tr¹i hoÆc cña hé gia ®×nh; ®èi víi cç xÝ nghiÖp lín, Isa-MPK 30, gièng Lohmann meat.

chuång gμ cã khÈu ®é réng - chiÒu dμi trªn d−íi 80 m,

- Gièng gμ chuyªn dông trøng: ®Çu thanh, chiÒu ngang 7-12 m, chiÒu cao trªn d−íi 5 m (tõ mμo ®¬n to, tÝch to, th©n h×nh thon, dμi, nhá, nÒn ®Õn nãc). §èi víi cç hé ch¨n nu«i nhá cã thÓ

ch©n cao, x−¬ng nhá. Gμ ph¸t dôc sím, gμ trèng lμm chuång víi khÈu ®é nhá: chiÒu dμi 20-30 m, g¸y sím vμ ®¹p m¸i sím. Gμ m¸i th−êng 4 th¸ng chiÒu réng 4-5 m.

37

38

https://thuviensach.vn

tuæi ®· cã thÓ ®Î trøng. S¶n l−îng trøng cao, 250-320 qu¶/m¸i/n¨m.

Mét sè gièng gμ chuyªn dông trøng: gièng Goldline, gièng Leghorn, gièng Isa-brown, gièng Hy-line, Ch−¬ng II

gièng Brown nick, gièng Lohmann Brown, gièng CÈM NANG CH¡N NU¤I

Rhode Island.

Gμ C¤NG NGHIÖP

II. CHUåNG TR¹I, DôNG Cô Vμ CHUÈN BÞ

I. MéT Sè GIèNG Gμ C¤NG NGHIÖP

CÇ §IÒU KIÖN CH¡N NU¤I Gμ C¤NG NGHIÖP

1. X©y dùng chuång tr¹i

Gièng gμ c«ng nghiÖp ®−îc chän t¹o ra theo h−íng chuyªn dông thÞt vμ chuyªn dông trøng cã Trong ®iÒu kiÖn ë n−íc ta hiÖn nay, chuång tr¹i n¨ng suÊt cao, tiªu tèn thøc ¨n thÊp.

th«ng tho¸ng tù nhiªn lμ thÝch hîp - t−êng chuång

- Gièng gμ chuyªn dông thÞt lín nhanh, nhiÒu thay b»ng khung l−íi s¾t, phÝa ngoμi khung l−íi thÞt vμ ngon. Gμ cã ®Çu th«, mμo ®¬n hoÆc kÐp, che b¹t lμm b»ng v¶i hoÆc nylon che, ®ãng më dÔ

m×nh to h×nh ch÷ nhËt hay vu«ng, h¬i trßn, x−¬ng dμng, ®ãng khi óm gμ con, khi trêi m−a rÐt, më to, ch©n to, b¾p thÞt ®Òu vμ l−ên ph¸t triÓn. Gμ

khi trêi n¾ng nãng,...

thμnh thôc muén, ®Î muén, s¶n l−îng trøng trung

- Nguyªn liÖu lμm chuång tõ cç nguyªn liÖu cã b×nh 140-180 qu¶/m¸i/n¨m.

s½n ë ®Þa ph−¬ng, hoÆc mua n¬i khç nh− tre, Mét sè gièng gμ chuyªn dông thÞt lμ: gièng nøa, gç, g¹ch, xi m¨ng, m¸i ngãi hoÆc m¸i cä,...

Cornish, gièng Hybro HV-85, gièng Plymouth

- Quy cçh chuång tïy theo diÖn tÝch cña trang Rock, gièng Arbor-Acroes-AA, gièng BE88, gièng tr¹i hoÆc cña hé gia ®×nh; ®èi víi cç xÝ nghiÖp lín, Isa-MPK 30, gièng Lohmann meat.

chuång gμ cã khÈu ®é réng - chiÒu dμi trªn d−íi 80 m,

- Gièng gμ chuyªn dông trøng: ®Çu thanh, chiÒu ngang 7-12 m, chiÒu cao trªn d−íi 5 m (tõ mμo ®¬n to, tÝch to, th©n h×nh thon, dμi, nhá, nÒn ®Õn nãc). §èi víi cç hé ch¨n nu«i nhá cã thÓ

ch©n cao, x−¬ng nhá. Gμ ph¸t dôc sím, gμ trèng lμm chuång víi khÈu ®é nhá: chiÒu dμi 20-30 m, g¸y sím vμ ®¹p m¸i sím. Gμ m¸i th−êng 4 th¸ng chiÒu réng 4-5 m.

37

38

https://thuviensach.vn

Cç chuång gμ lín cã thÓ ng¨n ra mét sè « nhá

+ Cho gμ con d−íi 3 tuÇn tuæi lμ khay ¨n ®−îc h¬n víi diÖn tÝch trªn d−íi 30-50 m2 ®Ó dÔ ch¨m lμm b»ng t«n chèng rØ, hoÆc b»ng nhùa. NÕu khay sãc qu¶n lý ®μn gμ, cöa mçi « chuång nªn bè trÝ hè b»ng t«n, kÝch cì khay lín h¬n: 60 x 50 cm, cßn s¸t trïng.

nÕu khay b»ng nhùa: 40 x 30 cm, cã gê cao 3-4 cm.

Chuång tr¹i nªn x©y dùng xa khu d©n c−, nÒn Khay nh«m nu«i ®−îc nhiÒu gμ con h¬n so víi cao (40-50 cm so víi mÆt b»ng); h−íng chuång gμ

khay nhùa.

®Òu h−íng vÒ phÝa cã nhiÒu giã vμ ¸nh n¾ng.

+ M¸ng ¨n cho gμ trªn 3 tuÇn tuæi, th«ng dông Quanh chuång vμ quanh tr¹i cã hÖ thèng r·nh, nhÊt lμ m¸ng trßn. M¸ng ®−îc lμm b»ng t«n hoÆc cèng ®Ó tiªu n−íc nhanh. Gi÷a cç chuång cçh b»ng nhùa tèt. M¸ng trßn cã ®−êng kÝnh trªn d−íi nhau tèi thiÓu 15 m.

35 cm, cao trªn d−íi 45 cm, phÇn miÖng m¸ng

- Mçi chuång (gi÷a ®Çu chuång) cã mét gian kho kho¶ng trªn d−íi 85 cm.

®Ó thøc ¨n, dông cô ch¨n nu«i, cã chç cho c«ng nh©n NÕu ch¨n nu«i víi quy m« nhá, chuång hÑp ghi chÐp sè liÖu vμ nghØ ng¬i - cßn gäi lμ kho t¹m.

dïng m¸ng cã dung tÝch nhá h¬n: ®−êng kÝnh

- Chuång lÒu: lÒu nu«i gμ nhá ®¬n gi¶n h¬n l¸n, th©n m¸ng trªn d−íi 20 cm, chiÒu cao 30 cm,

¸p dông cho nu«i ë vïng ®åi, trung du, diÖn tÝch

®−êng kÝnh phÇn ®¸y m¸ng trªn d−íi 30 cm.

kho¶ng 20-30 m2/1 lÒu. LÒu chñ yÕu ®Ó tr¸nh m−a Ngoμi thiÕt kÕ m¸ng trßn, ng−êi ta cã thÓ sö b·o vμ ngñ ®ªm cho gμ. KiÓu chuång lÒu cã gi¸

thμnh rÎ, tËn dông ®−îc nhiªn liÖu ®Þa ph−¬ng, dông m¸ng dμi lμm b»ng t«n hoÆc gç kÝch th−íc phï hîp víi ®iÒu kiÖn ch¨n nu«i gia ®×nh víi vèn cì tïy ý sao cho ®ùng ®ñ thøc ¨n cho gμ ¨n

®Çu t− Ýt. §Ó b¶o ®¶m vÖ sinh m«i tr−êng vμ dÔ

trong ngμy.

dμng phßng bÖnh cho gμ, cÇn x©y chuång b»ng xi

- §èi víi ph−¬ng thøc nu«i c«ng nghiÖp: sö m¨ng, hoÆc l¸t g¹ch, tèt nhÊt lμ x©y chuång cã dông m¸ng cho ¨n tù ®éng.

nÒn cao hoÆc sμn l−íi.

+ Lo¹i m¸ng nμy cã b¨ng t¶i thøc ¨n b»ng xÝch hoÆc b»ng lß xo, m¸ng nμy ®i qua sil« chøa thøc 2. Dông cô thiÕt bÞ ch¨n nu«i gμ

¨n ë mét ®Çu chuång, t¶i thøc ¨n ®i theo mét

2.1. Dông cô ®ùng thøc ¨n

chiÒu khÐp kÝn trong chuång. B¨ng t¶i cã thÓ n©ng

- §èi víi ph−¬ng thøc nu«i thñ c«ng: dông cô lªn h¹ xuèng theo tuæi cña gμ, ®èi víi gμ nhá cã cho ¨n theo tuæi gμ.

thÓ h¹ xuèng s¸t nÒn, gμ lín cÇn n©ng cao b»ng 39

40

https://thuviensach.vn

Cç chuång gμ lín cã thÓ ng¨n ra mét sè « nhá

+ Cho gμ con d−íi 3 tuÇn tuæi lμ khay ¨n ®−îc h¬n víi diÖn tÝch trªn d−íi 30-50 m2 ®Ó dÔ ch¨m lμm b»ng t«n chèng rØ, hoÆc b»ng nhùa. NÕu khay sãc qu¶n lý ®μn gμ, cöa mçi « chuång nªn bè trÝ hè b»ng t«n, kÝch cì khay lín h¬n: 60 x 50 cm, cßn s¸t trïng.

nÕu khay b»ng nhùa: 40 x 30 cm, cã gê cao 3-4 cm.

Chuång tr¹i nªn x©y dùng xa khu d©n c−, nÒn Khay nh«m nu«i ®−îc nhiÒu gμ con h¬n so víi cao (40-50 cm so víi mÆt b»ng); h−íng chuång gμ

khay nhùa.

®Òu h−íng vÒ phÝa cã nhiÒu giã vμ ¸nh n¾ng.

+ M¸ng ¨n cho gμ trªn 3 tuÇn tuæi, th«ng dông Quanh chuång vμ quanh tr¹i cã hÖ thèng r·nh, nhÊt lμ m¸ng trßn. M¸ng ®−îc lμm b»ng t«n hoÆc cèng ®Ó tiªu n−íc nhanh. Gi÷a cç chuång cçh b»ng nhùa tèt. M¸ng trßn cã ®−êng kÝnh trªn d−íi nhau tèi thiÓu 15 m.

35 cm, cao trªn d−íi 45 cm, phÇn miÖng m¸ng

- Mçi chuång (gi÷a ®Çu chuång) cã mét gian kho kho¶ng trªn d−íi 85 cm.

®Ó thøc ¨n, dông cô ch¨n nu«i, cã chç cho c«ng nh©n NÕu ch¨n nu«i víi quy m« nhá, chuång hÑp ghi chÐp sè liÖu vμ nghØ ng¬i - cßn gäi lμ kho t¹m.

dïng m¸ng cã dung tÝch nhá h¬n: ®−êng kÝnh

- Chuång lÒu: lÒu nu«i gμ nhá ®¬n gi¶n h¬n l¸n, th©n m¸ng trªn d−íi 20 cm, chiÒu cao 30 cm,

¸p dông cho nu«i ë vïng ®åi, trung du, diÖn tÝch

®−êng kÝnh phÇn ®¸y m¸ng trªn d−íi 30 cm.

kho¶ng 20-30 m2/1 lÒu. LÒu chñ yÕu ®Ó tr¸nh m−a Ngoμi thiÕt kÕ m¸ng trßn, ng−êi ta cã thÓ sö b·o vμ ngñ ®ªm cho gμ. KiÓu chuång lÒu cã gi¸

thμnh rÎ, tËn dông ®−îc nhiªn liÖu ®Þa ph−¬ng, dông m¸ng dμi lμm b»ng t«n hoÆc gç kÝch th−íc phï hîp víi ®iÒu kiÖn ch¨n nu«i gia ®×nh víi vèn cì tïy ý sao cho ®ùng ®ñ thøc ¨n cho gμ ¨n

®Çu t− Ýt. §Ó b¶o ®¶m vÖ sinh m«i tr−êng vμ dÔ

trong ngμy.

dμng phßng bÖnh cho gμ, cÇn x©y chuång b»ng xi

- §èi víi ph−¬ng thøc nu«i c«ng nghiÖp: sö m¨ng, hoÆc l¸t g¹ch, tèt nhÊt lμ x©y chuång cã dông m¸ng cho ¨n tù ®éng.

nÒn cao hoÆc sμn l−íi.

+ Lo¹i m¸ng nμy cã b¨ng t¶i thøc ¨n b»ng xÝch hoÆc b»ng lß xo, m¸ng nμy ®i qua sil« chøa thøc 2. Dông cô thiÕt bÞ ch¨n nu«i gμ

¨n ë mét ®Çu chuång, t¶i thøc ¨n ®i theo mét

2.1. Dông cô ®ùng thøc ¨n

chiÒu khÐp kÝn trong chuång. B¨ng t¶i cã thÓ n©ng

- §èi víi ph−¬ng thøc nu«i thñ c«ng: dông cô lªn h¹ xuèng theo tuæi cña gμ, ®èi víi gμ nhá cã cho ¨n theo tuæi gμ.

thÓ h¹ xuèng s¸t nÒn, gμ lín cÇn n©ng cao b»ng 39

40

https://thuviensach.vn

l−ng cña gμ lμm sao ®Ó gμ ¨n thuËn lîi nhÊt vμ

nu«i gμ gia ®×nh nhiÒu ng−êi lμm m¸ng b»ng nhiÒu nhÊt.

b−¬ng tre hoÆc èng nhùa.

+ HÖ thèng m¸ng ¨n tù ®éng h×nh èng: thøc

- H×nh thøc nu«i c«ng nghiÖp: sö dông m¸ng

¨n tõ ®©y ®−îc x¶ vμo m¸ng trßn, lμm sao trong uèng tù ®éng.

m¸ng lu«n lu«n cã thøc ¨n víi l−îng võa ph¶i.

+ M¸ng trßn ®−îc sö dông cho ch¨n nu«i gμ

HÖ thèng m¸ng nμy chñ yÕu dïng cho gμ con trªn sμn lμ chñ yÕu.

d−íi 5 tuÇn tuæi, cã thÓ h¹ xuèng, n©ng lªn theo

+ M¸ng uèng d¹ng ®Üa: n−íc dÉn trong ®−êng tuæi gμ.

èng, khi gμ mæ vμo ®Üa (g¾n víi ®−êng èng n−íc) lμm van më ra, n−íc ch¶y ra nhá giät ®ñ cho gμ

2.2. Dông cô ®ùng n−íc uèng (m¸ng uèng)

uèng. M¸ng nμy dïng cho gμ cßn nhá.

M¸ng uèng cho gμ rÊt ®a d¹ng, phï hîp víi

+ M¸ng uèng nóm: khi gμ ghÐ má vμo uèng lμ

h×nh thøc ch¨n nu«i vμ kh¶ n¨ng ®Çu t− cña chñ Ên van vμo n−íc nhá ra võa ®ñ, th«i uèng van ®Èy ch¨n nu«i.

ra ®ãng l¹i.

- H×nh thøc nu«i thñ c«ng: sö dông m¸ng uèng Muèn l¾p ®Æt hÖ thèng m¸ng tù ®éng, ph¶i cã thñ c«ng hay b¸n c«ng nghiÖp.

nguån n−íc cÊp víi ¸p lùc cao. Tèt nhÊt ®Ó tr¸nh

+ M¸ng uèng trßn lμm b»ng gang hoÆc nhùa, bÞ ®éng, mçi ®Çu chuång cã bÓ chøa kho¶ng 1 m3, lo¹i to cã dung tÝch 4 lÝt, lo¹i nhá 1 lÝt. M¸ng trßn

®Æt cao h¬n nãc chuång gμ ®Ó cÊp n−íc cho hÖ

nμy dïng cho gμ d−íi 3 tuÇn tuæi. Tuy nhiªn thèng m¸ng uèng tù ®éng.

nh−îc ®iÓm cña lo¹i m¸ng nμy lμ gμ ®i l¹i va ch¹m vμo m¸ng lμm n−íc trμo ra nÒn chuång g©y

2.3. Cç dông cô khç

Èm thÊp.

- Dông cô lμm vÖ sinh h»ng ngμy: xÎng, cuèc,

+ M¸ng uèng dμi, lμm b»ng t«n víi kÝch cì: dμi dao, liÒm c¾t cá,...

0,6-1,2 m, ®¸y réng 10 cm, miÖng réng 15 cm,

- æ ®Î (dïng cho chuyªn nu«i gμ ®Î).

chiÒu cao 10-15 cm, trªn miÖng cã m¸ng chôp chØ

- C©n ®Ó c©n thøc ¨n, c©n gμ b¸n, c©n thuèc võa ®ñ thß cæ vμo uèng. M¸ng ®−îc ®Æt trªn bÖ cao (nÕu cã).

15-20 cm, cã l−íi ch¾n. BÖ ®Æt m¸ng uèng cã

- B×nh ®ong (chia ®é) ®Ó pha thuèc cho gμ.

®−êng dÉn n−íc th¶i ra ngoμi chuång. Trong ch¨n

- §å b¶o hé lao ®éng: quÇn ¸o, mò, ñng, kÝnh,...

41

42

https://thuviensach.vn

l−ng cña gμ lμm sao ®Ó gμ ¨n thuËn lîi nhÊt vμ

nu«i gμ gia ®×nh nhiÒu ng−êi lμm m¸ng b»ng nhiÒu nhÊt.

b−¬ng tre hoÆc èng nhùa.

+ HÖ thèng m¸ng ¨n tù ®éng h×nh èng: thøc

- H×nh thøc nu«i c«ng nghiÖp: sö dông m¸ng

¨n tõ ®©y ®−îc x¶ vμo m¸ng trßn, lμm sao trong uèng tù ®éng.

m¸ng lu«n lu«n cã thøc ¨n víi l−îng võa ph¶i.

+ M¸ng trßn ®−îc sö dông cho ch¨n nu«i gμ

HÖ thèng m¸ng nμy chñ yÕu dïng cho gμ con trªn sμn lμ chñ yÕu.

d−íi 5 tuÇn tuæi, cã thÓ h¹ xuèng, n©ng lªn theo

+ M¸ng uèng d¹ng ®Üa: n−íc dÉn trong ®−êng tuæi gμ.

èng, khi gμ mæ vμo ®Üa (g¾n víi ®−êng èng n−íc) lμm van më ra, n−íc ch¶y ra nhá giät ®ñ cho gμ

2.2. Dông cô ®ùng n−íc uèng (m¸ng uèng)

uèng. M¸ng nμy dïng cho gμ cßn nhá.

M¸ng uèng cho gμ rÊt ®a d¹ng, phï hîp víi

+ M¸ng uèng nóm: khi gμ ghÐ má vμo uèng lμ

h×nh thøc ch¨n nu«i vμ kh¶ n¨ng ®Çu t− cña chñ Ên van vμo n−íc nhá ra võa ®ñ, th«i uèng van ®Èy ch¨n nu«i.

ra ®ãng l¹i.

- H×nh thøc nu«i thñ c«ng: sö dông m¸ng uèng Muèn l¾p ®Æt hÖ thèng m¸ng tù ®éng, ph¶i cã thñ c«ng hay b¸n c«ng nghiÖp.

nguån n−íc cÊp víi ¸p lùc cao. Tèt nhÊt ®Ó tr¸nh

+ M¸ng uèng trßn lμm b»ng gang hoÆc nhùa, bÞ ®éng, mçi ®Çu chuång cã bÓ chøa kho¶ng 1 m3, lo¹i to cã dung tÝch 4 lÝt, lo¹i nhá 1 lÝt. M¸ng trßn

®Æt cao h¬n nãc chuång gμ ®Ó cÊp n−íc cho hÖ

nμy dïng cho gμ d−íi 3 tuÇn tuæi. Tuy nhiªn thèng m¸ng uèng tù ®éng.

nh−îc ®iÓm cña lo¹i m¸ng nμy lμ gμ ®i l¹i va ch¹m vμo m¸ng lμm n−íc trμo ra nÒn chuång g©y

2.3. Cç dông cô khç

Èm thÊp.

- Dông cô lμm vÖ sinh h»ng ngμy: xÎng, cuèc,

+ M¸ng uèng dμi, lμm b»ng t«n víi kÝch cì: dμi dao, liÒm c¾t cá,...

0,6-1,2 m, ®¸y réng 10 cm, miÖng réng 15 cm,

- æ ®Î (dïng cho chuyªn nu«i gμ ®Î).

chiÒu cao 10-15 cm, trªn miÖng cã m¸ng chôp chØ

- C©n ®Ó c©n thøc ¨n, c©n gμ b¸n, c©n thuèc võa ®ñ thß cæ vμo uèng. M¸ng ®−îc ®Æt trªn bÖ cao (nÕu cã).

15-20 cm, cã l−íi ch¾n. BÖ ®Æt m¸ng uèng cã

- B×nh ®ong (chia ®é) ®Ó pha thuèc cho gμ.

®−êng dÉn n−íc th¶i ra ngoμi chuång. Trong ch¨n

- §å b¶o hé lao ®éng: quÇn ¸o, mò, ñng, kÝnh,...

41

42

https://thuviensach.vn

- Sæ sçh, bót mùc ®Ó ghi chÐp sè liÖu theo dâi

3.2. TÈy uÕ s¸t trïng cç dông cô ch¨n nu«i

h»ng ngμy.

- M¸ng ¨n, m¸ng uèng nu«i ®μn gμ tr−íc ph¶i röa s¹ch, ng©m trong bÓ chøa dung dÞch chÊt s¸t 3. ChuÈn bÞ chuång vμ cç ®iÒu kiÖn tr−íc khi nu«i gμ

trïng formol 1% trong 15 phót, lÊy ra ph¬i kh«, cÊt vμo kho.

3.1. VÖ sinh chuång tr¹i

- Qu©y gμ ®−îc quÐt s¹ch, röa b»ng n−íc s¹ch,

- Chuång nu«i gμ míi ph¶i ®−îc c¹o quÐt s¹ch

®Ó kh«, sau cïng phun dung dÞch formol 0,2%, ®Ó

ph©n (cña ®μn tr−íc), m¹ng nhÖn, bôi bÈn ë d−íi kh« råi cÊt vμo kho.

nÒn, trÇn nhμ, b¹t che. Sau ®ã dïng vßi phun víi

- Chôp s−ëi ®−îc quÐt s¹ch bôi bÈn, lau b»ng

¸p lùc m¹nh ®Ó röa s¹ch nÒn chuång, trÇn, l−íi giÎ Èm (dïng giÎ thÊm dung dÞch formol 2%), lau quanh chuång.

kh« ®Ó cho vμo kho.

- §Ó sau 1 ngμy, chuång kh« r¸o, cho chÊt

- Vßi phun n−íc cã ¸p suÊt cao, ®Ó kh«, phun

®én phoi bμo, trÊu kh«... vμ tr¶i ®Òu trªn nÒn tiªu ®éc b»ng dung dÞch formol 2%, ®Ó kh« vμ cÊt chuång víi ®é dμy 15-20 cm (tïy theo thêi gian vμo kho.

- Cç ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn thøc ¨n, vËn nu«i gμ).

chuyÓn gμ còng ®−îc röa s¹ch, tÈy uÕ b»ng thuèc

- §ãng kÝn b¹t, phun thuèc s¸t trïng formol 2%

s¸t trïng nªu trªn.

lªn trÇn, t−êng, l−íi, b¹t... sau ®ã phun thuèc s¸t

- Trang bÞ b¶o hé cho c«ng nh©n nh− quÇn ¸o, trïng b»ng formol 2%, dung dÞch sunph¸t ®ång giμy dÐp, ñng, mò, g¨ng tay ph¶i ®−îc giÆt s¹ch 0,5% lªn chÊt ®én chång ®Ó diÖt vi khuÈn, diÖt sÏ, ph¬i kh«, x«ng thuèc s¸t trïng, gãi l¹i vμ ®−a nÊm mèc.

vμo kho cÊt.

- Cöa chuång gμ cã hè ®ùng thuèc s¸t trïng lo¹i

- Kho ®ùng cç dông cô ch¨n nu«i ph¶i ®−îc fiprotan 0,2% hoÆc crezine 3%.

röa s¹ch vμ phun thuèc s¸t trïng tr−íc khi ®−a

- QuÐt v«i t−êng, vØa hÌ, cöa chuång (pha nång cç dông cô vμo tiÕn hμnh ch¨n nu«i.

®é 2%).

ViÖc vÖ sinh chuång tr¹i vμ dông cô ch¨n nu«i Sau khi vÖ sinh xong, ®ãng cöa chuång vμ niªm

®−îc ¸p dông cho cç lo¹i gμ: gμ con 1 ngμy tuæi, phong kh«ng cho ai qua l¹i ®Ó b¶o ®¶m vÖ sinh.

gμ dß, gμ ®Î.

43

44

https://thuviensach.vn

- Sæ sçh, bót mùc ®Ó ghi chÐp sè liÖu theo dâi

3.2. TÈy uÕ s¸t trïng cç dông cô ch¨n nu«i

h»ng ngμy.

- M¸ng ¨n, m¸ng uèng nu«i ®μn gμ tr−íc ph¶i röa s¹ch, ng©m trong bÓ chøa dung dÞch chÊt s¸t 3. ChuÈn bÞ chuång vμ cç ®iÒu kiÖn tr−íc khi nu«i gμ

trïng formol 1% trong 15 phót, lÊy ra ph¬i kh«, cÊt vμo kho.

3.1. VÖ sinh chuång tr¹i

- Qu©y gμ ®−îc quÐt s¹ch, röa b»ng n−íc s¹ch,

- Chuång nu«i gμ míi ph¶i ®−îc c¹o quÐt s¹ch

®Ó kh«, sau cïng phun dung dÞch formol 0,2%, ®Ó

ph©n (cña ®μn tr−íc), m¹ng nhÖn, bôi bÈn ë d−íi kh« råi cÊt vμo kho.

nÒn, trÇn nhμ, b¹t che. Sau ®ã dïng vßi phun víi

- Chôp s−ëi ®−îc quÐt s¹ch bôi bÈn, lau b»ng

¸p lùc m¹nh ®Ó röa s¹ch nÒn chuång, trÇn, l−íi giÎ Èm (dïng giÎ thÊm dung dÞch formol 2%), lau quanh chuång.

kh« ®Ó cho vμo kho.

- §Ó sau 1 ngμy, chuång kh« r¸o, cho chÊt

- Vßi phun n−íc cã ¸p suÊt cao, ®Ó kh«, phun

®én phoi bμo, trÊu kh«... vμ tr¶i ®Òu trªn nÒn tiªu ®éc b»ng dung dÞch formol 2%, ®Ó kh« vμ cÊt chuång víi ®é dμy 15-20 cm (tïy theo thêi gian vμo kho.

- Cç ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn thøc ¨n, vËn nu«i gμ).

chuyÓn gμ còng ®−îc röa s¹ch, tÈy uÕ b»ng thuèc

- §ãng kÝn b¹t, phun thuèc s¸t trïng formol 2%

s¸t trïng nªu trªn.

lªn trÇn, t−êng, l−íi, b¹t... sau ®ã phun thuèc s¸t

- Trang bÞ b¶o hé cho c«ng nh©n nh− quÇn ¸o, trïng b»ng formol 2%, dung dÞch sunph¸t ®ång giμy dÐp, ñng, mò, g¨ng tay ph¶i ®−îc giÆt s¹ch 0,5% lªn chÊt ®én chång ®Ó diÖt vi khuÈn, diÖt sÏ, ph¬i kh«, x«ng thuèc s¸t trïng, gãi l¹i vμ ®−a nÊm mèc.

vμo kho cÊt.

- Cöa chuång gμ cã hè ®ùng thuèc s¸t trïng lo¹i

- Kho ®ùng cç dông cô ch¨n nu«i ph¶i ®−îc fiprotan 0,2% hoÆc crezine 3%.

röa s¹ch vμ phun thuèc s¸t trïng tr−íc khi ®−a

- QuÐt v«i t−êng, vØa hÌ, cöa chuång (pha nång cç dông cô vμo tiÕn hμnh ch¨n nu«i.

®é 2%).

ViÖc vÖ sinh chuång tr¹i vμ dông cô ch¨n nu«i Sau khi vÖ sinh xong, ®ãng cöa chuång vμ niªm

®−îc ¸p dông cho cç lo¹i gμ: gμ con 1 ngμy tuæi, phong kh«ng cho ai qua l¹i ®Ó b¶o ®¶m vÖ sinh.

gμ dß, gμ ®Î.

43

44

https://thuviensach.vn

3.2. VÖ sinh thó y khu vùc tr¹i gμ vμ nh÷ng

- Mçi tr¹i, mçi khu vùc ch¨n nu«i (trong 1 tr¹i

quy ®Þnh khç

cã nhiÒu khu vùc ch¨n nu«i cç lo¹i gμ ë cç løa

- §èi víi khu vùc quanh tr¹i: ph¶i cã vμnh ®ai tuæi khç nhau) ph¶i bè trÝ hè tù ho¹i s©u tèi tr¾ng vμ vμnh ®ai an toμn dÞch. Vμng ®ai tr¾ng cã thiÓu trªn d−íi 5 m, trªn cã n¾p ®Ëy kÝn ®Ó bá gμ

b¸n kÝnh trªn d−íi 500 m ®èi víi gμ bè mÑ, trªn chÕt, gμ mæ kh¸m bÖnh, thiªu ®èt hoÆc phun ®æ d−íi 200 m ®èi víi gμ th−¬ng phÈm. ë vμnh ®ai an cç dung dÞch s¸t trïng vμo hè. Hè ®Æt cuèi h−íng toμn dÞch cã b¸n kÝnh 3-5 km kÓ tõ vμnh ®ai tr¾ng giã, s¸t bê rμo cña tr¹i.

trë ra ®−îc phÐp nu«i gia cÇm khç nh−ng ph¶i

- §Ó tr¸nh chuét kh«ng tiÕp xóc víi thøc ¨n, ë tiªm phßng hoÆc dïng v¾cxin phßng cç bÖnh cç kho ph¶i x©y hoÆc cã gi¸ ®ì thøc ¨n cao trªn truyÒn nhiÔm nh− Newcastle, Gumboro, CRD, IB,...

d−íi 50 cm, quanh t−êng kho, nãc kho ph¶i lμm Khu vùc vμnh ®ai ¸p dông cho cç xÝ nghiÖp khung l−íi ch¾n, m¾t l−íi ch¾n ®an dÇy.

ch¨n nu«i lín, cßn ch¨n nu«i gia ®×nh cÇn vÖ sinh phßng bÖnh nghiªm ngÆt xung quanh chuång III. Kü THUËT NU¤I D¦ìNG Gμ Bè MÑ

nu«i gμ.

SINH S¶N H¦íNG THÞT

- Cæng tr¹i ph¶i cã ng−êi th−êng trùc, cã hè

®ùng dung dÞch s¸t trïng; tr−êng hîp kh«ng cã hè 1. ChuÈn bÞ cç ®iÒu kiÖn ®Ó nu«i gμ con, gμ

s¸t trïng th× dïng b×nh phun thuèc formol 2%, dß, gμ ®Î

phun toμn diÖn lªn ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn.

1.1. ChuÈn bÞ cç ®iÒu kiÖn

Ngay ë cæng tr¹i cã nhμ ®Ó quÇn ¸o, phßng t¾m ChuÈn bÞ cç ®iÒu kiÖn nh− chuång tr¹i, dông n−íc s¸t trïng, t¾m n−íc s¹ch cho ng−êi tr−íc khi vμo chuång nu«i gμ.

cô ch¨n nu«i, vÖ sinh thó y,... ®Ó nu«i gμ ë cç giai

- Cöa kho chøa dông cô ch¨n nu«i, ®Æc biÖt kho

®o¹n khç nhau nh− ®· tr×nh bμy ë môc II.

thøc ¨n chÝnh ph¶i cã hè ®ùng thuèc s¸t trïng

1.2. §Þnh møc thiÕt bÞ, mËt ®é nu«i gμ

(thuèc crezine 3%).

- §Þnh kú diÖt nh÷ng lo¹i gÆm nhÊm, c«n

§Þnh møc thiÕt bÞ, mËt ®é nu«i gμ sinh s¶n qua trïng, chim thó hoang d· truyÒn bÖnh nh− chuét, cç giai ®o¹n (gμ con, gμ dß, gμ ®Î) theo cç b¶ng chim, qu¹, chim sÎ, ®Æc biÖt lμ ph¶i diÖt trõ chuét d−íi ®©y. §Þnh møc thiÕt bÞ, chuång nu«i ë ®©y tËn gèc.

®−îc tÝnh cho 1.000 gμ cç lo¹i.

45

46

https://thuviensach.vn

3.2. VÖ sinh thó y khu vùc tr¹i gμ vμ nh÷ng

- Mçi tr¹i, mçi khu vùc ch¨n nu«i (trong 1 tr¹i

quy ®Þnh khç

cã nhiÒu khu vùc ch¨n nu«i cç lo¹i gμ ë cç løa

- §èi víi khu vùc quanh tr¹i: ph¶i cã vμnh ®ai tuæi khç nhau) ph¶i bè trÝ hè tù ho¹i s©u tèi tr¾ng vμ vμnh ®ai an toμn dÞch. Vμng ®ai tr¾ng cã thiÓu trªn d−íi 5 m, trªn cã n¾p ®Ëy kÝn ®Ó bá gμ

b¸n kÝnh trªn d−íi 500 m ®èi víi gμ bè mÑ, trªn chÕt, gμ mæ kh¸m bÖnh, thiªu ®èt hoÆc phun ®æ d−íi 200 m ®èi víi gμ th−¬ng phÈm. ë vμnh ®ai an cç dung dÞch s¸t trïng vμo hè. Hè ®Æt cuèi h−íng toμn dÞch cã b¸n kÝnh 3-5 km kÓ tõ vμnh ®ai tr¾ng giã, s¸t bê rμo cña tr¹i.

trë ra ®−îc phÐp nu«i gia cÇm khç nh−ng ph¶i

- §Ó tr¸nh chuét kh«ng tiÕp xóc víi thøc ¨n, ë tiªm phßng hoÆc dïng v¾cxin phßng cç bÖnh cç kho ph¶i x©y hoÆc cã gi¸ ®ì thøc ¨n cao trªn truyÒn nhiÔm nh− Newcastle, Gumboro, CRD, IB,...

d−íi 50 cm, quanh t−êng kho, nãc kho ph¶i lμm Khu vùc vμnh ®ai ¸p dông cho cç xÝ nghiÖp khung l−íi ch¾n, m¾t l−íi ch¾n ®an dÇy.

ch¨n nu«i lín, cßn ch¨n nu«i gia ®×nh cÇn vÖ sinh phßng bÖnh nghiªm ngÆt xung quanh chuång III. Kü THUËT NU¤I D¦ìNG Gμ Bè MÑ

nu«i gμ.

SINH S¶N H¦íNG THÞT

- Cæng tr¹i ph¶i cã ng−êi th−êng trùc, cã hè

®ùng dung dÞch s¸t trïng; tr−êng hîp kh«ng cã hè 1. ChuÈn bÞ cç ®iÒu kiÖn ®Ó nu«i gμ con, gμ

s¸t trïng th× dïng b×nh phun thuèc formol 2%, dß, gμ ®Î

phun toμn diÖn lªn ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn.

1.1. ChuÈn bÞ cç ®iÒu kiÖn

Ngay ë cæng tr¹i cã nhμ ®Ó quÇn ¸o, phßng t¾m ChuÈn bÞ cç ®iÒu kiÖn nh− chuång tr¹i, dông n−íc s¸t trïng, t¾m n−íc s¹ch cho ng−êi tr−íc khi vμo chuång nu«i gμ.

cô ch¨n nu«i, vÖ sinh thó y,... ®Ó nu«i gμ ë cç giai

- Cöa kho chøa dông cô ch¨n nu«i, ®Æc biÖt kho

®o¹n khç nhau nh− ®· tr×nh bμy ë môc II.

thøc ¨n chÝnh ph¶i cã hè ®ùng thuèc s¸t trïng

1.2. §Þnh møc thiÕt bÞ, mËt ®é nu«i gμ

(thuèc crezine 3%).

- §Þnh kú diÖt nh÷ng lo¹i gÆm nhÊm, c«n

§Þnh møc thiÕt bÞ, mËt ®é nu«i gμ sinh s¶n qua trïng, chim thó hoang d· truyÒn bÖnh nh− chuét, cç giai ®o¹n (gμ con, gμ dß, gμ ®Î) theo cç b¶ng chim, qu¹, chim sÎ, ®Æc biÖt lμ ph¶i diÖt trõ chuét d−íi ®©y. §Þnh møc thiÕt bÞ, chuång nu«i ë ®©y tËn gèc.

®−îc tÝnh cho 1.000 gμ cç lo¹i.

45

46

https://thuviensach.vn

§Þnh møc thiÕt bÞ, diÖn tÝch nu«i 1000 gµ bè mÑ

1.3. NhiÖt ®é vμ ®é Èm trong chuång nu«i gμ

(sinh s¶n) ë cç giai ®o¹n (theo tuÇn tuæi)

- Gμ con d−íi 4 tuÇn tuæi, ®Æc biÖt d−íi 3 tuÇn Gµ con Gµ dß

tuæi ph¶i s−ëi ®Ó cung cÊp nhiÖt ®é trong chuång Gµ ®Î

0-5

6-12

H¹ng môc

sau 20

Ghi chó

duy tr× ë møc trªn d−íi 300C.

tuÇn

tuÇn tuÇn tuæi

- Sau 4 tuÇn tuæi, vμo mïa hÌ th× kh«ng cÇn s−ëi, tuæi

tuæi

vμo mïa ®«ng vÉn cÇn ph¶i s−ëi nh−ng víi c«ng DiÖn tÝch nÒn chuång (m2) 100 150-160 250-330

suÊt ®iÖn thÊp h¬n, lμm cho chuång lu«n gi÷ ë nhiÖt Chôp s−ëi (chôp)

2

-

-

®é 20-280C.

- Th−êng xuyªn ®o nhiÖt ®é trong chuång.

Khay ¨n gµ con (c¸i)

10

-

-

Cì 50x60

- §iÒu chØnh nhiÖt ®é trong chuång theo tèc ®é cm

mäc l«ng.

M¸ng ¨n trßn (c¸i)

19-20

70-80

50-55

- §é Èm duy tr× ë møc 65-70%, muèn vËy chÊt

®én trong chuång ph¶i lu«n kh« r¸o.

M¸ng ¨n dµi (m)

50-60 152-155 140-142

M¸ng uèng trßn (c¸i)

10

-

-

ChÕ ®é nhiÖt ë chuång nu«i gµ

M¸ng uèng trßn tù

10 10 12

B»ng chôp s−ëi (nhiÖt ®é) S−ëi b»ng khÝ

®éng (c¸i)

Quanh chôp Trong chuång

nãng cho

Ngµy tuæi

M¸ng uèng nóm tù

100

-

-

Gµ ®Î cã

s−ëi (0C)

(0C)

chuång gµ kÝn

®éng (c¸i)

thÓ dµy

(0C*)

h¬n

0-3 37-38 28-29 31-33

Líp ®én chuång (cm)

15-20

15-20

15-20

4-7 34-35 27-28 31-32

8-14 31-32 26-27 30-31

æ ®Î (con/1 æ ®Î)

-

-

4-5

15-21** 28-29 26-27 29-30

- Ch¨n nu«i tù ®éng hãa dïng m¸ng dμi, cã 22-28 20-24 18-20 29-30

* Nu«i trong chuång kÝn th−êng s−ëi tù ®éng b»ng b¨ng t¶i b»ng xÝch hoÆc lß xo, m¸ng ¨n trßn tù x¶ khÝ nãng vμo chuång, cã hÖ thèng ®iÒu khiÓn nhiÖt

®éng h×nh “Pan”. M¸ng uèng d¹ng nóm (Pipples)

®é trong chuång theo ý muèn. Còng cã tr−êng hîp hoÆc d¹ng phÔu, d¹ng ®Üa.

chuång kÝn nh−ng s−ëi vÉn thñ c«ng (dïng chôp s−ëi).

- Ch¨n nu«i thñ c«ng dïng m¸ng trßn, m¸ng

** Th−êng vμo mïa hÌ 2 tuÇn, mïa ®«ng 3 tuÇn tuæi dμi ph¶i cã ng−êi cho thøc ¨n, n−íc uèng,...

th× bá qu©y gμ, nh−ng vÉn gi÷ chôp s−ëi.

47

48

https://thuviensach.vn

§Þnh møc thiÕt bÞ, diÖn tÝch nu«i 1000 gµ bè mÑ

1.3. NhiÖt ®é vμ ®é Èm trong chuång nu«i gμ

(sinh s¶n) ë cç giai ®o¹n (theo tuÇn tuæi)

- Gμ con d−íi 4 tuÇn tuæi, ®Æc biÖt d−íi 3 tuÇn Gµ con Gµ dß

tuæi ph¶i s−ëi ®Ó cung cÊp nhiÖt ®é trong chuång Gµ ®Î

0-5

6-12

H¹ng môc

sau 20

Ghi chó

duy tr× ë møc trªn d−íi 300C.

tuÇn

tuÇn tuÇn tuæi

- Sau 4 tuÇn tuæi, vμo mïa hÌ th× kh«ng cÇn s−ëi, tuæi

tuæi

vμo mïa ®«ng vÉn cÇn ph¶i s−ëi nh−ng víi c«ng DiÖn tÝch nÒn chuång (m2) 100 150-160 250-330

suÊt ®iÖn thÊp h¬n, lμm cho chuång lu«n gi÷ ë nhiÖt Chôp s−ëi (chôp)

2

-

-

®é 20-280C.

- Th−êng xuyªn ®o nhiÖt ®é trong chuång.

Khay ¨n gµ con (c¸i)

10

-

-

Cì 50x60

- §iÒu chØnh nhiÖt ®é trong chuång theo tèc ®é cm

mäc l«ng.

M¸ng ¨n trßn (c¸i)

19-20

70-80

50-55

- §é Èm duy tr× ë møc 65-70%, muèn vËy chÊt

®én trong chuång ph¶i lu«n kh« r¸o.

M¸ng ¨n dµi (m)

50-60 152-155 140-142

M¸ng uèng trßn (c¸i)

10

-

-

ChÕ ®é nhiÖt ë chuång nu«i gµ

M¸ng uèng trßn tù

10 10 12

B»ng chôp s−ëi (nhiÖt ®é) S−ëi b»ng khÝ

®éng (c¸i)

Quanh chôp Trong chuång

nãng cho

Ngµy tuæi

M¸ng uèng nóm tù

100

-

-

Gµ ®Î cã

s−ëi (0C)

(0C)

chuång gµ kÝn

®éng (c¸i)

thÓ dµy

(0C*)

h¬n

0-3 37-38 28-29 31-33

Líp ®én chuång (cm)

15-20

15-20

15-20

4-7 34-35 27-28 31-32

8-14 31-32 26-27 30-31

æ ®Î (con/1 æ ®Î)

-

-

4-5

15-21** 28-29 26-27 29-30

- Ch¨n nu«i tù ®éng hãa dïng m¸ng dμi, cã 22-28 20-24 18-20 29-30

* Nu«i trong chuång kÝn th−êng s−ëi tù ®éng b»ng b¨ng t¶i b»ng xÝch hoÆc lß xo, m¸ng ¨n trßn tù x¶ khÝ nãng vμo chuång, cã hÖ thèng ®iÒu khiÓn nhiÖt

®éng h×nh “Pan”. M¸ng uèng d¹ng nóm (Pipples)

®é trong chuång theo ý muèn. Còng cã tr−êng hîp hoÆc d¹ng phÔu, d¹ng ®Üa.

chuång kÝn nh−ng s−ëi vÉn thñ c«ng (dïng chôp s−ëi).

- Ch¨n nu«i thñ c«ng dïng m¸ng trßn, m¸ng

** Th−êng vμo mïa hÌ 2 tuÇn, mïa ®«ng 3 tuÇn tuæi dμi ph¶i cã ng−êi cho thøc ¨n, n−íc uèng,...

th× bá qu©y gμ, nh−ng vÉn gi÷ chôp s−ëi.

47

48

https://thuviensach.vn

1.4. Ch−¬ng tr×nh chiÕu s¸ng

Nam, thêi gian vμ c−êng ®é chiÕu s¸ng kh«ng æn Ch−¬ng tr×nh chiÕu s¸ng cho gμ ®−îc thÓ hiÖn

®Þnh gi÷a cç mïa, viÖc ®iÒu chØnh chÕ ®é chiÕu qua b¶ng sau:

s¸ng theo tiªu chuÈn lμ rÊt khã kh¨n. Tuy vËy cã thÓ kh¾c phôc ®−îc b»ng cçh che bít ¸nh n¾ng Sè giê

C−êng ®é

Ngµy tuæi

W/m2 nÒn

chiÕu vμo chuång gμ.

chiÕu s¸ng

(lux)

Khi gμ lªn ®Î (sau 20 tuÇn tuæi), ph¶i t¨ng dÇn 1-2 22-23 3

30

thêi gian chiÕu s¸ng h»ng tuÇn, cø mçi tuÇn t¨ng 30 phót. Gμ ®Î ré cao nhÊt khi ®¹t ®−îc ®é chiÕu 3-4 20 3 30

s¸ng lμ 15-16 giê/ngμy. C−êng ®é chiÕu s¸ng (®é 5-6 18 3 30

m¹nh cña ¸nh s¸ng) 3 W/m2 nÒn chuång hay 30 lux.

7-8 16 3 30

Muèn b¶o ®¶m thêi gian chiÕu s¸ng, ngoμi 9-10

14 3 30

tËn dông triÖt ®Ó thêi gian chiÕu s¸ng tù nhiªn 11-12

12 3 30

cÇn chó ý bæ sung ¸nh ®Ìn ®iÖn c«ng suÊt thÊp 13-14

10 3 30

40 W/bãng vμ cã thÓ cã ¸nh s¸ng ®á (sö dông 15-133 8

3

30

bãng trßn).

134-140 9

3

30

Gµ ®Î tÝnh theo tuÇn tuæi

2. Nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thùc hiÖn khi nu«i 21 10 3 30

gμ dß (gμ hËu bÞ ®Î)

22 12 3 30

Khi chän gμ con lªn g©y ®μn gμ ®Î, ®Ó b¾t ®Çu 23 14 3 30

cho ¨n h¹n chÕ (sau 2 tuÇn tuæi ®èi víi gμ trèng vμ

24-26 14,5

3

30

sau 3 tuÇn tuæi ®èi víi gμ m¸i), ph¶i chän ®ång 27-29

15 3 30

®Òu, hoÆc ph©n lo¹i ®ång ®Òu theo ®μn.

30-32 15,5

3

30

- Cç biÖn ph¸p nu«i d−ìng ®Ó t¨ng ®é ®ång Sau

32

16 3 30

®Òu cña ®μn gμ g©y ®Î:

§Ó ®¹t ®−îc tû lÖ ®Î 5% vμo lóc gμ 25 tuÇn tuæi

+ T¨ng sè l−îng m¸ng ¨n, b¶o ®¶m mäi con cã trong ®iÒu kiÖn nu«i ë chuång th«ng tho¸ng tù chç ®øng ¨n cïng mét lóc.

nhiªn, ta ph¶i thùc hiÖn nghiªm ngÆt chÕ ®é chiÕu

+ H¹n chÕ sè l−îng thøc ¨n hoÆc chÊt l−îng s¸ng qua cç giai ®o¹n gμ con, gμ dß, gμ ®Î. ë ViÖt thøc ¨n tõ 2-3 tuÇn tuæi.

49

50

https://thuviensach.vn

1.4. Ch−¬ng tr×nh chiÕu s¸ng

Nam, thêi gian vμ c−êng ®é chiÕu s¸ng kh«ng æn Ch−¬ng tr×nh chiÕu s¸ng cho gμ ®−îc thÓ hiÖn

®Þnh gi÷a cç mïa, viÖc ®iÒu chØnh chÕ ®é chiÕu qua b¶ng sau:

s¸ng theo tiªu chuÈn lμ rÊt khã kh¨n. Tuy vËy cã thÓ kh¾c phôc ®−îc b»ng cçh che bít ¸nh n¾ng Sè giê

C−êng ®é

Ngµy tuæi

W/m2 nÒn

chiÕu vμo chuång gμ.

chiÕu s¸ng

(lux)

Khi gμ lªn ®Î (sau 20 tuÇn tuæi), ph¶i t¨ng dÇn 1-2 22-23 3

30

thêi gian chiÕu s¸ng h»ng tuÇn, cø mçi tuÇn t¨ng 30 phót. Gμ ®Î ré cao nhÊt khi ®¹t ®−îc ®é chiÕu 3-4 20 3 30

s¸ng lμ 15-16 giê/ngμy. C−êng ®é chiÕu s¸ng (®é 5-6 18 3 30

m¹nh cña ¸nh s¸ng) 3 W/m2 nÒn chuång hay 30 lux.

7-8 16 3 30

Muèn b¶o ®¶m thêi gian chiÕu s¸ng, ngoμi 9-10

14 3 30

tËn dông triÖt ®Ó thêi gian chiÕu s¸ng tù nhiªn 11-12

12 3 30

cÇn chó ý bæ sung ¸nh ®Ìn ®iÖn c«ng suÊt thÊp 13-14

10 3 30

40 W/bãng vμ cã thÓ cã ¸nh s¸ng ®á (sö dông 15-133 8

3

30

bãng trßn).

134-140 9

3

30

Gµ ®Î tÝnh theo tuÇn tuæi

2. Nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thùc hiÖn khi nu«i 21 10 3 30

gμ dß (gμ hËu bÞ ®Î)

22 12 3 30

Khi chän gμ con lªn g©y ®μn gμ ®Î, ®Ó b¾t ®Çu 23 14 3 30

cho ¨n h¹n chÕ (sau 2 tuÇn tuæi ®èi víi gμ trèng vμ

24-26 14,5

3

30

sau 3 tuÇn tuæi ®èi víi gμ m¸i), ph¶i chän ®ång 27-29

15 3 30

®Òu, hoÆc ph©n lo¹i ®ång ®Òu theo ®μn.

30-32 15,5

3

30

- Cç biÖn ph¸p nu«i d−ìng ®Ó t¨ng ®é ®ång Sau

32

16 3 30

®Òu cña ®μn gμ g©y ®Î:

§Ó ®¹t ®−îc tû lÖ ®Î 5% vμo lóc gμ 25 tuÇn tuæi

+ T¨ng sè l−îng m¸ng ¨n, b¶o ®¶m mäi con cã trong ®iÒu kiÖn nu«i ë chuång th«ng tho¸ng tù chç ®øng ¨n cïng mét lóc.

nhiªn, ta ph¶i thùc hiÖn nghiªm ngÆt chÕ ®é chiÕu

+ H¹n chÕ sè l−îng thøc ¨n hoÆc chÊt l−îng s¸ng qua cç giai ®o¹n gμ con, gμ dß, gμ ®Î. ë ViÖt thøc ¨n tõ 2-3 tuÇn tuæi.

49

50

https://thuviensach.vn

+ R¶i thøc ¨n nhanh vμo cç m¸ng ¨n, tr¸nh gμ

dông cô ch¨n nu«i, thøc ¨n, n−íc uèng ®ñ theo

®æ x« vÒ mét m¸ng, thêi gian r¶i thøc ¨n lμ 4 phót.

quy m« ®μn gμ ®Î ®Þnh nu«i.

+ §Þnh kú 10 tuÇn vμ 20 tuÇn tuæi cÇn ph©n

- ChuyÓn ®μn gμ ®· ®−îc kiÓm tra ®¹t khèi lo¹i gμ theo ®é ®ång ®Òu ®Ó nu«i riªng lμm sao ®¹t l−îng c¬ thÓ, ngo¹i h×nh,... sang chuång gμ ®Î lóc møc ®é ®ång ®Òu 80%. §é ®ång ®Òu cao, sÏ gióp gμ

20 tuÇn tuæi (cã thÓ chuyÓn lªn chuång gμ ®Î lóc

®Î víi tû lÖ cao vμ tËp trung. §èi víi gμ nhá, ph¶i 19 tuÇn tuæi).

- Khi gμ trèng, gμ m¸i ®¹t 24 tuÇn tuæi míi t¨ng khÈu phÇn ¨n, gμ lín v−ît tiªu chuÈn cÇn cã ghÐp trèng m¸i.

chÕ ®é ¨n theo ®Þnh l−îng.

- Khi chuyÓn lªn chuång gμ ®Î ph¶i cho ¨n tù

+ C¾t má gμ m¸i lóc 1 hoÆc 10 ngμy tuæi, nh−

do 2-3 ngμy, sau ®ã trë vÒ møc ¨n tiªu chuÈn.

vËy gμ ®ì c¾n nhau g©y chÕt. C¾t má b»ng dao

- Kh«ng ®Ó gμ ®Î ®¹t 5% tr−íc 24 vμ sau 26

m¸y hoÆc dao th−êng s¾c ®−îc nung ®á.

tuÇn tuæi.

+ ChØ dïng v¾cxin khi ®μn gμ kháe m¹nh, sau

- B¶o ®¶m chÕ ®é chiÕu s¸ng theo quy ®Þnh ®Ó

khi dïng v¾cxin ®μn gμ ph¶i ®−îc uèng n−íc pha kÝch thÝch gμ ®Î.

Vitamin C hoÆc Vitamin nhãm B (B1, B6, B12).

- B¶o ®¶m ®ñ æ ®Î.

+ Kh«ng cho uèng n−íc tù do, mμ theo tû lÖ víi

- Thay ®Öm lãt trong æ ®Î 1 lÇn/tuÇn.

thøc ¨n: 2 n−íc/1 thøc ¨n. Tuy nhiªn vμo mïa

- ChÊt ®én chuång kh«, s¹ch sÏ.

nãng ph¶i cho uèng t¨ng n−íc ®Ó gμ chèng nãng.

- §iÒu chØnh thøc ¨n theo tû lÖ ®Î trøng vμ theo

+ Gi¶m mËt ®é gμ nu«i/m2 nÒn chuång ë giai tuæi ®Î sau giai ®o¹n ®Î cao (sau 45 tuÇn tuæi) cho gμ

®o¹n gμ dß, gμ m¸i mËt ®é nu«i 5-6 gμ/m2 nÒn m¸i ¨n l−îng thøc ¨n gi¶m theo n¨ng suÊt ®Î gi¶m.

chuång, gμ trèng 1-2 gμ/m2 nÒn chuång.

- Thu nhÆt trøng th−êng xuyªn trong ngμy.

+ Thùc hiÖn chiÕu s¸ng ®óng quy ®Þnh, tr¸nh Trøng cÇn ®−îc s¸t trïng tr−íc khi ®−a vμo kho gμ ph¸t dôc sím, lμm gi¶m søc ®Î vμ khèi l−îng b¶o qu¶n.

trøng sau nμy.

4. Nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thùc hiÖn khi nu«i 3. Nh÷ng ®iÒu cÇn thùc hiÖn khi nu«i gμ ®Î

gμ trèng ®¹p m¸i

(sau 20 tuÇn tuæi)

- Nu«i tçh riªng m¸i ngay tõ míi në ®Õn 24

- ChuÈn bÞ chuång, æ ®Î, hÖ thèng chiÕu s¸ng, tuÇn tuæi.

51

52

https://thuviensach.vn

+ R¶i thøc ¨n nhanh vμo cç m¸ng ¨n, tr¸nh gμ

dông cô ch¨n nu«i, thøc ¨n, n−íc uèng ®ñ theo

®æ x« vÒ mét m¸ng, thêi gian r¶i thøc ¨n lμ 4 phót.

quy m« ®μn gμ ®Î ®Þnh nu«i.

+ §Þnh kú 10 tuÇn vμ 20 tuÇn tuæi cÇn ph©n

- ChuyÓn ®μn gμ ®· ®−îc kiÓm tra ®¹t khèi lo¹i gμ theo ®é ®ång ®Òu ®Ó nu«i riªng lμm sao ®¹t l−îng c¬ thÓ, ngo¹i h×nh,... sang chuång gμ ®Î lóc møc ®é ®ång ®Òu 80%. §é ®ång ®Òu cao, sÏ gióp gμ

20 tuÇn tuæi (cã thÓ chuyÓn lªn chuång gμ ®Î lóc

®Î víi tû lÖ cao vμ tËp trung. §èi víi gμ nhá, ph¶i 19 tuÇn tuæi).

- Khi gμ trèng, gμ m¸i ®¹t 24 tuÇn tuæi míi t¨ng khÈu phÇn ¨n, gμ lín v−ît tiªu chuÈn cÇn cã ghÐp trèng m¸i.

chÕ ®é ¨n theo ®Þnh l−îng.

- Khi chuyÓn lªn chuång gμ ®Î ph¶i cho ¨n tù

+ C¾t má gμ m¸i lóc 1 hoÆc 10 ngμy tuæi, nh−

do 2-3 ngμy, sau ®ã trë vÒ møc ¨n tiªu chuÈn.

vËy gμ ®ì c¾n nhau g©y chÕt. C¾t má b»ng dao

- Kh«ng ®Ó gμ ®Î ®¹t 5% tr−íc 24 vμ sau 26

m¸y hoÆc dao th−êng s¾c ®−îc nung ®á.

tuÇn tuæi.

+ ChØ dïng v¾cxin khi ®μn gμ kháe m¹nh, sau

- B¶o ®¶m chÕ ®é chiÕu s¸ng theo quy ®Þnh ®Ó

khi dïng v¾cxin ®μn gμ ph¶i ®−îc uèng n−íc pha kÝch thÝch gμ ®Î.

Vitamin C hoÆc Vitamin nhãm B (B1, B6, B12).

- B¶o ®¶m ®ñ æ ®Î.

+ Kh«ng cho uèng n−íc tù do, mμ theo tû lÖ víi

- Thay ®Öm lãt trong æ ®Î 1 lÇn/tuÇn.

thøc ¨n: 2 n−íc/1 thøc ¨n. Tuy nhiªn vμo mïa

- ChÊt ®én chuång kh«, s¹ch sÏ.

nãng ph¶i cho uèng t¨ng n−íc ®Ó gμ chèng nãng.

- §iÒu chØnh thøc ¨n theo tû lÖ ®Î trøng vμ theo

+ Gi¶m mËt ®é gμ nu«i/m2 nÒn chuång ë giai tuæi ®Î sau giai ®o¹n ®Î cao (sau 45 tuÇn tuæi) cho gμ

®o¹n gμ dß, gμ m¸i mËt ®é nu«i 5-6 gμ/m2 nÒn m¸i ¨n l−îng thøc ¨n gi¶m theo n¨ng suÊt ®Î gi¶m.

chuång, gμ trèng 1-2 gμ/m2 nÒn chuång.

- Thu nhÆt trøng th−êng xuyªn trong ngμy.

+ Thùc hiÖn chiÕu s¸ng ®óng quy ®Þnh, tr¸nh Trøng cÇn ®−îc s¸t trïng tr−íc khi ®−a vμo kho gμ ph¸t dôc sím, lμm gi¶m søc ®Î vμ khèi l−îng b¶o qu¶n.

trøng sau nμy.

4. Nh÷ng ®iÒu kiÖn cÇn thùc hiÖn khi nu«i 3. Nh÷ng ®iÒu cÇn thùc hiÖn khi nu«i gμ ®Î

gμ trèng ®¹p m¸i

(sau 20 tuÇn tuæi)

- Nu«i tçh riªng m¸i ngay tõ míi në ®Õn 24

- ChuÈn bÞ chuång, æ ®Î, hÖ thèng chiÕu s¸ng, tuÇn tuæi.

51

52

https://thuviensach.vn

- Gμ trèng ph¶i cïng tuæi víi gμ m¸i.

Thµnh phÇn dinh d−ìng,

Gµ con: 0-6

Gµ dß: 7-19

- Cho ¨n h¹n chÕ sau 2 tuÇn tuæi. H»ng tuÇn

% hoÆc /kg thøc ¨n

tuÇn tuæi

tuÇn tuæi

c©n khèi l−îng c¬ thÓ ®Ó ®iÒu chØnh thøc ¨n, lμm N¨ng l−îng trao ®æi

2.800-2.900 2.700-2.850

sao cho lu«n lu«n ®¹t khèi l−îng chuÈn.

(kcal/kg)

- Ngoμi 6 tuÇn tuæi cho ¨n thªm thøc ¨n h¹t Protein ( %)

18-20

15-16

®−îc r¶i ra nÒn trªn líp ®én chuång. Sè h¹t r¬i Mì th« ( %)

3

3

xuèng lÉn víi chÊt ®én chuång lμm cho gμ ®·i bíi X¬ th« (%)

3-5

3-5

gióp kháe ch©n, ®¹p m¸i tèt.

Canxi (%)

0,9-1

0,9-1

- Gμ trèng mμo dùng ®á lóc 16 tuÇn tuæi trë ®i Phètpho tiªu hãa (%)

0,45-0,5

0,4-0,5

míi lμ gμ kháe, thμnh thôc tèt.

Muèi ¨n (%)

0,45-0,5

0,45-0,5

- Lóc gμ 14-15 tuÇn tuæi cÇn c©n vμ chän läc gμ

Lyzin (%)

0,95-1

0,75-0,85

trèng ®¹t tiªu chuÈn gièng, lo¹i nh÷ng con cã Methionine (%)

0,35-0,37

0,3-0,36

khuyÕt tËt, kh«ng b¶o ®¶m yªu cÇu.

Methionine + Xystin (%)

0,69-0,74

0,6-0,63

- C¾t mãng ch©n thø 3 s¸t s−ên lóc gμ 8-10 tuÇn Tryptophan (%)

0,18-0,19

0,16-0,17

tuæi, cã thÓ c¾t má phÝa nhän lóc gμ ®−îc 7 ngμy Vitamin/1 kg thøc ¨n

tuæi, ®Ó gμ kh«ng g©y th−¬ng tÝch lóc ®¸nh nhau vμ

Vitamin A (IU)

11.000-13.000

11.000

®¹p m¸i.

Vitamin D3 (IU)

3.000-3.300

3.000-3.300

- Khi ®−îc 30 tuÇn tuæi cÇn chän läc cç con Vitamin E (IU)

22-30

20-22

kh«ng cã kh¶ n¨ng ®¹p m¸i, thay b»ng gμ trèng Vitamin K3 (mg)

2-2,2

2-2,5

kháe dù tr÷.

Thiamin (mg)

2-5

3-5

- Khi gμ trèng ®¹p m¸i, s¶n xuÊt tinh th× ®Þnh Kho¸ng vi l−îng (mg/kg TA)

kú 3 ngμy mét lÇn cho uèng Vitamin A, D, E vμ

Mangan 60-66

60-66

cho ¨n thªm 5 g thãc mÇm/gμ/ngμy.

KÏm 44-50

44-50

S¾t 44-50

44-50

5. Yªu cÇu thøc ¨n vμ dinh d−ìng cho gμ

Ièt 1-1,1

1-1,1

sinh s¶n h−íng thÞt qua cç giai ®o¹n tuæi

§ång 5

5

- Thøc ¨n cho gμ con vμ gμ dß ®−îc thÓ hiÖn qua Selen 0,18-20

0,1-0,4

b¶ng d−íi ®©y:

- Thøc ¨n cho gμ sinh s¶n thêi kú ®Î trøng gièng: 53

54

https://thuviensach.vn

- Gμ trèng ph¶i cïng tuæi víi gμ m¸i.

Thµnh phÇn dinh d−ìng,

Gµ con: 0-6

Gµ dß: 7-19

- Cho ¨n h¹n chÕ sau 2 tuÇn tuæi. H»ng tuÇn

% hoÆc /kg thøc ¨n

tuÇn tuæi

tuÇn tuæi

c©n khèi l−îng c¬ thÓ ®Ó ®iÒu chØnh thøc ¨n, lμm N¨ng l−îng trao ®æi

2.800-2.900 2.700-2.850

sao cho lu«n lu«n ®¹t khèi l−îng chuÈn.

(kcal/kg)

- Ngoμi 6 tuÇn tuæi cho ¨n thªm thøc ¨n h¹t Protein ( %)

18-20

15-16

®−îc r¶i ra nÒn trªn líp ®én chuång. Sè h¹t r¬i Mì th« ( %)

3

3

xuèng lÉn víi chÊt ®én chuång lμm cho gμ ®·i bíi X¬ th« (%)

3-5

3-5

gióp kháe ch©n, ®¹p m¸i tèt.

Canxi (%)

0,9-1

0,9-1

- Gμ trèng mμo dùng ®á lóc 16 tuÇn tuæi trë ®i Phètpho tiªu hãa (%)

0,45-0,5

0,4-0,5

míi lμ gμ kháe, thμnh thôc tèt.

Muèi ¨n (%)

0,45-0,5

0,45-0,5

- Lóc gμ 14-15 tuÇn tuæi cÇn c©n vμ chän läc gμ

Lyzin (%)

0,95-1

0,75-0,85

trèng ®¹t tiªu chuÈn gièng, lo¹i nh÷ng con cã Methionine (%)

0,35-0,37

0,3-0,36

khuyÕt tËt, kh«ng b¶o ®¶m yªu cÇu.

Methionine + Xystin (%)

0,69-0,74

0,6-0,63

- C¾t mãng ch©n thø 3 s¸t s−ên lóc gμ 8-10 tuÇn Tryptophan (%)

0,18-0,19

0,16-0,17

tuæi, cã thÓ c¾t má phÝa nhän lóc gμ ®−îc 7 ngμy Vitamin/1 kg thøc ¨n

tuæi, ®Ó gμ kh«ng g©y th−¬ng tÝch lóc ®¸nh nhau vμ

Vitamin A (IU)

11.000-13.000

11.000

®¹p m¸i.

Vitamin D3 (IU)

3.000-3.300

3.000-3.300

- Khi ®−îc 30 tuÇn tuæi cÇn chän läc cç con Vitamin E (IU)

22-30

20-22

kh«ng cã kh¶ n¨ng ®¹p m¸i, thay b»ng gμ trèng Vitamin K3 (mg)

2-2,2

2-2,5

kháe dù tr÷.

Thiamin (mg)

2-5

3-5

- Khi gμ trèng ®¹p m¸i, s¶n xuÊt tinh th× ®Þnh Kho¸ng vi l−îng (mg/kg TA)

kú 3 ngμy mét lÇn cho uèng Vitamin A, D, E vμ

Mangan 60-66

60-66

cho ¨n thªm 5 g thãc mÇm/gμ/ngμy.

KÏm 44-50

44-50

S¾t 44-50

44-50

5. Yªu cÇu thøc ¨n vμ dinh d−ìng cho gμ

Ièt 1-1,1

1-1,1

sinh s¶n h−íng thÞt qua cç giai ®o¹n tuæi

§ång 5

5

- Thøc ¨n cho gμ con vμ gμ dß ®−îc thÓ hiÖn qua Selen 0,18-20

0,1-0,4

b¶ng d−íi ®©y:

- Thøc ¨n cho gμ sinh s¶n thêi kú ®Î trøng gièng: 53

54

https://thuviensach.vn

+ Giai ®o¹n ®Î khëi ®éng: ë giai ®o¹n nμy khi Gµ m¸i

Gµ trèng

cho ¨n cÇn tçh riªng gμ trèng vμ gμ m¸i; cho ¨n TuÇn tuæi

L−îng

L−îng

Khèi l−îng

Khèi l−îng

t¨ng dÇn sè l−îng thøc ¨n; n©ng cao chÊt l−îng

thøc ¨n

thøc ¨n

thøc ¨n.

27 2.931 160 3.954 136

+ Giai ®o¹n ®Î pha I (23-44 tuÇn tuæi). Trong 28 3.030 160 4.061 129

giai ®o¹n nμy sè l−îng thøc ¨n t¨ng dÇn tõ 145

29 3.115 160 4.161 125

®Õn 165 g/gμ/ngμy. Trong khÈu phÇn thøc ¨n t¨ng 30 3.195 160 4.220 125

31 3.205 160 4.223 125

hμm l−îng n¨ng l−îng, protein, chÊt kho¸ng.

32 3.245 160 4.246 125

+ Giai ®o¹n ®Î pha II (44 tuÇn tuæi ®Õn lóc kÕt 33 3.258 160 4.258 125

thóc ®Î):

34 3.269 160 4.271 125

ë giai ®o¹n nμy cÇn gi¶m khèi l−îng cho ¨n 35 3.275 159 4.284 125

h»ng ngμy. Trong khÈu phÇn ¨n gi¶m n¨ng l−îng 36 3.280 159 4.297 125

vμ protein ®Ó tr¸nh cho gμ bÐo ph×.

46 3.290 154 4.424 125

L−u ý: ®Ó gμ ®Î kh«ng bÞ ng¾t qu·ng, cÇn tr¸nh 56 3.350 145 4.552 125

thay ®æi chÕ ®é ¨n qu¸ ®ét ngét.

66 3.451 140 4.680 125

Yªu cÇu thøc ¨n vµ khèi l−îng cña gµ m¸i, gµ trèng 6. LÞch dïng thuèc phßng cho ®μn gμ bè mÑ

ë thêi kú ®Î trøng (g)

(sinh s¶n) h−íng thÞt

Gµ m¸i

Gµ trèng

Ngµy

V¾cxin, thuèc phßng

Cçh dïng

TuÇn tuæi

L−îng

L−îng

tuæi

Khèi l−îng

Khèi l−îng

thøc ¨n

thøc ¨n

Tr¹m Tiªm v¾cxin Marek

Tiªm c¬ cho gµ 1

21 2.164 110 3.052 110

Êp

ngµy tuæi

22 2.205 120 3.125 115

1-4 Vitamin hßa tan trong n−íc Hßa tan n−íc uèng, 23 2.275 125 3.305 120

phßng h« hÊp farmasin, phßng pha 1g/lÝt n−íc, 150-24 2.520 135 3.495 125

®−êng ruét furazolidon...

200g/1tÊn thøc ¨n

25 2.560 145 3.689 129

5

V¾cxin Gumboro lÇn 1

Theo chØ dÉn cña

26 2.810 155 3.836 134

ngµnh thó y

55

56

https://thuviensach.vn

+ Giai ®o¹n ®Î khëi ®éng: ë giai ®o¹n nμy khi Gµ m¸i

Gµ trèng

cho ¨n cÇn tçh riªng gμ trèng vμ gμ m¸i; cho ¨n TuÇn tuæi

L−îng

L−îng

Khèi l−îng

Khèi l−îng

t¨ng dÇn sè l−îng thøc ¨n; n©ng cao chÊt l−îng

thøc ¨n

thøc ¨n

thøc ¨n.

27 2.931 160 3.954 136

+ Giai ®o¹n ®Î pha I (23-44 tuÇn tuæi). Trong 28 3.030 160 4.061 129

giai ®o¹n nμy sè l−îng thøc ¨n t¨ng dÇn tõ 145

29 3.115 160 4.161 125

®Õn 165 g/gμ/ngμy. Trong khÈu phÇn thøc ¨n t¨ng 30 3.195 160 4.220 125

31 3.205 160 4.223 125

hμm l−îng n¨ng l−îng, protein, chÊt kho¸ng.

32 3.245 160 4.246 125

+ Giai ®o¹n ®Î pha II (44 tuÇn tuæi ®Õn lóc kÕt 33 3.258 160 4.258 125

thóc ®Î):

34 3.269 160 4.271 125

ë giai ®o¹n nμy cÇn gi¶m khèi l−îng cho ¨n 35 3.275 159 4.284 125

h»ng ngμy. Trong khÈu phÇn ¨n gi¶m n¨ng l−îng 36 3.280 159 4.297 125

vμ protein ®Ó tr¸nh cho gμ bÐo ph×.

46 3.290 154 4.424 125

L−u ý: ®Ó gμ ®Î kh«ng bÞ ng¾t qu·ng, cÇn tr¸nh 56 3.350 145 4.552 125

thay ®æi chÕ ®é ¨n qu¸ ®ét ngét.

66 3.451 140 4.680 125

Yªu cÇu thøc ¨n vµ khèi l−îng cña gµ m¸i, gµ trèng 6. LÞch dïng thuèc phßng cho ®μn gμ bè mÑ

ë thêi kú ®Î trøng (g)

(sinh s¶n) h−íng thÞt

Gµ m¸i

Gµ trèng

Ngµy

V¾cxin, thuèc phßng

Cçh dïng

TuÇn tuæi

L−îng

L−îng

tuæi

Khèi l−îng

Khèi l−îng

thøc ¨n

thøc ¨n

Tr¹m Tiªm v¾cxin Marek

Tiªm c¬ cho gµ 1

21 2.164 110 3.052 110

Êp

ngµy tuæi

22 2.205 120 3.125 115

1-4 Vitamin hßa tan trong n−íc Hßa tan n−íc uèng, 23 2.275 125 3.305 120

phßng h« hÊp farmasin, phßng pha 1g/lÝt n−íc, 150-24 2.520 135 3.495 125

®−êng ruét furazolidon...

200g/1tÊn thøc ¨n

25 2.560 145 3.689 129

5

V¾cxin Gumboro lÇn 1

Theo chØ dÉn cña

26 2.810 155 3.836 134

ngµnh thó y

55

56

https://thuviensach.vn

Ngµy

IV. Kü THUËT NU¤I D¦ìNG Gμ GIèNG TRøNG

V¾cxin, thuèc phßng

Cçh dïng

tuæi

§Ó chuÈn bÞ nu«i d−ìng gμ gièng trøng th× viÖc 6

Phßng CRD-Tylosin, Suanovil

Pha víi n−íc uèng

chuÈn bÞ cç ®iÒu kiÖn ch¨n nu«i gièng nh− nu«i 7

Chñng ®Ëu lÇn 1

Chñng mµng c¸nh

gμ sinh s¶n lÊy thÞt.

Dïng IB + ND lÇn 1

Nhá m¾t, mòi

7-9 Thuèc cÇu trïng 1 trong 2 lo¹i: 1. NhiÖt ®é m«i tr−êng nu«i gμ

- Coccistop 2000

- 0,5-1g/lÝt n−íc uèng

TuÇn tuæi

NhiÖt ®é d−íi

NhiÖt ®é ngoµi qu©y,

- Furazolidon

- 200 g/1 tÊn thøc ¨n

chôp s−ëi

trong chuång

1

Tõ 35 xuèng 33

34-29

2 33-31

31-29

15 V¾cxin Gumboro lÇn 2

Theo chØ dÉn cña

3 31-28

29-26

ngµnh thó y

4 28-25

26-23

22 V¾cxin Lasota + Gumboro lÇn 3 Theo chØ dÉn cña ngµnh 5 25-22

23-20

thó y

ChÕ ®é nhiÖt nμy chØ ¸p dông vμo mïa l¹nh, 29 Phßng h« hÊp CRD b»ng tylosin Pha víi n−íc uèng cßn mïa nãng sau 3-4 tuÇn tuæi, chÕ ®é nhiÖt nμy 35 TÈy giun s¸n

Trén víi thøc ¨n

phô thuéc vμo nhiÖt ®é ngoμi trêi. CÇn theo dâi Phßng IB + ND lÇn 2

Nhá m¾t, mòi

nhiÖt ®é ngoμi trêi ®Ó cã sù ®iÒu chØnh phï hîp, 42 Chän gièng

C©n mÉu

tr¸nh l·ng phÝ vμ g©y h¹i cho gμ. Gμ ®Î gièng KiÓm tra b¹ch lþ, CRD

trøng cã kh¶ n¨ng chÞu nãng vμ l¹nh rÊt tèt. Tuy 44-50 Thøc ¨n ®Ò kh¸ng:

vËy, vÉn cÇn ph¶i duy tr× nhiÖt ®é trªn d−íi 250C

vμo thêi kú gμ ®Î trøng.

- Synavia, vitamin nhãm B

- 1g/1 lÝt n−íc uèng

- Tetracyline

- 200g/1 tÊn thøc ¨n

2. MËt ®é nu«i gμ

- Furazolidon

- 250 g/1 tÊn thøc ¨n

Nu«i nÒn chuång Nu«i lång, sµn Nu«i nÒn nhµ

TuÇn tuæi

th«ng tho¸ng

(con/m2)

kÝn (con/m2)

(con/m2)

51 V¾cxin Newcastle hÖ I lÇn 1

Tiªm d−íi da

0-8 11-20 10-25

15-30

78 Phßng CRD b»ng tylosin

Pha 1 g/1 lÝt n−íc uèng

9-18 8-9 9-10 9-10

80 KiÓm tra HI

Sau 18

3,5-4

5-6

5-6

57

58

https://thuviensach.vn

Ngµy

IV. Kü THUËT NU¤I D¦ìNG Gμ GIèNG TRøNG

V¾cxin, thuèc phßng

Cçh dïng

tuæi

§Ó chuÈn bÞ nu«i d−ìng gμ gièng trøng th× viÖc 6

Phßng CRD-Tylosin, Suanovil

Pha víi n−íc uèng

chuÈn bÞ cç ®iÒu kiÖn ch¨n nu«i gièng nh− nu«i 7

Chñng ®Ëu lÇn 1

Chñng mµng c¸nh

gμ sinh s¶n lÊy thÞt.

Dïng IB + ND lÇn 1

Nhá m¾t, mòi

7-9 Thuèc cÇu trïng 1 trong 2 lo¹i: 1. NhiÖt ®é m«i tr−êng nu«i gμ

- Coccistop 2000

- 0,5-1g/lÝt n−íc uèng

TuÇn tuæi

NhiÖt ®é d−íi

NhiÖt ®é ngoµi qu©y,

- Furazolidon

- 200 g/1 tÊn thøc ¨n

chôp s−ëi

trong chuång

1

Tõ 35 xuèng 33

34-29

2 33-31

31-29

15 V¾cxin Gumboro lÇn 2

Theo chØ dÉn cña

3 31-28

29-26

ngµnh thó y

4 28-25

26-23

22 V¾cxin Lasota + Gumboro lÇn 3 Theo chØ dÉn cña ngµnh 5 25-22

23-20

thó y

ChÕ ®é nhiÖt nμy chØ ¸p dông vμo mïa l¹nh, 29 Phßng h« hÊp CRD b»ng tylosin Pha víi n−íc uèng cßn mïa nãng sau 3-4 tuÇn tuæi, chÕ ®é nhiÖt nμy 35 TÈy giun s¸n

Trén víi thøc ¨n

phô thuéc vμo nhiÖt ®é ngoμi trêi. CÇn theo dâi Phßng IB + ND lÇn 2

Nhá m¾t, mòi

nhiÖt ®é ngoμi trêi ®Ó cã sù ®iÒu chØnh phï hîp, 42 Chän gièng

C©n mÉu

tr¸nh l·ng phÝ vμ g©y h¹i cho gμ. Gμ ®Î gièng KiÓm tra b¹ch lþ, CRD

trøng cã kh¶ n¨ng chÞu nãng vμ l¹nh rÊt tèt. Tuy 44-50 Thøc ¨n ®Ò kh¸ng:

vËy, vÉn cÇn ph¶i duy tr× nhiÖt ®é trªn d−íi 250C

vμo thêi kú gμ ®Î trøng.

- Synavia, vitamin nhãm B

- 1g/1 lÝt n−íc uèng

- Tetracyline

- 200g/1 tÊn thøc ¨n

2. MËt ®é nu«i gμ

- Furazolidon

- 250 g/1 tÊn thøc ¨n

Nu«i nÒn chuång Nu«i lång, sµn Nu«i nÒn nhµ

TuÇn tuæi

th«ng tho¸ng

(con/m2)

kÝn (con/m2)

(con/m2)

51 V¾cxin Newcastle hÖ I lÇn 1

Tiªm d−íi da

0-8 11-20 10-25

15-30

78 Phßng CRD b»ng tylosin

Pha 1 g/1 lÝt n−íc uèng

9-18 8-9 9-10 9-10

80 KiÓm tra HI

Sau 18

3,5-4

5-6

5-6

57

58

https://thuviensach.vn

3. MËt ®é m¸ng uèng 5. ChÕ ®é chiÕu s¸ng

TuÇn tuæi

M¸ng uèng thñ c«ng

M¸ng uèng tù ®éng

CÇn sö dông triÖt ®Ó ¸nh s¸ng tù nhiªn, nÕu (trßn, dµi)

(Pal)

thiÕu ph¶i chiÕu s¸ng bæ sung b»ng ®Ìn ®iÖn 0-3

100 gµ/m¸ng 4 lÝt

100 gµ/m¸ng gµ con

c«ng suÊt kh«ng qu¸ 60 W/bãng. ë giai ®o¹n gμ

4-8

1,5 cm/1 gµ

100 gµ/1 m¸ng gµ lín

dß cÇn ph¶i tr¸nh ¸nh n¾ng mÆt trêi däi th¼ng 9-18

2,0 cm/1 gµ

-

vμo chuång.

Sau 18

2,5-2,8 cm/1 gµ

-

L−u ý: tuÇn ®Çu m¾t gμ cßn kÐm, ph¶i dïng tuÇn tuæi

®Ìn s¸ng víi c−êng ®é cao ®Ó gióp gμ con t×m thøc Kh«ng ®Æt m¸ng uèng d−íi chôp s−ëi vμ c¹nh

¨n, n−íc uèng. Sau 19 tuÇn, gμ chuyÓn lªn ®Î

m¸ng ¨n, nh−ng kh«ng ®Ó qu¸ xa chôp s−ëi vμ

còng cÇn t¨ng thêi gian vμ c−êng ®é chiÕu s¸ng ®Ó

®Ìn s¸ng v× nÕu ®Ó xa gμ con sÏ khã ph¸t hiÖn ra kÝch thÝch gμ nhanh ®Î.

m¸ng ®Ó uèng n−íc. §èi víi m¸ng thñ c«ng cÇn vÖ

sinh h»ng ngμy. Vμo mïa hÌ, cÇn ph¶i t¨ng c−êng 6. §é Èm t−¬ng ®èi trong chuång gμ

thªm m¸ng uèng, mçi con t¨ng 0,3 cm m¸ng.

§Ó theo dâi nhiÖt ®é vμ ®é Èm, mçi chuång cÇn ®Æt nhiÖt kÕ vμ Èm kÕ ë gi÷a chuång ®Ó

4. MËt ®é m¸ng ¨n

theo dâi. Cç thiÕt bÞ trªn ®Æt cçh nÒn chuång Gμ d−íi 3 tuÇn tuæi ph¶i dïng khay ¨n, khay 40-50 cm. Tiªu chuÈn ®é Èm kh«ng khÝ ®−îc

¨n cÇn ®−îc vÖ sinh h»ng ngμy. Kh«ng ®Æt khay quy ®Þnh nh− sau:

¨n d−íi chôp s−ëi v× nhiÖt ®é cao sÏ lμm háng vitamin vμ cç kho¸ng chÊt trong thøc ¨n.

TuÇn tuæi

§é Èm (%)

1-3 65-75

TuÇn tuæi

M¸ng ¨n thñ c«ng

M¸ng ¨n tù ®éng

4-18 60-75

(trßn, dµi)

Sau 18

60-75

0-3

100 gµ/1 khay ¨n

100 gµ/khay

4-7

15-18 cm/1 gµ hay

15-18 cm/1 gµ hay 50

7. ChÕ ®é kh«ng khÝ

30-35 con/m¸ng

con/m¸ng trßn

Chuång nu«i ph¶i th«ng tho¸ng, nÕu lμ chuång trßn lín

(h×nh ch¶o)

kÝn th× ph¶i cã thiÕt bÞ th«ng khÝ. §é th«ng khÝ

9-19 -

-

®−îc tÝnh theo tèc ®é chuyÓn ®éng kh«ng khÝ

20 - kÕt thóc ®Î

-

-

trong chuång ®¹t 0,25-0,3 m/gi©y. Vμo mïa hÌ, tèc 59

60

https://thuviensach.vn

3. MËt ®é m¸ng uèng 5. ChÕ ®é chiÕu s¸ng

TuÇn tuæi

M¸ng uèng thñ c«ng

M¸ng uèng tù ®éng

CÇn sö dông triÖt ®Ó ¸nh s¸ng tù nhiªn, nÕu (trßn, dµi)

(Pal)

thiÕu ph¶i chiÕu s¸ng bæ sung b»ng ®Ìn ®iÖn 0-3

100 gµ/m¸ng 4 lÝt

100 gµ/m¸ng gµ con

c«ng suÊt kh«ng qu¸ 60 W/bãng. ë giai ®o¹n gμ

4-8

1,5 cm/1 gµ

100 gµ/1 m¸ng gµ lín

dß cÇn ph¶i tr¸nh ¸nh n¾ng mÆt trêi däi th¼ng 9-18

2,0 cm/1 gµ

-

vμo chuång.

Sau 18

2,5-2,8 cm/1 gµ

-

L−u ý: tuÇn ®Çu m¾t gμ cßn kÐm, ph¶i dïng tuÇn tuæi

®Ìn s¸ng víi c−êng ®é cao ®Ó gióp gμ con t×m thøc Kh«ng ®Æt m¸ng uèng d−íi chôp s−ëi vμ c¹nh

¨n, n−íc uèng. Sau 19 tuÇn, gμ chuyÓn lªn ®Î

m¸ng ¨n, nh−ng kh«ng ®Ó qu¸ xa chôp s−ëi vμ

còng cÇn t¨ng thêi gian vμ c−êng ®é chiÕu s¸ng ®Ó

®Ìn s¸ng v× nÕu ®Ó xa gμ con sÏ khã ph¸t hiÖn ra kÝch thÝch gμ nhanh ®Î.

m¸ng ®Ó uèng n−íc. §èi víi m¸ng thñ c«ng cÇn vÖ

sinh h»ng ngμy. Vμo mïa hÌ, cÇn ph¶i t¨ng c−êng 6. §é Èm t−¬ng ®èi trong chuång gμ

thªm m¸ng uèng, mçi con t¨ng 0,3 cm m¸ng.

§Ó theo dâi nhiÖt ®é vμ ®é Èm, mçi chuång cÇn ®Æt nhiÖt kÕ vμ Èm kÕ ë gi÷a chuång ®Ó

4. MËt ®é m¸ng ¨n

theo dâi. Cç thiÕt bÞ trªn ®Æt cçh nÒn chuång Gμ d−íi 3 tuÇn tuæi ph¶i dïng khay ¨n, khay 40-50 cm. Tiªu chuÈn ®é Èm kh«ng khÝ ®−îc

¨n cÇn ®−îc vÖ sinh h»ng ngμy. Kh«ng ®Æt khay quy ®Þnh nh− sau:

¨n d−íi chôp s−ëi v× nhiÖt ®é cao sÏ lμm háng vitamin vμ cç kho¸ng chÊt trong thøc ¨n.

TuÇn tuæi

§é Èm (%)

1-3 65-75

TuÇn tuæi

M¸ng ¨n thñ c«ng

M¸ng ¨n tù ®éng

4-18 60-75

(trßn, dµi)

Sau 18

60-75

0-3

100 gµ/1 khay ¨n

100 gµ/khay

4-7

15-18 cm/1 gµ hay

15-18 cm/1 gµ hay 50

7. ChÕ ®é kh«ng khÝ

30-35 con/m¸ng

con/m¸ng trßn

Chuång nu«i ph¶i th«ng tho¸ng, nÕu lμ chuång trßn lín

(h×nh ch¶o)

kÝn th× ph¶i cã thiÕt bÞ th«ng khÝ. §é th«ng khÝ

9-19 -

-

®−îc tÝnh theo tèc ®é chuyÓn ®éng kh«ng khÝ

20 - kÕt thóc ®Î

-

-

trong chuång ®¹t 0,25-0,3 m/gi©y. Vμo mïa hÌ, tèc 59

60

https://thuviensach.vn

®é nμy t¨ng lªn 1,2 m/gi©y. §Ó t¨ng ®é kh«ng khÝ

Gµ ®Î 19-

Gµ con 0-6 Gµ dß 7-18

trong chuång, cã thÓ dïng qu¹t ®Ó qu¹t. ë chuång ChÊt dinh d−ìng

72 tuÇn

tuÇn tuæi

tuÇn tuæi

kÝn cÇn dïng qu¹t hót, ®Èy víi c«ng suÊt lín ®Æt ë tuæi

hai ®Çu chuång gμ.

C«ban 3

3

3

Cç vitamin/kg thøc ¨n

8. Yªu cÇu thøc ¨n, dinh d−ìng cña gμ gièng trøng Vitamin A (IU)

12.000

12.000

12.000

B¶ng tiªu chuÈn dinh d−ìng trong thøc ¨n Vitamin D3 (IU)

2.000

2.000

2.000

cho gµ ®Î h−íng chuyªn trøng Vitamin E (IU)

10

10

10

Vitamin K (mg)

3

2

3

Gµ ®Î 19-

Gµ con 0-6 Gµ dß 7-18

Vitamin C (mg)

10

10

10

ChÊt dinh d−ìng

72 tuÇn

tuÇn tuæi

tuÇn tuæi

Vitamin B12 (mg)

30

30

30

tuæi

Axit folic (mg)

0,5

0,5

1,0

N¨ng l−îng trao ®æi (kcal/kg) 2.800-2.900 2.800 2.800-2.850

Thuèc s¸t trïng ®−êng

- - -

Protein (%)

19-20

15-16

17-18

ruét

X¬ th« (kh«ng qu¸)

5

5

5

Mì th« (kh«ng qu¸)

3

2,5

3

ChÊt t¹o mµu

-

-

-

Methionie (%)

0,4

0,34

0,35

ChÊt chèng «xy hãa

-

-

-

Methionie + Xystin (%)

0,8

0,6

0,65

ChÊt kÝch thÝch t¨ng träng,

- - -

Lyzin (%)

1

0,7

0,75

®Ó trøng

Tryptophan (%)

0,18

0,16

0,16

9. LÞch dïng thuèc phßng dμnh cho ®μn Canxi (%)

1

1

3,5-4

gμ gièng trøng

Phètpho hÊp thô (%)

0,45

0,45

0,45

Muèi (% kh«ng qu¸)

0,4

0,4

0,4

Ngµy

V¾cxin vµ thuèc

Cçh dïng

ChÊt kho¸ng vi l−îng (mg/kg thøc ¨n)

tuæi

Selen 0,1

0,1

0,1

1

V¾cxin Marek

Tiªm c¬

S¾t 20

20

20

1-4 Thuèc bæ d−ìng vitamin cç Pha víi n−íc uèng, Mangan 70

70

70

lo¹i

trén vµo thøc ¨n

§ång 10

10

10

5

V¾cxin Gumboro lÇn 1

Nhá m¾t, mòi

KÏm 70

70

70

6

Phßng CRD: Tylosin, Farmcin,… Pha n−íc uèng Ièt 1

1

1

61

62

https://thuviensach.vn

®é nμy t¨ng lªn 1,2 m/gi©y. §Ó t¨ng ®é kh«ng khÝ

Gµ ®Î 19-

Gµ con 0-6 Gµ dß 7-18

trong chuång, cã thÓ dïng qu¹t ®Ó qu¹t. ë chuång ChÊt dinh d−ìng

72 tuÇn

tuÇn tuæi

tuÇn tuæi

kÝn cÇn dïng qu¹t hót, ®Èy víi c«ng suÊt lín ®Æt ë tuæi

hai ®Çu chuång gμ.

C«ban 3

3

3

Cç vitamin/kg thøc ¨n

8. Yªu cÇu thøc ¨n, dinh d−ìng cña gμ gièng trøng Vitamin A (IU)

12.000

12.000

12.000

B¶ng tiªu chuÈn dinh d−ìng trong thøc ¨n Vitamin D3 (IU)

2.000

2.000

2.000

cho gµ ®Î h−íng chuyªn trøng Vitamin E (IU)

10

10

10

Vitamin K (mg)

3

2

3

Gµ ®Î 19-

Gµ con 0-6 Gµ dß 7-18

Vitamin C (mg)

10

10

10

ChÊt dinh d−ìng

72 tuÇn

tuÇn tuæi

tuÇn tuæi

Vitamin B12 (mg)

30

30

30

tuæi

Axit folic (mg)

0,5

0,5

1,0

N¨ng l−îng trao ®æi (kcal/kg) 2.800-2.900 2.800 2.800-2.850

Thuèc s¸t trïng ®−êng

- - -

Protein (%)

19-20

15-16

17-18

ruét

X¬ th« (kh«ng qu¸)

5

5

5

Mì th« (kh«ng qu¸)

3

2,5

3

ChÊt t¹o mµu

-

-

-

Methionie (%)

0,4

0,34

0,35

ChÊt chèng «xy hãa

-

-

-

Methionie + Xystin (%)

0,8

0,6

0,65

ChÊt kÝch thÝch t¨ng träng,

- - -

Lyzin (%)

1

0,7

0,75

®Ó trøng

Tryptophan (%)

0,18

0,16

0,16

9. LÞch dïng thuèc phßng dμnh cho ®μn Canxi (%)

1

1

3,5-4

gμ gièng trøng

Phètpho hÊp thô (%)

0,45

0,45

0,45

Muèi (% kh«ng qu¸)

0,4

0,4

0,4

Ngµy

V¾cxin vµ thuèc

Cçh dïng

ChÊt kho¸ng vi l−îng (mg/kg thøc ¨n)

tuæi

Selen 0,1

0,1

0,1

1

V¾cxin Marek

Tiªm c¬

S¾t 20

20

20

1-4 Thuèc bæ d−ìng vitamin cç Pha víi n−íc uèng, Mangan 70

70

70

lo¹i

trén vµo thøc ¨n

§ång 10

10

10

5

V¾cxin Gumboro lÇn 1

Nhá m¾t, mòi

KÏm 70

70

70

6

Phßng CRD: Tylosin, Farmcin,… Pha n−íc uèng Ièt 1

1

1

61

62

https://thuviensach.vn

Ngµy

Ngµy

V¾cxin vµ thuèc

Cçh dïng

V¾cxin vµ thuèc

Cçh dïng

tuæi

tuæi

7

V¾cxin Lasota lÇn 1

Nhá m¾t, mòi

145-

Thuèc vµ thøc ¨n t¨ng søc ®Ò Pha n−íc uèng hoÆc V¾cxin ®Ëu gµ

Chñng mµng c¸nh

150 kh¸ng

trén vµo thøc ¨n

IB + ND lÇn 1

Theo h−íng dÉn

223 Phßng CRD b»ng Tylosin hoÆc Trén vµo thøc ¨n 15

V¾cxin Gumboro lÇn 2

-

Erythromycin

266 Lo¹i

gµ

kh«ng ®Î, ®¹p m¸i kÐm Xem lç huyÖt, mµo 22

V¾cxin Gumboro lÇn 3

-

267-

KiÓm tra b¹ch lþ, CRD 100%

29

Phßng CRD: Tylosin, Farmcin Pha n−íc uèng 274 ®µn gµ

35

IB + ND lÇn 2

Theo h−íng dÉn

Thøc ¨n, thuèc t¨ng søc ®Ò kh¸ng 42

Phßng CRD: Tylosin, Farmcin Pha n−íc uèng 296 KiÓm tra HI Newcastle

45

V¾cxin Lasota lÇn 2

Nhá m¾t mòi

63

Chän gièng lªn ®µn gµ hËu bÞ ®Î Theo quy tr×nh V. Kü THUËT NU¤I D¦ìNG Gμ THÞT

V¾cxin Newcastle hÖ I

Tiªm c¬

C«ng tç chuÈn bÞ chuång tr¹i vμ vËt t− ch¨n 64-67 Thuèc t¨ng søc ®Ò kh¸ng Uèng hoÆc trén vµo (vitamin cç lo¹i)

thøc ¨n

nu«i ®−îc tiÕn hμnh t−¬ng tù nh− viÖc nu«i gμ bè Kh¸ng sinh phßng ®−êng ruét

mÑ sinh s¶n h−íng thÞt vμ gμ ®Î trøng.

78

Phßng CRD: Tylosin, Farmcin Pha n−íc uèng 1. Chän gμ con

80

KiÓm tra HI (kh¸ng thÓ Newcastle) LÊy m¸u kiÓm tra 112 V¾cxin ®Ëu gµ lÇn 2

Chñng mµng c¸nh

- Chän gμ con mét ngμy tuæi cã träng l−îng c¬

Phßng CRD: Tylosin hoÆc

Pha n−íc uèng

thÓ 32 g trë lªn; l«ng bãng, kh«, ch©n bãng mËp; Erythromycin

®øng v÷ng, nhanh nhÑn, rèn khÐp, kÝn, kh«.

TÈy giun s¸n: thuèc Piperazin,… Trén thøc ¨n

§μn gμ bè mÑ kh«ng m¾c bÖnh truyÒn nhiÔm, 115 V¾cxin Gumboro dÇu

Trén thøc ¨n

kháe m¹nh.

133-

Chän lªn ®µn gµ ®Î

Theo quy tr×nh

- Lo¹i nh÷ng gμ khuyÕt tËt: khoÌo ch©n, hë rèn, 140 V¾cxin Newcastle hÖ lÇn 2

Tiªm c¬

vÑo má, l«ng −ít bÕt, c¸nh s·. Nh÷ng con gμ d−íi KiÓm tra b¹ch lþ, CRD

LÊy m¸u kiÓm tra

32 g nÕu kh«ng bÞ khuyÕt tËt th× tçh nu«i riªng.

63

64

https://thuviensach.vn

Ngµy

Ngµy

V¾cxin vµ thuèc

Cçh dïng

V¾cxin vµ thuèc

Cçh dïng

tuæi

tuæi

7

V¾cxin Lasota lÇn 1

Nhá m¾t, mòi

145-

Thuèc vµ thøc ¨n t¨ng søc ®Ò Pha n−íc uèng hoÆc V¾cxin ®Ëu gµ

Chñng mµng c¸nh

150 kh¸ng

trén vµo thøc ¨n

IB + ND lÇn 1

Theo h−íng dÉn

223 Phßng CRD b»ng Tylosin hoÆc Trén vµo thøc ¨n 15

V¾cxin Gumboro lÇn 2

-

Erythromycin

266 Lo¹i

gµ

kh«ng ®Î, ®¹p m¸i kÐm Xem lç huyÖt, mµo 22

V¾cxin Gumboro lÇn 3

-

267-

KiÓm tra b¹ch lþ, CRD 100%

29

Phßng CRD: Tylosin, Farmcin Pha n−íc uèng 274 ®µn gµ

35

IB + ND lÇn 2

Theo h−íng dÉn

Thøc ¨n, thuèc t¨ng søc ®Ò kh¸ng 42

Phßng CRD: Tylosin, Farmcin Pha n−íc uèng 296 KiÓm tra HI Newcastle

45

V¾cxin Lasota lÇn 2

Nhá m¾t mòi

63

Chän gièng lªn ®µn gµ hËu bÞ ®Î Theo quy tr×nh V. Kü THUËT NU¤I D¦ìNG Gμ THÞT

V¾cxin Newcastle hÖ I

Tiªm c¬

C«ng tç chuÈn bÞ chuång tr¹i vμ vËt t− ch¨n 64-67 Thuèc t¨ng søc ®Ò kh¸ng Uèng hoÆc trén vµo (vitamin cç lo¹i)

thøc ¨n

nu«i ®−îc tiÕn hμnh t−¬ng tù nh− viÖc nu«i gμ bè Kh¸ng sinh phßng ®−êng ruét

mÑ sinh s¶n h−íng thÞt vμ gμ ®Î trøng.

78

Phßng CRD: Tylosin, Farmcin Pha n−íc uèng 1. Chän gμ con

80

KiÓm tra HI (kh¸ng thÓ Newcastle) LÊy m¸u kiÓm tra 112 V¾cxin ®Ëu gµ lÇn 2

Chñng mµng c¸nh

- Chän gμ con mét ngμy tuæi cã träng l−îng c¬

Phßng CRD: Tylosin hoÆc

Pha n−íc uèng

thÓ 32 g trë lªn; l«ng bãng, kh«, ch©n bãng mËp; Erythromycin

®øng v÷ng, nhanh nhÑn, rèn khÐp, kÝn, kh«.

TÈy giun s¸n: thuèc Piperazin,… Trén thøc ¨n

§μn gμ bè mÑ kh«ng m¾c bÖnh truyÒn nhiÔm, 115 V¾cxin Gumboro dÇu

Trén thøc ¨n

kháe m¹nh.

133-

Chän lªn ®µn gµ ®Î

Theo quy tr×nh

- Lo¹i nh÷ng gμ khuyÕt tËt: khoÌo ch©n, hë rèn, 140 V¾cxin Newcastle hÖ lÇn 2

Tiªm c¬

vÑo má, l«ng −ít bÕt, c¸nh s·. Nh÷ng con gμ d−íi KiÓm tra b¹ch lþ, CRD

LÊy m¸u kiÓm tra

32 g nÕu kh«ng bÞ khuyÕt tËt th× tçh nu«i riªng.

63

64

https://thuviensach.vn

- Khi tiÕn hμnh chän xong, bá gμ vμo hép giÊy 3. ChÕ ®é nhiÖt

hoÆc nhùa, xung quanh cã lç nhá, ®−êng kÝnh 1-ChÕ ®é nhiÖt ®−îc thÓ hiÖn qua b¶ng d−íi ®©y: 1,2 cm, kho¶ng cçh 8-10 cm/1 lç. Mçi hép nhèt NhiÖt ®é d−íi

NhiÖt ®é trong

80-100 gμ con. Sau ®ã ®Æt gμ trong phßng kÝn giã, TuÇn tuæi

chôp s−ëi

chuång

Êm nh−ng tho¸ng khÝ.

1 37-33

35-32

- Tr−íc khi cho gμ vμo hép nªn dïng thuèc 2 32-30

31-30

phßng v¾cxin ®a gi¸ (phßng nhiÒu bÖnh), hoÆc 3 29-27

29-27

4 26-25

26-25

tõng lo¹i nh− marek,…

5 23-22

23-22

- VËn chuyÓn gμ con trªn xe chuyªn dïng hoÆc Sau 5 tuÇn tuæi

20-18

20-18

xe th−êng nh−ng ph¶i kÝn giã vμ th«ng tho¸ng, Trong 3-4 tuÇn ®Çu ph¶i s−ëi cho gμ b»ng chôp tr¸nh cho gμ bÞ ng¹t thë. Mïa ®«ng nªn vËn s−ëi cã c«ng suÊt 1,5-2 kW/chôp cho 400-500 gμ

chuyÓn gμ vμo kho¶ng 9-16 giê.

con. Mïa hÌ, sau khi ®−îc 3 tuÇn tuæi cÇn bá chôp 2. óm gμ con

s−ëi, mïa ®«ng th× sau 4-5 tuÇn tuæi míi tiÕn hμnh bá chôp s−ëi.

- Khi gμ vÒ chuång cÇn nhanh chãng th¶ gμ vμo Trong qu¸ tr×nh ch¨m sãc cho gμ cÇn chó ý: nÕu qu©y ®· bËt ®Ìn s−ëi tr−íc 2 giê, cã n−íc uèng gμ tóm tôm l¹i cã nghÜa lμ gμ ®ang bÞ l¹nh, nÕu gμ

s½n, ch−a véi cho thøc ¨n.

t¶n ra xa chôp cã nghÜa lμ nãng, cÇn n©ng cao

- Cho gμ uèng n−íc cã pha Vitamin C + ®−êng chôp lªn.

Glucose 0,5%. Khi nμo gμ uèng hÕt l−ît n−íc míi Gμ rÊt sî giã lïa, nÕu bÞ giã lïa th−êng xuyªn tiÕn hμnh cho ¨n ®Ó tr¸nh cho gμ kh«ng bÞ béi thùc.

gμ th−êng bÞ m¾c bÖnh ®−êng h« hÊp vμ cÇu

- Trong hai ngμy ®Çu nªn cho gμ ¨n ng« nghiÒn, trïng. Do ®ã trong qu¸ tr×nh ch¨m sãc, cÇn ph¶i cã chÕ ®é theo dâi nhiÖt ®é trong vμ ngoμi kh«ng cho thøc ¨n hçn hîp gióp cho gμ dÔ tiªu chuång nu«i mét cçh chÆt chÏ vμ tiÕn hμnh hãa nhanh thøc ¨n.

th−êng xuyªn.

- CÇn theo dâi nhiÖt ®é s−ëi Êm cho gμ, kh«ng ®Ó gμ bÞ l¹nh sÏ dÉn ®Õn kÐm ¨n, chËm lín, 4. ChÕ ®é chiÕu s¸ng

cßi cäc.

C¨n cø vμo qu¸ tr×nh sinh tr−ëng cña gμ, thêi 65

66

https://thuviensach.vn

- Khi tiÕn hμnh chän xong, bá gμ vμo hép giÊy 3. ChÕ ®é nhiÖt

hoÆc nhùa, xung quanh cã lç nhá, ®−êng kÝnh 1-ChÕ ®é nhiÖt ®−îc thÓ hiÖn qua b¶ng d−íi ®©y: 1,2 cm, kho¶ng cçh 8-10 cm/1 lç. Mçi hép nhèt NhiÖt ®é d−íi

NhiÖt ®é trong

80-100 gμ con. Sau ®ã ®Æt gμ trong phßng kÝn giã, TuÇn tuæi

chôp s−ëi

chuång

Êm nh−ng tho¸ng khÝ.

1 37-33

35-32

- Tr−íc khi cho gμ vμo hép nªn dïng thuèc 2 32-30

31-30

phßng v¾cxin ®a gi¸ (phßng nhiÒu bÖnh), hoÆc 3 29-27

29-27

4 26-25

26-25

tõng lo¹i nh− marek,…

5 23-22

23-22

- VËn chuyÓn gμ con trªn xe chuyªn dïng hoÆc Sau 5 tuÇn tuæi

20-18

20-18

xe th−êng nh−ng ph¶i kÝn giã vμ th«ng tho¸ng, Trong 3-4 tuÇn ®Çu ph¶i s−ëi cho gμ b»ng chôp tr¸nh cho gμ bÞ ng¹t thë. Mïa ®«ng nªn vËn s−ëi cã c«ng suÊt 1,5-2 kW/chôp cho 400-500 gμ

chuyÓn gμ vμo kho¶ng 9-16 giê.

con. Mïa hÌ, sau khi ®−îc 3 tuÇn tuæi cÇn bá chôp 2. óm gμ con

s−ëi, mïa ®«ng th× sau 4-5 tuÇn tuæi míi tiÕn hμnh bá chôp s−ëi.

- Khi gμ vÒ chuång cÇn nhanh chãng th¶ gμ vμo Trong qu¸ tr×nh ch¨m sãc cho gμ cÇn chó ý: nÕu qu©y ®· bËt ®Ìn s−ëi tr−íc 2 giê, cã n−íc uèng gμ tóm tôm l¹i cã nghÜa lμ gμ ®ang bÞ l¹nh, nÕu gμ

s½n, ch−a véi cho thøc ¨n.

t¶n ra xa chôp cã nghÜa lμ nãng, cÇn n©ng cao

- Cho gμ uèng n−íc cã pha Vitamin C + ®−êng chôp lªn.

Glucose 0,5%. Khi nμo gμ uèng hÕt l−ît n−íc míi Gμ rÊt sî giã lïa, nÕu bÞ giã lïa th−êng xuyªn tiÕn hμnh cho ¨n ®Ó tr¸nh cho gμ kh«ng bÞ béi thùc.

gμ th−êng bÞ m¾c bÖnh ®−êng h« hÊp vμ cÇu

- Trong hai ngμy ®Çu nªn cho gμ ¨n ng« nghiÒn, trïng. Do ®ã trong qu¸ tr×nh ch¨m sãc, cÇn ph¶i cã chÕ ®é theo dâi nhiÖt ®é trong vμ ngoμi kh«ng cho thøc ¨n hçn hîp gióp cho gμ dÔ tiªu chuång nu«i mét cçh chÆt chÏ vμ tiÕn hμnh hãa nhanh thøc ¨n.

th−êng xuyªn.

- CÇn theo dâi nhiÖt ®é s−ëi Êm cho gμ, kh«ng ®Ó gμ bÞ l¹nh sÏ dÉn ®Õn kÐm ¨n, chËm lín, 4. ChÕ ®é chiÕu s¸ng

cßi cäc.

C¨n cø vμo qu¸ tr×nh sinh tr−ëng cña gμ, thêi 65

66

https://thuviensach.vn

gian chiÕu s¸ng 24 giê gi¶m xuèng cßn 23 giê. Cã

®é tèi ®a lμ 100 con/m2 nÒn qu©y. Sau 4 tuÇn tuæi, thÓ chiÕu s¸ng ng¾t qu·ng 30 phót/ngμy vμo lóc tiÕn hμnh bá qu©y, khi ®ã mËt ®é nu«i khoa häc gμ ¨n no, n»m nghØ.

®−îc thÓ hiÖn theo b¶ng d−íi ®©y: Trong 2 tuÇn ®Çu cÇn ph¶i chiÕu s¸ng víi Nu«i chuång

c−êng ®é cao ®Ó gióp cho gμ nh×n râ thøc ¨n vμ

TuÇn tuæi

Nu«i sµn

Nu«i nhµ kÝn

th«ng tho¸ng

n−íc uèng sau ®ã gi¶m dÇn theo tuÇn tuæi. Gμ sau 0-3 óm

óm

óm

5 tuÇn tuæi chØ th¾p ®Ìn c«ng suÊt nhá, hoÆc cã nót ®iÒu chØnh c−êng ®é chiÕu s¸ng. NÕu bÞ s¸ng 4-7 (hoÆc sau 7)

9-10

15-20

12-13

qu¸, gμ thÞt sÏ bÞ stress ¸nh s¸ng, ch¹y nh¶y 7. MËt ®é m¸ng ¨n, m¸ng uèng nhiÒu lμm gi¶m t¨ng träng.

M¸ng ¨n

M¸ng uèng

ChÕ ®é chiÕu s¸ng cho gµ thÞt TuÇn tuæi

Thñ

Tù

Thñ

Tù

c«ng

®éng

c«ng

®éng

TuÇn tuæi

Thêi gian chiÕu

C−êng ®é chiÕu s¸ng

0-3 (4)

100 gµ/1

50 gµ/1 khay

100

100

s¸ng/ngµy, giê

(W/m2 nÒn)

khay

gµ/m¸ng

gµ/m¸ng

1 24

4

4 lÝt

trßn hay 20

2 23

4

gµ/m¸ng

3 23

3,5

nóm

4 22

2

4 (5) - kÕt 16-18 cm/1 15 cm/1 gµ

2,5-2,8

50 gµ/ 1

5 22

2

thóc

gµ (m¸ng

(b¨ng t¶i

cm/1 gµ

m¸ng hay

Sau 5 tuÇn tuæi

22

0,5-0,2

dµi) hay 30-

thøc ¨n)

10 gµ/nóm

5. §é Èm kh«ng khÝ

35 gµ/m¸ng

§é Èm kh«ng khÝ t−¬ng ®èi b¶o ®¶m lμ ë møc trßn

60-79% trong 2 tuÇn ®Çu, sau ®ã gi¶m dÇn cßn 55-8. Thøc ¨n dinh d−ìng

70%, b×nh qu©n lμ 65%.

KhÈu phÇn thøc ¨n cho gμ thÞt còng ®−îc chia 6. MËt ®é nu«i

theo giai ®o¹n nu«i cña chóng. Cô thÓ: giai ®o¹n 0-Trong 4 tuÇn ®Çu, gμ ®−îc óm trong qu©y, mËt 3 (4) tuÇn tuæi, 4 (5) - 6 tuÇn tuæi, sau 4 tuÇn tuæi.

67

68

https://thuviensach.vn

gian chiÕu s¸ng 24 giê gi¶m xuèng cßn 23 giê. Cã

®é tèi ®a lμ 100 con/m2 nÒn qu©y. Sau 4 tuÇn tuæi, thÓ chiÕu s¸ng ng¾t qu·ng 30 phót/ngμy vμo lóc tiÕn hμnh bá qu©y, khi ®ã mËt ®é nu«i khoa häc gμ ¨n no, n»m nghØ.

®−îc thÓ hiÖn theo b¶ng d−íi ®©y: Trong 2 tuÇn ®Çu cÇn ph¶i chiÕu s¸ng víi Nu«i chuång

c−êng ®é cao ®Ó gióp cho gμ nh×n râ thøc ¨n vμ

TuÇn tuæi

Nu«i sµn

Nu«i nhµ kÝn

th«ng tho¸ng

n−íc uèng sau ®ã gi¶m dÇn theo tuÇn tuæi. Gμ sau 0-3 óm

óm

óm

5 tuÇn tuæi chØ th¾p ®Ìn c«ng suÊt nhá, hoÆc cã nót ®iÒu chØnh c−êng ®é chiÕu s¸ng. NÕu bÞ s¸ng 4-7 (hoÆc sau 7)

9-10

15-20

12-13

qu¸, gμ thÞt sÏ bÞ stress ¸nh s¸ng, ch¹y nh¶y 7. MËt ®é m¸ng ¨n, m¸ng uèng nhiÒu lμm gi¶m t¨ng träng.

M¸ng ¨n

M¸ng uèng

ChÕ ®é chiÕu s¸ng cho gµ thÞt TuÇn tuæi

Thñ

Tù

Thñ

Tù

c«ng

®éng

c«ng

®éng

TuÇn tuæi

Thêi gian chiÕu

C−êng ®é chiÕu s¸ng

0-3 (4)

100 gµ/1

50 gµ/1 khay

100

100

s¸ng/ngµy, giê

(W/m2 nÒn)

khay

gµ/m¸ng

gµ/m¸ng

1 24

4

4 lÝt

trßn hay 20

2 23

4

gµ/m¸ng

3 23

3,5

nóm

4 22

2

4 (5) - kÕt 16-18 cm/1 15 cm/1 gµ

2,5-2,8

50 gµ/ 1

5 22

2

thóc

gµ (m¸ng

(b¨ng t¶i

cm/1 gµ

m¸ng hay

Sau 5 tuÇn tuæi

22

0,5-0,2

dµi) hay 30-

thøc ¨n)

10 gµ/nóm

5. §é Èm kh«ng khÝ

35 gµ/m¸ng

§é Èm kh«ng khÝ t−¬ng ®èi b¶o ®¶m lμ ë møc trßn

60-79% trong 2 tuÇn ®Çu, sau ®ã gi¶m dÇn cßn 55-8. Thøc ¨n dinh d−ìng

70%, b×nh qu©n lμ 65%.

KhÈu phÇn thøc ¨n cho gμ thÞt còng ®−îc chia 6. MËt ®é nu«i

theo giai ®o¹n nu«i cña chóng. Cô thÓ: giai ®o¹n 0-Trong 4 tuÇn ®Çu, gμ ®−îc óm trong qu©y, mËt 3 (4) tuÇn tuæi, 4 (5) - 6 tuÇn tuæi, sau 4 tuÇn tuæi.

67

68

https://thuviensach.vn

Tiªu chuÈn chÊt dinh d−ìng KÕt thóc

trong khÈu phÇn thøc ¨n cho gµ thÞt Khëi ®éng

T¨ng

Thµnh phÇn

(giÕt thÞt)

(0-2 tuÇn tr−ëng (3-5

dinh d−ìng

(sau 6

KÕt thóc

tuæi)

tuÇn tuæi)

Khëi ®éng

T¨ng

tuÇn tuæi)

Thµnh phÇn

(giÕt thÞt)

(0-2 tuÇn tr−ëng (3-5

Cç chÊt kho¸ng, mg/kg thøc ¨n

dinh d−ìng

(sau 6

tuæi)

tuÇn tuæi)

Mangan 100

100

100

tuÇn tuæi)

KÏm 75

75

75

N¨ng l−îng trao ®æi

2.950-3.050 3.100-3.150 3.100-3.150

S¾t 100

100

100

(kcal/kg)

§ång 8

8

8

Mì th« (kho¶ng %)

23-24

21-22

18-19

Ièt 0,45

0,45

0,45

X¬ th« (kh«ng qu¸ %)

3,5-4

4-5

4-5

Selen 0,3

0,3

0,3

Canxi (%)

1-1,1

1-1,1

1-1,1

Phètpho hÊp thô (%)

0,45-0,47

0,42-0,45

0,4-0,43

L−u ý: vμo mïa nãng gμ th−êng ¨n gi¶m 10%, do ®ã cÇn bæ sung thªm 1,5-2% protein th« vμ 100

Lyzin (%)

1,1-1,25

1-1,15

0,95-1

kcal/kg thøc ¨n, t¨ng c−êng bæ sung thªm Vitamin Methionie %

0,46-0,48

0,45-0,47

0,4-0,42

C, B1. Vμo mïa l¹nh, d−íi 180C, gμ th−êng ¨n Tryptophan (%)

0,22-0,24

0,2-0,21

0,17-0,19

t¨ng l−îng thøc ¨n kho¶ng 10%, do ®ã cÇn gi¶m Xantophin (%)

18

18

18

1,5-2% protein.

Coccidiostat (%)

0,05

0,05

0,05

Cç vitamin/1 kg thøc ¨n

9. LÞch dïng thuèc phßng cho gμ thÞt (broiler) Vitamin A (IU)

8.800

8.800

6.600

Ngµy

V¾cxin vµ thuèc phßng

Cçh dïng

Vitamin D3 (IU)

300

300

300

tuæi

Vitamin E (IU)

30

30

30

1-4

Thuèc t¨ng søc ®Ò kh¸ng: Vitamin Pha víi n−íc uèng Vitamin K3 (mg)

1,65

1,65

1,65

B.complex,...

Vitamin B1 (mg)

1,1

1,1

1,1

Thuèc phßng bÖnh ®−êng h« Pha n−íc uèng theo Vitamin B2 (mg)

6,6

6,6

6,6

hÊp: Tylosin, Farmacin,...

chØ ®Þnh

Vitamin B12 (mg)

0,022

0,022

0,011

3-4 Thuèc

phßng bÖnh ®−êng ruét: Trén vµo thøc ¨n Furazolidon, Tetracyclin,...

theo chØ ®Þnh

Biotin (mg)

0,2

0,2

0,2

69

70

https://thuviensach.vn

Tiªu chuÈn chÊt dinh d−ìng KÕt thóc

trong khÈu phÇn thøc ¨n cho gµ thÞt Khëi ®éng

T¨ng

Thµnh phÇn

(giÕt thÞt)

(0-2 tuÇn tr−ëng (3-5

dinh d−ìng

(sau 6

KÕt thóc

tuæi)

tuÇn tuæi)

Khëi ®éng

T¨ng

tuÇn tuæi)

Thµnh phÇn

(giÕt thÞt)

(0-2 tuÇn tr−ëng (3-5

Cç chÊt kho¸ng, mg/kg thøc ¨n

dinh d−ìng

(sau 6

tuæi)

tuÇn tuæi)

Mangan 100

100

100

tuÇn tuæi)

KÏm 75

75

75

N¨ng l−îng trao ®æi

2.950-3.050 3.100-3.150 3.100-3.150

S¾t 100

100

100

(kcal/kg)

§ång 8

8

8

Mì th« (kho¶ng %)

23-24

21-22

18-19

Ièt 0,45

0,45

0,45

X¬ th« (kh«ng qu¸ %)

3,5-4

4-5

4-5

Selen 0,3

0,3

0,3

Canxi (%)

1-1,1

1-1,1

1-1,1

Phètpho hÊp thô (%)

0,45-0,47

0,42-0,45

0,4-0,43

L−u ý: vμo mïa nãng gμ th−êng ¨n gi¶m 10%, do ®ã cÇn bæ sung thªm 1,5-2% protein th« vμ 100

Lyzin (%)

1,1-1,25

1-1,15

0,95-1

kcal/kg thøc ¨n, t¨ng c−êng bæ sung thªm Vitamin Methionie %

0,46-0,48

0,45-0,47

0,4-0,42

C, B1. Vμo mïa l¹nh, d−íi 180C, gμ th−êng ¨n Tryptophan (%)

0,22-0,24

0,2-0,21

0,17-0,19

t¨ng l−îng thøc ¨n kho¶ng 10%, do ®ã cÇn gi¶m Xantophin (%)

18

18

18

1,5-2% protein.

Coccidiostat (%)

0,05

0,05

0,05

Cç vitamin/1 kg thøc ¨n

9. LÞch dïng thuèc phßng cho gμ thÞt (broiler) Vitamin A (IU)

8.800

8.800

6.600

Ngµy

V¾cxin vµ thuèc phßng

Cçh dïng

Vitamin D3 (IU)

300

300

300

tuæi

Vitamin E (IU)

30

30

30

1-4

Thuèc t¨ng søc ®Ò kh¸ng: Vitamin Pha víi n−íc uèng Vitamin K3 (mg)

1,65

1,65

1,65

B.complex,...

Vitamin B1 (mg)

1,1

1,1

1,1

Thuèc phßng bÖnh ®−êng h« Pha n−íc uèng theo Vitamin B2 (mg)

6,6

6,6

6,6

hÊp: Tylosin, Farmacin,...

chØ ®Þnh

Vitamin B12 (mg)

0,022

0,022

0,011

3-4 Thuèc

phßng bÖnh ®−êng ruét: Trén vµo thøc ¨n Furazolidon, Tetracyclin,...

theo chØ ®Þnh

Biotin (mg)

0,2

0,2

0,2

69

70

https://thuviensach.vn

Ngµy

hμng lo¹t, lμ bÖnh truyÒn nhiÔm cho tÊt c¶ cç V¾cxin vµ thuèc phßng

Cçh dïng

tuæi

gièng gμ, lo¹i gμ.

5

V¾cxin Gumboro lÇn 1

Nhá m¾t mòi theo

- BiÓu hiÖn bÖnh: gμ ñ rò, bá ¨n, uèng n−íc h−íng dÉn

nhiÒu, diÒu ch−íng kh«ng tiªu, khã thë, Øa ph©n 7

V¾cxin ®Ëu gµ

Chñng mµng c¸nh

tr¾ng ngμ, lo·ng lÉn xanh, mμo vμ tai tÝm bÇm, V¾cxin Lasota

Nhá m¾t mòi

nhiÖt ®é c¬ thÓ cao. NÕu bÞ nhiÔm bÖnh cã thÓ dÉn 15

V¾cxin Gumboro lÇn 2

Nhá m¾t mòi hoÆc

tíi 100% ®μn gμ bÞ chÕt do bÖnh.

uèng

- Phßng bÖnh: dïng v¾cxin nh−îc ®éc Lasota vμ

20-21 Thuèc phßng bÖnh h« hÊp: Pha n−íc uèng theo Newcastle hÖ I theo lÞch phßng bÖnh cña c¬ quan Synavia, Erythromycin

chØ ®Þnh

thó y.

26-28 Thuèc phßng bÖnh ®−êng ruét: Trén vµo thøc ¨n Coccistat 2000, Coccistop 2000 hoÆc n−íc uèng, 0,5-

- TrÞ bÖnh: bÖnh Newcastle kh«ng cøu ch÷a 1 g/1 lÝt n−íc uèng

®−îc, phßng bÖnh lμ biÖn ph¸p chÝnh. Phßng bÖnh Thuèc bæ - Vitamin B.complex Trén vµo thøc ¨n

®−îc thùc hiÖn b»ng cçh vÖ sinh chuång tr¹i s¹ch 200 g/1 tÊn thøc ¨n

sÏ, lËp vμnh ®ai xung quanh nh»m ng¨n ngõa 42

V¾cxin Lasota lÇn 2

Pha n−íc uèng

dÞch, triÖt ®Ó thùc hiÖn lÞch tiªm phßng…

52-54 Thuèc phßng bÖnh ®−êng ruét Pha n−íc uèng 0,5-Coccistop 2000

1g/1 lÝt n−íc

2. BÖnh ®Ëu gμ (Powl Pox)

Furazolidon

Trén vµo thøc ¨n

- Nguyªn nh©n: do virus thuéc nhãm Avipox 200g/1 tÊn thøc ¨n

g©y ra. BÖnh th−êng x¶y ra vμo mïa ®«ng xu©n, 54 V¾cxin Newcastle hÖ I hoÆc

Tiªm c¬ hoÆc pha

lóc tiÕt trêi kh«. Gμ con 1 - 3 th¸ng rÊt dÔ bÞ bÖnh.

Lasota lÇn 2

n−íc uèng

- BiÓu hiÖn bÖnh: môn ®Ëu mäc ë mμo, khãe VI. MéT Sè BÖNH TH¦êNG GÆP

m¾t, mÐp miÖng, ch©n, hËu m«n,… Môn ®Ëu cã ë Gμ C¤NG NGHIÖP

mμu n©u x¸m, vμi ngμy sau khi bÞ bÖnh sÏ ®ãng vÈy vμ bong ra. Tû lÖ chÕt do bÖnh lμ 10-50%.

1. BÖnh Newcastle (gμ rï)

- Phßng bÖnh: vÖ sinh chuång tr¹i, b¶o ®¶m

- BÖnh do virus Paramyxo g©y ra. Lo¹i virus chÊt ®én chuång ph¶i lu«n s¹ch sÏ, s¸t trïng, nμy trong c¬ thÓ gμ sinh ra ®éc lùc cao, g©y chÕt th−êng xuyªn diÖt c«n trïng hót m¸u (rÖp, muçi, 71

72

https://thuviensach.vn

Ngµy

hμng lo¹t, lμ bÖnh truyÒn nhiÔm cho tÊt c¶ cç V¾cxin vµ thuèc phßng

Cçh dïng

tuæi

gièng gμ, lo¹i gμ.

5

V¾cxin Gumboro lÇn 1

Nhá m¾t mòi theo

- BiÓu hiÖn bÖnh: gμ ñ rò, bá ¨n, uèng n−íc h−íng dÉn

nhiÒu, diÒu ch−íng kh«ng tiªu, khã thë, Øa ph©n 7

V¾cxin ®Ëu gµ

Chñng mµng c¸nh

tr¾ng ngμ, lo·ng lÉn xanh, mμo vμ tai tÝm bÇm, V¾cxin Lasota

Nhá m¾t mòi

nhiÖt ®é c¬ thÓ cao. NÕu bÞ nhiÔm bÖnh cã thÓ dÉn 15

V¾cxin Gumboro lÇn 2

Nhá m¾t mòi hoÆc

tíi 100% ®μn gμ bÞ chÕt do bÖnh.

uèng

- Phßng bÖnh: dïng v¾cxin nh−îc ®éc Lasota vμ

20-21 Thuèc phßng bÖnh h« hÊp: Pha n−íc uèng theo Newcastle hÖ I theo lÞch phßng bÖnh cña c¬ quan Synavia, Erythromycin

chØ ®Þnh

thó y.

26-28 Thuèc phßng bÖnh ®−êng ruét: Trén vµo thøc ¨n Coccistat 2000, Coccistop 2000 hoÆc n−íc uèng, 0,5-

- TrÞ bÖnh: bÖnh Newcastle kh«ng cøu ch÷a 1 g/1 lÝt n−íc uèng

®−îc, phßng bÖnh lμ biÖn ph¸p chÝnh. Phßng bÖnh Thuèc bæ - Vitamin B.complex Trén vµo thøc ¨n

®−îc thùc hiÖn b»ng cçh vÖ sinh chuång tr¹i s¹ch 200 g/1 tÊn thøc ¨n

sÏ, lËp vμnh ®ai xung quanh nh»m ng¨n ngõa 42

V¾cxin Lasota lÇn 2

Pha n−íc uèng

dÞch, triÖt ®Ó thùc hiÖn lÞch tiªm phßng…

52-54 Thuèc phßng bÖnh ®−êng ruét Pha n−íc uèng 0,5-Coccistop 2000

1g/1 lÝt n−íc

2. BÖnh ®Ëu gμ (Powl Pox)

Furazolidon

Trén vµo thøc ¨n

- Nguyªn nh©n: do virus thuéc nhãm Avipox 200g/1 tÊn thøc ¨n

g©y ra. BÖnh th−êng x¶y ra vμo mïa ®«ng xu©n, 54 V¾cxin Newcastle hÖ I hoÆc

Tiªm c¬ hoÆc pha

lóc tiÕt trêi kh«. Gμ con 1 - 3 th¸ng rÊt dÔ bÞ bÖnh.

Lasota lÇn 2

n−íc uèng

- BiÓu hiÖn bÖnh: môn ®Ëu mäc ë mμo, khãe VI. MéT Sè BÖNH TH¦êNG GÆP

m¾t, mÐp miÖng, ch©n, hËu m«n,… Môn ®Ëu cã ë Gμ C¤NG NGHIÖP

mμu n©u x¸m, vμi ngμy sau khi bÞ bÖnh sÏ ®ãng vÈy vμ bong ra. Tû lÖ chÕt do bÖnh lμ 10-50%.

1. BÖnh Newcastle (gμ rï)

- Phßng bÖnh: vÖ sinh chuång tr¹i, b¶o ®¶m

- BÖnh do virus Paramyxo g©y ra. Lo¹i virus chÊt ®én chuång ph¶i lu«n s¹ch sÏ, s¸t trïng, nμy trong c¬ thÓ gμ sinh ra ®éc lùc cao, g©y chÕt th−êng xuyªn diÖt c«n trïng hót m¸u (rÖp, muçi, 71

72

https://thuviensach.vn

mß). Phßng bÖnh b»ng v¾cxin ®«ng kh« hoÆc n−íc 4. BÖnh viªm phÕ qu¶n truyÒn nhiÔm theo lÞch.

- Nguyªn nh©n: bÖnh do virus nhãm Corona

- TrÞ bÖnh: hiÖn nay ch−a cã thuèc ch÷a trÞ ®Æc g©y ra, ®èi víi nh÷ng con bÞ bÖnh th× tû lÖ chÕt hiÖu, mμ chØ cã thÓ phßng bÖnh cho tèt. Tuy nhiªn cao. §èi víi gμ ®Î mμ bÞ bÖnh sÏ g©y khã thë, còng cã cçh ch÷a nh»m h¹n chÕ sù l©y lan: dïng l−îng trøng gi¶m.

xanh metylen (mμu xanh) 2%, glyxerin Iot 10%,

- BiÓu hiÖn bÖnh: gμ ñ rò, kÐm ¨n, ch¶y n−íc axÝt boric 1-3% hoÆc gi· h¹t cau b«i vμo cç môn mòi, h¾t h¬i (th−êng xuyªn vÈy má). Tû lÖ gμ chÕt

®Ëu ®· c¹y v¶y. Ngoμi ra cã thÓ bæ sung thªm do ng¹t thë ë møc 20-25%.

Vitamin A, C vμo thøc ¨n cho gμ.

- Phßng bÖnh: th−êng xuyªn vÖ sinh, tÈy uÕ

3. BÖnh viªm thanh khÝ qu¶n truyÒn nhiÔm chuång tr¹i vμ dông cô ch¨n nu«i; s¸t trïng xe

- Nguyªn nh©n do virus thuéc nhãm Herpes vËn chuyÓn, vËt t−, ng−êi ch¨n nu«i tr−íc khi vμo g©y ra viªm thanh khÝ qu¶n vμ vßm häng. Khi gμ

khu vùc chuång nu«i; lo¹i th¶i nh÷ng con gμ bÞ

®Î sÏ bÞ bÖnh nhiÒu h¬n.

bÖnh ®Ó tiÕn hμnh ch÷a trÞ hoÆc tiªu hñy; tiªm

- BiÓu hiÖn bÖnh: gμ ñ rò, kÐm ¨n, ch¶y n−íc phßng sè gμ cßn l¹i.

m¾t, n−íc mòi. Hai ngμy sau khi bÞ bÖnh gμ cã Tiªm phßng IB theo ®óng lÞch, liÒu l−îng. Cã thÓ

hiÖn t−îng khã thë, ho khan. BÖnh nμy g©y tö dïng mét trong cç lo¹i v¾cxin sau: Bioral H120, vong thÊp nh−ng l¹i lμm cho gμ gi¶m t¨ng träng Bioral H52, Bipestos hoÆc v¾cxin v« ho¹t Bigopest vμ ®Î trøng.

(phßng ®−îc 3 bÖnh: IB, Gumboro, Newcastle). Cç

- Phßng bÖnh: ®Þnh kú vÖ sinh tÈy uÕ chuång lo¹i v¾cxin trªn cã thÓ tiªm d−íi da hoÆc tiªm b¾p tr¹i, dông cô ch¨n nu«i, kh«ng nhËp trøng gièng 0,3 ml/1 gμ tr−íc khi ®Î 2-4 tuÇn.

tõ ®μn gμ ®· vμ ®ang bÞ bÖnh nμy, tiÕn hμnh tiªu 5. BÖnh Gumboro

hñy hÕt sè gμ bÞ chÕt vμ cçh ly toμn bé sè gμ bÞ

èm, tiªm v¾cxin phßng bÖnh ®óng liÒu l−îng vμ

- Nguyªn nh©n: do virus Biruaviridal g©y ra.

®óng lÞch.

BÖnh nμy lμm suy gi¶m miÔn dÞch (kh¶ n¨ng ®Ò

- TrÞ bÖnh: hiÖn nay ch−a cã thuèc ch÷a trÞ ®Æc kh¸ng) cña gμ. Gμ con 3-6 tuÇn hay bÞ m¾c nhÊt.

hiÖu, ®Ó tr¸nh bÞ bÖnh th× cÇn cã quy tr×nh phßng Tû lÖ chÕt do m¾c bÖnh chiÕm tíi 25-30%, nÕu bÖnh khoa häc.

bÖnh ghÐp th× tû lÖ chÕt cã thÓ lªn tíi 50-60%.

73

74

https://thuviensach.vn

mß). Phßng bÖnh b»ng v¾cxin ®«ng kh« hoÆc n−íc 4. BÖnh viªm phÕ qu¶n truyÒn nhiÔm theo lÞch.

- Nguyªn nh©n: bÖnh do virus nhãm Corona

- TrÞ bÖnh: hiÖn nay ch−a cã thuèc ch÷a trÞ ®Æc g©y ra, ®èi víi nh÷ng con bÞ bÖnh th× tû lÖ chÕt hiÖu, mμ chØ cã thÓ phßng bÖnh cho tèt. Tuy nhiªn cao. §èi víi gμ ®Î mμ bÞ bÖnh sÏ g©y khã thë, còng cã cçh ch÷a nh»m h¹n chÕ sù l©y lan: dïng l−îng trøng gi¶m.

xanh metylen (mμu xanh) 2%, glyxerin Iot 10%,

- BiÓu hiÖn bÖnh: gμ ñ rò, kÐm ¨n, ch¶y n−íc axÝt boric 1-3% hoÆc gi· h¹t cau b«i vμo cç môn mòi, h¾t h¬i (th−êng xuyªn vÈy má). Tû lÖ gμ chÕt

®Ëu ®· c¹y v¶y. Ngoμi ra cã thÓ bæ sung thªm do ng¹t thë ë møc 20-25%.

Vitamin A, C vμo thøc ¨n cho gμ.

- Phßng bÖnh: th−êng xuyªn vÖ sinh, tÈy uÕ

3. BÖnh viªm thanh khÝ qu¶n truyÒn nhiÔm chuång tr¹i vμ dông cô ch¨n nu«i; s¸t trïng xe

- Nguyªn nh©n do virus thuéc nhãm Herpes vËn chuyÓn, vËt t−, ng−êi ch¨n nu«i tr−íc khi vμo g©y ra viªm thanh khÝ qu¶n vμ vßm häng. Khi gμ

khu vùc chuång nu«i; lo¹i th¶i nh÷ng con gμ bÞ

®Î sÏ bÞ bÖnh nhiÒu h¬n.

bÖnh ®Ó tiÕn hμnh ch÷a trÞ hoÆc tiªu hñy; tiªm

- BiÓu hiÖn bÖnh: gμ ñ rò, kÐm ¨n, ch¶y n−íc phßng sè gμ cßn l¹i.

m¾t, n−íc mòi. Hai ngμy sau khi bÞ bÖnh gμ cã Tiªm phßng IB theo ®óng lÞch, liÒu l−îng. Cã thÓ

hiÖn t−îng khã thë, ho khan. BÖnh nμy g©y tö dïng mét trong cç lo¹i v¾cxin sau: Bioral H120, vong thÊp nh−ng l¹i lμm cho gμ gi¶m t¨ng träng Bioral H52, Bipestos hoÆc v¾cxin v« ho¹t Bigopest vμ ®Î trøng.

(phßng ®−îc 3 bÖnh: IB, Gumboro, Newcastle). Cç

- Phßng bÖnh: ®Þnh kú vÖ sinh tÈy uÕ chuång lo¹i v¾cxin trªn cã thÓ tiªm d−íi da hoÆc tiªm b¾p tr¹i, dông cô ch¨n nu«i, kh«ng nhËp trøng gièng 0,3 ml/1 gμ tr−íc khi ®Î 2-4 tuÇn.

tõ ®μn gμ ®· vμ ®ang bÞ bÖnh nμy, tiÕn hμnh tiªu 5. BÖnh Gumboro

hñy hÕt sè gμ bÞ chÕt vμ cçh ly toμn bé sè gμ bÞ

èm, tiªm v¾cxin phßng bÖnh ®óng liÒu l−îng vμ

- Nguyªn nh©n: do virus Biruaviridal g©y ra.

®óng lÞch.

BÖnh nμy lμm suy gi¶m miÔn dÞch (kh¶ n¨ng ®Ò

- TrÞ bÖnh: hiÖn nay ch−a cã thuèc ch÷a trÞ ®Æc kh¸ng) cña gμ. Gμ con 3-6 tuÇn hay bÞ m¾c nhÊt.

hiÖu, ®Ó tr¸nh bÞ bÖnh th× cÇn cã quy tr×nh phßng Tû lÖ chÕt do m¾c bÖnh chiÕm tíi 25-30%, nÕu bÖnh khoa häc.

bÖnh ghÐp th× tû lÖ chÕt cã thÓ lªn tíi 50-60%.

73

74

https://thuviensach.vn

- BiÓu hiÖn bÖnh: gμ ¨n uèng gi¶m, l«ng xï, ñ

- Phßng bÖnh: cÇn gi÷ cho chÊt ®én chuång lu«n rò, khi míi bÞ bÖnh gμ th−êng hay mæ c¾n nhau.

kh« r¸o, n−íc uèng b¶o ®¶m vÖ sinh. CÇn trén Khi bÞ viªm tói Fabricius (phÝa trong hËu m«n): thuèc phßng: Tetraciclin 250 g/1 tÊn thøc ¨n, lóc ®Çu x−ng to sau teo l¹i, gμ Øa ph©n lo·ng mμu Furazolidon 200 g/1 tÊn thøc ¨n.

vμng nh¹t.

- TrÞ bÖnh: dïng kh¸ng huyÕt thanh ®a gi¸

- Phßng bÖnh: vÖ sinh tÈy uÕ chuång tr¹i, dông tô huyÕt trïng. Cã thÓ dïng 2 lo¹i kh¸ng sinh cô ch¨n nu«i th−êng xuyªn; ch¨m sãc nu«i d−ìng sau: Furazolidon liÒu 400g/ 1 tÊn thøc ¨n vμ

tèt ®Ó t¨ng søc ®Ò kh¸ng cho gμ; kh«ng nhËp gμ

streptomycin + penicilin 50 mg/kg thÓ träng tiªm con, trøng gièng tõ ®μn bè mÑ bÞ bÖnh; cçh ly b¾p. Khi gμ bÞ bÖnh chÕt cÇn tiªu hñy ngay.

®μn gμ bÞ bÖnh; dïng v¾cxin Gumbro ®óng liÒu,

®óng lÞch.

- TrÞ bÖnh: hiÖn nay ch−a cã thuèc ch÷a trÞ ®Æc

hiÖu bÖnh Gumboro. Khi gμ bÞ bÖnh cÇn nhanh

chãng tçh ®μn, cã chÕ ®é cho ¨n tèt, m«i tr−êng

sèng s¹ch sÏ h¬n ®Ó t¨ng søc ®Ò kh¸ng cho gμ.

6. BÖnh tô huyÕt trïng gia cÇm

- Nguyªn nh©n: bÖnh do vi khuÈn gram (+)

Pasteurella multocida g©y ra. Lo¹i vi khuÈn nμy

ph¸t triÓn trong chÊt ®én chuång.

- BiÓu hiÖn bÖnh:

BiÓu hiÖn bÖnh ®−îc thÓ hiÖn d−íi hai thÓ:

+ ThÓ m·n tÝnh th−êng cuèi æ dÞch (sau vμi ngμy ®μn gμ), gμ gÇy yÕu, viªm khíp ®Çu vμ gèi.

+ ThÓ cÊp tÝnh: gμ cã biÓu hiÖn sèt cao, ñ rò, l«ng xï, ch¶y n−íc mòi, n−íc miÕng lÉn m¸u, ph©n lo·ng lÉn m¸u, khã thë, chÕt do ng¹t thë, chÕt ®ét ngét.

75

76

https://thuviensach.vn

- BiÓu hiÖn bÖnh: gμ ¨n uèng gi¶m, l«ng xï, ñ

- Phßng bÖnh: cÇn gi÷ cho chÊt ®én chuång lu«n rò, khi míi bÞ bÖnh gμ th−êng hay mæ c¾n nhau.

kh« r¸o, n−íc uèng b¶o ®¶m vÖ sinh. CÇn trén Khi bÞ viªm tói Fabricius (phÝa trong hËu m«n): thuèc phßng: Tetraciclin 250 g/1 tÊn thøc ¨n, lóc ®Çu x−ng to sau teo l¹i, gμ Øa ph©n lo·ng mμu Furazolidon 200 g/1 tÊn thøc ¨n.

vμng nh¹t.

- TrÞ bÖnh: dïng kh¸ng huyÕt thanh ®a gi¸

- Phßng bÖnh: vÖ sinh tÈy uÕ chuång tr¹i, dông tô huyÕt trïng. Cã thÓ dïng 2 lo¹i kh¸ng sinh cô ch¨n nu«i th−êng xuyªn; ch¨m sãc nu«i d−ìng sau: Furazolidon liÒu 400g/ 1 tÊn thøc ¨n vμ

tèt ®Ó t¨ng søc ®Ò kh¸ng cho gμ; kh«ng nhËp gμ

streptomycin + penicilin 50 mg/kg thÓ träng tiªm con, trøng gièng tõ ®μn bè mÑ bÞ bÖnh; cçh ly b¾p. Khi gμ bÞ bÖnh chÕt cÇn tiªu hñy ngay.

®μn gμ bÞ bÖnh; dïng v¾cxin Gumbro ®óng liÒu,

®óng lÞch.

- TrÞ bÖnh: hiÖn nay ch−a cã thuèc ch÷a trÞ ®Æc

hiÖu bÖnh Gumboro. Khi gμ bÞ bÖnh cÇn nhanh

chãng tçh ®μn, cã chÕ ®é cho ¨n tèt, m«i tr−êng

sèng s¹ch sÏ h¬n ®Ó t¨ng søc ®Ò kh¸ng cho gμ.

6. BÖnh tô huyÕt trïng gia cÇm

- Nguyªn nh©n: bÖnh do vi khuÈn gram (+)

Pasteurella multocida g©y ra. Lo¹i vi khuÈn nμy

ph¸t triÓn trong chÊt ®én chuång.

- BiÓu hiÖn bÖnh:

BiÓu hiÖn bÖnh ®−îc thÓ hiÖn d−íi hai thÓ:

+ ThÓ m·n tÝnh th−êng cuèi æ dÞch (sau vμi ngμy ®μn gμ), gμ gÇy yÕu, viªm khíp ®Çu vμ gèi.

+ ThÓ cÊp tÝnh: gμ cã biÓu hiÖn sèt cao, ñ rò, l«ng xï, ch¶y n−íc mòi, n−íc miÕng lÉn m¸u, ph©n lo·ng lÉn m¸u, khã thë, chÕt do ng¹t thë, chÕt ®ét ngét.

75

76

https://thuviensach.vn

®¹t ®−îc n¨ng suÊt trøng cao ng−êi ta ph¶i b¾t

®Çu c«ng viÖc tõ lóc nu«i vÞt con míi në. Qu¸ tr×nh nu«i vÞt sinh s¶n ®−îc b¾t ®Çu lóc vÞt ®−îc 1 ngμy tuæi vμ kÕt thóc khi vÞt hoμn thμnh mét qu¸ tr×nh Ch−¬ng III

sinh s¶n. Nhu cÇu dinh d−ìng cña vÞt ®−îc chia CÈM NANG CH¡N NU¤I VÞT

lμm cç giai ®o¹n: giai ®o¹n vÞt con (1-8 tuÇn tuæi), giai ®o¹n vÞt dß vμ vÞt hËu bÞ (sau 8 tuÇn I. GIèNG VÞT

tuæi ®Õn lóc vÞt b¾t ®Çu ®Î), giai ®o¹n vÞt ®Î (tõ lóc ®Î ®−îc 5% ®μn ®Õn lóc kÕt thóc chu kú ®Î).

1. Ph©n lo¹i gièng vÞt

- §èi víi cç gièng h−íng thÞt:

VÞt lμ mét trong nh÷ng loμi thñy cÇm cã kh¶

Lo¹i vÞt

n¨ng lín nhanh, ®Î nhiÒu trøng, kiÕm måi giái vμ

VÞt con VÞt hËu bÞ

§¬n vÞ (0-8 tuÇn (9-24 tuÇn VÞt ®Î

Ýt m¾c bÖnh tËt. VÒ mÆt kinh tÕ, vÞt cã kh¶ n¨ng TP

dinh d−ìng

tuæi)

tuæi)

cung cÊp thÞt, trøng, l«ng. VÒ mÆt gièng, c¨n cø vμo môc ®Ých kinh tÕ, ng−êi ta chia vÞt thμnh 3

N¨ng l−îng trao ®æi

kcal/kg

2.890

2.890

2.790

lo¹i h×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, ®ã lμ: lo¹i h×nh thÞt, Protein th«

%

22

15,5

19

Methionine %

0,47

0,35

0,35

lo¹i h×nh trøng, lo¹i h×nh kiªm dông.

Methionine + Xistin

%

0,8

0,6

0,6

Lyzin %

1,2

0,8

0,7

2. Cç gièng vÞt ®ang ®−îc nu«i ë ViÖt Nam Acginine %

1,2

1

0,8

- Cç gièng vÞt h−íng trøng bao gåm: vÞt Cá, vÞt Triptophan %

0,23

0,2

0,16

Khabi Campell, vÞt CV200 Layer.

Canxi %

0,65

0,6

2,75

- Cç gièng vÞt h−íng thÞt: vÞt CV Super M, vÞt Phètpho %

0,4

0,35

0,3

Natri %

0,15

0,14

0,14

Szarwas, vÞt Chery Valley, vÞt B¾c Kinh, vÞt N«ng Magiª %

0,04

0,035

0,3

nghiÖp, VÞt CV Super M2.

Mangan %

0,6

0,5

0,5

- Cç gièng vÞt kiªm dông: vÞt BÇu, vÞt B¹ch TuyÕt.

KÏm %

0,07

0,06

0,06

Ièt %

0,00035

0,00035

0,0003

3. Nhu cÇu dinh d−ìng cña vÞt Vitamin A

IU

4.000

3.000

4.000

3.1. Nhu cÇu dinh d−ìng cña vÞt sinh s¶n

Vitamin D

IU

500

400

500

Vitamin E

IU

20

05

20

Trong ch¨n nu«i vÞt gièng vμ vÞt sinh s¶n, muèn Vitamin K

mg/kg

2

1

2

77

78

https://thuviensach.vn

®¹t ®−îc n¨ng suÊt trøng cao ng−êi ta ph¶i b¾t

®Çu c«ng viÖc tõ lóc nu«i vÞt con míi në. Qu¸ tr×nh nu«i vÞt sinh s¶n ®−îc b¾t ®Çu lóc vÞt ®−îc 1 ngμy tuæi vμ kÕt thóc khi vÞt hoμn thμnh mét qu¸ tr×nh Ch−¬ng III

sinh s¶n. Nhu cÇu dinh d−ìng cña vÞt ®−îc chia CÈM NANG CH¡N NU¤I VÞT

lμm cç giai ®o¹n: giai ®o¹n vÞt con (1-8 tuÇn tuæi), giai ®o¹n vÞt dß vμ vÞt hËu bÞ (sau 8 tuÇn I. GIèNG VÞT

tuæi ®Õn lóc vÞt b¾t ®Çu ®Î), giai ®o¹n vÞt ®Î (tõ lóc ®Î ®−îc 5% ®μn ®Õn lóc kÕt thóc chu kú ®Î).

1. Ph©n lo¹i gièng vÞt

- §èi víi cç gièng h−íng thÞt:

VÞt lμ mét trong nh÷ng loμi thñy cÇm cã kh¶

Lo¹i vÞt

n¨ng lín nhanh, ®Î nhiÒu trøng, kiÕm måi giái vμ

VÞt con VÞt hËu bÞ

§¬n vÞ (0-8 tuÇn (9-24 tuÇn VÞt ®Î

Ýt m¾c bÖnh tËt. VÒ mÆt kinh tÕ, vÞt cã kh¶ n¨ng TP

dinh d−ìng

tuæi)

tuæi)

cung cÊp thÞt, trøng, l«ng. VÒ mÆt gièng, c¨n cø vμo môc ®Ých kinh tÕ, ng−êi ta chia vÞt thμnh 3

N¨ng l−îng trao ®æi

kcal/kg

2.890

2.890

2.790

lo¹i h×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, ®ã lμ: lo¹i h×nh thÞt, Protein th«

%

22

15,5

19

Methionine %

0,47

0,35

0,35

lo¹i h×nh trøng, lo¹i h×nh kiªm dông.

Methionine + Xistin

%

0,8

0,6

0,6

Lyzin %

1,2

0,8

0,7

2. Cç gièng vÞt ®ang ®−îc nu«i ë ViÖt Nam Acginine %

1,2

1

0,8

- Cç gièng vÞt h−íng trøng bao gåm: vÞt Cá, vÞt Triptophan %

0,23

0,2

0,16

Khabi Campell, vÞt CV200 Layer.

Canxi %

0,65

0,6

2,75

- Cç gièng vÞt h−íng thÞt: vÞt CV Super M, vÞt Phètpho %

0,4

0,35

0,3

Natri %

0,15

0,14

0,14

Szarwas, vÞt Chery Valley, vÞt B¾c Kinh, vÞt N«ng Magiª %

0,04

0,035

0,3

nghiÖp, VÞt CV Super M2.

Mangan %

0,6

0,5

0,5

- Cç gièng vÞt kiªm dông: vÞt BÇu, vÞt B¹ch TuyÕt.

KÏm %

0,07

0,06

0,06

Ièt %

0,00035

0,00035

0,0003

3. Nhu cÇu dinh d−ìng cña vÞt Vitamin A

IU

4.000

3.000

4.000

3.1. Nhu cÇu dinh d−ìng cña vÞt sinh s¶n

Vitamin D

IU

500

400

500

Vitamin E

IU

20

05

20

Trong ch¨n nu«i vÞt gièng vμ vÞt sinh s¶n, muèn Vitamin K

mg/kg

2

1

2

77

78

https://thuviensach.vn

- §èi víi cç gièng vÞt h−íng trøng:

3.2. Nhu cÇu dinh d−ìng cña vÞt thÞt

Lo¹i vÞt

Lo¹i vÞt

Sau 2

VÞt hËu bÞ

VÞt con

tuÇn tuæi

VÞt con (0-3

§¬n vÞ

(0-2 tuÇn

§¬n vÞ

(sau 3

VÞt ®Î

TP

®Õn lóc

TP

tuÇn tuæi)

tuæi)

tuÇn tuæi)

dinh d−ìng

giÕt thÞt

dinh d−ìng

N¨ng l−îng trao ®æi

kcal/kg

3.000

2.500-2.600

N¨ng l−îng trao ®æi kcal/kg 2.810-2.890 2.500-2.600 2.700

Protein th«

%

22

17

Protein th«

%

19-22

13-14

16-17

Methionine %

0,47

0,35

Methionine %

0,38

0,29

0,35

Methionine + Xistin

%

0,8

0,6

Methionine + Xistin

%

0,72

0,54

0,7

Lyzin %

1,2

0,2

Acginine %

1,2

1

Lyzin %

1

0,75

0,88

Tryptophan %

0,23

0,20

Acginine %

1,18

0,89

1

Canxi %

0,65

0,6

Tryptophan %

0,2

0,15

0,2

Phètpho %

0,4

0,35

Canxi %

0,9

0,8

2,9

KÏm %

0,06

0,05

Phètpho %

0,45

0,35

0,47

Mangan %

0,6

0,5

Natri %

0,15

0,15

0,15

Vitamin A

IU

4.000

4.000

Magiª %

0,04

0,03

0,06

Vitamin D

IU

500

40

Vitamin E

mg/kg

10

5

Mangan %

0,1

0,1

0,025

KÏm %

0,006

0,06

0,06

4. Thøc ¨n ch¨n nu«i vÞt

Ièt %

0,0006

0,0006

0,0006

Còng nh− cç lo¹i vËt nu«i khç, vÞt ®−îc nu«i Vitamin A

IU

4.000

4.000

8.000

b»ng nhiÒu lo¹i thøc ¨n khç nhau. C¨n cø vμo Vitamin D3

IU

600

600

1.000

môc ®Ých sö dông cña mçi lo¹i thøc ¨n trong khÈu Vitamin E

IU

20

20

20

phÇn, ng−êi ta chia thøc ¨n thμnh cç nhãm sau:

- Thøc ¨n n¨ng l−îng:

Vitamin K

mg/kg

2

2

2

Thøc ¨n n¨ng l−îng gåm cç lo¹i ngò cèc vμ

Vitamin B12

mg/kg

0,01

0,01

0,01

s¶n phÈm phô cña chóng, cã hμm l−îng protein 79

80

https://thuviensach.vn

- §èi víi cç gièng vÞt h−íng trøng:

3.2. Nhu cÇu dinh d−ìng cña vÞt thÞt

Lo¹i vÞt

Lo¹i vÞt

Sau 2

VÞt hËu bÞ

VÞt con

tuÇn tuæi

VÞt con (0-3

§¬n vÞ

(0-2 tuÇn

§¬n vÞ

(sau 3

VÞt ®Î

TP

®Õn lóc

TP

tuÇn tuæi)

tuæi)

tuÇn tuæi)

dinh d−ìng

giÕt thÞt

dinh d−ìng

N¨ng l−îng trao ®æi

kcal/kg

3.000

2.500-2.600

N¨ng l−îng trao ®æi kcal/kg 2.810-2.890 2.500-2.600 2.700

Protein th«

%

22

17

Protein th«

%

19-22

13-14

16-17

Methionine %

0,47

0,35

Methionine %

0,38

0,29

0,35

Methionine + Xistin

%

0,8

0,6

Methionine + Xistin

%

0,72

0,54

0,7

Lyzin %

1,2

0,2

Acginine %

1,2

1

Lyzin %

1

0,75

0,88

Tryptophan %

0,23

0,20

Acginine %

1,18

0,89

1

Canxi %

0,65

0,6

Tryptophan %

0,2

0,15

0,2

Phètpho %

0,4

0,35

Canxi %

0,9

0,8

2,9

KÏm %

0,06

0,05

Phètpho %

0,45

0,35

0,47

Mangan %

0,6

0,5

Natri %

0,15

0,15

0,15

Vitamin A

IU

4.000

4.000

Magiª %

0,04

0,03

0,06

Vitamin D

IU

500

40

Vitamin E

mg/kg

10

5

Mangan %

0,1

0,1

0,025

KÏm %

0,006

0,06

0,06

4. Thøc ¨n ch¨n nu«i vÞt

Ièt %

0,0006

0,0006

0,0006

Còng nh− cç lo¹i vËt nu«i khç, vÞt ®−îc nu«i Vitamin A

IU

4.000

4.000

8.000

b»ng nhiÒu lo¹i thøc ¨n khç nhau. C¨n cø vμo Vitamin D3

IU

600

600

1.000

môc ®Ých sö dông cña mçi lo¹i thøc ¨n trong khÈu Vitamin E

IU

20

20

20

phÇn, ng−êi ta chia thøc ¨n thμnh cç nhãm sau:

- Thøc ¨n n¨ng l−îng:

Vitamin K

mg/kg

2

2

2

Thøc ¨n n¨ng l−îng gåm cç lo¹i ngò cèc vμ

Vitamin B12

mg/kg

0,01

0,01

0,01

s¶n phÈm phô cña chóng, cã hμm l−îng protein 79

80

https://thuviensach.vn

d−íi 20% vμ x¬ th« d−íi 18%. Ng−êi ta th−êng canxi, phètpho, muèi amoni, muèi ¨n, muèi cña dïng lo¹i thøc ¨n nμy víi tªn gäi: thøc ¨n c¬ së.

mét sè kho¸ng vi l−îng.

Trung b×nh thøc ¨n c¬ së cã chøa 12% protein th«,

+ Thøc ¨n bæ sung vitamin: viÖc bæ sung cç 75-80% l−îng protein nμy ®−îc tiªu hãa ë gia cÇm.

lo¹i vitamin vμo hçn hîp thøc ¨n ®−îc sö dông Protein cña nhãm thøc ¨n nμy cã chÊt l−îng d−íi d¹ng premix vitamin lμ hçn hîp ®ång nhÊt kh«ng cao. Hμm l−îng chÊt bÐo trung b×nh cña cña cç lo¹i vitamin A, D, E, K, B1, B2, B12, PP, thøc ¨n c¬ së lμ 2-5% vμ ®−îc t¹o thμnh tõ cç axÝt kh¸ng sinh phßng bÖnh vμ chÊt chèng «xi hãa.

bÐo kh«ng no. Thøc ¨n c¬ së giμu phètpho nh−ng l¹i nghÌo canxi.

II. Kü THUËT CH¡N NU¤I VÞT SINH S¶N

Nh÷ng lo¹i thøc ¨n n¨ng l−îng th−êng ®−îc dïng gåm cç h¹t hä hßa th¶o nh− thãc, ng«, kª, Ch¨n nu«i vÞt sinh s¶n b¾t ®Çu tõ nu«i vÞt con cao l−¬ng,... vμ cç s¶n phÈm phô cña chóng nh−

1 ngμy tuæi cho ®Õn hÕt mét chu kú ®Î nh»m thu tÊm, c¸m,...

®−îc s¶n l−îng trøng gièng cao nhÊt vμ con gièng

- Thøc ¨n protein:

tèt nhÊt.

Trong khÈu phÇn ¨n cña vÞt, khèi l−îng thøc ¨n 1. Nu«i vÞt sinh s¶n giai ®o¹n 1-56 ngμy tuæi n¨ng l−îng th−êng chiÕm kho¶ng 70%, do ®ã thøc

¨n protein chiÕm kh«ng qu¸ 30%. Thøc ¨n protein

1.1. ChuÈn bÞ chuång nu«i

®−îc sö dông nh»m tháa m·n nhu cÇu vÒ protein Tr−íc khi ®−a vÞt vμo nu«i, chuång tr¹i vμ cç vμ n©ng cao gi¸ trÞ sinh häc cho khÈu phÇn. Thøc dông cô ch¨n nu«i nh− m¸ng ¨n vμ m¸ng uèng

¨n protein ®−îc khai thç tõ hai nguån: ph¶i ®−îc vÖ sinh s¹ch sÏ vμ ®−îc tÈy trïng.

+ Protein thùc vËt: cã trong cç lo¹i h¹t ®ç

- NÒn chuång vμ t−êng vçh ®−îc röa s¹ch sÏ, t−¬ng, l¹c,...

tÈy trïng b»ng v«i tr−íc 2-3 ngμy, ®Ó kh«, sau ®ã

+ Protein ®éng vËt: cã trong bét c¸, bét ®Çu t«m,...

ph¶i x«ng b»ng formol vμ thuèc tÝm hoÆc phun

- Thøc ¨n kho¸ng vμ vitamin:

b»ng crezin. Xung quanh chuång nu«i ®−îc dän Thøc ¨n kho¸ng vμ vitamin ®−îc gäi lμ thøc ¨n bæ sung.

dÑp s¹ch sÏ vμ phun thuèc khö trïng, kh«ng ®Ó

+ Thøc ¨n bæ sung kho¸ng th−êng dïng trong chuét bä, chim chãc hoμnh hμnh trong khu vùc ch¨n nu«i gia cÇm lμ cç phøc hîp muèi cã chøa chuång nu«i. §Æc biÖt cÇn chó ý chèng chuét khu 81

82

https://thuviensach.vn

d−íi 20% vμ x¬ th« d−íi 18%. Ng−êi ta th−êng canxi, phètpho, muèi amoni, muèi ¨n, muèi cña dïng lo¹i thøc ¨n nμy víi tªn gäi: thøc ¨n c¬ së.

mét sè kho¸ng vi l−îng.

Trung b×nh thøc ¨n c¬ së cã chøa 12% protein th«,

+ Thøc ¨n bæ sung vitamin: viÖc bæ sung cç 75-80% l−îng protein nμy ®−îc tiªu hãa ë gia cÇm.

lo¹i vitamin vμo hçn hîp thøc ¨n ®−îc sö dông Protein cña nhãm thøc ¨n nμy cã chÊt l−îng d−íi d¹ng premix vitamin lμ hçn hîp ®ång nhÊt kh«ng cao. Hμm l−îng chÊt bÐo trung b×nh cña cña cç lo¹i vitamin A, D, E, K, B1, B2, B12, PP, thøc ¨n c¬ së lμ 2-5% vμ ®−îc t¹o thμnh tõ cç axÝt kh¸ng sinh phßng bÖnh vμ chÊt chèng «xi hãa.

bÐo kh«ng no. Thøc ¨n c¬ së giμu phètpho nh−ng l¹i nghÌo canxi.

II. Kü THUËT CH¡N NU¤I VÞT SINH S¶N

Nh÷ng lo¹i thøc ¨n n¨ng l−îng th−êng ®−îc dïng gåm cç h¹t hä hßa th¶o nh− thãc, ng«, kª, Ch¨n nu«i vÞt sinh s¶n b¾t ®Çu tõ nu«i vÞt con cao l−¬ng,... vμ cç s¶n phÈm phô cña chóng nh−

1 ngμy tuæi cho ®Õn hÕt mét chu kú ®Î nh»m thu tÊm, c¸m,...

®−îc s¶n l−îng trøng gièng cao nhÊt vμ con gièng

- Thøc ¨n protein:

tèt nhÊt.

Trong khÈu phÇn ¨n cña vÞt, khèi l−îng thøc ¨n 1. Nu«i vÞt sinh s¶n giai ®o¹n 1-56 ngμy tuæi n¨ng l−îng th−êng chiÕm kho¶ng 70%, do ®ã thøc

¨n protein chiÕm kh«ng qu¸ 30%. Thøc ¨n protein

1.1. ChuÈn bÞ chuång nu«i

®−îc sö dông nh»m tháa m·n nhu cÇu vÒ protein Tr−íc khi ®−a vÞt vμo nu«i, chuång tr¹i vμ cç vμ n©ng cao gi¸ trÞ sinh häc cho khÈu phÇn. Thøc dông cô ch¨n nu«i nh− m¸ng ¨n vμ m¸ng uèng

¨n protein ®−îc khai thç tõ hai nguån: ph¶i ®−îc vÖ sinh s¹ch sÏ vμ ®−îc tÈy trïng.

+ Protein thùc vËt: cã trong cç lo¹i h¹t ®ç

- NÒn chuång vμ t−êng vçh ®−îc röa s¹ch sÏ, t−¬ng, l¹c,...

tÈy trïng b»ng v«i tr−íc 2-3 ngμy, ®Ó kh«, sau ®ã

+ Protein ®éng vËt: cã trong bét c¸, bét ®Çu t«m,...

ph¶i x«ng b»ng formol vμ thuèc tÝm hoÆc phun

- Thøc ¨n kho¸ng vμ vitamin:

b»ng crezin. Xung quanh chuång nu«i ®−îc dän Thøc ¨n kho¸ng vμ vitamin ®−îc gäi lμ thøc ¨n bæ sung.

dÑp s¹ch sÏ vμ phun thuèc khö trïng, kh«ng ®Ó

+ Thøc ¨n bæ sung kho¸ng th−êng dïng trong chuét bä, chim chãc hoμnh hμnh trong khu vùc ch¨n nu«i gia cÇm lμ cç phøc hîp muèi cã chøa chuång nu«i. §Æc biÖt cÇn chó ý chèng chuét khu 81

82

https://thuviensach.vn

vùc chuång nu«i, chuét cã thÓ vμo c¾n chÕt nhiÒu tõ tuÇn thø hai cÇn bá qu©y chuång ®Ó t¹o ®iÒu vÞt con trong giai ®o¹n vÞt cßn bÐ.

kiÖn cho vÞt ch¹y kh¾p « chuång.

- Chuång cÇn kh« r¸o, th«ng tho¸ng vÒ mïa hÌ

1.2. ChÊt ®én chuång

vμ tho¸ng, Êm vÒ mïa ®«ng.

- §èi víi vÞt con tõ 1-28 ngμy tuæi: ChÊt ®én chuång tèt nhÊt lμ phoi bμo, nÕu Trong 7 ngμy tuæi ®Çu, vÞt nu«i trong qu©y d−íi kh«ng cã phoi bμo cã thÓ dïng r¬m r¹ b¨m nhá hoÆc trÊu.

chôp s−ëi trªn nÒn chuång hoÆc trªn sμn l−íi.

CÇn l−u ý chÊt ®én chuång ph¶i ®−îc ph¬i kh«

Nu«i vÞt trªn sμn l−íi cã −u ®iÓm lμ vÖ sinh s¹ch vμ khö trïng tr−íc khi sö dông b»ng dung dÞch sÏ. Nh÷ng thøc ¨n thõa, ph©n, n−íc uèng sÏ lät formalin hoÆc b»ng thuèc tÝm vμ formol víi liÒu qua khe l−íi r¬i xuèng sμn nÒn vÖ sinh h¬n. M¾t l−îng 18 g thuèc tÝm, 36 g formol céng víi n−íc l−íi cã kÝch th−íc kho¶ng 18-19 mm vμ b»ng vËt cho ®ñ 100 lÝt. ChÊt ®én chuång b¶o ®¶m dμy 10-liÖu cøng, tèt nhÊt lμ chØ nªn nu«i trªn sμn trong 12 cm lμ tèt nhÊt, nh− vËy sÏ gi÷ ®−îc nhiÖt ®é vμ

tuÇn ®Çu v× khi vÞt lín cç m¾t l−íi dÔ lμm tæn

®é Èm cho vÞt ë giai ®o¹n ®Çu.

th−¬ng ®Õn gan bμn ch©n t¹o ®iÒu kiÖn cho nÊm H»ng ngμy cÇn ®¶o líp chÊt ®én lμm cho bÒ

mèc x©m nhËp vμo c¬ thÓ.

mÆt líp chÊt ®én kh«ng bÞ bÕt −ít. Khi nÒn bÞ Èm Trong ®iÒu kiÖn khÝ hËu nhiÖt ®íi vμ ®é Èm

−ít ph¶i r¶i thªm líp chÊt ®én míi. Kh«ng ®Ó vÞt kh«ng khÝ cao, ph©n ®μn cμng nhá cμng tèt, mçi con n»m trªn nÒn −ít dÔ bÞ c¶m l¹nh sinh ra ®i Øa qu©y vÞt chØ nªn nu«i 70-100 vÞt con lμ tèt nhÊt.

hoÆc dÝnh bÕt l«ng lμm mÊt líp l«ng t¬ ë d−íi Cã chuång réng còng kh«ng nªn qu¸ 28 vÞt con 1

bông g©y cho vÞt chËm lín vμ tû lÖ hao hôt cao.

ngμy tuæi trong 1 «. Trong 3 ngμy ®Çu qu©y vÞt Vμo mïa xu©n ®é Èm cao cÇn thay chÊt ®én gÇn d−íi chôp s−ëi ®Ó gi÷ nhiÖt. Sau ngμy thø ba, chuång th−êng xuyªn, gi¶m mËt ®é vÞt nu«i trªn cÇn níi dÇn qu©y theo møc ®é lín cña vÞt.

mÐt vu«ng diÖn tÝch nÒn chuång vμ gi÷ cho vÞt TuÇn thø nhÊt nu«i sμn l−íi: 28-32 con/m2, s¹ch sÏ, kháe m¹nh.

tuÇn thø hai trë ®i, nu«i trªn nÒn víi mËt ®é ë tuÇn thø nhÊt lμ 26-28 con/m2, tuÇn thø hai: 15-18

1.3. S−ëi Êm

con/m2, tuÇn thø ba + thø t−: 8-10 con/m2. B¾t ®Çu Trong nh÷ng ngμy ®Çu vÞt con cÇn ®−îc s−ëi 83

84

https://thuviensach.vn

vùc chuång nu«i, chuét cã thÓ vμo c¾n chÕt nhiÒu tõ tuÇn thø hai cÇn bá qu©y chuång ®Ó t¹o ®iÒu vÞt con trong giai ®o¹n vÞt cßn bÐ.

kiÖn cho vÞt ch¹y kh¾p « chuång.

- Chuång cÇn kh« r¸o, th«ng tho¸ng vÒ mïa hÌ

1.2. ChÊt ®én chuång

vμ tho¸ng, Êm vÒ mïa ®«ng.

- §èi víi vÞt con tõ 1-28 ngμy tuæi: ChÊt ®én chuång tèt nhÊt lμ phoi bμo, nÕu Trong 7 ngμy tuæi ®Çu, vÞt nu«i trong qu©y d−íi kh«ng cã phoi bμo cã thÓ dïng r¬m r¹ b¨m nhá hoÆc trÊu.

chôp s−ëi trªn nÒn chuång hoÆc trªn sμn l−íi.

CÇn l−u ý chÊt ®én chuång ph¶i ®−îc ph¬i kh«

Nu«i vÞt trªn sμn l−íi cã −u ®iÓm lμ vÖ sinh s¹ch vμ khö trïng tr−íc khi sö dông b»ng dung dÞch sÏ. Nh÷ng thøc ¨n thõa, ph©n, n−íc uèng sÏ lät formalin hoÆc b»ng thuèc tÝm vμ formol víi liÒu qua khe l−íi r¬i xuèng sμn nÒn vÖ sinh h¬n. M¾t l−îng 18 g thuèc tÝm, 36 g formol céng víi n−íc l−íi cã kÝch th−íc kho¶ng 18-19 mm vμ b»ng vËt cho ®ñ 100 lÝt. ChÊt ®én chuång b¶o ®¶m dμy 10-liÖu cøng, tèt nhÊt lμ chØ nªn nu«i trªn sμn trong 12 cm lμ tèt nhÊt, nh− vËy sÏ gi÷ ®−îc nhiÖt ®é vμ

tuÇn ®Çu v× khi vÞt lín cç m¾t l−íi dÔ lμm tæn

®é Èm cho vÞt ë giai ®o¹n ®Çu.

th−¬ng ®Õn gan bμn ch©n t¹o ®iÒu kiÖn cho nÊm H»ng ngμy cÇn ®¶o líp chÊt ®én lμm cho bÒ

mèc x©m nhËp vμo c¬ thÓ.

mÆt líp chÊt ®én kh«ng bÞ bÕt −ít. Khi nÒn bÞ Èm Trong ®iÒu kiÖn khÝ hËu nhiÖt ®íi vμ ®é Èm

−ít ph¶i r¶i thªm líp chÊt ®én míi. Kh«ng ®Ó vÞt kh«ng khÝ cao, ph©n ®μn cμng nhá cμng tèt, mçi con n»m trªn nÒn −ít dÔ bÞ c¶m l¹nh sinh ra ®i Øa qu©y vÞt chØ nªn nu«i 70-100 vÞt con lμ tèt nhÊt.

hoÆc dÝnh bÕt l«ng lμm mÊt líp l«ng t¬ ë d−íi Cã chuång réng còng kh«ng nªn qu¸ 28 vÞt con 1

bông g©y cho vÞt chËm lín vμ tû lÖ hao hôt cao.

ngμy tuæi trong 1 «. Trong 3 ngμy ®Çu qu©y vÞt Vμo mïa xu©n ®é Èm cao cÇn thay chÊt ®én gÇn d−íi chôp s−ëi ®Ó gi÷ nhiÖt. Sau ngμy thø ba, chuång th−êng xuyªn, gi¶m mËt ®é vÞt nu«i trªn cÇn níi dÇn qu©y theo møc ®é lín cña vÞt.

mÐt vu«ng diÖn tÝch nÒn chuång vμ gi÷ cho vÞt TuÇn thø nhÊt nu«i sμn l−íi: 28-32 con/m2, s¹ch sÏ, kháe m¹nh.

tuÇn thø hai trë ®i, nu«i trªn nÒn víi mËt ®é ë tuÇn thø nhÊt lμ 26-28 con/m2, tuÇn thø hai: 15-18

1.3. S−ëi Êm

con/m2, tuÇn thø ba + thø t−: 8-10 con/m2. B¾t ®Çu Trong nh÷ng ngμy ®Çu vÞt con cÇn ®−îc s−ëi 83

84

https://thuviensach.vn

Êm. NhiÖt ®é chuång nu«i trong 10 ngμy ®Çu Ng−êi ch¨n nu«i ph¶i lu«n quan s¸t tr¹ng th¸i nh− sau:

sinh lý ph©n bè ®μn ë trong qu©y ®Ó ®iÒu chØnh nhiÖt ®é cho hîp lý:

Ngµy tuæi (ngµy)

NhiÖt ®é chuång nu«i (0C)

+ NÕu ®μn vÞt tôm l¹i d−íi ®Ìn, n»m chång 1 28-30

4 27

chÊt lªn nhau lμ nhiÖt ®é qu¸ thÊp, vÞt bÞ l¹nh.

5 26

+ NÕu ®μn vÞt t¶n hÕt ra xa nguån s−ëi s¸t vμo 6 25

vçh qu©y th× nhiÖt ®é trong qu©y qu¸ nãng.

7 24

+ NÕu vÞt tóm tôm l¹i vμo nh÷ng gãc nhÊt 8 23

®Þnh, kh¶ n¨ng trong chuång cã giã lïa.

9 22

+ NhiÖt ®é chuång nu«i thÝch hîp b¶o ®¶m vÞt Møc ®é s−ëi Êm phô thuéc vμo nhiÖt ®é m«i t¶n ®Òu kh¾p n¬i trong chuång, vÞt ch¹y nhanh tr−êng. Mïa hÌ, thêi gian s−ëi Êm ng¾n h¬n vμ

nhÑn, kháe m¹nh.

Chuång vÞt nu«i giai ®o¹n 1-28 ngμy tuæi cÇn cã ng−îc l¹i vÒ mïa ®«ng, thêi gian s−ëi Êm nhiÒu nhiÖt kÕ ®Ó theo dâi nhiÖt ®é nh»m ®iÒu chØnh h¬n. Chuång nu«i ph¶i s−ëi Êm tr−íc khi cho vÞt nhiÖt ®é chuång cho thÝch hîp, h»ng ngμy cÇn níi con vμo nu«i. Cã nhiÒu cçh s−ëi Êm: b»ng bãng qu©y réng ra mét Ýt ®Ó vÞt ®ñ diÖn tÝch ®i l¹i tho¶i

®iÖn trßn, b»ng lß s−ëi ®iÖn, lß s−ëi gas, bÕp m¸i, nÕu kh«ng sÏ chËt qu¸ lμm ¶nh h−ëng ®Õn bé than,... nh−ng tèt nhÊt lμ dïng chôp h×nh nãn, l«ng cña vÞt con, vÞt chËm lín.

d−íi chôp ta treo lß s−ëi hoÆc bãng ®iÖn.

Th«ng th−êng mçi qu©y vÞt cÇn dïng 4 bãng

1.4. N−íc uèng

®iÖn c«ng suÊt 60 W ®Ýnh trªn mçi gi¸ gç cçh N−íc uèng cho vÞt ph¶i s¹ch, trong vμ th−êng nÒn chuång 0,5 m ë kho¶ng gi÷a qu©y vÞt. Qu©y xuyªn cã ®ñ cho vÞt uèng.

vÞt lμm b»ng cãt Ðp, cãt th−êng, ®−êng kÝnh Trong 7 ngμy ®Çu, dïng m¸ng chôp tù ®éng cho qu©y phô thuéc vμo « chuång vμ sè l−îng vÞt vÞt con uèng lμ thuËn tiÖn nhÊt, cø 100 vÞt con nu«i trong chuång. Víi ®−êng kÝnh qu©y 4 m ta dïng 1 m¸ng chôp tù ®éng cã ®−êng kÝnh 300 mm, m¾c 4 bãng ®iÖn. NÕu qu©y vÞt nhá cã thÓ dïng cao 300 mm hay cã d¹ng ®−êng kÝnh ®¸y 250 mm 2-3 bãng ®iÖn b¶o ®¶m ®ñ nhiÖt vμ kh«ng l·ng vμ cao 350 mm. Trong ba ngμy ®Çu cÇn bæ sung phÝ ®iÖn.

vitamin nhãm B, C vμ kh¸ng sinh phßng cç bÖnh 85

86

https://thuviensach.vn

Êm. NhiÖt ®é chuång nu«i trong 10 ngμy ®Çu Ng−êi ch¨n nu«i ph¶i lu«n quan s¸t tr¹ng th¸i nh− sau:

sinh lý ph©n bè ®μn ë trong qu©y ®Ó ®iÒu chØnh nhiÖt ®é cho hîp lý:

Ngµy tuæi (ngµy)

NhiÖt ®é chuång nu«i (0C)

+ NÕu ®μn vÞt tôm l¹i d−íi ®Ìn, n»m chång 1 28-30

4 27

chÊt lªn nhau lμ nhiÖt ®é qu¸ thÊp, vÞt bÞ l¹nh.

5 26

+ NÕu ®μn vÞt t¶n hÕt ra xa nguån s−ëi s¸t vμo 6 25

vçh qu©y th× nhiÖt ®é trong qu©y qu¸ nãng.

7 24

+ NÕu vÞt tóm tôm l¹i vμo nh÷ng gãc nhÊt 8 23

®Þnh, kh¶ n¨ng trong chuång cã giã lïa.

9 22

+ NhiÖt ®é chuång nu«i thÝch hîp b¶o ®¶m vÞt Møc ®é s−ëi Êm phô thuéc vμo nhiÖt ®é m«i t¶n ®Òu kh¾p n¬i trong chuång, vÞt ch¹y nhanh tr−êng. Mïa hÌ, thêi gian s−ëi Êm ng¾n h¬n vμ

nhÑn, kháe m¹nh.

Chuång vÞt nu«i giai ®o¹n 1-28 ngμy tuæi cÇn cã ng−îc l¹i vÒ mïa ®«ng, thêi gian s−ëi Êm nhiÒu nhiÖt kÕ ®Ó theo dâi nhiÖt ®é nh»m ®iÒu chØnh h¬n. Chuång nu«i ph¶i s−ëi Êm tr−íc khi cho vÞt nhiÖt ®é chuång cho thÝch hîp, h»ng ngμy cÇn níi con vμo nu«i. Cã nhiÒu cçh s−ëi Êm: b»ng bãng qu©y réng ra mét Ýt ®Ó vÞt ®ñ diÖn tÝch ®i l¹i tho¶i

®iÖn trßn, b»ng lß s−ëi ®iÖn, lß s−ëi gas, bÕp m¸i, nÕu kh«ng sÏ chËt qu¸ lμm ¶nh h−ëng ®Õn bé than,... nh−ng tèt nhÊt lμ dïng chôp h×nh nãn, l«ng cña vÞt con, vÞt chËm lín.

d−íi chôp ta treo lß s−ëi hoÆc bãng ®iÖn.

Th«ng th−êng mçi qu©y vÞt cÇn dïng 4 bãng

1.4. N−íc uèng

®iÖn c«ng suÊt 60 W ®Ýnh trªn mçi gi¸ gç cçh N−íc uèng cho vÞt ph¶i s¹ch, trong vμ th−êng nÒn chuång 0,5 m ë kho¶ng gi÷a qu©y vÞt. Qu©y xuyªn cã ®ñ cho vÞt uèng.

vÞt lμm b»ng cãt Ðp, cãt th−êng, ®−êng kÝnh Trong 7 ngμy ®Çu, dïng m¸ng chôp tù ®éng cho qu©y phô thuéc vμo « chuång vμ sè l−îng vÞt vÞt con uèng lμ thuËn tiÖn nhÊt, cø 100 vÞt con nu«i trong chuång. Víi ®−êng kÝnh qu©y 4 m ta dïng 1 m¸ng chôp tù ®éng cã ®−êng kÝnh 300 mm, m¾c 4 bãng ®iÖn. NÕu qu©y vÞt nhá cã thÓ dïng cao 300 mm hay cã d¹ng ®−êng kÝnh ®¸y 250 mm 2-3 bãng ®iÖn b¶o ®¶m ®ñ nhiÖt vμ kh«ng l·ng vμ cao 350 mm. Trong ba ngμy ®Çu cÇn bæ sung phÝ ®iÖn.

vitamin nhãm B, C vμ kh¸ng sinh phßng cç bÖnh 85

86

https://thuviensach.vn

phã th−¬ng hμn, bÖnh ®−êng ruét hoÆc chèng gièng sinh s¶n. Trong giai ®o¹n tõ 1 ngμy tuæi ®Õn viªm rèn. NÕu hßa thuèc vμ vitamin vμo n−íc khi vÞt ®Î, nu«i d−ìng theo ®óng quy tr×nh sÏ gióp th× nªn hßa Ýt mét ®Ó vÞt uèng hÕt råi míi cho vÞt sau nμy cã n¨ng suÊt ®Î trøng vμ mang l¹i uèng tiÕp.

hiÖu qu¶ kinh tÕ cao hoÆc ng−îc l¹i vÞt qu¸ gÇy Khi vËn chuyÓn vÞt tõ xa vÒ cÇn cho vÞt uèng dÉn ®Õn vÞt ®Î sím hoÆc ®Î muén lμm gi¶m n¨ng n−íc cã bæ sung vitamin, kho¸ng chÊt vμ kh¸ng suÊt ®Î trøng.

sinh råi míi cho vÞt ¨n. M¸ng uèng ph¶i ®Æt ë phÝa a. §èi víi vÞt gièng h−íng thÞt cuèi vμ cã r·nh tho¸t n−íc ®Ó n−íc kh«ng ®äng l¹i trªn nÒn chuång. Mçi ngμy, röa m¸ng 2-3 lÇn: Nhu cÇu dinh d−ìng cho cç gièng nμy ë giai s¸ng sím, ®Çu giê chiÒu vμ tèi. Kh«ng ®−îc dïng

®o¹n 1-28 ngμy tuæi lμ 2.890 kcal n¨ng l−îng/kg, m¸ng uèng tù ®éng cña gμ cho vÞt v× r·nh m¸ng thøc ¨n hçn hîp víi tû lÖ protein chiÕm 22%.

n−íc m¸ng gμ nhá, b×nh chôp h¬i ph×nh ra, vÞt L−îng thøc ¨n h»ng ngμy ®−îc cô thÓ ë b¶ng sau: uèng n−íc hay r¬i ra ngoμi, h¬n n÷a do r·nh n−íc L−îng thøc ¨n h»ng ngµy cho vÞt (g/con/ngµy) bÐ, ®Çu vÞt bÞ cä vμo chôp lμm mÊt l«ng ®Çu g©y Ngµy tuæi

CV Super CV Super

VÞt Anh

VÞt TiÖp

cho vÞt bÞ stress, dÉn ®Õn vÞt chËm lín vμ xÊu m·.

M (trèng)

M (m¸i)

§µo (m¸i)

(m¸i)

M¸ng uèng cho vÞt kh«ng ®−îc ®Ó ngoμi trêi 1 5,2 4,8 4,5 4,7

n¾ng, ¸nh n¾ng lμm nãng n−íc vÞt sÏ kh«ng thÝch 2 10,5 9,7 9,5 9,5

uèng vμ uèng vμo kh«ng tèt. §é dμi m¸ng uèng 3 15,7 14,5 13,5 14,2

cho vÞt 28-56 ngμy tuæi lμ 16 mm/con, kh«ng ®−îc 4 21 19,2 18 19

cho vÞt uèng n−íc qu¸ l¹nh, d−íi 120C.

5 26,2 24,2 22,5 23,7

N−íc uèng ph¶i cã th−êng xuyªn 24/24 giê. ë 6 31,5 29 27 28,5

nh÷ng n¬i chuång tr¹i cã m−¬ng b¬i th× ph¶i gi÷

7 36,7 33,8 31,5 33,2

cho n−íc m−¬ng lu«n s¹ch sÏ, th−êng xuyªn thay 8 42 38,7 36 38

n−íc trong m−¬ng, cÇn nhèt vÞt vμo nh÷ng n¬i cã 9 47,2 43,5 40,5 42,7

n−íc vμo ban ®ªm.

10 52,5 48,3 45 47,5

1.5. Thøc ¨n vμ cçh cho vÞt ¨n

11 57,7 53,2 49,5 52,2

12 63 58 54 57

§©y lμ vÊn ®Ò hÕt søc quan träng trong nu«i vÞt 87

88

https://thuviensach.vn

phã th−¬ng hμn, bÖnh ®−êng ruét hoÆc chèng gièng sinh s¶n. Trong giai ®o¹n tõ 1 ngμy tuæi ®Õn viªm rèn. NÕu hßa thuèc vμ vitamin vμo n−íc khi vÞt ®Î, nu«i d−ìng theo ®óng quy tr×nh sÏ gióp th× nªn hßa Ýt mét ®Ó vÞt uèng hÕt råi míi cho vÞt sau nμy cã n¨ng suÊt ®Î trøng vμ mang l¹i uèng tiÕp.

hiÖu qu¶ kinh tÕ cao hoÆc ng−îc l¹i vÞt qu¸ gÇy Khi vËn chuyÓn vÞt tõ xa vÒ cÇn cho vÞt uèng dÉn ®Õn vÞt ®Î sím hoÆc ®Î muén lμm gi¶m n¨ng n−íc cã bæ sung vitamin, kho¸ng chÊt vμ kh¸ng suÊt ®Î trøng.

sinh råi míi cho vÞt ¨n. M¸ng uèng ph¶i ®Æt ë phÝa a. §èi víi vÞt gièng h−íng thÞt cuèi vμ cã r·nh tho¸t n−íc ®Ó n−íc kh«ng ®äng l¹i trªn nÒn chuång. Mçi ngμy, röa m¸ng 2-3 lÇn: Nhu cÇu dinh d−ìng cho cç gièng nμy ë giai s¸ng sím, ®Çu giê chiÒu vμ tèi. Kh«ng ®−îc dïng

®o¹n 1-28 ngμy tuæi lμ 2.890 kcal n¨ng l−îng/kg, m¸ng uèng tù ®éng cña gμ cho vÞt v× r·nh m¸ng thøc ¨n hçn hîp víi tû lÖ protein chiÕm 22%.

n−íc m¸ng gμ nhá, b×nh chôp h¬i ph×nh ra, vÞt L−îng thøc ¨n h»ng ngμy ®−îc cô thÓ ë b¶ng sau: uèng n−íc hay r¬i ra ngoμi, h¬n n÷a do r·nh n−íc L−îng thøc ¨n h»ng ngµy cho vÞt (g/con/ngµy) bÐ, ®Çu vÞt bÞ cä vμo chôp lμm mÊt l«ng ®Çu g©y Ngµy tuæi

CV Super CV Super

VÞt Anh

VÞt TiÖp

cho vÞt bÞ stress, dÉn ®Õn vÞt chËm lín vμ xÊu m·.

M (trèng)

M (m¸i)

§µo (m¸i)

(m¸i)

M¸ng uèng cho vÞt kh«ng ®−îc ®Ó ngoμi trêi 1 5,2 4,8 4,5 4,7

n¾ng, ¸nh n¾ng lμm nãng n−íc vÞt sÏ kh«ng thÝch 2 10,5 9,7 9,5 9,5

uèng vμ uèng vμo kh«ng tèt. §é dμi m¸ng uèng 3 15,7 14,5 13,5 14,2

cho vÞt 28-56 ngμy tuæi lμ 16 mm/con, kh«ng ®−îc 4 21 19,2 18 19

cho vÞt uèng n−íc qu¸ l¹nh, d−íi 120C.

5 26,2 24,2 22,5 23,7

N−íc uèng ph¶i cã th−êng xuyªn 24/24 giê. ë 6 31,5 29 27 28,5

nh÷ng n¬i chuång tr¹i cã m−¬ng b¬i th× ph¶i gi÷

7 36,7 33,8 31,5 33,2

cho n−íc m−¬ng lu«n s¹ch sÏ, th−êng xuyªn thay 8 42 38,7 36 38

n−íc trong m−¬ng, cÇn nhèt vÞt vμo nh÷ng n¬i cã 9 47,2 43,5 40,5 42,7

n−íc vμo ban ®ªm.

10 52,5 48,3 45 47,5

1.5. Thøc ¨n vμ cçh cho vÞt ¨n

11 57,7 53,2 49,5 52,2

12 63 58 54 57

§©y lμ vÊn ®Ò hÕt søc quan träng trong nu«i vÞt 87

88

https://thuviensach.vn

L−îng thøc ¨n h»ng ngµy cho vÞt (g/con/ngµy) b. §èi víi vÞt gièng h−íng trøng Ngµy tuæi

CV Super CV Super

VÞt Anh

VÞt TiÖp

- Giai ®o¹n 1-56 ngμy tuæi: trong 21 ngμy tuæi

M (trèng)

M (m¸i)

§µo (m¸i)

(m¸i)

®Çu tiªn cho vÞt ¨n thøc ¨n cña vÞt con cã 2.890

13 68,2 62,8 58,5 61,7

kcal n¨ng l−îng trao ®æi vμ 20% protein th«, l−îng 14 73,5 67,7 63 66,5

cho ¨n h»ng ngμy ®−îc ghi trong b¶ng d−íi ®©y: 15 78,7 72,5 67,5 71,2

16 84 77,3 72 76

L−îng thøc ¨n (g/con/ngµy)

17 89,2 82,2 76,5 80,5

Ngµy tuæi

VÞt Khaki

VÞt Cá

CV 2000

18 94,5 67 81 85,5

Campbell

19 99,7 91,8 85,5 90,2

1 3,5 3,4

3,3

20 105 96,7 90 95

2 7 6,8

6,6

21 110,2

101,5 91,5 99,7

3 10,5 10,2

9,9

22 115,5

106,4 99 104,5

4 14 13,6

13,2

23 120,7 111,2 103,5 109,2

5 17,5 17

16,5

24 126 116 108 114

6 21 20,4

19,8

25 131,2 120 112,5 118,7

7 24,5 23,8

23,1

26 136,5 125,7 117 123,5

8 28 27,2

26,4

27 141,7 130,5 121,5 128,2

9 34,5 30,6

29,7

28 147 135,4 126 133

10 35 34 33

Lóc 28 ngμy tuæi, ta cÇn c©n toμn bé ®μn vÞt.

11 38,5 37,4

36,3

NÕu khèi l−îng trung b×nh ®¹t b»ng khèi l−îng 12 42 40,8

39,6

chuÈn ta gi÷ nguyªn møc ¨n nh− ë 28 ngμy tuæi.

13 45,5 44,2

39,6

NÕu khèi l−îng thÊp h¬n ta t¨ng thªm l−îng thøc 14 49 47,6

42,9

¨n vμ nÕu khèi l−îng cao th× ta cÇn bít khÈu phÇn 15 52,5 51 49,5

¨n. Cø nh− vËy mçi tuÇn ta c©n vÞt 1 lÇn 10% tæng 16 56 54,5

52,8

®μn ®Ó xç ®Þnh l−îng thøc ¨n cho tuÇn tiÕp theo 17 59,5 57,8

56,1

cho ®Õn 8 tuÇn tuæi.

18 62 61,2

59,4

89

90

https://thuviensach.vn

L−îng thøc ¨n h»ng ngµy cho vÞt (g/con/ngµy) b. §èi víi vÞt gièng h−íng trøng Ngµy tuæi

CV Super CV Super

VÞt Anh

VÞt TiÖp

- Giai ®o¹n 1-56 ngμy tuæi: trong 21 ngμy tuæi

M (trèng)

M (m¸i)

§µo (m¸i)

(m¸i)

®Çu tiªn cho vÞt ¨n thøc ¨n cña vÞt con cã 2.890

13 68,2 62,8 58,5 61,7

kcal n¨ng l−îng trao ®æi vμ 20% protein th«, l−îng 14 73,5 67,7 63 66,5

cho ¨n h»ng ngμy ®−îc ghi trong b¶ng d−íi ®©y: 15 78,7 72,5 67,5 71,2

16 84 77,3 72 76

L−îng thøc ¨n (g/con/ngµy)

17 89,2 82,2 76,5 80,5

Ngµy tuæi

VÞt Khaki

VÞt Cá

CV 2000

18 94,5 67 81 85,5

Campbell

19 99,7 91,8 85,5 90,2

1 3,5 3,4

3,3

20 105 96,7 90 95

2 7 6,8

6,6

21 110,2

101,5 91,5 99,7

3 10,5 10,2

9,9

22 115,5

106,4 99 104,5

4 14 13,6

13,2

23 120,7 111,2 103,5 109,2

5 17,5 17

16,5

24 126 116 108 114

6 21 20,4

19,8

25 131,2 120 112,5 118,7

7 24,5 23,8

23,1

26 136,5 125,7 117 123,5

8 28 27,2

26,4

27 141,7 130,5 121,5 128,2

9 34,5 30,6

29,7

28 147 135,4 126 133

10 35 34 33

Lóc 28 ngμy tuæi, ta cÇn c©n toμn bé ®μn vÞt.

11 38,5 37,4

36,3

NÕu khèi l−îng trung b×nh ®¹t b»ng khèi l−îng 12 42 40,8

39,6

chuÈn ta gi÷ nguyªn møc ¨n nh− ë 28 ngμy tuæi.

13 45,5 44,2

39,6

NÕu khèi l−îng thÊp h¬n ta t¨ng thªm l−îng thøc 14 49 47,6

42,9

¨n vμ nÕu khèi l−îng cao th× ta cÇn bít khÈu phÇn 15 52,5 51 49,5

¨n. Cø nh− vËy mçi tuÇn ta c©n vÞt 1 lÇn 10% tæng 16 56 54,5

52,8

®μn ®Ó xç ®Þnh l−îng thøc ¨n cho tuÇn tiÕp theo 17 59,5 57,8

56,1

cho ®Õn 8 tuÇn tuæi.

18 62 61,2

59,4

89

90

https://thuviensach.vn

L−îng thøc ¨n (g/con/ngµy)

1.6. ChÕ ®é chiÕu s¸ng

Ngµy tuæi

VÞt Khaki

VÞt Cá

CV 2000

Thêi gian tèi, s¸ng trong mét ngμy ®ªm cã ¶nh

Campbell

h−ëng nhiÒu ®Õn sinh tr−ëng vμ tuæi thμnh thôc 19 66,5 64,6

62,7

cña vÞt.

20 70 68 66

- C−êng ®é chiÕu s¸ng trong chuång ph¶i ®¹t 10

21 73,5 71,4

69,4

lux. Cã thÓ ®¹t ®−îc c−êng ®é nμy b»ng cçh sö 22 77 74,8

72,6

dông bãng ®Ìn s¸ng b×nh th−êng víi c«ng suÊt 23 80,5 78,2

75,9

trung b×nh 5 W/m2 nÒn chuång. Dïng mét bãng 24 84 81,6

79,2

®Ìn cã c«ng suÊt 60 W ®ñ chiÕu s¸ng cho 12 m2

25 85,5 85 82,5

nÒn chuång. Ban ngμy nªn tËn dông ¸nh s¸ng tù 26 91 88,4

85,8

nhiªn ®Ó chiÕu s¸ng.

27 94,5 91 89,1

- Ch−¬ng tr×nh chiÕu s¸ng: vÞt tõ 1-2 tuÇn tuæi, 28 98 95

92,4

chiÕu s¸ng 23 giê mét ngμy. Trong 10 ngμy ®Çu,

- Tõ ngμy thø 22 ®Õn ngμy thø 56 gi÷ nguyªn mçi ngμy cho vÞt lμm quen víi bãng tèi 1 giê ®Ó

l−îng thøc ¨n 74 g/con/ngμy cho vÞt Khaki tr¸nh cho vÞt kh«ng bÞ ho¶ng sî khi hÖ thèng Campbell vμ 72 g/con/ngμy cho vÞt Cá. CÇn hÕt chiÕu s¸ng bÞ trôc trÆc kh«ng ho¹t ®éng. Tõ tuÇn søc chó ý kh«ng dïng thøc ¨n mèc, thèi ®Ó

thø 3, cø mçi tuÇn gi¶m 1 giê, sau ®ã dïng ¸nh tr¸nh nh÷ng tç h¹i do ®éc tè nÊm mèc g©y ra s¸ng tù nhiªn ban ngμy, tèi ®Õn míi th¾p bæ sung cho ®μn vÞt,...

®Õn 22 giê.

L−u ý: theo kinh nghiÖm dïng thãc, g¹o, c¸m lμ

tèt nhÊt vμ an toμn nhÊt ®Ó lμm thøc ¨n cho vÞt.

2. Kü thuËt ch¨n nu«i vÞt hËu bÞ

Dïng ng« ®èi víi vÞt chØ nªn dïng nh÷ng ng« cã Giai ®o¹n hËu bÞ lμ giai ®o¹n tõ 57 ngμy tuæi chÊt l−îng tèt kh«ng bÞ mèc, bÞ Èm, nÕu cã ng« th×

®Õn khi vÞt b¾t ®Çu ®Î. VÞt ®−îc nu«i víi l−îng chØ nªn chiÕm 20% trong khÈu phÇn ¨n h»ng ngμy thøc ¨n h¹n chÕ c¶ vÒ sè l−îng vμ chÊt l−îng lμm cña vÞt. Kh«ng dïng kh« dÇu l¹c, v× ®ã lμ nguyªn sao ®¹t ®−îc khèi l−îng ë møc yªu cÇu cña gièng liÖu cã nguy c¬ nhiÔm nÊm mèc s¶n sinh ®éc tè

®Ó b¶o ®¶m cã n¨ng suÊt ®Î trøng cao trong giai aflatoxin rÊt cao cã h¹i cho vÞt.

®o¹n sinh s¶n.

91

92

https://thuviensach.vn

L−îng thøc ¨n (g/con/ngµy)

1.6. ChÕ ®é chiÕu s¸ng

Ngµy tuæi

VÞt Khaki

VÞt Cá

CV 2000

Thêi gian tèi, s¸ng trong mét ngμy ®ªm cã ¶nh

Campbell

h−ëng nhiÒu ®Õn sinh tr−ëng vμ tuæi thμnh thôc 19 66,5 64,6

62,7

cña vÞt.

20 70 68 66

- C−êng ®é chiÕu s¸ng trong chuång ph¶i ®¹t 10

21 73,5 71,4

69,4

lux. Cã thÓ ®¹t ®−îc c−êng ®é nμy b»ng cçh sö 22 77 74,8

72,6

dông bãng ®Ìn s¸ng b×nh th−êng víi c«ng suÊt 23 80,5 78,2

75,9

trung b×nh 5 W/m2 nÒn chuång. Dïng mét bãng 24 84 81,6

79,2

®Ìn cã c«ng suÊt 60 W ®ñ chiÕu s¸ng cho 12 m2

25 85,5 85 82,5

nÒn chuång. Ban ngμy nªn tËn dông ¸nh s¸ng tù 26 91 88,4

85,8

nhiªn ®Ó chiÕu s¸ng.

27 94,5 91 89,1

- Ch−¬ng tr×nh chiÕu s¸ng: vÞt tõ 1-2 tuÇn tuæi, 28 98 95

92,4

chiÕu s¸ng 23 giê mét ngμy. Trong 10 ngμy ®Çu,

- Tõ ngμy thø 22 ®Õn ngμy thø 56 gi÷ nguyªn mçi ngμy cho vÞt lμm quen víi bãng tèi 1 giê ®Ó

l−îng thøc ¨n 74 g/con/ngμy cho vÞt Khaki tr¸nh cho vÞt kh«ng bÞ ho¶ng sî khi hÖ thèng Campbell vμ 72 g/con/ngμy cho vÞt Cá. CÇn hÕt chiÕu s¸ng bÞ trôc trÆc kh«ng ho¹t ®éng. Tõ tuÇn søc chó ý kh«ng dïng thøc ¨n mèc, thèi ®Ó

thø 3, cø mçi tuÇn gi¶m 1 giê, sau ®ã dïng ¸nh tr¸nh nh÷ng tç h¹i do ®éc tè nÊm mèc g©y ra s¸ng tù nhiªn ban ngμy, tèi ®Õn míi th¾p bæ sung cho ®μn vÞt,...

®Õn 22 giê.

L−u ý: theo kinh nghiÖm dïng thãc, g¹o, c¸m lμ

tèt nhÊt vμ an toμn nhÊt ®Ó lμm thøc ¨n cho vÞt.

2. Kü thuËt ch¨n nu«i vÞt hËu bÞ

Dïng ng« ®èi víi vÞt chØ nªn dïng nh÷ng ng« cã Giai ®o¹n hËu bÞ lμ giai ®o¹n tõ 57 ngμy tuæi chÊt l−îng tèt kh«ng bÞ mèc, bÞ Èm, nÕu cã ng« th×

®Õn khi vÞt b¾t ®Çu ®Î. VÞt ®−îc nu«i víi l−îng chØ nªn chiÕm 20% trong khÈu phÇn ¨n h»ng ngμy thøc ¨n h¹n chÕ c¶ vÒ sè l−îng vμ chÊt l−îng lμm cña vÞt. Kh«ng dïng kh« dÇu l¹c, v× ®ã lμ nguyªn sao ®¹t ®−îc khèi l−îng ë møc yªu cÇu cña gièng liÖu cã nguy c¬ nhiÔm nÊm mèc s¶n sinh ®éc tè

®Ó b¶o ®¶m cã n¨ng suÊt ®Î trøng cao trong giai aflatoxin rÊt cao cã h¹i cho vÞt.

®o¹n sinh s¶n.

91

92

https://thuviensach.vn

2.1. §iÒu kiÖn khÝ hËu

®o¹n nμy, ph¶i th−êng xuyªn kiÓm tra khèi l−îng VÞt ®ßi hái ®iÒu kiÖn khÝ hËu kh«ng ngÆt vÞt 2 tuÇn 1 lÇn ®Ó ®iÒu chØnh thøc ¨n sao cho vÞt nghÌo, song trong thêi gian thay l«ng, vÞt mÉn

®¹t khèi l−îng cña gièng lóc 24 tuÇn tuæi ®¹t 2,7-c¶m víi nhiÖt ®é thÊp vμ m−a. Do ®ã, chuång tr¹i 2,8 kg/con ®èi víi vÞt Super M, 2,4-2,6 kg/con ®èi trong thêi gian nμy ph¶i s¹ch vμ kh« r¸o, mïa hÌ

víi vÞt Anh §μo vμ vÞt TiÖp. L−îng thøc ¨n cÇn ph¶i cã bãng r©m cho vÞt tr¸nh n¾ng.

nh− sau:

TuÇn tuæi (tuÇn)

VÞt Anh §µo, vÞt TiÖp

VÞt Super M

2.2. Bè trÝ s©n ch¬i

(g/con/ngµy)

(g/con/ngµy)

Tèt nhÊt s©n ch¬i cho vÞt hËu bÞ lμ b·i c¸t, b·i 9-11 140 145

cá, ao hå. Tr−íc khi sö dông nªn dän s¹ch vμ tiªu 12-15 150 155

®éc. S©n ch¬i cho vÞt cßn cã thÓ lμ s©n g¹ch hoÆc 16-18 160 165

s©n bª t«ng. S©n ph¶i nh½n ®Ó tr¸nh nh÷ng x©y 19-22 170 175

x¸t ë gan bμn ch©n t¹o ra ®iÒu kiÖn cho nÊm x©m 23-24 180 185

nhËp c¬ thÓ.

25-26 190 200

2.3. Thøc ¨n

27-28 200 220

a. §èi víi vÞt CV Super M vμ cç gièng vÞt b. §èi víi vÞt Khaki Campbell vμ vÞt Cá thÞt khç

- Giai ®o¹n hËu bÞ cña vÞt Khaki Campbell vμ

- Tõ 9-22 tuÇn tuæi ®èi víi vÞt Anh §μo, vÞt vÞt Cá tõ 9-20 tuÇn tuæi nhu cÇu dinh d−ìng trong TiÖp vμ tõ 9-26 tuÇn tuæi ®èi víi vÞt CV Super M

1 kg thøc ¨n cÇn ®¹t: protein th« 13-14%, n¨ng yªu cÇu thøc ¨n ®¹t protein 15,5%, n¨ng l−îng l−îng: 2.500- 2.600 kcal.

2.890 kcal.

- Tõ 23-24 tuÇn tuæi, ®èi víi vÞt CV Super M,

- L−îng thøc ¨n trong giai ®o¹n hËu bÞ cho 1

vÞt Anh §μo, vÞt TiÖp cho ¨n khÈu phÇn gièng con trong 1 ngμy:

nh− vÞt ®Î cã 2.700 kcal/kg thøc ¨n vμ 19,5%

+ 9-13 tuÇn tuæi 74g/con/ngμy; 14-17 tuÇn tuæi protein th«.

80g/con/ngμy; 18 tuÇn tuæi 100g/con/ngμy; 19 tuÇn

- Tõ 25-26 tuÇn tuæi, ®èi víi vÞt Super M còng tuæi 110g/con/ngμy; 20 tuÇn tuæi 120g/con/ngμy; 21

cho ¨n khÈu phÇn gièng nh− vÞt ®Î. Trong giai tuÇn tuæi 130g/con/ngμy; 22 tuÇn tuæi 140g/con/ngμy.

93

94

https://thuviensach.vn

2.1. §iÒu kiÖn khÝ hËu

®o¹n nμy, ph¶i th−êng xuyªn kiÓm tra khèi l−îng VÞt ®ßi hái ®iÒu kiÖn khÝ hËu kh«ng ngÆt vÞt 2 tuÇn 1 lÇn ®Ó ®iÒu chØnh thøc ¨n sao cho vÞt nghÌo, song trong thêi gian thay l«ng, vÞt mÉn

®¹t khèi l−îng cña gièng lóc 24 tuÇn tuæi ®¹t 2,7-c¶m víi nhiÖt ®é thÊp vμ m−a. Do ®ã, chuång tr¹i 2,8 kg/con ®èi víi vÞt Super M, 2,4-2,6 kg/con ®èi trong thêi gian nμy ph¶i s¹ch vμ kh« r¸o, mïa hÌ

víi vÞt Anh §μo vμ vÞt TiÖp. L−îng thøc ¨n cÇn ph¶i cã bãng r©m cho vÞt tr¸nh n¾ng.

nh− sau:

TuÇn tuæi (tuÇn)

VÞt Anh §µo, vÞt TiÖp

VÞt Super M

2.2. Bè trÝ s©n ch¬i

(g/con/ngµy)

(g/con/ngµy)

Tèt nhÊt s©n ch¬i cho vÞt hËu bÞ lμ b·i c¸t, b·i 9-11 140 145

cá, ao hå. Tr−íc khi sö dông nªn dän s¹ch vμ tiªu 12-15 150 155

®éc. S©n ch¬i cho vÞt cßn cã thÓ lμ s©n g¹ch hoÆc 16-18 160 165

s©n bª t«ng. S©n ph¶i nh½n ®Ó tr¸nh nh÷ng x©y 19-22 170 175

x¸t ë gan bμn ch©n t¹o ra ®iÒu kiÖn cho nÊm x©m 23-24 180 185

nhËp c¬ thÓ.

25-26 190 200

2.3. Thøc ¨n

27-28 200 220

a. §èi víi vÞt CV Super M vμ cç gièng vÞt b. §èi víi vÞt Khaki Campbell vμ vÞt Cá thÞt khç

- Giai ®o¹n hËu bÞ cña vÞt Khaki Campbell vμ

- Tõ 9-22 tuÇn tuæi ®èi víi vÞt Anh §μo, vÞt vÞt Cá tõ 9-20 tuÇn tuæi nhu cÇu dinh d−ìng trong TiÖp vμ tõ 9-26 tuÇn tuæi ®èi víi vÞt CV Super M

1 kg thøc ¨n cÇn ®¹t: protein th« 13-14%, n¨ng yªu cÇu thøc ¨n ®¹t protein 15,5%, n¨ng l−îng l−îng: 2.500- 2.600 kcal.

2.890 kcal.

- Tõ 23-24 tuÇn tuæi, ®èi víi vÞt CV Super M,

- L−îng thøc ¨n trong giai ®o¹n hËu bÞ cho 1

vÞt Anh §μo, vÞt TiÖp cho ¨n khÈu phÇn gièng con trong 1 ngμy:

nh− vÞt ®Î cã 2.700 kcal/kg thøc ¨n vμ 19,5%

+ 9-13 tuÇn tuæi 74g/con/ngμy; 14-17 tuÇn tuæi protein th«.

80g/con/ngμy; 18 tuÇn tuæi 100g/con/ngμy; 19 tuÇn

- Tõ 25-26 tuÇn tuæi, ®èi víi vÞt Super M còng tuæi 110g/con/ngμy; 20 tuÇn tuæi 120g/con/ngμy; 21

cho ¨n khÈu phÇn gièng nh− vÞt ®Î. Trong giai tuÇn tuæi 130g/con/ngμy; 22 tuÇn tuæi 140g/con/ngμy.

93

94

https://thuviensach.vn

NÕu tiÕn hμnh nu«i ch¨n th¶ cã thÓ sö dông bét míi víi tû lÖ ®ùc c¸i phô thuéc vμo ®iÒu kiÖn nu«i, s¾n, khoai lang thay thÕ cho thøc ¨n c¬ së trong ph−¬ng thøc nu«i. Nu«i t¹i gia ®×nh, tû lÖ ®ùc/c¸i giai ®o¹n 9-15 tuÇn tuæi, sau ®ã thay thÕ dÇn b»ng cao h¬n nu«i quÇn thÓ.

thãc cho ®Õn tuÇn tuæi thø 19 cho ¨n hoμn toμn

3.2. §iÒu kiÖn khÝ hËu chuång nu«i

b»ng thãc vμ thøc ¨n bæ sung giμu protein.

NhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt ®èi víi vÞt ®Î lμ 18-c. §èi víi vÞt CV 2000 Layer 240C vμ ®é Èm 60-80%. Chuång nu«i ph¶i lu«n

- Giai ®o¹n 9-20 tuÇn, tuæi nhu cÇu dinh d−ìng kh« r¸o, s¹ch sÏ, tho¸ng m¸t. Trong chuång ph¶i trong 1 kg thøc ¨n nh− sau: protein th« 15,5%; cã æ ®Î. æ ®Î ph¶i cã chÊt ®én kh« r¸o, s¹ch sÏ vμ

n¨ng l−îng 2.890 kcal/kg thøc ¨n.

®−îc thay th−êng xuyªn.

- L−îng thøc ¨n trong giai ®o¹n nμy lμ: tõ 5-14 tuÇn tuæi lμ 90g/con/ngμy; 15-16 tuÇn tuæi

3.3. ¸nh s¸ng vμ chÕ ®é chiÕu s¸ng

100g/con/ngμy; 17-18 tuÇn tuæi 110g/con/ngμy; Tr−íc khi vÞt ®Î 4 tuÇn tuæi cÇn b¶o ®¶m 12 giê 19-20 tuÇn tuæi 125g/con/ngμy; 21-22 tuÇn tuæi chiÕu s¸ng. Sau 5 tuÇn tuæi cÇn b¶o ®¶m 10 giê 140g/con/ngμy.

chiÕu s¸ng. Sau ®ã cø mçi tuÇn tuæi t¨ng lªn 1 giê

- Giai ®o¹n vÞt ®Î, møc protein 19% vμ 2.700

cho ®Õn khi ®¹t møc ®é chiÕu s¸ng lμ 17-18

kcal n¨ng l−îng vμ tõ 23 tuÇn tuæi trë ®i cho vÞt giê/ngμy vμ gi÷ nguyªn cho ®Õn hÕt chu kú ®Î.

¨n tù do tõ s¸ng ®Õn chiÒu tèi.

C−êng ®é chiÕu s¸ng trong giai ®o¹n vÞt ®Î lμ 5

§èi víi vÞt ch¨n th¶, tïy theo l−îng thøc ¨n kiÕm ®−îc trong ngμy mμ bæ sung thªm thøc ¨n W/m2 diÖn tÝch chuång.

cho vÞt mét cçh hîp lý vμ b¶o ®¶m ®ñ dinh d−ìng.

3.4. Thøc ¨n vμ chÕ ®é ch¨m sãc nu«i d−ìng

3. Kü thuËt ch¨n nu«i vÞt ®Î

Møc nhu cÇu cho mçi kg thøc ¨n cña vÞt CV

3.1. ChuyÓn vÞt vμo chuång nu«i vÞt ®Î

Super M, Anh §μo, TiÖp vμ CV 200: n¨ng l−îng 2.700 kcal, protein th«: 19,5%.

VÞt hËu bÞ ph¶i ®−îc chuyÓn vμo chuång nu«i vÞt ®Î Ýt nhÊt 2 tuÇn tuæi tr−íc khi ®Î. Th«ng qua Møc nhu cÇu cho mçi kg thøc ¨n cña vÞt Khaki chän läc ngo¹i h×nh, chØ ®−a nh÷ng con ®¹t tiªu Campbell, vÞt Cá: n¨ng l−îng 2.700 kcal, protein chuÈn gièng vμo ®μn sinh s¶n, c¶ vÞt ®ùc vμ vÞt c¸i th«: 17%.

95

96

https://thuviensach.vn

NÕu tiÕn hμnh nu«i ch¨n th¶ cã thÓ sö dông bét míi víi tû lÖ ®ùc c¸i phô thuéc vμo ®iÒu kiÖn nu«i, s¾n, khoai lang thay thÕ cho thøc ¨n c¬ së trong ph−¬ng thøc nu«i. Nu«i t¹i gia ®×nh, tû lÖ ®ùc/c¸i giai ®o¹n 9-15 tuÇn tuæi, sau ®ã thay thÕ dÇn b»ng cao h¬n nu«i quÇn thÓ.

thãc cho ®Õn tuÇn tuæi thø 19 cho ¨n hoμn toμn

3.2. §iÒu kiÖn khÝ hËu chuång nu«i

b»ng thãc vμ thøc ¨n bæ sung giμu protein.

NhiÖt ®é thÝch hîp nhÊt ®èi víi vÞt ®Î lμ 18-c. §èi víi vÞt CV 2000 Layer 240C vμ ®é Èm 60-80%. Chuång nu«i ph¶i lu«n

- Giai ®o¹n 9-20 tuÇn, tuæi nhu cÇu dinh d−ìng kh« r¸o, s¹ch sÏ, tho¸ng m¸t. Trong chuång ph¶i trong 1 kg thøc ¨n nh− sau: protein th« 15,5%; cã æ ®Î. æ ®Î ph¶i cã chÊt ®én kh« r¸o, s¹ch sÏ vμ

n¨ng l−îng 2.890 kcal/kg thøc ¨n.

®−îc thay th−êng xuyªn.

- L−îng thøc ¨n trong giai ®o¹n nμy lμ: tõ 5-14 tuÇn tuæi lμ 90g/con/ngμy; 15-16 tuÇn tuæi

3.3. ¸nh s¸ng vμ chÕ ®é chiÕu s¸ng

100g/con/ngμy; 17-18 tuÇn tuæi 110g/con/ngμy; Tr−íc khi vÞt ®Î 4 tuÇn tuæi cÇn b¶o ®¶m 12 giê 19-20 tuÇn tuæi 125g/con/ngμy; 21-22 tuÇn tuæi chiÕu s¸ng. Sau 5 tuÇn tuæi cÇn b¶o ®¶m 10 giê 140g/con/ngμy.

chiÕu s¸ng. Sau ®ã cø mçi tuÇn tuæi t¨ng lªn 1 giê

- Giai ®o¹n vÞt ®Î, møc protein 19% vμ 2.700

cho ®Õn khi ®¹t møc ®é chiÕu s¸ng lμ 17-18

kcal n¨ng l−îng vμ tõ 23 tuÇn tuæi trë ®i cho vÞt giê/ngμy vμ gi÷ nguyªn cho ®Õn hÕt chu kú ®Î.

¨n tù do tõ s¸ng ®Õn chiÒu tèi.

C−êng ®é chiÕu s¸ng trong giai ®o¹n vÞt ®Î lμ 5

§èi víi vÞt ch¨n th¶, tïy theo l−îng thøc ¨n kiÕm ®−îc trong ngμy mμ bæ sung thªm thøc ¨n W/m2 diÖn tÝch chuång.

cho vÞt mét cçh hîp lý vμ b¶o ®¶m ®ñ dinh d−ìng.

3.4. Thøc ¨n vμ chÕ ®é ch¨m sãc nu«i d−ìng

3. Kü thuËt ch¨n nu«i vÞt ®Î

Møc nhu cÇu cho mçi kg thøc ¨n cña vÞt CV

3.1. ChuyÓn vÞt vμo chuång nu«i vÞt ®Î

Super M, Anh §μo, TiÖp vμ CV 200: n¨ng l−îng 2.700 kcal, protein th«: 19,5%.

VÞt hËu bÞ ph¶i ®−îc chuyÓn vμo chuång nu«i vÞt ®Î Ýt nhÊt 2 tuÇn tuæi tr−íc khi ®Î. Th«ng qua Møc nhu cÇu cho mçi kg thøc ¨n cña vÞt Khaki chän läc ngo¹i h×nh, chØ ®−a nh÷ng con ®¹t tiªu Campbell, vÞt Cá: n¨ng l−îng 2.700 kcal, protein chuÈn gièng vμo ®μn sinh s¶n, c¶ vÞt ®ùc vμ vÞt c¸i th«: 17%.

95

96

https://thuviensach.vn

ChuyÓn tõ thøc ¨n vÞt hËu bÞ sang thøc ¨n vÞt h×nh ®μn vÞt vμ vÞt ®Î. NÕu cã sù thay ®æi khç

®Î cÇn ®−îc tiÕn hμnh hai tuÇn tr−íc khi ®Î. M¸ng th−êng ph¶i b¸o c¸o ngay cho bç sÜ thó y ®Ó can

¨n vÞt ®Î nªn ®Ó trong chuång nu«i tr¸nh m−a vμ

thiÖp. Ph¶i lu«n lu«n kiÓm tra tû lÖ ®ùc/m¸i s−¬ng lμm −ít thøc ¨n g©y chua vμ mèc. Víi khÝ

trong ®μn, chuång vμ æ ®Î ph¶i lu«n lu«n kh«

hËu nãng Èm, sau mçi lÇn cho vÞt ¨n, ph¶i quÐt r¸o vμ s¹ch sÏ.

s¹ch m¸ng. N¬i ®Ó m¸ng ¨n cÇn ph¶i quÐt dän s¹ch sÏ ®Ó vÞt tËn dông hÕt thøc ¨n r¬i v·i, tr¸nh

4.2. VÖ sinh phßng bÖnh kÞp thêi

vÞt ¨n ph¶i thøc ¨n mèc. Thøc ¨n cho vÞt ph¶i t−¬i,

- Phßng bÖnh:

kh«ng ®−îc mèc thèi, ®Æc biÖt lμ kh«ng ®−îc sö Ph¶i thùc hiÖn nghiªm ngÆt c«ng tç phßng trõ dông kh« dÇu l¹c sÏ g©y nhiÔm ®éc cho vÞt. Khi vÞt dÞch bÖnh. Ph¶i cã hμng rμo bao quanh c¬ së ch¨n

®Î ®−îc 5% cÇn ph¶i t¨ng møc ¨n thªm h»ng ngμy nu«i, tr−íc khi ra vμo mçi chuång nu«i ph¶i cã hè 5 g/con cho ®Õn khi ®¹t tiªu chuÈn th× tiÕn hμnh khö trïng b»ng formalin hoÆc v«i bét. Nh÷ng cho vÞt ¨n tù do tõ s¸ng ®Õn tèi.

ng−êi kh«ng cã trçh nhiÖm víi ®μn vÞt kh«ng

§èi víi vÞt ch¨n th¶ ph¶i c¨n cø vμo nhu cÇu ®Ó

®−îc phÐp ra vμo khu vùc ch¨n nu«i. Trong mçi «

tÝnh quy ®æi thãc, ®Çu t«m, cua èc,… b¶o ®¶m ®ñ chuång nu«i, ph¶i thùc hiÖn nguyªn t¾c qu¶n lý dinh d−ìng cho vÞt ®Î. Chó ý kh«ng nªn ch¨n qu¸

xa n¬i nhèt vÞt. N¬i cho ¨n ph¶i æn ®Þnh, s¹ch sÏ

tÊt c¶ cïng vμo nu«i vμ cïng b¸n ra. Trong mét vμ ®ñ n−íc uèng.

d·y chuång nu«i, chØ nªn cã hai ®μn cçh nhau 2-5

VÞt th−êng ®Î ré tõ 2 ®Õn 6 giê s¸ng. Tr−íc khi ngμy tuæi.

vÞt ®Î 2 tuÇn, cÇn bè trÝ æ ®Î trong chuång nu«i,

- ChuyÓn chuång: trong mét c¬ së ch¨n nu«i, chÊt ®én æ ®Î ph¶i ®−îc thay th−êng xuyªn h»ng cÇn cã chu kú lu©n chuyÓn chuång nu«i h»ng tuÇn, trøng thu nhÆt h»ng ngμy vμo buæi s¸ng n¨m ®Ó cã thêi gian xö lý tiªu ®éc vμ trèng sím tõ 6-7 giê s¸ng.

chuång mét thêi gian. VÞt nhËp vμo ph¶i nu«i cçh ly 15-20 ngμy vμ gi÷ ®óng cç nguyªn t¾c 4. Mét sè ®iÓm cÇn chó ý trong ch¨n nu«i thó y quy ®Þnh.

vÞt sinh s¶n tõ s¬ sinh ®Õn hÕt chu kú ®Î trøng

- Xö lý vÞt èm vμ vÞt chÕt: vÞt èm vμ vÞt chÕt cÇn

4.1. KiÓm tra søc kháe t×nh h×nh ®μn vÞt

lo¹i ngay khái ®μn, xç ®Þnh râ nguyªn nh©n g©y H»ng ngμy s¸ng sím ph¶i ®i kiÓm tra t×nh chÕt, xç vÞt chÕt ph¶i ®−îc ®−a ngay ra khái khu 97

98

https://thuviensach.vn

ChuyÓn tõ thøc ¨n vÞt hËu bÞ sang thøc ¨n vÞt h×nh ®μn vÞt vμ vÞt ®Î. NÕu cã sù thay ®æi khç

®Î cÇn ®−îc tiÕn hμnh hai tuÇn tr−íc khi ®Î. M¸ng th−êng ph¶i b¸o c¸o ngay cho bç sÜ thó y ®Ó can

¨n vÞt ®Î nªn ®Ó trong chuång nu«i tr¸nh m−a vμ

thiÖp. Ph¶i lu«n lu«n kiÓm tra tû lÖ ®ùc/m¸i s−¬ng lμm −ít thøc ¨n g©y chua vμ mèc. Víi khÝ

trong ®μn, chuång vμ æ ®Î ph¶i lu«n lu«n kh«

hËu nãng Èm, sau mçi lÇn cho vÞt ¨n, ph¶i quÐt r¸o vμ s¹ch sÏ.

s¹ch m¸ng. N¬i ®Ó m¸ng ¨n cÇn ph¶i quÐt dän s¹ch sÏ ®Ó vÞt tËn dông hÕt thøc ¨n r¬i v·i, tr¸nh

4.2. VÖ sinh phßng bÖnh kÞp thêi

vÞt ¨n ph¶i thøc ¨n mèc. Thøc ¨n cho vÞt ph¶i t−¬i,

- Phßng bÖnh:

kh«ng ®−îc mèc thèi, ®Æc biÖt lμ kh«ng ®−îc sö Ph¶i thùc hiÖn nghiªm ngÆt c«ng tç phßng trõ dông kh« dÇu l¹c sÏ g©y nhiÔm ®éc cho vÞt. Khi vÞt dÞch bÖnh. Ph¶i cã hμng rμo bao quanh c¬ së ch¨n

®Î ®−îc 5% cÇn ph¶i t¨ng møc ¨n thªm h»ng ngμy nu«i, tr−íc khi ra vμo mçi chuång nu«i ph¶i cã hè 5 g/con cho ®Õn khi ®¹t tiªu chuÈn th× tiÕn hμnh khö trïng b»ng formalin hoÆc v«i bét. Nh÷ng cho vÞt ¨n tù do tõ s¸ng ®Õn tèi.

ng−êi kh«ng cã trçh nhiÖm víi ®μn vÞt kh«ng

§èi víi vÞt ch¨n th¶ ph¶i c¨n cø vμo nhu cÇu ®Ó

®−îc phÐp ra vμo khu vùc ch¨n nu«i. Trong mçi «

tÝnh quy ®æi thãc, ®Çu t«m, cua èc,… b¶o ®¶m ®ñ chuång nu«i, ph¶i thùc hiÖn nguyªn t¾c qu¶n lý dinh d−ìng cho vÞt ®Î. Chó ý kh«ng nªn ch¨n qu¸

xa n¬i nhèt vÞt. N¬i cho ¨n ph¶i æn ®Þnh, s¹ch sÏ

tÊt c¶ cïng vμo nu«i vμ cïng b¸n ra. Trong mét vμ ®ñ n−íc uèng.

d·y chuång nu«i, chØ nªn cã hai ®μn cçh nhau 2-5

VÞt th−êng ®Î ré tõ 2 ®Õn 6 giê s¸ng. Tr−íc khi ngμy tuæi.

vÞt ®Î 2 tuÇn, cÇn bè trÝ æ ®Î trong chuång nu«i,

- ChuyÓn chuång: trong mét c¬ së ch¨n nu«i, chÊt ®én æ ®Î ph¶i ®−îc thay th−êng xuyªn h»ng cÇn cã chu kú lu©n chuyÓn chuång nu«i h»ng tuÇn, trøng thu nhÆt h»ng ngμy vμo buæi s¸ng n¨m ®Ó cã thêi gian xö lý tiªu ®éc vμ trèng sím tõ 6-7 giê s¸ng.

chuång mét thêi gian. VÞt nhËp vμo ph¶i nu«i cçh ly 15-20 ngμy vμ gi÷ ®óng cç nguyªn t¾c 4. Mét sè ®iÓm cÇn chó ý trong ch¨n nu«i thó y quy ®Þnh.

vÞt sinh s¶n tõ s¬ sinh ®Õn hÕt chu kú ®Î trøng

- Xö lý vÞt èm vμ vÞt chÕt: vÞt èm vμ vÞt chÕt cÇn

4.1. KiÓm tra søc kháe t×nh h×nh ®μn vÞt

lo¹i ngay khái ®μn, xç ®Þnh râ nguyªn nh©n g©y H»ng ngμy s¸ng sím ph¶i ®i kiÓm tra t×nh chÕt, xç vÞt chÕt ph¶i ®−îc ®−a ngay ra khái khu 97

98

https://thuviensach.vn

vùc ch¨n nu«i vμ xö lý tïy tõng lo¹i bÖnh. Ph©n Ngµy tuæi

Thuèc vµ cçh dïng

vÞt cÇn ph¶i ®−îc thu gom vμ ®−a vμo ®óng n¬i 21 ngµy tuæi

ChuyÓn vÞt sang chuång míi - phßng quy ®Þnh.

bÖnh tô huyÕt trïng vµ phã th−¬ng hµn cho vÞt b»ng kh¸ng sinh vµ sufamind.

4.3. LÞch tiªm phßng vμ uèng thuèc phßng

Bæ sung vitamin nhãm B

- Thùc hiÖn nghiªm tóc lÞch phßng dÞch t¶ sau 40-56 ngµy tuæi

Tiªm v¾cxin dÞch t¶ vÞt lÇn 2

15 ngμy tuæi, sau 45 ngμy tuæi nªn tiªm nh¾c l¹i, sau ®ã cø 6 th¸ng tiªm 1 lÇn.

90-120 ngµy tuæi

Bæ sung vitamin vµ kh¸ng sinh phßng

- Tõ 2 ®Õn 3 th¸ng nªn dïng kh¸ng sinh ®Ó

bÖnh (nhÊt lµ thêi ®iÓm tiªm phßng vµ

phßng cç bÖnh salmonella, tô huyÕt trïng vμ cç chän gièng).

Theo dâi sù biÕn ®éng cña thêi tiÕt, søc bÖnh khç tïy theo thêi tiÕt vμ t×nh tr¹ng søc kháe cña ®µn vÞt ®Ó bæ sung kh¸ng sinh kháe ®μn vÞt. LÞch tiªm phßng cho ®μn vÞt gièng phßng bÖnh cho vÞt 1-2 th¸ng/lÇn nh− sau:

180-190 ngµy tuæi Tiªm v¾cxin dÞch t¶ vÞt lÇn 3, kÕt hîp Ngµy tuæi

Thuèc vµ cçh dïng

(dõng ®Î)

chän gièng vÞt tr−íc lóc ®Î.

Míi në

Chän vÞt ®ùc vµ m¸i 1 ngµy tuæi, ®eo sè Bæ sung kh¸ng sinh vµ vitamin, nhÊt lµ

c¸nh hay ®¸nh sè b»ng c¾t mµng ch©n Vitamin A, D, E ®èi víi ®µn vÞt ®Î

vÞt - s¸t trïng b»ng cån ièt 2-5%

Sau khi ®Î 6 th¸ng

Tiªm nh¾c l¹i v¾cxin dÞch t¶ vÞt. Bæ sung 1-3 ngµy tuæi

Dïng thuèc phßng chèng stress vµ

vitamin vµ kh¸ng sinh phßng bÖnh nhiÔm trïng rèn, cã thÓ dïng

streptomyxin 4-6 mg/1 vÞt con, hoÆc III. Kü THUËT CH¡N NU¤I VÞT THÞT

neotesol, tetraxyclin, chloramphenicol 15 ngµy tuæi

Tiªm v¾cxin dÞch t¶ vÞt lÇn 1. LiÒu 1. Chän con gièng

1ml/con, tiªm d−íi da cæ, c¸nh

Chän nh÷ng con vÞt lo¹i I kháe m¹nh, nhanh 15-18 ngµy tuæi

Bæ sung vitamin vµ kh¸ng sinh ®Ó n©ng nhÑn, bãng l«ng, m¾t s¸ng, kh«ng khoÌo ch©n, hë cao søc ®Ò kh¸ng vµ chèng stress sau rèn, nÆng bông, kh«ng kh« ch©n. VÞt nu«i thÞt tiªm phßng - cã thÓ dïng triquind, th−êng chän con gièng tõ cç tæ hîp lai 2, 3, 4 m¸u chloramphenicol, neomyxin,…

®Ó ®¹t kÕt qu¶ tèt.

99

100

https://thuviensach.vn

vùc ch¨n nu«i vμ xö lý tïy tõng lo¹i bÖnh. Ph©n Ngµy tuæi

Thuèc vµ cçh dïng

vÞt cÇn ph¶i ®−îc thu gom vμ ®−a vμo ®óng n¬i 21 ngµy tuæi

ChuyÓn vÞt sang chuång míi - phßng quy ®Þnh.

bÖnh tô huyÕt trïng vµ phã th−¬ng hµn cho vÞt b»ng kh¸ng sinh vµ sufamind.

4.3. LÞch tiªm phßng vμ uèng thuèc phßng

Bæ sung vitamin nhãm B

- Thùc hiÖn nghiªm tóc lÞch phßng dÞch t¶ sau 40-56 ngµy tuæi

Tiªm v¾cxin dÞch t¶ vÞt lÇn 2

15 ngμy tuæi, sau 45 ngμy tuæi nªn tiªm nh¾c l¹i, sau ®ã cø 6 th¸ng tiªm 1 lÇn.

90-120 ngµy tuæi

Bæ sung vitamin vµ kh¸ng sinh phßng

- Tõ 2 ®Õn 3 th¸ng nªn dïng kh¸ng sinh ®Ó

bÖnh (nhÊt lµ thêi ®iÓm tiªm phßng vµ

phßng cç bÖnh salmonella, tô huyÕt trïng vμ cç chän gièng).

Theo dâi sù biÕn ®éng cña thêi tiÕt, søc bÖnh khç tïy theo thêi tiÕt vμ t×nh tr¹ng søc kháe cña ®µn vÞt ®Ó bæ sung kh¸ng sinh kháe ®μn vÞt. LÞch tiªm phßng cho ®μn vÞt gièng phßng bÖnh cho vÞt 1-2 th¸ng/lÇn nh− sau:

180-190 ngµy tuæi Tiªm v¾cxin dÞch t¶ vÞt lÇn 3, kÕt hîp Ngµy tuæi

Thuèc vµ cçh dïng

(dõng ®Î)

chän gièng vÞt tr−íc lóc ®Î.

Míi në

Chän vÞt ®ùc vµ m¸i 1 ngµy tuæi, ®eo sè Bæ sung kh¸ng sinh vµ vitamin, nhÊt lµ

c¸nh hay ®¸nh sè b»ng c¾t mµng ch©n Vitamin A, D, E ®èi víi ®µn vÞt ®Î

vÞt - s¸t trïng b»ng cån ièt 2-5%

Sau khi ®Î 6 th¸ng

Tiªm nh¾c l¹i v¾cxin dÞch t¶ vÞt. Bæ sung 1-3 ngµy tuæi

Dïng thuèc phßng chèng stress vµ

vitamin vµ kh¸ng sinh phßng bÖnh nhiÔm trïng rèn, cã thÓ dïng

streptomyxin 4-6 mg/1 vÞt con, hoÆc III. Kü THUËT CH¡N NU¤I VÞT THÞT

neotesol, tetraxyclin, chloramphenicol 15 ngµy tuæi

Tiªm v¾cxin dÞch t¶ vÞt lÇn 1. LiÒu 1. Chän con gièng

1ml/con, tiªm d−íi da cæ, c¸nh

Chän nh÷ng con vÞt lo¹i I kháe m¹nh, nhanh 15-18 ngµy tuæi

Bæ sung vitamin vµ kh¸ng sinh ®Ó n©ng nhÑn, bãng l«ng, m¾t s¸ng, kh«ng khoÌo ch©n, hë cao søc ®Ò kh¸ng vµ chèng stress sau rèn, nÆng bông, kh«ng kh« ch©n. VÞt nu«i thÞt tiªm phßng - cã thÓ dïng triquind, th−êng chän con gièng tõ cç tæ hîp lai 2, 3, 4 m¸u chloramphenicol, neomyxin,…

®Ó ®¹t kÕt qu¶ tèt.

99

100

https://thuviensach.vn

2. Nu«i d−ìng

®Æc biÖt lμ cç kho¸ng vi l−îng, nÕu thiÕu, vÞt rÊt C¨n cø vμo tèc ®é sinh tr−ëng cña vÞt, ng−êi ta dÔ bÞ bÖnh thiÕu kho¸ng.

chia qu¸ tr×nh nu«i d−ìng vÞt thÞt thμnh hai giai VÞt ®−îc nu«i nhèt trong chuång, cho ¨n tù do,

®o¹n cã nhu cÇu dinh d−ìng khç nhau. Giai ®o¹n tèt nhÊt lμ dïng m¸ng ¨n tù ®éng, thøc ¨n ®æ cho vÞt con 0-2 tuÇn tuæi: 3.000 kcal n¨ng l−îng trao vÞt mçi ngμy 1 lÇn, h»ng ngμy kiÓm tra l−îng thøc

®æi/kg thøc ¨n hçn hîp víi 22% protein; giai ®o¹n

¨n thõa, thiÕu ®Ó ®iÒu chØnh thøc ¨n cho hîp lý.

vÞt dß 3-8 tuÇn tuæi 3.100 kcal n¨ng l−îng trao Nu«i vÞt th©m canh lu«n ph¶i b¶o ®¶m cho vÞt ¨n

®æi/kg thøc ¨n hçn hîp vμ 17% protein. Thøc ¨n

®−îc l−îng thøc ¨n nhiÒu nhÊt ®Ó vÞt ®¹t ®−îc tèc sau khi ®· hçn hîp chØ dïng trong 2-3 tuÇn,

®é t¨ng khèi l−îng cao nhÊt. VÞt nu«i ch¨n th¶, kh«ng ®−îc dù tr÷ l©u d−íi d¹ng thøc ¨n hçn hîp.

ngoμi l−îng thøc ¨n kiÕm ®−îc, cÇn cung cÊp thªm L−îng thøc ¨n h»ng ngμy biÕn ®æi theo tuæi vÞt thøc ¨n ®Ó vÞt ¨n no vÒ l−îng vμ chÊt. Tõ nhu cÇu nh− ghi trong b¶ng d−íi ®©y:

cÇn tÝnh to¸n ®Ó bæ sung ®ñ th× vÞt míi lín nhanh, kháe m¹nh, rót ng¾n ®−îc thêi gian nu«i vμ cã Thøc ¨n tiªu thô (kg)

hiÖu qu¶ kinh tÕ cao.

TuÇn tuæi

B×nh qu©n 1 ngµy Trong c¶ tuÇn Céng dån 3. Qu¶n lý, ch¨m sãc

trong tuÇn

3.1. Chuång nu«i

1 0,032 0,23

0,23

2 0,107 0,75

0,98

a. DiÖn tÝch nÒn chuång

3 0,165 1,16

2,13

Cã thÓ nu«i vÞt thÞt trªn nÒn xi m¨ng, nÒn g¹ch 4 0,191 1,34

3,47

hoÆc sμn l−íi, th«ng th−êng vÞt ®−îc nu«i trªn nÒn chuång xi m¨ng hoÆc g¹ch. DiÖn tÝch chuång nu«i 5 0,210 1,47

4,94

thay ®æi theo tuæi:

6 0,230 1,63

6,58

- TuÇn thø nhÊt: 20-25 con/m2.

7 0,252 1,77

8,35

- TuÇn thø hai: 10-15 con/m2.

Víi ®Æc ®iÓm lín nhanh, cç gièng vÞt h−íng

- TuÇn thø ba: 6-7 con/m2.

thÞt cã nhu cÇu rÊt kh¾t khe vÒ thøc ¨n bæ sung,

- Tõ tuÇn thø t− ®Õn tuÇn thø b¶y: 4 con/m2.

101

102

https://thuviensach.vn

2. Nu«i d−ìng

®Æc biÖt lμ cç kho¸ng vi l−îng, nÕu thiÕu, vÞt rÊt C¨n cø vμo tèc ®é sinh tr−ëng cña vÞt, ng−êi ta dÔ bÞ bÖnh thiÕu kho¸ng.

chia qu¸ tr×nh nu«i d−ìng vÞt thÞt thμnh hai giai VÞt ®−îc nu«i nhèt trong chuång, cho ¨n tù do,

®o¹n cã nhu cÇu dinh d−ìng khç nhau. Giai ®o¹n tèt nhÊt lμ dïng m¸ng ¨n tù ®éng, thøc ¨n ®æ cho vÞt con 0-2 tuÇn tuæi: 3.000 kcal n¨ng l−îng trao vÞt mçi ngμy 1 lÇn, h»ng ngμy kiÓm tra l−îng thøc

®æi/kg thøc ¨n hçn hîp víi 22% protein; giai ®o¹n

¨n thõa, thiÕu ®Ó ®iÒu chØnh thøc ¨n cho hîp lý.

vÞt dß 3-8 tuÇn tuæi 3.100 kcal n¨ng l−îng trao Nu«i vÞt th©m canh lu«n ph¶i b¶o ®¶m cho vÞt ¨n

®æi/kg thøc ¨n hçn hîp vμ 17% protein. Thøc ¨n

®−îc l−îng thøc ¨n nhiÒu nhÊt ®Ó vÞt ®¹t ®−îc tèc sau khi ®· hçn hîp chØ dïng trong 2-3 tuÇn,

®é t¨ng khèi l−îng cao nhÊt. VÞt nu«i ch¨n th¶, kh«ng ®−îc dù tr÷ l©u d−íi d¹ng thøc ¨n hçn hîp.

ngoμi l−îng thøc ¨n kiÕm ®−îc, cÇn cung cÊp thªm L−îng thøc ¨n h»ng ngμy biÕn ®æi theo tuæi vÞt thøc ¨n ®Ó vÞt ¨n no vÒ l−îng vμ chÊt. Tõ nhu cÇu nh− ghi trong b¶ng d−íi ®©y:

cÇn tÝnh to¸n ®Ó bæ sung ®ñ th× vÞt míi lín nhanh, kháe m¹nh, rót ng¾n ®−îc thêi gian nu«i vμ cã Thøc ¨n tiªu thô (kg)

hiÖu qu¶ kinh tÕ cao.

TuÇn tuæi

B×nh qu©n 1 ngµy Trong c¶ tuÇn Céng dån 3. Qu¶n lý, ch¨m sãc

trong tuÇn

3.1. Chuång nu«i

1 0,032 0,23

0,23

2 0,107 0,75

0,98

a. DiÖn tÝch nÒn chuång

3 0,165 1,16

2,13

Cã thÓ nu«i vÞt thÞt trªn nÒn xi m¨ng, nÒn g¹ch 4 0,191 1,34

3,47

hoÆc sμn l−íi, th«ng th−êng vÞt ®−îc nu«i trªn nÒn chuång xi m¨ng hoÆc g¹ch. DiÖn tÝch chuång nu«i 5 0,210 1,47

4,94

thay ®æi theo tuæi:

6 0,230 1,63

6,58

- TuÇn thø nhÊt: 20-25 con/m2.

7 0,252 1,77

8,35

- TuÇn thø hai: 10-15 con/m2.

Víi ®Æc ®iÓm lín nhanh, cç gièng vÞt h−íng

- TuÇn thø ba: 6-7 con/m2.

thÞt cã nhu cÇu rÊt kh¾t khe vÒ thøc ¨n bæ sung,

- Tõ tuÇn thø t− ®Õn tuÇn thø b¶y: 4 con/m2.

101

102

https://thuviensach.vn

Trong 3 tuÇn lÔ ®Çu ph¶i r¶i chÊt ®én chuång NhiÖt ®é chuång nu«i cè g¾ng æn ®Þnh suèt trªn 2/3 nÒn chuång.

ngμy ®ªm. §ã lμ mét trong nh÷ng yÕu tè v«

cïng quan träng ®èi víi vÞt con, ®Æc biÖt lμ tuÇn b. ChÊt ®én chuång

tuæi thø nhÊt. NÕu tuÇn ®Çu kh«ng b¶o ®¶m ®ñ Khç víi cç lo¹i gia cÇm khç, vÞt hay lμm −ít Êm cho vÞt, vÒ sau ®μn vÞt ph¸t triÓn kh«ng nÒn chuång v× vÞt ®i ph©n láng, thÝch sôc n−íc, tÐ

®Òu, dÔ c¶m, nhiÔm bÖnh tËt, tèc ®é t¨ng tr−ëng n−íc lªn chÊt ®én chuång. Khi chÊt ®én chuång gi¶m sót.

−ít sÏ g©y nªn nhiÒu tç h¹i:

Cã thÓ dïng chôp s−ëi gμ con ®Ó s−ëi cho vÞt,

- VÞt con n»m ngñ trªn nÒn cã chÊt ®én chuång song mËt ®é ph¶i gi¶m. Th«ng th−êng, chôp s−ëi

−ít sÏ bÞ rÐt g©y c¶m l¹nh, ®i Øa.

dïng cho 500 gμ con chØ thÝch hîp cho kho¶ng 300

- Lμm l«ng vÞt bÈn bÕt l¹i.

vÞt con. VÞt con ®øng cao h¬n gμ con trong giai

- T¹o ®iÒu kiÖn cho nÊm, mèc ph¸t triÓn trªn

®o¹n s−ëi Êm, do vËy muèn dïng chôp s−ëi cña gμ

chÊt ®én chuång, vi khuÈn cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn con ®Ó s−ëi cho vÞt con th× ph¶i ®iÒu chØnh l¹i m¹nh, trøng giun s¸n cã ®iÒu kiÖn sèng l©u h¬n.

nhiÖt ®é sao cho thÝch hîp.

BiÖn ph¸p kh¾c phôc hiÖn t−îng −ít chÊt ®én chuång:

3.2. N−íc uèng

- Tr¶i chÊt ®én lÇn ®Çu dμy 8-10 cm.

MÆc dï vÞt lμ mét loμi thñy cÇm, nh−ng ngμy

`- §Þnh kú tr¶i dÇn lªn b»ng chÊt ®én kh«.

nay ng−êi ta ®· kh¼ng ®Þnh kh«ng nhÊt thiÕt

- Dμnh riªng mét vïng cã sμn l−íi tho¸t n−íc

®Ó ®Æt m¸ng uèng.

ph¶i cung cÊp n−íc b¬i cho vÞt. Thùc tÕ n−íc b¬i

- Bè trÝ mËt ®é vÞt thÝch hîp.

chØ cã tç dông lμm m¸t cho vÞt trong nh÷ng ngμy n¾ng nãng vμ lμm s¹ch bé l«ng. N−íc uèng c. S−ëi Êm

lμ mét trong nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh sù ph¸t Trong 3 tuÇn tuæi ®Çu tiªn, vÞt cÇn ®−îc s−ëi triÓn c¬ thÓ cña vÞt. Mét nguyªn t¾c tèi cao ®èi Êm. VÒ mïa Êm chØ cÇn s−ëi 2 tuÇn lμ ®ñ. Nhu víi vÞt thÞt lμ n−íc uèng ph¶i cung cÊp ®Çy ®ñ cÇu nhiÖt ®é thÝch hîp cho vÞt trong 3 tuÇn tuæi suèt ngμy ®ªm v× vÞt thÞt ¨n suèt ngμy ®ªm. Nhu

®Çu nh− sau: tuÇn thø nhÊt: 35-240C, tuÇn thø cÇu n−íc uèng cho vÞt thÞt còng biÕn ®æi theo hai: 24-180C, tuÇn thø ba: 18-200C.

tuÇn tuæi, khèi l−îng n−íc nhu cÇu cao h¬n vÞt 103

104

https://thuviensach.vn

Trong 3 tuÇn lÔ ®Çu ph¶i r¶i chÊt ®én chuång NhiÖt ®é chuång nu«i cè g¾ng æn ®Þnh suèt trªn 2/3 nÒn chuång.

ngμy ®ªm. §ã lμ mét trong nh÷ng yÕu tè v«

cïng quan träng ®èi víi vÞt con, ®Æc biÖt lμ tuÇn b. ChÊt ®én chuång

tuæi thø nhÊt. NÕu tuÇn ®Çu kh«ng b¶o ®¶m ®ñ Khç víi cç lo¹i gia cÇm khç, vÞt hay lμm −ít Êm cho vÞt, vÒ sau ®μn vÞt ph¸t triÓn kh«ng nÒn chuång v× vÞt ®i ph©n láng, thÝch sôc n−íc, tÐ

®Òu, dÔ c¶m, nhiÔm bÖnh tËt, tèc ®é t¨ng tr−ëng n−íc lªn chÊt ®én chuång. Khi chÊt ®én chuång gi¶m sót.

−ít sÏ g©y nªn nhiÒu tç h¹i:

Cã thÓ dïng chôp s−ëi gμ con ®Ó s−ëi cho vÞt,

- VÞt con n»m ngñ trªn nÒn cã chÊt ®én chuång song mËt ®é ph¶i gi¶m. Th«ng th−êng, chôp s−ëi

−ít sÏ bÞ rÐt g©y c¶m l¹nh, ®i Øa.

dïng cho 500 gμ con chØ thÝch hîp cho kho¶ng 300

- Lμm l«ng vÞt bÈn bÕt l¹i.

vÞt con. VÞt con ®øng cao h¬n gμ con trong giai

- T¹o ®iÒu kiÖn cho nÊm, mèc ph¸t triÓn trªn

®o¹n s−ëi Êm, do vËy muèn dïng chôp s−ëi cña gμ

chÊt ®én chuång, vi khuÈn cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn con ®Ó s−ëi cho vÞt con th× ph¶i ®iÒu chØnh l¹i m¹nh, trøng giun s¸n cã ®iÒu kiÖn sèng l©u h¬n.

nhiÖt ®é sao cho thÝch hîp.

BiÖn ph¸p kh¾c phôc hiÖn t−îng −ít chÊt ®én chuång:

3.2. N−íc uèng

- Tr¶i chÊt ®én lÇn ®Çu dμy 8-10 cm.

MÆc dï vÞt lμ mét loμi thñy cÇm, nh−ng ngμy

`- §Þnh kú tr¶i dÇn lªn b»ng chÊt ®én kh«.

nay ng−êi ta ®· kh¼ng ®Þnh kh«ng nhÊt thiÕt

- Dμnh riªng mét vïng cã sμn l−íi tho¸t n−íc

®Ó ®Æt m¸ng uèng.

ph¶i cung cÊp n−íc b¬i cho vÞt. Thùc tÕ n−íc b¬i

- Bè trÝ mËt ®é vÞt thÝch hîp.

chØ cã tç dông lμm m¸t cho vÞt trong nh÷ng ngμy n¾ng nãng vμ lμm s¹ch bé l«ng. N−íc uèng c. S−ëi Êm

lμ mét trong nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh sù ph¸t Trong 3 tuÇn tuæi ®Çu tiªn, vÞt cÇn ®−îc s−ëi triÓn c¬ thÓ cña vÞt. Mét nguyªn t¾c tèi cao ®èi Êm. VÒ mïa Êm chØ cÇn s−ëi 2 tuÇn lμ ®ñ. Nhu víi vÞt thÞt lμ n−íc uèng ph¶i cung cÊp ®Çy ®ñ cÇu nhiÖt ®é thÝch hîp cho vÞt trong 3 tuÇn tuæi suèt ngμy ®ªm v× vÞt thÞt ¨n suèt ngμy ®ªm. Nhu

®Çu nh− sau: tuÇn thø nhÊt: 35-240C, tuÇn thø cÇu n−íc uèng cho vÞt thÞt còng biÕn ®æi theo hai: 24-180C, tuÇn thø ba: 18-200C.

tuÇn tuæi, khèi l−îng n−íc nhu cÇu cao h¬n vÞt 103

104

https://thuviensach.vn

h−íng trøng. Nhu cÇu n−íc uèng cña vÞt thÞt

+ Ph¶i chó ý diÖt chuét vμ cç lo¹i gÆm nhÊm còng gièng nh− vÞt gièng ®Î.

quanh khu vùc chuång nu«i.

+ VÞt míi mua vÒ ph¶i nu«i cçh ly Ýt nhÊt 3

IV. MéT Sè BÖNH TH¦êNG GÆP ë VÞT

tuÇn lÔ.

Vμ BIÖN PH¸P PHßNG TRõ

2. BÖnh tô huyÕt trïng

VÞt th−êng m¾c nh÷ng bÖnh nh− bÖnh dÞch t¶

- BÖnh do Pasteurela mutocida g©y nªn.

vÞt, bÖnh tô huyÕt trïng, bÖnh phã th−¬ng hμn,

- VÞt th−êng m¾c bÖnh tõ trªn 4 tuÇn tuæi trë bÖnh nhiÔm ®éc tè aflatoxin, bÖnh dinh d−ìng,…

lªn, hay m¾c nhÊt lμ vÞt 4-5 th¸ng tuæi.

vμ g©y nhiÒu thiÖt h¹i cho ng−êi ch¨n nu«i vÞt.

- §−êng l©y nhiÔm: bÖnh th−êng l©y nhiÔm qua 1. BÖnh dÞch t¶ vÞt (Duck plague) niªm m¹c, ®−êng h« hÊp.

- BiÓu hiÖn bÖnh: dÞch vØ viªm tÝch ®Çy xoang

- BÖnh do virus Herpes g©y nªn cho cç lo¹i bông; phñ t¹ng: gan s−ng to, chÊm ho¹i tö; bao thñy cÇm.

tim tÝch n−íc, xuÊt huyÕt vμnh tim; ruét: niªm

- Løa tuæi m¾c bÖnh: vÞt ë mäi løa tuæi ®Òu cã m¹c ruét xuÊt huyÕt.

thÓ m¾c bÖnh nμy.

- Phßng trÞ bÖnh: thùc hiÖn tèt vÖ sinh ch¨m

- §−êng l©y nhiÔm: l©y trùc tiÕp qua miÖng.

sãc vμ nu«i d−ìng ®μn vÞt; dïng sunfamind vμ

- TriÖu chøng chñ yÕu: vÞt Ýt b¬i léi, ®i l¹i; viªm kh¸ng sinh ®Ó phßng bÖnh cho vÞt.

m¾t, ch¶y n−íc m¾t, n−íc mòi; ph©n mμu xanh, láng cã mïi thèi kh¾m; vÞt ®Î gi¶m, tiÕng kªu 3. BÖnh phã th−¬ng hμn

khμn, ®Çu s−ng to; phï thòng d−íi da vïng cæ,

- BÖnh do Salmonella anatum, S.enteritin vμ

®Çu, ngùc vμ ®ïi; xuÊt huyÕt toμn th©n; gan s−ng S.typhi murium g©y nªn.

ho¹i tö, xuÊt huyÕt phñ t¹ng;…

- Løa tuæi m¾c bÖnh: bÖnh nμy cã thÓ m¾c ë mäi

- Phßng trÞ bÖnh:

løa tuæi, mÉn c¶m nhÊt lμ ë vÞt 5-14 ngμy tuæi.

+ VÖ sinh tèt chuång vμ xung quanh chuång nu«i.

- §−êng l©y nhiÔm: chñ yÕu qua trøng tr−íc vμ

+ Tiªm phßng ®Þnh kú b»ng v¾cxin nh−îc ®éc sau khi ®Î.

qua ph«i gμ hay vÞt liÒu 1 ml v¾cxin pha lo·ng vμ

- TriÖu trøng cña bÖnh: vÞt viªm kÕt m¹c m¾t; tiªm vμo d−íi da cæ, c¸nh.

ph©n láng cã bät; vÞt chÕt cã triÖu chøng thÇn 105

106

https://thuviensach.vn

h−íng trøng. Nhu cÇu n−íc uèng cña vÞt thÞt

+ Ph¶i chó ý diÖt chuét vμ cç lo¹i gÆm nhÊm còng gièng nh− vÞt gièng ®Î.

quanh khu vùc chuång nu«i.

+ VÞt míi mua vÒ ph¶i nu«i cçh ly Ýt nhÊt 3

IV. MéT Sè BÖNH TH¦êNG GÆP ë VÞT

tuÇn lÔ.

Vμ BIÖN PH¸P PHßNG TRõ

2. BÖnh tô huyÕt trïng

VÞt th−êng m¾c nh÷ng bÖnh nh− bÖnh dÞch t¶

- BÖnh do Pasteurela mutocida g©y nªn.

vÞt, bÖnh tô huyÕt trïng, bÖnh phã th−¬ng hμn,

- VÞt th−êng m¾c bÖnh tõ trªn 4 tuÇn tuæi trë bÖnh nhiÔm ®éc tè aflatoxin, bÖnh dinh d−ìng,…

lªn, hay m¾c nhÊt lμ vÞt 4-5 th¸ng tuæi.

vμ g©y nhiÒu thiÖt h¹i cho ng−êi ch¨n nu«i vÞt.

- §−êng l©y nhiÔm: bÖnh th−êng l©y nhiÔm qua 1. BÖnh dÞch t¶ vÞt (Duck plague) niªm m¹c, ®−êng h« hÊp.

- BiÓu hiÖn bÖnh: dÞch vØ viªm tÝch ®Çy xoang

- BÖnh do virus Herpes g©y nªn cho cç lo¹i bông; phñ t¹ng: gan s−ng to, chÊm ho¹i tö; bao thñy cÇm.

tim tÝch n−íc, xuÊt huyÕt vμnh tim; ruét: niªm

- Løa tuæi m¾c bÖnh: vÞt ë mäi løa tuæi ®Òu cã m¹c ruét xuÊt huyÕt.

thÓ m¾c bÖnh nμy.

- Phßng trÞ bÖnh: thùc hiÖn tèt vÖ sinh ch¨m

- §−êng l©y nhiÔm: l©y trùc tiÕp qua miÖng.

sãc vμ nu«i d−ìng ®μn vÞt; dïng sunfamind vμ

- TriÖu chøng chñ yÕu: vÞt Ýt b¬i léi, ®i l¹i; viªm kh¸ng sinh ®Ó phßng bÖnh cho vÞt.

m¾t, ch¶y n−íc m¾t, n−íc mòi; ph©n mμu xanh, láng cã mïi thèi kh¾m; vÞt ®Î gi¶m, tiÕng kªu 3. BÖnh phã th−¬ng hμn

khμn, ®Çu s−ng to; phï thòng d−íi da vïng cæ,

- BÖnh do Salmonella anatum, S.enteritin vμ

®Çu, ngùc vμ ®ïi; xuÊt huyÕt toμn th©n; gan s−ng S.typhi murium g©y nªn.

ho¹i tö, xuÊt huyÕt phñ t¹ng;…

- Løa tuæi m¾c bÖnh: bÖnh nμy cã thÓ m¾c ë mäi

- Phßng trÞ bÖnh:

løa tuæi, mÉn c¶m nhÊt lμ ë vÞt 5-14 ngμy tuæi.

+ VÖ sinh tèt chuång vμ xung quanh chuång nu«i.

- §−êng l©y nhiÔm: chñ yÕu qua trøng tr−íc vμ

+ Tiªm phßng ®Þnh kú b»ng v¾cxin nh−îc ®éc sau khi ®Î.

qua ph«i gμ hay vÞt liÒu 1 ml v¾cxin pha lo·ng vμ

- TriÖu trøng cña bÖnh: vÞt viªm kÕt m¹c m¾t; tiªm vμo d−íi da cæ, c¸nh.

ph©n láng cã bät; vÞt chÕt cã triÖu chøng thÇn 105

106

https://thuviensach.vn

kinh, ®Çu nghÑo ra sau; vÞt con chÕt xç gÇy; h« hÊp, ®Þnh vÞ trùc tiÕp t¹i tói khÝ, lμm tói khÝ

tÝch n−íc xoang bông; trøng bÞ dÞ d¹ng, mÐo mã; trë nªn ®Çy vμ ®ôc. Sau vμi ngμy vi trïng E.coli gan s−ng...

x©m nhËp vμo m¸u, g©y nhiÔm trïng m¸u, tõ m¸u

- Phßng trÞ bÖnh:

E.coli ®i ®Õn nhiÒu n¬i, g©y tæn th−¬ng nhiÒu c¬

+ VÖ sinh trøng vμ m¸y Êp, lß Êp b»ng formol quan khç lμm viªm mμng bao tim, mμng bao vμ thuèc tÝm.

quanh gan, khíp vμ thËn, l¸ lçh.

+ Salmonella mÉn c¶m víi nhiÖt v× vËy cç

+ ThÓ viªm ruét: th−êng lμm vÞt Øa ch¶y víi dông cô ch¨n nu«i, chÊt ®én chuång, æ ®Î cÇn ®−îc nhiÒu n−íc, xuÊt huyÕt phÇn trªn ruét non.

ph¬i kh« sau ®ã phun hoÆc x«ng khö trïng b»ng

+ ThÓ viªm rèn: th−êng thÊy ë gμ, vÞt míi në, formol 0,5-1% hay cerzin 5%.

E.coli nhiÔm vμo cuèng rèn do ng−êi nu«i vÖ

+ Dïng furazolidon víi liÒu 50-100 g/tÊn thøc sinh, s¸t trïng m¸y Êp kh«ng tèt. E.coli lμm

¨n ®Ó phßng bÖnh, song cÇn l−u ý thuèc nμy rÊt bông s−ng to, nÕu vÞt sèng ®−îc h¬n 4-5 ngμy

®éc víi vÞt con nªn cÇn rÊt cÈn thËn vμ trén ®Òu th× E.coli cã thêi gian ®Ó vμo m¸u g©y viªm khi dïng.

mμng ngoμi tim, mμng bao quanh gan, viªm tói,

+ VÖ sinh chuång tr¹i, æ ®Î, khu vùc xung quanh tû lÖ chÕt rÊt cao.

chuång vμ dông cô ch¨n nu«i.

- Phßng bÖnh:

+ VÖ sinh trøng cho thËt tèt kÓ c¶ m¸y Êp 4. BÖnh do E.coli

trøng, dông cô Êp.

BÖnh nμy kh¸ phæ biÕn, g©y thiÖt h¹i rÊt

+ S¸t trïng dông cô nu«i, chuång tr¹i theo nÆng cho vÞt ®μn, ®Æc biÖt lμ vÞt con. Vi trïng

®Þnh kú.

E.coli th−êng x©m nhËp vμo trøng xuyªn qua

+ Dïng kh¸ng sinh víi E.coli qua n−íc uèng vμ

vá trøng nhiÔm vμo ph«i vμ x©m nhËp tõ ®−êng trén vμo thøc ¨n cho vÞt ¨n uèng ngay giai ®o¹n l©y qua cç dông cô ch¨n nu«i, nguån n−íc, vÞt míi në.

nguån thøc ¨n.

+ ChÝch ngõa v¾cxin E.coli cho vÞt.

- TriÖu chøng: cã 3 thÓ nhiÔm:

- §iÒu trÞ: khi ph¸t hiÖn bÖnh cÇn tiÕn hμnh

+ ThÓ nhiÔm trïng h« hÊp - nhiÔm trïng m¸u:

®iÒu trÞ ngay b»ng kh¸ng sinh trong 4-5 ngμy liªn E.coli x©m nhËp qua ®−êng miÖng, vμo hÖ thèng tôc. Cã thÓ dïng cç lo¹i kh¸ng sinh sau: 107

108

https://thuviensach.vn

kinh, ®Çu nghÑo ra sau; vÞt con chÕt xç gÇy; h« hÊp, ®Þnh vÞ trùc tiÕp t¹i tói khÝ, lμm tói khÝ

tÝch n−íc xoang bông; trøng bÞ dÞ d¹ng, mÐo mã; trë nªn ®Çy vμ ®ôc. Sau vμi ngμy vi trïng E.coli gan s−ng...

x©m nhËp vμo m¸u, g©y nhiÔm trïng m¸u, tõ m¸u

- Phßng trÞ bÖnh:

E.coli ®i ®Õn nhiÒu n¬i, g©y tæn th−¬ng nhiÒu c¬

+ VÖ sinh trøng vμ m¸y Êp, lß Êp b»ng formol quan khç lμm viªm mμng bao tim, mμng bao vμ thuèc tÝm.

quanh gan, khíp vμ thËn, l¸ lçh.

+ Salmonella mÉn c¶m víi nhiÖt v× vËy cç

+ ThÓ viªm ruét: th−êng lμm vÞt Øa ch¶y víi dông cô ch¨n nu«i, chÊt ®én chuång, æ ®Î cÇn ®−îc nhiÒu n−íc, xuÊt huyÕt phÇn trªn ruét non.

ph¬i kh« sau ®ã phun hoÆc x«ng khö trïng b»ng

+ ThÓ viªm rèn: th−êng thÊy ë gμ, vÞt míi në, formol 0,5-1% hay cerzin 5%.

E.coli nhiÔm vμo cuèng rèn do ng−êi nu«i vÖ

+ Dïng furazolidon víi liÒu 50-100 g/tÊn thøc sinh, s¸t trïng m¸y Êp kh«ng tèt. E.coli lμm

¨n ®Ó phßng bÖnh, song cÇn l−u ý thuèc nμy rÊt bông s−ng to, nÕu vÞt sèng ®−îc h¬n 4-5 ngμy

®éc víi vÞt con nªn cÇn rÊt cÈn thËn vμ trén ®Òu th× E.coli cã thêi gian ®Ó vμo m¸u g©y viªm khi dïng.

mμng ngoμi tim, mμng bao quanh gan, viªm tói,

+ VÖ sinh chuång tr¹i, æ ®Î, khu vùc xung quanh tû lÖ chÕt rÊt cao.

chuång vμ dông cô ch¨n nu«i.

- Phßng bÖnh:

+ VÖ sinh trøng cho thËt tèt kÓ c¶ m¸y Êp 4. BÖnh do E.coli

trøng, dông cô Êp.

BÖnh nμy kh¸ phæ biÕn, g©y thiÖt h¹i rÊt

+ S¸t trïng dông cô nu«i, chuång tr¹i theo nÆng cho vÞt ®μn, ®Æc biÖt lμ vÞt con. Vi trïng

®Þnh kú.

E.coli th−êng x©m nhËp vμo trøng xuyªn qua

+ Dïng kh¸ng sinh víi E.coli qua n−íc uèng vμ

vá trøng nhiÔm vμo ph«i vμ x©m nhËp tõ ®−êng trén vμo thøc ¨n cho vÞt ¨n uèng ngay giai ®o¹n l©y qua cç dông cô ch¨n nu«i, nguån n−íc, vÞt míi në.

nguån thøc ¨n.

+ ChÝch ngõa v¾cxin E.coli cho vÞt.

- TriÖu chøng: cã 3 thÓ nhiÔm:

- §iÒu trÞ: khi ph¸t hiÖn bÖnh cÇn tiÕn hμnh

+ ThÓ nhiÔm trïng h« hÊp - nhiÔm trïng m¸u:

®iÒu trÞ ngay b»ng kh¸ng sinh trong 4-5 ngμy liªn E.coli x©m nhËp qua ®−êng miÖng, vμo hÖ thèng tôc. Cã thÓ dïng cç lo¹i kh¸ng sinh sau: 107

108

https://thuviensach.vn

+ Norfloxacin 200: 1cc/3-4 lÝt n−íc.

+ Enro-kaneocol: 1 g/lÝt n−íc hoÆc 3 g/kg thøc ¨n.

+ Enro-trimecol: 1 g/1,5 lÝt n−íc hoÆc 1,5 g/kg thøc ¨n.

Ch−¬ng IV

Tr−êng hîp bÖnh nÆng qu¸, cã thÓ dïng kh¸ng sinh Bio-anflox 50: 1m1/5kg thÓ träng, tiªm trong CÈM NANG CH¡N NU¤I NGAN

4-5 ngμy liªn tôc.

I. §ÆC §IÓM NGO¹I H×NH,

SINH TR¦ëNG, SINH S¶N

1. §Æc ®iÓm ngo¹i h×nh

Ngan cã nguån gèc tõ Nam Mü, ®−îc thuÇn hãa vμ ®−a vÒ nu«i ë mét sè n−íc trªn thÕ giíi. Ngan

®Çu nhám tr¸n ph¼ng, con trèng mμo to, réng h¬n con m¸i, mμu ®á tÝa. Khç víi vÞt, tiÕng kªu cña ngan khμn, cã mång thÞt ë gèc má mμu ®á r−îu vang kÐo dμi ®Õn tËn mang tai, m¾t s¸ng, d¸ng ®i nÆng nÒ vμ ch¾c ch¾n, c¬ thÓ n»m ngang. Má cña ngan dÑt, dÔ xóc thøc ¨n d−íi n−íc vμ ®−a vμo miÖng dÔ dμng. So víi vÞt, tÝnh bÇy ®μn cña ngan kÐm h¬n, hiÒn lμnh vμ chËm ch¹p h¬n.

2. §Æc ®iÓm sinh tr−ëng

Ngan cã søc lín m¹nh nhÊt tõ lóc míi në ®Õn 2

th¸ng tuæi vμ ®Æc biÖt khç víi vÞt hay gμ lμ ngan trèng lóc 3 th¸ng tuæi lín gÇn gÊp ®«i ngan m¸i.

Lóc nμy con trèng nÆng gÇn 2,9-3,1 kg, trong khi con m¸i chØ nÆng 1,7-1,8 kg. Tèc ®é sinh tr−ëng 109

110

https://thuviensach.vn

+ Norfloxacin 200: 1cc/3-4 lÝt n−íc.

+ Enro-kaneocol: 1 g/lÝt n−íc hoÆc 3 g/kg thøc ¨n.

+ Enro-trimecol: 1 g/1,5 lÝt n−íc hoÆc 1,5 g/kg thøc ¨n.

Ch−¬ng IV

Tr−êng hîp bÖnh nÆng qu¸, cã thÓ dïng kh¸ng sinh Bio-anflox 50: 1m1/5kg thÓ träng, tiªm trong CÈM NANG CH¡N NU¤I NGAN

4-5 ngμy liªn tôc.

I. §ÆC §IÓM NGO¹I H×NH,

SINH TR¦ëNG, SINH S¶N

1. §Æc ®iÓm ngo¹i h×nh

Ngan cã nguån gèc tõ Nam Mü, ®−îc thuÇn hãa vμ ®−a vÒ nu«i ë mét sè n−íc trªn thÕ giíi. Ngan

®Çu nhám tr¸n ph¼ng, con trèng mμo to, réng h¬n con m¸i, mμu ®á tÝa. Khç víi vÞt, tiÕng kªu cña ngan khμn, cã mång thÞt ë gèc má mμu ®á r−îu vang kÐo dμi ®Õn tËn mang tai, m¾t s¸ng, d¸ng ®i nÆng nÒ vμ ch¾c ch¾n, c¬ thÓ n»m ngang. Má cña ngan dÑt, dÔ xóc thøc ¨n d−íi n−íc vμ ®−a vμo miÖng dÔ dμng. So víi vÞt, tÝnh bÇy ®μn cña ngan kÐm h¬n, hiÒn lμnh vμ chËm ch¹p h¬n.

2. §Æc ®iÓm sinh tr−ëng

Ngan cã søc lín m¹nh nhÊt tõ lóc míi në ®Õn 2

th¸ng tuæi vμ ®Æc biÖt khç víi vÞt hay gμ lμ ngan trèng lóc 3 th¸ng tuæi lín gÇn gÊp ®«i ngan m¸i.

Lóc nμy con trèng nÆng gÇn 2,9-3,1 kg, trong khi con m¸i chØ nÆng 1,7-1,8 kg. Tèc ®é sinh tr−ëng 109

110

https://thuviensach.vn

cña ngan gi¶m dÇn tõ tuÇn thø 10 trë ®i. Nhê vμo Êp hay ®−a vμo Êp nh©n t¹o. Trong lóc nμy cÇn båi

®Æc ®iÓm nμy, ng−êi nu«i ngan cã kinh nghiÖm d−ìng thªm cho ngan b»ng thøc ¨n giμu protein, th−êng chän con trèng lóc míi në ®Ó nu«i thÞt.

ngan sÏ håi søc nhanh h¬n vμ cã thÓ ®Î tíi 6 løa Ngan mäc l«ng ®Çy ®ñ vμo tuÇn thø 11 hay trong n¨m.

tuÇn thø 12, do vËy cã nh÷ng trËn mæ nhau d÷ déi

- Thêi gian khai thç ®èi víi ngan ®Î trong vμo tuÇn tuæi thø 7 do thiÕu hôt vÒ protein, vßng 3 n¨m, tuy nhiªn s¶n l−îng trøng cao nhÊt phètpho. Víi ngan sinh s¶n: sù thay l«ng vμo lμ ë n¨m ®Î thø nhÊt.

th¸ng tuæi thø 4-5. Sau khi thay l«ng xong, ngan

- Ngan trèng thμnh thôc vÒ tÝnh lóc 30-40 tuÇn b¾t ®Çu ®Î. Trong qu¸ tr×nh sinh s¶n, khi ngan tuæi, trong khi ®ã ngan m¸i ®· b−íc vμo thêi kú ®Î

Êp, mét phÇn l«ng cña ngan mÑ ®−îc thay gäi lμ

trøng 26-28 tuÇn tuæi.

thay l«ng tõng phÇn, cßn thay l«ng toμn phÇn 4. §Æc ®iÓm sö dông thøc ¨n

th−êng x¶y ra vμo th¸ng 10-11 h»ng n¨m tr−íc khi ngan b−íc vμo vô ®Î.

Ngan lμ loμi gia cÇm thÝch øng réng r·i c¶ trªn c¹n vμ d−íi n−íc vμ cã thÓ nu«i quanh n¨m. Trong 3. §Æc ®iÓm sinh s¶n cña ngan nu«i ch¨n th¶ truyÒn thèng, thøc ¨n cña ngan rÊt

- NÕu ®−îc nu«i tèt, ngan cã thÓ ®Î quanh n¨m,

®a d¹ng, phong phó, kh«ng ®ßi hái kh¾t khe dinh nh−ng tèt nhÊt lμ ®iÒu tiÕt cho ngan ®Î tõ ®Çu d−ìng trong khÈu phÇn.

th¸ng 8 n¨m tr−íc ®Õn hÕt th¸ng 2 n¨m sau. Tõ Thøc ¨n th−êng dïng cña ngan gåm cç lo¹i th¸ng 3 ®Õn th¸ng 7 ngan nghØ ®Î, thay l«ng.

thøc ¨n s½n cã ë ®Þa ph−¬ng. Thøc ¨n tinh gåm: Tuæi ®Î lÇn ®Çu tiªn cña ngan kh¸ muén so víi ng«, thãc, g¹o, c¸m, khoai,... Thøc ¨n protein gåm vÞt vμ cã sù thay ®æi lín: tõ 6 th¸ng r−ìi ®Õn 8

®Ëu t−¬ng, bét c¸, c¸ tÐp, giun, cua èc,... Thøc ¨n th¸ng r−ìi. NÕu cho ¨n tèt th× ngan ®Î sím h¬n, xanh gåm bÌo tÊm, bÌo t©y, l¸ su hμo, b¾p c¶i,...

nÕu cã chÕ ®é nu«i kh«ng tèt, ngan sÏ ®Î muén.

Ngan thÝch ¨n d¹ng m¶nh, h¹t, kh«ng thÝch thøc

- Ngan th−êng ®Î theo løa, trung b×nh ®Î 3-5 løa

¨n bét vμ tr¬n.

trong mét n¨m, mçi løa kho¶ng 15-16 trøng. Sau 5. Giíi thiÖu mét sè gièng ngan mçi løa ®Î, ngan ngõng ®Î ®Ó Êp. Trªn thùc tÕ ®Ó

tËp trung cho ngan mÑ ®Î, th−êng dïng gμ t©y Êp So víi vÞt, ngan cã rÊt Ýt cç chñng lo¹i, dßng thay ngan hoÆc dån trøng cho mét sè ngan m¸i khç vμ gièng.

111

112

https://thuviensach.vn

cña ngan gi¶m dÇn tõ tuÇn thø 10 trë ®i. Nhê vμo Êp hay ®−a vμo Êp nh©n t¹o. Trong lóc nμy cÇn båi

®Æc ®iÓm nμy, ng−êi nu«i ngan cã kinh nghiÖm d−ìng thªm cho ngan b»ng thøc ¨n giμu protein, th−êng chän con trèng lóc míi në ®Ó nu«i thÞt.

ngan sÏ håi søc nhanh h¬n vμ cã thÓ ®Î tíi 6 løa Ngan mäc l«ng ®Çy ®ñ vμo tuÇn thø 11 hay trong n¨m.

tuÇn thø 12, do vËy cã nh÷ng trËn mæ nhau d÷ déi

- Thêi gian khai thç ®èi víi ngan ®Î trong vμo tuÇn tuæi thø 7 do thiÕu hôt vÒ protein, vßng 3 n¨m, tuy nhiªn s¶n l−îng trøng cao nhÊt phètpho. Víi ngan sinh s¶n: sù thay l«ng vμo lμ ë n¨m ®Î thø nhÊt.

th¸ng tuæi thø 4-5. Sau khi thay l«ng xong, ngan

- Ngan trèng thμnh thôc vÒ tÝnh lóc 30-40 tuÇn b¾t ®Çu ®Î. Trong qu¸ tr×nh sinh s¶n, khi ngan tuæi, trong khi ®ã ngan m¸i ®· b−íc vμo thêi kú ®Î

Êp, mét phÇn l«ng cña ngan mÑ ®−îc thay gäi lμ

trøng 26-28 tuÇn tuæi.

thay l«ng tõng phÇn, cßn thay l«ng toμn phÇn 4. §Æc ®iÓm sö dông thøc ¨n

th−êng x¶y ra vμo th¸ng 10-11 h»ng n¨m tr−íc khi ngan b−íc vμo vô ®Î.

Ngan lμ loμi gia cÇm thÝch øng réng r·i c¶ trªn c¹n vμ d−íi n−íc vμ cã thÓ nu«i quanh n¨m. Trong 3. §Æc ®iÓm sinh s¶n cña ngan nu«i ch¨n th¶ truyÒn thèng, thøc ¨n cña ngan rÊt

- NÕu ®−îc nu«i tèt, ngan cã thÓ ®Î quanh n¨m,

®a d¹ng, phong phó, kh«ng ®ßi hái kh¾t khe dinh nh−ng tèt nhÊt lμ ®iÒu tiÕt cho ngan ®Î tõ ®Çu d−ìng trong khÈu phÇn.

th¸ng 8 n¨m tr−íc ®Õn hÕt th¸ng 2 n¨m sau. Tõ Thøc ¨n th−êng dïng cña ngan gåm cç lo¹i th¸ng 3 ®Õn th¸ng 7 ngan nghØ ®Î, thay l«ng.

thøc ¨n s½n cã ë ®Þa ph−¬ng. Thøc ¨n tinh gåm: Tuæi ®Î lÇn ®Çu tiªn cña ngan kh¸ muén so víi ng«, thãc, g¹o, c¸m, khoai,... Thøc ¨n protein gåm vÞt vμ cã sù thay ®æi lín: tõ 6 th¸ng r−ìi ®Õn 8

®Ëu t−¬ng, bét c¸, c¸ tÐp, giun, cua èc,... Thøc ¨n th¸ng r−ìi. NÕu cho ¨n tèt th× ngan ®Î sím h¬n, xanh gåm bÌo tÊm, bÌo t©y, l¸ su hμo, b¾p c¶i,...

nÕu cã chÕ ®é nu«i kh«ng tèt, ngan sÏ ®Î muén.

Ngan thÝch ¨n d¹ng m¶nh, h¹t, kh«ng thÝch thøc

- Ngan th−êng ®Î theo løa, trung b×nh ®Î 3-5 løa

¨n bét vμ tr¬n.

trong mét n¨m, mçi løa kho¶ng 15-16 trøng. Sau 5. Giíi thiÖu mét sè gièng ngan mçi løa ®Î, ngan ngõng ®Î ®Ó Êp. Trªn thùc tÕ ®Ó

tËp trung cho ngan mÑ ®Î, th−êng dïng gμ t©y Êp So víi vÞt, ngan cã rÊt Ýt cç chñng lo¹i, dßng thay ngan hoÆc dån trøng cho mét sè ngan m¸i khç vμ gièng.

111

112

https://thuviensach.vn

- Cç gièng ngan cao s¶n trªn thÕ giíi: b»ng con

- Ngan trèng ®−îc nu«i tçh riªng khái ngan

®−êng chän läc, c¶i t¹o vμ nh©n gièng, c«ng ty m¸i, ®Õn 22 tuÇn míi ghÐp vμo víi m¸i ®Ó chóng Grimaud Freres (Ph¸p) ®· t¹o ra ®−îc cç dßng lμm quen víi nhau tr−íc khi ®Î ré (26-28 tuÇn ngan cao s¶n víi nh÷ng ®Æc tÝnh sinh häc vμ kh¶

tuæi). Tèt nhÊt nªn sö dông con trèng cã ®é tuæi n¨ng s¶n xuÊt riªng biÖt. Mét sè gièng ngan cao lín h¬n con m¸i 1 th¸ng v× ngan trèng thμnh thôc s¶n: R31, R41, R51, R61. Cç dßng ngan cao s¶n muén h¬n so víi ngan m¸i 1 th¸ng.

cho s¶n l−îng trøng cao vμ æn ®Þnh.

- ViÖc phèi gièng cña ngan chñ yÕu ®−îc nh¶y

- Cç gièng ngan néi: ngan RÐ, ngan Sen, ngan ®en.

trùc tiÕp. ViÖc thô tinh nh©n t¹o ch−a ®−îc sö dông réng r·i, v× tinh dÞch thu ®−îc kh«ng nhiÒu II. Kü THUËT NU¤I NGAN TRèNG

vμ ®é ®Ëm ®Æc kÐm. Bªn c¹nh ®ã ®ßi hái kü thuËt cao vμ chi phÝ tèn kÐm.

1. Chän gièng

- Ngan trèng ®−îc nu«i theo quy tr×nh ®èi víi

§èi víi ngan trèng, viÖc quan t©m ®Õn kh¶

ngan sinh s¶n nãi chung. Tèt nhÊt tçh trèng, m¸i n¨ng sinh s¶n vμ cÊu t¹o c¬ thÓ quan träng h¬n lμ

nu«i riªng phï hîp víi nhu cÇu sinh lý cña chóng tèc ®é sinh tr−ëng. B»ng con ®−êng chän läc vμ

®Õn 22 tuÇn tuæi míi ghÐp vμo ngan m¸i. Tû lÖ

nu«i d−ìng, chän ngan cã n¨ng suÊt thÞt vμ tû lÖ

trèng/m¸i lμ 1/5-1/6 lμ thÝch hîp. Thêi kú ngan sinh c¬, x−¬ng cao, tøc lμ c¶i thiÖn tû lÖ n¹c. Trong s¶n ngoμi cçh ch¨m sãc nu«i d−ìng (thøc ¨n, mËt thùc tÕ khã cã thÓ kiÓm chøng ®−îc cç tû lÖ trªn.

®é, ¸nh s¸ng, chuång tr¹i,...) nh− ®èi víi ngan sinh Do ®ã trong thùc tÕ cã thÓ ®¸nh gi¸ thμnh tÝch cña s¶n, cÇn cho ngan ¨n thªm rau xanh hoÆc bæ sung bè mÑ th«ng qua thμnh tÝch ®êi con.

thªm vitamin ®Ó t¨ng tû lÖ ph«i. CÇn cã chç cho ngan trèng t¾m ®Ó lμm s¹ch bé l«ng vμ phèi gièng.

2. §Æc ®iÓm sinh lý vμ sù nu«i d−ìng

- Sù thμnh thôc vÒ tÝnh ë ngan trèng vμo lóc 30-III. Kü THUËT NU¤I NGAN §Î (169-602 ngμy tuæi)

34 tuÇn tuæi sau khi ngan m¸i b−íc vμo thêi kú ®Î

1. §Æc ®iÓm cña ngan ®Î

trøng (26-28 tuÇn tuæi). Trong ®iÒu kiÖn ¸nh s¸ng tù nhiªn, khèi l−îng tèi ®a cña dÞch hoμn ngan Cã 2 chu kú ®Î:

trèng ®¹t vμo th¸ng 6 (thêi ®iÓm giê chiÕu s¸ng tù

- Chu kú 1: tõ tuÇn thø 26 trë ®i, thêi gian ®Î

nhiªn nhiÒu nhÊt, 16 giê/ngμy) kho¶ng 30 g.

kÐo dμi 24-28 tuÇn.

113

114

https://thuviensach.vn

- Cç gièng ngan cao s¶n trªn thÕ giíi: b»ng con

- Ngan trèng ®−îc nu«i tçh riªng khái ngan

®−êng chän läc, c¶i t¹o vμ nh©n gièng, c«ng ty m¸i, ®Õn 22 tuÇn míi ghÐp vμo víi m¸i ®Ó chóng Grimaud Freres (Ph¸p) ®· t¹o ra ®−îc cç dßng lμm quen víi nhau tr−íc khi ®Î ré (26-28 tuÇn ngan cao s¶n víi nh÷ng ®Æc tÝnh sinh häc vμ kh¶

tuæi). Tèt nhÊt nªn sö dông con trèng cã ®é tuæi n¨ng s¶n xuÊt riªng biÖt. Mét sè gièng ngan cao lín h¬n con m¸i 1 th¸ng v× ngan trèng thμnh thôc s¶n: R31, R41, R51, R61. Cç dßng ngan cao s¶n muén h¬n so víi ngan m¸i 1 th¸ng.

cho s¶n l−îng trøng cao vμ æn ®Þnh.

- ViÖc phèi gièng cña ngan chñ yÕu ®−îc nh¶y

- Cç gièng ngan néi: ngan RÐ, ngan Sen, ngan ®en.

trùc tiÕp. ViÖc thô tinh nh©n t¹o ch−a ®−îc sö dông réng r·i, v× tinh dÞch thu ®−îc kh«ng nhiÒu II. Kü THUËT NU¤I NGAN TRèNG

vμ ®é ®Ëm ®Æc kÐm. Bªn c¹nh ®ã ®ßi hái kü thuËt cao vμ chi phÝ tèn kÐm.

1. Chän gièng

- Ngan trèng ®−îc nu«i theo quy tr×nh ®èi víi

§èi víi ngan trèng, viÖc quan t©m ®Õn kh¶

ngan sinh s¶n nãi chung. Tèt nhÊt tçh trèng, m¸i n¨ng sinh s¶n vμ cÊu t¹o c¬ thÓ quan träng h¬n lμ

nu«i riªng phï hîp víi nhu cÇu sinh lý cña chóng tèc ®é sinh tr−ëng. B»ng con ®−êng chän läc vμ

®Õn 22 tuÇn tuæi míi ghÐp vμo ngan m¸i. Tû lÖ

nu«i d−ìng, chän ngan cã n¨ng suÊt thÞt vμ tû lÖ

trèng/m¸i lμ 1/5-1/6 lμ thÝch hîp. Thêi kú ngan sinh c¬, x−¬ng cao, tøc lμ c¶i thiÖn tû lÖ n¹c. Trong s¶n ngoμi cçh ch¨m sãc nu«i d−ìng (thøc ¨n, mËt thùc tÕ khã cã thÓ kiÓm chøng ®−îc cç tû lÖ trªn.

®é, ¸nh s¸ng, chuång tr¹i,...) nh− ®èi víi ngan sinh Do ®ã trong thùc tÕ cã thÓ ®¸nh gi¸ thμnh tÝch cña s¶n, cÇn cho ngan ¨n thªm rau xanh hoÆc bæ sung bè mÑ th«ng qua thμnh tÝch ®êi con.

thªm vitamin ®Ó t¨ng tû lÖ ph«i. CÇn cã chç cho ngan trèng t¾m ®Ó lμm s¹ch bé l«ng vμ phèi gièng.

2. §Æc ®iÓm sinh lý vμ sù nu«i d−ìng

- Sù thμnh thôc vÒ tÝnh ë ngan trèng vμo lóc 30-III. Kü THUËT NU¤I NGAN §Î (169-602 ngμy tuæi)

34 tuÇn tuæi sau khi ngan m¸i b−íc vμo thêi kú ®Î

1. §Æc ®iÓm cña ngan ®Î

trøng (26-28 tuÇn tuæi). Trong ®iÒu kiÖn ¸nh s¸ng tù nhiªn, khèi l−îng tèi ®a cña dÞch hoμn ngan Cã 2 chu kú ®Î:

trèng ®¹t vμo th¸ng 6 (thêi ®iÓm giê chiÕu s¸ng tù

- Chu kú 1: tõ tuÇn thø 26 trë ®i, thêi gian ®Î

nhiªn nhiÒu nhÊt, 16 giê/ngμy) kho¶ng 30 g.

kÐo dμi 24-28 tuÇn.

113

114

https://thuviensach.vn

- NghØ ®Î thay l«ng: gi÷a 2 chu kú lμ 10-12 tuÇn.

- æ ®Î cã kÝch th−íc 40 cm x 40 cm cho ngan

- Chu kú 2: tõ tuÇn thø 64-86, kÐo dμi 22-24

m¸i ®Î. æ ®Î cÇn cã ®Öm lãt, phoi bμo dμy 5 cm ®Ó

tuÇn tuæi.

trøng ngan ®−îc s¹ch sÏ, tû lÖ 4-5 m¸i/æ.

Cç æ ®Î nªn ®Æt tùa vμo d·y hμnh lang ë lèi 2. Kü thuËt chän ngan sinh s¶n vμo vμ cã thÓ cã cöa më phÝa sau ®Ó thu nhÆt Ngan hËu bÞ ph¶i ®−îc chuyÓn vμo chuång nu«i trøng ®−îc dÔ dμng.

®Î (nÕu nu«i tËp trung) Ýt nhÊt 2 tuÇn tr−íc khi

3.2. S©n ch¬i, m−¬ng n−íc, m¸ng ¨n, m¸ng

®Î, kho¶ng tuÇn tuæi 23-24.

uèng

- Con trèng cã mμo ®á, d¸ng hïng dòng, cã

- Còng nh− ngan hËu bÞ, ngan sinh s¶n cÇn tèi ph¶n x¹ tèt khi kiÓm tra gai giao cÊu vμ gai giao thiÓu diÖn tÝch 3 m¸i/m2 ®Ó vËn ®éng, t¾m vμ phèi cÊu cã mμu hång s¸ng dμi 3-4 cm. Khèi l−îng ph¶i gièng. Cã thÓ sö dông hå ao hay m−¬ng n−íc nh©n

®¹t 3,4-3,5 kg víi ngan néi vμ 4-4,5 kg ®èi víi t¹o vμ hÖ thèng m¸y b¬m n−íc s¹ch ®Ó cung cÊp ngan Ph¸p.

n−íc cho ngan sinh ho¹t.

- Chän ngan m¸i cã mÆt ®á, th©n h×nh c©n ®èi,

- §èi víi ngan sinh s¶n, cÇn cã ®ñ m¸ng ¨n cho vïng bông mÒm, lç huyÖt −ít, l«ng bãng s¸ng, cïng mét lóc tÊt c¶ ngan ®Òu ®−îc ¨n. Mçi ngan vïng x−¬ng chËu më réng. Khèi l−îng c¬ thÓ con cÇn 5 cm chiÒu dμi m¸ng ¨n. Trong viÖc bè trÝ

m¸i ph¶i ®¹t 2,1-2,2 kg víi ngan néi vμ 2,2-2,4 kg m¸ng ¨n dïng m¸ng treo thÝch hîp h¬n m¸ng cè

®èi víi ngan Ph¸p.

®Þnh v× m¸ng cè ®Þnh g©y trë ng¹i nhiÒu cho viÖc

®i l¹i cña ngan.

3. ChuÈn bÞ chuång nu«i vμ trang thiÕt bÞ

- CÇn cã m¸ng uèng nhùa lo¹i 4 lÝt b¶o ®¶m

3.1. Chuång nu«i vμ æ ®Î

cho 25 con/m¸ng ®Ó sö dông khi ngan uèng thuèc phßng...

- B¶o ®¶m tr¸nh giã lïa, tho¸ng m¸t vÒ mïa hÌ

vμ Êm vÒ mïa ®«ng. B¶o ®¶m mËt ®é 3-4 con/m2.

4. Thøc ¨n

- NÒn chuång nªn cã ®é dèc ®Ó tiÖn vÖ sinh vμ tèt

§©y lμ vÊn ®Ò quan träng liªn quan ®Õn hiÖu nhÊt cã 2 bËc (bËc trªn chiÕm ¼ diÖn tÝch chuång qu¶ cña viÖc ch¨n nu«i ngan. ChÊt l−îng thøc ¨n

®Ó æ ®Î, bËc d−íi n¬i ngan ¨n vμ uèng n−íc.

cã quan hÖ trùc tiÕp ®Õn viÖc ®Î trøng vμ chÊt 115

116

https://thuviensach.vn

- NghØ ®Î thay l«ng: gi÷a 2 chu kú lμ 10-12 tuÇn.

- æ ®Î cã kÝch th−íc 40 cm x 40 cm cho ngan

- Chu kú 2: tõ tuÇn thø 64-86, kÐo dμi 22-24

m¸i ®Î. æ ®Î cÇn cã ®Öm lãt, phoi bμo dμy 5 cm ®Ó

tuÇn tuæi.

trøng ngan ®−îc s¹ch sÏ, tû lÖ 4-5 m¸i/æ.

Cç æ ®Î nªn ®Æt tùa vμo d·y hμnh lang ë lèi 2. Kü thuËt chän ngan sinh s¶n vμo vμ cã thÓ cã cöa më phÝa sau ®Ó thu nhÆt Ngan hËu bÞ ph¶i ®−îc chuyÓn vμo chuång nu«i trøng ®−îc dÔ dμng.

®Î (nÕu nu«i tËp trung) Ýt nhÊt 2 tuÇn tr−íc khi

3.2. S©n ch¬i, m−¬ng n−íc, m¸ng ¨n, m¸ng

®Î, kho¶ng tuÇn tuæi 23-24.

uèng

- Con trèng cã mμo ®á, d¸ng hïng dòng, cã

- Còng nh− ngan hËu bÞ, ngan sinh s¶n cÇn tèi ph¶n x¹ tèt khi kiÓm tra gai giao cÊu vμ gai giao thiÓu diÖn tÝch 3 m¸i/m2 ®Ó vËn ®éng, t¾m vμ phèi cÊu cã mμu hång s¸ng dμi 3-4 cm. Khèi l−îng ph¶i gièng. Cã thÓ sö dông hå ao hay m−¬ng n−íc nh©n

®¹t 3,4-3,5 kg víi ngan néi vμ 4-4,5 kg ®èi víi t¹o vμ hÖ thèng m¸y b¬m n−íc s¹ch ®Ó cung cÊp ngan Ph¸p.

n−íc cho ngan sinh ho¹t.

- Chän ngan m¸i cã mÆt ®á, th©n h×nh c©n ®èi,

- §èi víi ngan sinh s¶n, cÇn cã ®ñ m¸ng ¨n cho vïng bông mÒm, lç huyÖt −ít, l«ng bãng s¸ng, cïng mét lóc tÊt c¶ ngan ®Òu ®−îc ¨n. Mçi ngan vïng x−¬ng chËu më réng. Khèi l−îng c¬ thÓ con cÇn 5 cm chiÒu dμi m¸ng ¨n. Trong viÖc bè trÝ

m¸i ph¶i ®¹t 2,1-2,2 kg víi ngan néi vμ 2,2-2,4 kg m¸ng ¨n dïng m¸ng treo thÝch hîp h¬n m¸ng cè

®èi víi ngan Ph¸p.

®Þnh v× m¸ng cè ®Þnh g©y trë ng¹i nhiÒu cho viÖc

®i l¹i cña ngan.

3. ChuÈn bÞ chuång nu«i vμ trang thiÕt bÞ

- CÇn cã m¸ng uèng nhùa lo¹i 4 lÝt b¶o ®¶m

3.1. Chuång nu«i vμ æ ®Î

cho 25 con/m¸ng ®Ó sö dông khi ngan uèng thuèc phßng...

- B¶o ®¶m tr¸nh giã lïa, tho¸ng m¸t vÒ mïa hÌ

vμ Êm vÒ mïa ®«ng. B¶o ®¶m mËt ®é 3-4 con/m2.

4. Thøc ¨n

- NÒn chuång nªn cã ®é dèc ®Ó tiÖn vÖ sinh vμ tèt

§©y lμ vÊn ®Ò quan träng liªn quan ®Õn hiÖu nhÊt cã 2 bËc (bËc trªn chiÕm ¼ diÖn tÝch chuång qu¶ cña viÖc ch¨n nu«i ngan. ChÊt l−îng thøc ¨n

®Ó æ ®Î, bËc d−íi n¬i ngan ¨n vμ uèng n−íc.

cã quan hÖ trùc tiÕp ®Õn viÖc ®Î trøng vμ chÊt 115

116

https://thuviensach.vn

l−îng trøng ngan. Khç víi cç gia cÇm nh− gμ, KiÓm tra søc kháe ®μn ngan: h»ng ngμy quan vÞt, trøng cña chóng cßn phôc vô môc ®Ých th−¬ng s¸t t×nh h×nh søc kháe ®μn ngan, ph¸t hiÖn sím m¹i, ë ngan gÇn nh− toμn bé sè trøng ®Î ra ®Òu nh÷ng ngan yÕu, lo¹i khái ®μn nh÷ng ngan èm,

®−îc ®−a ®i Êp ®Ó në ra ngan con. Gi¸ trÞ kinh tÕ

®ång thêi kiÓm tra t×nh h×nh ¨n uèng cña ngan.

lμ sè ngan con në/m¸i.

KiÓm tra khèi l−îng ngan trong qu¸ tr×nh ®Î

Trong qu¸ tr×nh ch¨n nu«i cÇn chó ý ®Æc trøng, theo dâi diÔn biÕn ®Î trøng, ghi chÐp sè

®iÓm cña ngan lμ kh«ng thÝch thøc ¨n bét, bëi ngan lo¹i th¶i, sè trøng ®Î h»ng ngμy, tû lÖ ph«i vËy thøc ¨n viªn ®−êng kÝnh tõ 3,5-4 mm + thãc vμ tû lÖ në.

cã chÊt l−îng tèt ®−îc sö dông trong suèt chu kú CÇn vÖ sinh thay chÊt ®én chuång h»ng ngμy,

®Î trøng.

tr¸nh nÊm mèc, b¶o ®¶m chuång kh« s¹ch. Bæ sung Thμnh phÇn dinh d−ìng cña thøc ¨n vμ nhu

¸nh s¸ng 12-14 giê/ngμy c¨n cø vμo ®é dμi ¸nh s¸ng cÇu cho ¨n ®èi víi ngan sinh s¶n cÇn b¶o ®¶m: tù nhiªn. Tr¸nh hiÖn t−îng ngan bÐo dÉn ®Õn ®Î

trong 1 kg thøc ¨n cã 2.850 kcal n¨ng l−îng trao kÐm. Phßng bÖnh ®Þnh kú cho ®μn ngan.

®æi vμ protein th« 17,5-18,5%.

Trøng ngan cÇn thu l−îm ngay sau khi ngan

§Þnh l−îng thøc ¨n (g/con/ngμy) ®−îc b¶o ®¶m:

®Î. Trøng ®−îc xÕp vμo khay vμ lo¹i cç trøng ®Î

®èi víi ngan m¸i lμ 160-170 g/con; ®èi víi ngan dÔ bÞ vì hay bÞ bÈn, kh«ng ®−a Êp. NÕu nhÆt trøng trèng lμ 190-200 g/con.

thÊy hiÖn t−îng sè trøng Ýt h¬n ngμy tr−íc 10%

T¹i cç c¬ së ch¨n nu«i cã thÓ bæ sung thªm trë lªn th× ph¶i kiÓm tra l¹i khÈu phÇn ¨n, ch¨m nguån thøc ¨n cña ®Þa ph−¬ng: giun, don d¾t, cua, sãc, nu«i d−ìng ®μn ngan sinh s¶n kÞp thêi.

èc,... th× gi¶m bít thøc ¨n viªn. §Þnh kú bæ sung 6. Kü thuËt Êp trøng

thªm sái d−íi d¹ng h¹t nhá cã tç dông t¨ng kh¶

6.1. Chän trøng Êp

n¨ng nghiÒn vμ hÊp thô thøc ¨n. NhÊt thiÕt ph¶i cho ngan ¨n rau, bÌo 0,5 kg/con/ngμy.

Trøng ®Ó Êp ph¶i chän nh÷ng qu¶ vá s¹ch sÏ

kh«ng dÝnh ph©n, bïn, kh«ng dËp vì. Khèi l−îng 5. Ch¨m sãc qu¶n lý ®μn

trøng tõ 65-70 g. Trøng kh«ng trßn quçòng nh−

CÇn chó ý tr¸nh cç stress cho ®μn ngan sinh kh«ng dμi qu¸, kh«ng ®øt d©y ch»ng, kh«ng lo·ng s¶n nh− thay ®æi thøc ¨n ®ét ngét, tiÕng ån, ng−êi lßng. Khi soi trøng b¶o ®¶m lμ trøng kh«ng cã dÞ

l¹, chuyÓn ®Þa ®iÓm,...

vËt, vÕt m¸u,...

117

118

https://thuviensach.vn

l−îng trøng ngan. Khç víi cç gia cÇm nh− gμ, KiÓm tra søc kháe ®μn ngan: h»ng ngμy quan vÞt, trøng cña chóng cßn phôc vô môc ®Ých th−¬ng s¸t t×nh h×nh søc kháe ®μn ngan, ph¸t hiÖn sím m¹i, ë ngan gÇn nh− toμn bé sè trøng ®Î ra ®Òu nh÷ng ngan yÕu, lo¹i khái ®μn nh÷ng ngan èm,

®−îc ®−a ®i Êp ®Ó në ra ngan con. Gi¸ trÞ kinh tÕ

®ång thêi kiÓm tra t×nh h×nh ¨n uèng cña ngan.

lμ sè ngan con në/m¸i.

KiÓm tra khèi l−îng ngan trong qu¸ tr×nh ®Î

Trong qu¸ tr×nh ch¨n nu«i cÇn chó ý ®Æc trøng, theo dâi diÔn biÕn ®Î trøng, ghi chÐp sè

®iÓm cña ngan lμ kh«ng thÝch thøc ¨n bét, bëi ngan lo¹i th¶i, sè trøng ®Î h»ng ngμy, tû lÖ ph«i vËy thøc ¨n viªn ®−êng kÝnh tõ 3,5-4 mm + thãc vμ tû lÖ në.

cã chÊt l−îng tèt ®−îc sö dông trong suèt chu kú CÇn vÖ sinh thay chÊt ®én chuång h»ng ngμy,

®Î trøng.

tr¸nh nÊm mèc, b¶o ®¶m chuång kh« s¹ch. Bæ sung Thμnh phÇn dinh d−ìng cña thøc ¨n vμ nhu

¸nh s¸ng 12-14 giê/ngμy c¨n cø vμo ®é dμi ¸nh s¸ng cÇu cho ¨n ®èi víi ngan sinh s¶n cÇn b¶o ®¶m: tù nhiªn. Tr¸nh hiÖn t−îng ngan bÐo dÉn ®Õn ®Î

trong 1 kg thøc ¨n cã 2.850 kcal n¨ng l−îng trao kÐm. Phßng bÖnh ®Þnh kú cho ®μn ngan.

®æi vμ protein th« 17,5-18,5%.

Trøng ngan cÇn thu l−îm ngay sau khi ngan

§Þnh l−îng thøc ¨n (g/con/ngμy) ®−îc b¶o ®¶m:

®Î. Trøng ®−îc xÕp vμo khay vμ lo¹i cç trøng ®Î

®èi víi ngan m¸i lμ 160-170 g/con; ®èi víi ngan dÔ bÞ vì hay bÞ bÈn, kh«ng ®−a Êp. NÕu nhÆt trøng trèng lμ 190-200 g/con.

thÊy hiÖn t−îng sè trøng Ýt h¬n ngμy tr−íc 10%

T¹i cç c¬ së ch¨n nu«i cã thÓ bæ sung thªm trë lªn th× ph¶i kiÓm tra l¹i khÈu phÇn ¨n, ch¨m nguån thøc ¨n cña ®Þa ph−¬ng: giun, don d¾t, cua, sãc, nu«i d−ìng ®μn ngan sinh s¶n kÞp thêi.

èc,... th× gi¶m bít thøc ¨n viªn. §Þnh kú bæ sung 6. Kü thuËt Êp trøng

thªm sái d−íi d¹ng h¹t nhá cã tç dông t¨ng kh¶

6.1. Chän trøng Êp

n¨ng nghiÒn vμ hÊp thô thøc ¨n. NhÊt thiÕt ph¶i cho ngan ¨n rau, bÌo 0,5 kg/con/ngμy.

Trøng ®Ó Êp ph¶i chän nh÷ng qu¶ vá s¹ch sÏ

kh«ng dÝnh ph©n, bïn, kh«ng dËp vì. Khèi l−îng 5. Ch¨m sãc qu¶n lý ®μn

trøng tõ 65-70 g. Trøng kh«ng trßn quçòng nh−

CÇn chó ý tr¸nh cç stress cho ®μn ngan sinh kh«ng dμi qu¸, kh«ng ®øt d©y ch»ng, kh«ng lo·ng s¶n nh− thay ®æi thøc ¨n ®ét ngét, tiÕng ån, ng−êi lßng. Khi soi trøng b¶o ®¶m lμ trøng kh«ng cã dÞ

l¹, chuyÓn ®Þa ®iÓm,...

vËt, vÕt m¸u,...

117

118

https://thuviensach.vn

6.2. B¶o qu¶n trøng

Nh÷ng ngμy sau, ngan mÑ rêi æ ngμy 1 ®Õn 2 lÇn, råi t¨ng sè lÇn rêi æ ®Ó xuèng ¨n uèng nhiÒu h¬n.

- NhiÖt ®é: cÇn b¶o qu¶n trøng ë nhiÖt ®é 15-Trong Êp tù nhiªn kh«ng cÇn sù can thiÖp cña 200C. Khi nhiÖt ®é b¶o qu¶n lªn cao sÏ lμm cho con ng−êi, chØ cÇn ch¨m sãc con mÑ vμ b¶o qu¶n ph«i ph¸t triÓn, song nÕu nhiÖt ®é kh«ng thÝch trøng trong æ Êp.

hîp sÏ g©y chÕt ph«i. CÇn ®¶o trøng 1 lÇn/ngμy víi Trøng ngan Êp 33-35 ngμy th× në. Nh÷ng ngan gãc 1800. T¹i cç hé gia ®×nh cã thÓ xÕp trøng lªn con në tõ ngμy 36 trë ®i th−êng yÕu, kh«ng nu«i khay (®Ó n»m ngang), n¬i tho¸ng m¸t, kh«ng bÞ

®−îc. V× vËy ®Õn hÕt ngμy thø 35 ng−êi ta xuèng æ hÊp thô nhiÖt, kh«ng ®Ó trøng chång lªn nhau.

®Ó nu«i ngan con. Tû lÖ në trªn 90% so víi trøng

- §é Èm thÝch hîp cho b¶o qu¶n lμ 75-82%. §é cã ph«i lμ ®¹t yªu cÇu.

Èm thÊp sÏ lμm cho trøng bèc h¬i n−íc, ®é Èm cao

6.4. Êp trøng nh©n t¹o b»ng m¸y

sÏ lμm cho nÊm mèc ph¸t triÓn.

- XÕp trøng ®Ó trong khay, ®Ó nghiªng 300 hoÆc

- XÕp trøng ngan vμo khay Êp b»ng gç, xÕp n»m ngang, buång khÝ xÕp lªn trªn (®Çu mï), ®Çu trøng nghiªng 300, tr¸nh r¬i trøng trong qu¸ tr×nh

®¶o trøng.

nhá cho xuèng d−íi.

- NhiÖt ®é, ®é Èm trong m¸y Êp:

6.3. Êp trøng ngan b»ng ngan m¸i (Êp

+ Êp trøng ngan néi:

tù nhiªn)

Giai ®o¹n Êp në

Ngµy Êp

NhiÖt ®é (°C)

§é Èm (%)

Chän trøng t−¬i míi ®Î ®−îc 7-10 ngμy ®Ó Êp, Giai ®o¹n Êp

1-9

38,2-38,3

64-65

trøng ®Ó l©u h¬n 10 ngμy, tû lÖ Êp në sÏ gi¶m. NÕu Giai ®o¹n Êp

10-30

37,6-37,7

55-58

cã nhiÒu trøng còng chØ xÕp tõ 20-25 qu¶ cho mét Giai ®o¹n në

31-35

37,3-37,4

80-85

æ cho 1 m¸i Êp. NÕu xÕp qu¸ nhiÒu trøng trong 1

æ, ngan m¸i kh«ng phñ kÝn trøng, nhiÖt ®é Êp cç

+ §èi víi Êp trøng ngan Ph¸p:

trøng kh«ng ®Òu, ¶nh h−ëng xÊu ®Õn tû lÖ në.

Giai ®o¹n Êp në

Ngµy Êp NhiÖt ®é (°C)

§é Èm (%)

Trong 10 ngμy ®Çu, ngan m¸i tù s¶n ra nhiÖt ®é Giai ®o¹n Êp

1-11

38,2-38,5

64-65

kho¶ng 38,50C, sau ®ã gi¶m xuèng 37,20C. Trong Giai ®o¹n Êp

12-25

37,8-38

55-5

nh÷ng ngμy ®Çu Êp, ngan m¸i kh«ng rêi khái æ lóc Giai ®o¹n në

26-30

37,6-37,7

55-57

nμo, v× vËy cÇn cho ngan mÑ ¨n uèng ngay c¹nh æ.

Giai ®o¹n në

31-35

37,4-37,5

80-85

119

120

https://thuviensach.vn

6.2. B¶o qu¶n trøng

Nh÷ng ngμy sau, ngan mÑ rêi æ ngμy 1 ®Õn 2 lÇn, råi t¨ng sè lÇn rêi æ ®Ó xuèng ¨n uèng nhiÒu h¬n.

- NhiÖt ®é: cÇn b¶o qu¶n trøng ë nhiÖt ®é 15-Trong Êp tù nhiªn kh«ng cÇn sù can thiÖp cña 200C. Khi nhiÖt ®é b¶o qu¶n lªn cao sÏ lμm cho con ng−êi, chØ cÇn ch¨m sãc con mÑ vμ b¶o qu¶n ph«i ph¸t triÓn, song nÕu nhiÖt ®é kh«ng thÝch trøng trong æ Êp.

hîp sÏ g©y chÕt ph«i. CÇn ®¶o trøng 1 lÇn/ngμy víi Trøng ngan Êp 33-35 ngμy th× në. Nh÷ng ngan gãc 1800. T¹i cç hé gia ®×nh cã thÓ xÕp trøng lªn con në tõ ngμy 36 trë ®i th−êng yÕu, kh«ng nu«i khay (®Ó n»m ngang), n¬i tho¸ng m¸t, kh«ng bÞ

®−îc. V× vËy ®Õn hÕt ngμy thø 35 ng−êi ta xuèng æ hÊp thô nhiÖt, kh«ng ®Ó trøng chång lªn nhau.

®Ó nu«i ngan con. Tû lÖ në trªn 90% so víi trøng

- §é Èm thÝch hîp cho b¶o qu¶n lμ 75-82%. §é cã ph«i lμ ®¹t yªu cÇu.

Èm thÊp sÏ lμm cho trøng bèc h¬i n−íc, ®é Èm cao

6.4. Êp trøng nh©n t¹o b»ng m¸y

sÏ lμm cho nÊm mèc ph¸t triÓn.

- XÕp trøng ®Ó trong khay, ®Ó nghiªng 300 hoÆc

- XÕp trøng ngan vμo khay Êp b»ng gç, xÕp n»m ngang, buång khÝ xÕp lªn trªn (®Çu mï), ®Çu trøng nghiªng 300, tr¸nh r¬i trøng trong qu¸ tr×nh

®¶o trøng.

nhá cho xuèng d−íi.

- NhiÖt ®é, ®é Èm trong m¸y Êp:

6.3. Êp trøng ngan b»ng ngan m¸i (Êp

+ Êp trøng ngan néi:

tù nhiªn)

Giai ®o¹n Êp në

Ngµy Êp

NhiÖt ®é (°C)

§é Èm (%)

Chän trøng t−¬i míi ®Î ®−îc 7-10 ngμy ®Ó Êp, Giai ®o¹n Êp

1-9

38,2-38,3

64-65

trøng ®Ó l©u h¬n 10 ngμy, tû lÖ Êp në sÏ gi¶m. NÕu Giai ®o¹n Êp

10-30

37,6-37,7

55-58

cã nhiÒu trøng còng chØ xÕp tõ 20-25 qu¶ cho mét Giai ®o¹n në

31-35

37,3-37,4

80-85

æ cho 1 m¸i Êp. NÕu xÕp qu¸ nhiÒu trøng trong 1

æ, ngan m¸i kh«ng phñ kÝn trøng, nhiÖt ®é Êp cç

+ §èi víi Êp trøng ngan Ph¸p:

trøng kh«ng ®Òu, ¶nh h−ëng xÊu ®Õn tû lÖ në.

Giai ®o¹n Êp në

Ngµy Êp NhiÖt ®é (°C)

§é Èm (%)

Trong 10 ngμy ®Çu, ngan m¸i tù s¶n ra nhiÖt ®é Giai ®o¹n Êp

1-11

38,2-38,5

64-65

kho¶ng 38,50C, sau ®ã gi¶m xuèng 37,20C. Trong Giai ®o¹n Êp

12-25

37,8-38

55-5

nh÷ng ngμy ®Çu Êp, ngan m¸i kh«ng rêi khái æ lóc Giai ®o¹n në

26-30

37,6-37,7

55-57

nμo, v× vËy cÇn cho ngan mÑ ¨n uèng ngay c¹nh æ.

Giai ®o¹n në

31-35

37,4-37,5

80-85

119

120

https://thuviensach.vn

§Ó ®iÒu chØnh chÕ ®é nhiÖt vμ chÕ ®é Èm cã ChÕ ®é

§¬n vÞ

ChÕ ®é 1

ChÕ ®é 2

ChÕ ®é 3

hiÖu qu¶, cÇn tiÕn hμnh kiÓm tra sù gi¶m khèi quy ®Þnh

Sè lÇn lµm

LÇn 1

2

3

l−îng trøng trong qu¸ tr×nh Êp. C©n tæng thÓ 50

m¸t

qu¶ trøng cã ®¸nh dÊu ®Ó 5 ngμy sau l¹i c©n l¹i Ngµy b¾t

Ngµy

9-31 7-20 1-14

sè trøng ®ã, nÕu thÊy b×nh qu©n gi¶m 0,38g ë

®Çu vµ kÕt

thø

21-31

15-24

giai ®o¹n 1, 0,47 g ë giai ®o¹n 2 vμ 0,36 g ë giai thóc giai

25-31

®o¹n 3, tæng thÓ c¶ giai ®o¹n ®Õn 30 ngμy Êp,

®o¹n lµm

gi¶m 13-14% lμ lý t−ëng nhÊt. NÕu gi¶m h¬n 15%

m¸t

Thêi gian

Phót

9 phót ngµy 9 phót ngµy 9 phót ngµy hay nhá h¬n 12% th× tû lÖ në sÏ thÊp.

lµm m¸t

®Çu, sau 1

®Çu, sau 1

®Çu, sau 1

- §¶o trøng:

ngµy + 1

ngµy + 1

ngµy + 1

Môc ®Ých cña viÖc ®¶o trøng lμ tr¸nh cho ph«i phót t¨ng

phót t¨ng phót t¨ng ®Õn

khái s¸t vμo vá lμm cho qu¸ tr×nh trao ®æi chÊt

®Õn 25 phót ®Õn 25 phót 25 phót gi÷

®−îc c¶i thiÖn vμ ph«i ph¸t triÓn tèt, nhÊt lμ

gi÷ ®Õn khi gi÷ ®Õn khi ®Õn khi ra në ra në

ra në

giai ®o¹n ®Çu vμ giai ®o¹n gi÷a. Trøng ®−îc ®¶o Thêi gian

Giê

11 giê s¸ng

9 giê s¸ng,

9 giê s¸ng,

mét gãc 900 nÕu xÕp nghiªng vμ ®¶o 1800 nÕu

®−a ra

16 giê chiÒu 16 giê chiÒu,

xÕp n»m ngang, trøng ®−îc ®¶o 2 giê/lÇn. Mçi lµm m¸t

22 giê ®ªm

ngμy ®¶o 10-12 lÇn. NÕu trong 6 ngμy ®Çu kh«ng

- KiÓm tra sinh vËt häc:

®¶o, ph«i chÕt, dÝnh vμo vá vμ kh«ng di ®éng, CÇn kiÓm tra sinh vËt häc th«ng qua soi trøng sau 13 ngμy kh«ng ®¶o, tói niÖu kh«ng khÐp kÝn trong cç giai ®o¹n Êp ®Ó biÕt kh¶ n¨ng ph¸t triÓn

®−îc, l−îng albumin n»m bªn ngoμi tói niÖu dÉn cña ph«i vμ kh¶ n¨ng në cña mçi løa Êp. LÇn 1 lóc

®Õn tû lÖ chÕt ph«i cao, mæ vá kh«ng ®óng vÞ trÝ, 9 ngμy, lÇn 2 lóc 17 ngμy, lÇn 3 lóc 30 ngμy.

ph«i dÞ h×nh ë phÇn m¾t, má vμ ®Çu.

Môc ®Ých kiÓm tra: xç ®Þnh chÊt l−îng sinh

- Lμm m¸t trøng:

häc cña trøng, cho phÐp lËp chÕ ®é Êp trøng trong Kh«ng thÓ thiÕu ®−îc chÕ ®é lμm m¸t qu¸ tr×nh nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ, xç ®Þnh ®−îc nguyªn Êp trøng thñy cÇm do cÊu tróc vá vμ cç thμnh nh©n cç ®ît Êp kÐm, ®Þnh ra ph−¬ng h−íng ®Ó

phÇn dinh d−ìng bªn trong qu¶ trøng.

n©ng cao kÕt qu¶ në.

121

122

https://thuviensach.vn

§Ó ®iÒu chØnh chÕ ®é nhiÖt vμ chÕ ®é Èm cã ChÕ ®é

§¬n vÞ

ChÕ ®é 1

ChÕ ®é 2

ChÕ ®é 3

hiÖu qu¶, cÇn tiÕn hμnh kiÓm tra sù gi¶m khèi quy ®Þnh

Sè lÇn lµm

LÇn 1

2

3

l−îng trøng trong qu¸ tr×nh Êp. C©n tæng thÓ 50

m¸t

qu¶ trøng cã ®¸nh dÊu ®Ó 5 ngμy sau l¹i c©n l¹i Ngµy b¾t

Ngµy

9-31 7-20 1-14

sè trøng ®ã, nÕu thÊy b×nh qu©n gi¶m 0,38g ë

®Çu vµ kÕt

thø

21-31

15-24

giai ®o¹n 1, 0,47 g ë giai ®o¹n 2 vμ 0,36 g ë giai thóc giai

25-31

®o¹n 3, tæng thÓ c¶ giai ®o¹n ®Õn 30 ngμy Êp,

®o¹n lµm

gi¶m 13-14% lμ lý t−ëng nhÊt. NÕu gi¶m h¬n 15%

m¸t

Thêi gian

Phót

9 phót ngµy 9 phót ngµy 9 phót ngµy hay nhá h¬n 12% th× tû lÖ në sÏ thÊp.

lµm m¸t

®Çu, sau 1

®Çu, sau 1

®Çu, sau 1

- §¶o trøng:

ngµy + 1

ngµy + 1

ngµy + 1

Môc ®Ých cña viÖc ®¶o trøng lμ tr¸nh cho ph«i phót t¨ng

phót t¨ng phót t¨ng ®Õn

khái s¸t vμo vá lμm cho qu¸ tr×nh trao ®æi chÊt

®Õn 25 phót ®Õn 25 phót 25 phót gi÷

®−îc c¶i thiÖn vμ ph«i ph¸t triÓn tèt, nhÊt lμ

gi÷ ®Õn khi gi÷ ®Õn khi ®Õn khi ra në ra në

ra në

giai ®o¹n ®Çu vμ giai ®o¹n gi÷a. Trøng ®−îc ®¶o Thêi gian

Giê

11 giê s¸ng

9 giê s¸ng,

9 giê s¸ng,

mét gãc 900 nÕu xÕp nghiªng vμ ®¶o 1800 nÕu

®−a ra

16 giê chiÒu 16 giê chiÒu,

xÕp n»m ngang, trøng ®−îc ®¶o 2 giê/lÇn. Mçi lµm m¸t

22 giê ®ªm

ngμy ®¶o 10-12 lÇn. NÕu trong 6 ngμy ®Çu kh«ng

- KiÓm tra sinh vËt häc:

®¶o, ph«i chÕt, dÝnh vμo vá vμ kh«ng di ®éng, CÇn kiÓm tra sinh vËt häc th«ng qua soi trøng sau 13 ngμy kh«ng ®¶o, tói niÖu kh«ng khÐp kÝn trong cç giai ®o¹n Êp ®Ó biÕt kh¶ n¨ng ph¸t triÓn

®−îc, l−îng albumin n»m bªn ngoμi tói niÖu dÉn cña ph«i vμ kh¶ n¨ng në cña mçi løa Êp. LÇn 1 lóc

®Õn tû lÖ chÕt ph«i cao, mæ vá kh«ng ®óng vÞ trÝ, 9 ngμy, lÇn 2 lóc 17 ngμy, lÇn 3 lóc 30 ngμy.

ph«i dÞ h×nh ë phÇn m¾t, má vμ ®Çu.

Môc ®Ých kiÓm tra: xç ®Þnh chÊt l−îng sinh

- Lμm m¸t trøng:

häc cña trøng, cho phÐp lËp chÕ ®é Êp trøng trong Kh«ng thÓ thiÕu ®−îc chÕ ®é lμm m¸t qu¸ tr×nh nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ, xç ®Þnh ®−îc nguyªn Êp trøng thñy cÇm do cÊu tróc vá vμ cç thμnh nh©n cç ®ît Êp kÐm, ®Þnh ra ph−¬ng h−íng ®Ó

phÇn dinh d−ìng bªn trong qu¶ trøng.

n©ng cao kÕt qu¶ në.

121

122

https://thuviensach.vn

Ph−¬ng ph¸p kiÓm tra: dïng ®Ìn soi ®Ó kiÓm 3. ChuÈn bÞ chuång nu«i, vËt t− cÇn thiÕt tra, lo¹i nh÷ng qu¶ trøng tr¾ng, trøng chÕt ph«i

3.1. Chuång nu«i

®Ó tiÕt kiÖm chç, tr¸nh « nhiÔm vμ xç ®Þnh thêi Tr−íc khi ®−a ngan vμo nu«i, chuång cÇn ®−îc

®iÓm ph«i chÕt ®Ó cã biÖn ph¸p c¶i thiÖn chÕ ®é Êp vÖ sinh, khö trïng chu ®¸o b»ng formalin 0,05%

hay c¶i thiÖn chÕ ®é nu«i d−ìng tr¸nh g©y thiÖt vμ ®−îc quÐt v«i tr−íc 3-5 ngμy. N¬i nu«i cÇn b¶o h¹i kh«ng cÇn thiÕt, n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ.

®¶m kh« r¸o, tho¸ng m¸t vÒ mïa hÌ, Êm vÒ mïa

®«ng. Tr−íc khi ®−a ngan vÒ, chuång cÇn ®−îc IV. Kü THUËT NU¤I NGAN CON (1-84 ngμy tuæi) s−ëi Êm tr−íc 4-5 giê. CÇn chó ý chèng chuét cho ngan con b»ng l−íi m¾t c¸o.

1. §Æc ®iÓm

3.2. VËt t− cÇn thiÕt

Ngan con cã sù mÉn c¶m rÊt lín ®èi víi sù mÊt n−íc, do thËn ch−a hoμn chØnh, bëi vËy cÇn cho

- Cãt qu©y: nhÊt thiÕt trong nh÷ng ngμy ®Çu ph¶i qu©y ngan trong cç qu©y cãt cã chiÒu cao 0,5 m, ngan uèng n−íc ®Çy ®ñ ngay khi míi në, ®Æc biÖt lμ

chiÒu dμi 4,5 m víi 7-100 ngan/qu©y.

uèng chÊt lîi tiÓu ngay tõ buæi ®Çu cho tíi 18 ngμy

- Sö dông bãng ®iÖn 100 W th¾p s¸ng vμ s−ëi sau. §©y lμ giai ®o¹n rÊt quan träng quyÕt ®Þnh Êm. Thêi gian th¾p s¸ng 24/24 giê trong 2 tuÇn thμnh c«ng hay thÊt b¹i, bëi tû lÖ hao hôt ®Çu con sÏ

®Çu. Cç tuÇn sau 20 giê/ngμy. Bãng ®iÖn ®−îc cao, ®μn ngan sÏ ph¸t triÓn kh«ng b×nh th−êng nÕu ph©n bè treo cçh nÒn chuång 0,5 m b¶o ®¶m cung viÖc nu«i d−ìng ch¨m sãc kÐm. Giai ®o¹n nμy chia cÊp nhiÖt ®Òu trong qu©y.

thμnh 2 giai ®o¹n nhá: óm ngan (1-28 ngμy tuæi),

- M¸ng ¨n: cÇn cã ®ñ m¸ng ¨n cho mçi ngan nu«i ngan con (29-84 ngμy tuæi).

trong mét lÇn cho ¨n. Khay ¨n cã thÓ b»ng t«n, cã cÊu t¹o cao 2 cm, réng 40 cm, dμi 60 cm b¶o ®¶m 2. Kü thuËt chän ngan con

cho 25-30 ngan con/khay.

- M¸ng uèng: b¶o ®¶m cung cÊp n−íc s¹ch cho Nguyªn t¾c chän ngan në ®óng ngμy (ngμy thø ngan 25-30 con/m¸ng. Lo¹i m¸ng 1,5 lÝt: sö dông 34 vμ 35) kháe m¹nh, nhanh nhÑn, l«ng bãng, m¾t trong 7 ngμy ®Çu. Lo¹i m¸ng 4 lÝt: sö dông ë cç s¸ng, cã mμu s¾c l«ng t¬ ®Æc tr−ng cña gièng. Lo¹i tuÇn tuæi lín h¬n ®Ó khi cÇn uèng phßng bÖnh.

bá hÕt cç con cã khuyÕt tËt: khoÌo ch©n, hë rèn, N−íc uèng cÇn ®−îc cung cÊp ®Çy ®ñ b¶o ®¶m 0,3-kh« ch©n, bÕt l«ng, qu¸ nhá,...

0,4 lÝt/con/ngμy.

123

124

https://thuviensach.vn

Ph−¬ng ph¸p kiÓm tra: dïng ®Ìn soi ®Ó kiÓm 3. ChuÈn bÞ chuång nu«i, vËt t− cÇn thiÕt tra, lo¹i nh÷ng qu¶ trøng tr¾ng, trøng chÕt ph«i

3.1. Chuång nu«i

®Ó tiÕt kiÖm chç, tr¸nh « nhiÔm vμ xç ®Þnh thêi Tr−íc khi ®−a ngan vμo nu«i, chuång cÇn ®−îc

®iÓm ph«i chÕt ®Ó cã biÖn ph¸p c¶i thiÖn chÕ ®é Êp vÖ sinh, khö trïng chu ®¸o b»ng formalin 0,05%

hay c¶i thiÖn chÕ ®é nu«i d−ìng tr¸nh g©y thiÖt vμ ®−îc quÐt v«i tr−íc 3-5 ngμy. N¬i nu«i cÇn b¶o h¹i kh«ng cÇn thiÕt, n©ng cao hiÖu qu¶ kinh tÕ.

®¶m kh« r¸o, tho¸ng m¸t vÒ mïa hÌ, Êm vÒ mïa

®«ng. Tr−íc khi ®−a ngan vÒ, chuång cÇn ®−îc IV. Kü THUËT NU¤I NGAN CON (1-84 ngμy tuæi) s−ëi Êm tr−íc 4-5 giê. CÇn chó ý chèng chuét cho ngan con b»ng l−íi m¾t c¸o.

1. §Æc ®iÓm

3.2. VËt t− cÇn thiÕt

Ngan con cã sù mÉn c¶m rÊt lín ®èi víi sù mÊt n−íc, do thËn ch−a hoμn chØnh, bëi vËy cÇn cho

- Cãt qu©y: nhÊt thiÕt trong nh÷ng ngμy ®Çu ph¶i qu©y ngan trong cç qu©y cãt cã chiÒu cao 0,5 m, ngan uèng n−íc ®Çy ®ñ ngay khi míi në, ®Æc biÖt lμ

chiÒu dμi 4,5 m víi 7-100 ngan/qu©y.

uèng chÊt lîi tiÓu ngay tõ buæi ®Çu cho tíi 18 ngμy

- Sö dông bãng ®iÖn 100 W th¾p s¸ng vμ s−ëi sau. §©y lμ giai ®o¹n rÊt quan träng quyÕt ®Þnh Êm. Thêi gian th¾p s¸ng 24/24 giê trong 2 tuÇn thμnh c«ng hay thÊt b¹i, bëi tû lÖ hao hôt ®Çu con sÏ

®Çu. Cç tuÇn sau 20 giê/ngμy. Bãng ®iÖn ®−îc cao, ®μn ngan sÏ ph¸t triÓn kh«ng b×nh th−êng nÕu ph©n bè treo cçh nÒn chuång 0,5 m b¶o ®¶m cung viÖc nu«i d−ìng ch¨m sãc kÐm. Giai ®o¹n nμy chia cÊp nhiÖt ®Òu trong qu©y.

thμnh 2 giai ®o¹n nhá: óm ngan (1-28 ngμy tuæi),

- M¸ng ¨n: cÇn cã ®ñ m¸ng ¨n cho mçi ngan nu«i ngan con (29-84 ngμy tuæi).

trong mét lÇn cho ¨n. Khay ¨n cã thÓ b»ng t«n, cã cÊu t¹o cao 2 cm, réng 40 cm, dμi 60 cm b¶o ®¶m 2. Kü thuËt chän ngan con

cho 25-30 ngan con/khay.

- M¸ng uèng: b¶o ®¶m cung cÊp n−íc s¹ch cho Nguyªn t¾c chän ngan në ®óng ngμy (ngμy thø ngan 25-30 con/m¸ng. Lo¹i m¸ng 1,5 lÝt: sö dông 34 vμ 35) kháe m¹nh, nhanh nhÑn, l«ng bãng, m¾t trong 7 ngμy ®Çu. Lo¹i m¸ng 4 lÝt: sö dông ë cç s¸ng, cã mμu s¾c l«ng t¬ ®Æc tr−ng cña gièng. Lo¹i tuÇn tuæi lín h¬n ®Ó khi cÇn uèng phßng bÖnh.

bá hÕt cç con cã khuyÕt tËt: khoÌo ch©n, hë rèn, N−íc uèng cÇn ®−îc cung cÊp ®Çy ®ñ b¶o ®¶m 0,3-kh« ch©n, bÕt l«ng, qu¸ nhá,...

0,4 lÝt/con/ngμy.

123

124

https://thuviensach.vn

4. Cç ®iÒu kiÖn nu«i d−ìng

- Cçh cho ¨n:

- NhiÖt ®é:

Tõ 1-28 ngμy tuæi cho ngan ¨n tù do, b¶o ®¶m NhiÖt ®é ®−îc cÊp b»ng nguån tõ lß s−ëi hoÆc 5-6 b÷a/ngμy. CÇn chó ý b÷a ¨n tèi tr−íc khi ®i bãng ®iÖn s−ëi ®Ó b¶o ®¶m nhiÖt trong qu©y. TuÇn ngñ lóc 10 giê ®ªm. Tõ 29-84 ngμy tuæi cho ngan 1: 32-350C, tuÇn 2: 30-320C, tuÇn 3: 28-300C, tuÇn

¨n theo ®Þnh l−îng nh− sau:

4: 26-280C.

Ngµy tuæi

Ngan m¸i (g/ngµy)

Ngan trèng (g/ngµy)

- MËt ®é:

29-41 60-70

80-100

Nu«i th©m canh: ®é ®«ng ®μn kho¶ng 500-600

42-48 70-80

120

con/®μn.

49-55 80-100

140

Trong cç hé ch¨n nu«i theo d¹ng b¸n ch¨n 59-62 120

140

th¶: 50-100 con/®μn. Giai ®o¹n 1-28 ngμy tuæi: 25

63-69 130

150

con/m2, giai ®o¹n 29-84 ngμy tuæi: 7-10 con/m2.

70-76 145

150

- ChÊt ®én chuång:

77-83 145

150

Cã thÓ sö dông trÊu, phoi bμo, r¬m, cá kh« ®Ó

Tæng

6,3 kg

7,63 kg

®én chuång. Cç chÊt ®én chuång ph¶i b¶o ®¶m B¾t ®Çu tõ ngμy thø 3, tËp cho ngan ¨n rau s¹ch sÏ, kh«, kh«ng nhiÔm mèc.

xanh: l¸ xμ lçh, c¶i b¾p,… th¸i nhá, r¾c ®Òu trong

- Thøc ¨n:

m¸ng. Tõ ngμy thø 5 trë lªn cã thÓ sö dông thªm B¶ng tiªu chuÈn thøc ¨n cho ngan con bÌo t©y, l¸ su hμo,…

tõ 1-84 ngµy tuæi

5. Mét sè ®iÓm chó ý trong nu«i ngan con N¨ng l−îng

- Tr¸nh cç stress trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn Thêi kú

trao ®æi

Protein th« Methionine

ngan con: mÊt n−íc do quçhËt, qu¸ nãng, giã Lyzin (%)

(tuÇn tuæi)

(kcal/kg

(%)

(%)

lïa, vËn chuyÓn lóc trêi qu¸ nãng, qu¸ l¹nh.

thøc ¨n)

- Tr¸nh sö dông thøc ¨n «i mèc.

0-3 2.800-3.000

17,7-19

0,38-0,41

0,9-0,96

- Khi thÊy hiÖn t−îng ngan xÕp ®èng lªn nhau 3-6 2.800-3.000

14,9-16

0,32-0,34

0,73-0,78

lμ do chuång thiÕu nhiÖt, chuång Èm dÉn ®Õn kh¶

6-12 2.800-3.000

12,3-13 0,22-0,23

0,51-0,55

n¨ng ngan bÞ tö vong cao, nu«i sèng thÊp.

125

126

https://thuviensach.vn

4. Cç ®iÒu kiÖn nu«i d−ìng

- Cçh cho ¨n:

- NhiÖt ®é:

Tõ 1-28 ngμy tuæi cho ngan ¨n tù do, b¶o ®¶m NhiÖt ®é ®−îc cÊp b»ng nguån tõ lß s−ëi hoÆc 5-6 b÷a/ngμy. CÇn chó ý b÷a ¨n tèi tr−íc khi ®i bãng ®iÖn s−ëi ®Ó b¶o ®¶m nhiÖt trong qu©y. TuÇn ngñ lóc 10 giê ®ªm. Tõ 29-84 ngμy tuæi cho ngan 1: 32-350C, tuÇn 2: 30-320C, tuÇn 3: 28-300C, tuÇn

¨n theo ®Þnh l−îng nh− sau:

4: 26-280C.

Ngµy tuæi

Ngan m¸i (g/ngµy)

Ngan trèng (g/ngµy)

- MËt ®é:

29-41 60-70

80-100

Nu«i th©m canh: ®é ®«ng ®μn kho¶ng 500-600

42-48 70-80

120

con/®μn.

49-55 80-100

140

Trong cç hé ch¨n nu«i theo d¹ng b¸n ch¨n 59-62 120

140

th¶: 50-100 con/®μn. Giai ®o¹n 1-28 ngμy tuæi: 25

63-69 130

150

con/m2, giai ®o¹n 29-84 ngμy tuæi: 7-10 con/m2.

70-76 145

150

- ChÊt ®én chuång:

77-83 145

150

Cã thÓ sö dông trÊu, phoi bμo, r¬m, cá kh« ®Ó

Tæng

6,3 kg

7,63 kg

®én chuång. Cç chÊt ®én chuång ph¶i b¶o ®¶m B¾t ®Çu tõ ngμy thø 3, tËp cho ngan ¨n rau s¹ch sÏ, kh«, kh«ng nhiÔm mèc.

xanh: l¸ xμ lçh, c¶i b¾p,… th¸i nhá, r¾c ®Òu trong

- Thøc ¨n:

m¸ng. Tõ ngμy thø 5 trë lªn cã thÓ sö dông thªm B¶ng tiªu chuÈn thøc ¨n cho ngan con bÌo t©y, l¸ su hμo,…

tõ 1-84 ngµy tuæi

5. Mét sè ®iÓm chó ý trong nu«i ngan con N¨ng l−îng

- Tr¸nh cç stress trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn Thêi kú

trao ®æi

Protein th« Methionine

ngan con: mÊt n−íc do quçhËt, qu¸ nãng, giã Lyzin (%)

(tuÇn tuæi)

(kcal/kg

(%)

(%)

lïa, vËn chuyÓn lóc trêi qu¸ nãng, qu¸ l¹nh.

thøc ¨n)

- Tr¸nh sö dông thøc ¨n «i mèc.

0-3 2.800-3.000

17,7-19

0,38-0,41

0,9-0,96

- Khi thÊy hiÖn t−îng ngan xÕp ®èng lªn nhau 3-6 2.800-3.000

14,9-16

0,32-0,34

0,73-0,78

lμ do chuång thiÕu nhiÖt, chuång Èm dÉn ®Õn kh¶

6-12 2.800-3.000

12,3-13 0,22-0,23

0,51-0,55

n¨ng ngan bÞ tö vong cao, nu«i sèng thÊp.

125

126

https://thuviensach.vn

- Khi ngan ®−îc 7 ngμy cÇn cho tiÕp xóc víi Giai ®o¹n nμy cç con ®−îc chän ph¶i chÐo c¸nh, n−íc ®Ó quen víi m«i tr−êng n−íc.

ngo¹i h×nh ®Ñp, bé l«ng m−ît, lo¹i bá con c¸nh

- Tõ tuÇn thø 5 trë ®i, ngan mäc l«ng vai, l«ng tiªn hay bé l«ng mäc kh«ng ®Çy ®ñ. Khèi l−îng c¸nh dÉn ®Õn hiÖn t−îng c¾n mæ lÉn nhau, ¨n ph¶i ®¹t tiªu chuÈn cña gièng, ngan m¸i ®¹t 1,1-l«ng nhau (do thiÕu dinh d−ìng, thiÕu rau xanh, 1,9 kg (ngan néi) vμ 1,8-2,2 kg (ngan Ph¸p) ë 77

nu«i chËt, ®é Èm cao,…) nªn cÇn chý ý ch¨m sãc, ngμy tuæi; ngan trèng 2,9-3 kg (ngan néi), 3,5-4

nu«i d−ìng chu ®¸o. Cã thÓ c¾t 0,5 cm má trªn ë kg (ngan Ph¸p) vμo lóc 88 ngμy tuæi. §èi víi løa tuæi cßn nhá, ngay tõ lóc 1 tuÇn tuæi ®Ó tr¸nh nh÷ng con trèng, ph¶i chän nh÷ng con d¸ng mæ c¾n.

hïng dòng, cã gai giao cÊu râ nÐt, lç huyÖt kh«ng

- Chó ý cho ngan vËn ®éng ®Ó tr¸nh liÖt ch©n.

viªm. §èi víi con m¸i, chän nh÷ng con nhanh nhÑn, ch©n v÷ng vμng, lç huyÖt −ít, bông mÒm, V. Kü THUËT NU¤I NGAN HËU BÞ (85-165 ngμy tuæi) phÇn h«ng në nang.

1. §Æc ®iÓm

3. ChuÈn bÞ chuång nu«i vμ trang thiÕt Giai ®o¹n nμy ngan trèng vμ ngan m¸i ®−îc bÞ khç

¸p dông nu«i chÕ ®é ¨n h¹n chÕ trong ®iÒu kiÖn

- Giai ®o¹n nu«i ngan hËu bÞ cÇn cã ®ñ diÖn tù nhiªn nh»m b¶o ®¶m cho ngan kh«ng qu¸

tÝch chuång nu«i vμ s©n ch¬i, m−¬ng n−íc hoÆc ao bÐo, kh«ng qu¸ gÇy, ®¹t khèi l−îng chuÈn bÞ

cho ngan ®Çm, t¾m.

b−íc vμo thêi kú ®Î trøng. §©y lμ giai ®o¹n kh¸

- Chuång vμ s©n ch¬i b¶o ®¶m cç yÕu tè kü thuËt quan träng trong suèt qu¸ tr×nh ®Î. Ngan qu¸

®Ó ngan cã thÓ ph¸t triÓn tèt.

bÐo hay qu¸ gÇy hoÆc ngan bÞ bÖnh sÏ ¶nh

- NÒn chuång: cã thÓ lμ s©n xi m¨ng hay sμn gç h−ëng ®Õn søc kháe vμ s¶n l−îng trøng trong b¶o ®¶m Êm trong mïa ®«ng, m¸t vÒ mïa hÌ. NÒn giai ®o¹n sau.

chuång nªn cã ®é dèc 3-50C thuËn tiÖn trong kh©u 2. Kü thuËt chän ngan hËu bÞ

vÖ sinh. DiÖn tÝch chuång nu«i nªn b¶o ®¶m 6-8

Sau khi nu«i hÕt giai ®o¹n ngan con, chän con m¸i/m2, 5-7 con trèng/m2. NÒn chuång cÇn ngan hËu bÞ ph¶i chän tõ ®μn ngan con kháe nh½n, tr¸nh x©y x¸t gan bμn ch©n.

m¹nh, kh«ng m¾c bÖnh, ®¹t tû lÖ nu«i sèng cao.

- S©n ch¬i cã thÓ lμ nÒn xi m¨ng hoÆc v−ên c©y, 127

128

https://thuviensach.vn

- Khi ngan ®−îc 7 ngμy cÇn cho tiÕp xóc víi Giai ®o¹n nμy cç con ®−îc chän ph¶i chÐo c¸nh, n−íc ®Ó quen víi m«i tr−êng n−íc.

ngo¹i h×nh ®Ñp, bé l«ng m−ît, lo¹i bá con c¸nh

- Tõ tuÇn thø 5 trë ®i, ngan mäc l«ng vai, l«ng tiªn hay bé l«ng mäc kh«ng ®Çy ®ñ. Khèi l−îng c¸nh dÉn ®Õn hiÖn t−îng c¾n mæ lÉn nhau, ¨n ph¶i ®¹t tiªu chuÈn cña gièng, ngan m¸i ®¹t 1,1-l«ng nhau (do thiÕu dinh d−ìng, thiÕu rau xanh, 1,9 kg (ngan néi) vμ 1,8-2,2 kg (ngan Ph¸p) ë 77

nu«i chËt, ®é Èm cao,…) nªn cÇn chý ý ch¨m sãc, ngμy tuæi; ngan trèng 2,9-3 kg (ngan néi), 3,5-4

nu«i d−ìng chu ®¸o. Cã thÓ c¾t 0,5 cm má trªn ë kg (ngan Ph¸p) vμo lóc 88 ngμy tuæi. §èi víi løa tuæi cßn nhá, ngay tõ lóc 1 tuÇn tuæi ®Ó tr¸nh nh÷ng con trèng, ph¶i chän nh÷ng con d¸ng mæ c¾n.

hïng dòng, cã gai giao cÊu râ nÐt, lç huyÖt kh«ng

- Chó ý cho ngan vËn ®éng ®Ó tr¸nh liÖt ch©n.

viªm. §èi víi con m¸i, chän nh÷ng con nhanh nhÑn, ch©n v÷ng vμng, lç huyÖt −ít, bông mÒm, V. Kü THUËT NU¤I NGAN HËU BÞ (85-165 ngμy tuæi) phÇn h«ng në nang.

1. §Æc ®iÓm

3. ChuÈn bÞ chuång nu«i vμ trang thiÕt Giai ®o¹n nμy ngan trèng vμ ngan m¸i ®−îc bÞ khç

¸p dông nu«i chÕ ®é ¨n h¹n chÕ trong ®iÒu kiÖn

- Giai ®o¹n nu«i ngan hËu bÞ cÇn cã ®ñ diÖn tù nhiªn nh»m b¶o ®¶m cho ngan kh«ng qu¸

tÝch chuång nu«i vμ s©n ch¬i, m−¬ng n−íc hoÆc ao bÐo, kh«ng qu¸ gÇy, ®¹t khèi l−îng chuÈn bÞ

cho ngan ®Çm, t¾m.

b−íc vμo thêi kú ®Î trøng. §©y lμ giai ®o¹n kh¸

- Chuång vμ s©n ch¬i b¶o ®¶m cç yÕu tè kü thuËt quan träng trong suèt qu¸ tr×nh ®Î. Ngan qu¸

®Ó ngan cã thÓ ph¸t triÓn tèt.

bÐo hay qu¸ gÇy hoÆc ngan bÞ bÖnh sÏ ¶nh

- NÒn chuång: cã thÓ lμ s©n xi m¨ng hay sμn gç h−ëng ®Õn søc kháe vμ s¶n l−îng trøng trong b¶o ®¶m Êm trong mïa ®«ng, m¸t vÒ mïa hÌ. NÒn giai ®o¹n sau.

chuång nªn cã ®é dèc 3-50C thuËn tiÖn trong kh©u 2. Kü thuËt chän ngan hËu bÞ

vÖ sinh. DiÖn tÝch chuång nu«i nªn b¶o ®¶m 6-8

Sau khi nu«i hÕt giai ®o¹n ngan con, chän con m¸i/m2, 5-7 con trèng/m2. NÒn chuång cÇn ngan hËu bÞ ph¶i chän tõ ®μn ngan con kháe nh½n, tr¸nh x©y x¸t gan bμn ch©n.

m¹nh, kh«ng m¾c bÖnh, ®¹t tû lÖ nu«i sèng cao.

- S©n ch¬i cã thÓ lμ nÒn xi m¨ng hoÆc v−ên c©y, 127

128

https://thuviensach.vn

b·i ch¨n vμ cã hμng rμo ng¨n cçh víi khu d©n c−

Ngan m¸i

Ngan trèng

Ngµy tuæi

vμ ng¨n cç gia sóc khç ®i vμo.

(g thøc ¨n/con/ngµy) (g thøc ¨n/con/ngµy)

- Ngan lμ loμi thñy cÇm nªn rÊt cÇn n−íc trong 85-126 85 150-160

qu¸ tr×nh sinh sèng ®Ó bé l«ng s¹ch, bãng. Nh÷ng 127-147 95

170

n¬i kh«ng cã ao hå, cã thÓ sö dông m−¬ng n−íc 148-168 110

170

nh©n t¹o.

169-182 130

180

- ChÊt ®én chuång cã thÓ sö dông trÊu, phoi 183-196 140

200

bμo s¹ch kh«ng bÞ nÊm mèc, r¶i dμy 2-3 cm.

Cung cÊp ®Çy ®ñ n−íc uèng s¹ch cho ®μn ngan,

- M¸ng ¨n b¶o ®¶m 5 cm chiÒu dμi m¸ng cho 1

b¶o ®¶m tèi thiÓu 0,5 lÝt/con/ngμy. Tèt nhÊt lμ cho

®Çu con, m¸ng uèng sö dông lo¹i 5 lÝt cho 25 con.

ngan uèng tù do vμ th¶ vμo hÖ thèng cã m−¬ng

- ChÕ ®é chiÕu s¸ng: nªn sö dông ¸nh s¸ng tù m¸ng n−íc ch¶y hoÆc hå ao.

nhiªn ®Ó chiÕu s¸ng, vμo mïa ®«ng nÕu nhèt 5. Qu¶n lý ®μn ngan hËu bÞ

chuång kh«ng cã ®iÒu kiÖn ch¨n th¶ th× cÇn th¾p

- Sau 84 ngμy tuæi ngan cã ®«i c¸nh l«ng ®·

®Ìn tõ 7-10 giê/ngμy, b¶o ®¶m 4 W/m2.

dμi, kháe vμ thÝch bay. V× vËy ®Ó h¹n chÕ ngan 4. Thøc ¨n

bay xa ng−êi ta xÐn bít l«ng c¸nh tíi khuûu.

- CÇn theo dâi träng l−îng c¬ thÓ ngan. NÕu Ngan rÊt thÝch ¨n lo¹i thøc ¨n d¹ng h¹t, tèt ngan trèng qu¸ bÐo sÏ phèi gièng khã kh¨n, chÊt nhÊt lμ lo¹i thøc ¨n cã ®−êng kÝnh 3-5 mm. Cã thÓ

l−îng tinh trïng thÊp. Ngan m¸i qu¸ bÐo lμm sö dông thøc ¨n hçn hîp d¹ng viªn lo¹i 4V

cho s¶n l−îng trøng thÊp, kh¶ n¨ng Êp trøng (Vifaco) + thãc tÎ theo tû lÖ 50% thøc ¨n viªn vμ

kh«ng tèt.

50% thãc tÎ. ë nh÷ng n¬i kh«ng cã b·i ch¨n th¶

- H»ng ngμy cÇn kiÓm tra søc kháe cña ®μn cÇn cho ngan ¨n cç lo¹i nhuyÔn thÓ nh− èc, don ngan, tçh riªng cç ngan èm yÕu ra khái ®μn, xö d¾t, giun ®Êt, cua, cμo cμo, ch©u chÊu,…

lý cç ngan chÕt do nghi m¾c bÖnh. Kh«ng vøt xç Nhu cÇu dinh d−ìng cho 1 kg thøc ¨n cã 14-ngan chÕt xuèng ao hå hay v−ên b·i c©y g©y «

15% protein th« vμ 2.700 kcal n¨ng l−îng.

nhiÔm m«i tr−êng khu vùc ch¨n nu«i.

L−îng thøc ¨n h»ng ngμy nh− sau:

- Tiªm v¾cxin dÞch t¶ vÞt cho ®μn ngan ngay 129

130

https://thuviensach.vn

b·i ch¨n vμ cã hμng rμo ng¨n cçh víi khu d©n c−

Ngan m¸i

Ngan trèng

Ngµy tuæi

vμ ng¨n cç gia sóc khç ®i vμo.

(g thøc ¨n/con/ngµy) (g thøc ¨n/con/ngµy)

- Ngan lμ loμi thñy cÇm nªn rÊt cÇn n−íc trong 85-126 85 150-160

qu¸ tr×nh sinh sèng ®Ó bé l«ng s¹ch, bãng. Nh÷ng 127-147 95

170

n¬i kh«ng cã ao hå, cã thÓ sö dông m−¬ng n−íc 148-168 110

170

nh©n t¹o.

169-182 130

180

- ChÊt ®én chuång cã thÓ sö dông trÊu, phoi 183-196 140

200

bμo s¹ch kh«ng bÞ nÊm mèc, r¶i dμy 2-3 cm.

Cung cÊp ®Çy ®ñ n−íc uèng s¹ch cho ®μn ngan,

- M¸ng ¨n b¶o ®¶m 5 cm chiÒu dμi m¸ng cho 1

b¶o ®¶m tèi thiÓu 0,5 lÝt/con/ngμy. Tèt nhÊt lμ cho

®Çu con, m¸ng uèng sö dông lo¹i 5 lÝt cho 25 con.

ngan uèng tù do vμ th¶ vμo hÖ thèng cã m−¬ng

- ChÕ ®é chiÕu s¸ng: nªn sö dông ¸nh s¸ng tù m¸ng n−íc ch¶y hoÆc hå ao.

nhiªn ®Ó chiÕu s¸ng, vμo mïa ®«ng nÕu nhèt 5. Qu¶n lý ®μn ngan hËu bÞ

chuång kh«ng cã ®iÒu kiÖn ch¨n th¶ th× cÇn th¾p

- Sau 84 ngμy tuæi ngan cã ®«i c¸nh l«ng ®·

®Ìn tõ 7-10 giê/ngμy, b¶o ®¶m 4 W/m2.

dμi, kháe vμ thÝch bay. V× vËy ®Ó h¹n chÕ ngan 4. Thøc ¨n

bay xa ng−êi ta xÐn bít l«ng c¸nh tíi khuûu.

- CÇn theo dâi träng l−îng c¬ thÓ ngan. NÕu Ngan rÊt thÝch ¨n lo¹i thøc ¨n d¹ng h¹t, tèt ngan trèng qu¸ bÐo sÏ phèi gièng khã kh¨n, chÊt nhÊt lμ lo¹i thøc ¨n cã ®−êng kÝnh 3-5 mm. Cã thÓ

l−îng tinh trïng thÊp. Ngan m¸i qu¸ bÐo lμm sö dông thøc ¨n hçn hîp d¹ng viªn lo¹i 4V

cho s¶n l−îng trøng thÊp, kh¶ n¨ng Êp trøng (Vifaco) + thãc tÎ theo tû lÖ 50% thøc ¨n viªn vμ

kh«ng tèt.

50% thãc tÎ. ë nh÷ng n¬i kh«ng cã b·i ch¨n th¶

- H»ng ngμy cÇn kiÓm tra søc kháe cña ®μn cÇn cho ngan ¨n cç lo¹i nhuyÔn thÓ nh− èc, don ngan, tçh riªng cç ngan èm yÕu ra khái ®μn, xö d¾t, giun ®Êt, cua, cμo cμo, ch©u chÊu,…

lý cç ngan chÕt do nghi m¾c bÖnh. Kh«ng vøt xç Nhu cÇu dinh d−ìng cho 1 kg thøc ¨n cã 14-ngan chÕt xuèng ao hå hay v−ên b·i c©y g©y «

15% protein th« vμ 2.700 kcal n¨ng l−îng.

nhiÔm m«i tr−êng khu vùc ch¨n nu«i.

L−îng thøc ¨n h»ng ngμy nh− sau:

- Tiªm v¾cxin dÞch t¶ vÞt cho ®μn ngan ngay 129

130

https://thuviensach.vn

tõ 12 tuÇn tuæi tr−íc khi chuyÓn ®μn vμo hËu ngan cã mét vÞ trÝ ®øng ¨n. Sö dông khay ¨n b»ng bÞ, tiªm l¹i lÇn 2 ë tuÇn tuæi 22-23 tr−íc khi t«n cã chiÒu cao 4 cm, réng 5 cm vμ dμi 60 cm víi chuyÓn vμo chuång sinh s¶n. Phßng bÖnh tô tû lÖ 15 ngan/khay.

huyÕt trïng b»ng kh¸ng sinh 1 th¸ng/1 lÇn (60 mg

- ChuÈn bÞ m¸ng uèng: n−íc cung cÊp cho ngan tetracycline/kg thÓ träng trén vμo thøc ¨n cho thÞt cÇn s¹ch, b¶o ®¶m vÖ sinh, b×nh qu©n 0,1-0,5

¨n 3 ngμy liªn tôc).

lÝt/ngan/ngμy. Cã thÓ sö dông chôp nhùa lo¹i 1,5

- VÖ sinh chuång, s©n ch¬i vμ sö dông thøc ¨n lÝt hoÆc 4 lÝt hoÆc èng nhùa cã ®−êng kÝnh 10-15 cm s¹ch kh«ng bÞ «i mèc ®Ó phßng cç bÖnh nÊm phæi lμm m¸ng uèng.

vμ nhiÔm ®éc aflatonxin.

- ChÕ ®é s−ëi vμ th¾p s¸ng:

+ CÇn cã ®Çy ®ñ cãt qu©y vμ bãng ®iÖn ®Ó s−ëi VI. Kü THUËT NU¤I NGAN THÞT

còng nh− th¾p s¸ng. Mïa hÌ sö dông bãng 75-100

W/qu©y, mïa ®«ng sö dông 2 bãng 75-100 W/qu©y.

1. §Æc ®iÓm cña ngan thÞt

+ B¶o ®¶m chÕ ®é nhiÖt ®é ë cç tuÇn nu«i óm:

- Tuæi giÕt thÞt con m¸i: 70-77 ngμy, con trèng tuÇn 1 (32-350C), tuÇn 2 (30-320C), tuÇn 3 (28-lμ 84 ngμy.

300C), tuÇn 4 (26-280C).

- Khèi l−îng c¬ thÓ lóc giÕt thÞt: ngan m¸i néi: 4. Vç ngan bÐo (tõ 2-3 tuÇn tr−íc khi xuÊt 1,8-1,9 kg, ngan m¸i Ph¸p: 2,5-2,6 kg, ngan trèng chuång)

néi: 2,9-3 kg, ngan trèng Ph¸p: 4,7-4,8 kg.

- §Æc ®iÓm:

- HiÖn nay cã 3 ph−¬ng thøc nu«i ngan thÞt: nu«i

+ Ngan m¸i: b¾t ®Çu tõ 50-60 ngμy, ngan trèng tËp trung, nu«i ch¨n th¶ vμ nu«i b¸n ch¨n th¶.

b¾t ®Çu tõ 63-70 ngμy.

2. Kü thuËt chän gièng

+ Sö dông ng« h¹t vμ ®ç t−¬ng ng©m, luéc chÝn, VÒ c¬ b¶n, kü thuËt chän gièng ngan thÞt gièng nhåi c−ìng bøc 2 lÇn/ngμy.

cç b−íc tiÕn hμnh chän gièng ®èi víi cç lo¹i

+ L−îng thøc ¨n t¨ng dÇn 200-300 g/con/ngμy.

ngan khç.

+ Cã thÓ sö dông cç thøc ¨n nÊu chÝn ®Ó cho ngan ¨n ®Ó ngan dÔ bÐo.

3. ChuÈn bÞ chuång nu«i vμ vËt t− cÇn thiÕt

- S©n ch¬i: ngan vç bÐo cã thÓ nu«i trªn lång

- ChuÈn bÞ m¸ng ¨n: cÇn b¶o ®¶m ®ñ cho mçi l−íi theo kiÓu nhåi c−ìng bøc. Ngoμi ra cã thÓ

131

132

https://thuviensach.vn

tõ 12 tuÇn tuæi tr−íc khi chuyÓn ®μn vμo hËu ngan cã mét vÞ trÝ ®øng ¨n. Sö dông khay ¨n b»ng bÞ, tiªm l¹i lÇn 2 ë tuÇn tuæi 22-23 tr−íc khi t«n cã chiÒu cao 4 cm, réng 5 cm vμ dμi 60 cm víi chuyÓn vμo chuång sinh s¶n. Phßng bÖnh tô tû lÖ 15 ngan/khay.

huyÕt trïng b»ng kh¸ng sinh 1 th¸ng/1 lÇn (60 mg

- ChuÈn bÞ m¸ng uèng: n−íc cung cÊp cho ngan tetracycline/kg thÓ träng trén vμo thøc ¨n cho thÞt cÇn s¹ch, b¶o ®¶m vÖ sinh, b×nh qu©n 0,1-0,5

¨n 3 ngμy liªn tôc).

lÝt/ngan/ngμy. Cã thÓ sö dông chôp nhùa lo¹i 1,5

- VÖ sinh chuång, s©n ch¬i vμ sö dông thøc ¨n lÝt hoÆc 4 lÝt hoÆc èng nhùa cã ®−êng kÝnh 10-15 cm s¹ch kh«ng bÞ «i mèc ®Ó phßng cç bÖnh nÊm phæi lμm m¸ng uèng.

vμ nhiÔm ®éc aflatonxin.

- ChÕ ®é s−ëi vμ th¾p s¸ng:

+ CÇn cã ®Çy ®ñ cãt qu©y vμ bãng ®iÖn ®Ó s−ëi VI. Kü THUËT NU¤I NGAN THÞT

còng nh− th¾p s¸ng. Mïa hÌ sö dông bãng 75-100

W/qu©y, mïa ®«ng sö dông 2 bãng 75-100 W/qu©y.

1. §Æc ®iÓm cña ngan thÞt

+ B¶o ®¶m chÕ ®é nhiÖt ®é ë cç tuÇn nu«i óm:

- Tuæi giÕt thÞt con m¸i: 70-77 ngμy, con trèng tuÇn 1 (32-350C), tuÇn 2 (30-320C), tuÇn 3 (28-lμ 84 ngμy.

300C), tuÇn 4 (26-280C).

- Khèi l−îng c¬ thÓ lóc giÕt thÞt: ngan m¸i néi: 4. Vç ngan bÐo (tõ 2-3 tuÇn tr−íc khi xuÊt 1,8-1,9 kg, ngan m¸i Ph¸p: 2,5-2,6 kg, ngan trèng chuång)

néi: 2,9-3 kg, ngan trèng Ph¸p: 4,7-4,8 kg.

- §Æc ®iÓm:

- HiÖn nay cã 3 ph−¬ng thøc nu«i ngan thÞt: nu«i

+ Ngan m¸i: b¾t ®Çu tõ 50-60 ngμy, ngan trèng tËp trung, nu«i ch¨n th¶ vμ nu«i b¸n ch¨n th¶.

b¾t ®Çu tõ 63-70 ngμy.

2. Kü thuËt chän gièng

+ Sö dông ng« h¹t vμ ®ç t−¬ng ng©m, luéc chÝn, VÒ c¬ b¶n, kü thuËt chän gièng ngan thÞt gièng nhåi c−ìng bøc 2 lÇn/ngμy.

cç b−íc tiÕn hμnh chän gièng ®èi víi cç lo¹i

+ L−îng thøc ¨n t¨ng dÇn 200-300 g/con/ngμy.

ngan khç.

+ Cã thÓ sö dông cç thøc ¨n nÊu chÝn ®Ó cho ngan ¨n ®Ó ngan dÔ bÐo.

3. ChuÈn bÞ chuång nu«i vμ vËt t− cÇn thiÕt

- S©n ch¬i: ngan vç bÐo cã thÓ nu«i trªn lång

- ChuÈn bÞ m¸ng ¨n: cÇn b¶o ®¶m ®ñ cho mçi l−íi theo kiÓu nhåi c−ìng bøc. Ngoμi ra cã thÓ

131

132

https://thuviensach.vn

nu«i trªn nÒn, lóc nμy cÇn cã diÖn tÝch s©n vμ

cho ngan ¨n ®Ó tr¸nh bÞ ngé ®éc do cç lo¹i thuèc m−¬ng cho ngan vËn ®éng vμo buæi s¸ng ®Ó t¨ng trõ s©u.

c−êng søc kháe cho ®μn ngan.

+ N−íc uèng: sö dông n−íc uèng hîp vÖ sinh,

- ChuÈn bÞ thøc ¨n:

tuÇn ®Çu tiªn nªn sö dông n−íc ®un s«i.

+ Cã thÓ sö dông thøc ¨n nu«i vÞt 1-28 ngμy 4V

+ N¬i nu«i nhèt vμ ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn (Vifaco) + thãc tÎ hoÆc ng« m¶nh.

ngan con ph¶i b¶o ®¶m vÖ sinh.

+ CÇn chó ý b¶o ®¶m chÊt l−îng thøc ¨n tèt

+ Kh«ng nu«i ngan nhiÒu løa trong mét kh«ng bÞ nhiÔm nÊm mèc.

chuång.

+ Giai ®o¹n 1-28 ngμy: nu«i gét gièng quy tr×nh

- Phßng bÖnh:

óm ngan con ®Ó sinh s¶n.

+ Phßng bÖnh b»ng thuèc: chó ý phßng bÖnh

- Ch¨m sãc nu«i d−ìng: tu©n thñ nghiªm tóc

®−êng tiªu hãa, bÖnh nÊm phæi, bÖnh tô huyÕt trïng.

quy tr×nh phßng ngõa bÖnh b»ng v¾cxin ®èi víi

+ Phßng bÖnh b»ng v¾cxin: v¾cxin tô huyÕt bÖnh dÞch t¶, tô huyÕt trïng vμ phßng cç bÖnh trïng, v¾cxin dÞch t¶ vÞt.

th−êng gÆp ë ngan theo h−íng dÉn ë phÇn nu«i ngan gièng. Lo¹i bá hoÆc nu«i riªng nh÷ng ngan VII. MéT Sè BÖNH TH¦êNG GÆP

nhá, yÕu,… VÖ sinh chuång nu«i th−êng kú 2

TRONG CH¡N NU¤I NGAN

lÇn/ngμy (giai ®o¹n 1) vμ 1 lÇn/ngμy (giai ®o¹n 2).

1. BÖnh nÊm phæi

5. VÖ sinh phßng bÖnh

BÖnh nμy th−êng g©y thiÖt h¹i ë ngan d−íi 30

- VÖ sinh:

ngμy tuæi. Ngan th−êng chÕt nhiÒu nhÊt tõ 10-24

+ Chuång nu«i: tr−íc khi nu«i cÇn ®−îc röa s¹ch, ngμy tuæi. Ngan bÞ nhiÔm bÖnh cã tû lÖ chÕt cao do quÐt v«i, phun formalin 3%.

chóng rÊt mÉn c¶m víi cç ®éc tè cña nÊm.

+ §én chuång: phoi bμo, trÊu cÇn ph¶i kh«

- Nguyªn nh©n: do hÝt ph¶i bμo tö nÊm tõ m«i s¹ch, kh«ng bÞ mèc.

tr−êng bªn ngoμi nh− m¸ Êp, në, chÊt ®én chuång

+ Dông cô ch¨n nu«i: röa s¹ch, ph¬i n¾ng kh«, bÞ nhiÔm nÊm mèc.

tiªu ®éc kü.

- TriÖu chøng: ngan bÞ bÖnh th−êng cã biÓu

+ Thøc ¨n: tuyÖt ®èi kh«ng ®−îc sö dông khi ®·

hiÖn khã thë, chËm ch¹p, l−êi vËn ®éng, nhiÒu bÞ mèc, ®Æc biÖt chó ý röa kü rau xanh tr−íc khi tr−êng hîp cã biÓu hiÖn co giËt. Mét ®iÓm dÔ nhËn 133

134

https://thuviensach.vn

nu«i trªn nÒn, lóc nμy cÇn cã diÖn tÝch s©n vμ

cho ngan ¨n ®Ó tr¸nh bÞ ngé ®éc do cç lo¹i thuèc m−¬ng cho ngan vËn ®éng vμo buæi s¸ng ®Ó t¨ng trõ s©u.

c−êng søc kháe cho ®μn ngan.

+ N−íc uèng: sö dông n−íc uèng hîp vÖ sinh,

- ChuÈn bÞ thøc ¨n:

tuÇn ®Çu tiªn nªn sö dông n−íc ®un s«i.

+ Cã thÓ sö dông thøc ¨n nu«i vÞt 1-28 ngμy 4V

+ N¬i nu«i nhèt vμ ph−¬ng tiÖn vËn chuyÓn (Vifaco) + thãc tÎ hoÆc ng« m¶nh.

ngan con ph¶i b¶o ®¶m vÖ sinh.

+ CÇn chó ý b¶o ®¶m chÊt l−îng thøc ¨n tèt

+ Kh«ng nu«i ngan nhiÒu løa trong mét kh«ng bÞ nhiÔm nÊm mèc.

chuång.

+ Giai ®o¹n 1-28 ngμy: nu«i gét gièng quy tr×nh

- Phßng bÖnh:

óm ngan con ®Ó sinh s¶n.

+ Phßng bÖnh b»ng thuèc: chó ý phßng bÖnh

- Ch¨m sãc nu«i d−ìng: tu©n thñ nghiªm tóc

®−êng tiªu hãa, bÖnh nÊm phæi, bÖnh tô huyÕt trïng.

quy tr×nh phßng ngõa bÖnh b»ng v¾cxin ®èi víi

+ Phßng bÖnh b»ng v¾cxin: v¾cxin tô huyÕt bÖnh dÞch t¶, tô huyÕt trïng vμ phßng cç bÖnh trïng, v¾cxin dÞch t¶ vÞt.

th−êng gÆp ë ngan theo h−íng dÉn ë phÇn nu«i ngan gièng. Lo¹i bá hoÆc nu«i riªng nh÷ng ngan VII. MéT Sè BÖNH TH¦êNG GÆP

nhá, yÕu,… VÖ sinh chuång nu«i th−êng kú 2

TRONG CH¡N NU¤I NGAN

lÇn/ngμy (giai ®o¹n 1) vμ 1 lÇn/ngμy (giai ®o¹n 2).

1. BÖnh nÊm phæi

5. VÖ sinh phßng bÖnh

BÖnh nμy th−êng g©y thiÖt h¹i ë ngan d−íi 30

- VÖ sinh:

ngμy tuæi. Ngan th−êng chÕt nhiÒu nhÊt tõ 10-24

+ Chuång nu«i: tr−íc khi nu«i cÇn ®−îc röa s¹ch, ngμy tuæi. Ngan bÞ nhiÔm bÖnh cã tû lÖ chÕt cao do quÐt v«i, phun formalin 3%.

chóng rÊt mÉn c¶m víi cç ®éc tè cña nÊm.

+ §én chuång: phoi bμo, trÊu cÇn ph¶i kh«

- Nguyªn nh©n: do hÝt ph¶i bμo tö nÊm tõ m«i s¹ch, kh«ng bÞ mèc.

tr−êng bªn ngoμi nh− m¸ Êp, në, chÊt ®én chuång

+ Dông cô ch¨n nu«i: röa s¹ch, ph¬i n¾ng kh«, bÞ nhiÔm nÊm mèc.

tiªu ®éc kü.

- TriÖu chøng: ngan bÞ bÖnh th−êng cã biÓu

+ Thøc ¨n: tuyÖt ®èi kh«ng ®−îc sö dông khi ®·

hiÖn khã thë, chËm ch¹p, l−êi vËn ®éng, nhiÒu bÞ mèc, ®Æc biÖt chó ý röa kü rau xanh tr−íc khi tr−êng hîp cã biÓu hiÖn co giËt. Mét ®iÓm dÔ nhËn 133

134

https://thuviensach.vn

biÕt lμ khi nghe ngan thë cã ©m rÝt khan ®Æc Ngan d−íi 20 ngμy tuæi nhiÔm bÖnh nÆng h¬n c¶

tr−ng, ngan lu«n vÈy má. Ngoμi cç triÖu chøng vÒ

vμ tû lÖ chÕt cã thÓ lªn tíi 60-70%.

h« hÊp, ngan cßn cã mét sè biÓu hiÖn l©m sμng ë

- TriÖu chøng: ngan th−êng tËp trung thμnh

®−êng tiªu hãa nh− Øa ch¶y,…

tõng ®¸m, l−êi vËn ®éng, ¨n Ýt hay bá ¨n, cã

- BiÖn ph¸p phßng trÞ bÖnh:

nh÷ng tr−êng hîp ngan ®i tËp tÔnh. Mét ®iÓm dÔ

ViÖc ®iÒu trÞ bÖnh kÞp thêi sÏ cã kÕt qu¶ tèt, nhËn thÊy: ngan th−êng cã biÓu hiÖn dÝnh bÕt ngan sÏ khái trong 3-5 ngμy. NÕu ®iÒu trÞ chËm ph©n ë hËu m«n. VÒ bÖnh tÝch: gan s−ng, mËt khi phæi ®· bÞ hñy ho¹i nÆng, kÕt qu¶ ®iÒu trÞ sÏ

c¨ng, cã tr−êng hîp gan ho¹i tö tr¾ng lèm ®èm.

rÊt kÐm.

- Phßng bÖnh:

+ Phßng bÖnh: viÖc phßng bÖnh lμ chÝnh, v×

Muèn h¹n chÕ ®−îc bÖnh, ph¶i ¸p dông biÖn bÖnh ®· x¶y ra, nÕu ®iÒu trÞ dï kÞp thêi vÉn g©y ph¸p phßng bÖnh tæng hîp, kÕt hîp vÖ sinh phßng thiÖt h¹i. Tõ ngμy tuæi thø 4, 5, 6, 7 trén mycostatin 1 phÇn ngh×n trong thøc ¨n ®ång thêi bæ sung cç bÖnh víi sö dông thuèc dù phßng.

vitamin kÌm theo.

+ §èi víi ngan sinh s¶n: lo¹i th¶i nh÷ng tr−êng

+ Thuèc trÞ bÖnh:

hîp ngan cã biÓu hiÖn l©m sμng. æ ®Ó trøng ph¶i Nystatin liÒu 55 mg/kg/ngμy, kÕt hîp víi gi÷ s¹ch sÏ th−êng xuyªn, mçi ngμy thu trøng 2

Vitamin C vμ Glucoza, sö dông 3-5 ngμy, pha vμo lÇn, tr¸nh ®Ó trøng l©u trong æ ®Î. Tr−íc khi ®−a víi n−íc cÊt, nhá trùc tiÕp vμo måm cho ngan trøng vμo Êp, lo¹i bá trøng qu¸ bÈn vμ xö lý tiªu ngμy 2 lÇn.

®éc theo quy tr×nh vÖ sinh Êp trøng.

Mycostatin, thuèc d¹ng bét, trén tû lÖ 2 phÇn

+ §èi víi ngan con 1 ngμy tuæi: cÇn duy tr× ®ñ ngh×n vμo thøc ¨n, sö dông 3-5 ngμy. Phèi hîp víi nhiÖt trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn vμ nu«i d−ìng.

Vitamin C vμ Glucoza ®Ó hç trî gi¶i ®éc cho ngan.

Thøc ¨n, n−íc uèng hîp vÖ sinh. Ngan th−êng 2. BÖnh Salmonella

®−îc ®iÒu trÞ dù phßng ngay tõ nh÷ng ngμy ®Çu xuèng chuång b»ng nh÷ng lo¹i thuèc sau ®©y:

§©y lμ bÖnh rÊt phæ biÕn, th−êng gÆp ë ngan, streptomycin: liÒu 150 mg/kg/ngμy, sö dông trong bÖnh cã kh¶ n¨ng truyÒn qua trøng nªn ngan con cã thÓ bÞ nhiÔm bÖnh ngay khi míi në. MÇm bÖnh 3 ngμy; neotesol: liÒu 60 mg/kg/ngμy, sö dông x©m nhËp chñ yÕu th«ng qua thøc ¨n, n−íc uèng.

trong 3 ngμy.

135

136

https://thuviensach.vn

biÕt lμ khi nghe ngan thë cã ©m rÝt khan ®Æc Ngan d−íi 20 ngμy tuæi nhiÔm bÖnh nÆng h¬n c¶

tr−ng, ngan lu«n vÈy má. Ngoμi cç triÖu chøng vÒ

vμ tû lÖ chÕt cã thÓ lªn tíi 60-70%.

h« hÊp, ngan cßn cã mét sè biÓu hiÖn l©m sμng ë

- TriÖu chøng: ngan th−êng tËp trung thμnh

®−êng tiªu hãa nh− Øa ch¶y,…

tõng ®¸m, l−êi vËn ®éng, ¨n Ýt hay bá ¨n, cã

- BiÖn ph¸p phßng trÞ bÖnh:

nh÷ng tr−êng hîp ngan ®i tËp tÔnh. Mét ®iÓm dÔ

ViÖc ®iÒu trÞ bÖnh kÞp thêi sÏ cã kÕt qu¶ tèt, nhËn thÊy: ngan th−êng cã biÓu hiÖn dÝnh bÕt ngan sÏ khái trong 3-5 ngμy. NÕu ®iÒu trÞ chËm ph©n ë hËu m«n. VÒ bÖnh tÝch: gan s−ng, mËt khi phæi ®· bÞ hñy ho¹i nÆng, kÕt qu¶ ®iÒu trÞ sÏ

c¨ng, cã tr−êng hîp gan ho¹i tö tr¾ng lèm ®èm.

rÊt kÐm.

- Phßng bÖnh:

+ Phßng bÖnh: viÖc phßng bÖnh lμ chÝnh, v×

Muèn h¹n chÕ ®−îc bÖnh, ph¶i ¸p dông biÖn bÖnh ®· x¶y ra, nÕu ®iÒu trÞ dï kÞp thêi vÉn g©y ph¸p phßng bÖnh tæng hîp, kÕt hîp vÖ sinh phßng thiÖt h¹i. Tõ ngμy tuæi thø 4, 5, 6, 7 trén mycostatin 1 phÇn ngh×n trong thøc ¨n ®ång thêi bæ sung cç bÖnh víi sö dông thuèc dù phßng.

vitamin kÌm theo.

+ §èi víi ngan sinh s¶n: lo¹i th¶i nh÷ng tr−êng

+ Thuèc trÞ bÖnh:

hîp ngan cã biÓu hiÖn l©m sμng. æ ®Ó trøng ph¶i Nystatin liÒu 55 mg/kg/ngμy, kÕt hîp víi gi÷ s¹ch sÏ th−êng xuyªn, mçi ngμy thu trøng 2

Vitamin C vμ Glucoza, sö dông 3-5 ngμy, pha vμo lÇn, tr¸nh ®Ó trøng l©u trong æ ®Î. Tr−íc khi ®−a víi n−íc cÊt, nhá trùc tiÕp vμo måm cho ngan trøng vμo Êp, lo¹i bá trøng qu¸ bÈn vμ xö lý tiªu ngμy 2 lÇn.

®éc theo quy tr×nh vÖ sinh Êp trøng.

Mycostatin, thuèc d¹ng bét, trén tû lÖ 2 phÇn

+ §èi víi ngan con 1 ngμy tuæi: cÇn duy tr× ®ñ ngh×n vμo thøc ¨n, sö dông 3-5 ngμy. Phèi hîp víi nhiÖt trong qu¸ tr×nh vËn chuyÓn vμ nu«i d−ìng.

Vitamin C vμ Glucoza ®Ó hç trî gi¶i ®éc cho ngan.

Thøc ¨n, n−íc uèng hîp vÖ sinh. Ngan th−êng 2. BÖnh Salmonella

®−îc ®iÒu trÞ dù phßng ngay tõ nh÷ng ngμy ®Çu xuèng chuång b»ng nh÷ng lo¹i thuèc sau ®©y:

§©y lμ bÖnh rÊt phæ biÕn, th−êng gÆp ë ngan, streptomycin: liÒu 150 mg/kg/ngμy, sö dông trong bÖnh cã kh¶ n¨ng truyÒn qua trøng nªn ngan con cã thÓ bÞ nhiÔm bÖnh ngay khi míi në. MÇm bÖnh 3 ngμy; neotesol: liÒu 60 mg/kg/ngμy, sö dông x©m nhËp chñ yÕu th«ng qua thøc ¨n, n−íc uèng.

trong 3 ngμy.

135

136

https://thuviensach.vn

- Ch÷a bÖnh: dïng mét trong sè cç lo¹i thuèc

- TrÞ bÖnh: th−êng dïng cç lo¹i thuèc nh−

sau víi thêi gian sö dông 5-7 ngμy: neotesol liÒu trong phßng bÖnh nh−ng liÒu dïng t¨ng gÊp ®«i, 120 mg/kg/ngμy; chloramphenicol 50-60 mg/kg/ngμy; sö dông trong 5-7 ngμy.

ampicillin 50-100 mg/kg/ngμy. Trong qu¸ tr×nh ®iÒu 4. BÖnh tô huyÕt trïng

trÞ nªn kÕt hîp víi cç lo¹i vitamin.

BÖnh nμy th−êng gÆp ë ngan dß, ngan sinh s¶n.

3. BÖnh E.coli

Nguån bÖnh x©m nhËp vμo c¬ thÓ qua nhiÒu nguån: qua thøc ¨n, n−íc uèng bÞ nhiÔm mÇm BÖnh cã kh¶ n¨ng truyÒn däc qua trøng. BÖnh bÖnh; l©y tõ con èm ®Õn con kháe; tõ n¬i nμy ®Õn E.coli cã nhiÒu chñng nªn biÓu hiÖn l©m sμng rÊt n¬i khç do chim hoang, chuét, c«n trïng,…

®a d¹ng. MÇm bÖnh x©m nhËp vμo c¬ thÓ qua thøc

- TriÖu chøng: xuÊt hiÖn hiÖn t−îng chÕt ®ét

¨n, n−íc uèng bÞ « nhiÔm. Ngoμi ra cßn x©m nhËp ngét víi tû lÖ cao. Quan s¸t toμn th©n thÊy biÓu vμo c¬ thÓ qua nh÷ng vÕt tæn th−¬ng ngoμi da, hiÖn chËm ch¹p, khã thë, ph©n Øa ch¶y thÊt niªm m¹c. BÖnh g©y chÕt nhiÒu ë ngan d−íi 1

th−êng. Nh÷ng ngμy sau thÊy hiÖn t−îng ngan th¸ng tuæi.

phï mÆt, b¹i liÖt.

- TriÖu chøng: ngan con bÞ bÖnh ban ®Çu thÊy

- Phßng bÖnh:

hiÖn t−îng chÕt ®ét ngét, tiÕp theo lμ hiÖn t−îng

+ Phßng bÖnh b»ng v¾cxin: dïng v¾cxin nhò bá ¨n, ®øng tôm thμnh ®¸m, kªu nhiÒu. Ngoμi dÇu tiªm cho ngan lóc 35-45 ngμy tuæi, nh÷ng lÇn biÓu hiÖn vÒ tiªu hãa nh− Øa ch¶y, ph©n tr¾ng tiªm nh¾c l¹i sau ®ã 3-4 th¸ng.

dÝnh bÕt quanh hËu m«n, ngan cßn cã cç biÓu

+ Phßng b»ng thuèc: nhiÒu lo¹i kh¸ng sinh cã hiÖn triÖu chøng thÇn kinh.

tç dông phßng bÖnh, nh−ng ®¬n gi¶n nhÊt vμ cã

- Phßng bÖnh:

hiÖu qu¶ cao nªn dïng tetracyline 60 mg/kg/ngμy Ngoμi viÖc lμm tèt vÖ sinh m«i tr−êng, thøc ¨n, trén vμo thøc ¨n cho ¨n trong 3 ngμy. Mçi th¸ng n−íc uèng nªn chñ ®éng phßng bÖnh cho ngan

®Þnh kú phßng bÖnh cho ngan 1-2 lÇn, nhÊt lμ khi ngay tõ 3 ngμy ®Çu víi 1 trong cç lo¹i thuèc sau: thêi tiÕt thay ®æi.

neotesol liÒu 60 mg/kg/ngμy; chloramphenicol 40

- TrÞ bÖnh:

mg/kg/ngμy; anticoli 20 mg/kg/ngμy hoÆc ampicillin TrÞ bÖnh nμy cho ngan cã thÓ tham kh¶o phç 50-75 mg/kg/ngμy.

®å sau ®©y:

137

138

https://thuviensach.vn

- Ch÷a bÖnh: dïng mét trong sè cç lo¹i thuèc

- TrÞ bÖnh: th−êng dïng cç lo¹i thuèc nh−

sau víi thêi gian sö dông 5-7 ngμy: neotesol liÒu trong phßng bÖnh nh−ng liÒu dïng t¨ng gÊp ®«i, 120 mg/kg/ngμy; chloramphenicol 50-60 mg/kg/ngμy; sö dông trong 5-7 ngμy.

ampicillin 50-100 mg/kg/ngμy. Trong qu¸ tr×nh ®iÒu 4. BÖnh tô huyÕt trïng

trÞ nªn kÕt hîp víi cç lo¹i vitamin.

BÖnh nμy th−êng gÆp ë ngan dß, ngan sinh s¶n.

3. BÖnh E.coli

Nguån bÖnh x©m nhËp vμo c¬ thÓ qua nhiÒu nguån: qua thøc ¨n, n−íc uèng bÞ nhiÔm mÇm BÖnh cã kh¶ n¨ng truyÒn däc qua trøng. BÖnh bÖnh; l©y tõ con èm ®Õn con kháe; tõ n¬i nμy ®Õn E.coli cã nhiÒu chñng nªn biÓu hiÖn l©m sμng rÊt n¬i khç do chim hoang, chuét, c«n trïng,…

®a d¹ng. MÇm bÖnh x©m nhËp vμo c¬ thÓ qua thøc

- TriÖu chøng: xuÊt hiÖn hiÖn t−îng chÕt ®ét

¨n, n−íc uèng bÞ « nhiÔm. Ngoμi ra cßn x©m nhËp ngét víi tû lÖ cao. Quan s¸t toμn th©n thÊy biÓu vμo c¬ thÓ qua nh÷ng vÕt tæn th−¬ng ngoμi da, hiÖn chËm ch¹p, khã thë, ph©n Øa ch¶y thÊt niªm m¹c. BÖnh g©y chÕt nhiÒu ë ngan d−íi 1

th−êng. Nh÷ng ngμy sau thÊy hiÖn t−îng ngan th¸ng tuæi.

phï mÆt, b¹i liÖt.

- TriÖu chøng: ngan con bÞ bÖnh ban ®Çu thÊy

- Phßng bÖnh:

hiÖn t−îng chÕt ®ét ngét, tiÕp theo lμ hiÖn t−îng

+ Phßng bÖnh b»ng v¾cxin: dïng v¾cxin nhò bá ¨n, ®øng tôm thμnh ®¸m, kªu nhiÒu. Ngoμi dÇu tiªm cho ngan lóc 35-45 ngμy tuæi, nh÷ng lÇn biÓu hiÖn vÒ tiªu hãa nh− Øa ch¶y, ph©n tr¾ng tiªm nh¾c l¹i sau ®ã 3-4 th¸ng.

dÝnh bÕt quanh hËu m«n, ngan cßn cã cç biÓu

+ Phßng b»ng thuèc: nhiÒu lo¹i kh¸ng sinh cã hiÖn triÖu chøng thÇn kinh.

tç dông phßng bÖnh, nh−ng ®¬n gi¶n nhÊt vμ cã

- Phßng bÖnh:

hiÖu qu¶ cao nªn dïng tetracyline 60 mg/kg/ngμy Ngoμi viÖc lμm tèt vÖ sinh m«i tr−êng, thøc ¨n, trén vμo thøc ¨n cho ¨n trong 3 ngμy. Mçi th¸ng n−íc uèng nªn chñ ®éng phßng bÖnh cho ngan

®Þnh kú phßng bÖnh cho ngan 1-2 lÇn, nhÊt lμ khi ngay tõ 3 ngμy ®Çu víi 1 trong cç lo¹i thuèc sau: thêi tiÕt thay ®æi.

neotesol liÒu 60 mg/kg/ngμy; chloramphenicol 40

- TrÞ bÖnh:

mg/kg/ngμy; anticoli 20 mg/kg/ngμy hoÆc ampicillin TrÞ bÖnh nμy cho ngan cã thÓ tham kh¶o phç 50-75 mg/kg/ngμy.

®å sau ®©y:

137

138

https://thuviensach.vn

+ Streptomycin tiªm b¾p 50-100 mg/kg/ngμy, tiªm 3-5 ngμy.

+ Chloramphenicol tiªm b¾p 30-40 mg/kg/ngμy, tiªm 3-5 ngμy.

Ch−¬ng V

+ Cã thÓ tiÕn hμnh phèi trén c¶ hai lo¹i thuèc: Gentamycin + Ampicillin tiªm b¾p liÒu 40-50

CÈM NANG CH¡N NU¤I NGçNG

mg/kg/ngμy, sö dông trong 3-5 ngμy.

I. §ÆC §IÓM SINH HäC CñA NGçNG

Kh¶ n¨ng ®Æc thï cña ngçng lμ cã thÓ sö dông rÊt hiÖu qu¶ thøc ¨n xanh. Ngçng ®−îc vÝ nh−

mét cç m¸y xÐn cá, kh¶ n¨ng vÆt cá cña ngçng tèt h¬n bß, ngçng cã thÓ vÆt tËn gèc c©y cá, c¶ phÇn cñ rÔ, ngçng ¨n t¹p cç lo¹i cá.

Ngçng lμ lo¹i gia cÇm cã kh¶ n¨ng t¨ng träng rÊt nhanh, chØ sau 10-11 tuÇn nu«i, khèi l−îng c¬

thÓ ®· t¨ng gÊp 40-45 lÇn so víi khèi l−îng c¬ thÓ

lóc míi në. Ngan, vÞt còng lμ lo¹i thñy cÇm cã kh¶

n¨ng lín nhanh nh−ng ph¶i cã thøc ¨n tinh cao, thøc ¨n giμu ®¹m trong khÈu phÇn. Víi ngçng khi

®−îc nu«i b»ng thøc ¨n hçn hîp th× tèc ®é lín sÏ

lμ kû lôc, song nÕu nguån thøc ¨n chØ lμ cá, rau xanh vμ cç lo¹i cñ h¹t do ngçng tù t×m kiÕm hoÆc n«ng hé chØ cho ¨n h¹n chÕ th× ngçng vÉn ph¸t triÓn vμ cho s¶n phÈm mét cçh b×nh th−êng. Tuy nhiªn thêi gian cho s¶n phÈm thÞt sÏ bÞ chËm l¹i 15-20 ngμy. §Æc biÖt, ngçng cßn lμ lo¹i gia cÇm chÞu nhåi vμ thøc ¨n nhåi th−êng lμ ng«, c¸m, 139

140

https://thuviensach.vn

+ Streptomycin tiªm b¾p 50-100 mg/kg/ngμy, tiªm 3-5 ngμy.

+ Chloramphenicol tiªm b¾p 30-40 mg/kg/ngμy, tiªm 3-5 ngμy.

Ch−¬ng V

+ Cã thÓ tiÕn hμnh phèi trén c¶ hai lo¹i thuèc: Gentamycin + Ampicillin tiªm b¾p liÒu 40-50

CÈM NANG CH¡N NU¤I NGçNG

mg/kg/ngμy, sö dông trong 3-5 ngμy.

I. §ÆC §IÓM SINH HäC CñA NGçNG

Kh¶ n¨ng ®Æc thï cña ngçng lμ cã thÓ sö dông rÊt hiÖu qu¶ thøc ¨n xanh. Ngçng ®−îc vÝ nh−

mét cç m¸y xÐn cá, kh¶ n¨ng vÆt cá cña ngçng tèt h¬n bß, ngçng cã thÓ vÆt tËn gèc c©y cá, c¶ phÇn cñ rÔ, ngçng ¨n t¹p cç lo¹i cá.

Ngçng lμ lo¹i gia cÇm cã kh¶ n¨ng t¨ng träng rÊt nhanh, chØ sau 10-11 tuÇn nu«i, khèi l−îng c¬

thÓ ®· t¨ng gÊp 40-45 lÇn so víi khèi l−îng c¬ thÓ

lóc míi në. Ngan, vÞt còng lμ lo¹i thñy cÇm cã kh¶

n¨ng lín nhanh nh−ng ph¶i cã thøc ¨n tinh cao, thøc ¨n giμu ®¹m trong khÈu phÇn. Víi ngçng khi

®−îc nu«i b»ng thøc ¨n hçn hîp th× tèc ®é lín sÏ

lμ kû lôc, song nÕu nguån thøc ¨n chØ lμ cá, rau xanh vμ cç lo¹i cñ h¹t do ngçng tù t×m kiÕm hoÆc n«ng hé chØ cho ¨n h¹n chÕ th× ngçng vÉn ph¸t triÓn vμ cho s¶n phÈm mét cçh b×nh th−êng. Tuy nhiªn thêi gian cho s¶n phÈm thÞt sÏ bÞ chËm l¹i 15-20 ngμy. §Æc biÖt, ngçng cßn lμ lo¹i gia cÇm chÞu nhåi vμ thøc ¨n nhåi th−êng lμ ng«, c¸m, 139

140

https://thuviensach.vn

khoai lang vμ h¹t ®Ëu nÊu chÝn nªn gi¸ thμnh s¶n thÓ lïa ngçng ®i ch¨n theo cç m−¬ng m¸ng th−êng phÈm sÏ h¹.

cã nhiÒu cá non vμ h¹t cá.

Toμn bé thÞt, gan, l«ng ngçng ®Òu ®−îc coi lμ

- Ngçng Ýt mß kiÕm måi nh− vÞt nªn ao hå chØ lμ

s¶n phÈm chÝnh, tuy nhiªn cç lo¹i s¶n phÈm nμy n¬i phèi gièng, b¬i léi lμ chñ yÕu. Ng−êi ta kh«ng chØ ®¹t ®Õn gi¸ trÞ cao khi tiÕn hμnh ch¨n nu«i th¶ ngçng ra ven biÓn v× chóng kh«ng thÝch ¨n ngçng theo h−íng s¶n xuÊt hμng hãa, cã ®ñ sè nh÷ng lo¹i thøc ¨n mμ vÞt rÊt thÝch.

- Ngçng ë n−íc ta chÞu khã kiÕm ¨n, nãi chung l−îng vμ b¶o ®¶m chÊt l−îng ®Ó cã thÓ tham gia trong toμn bé thêi gian ch¨n th¶, chóng chØ nghØ

xuÊt khÈu lÊy ngo¹i tÖ.

lóc ®· ¨n no, khi trêi qu¸ nãng hoÆc khi bÞ bïn Mét sè gièng ngçng ®−îc ch¨n nu«i hiÖn nay: bÈn ph¶i xuèng ao hå t¾m.

ngçng cá (ngçng sen) ViÖt Nam, ngçng s− tö, ngçng Thêi gian nu«i ngçng bè mÑ ®−îc chia lμm ba Landes, ngçng Emden, ngçng Toulouse, ngçng thêi kú:

Italia, ngçng Hunggary c¶i tiÕn.

1.1. Thêi kú sinh s¶n

II. Kü THUËT CH¡N NU¤I NGçNG

ë thêi kú nμy ngçng cá, ngçng s− tö th−êng ®Î

lμm ba ®ît, ®ît ®Çu th−êng kÐo dμi h¬n. Nh− vËy, 1. Nu«i ngçng sinh s¶n

kh«ng ph¶i toμn bé ngçng c¸i ®Òu cïng ®Î ®ång

- Ngçng sinh s¶n cã thÓ ch¨n ®μn tõ 50-300 con.

lo¹t nh− nhau, mμ cã con ®Î tr−íc cã con ®Î sau.

- Buæi s¸ng khi th¶ ngçng ra khái chuång nªn Ngçng rÊt nhí æ ®Î nªn dï ®ang ¨n ë ®©u khi mãt lïa xuèng ao s¹ch ®Ó chóng giao phèi vμ t¾m. Sau

®Î chóng còng tù ý tçh ®μn ®i vÒ æ ®Î cña m×nh.

®ã ®−a ngçng ra ®ång ch¨n. Ngçng th−êng nhí NÕu khi ®ang ch¨n th¶ ë ngoμi ®ång, khi ngçng

®−êng ®i vÒ, chØ cÇn tËp vμi lÇn lμ quen, chóng cã c¸i bá vÒ nhμ, mét ngçng ®ùc quen thuéc th−êng thÓ ®i ¨n rÊt xa råi tù t×m ®−êng vÒ chuång ®−îc, còng theo vÒ ®øng gÇn æ ®Î. Khi ®Î xong ngçng nh−ng kh«ng nªn cho ngçng ®i ¨n qu¸ xa sÏ bÞ

tiÕp tôc ra ®ång cïng kiÕm ¨n víi ®μn. Nh×n mÖt, nhÊt lμ vμo mïa ®Î.

chung trøng ngçng cã tû lÖ ph«i kh«ng cao vμ nÕu

- Ngçng cã thÓ ch¨n th¶ ë nh÷ng c¸nh ®ång ®·

kh«ng cã cçh qu¶n lý, nu«i d−ìng th× tû lÖ ph«i gÆt lóa b·i cá ven ®ª, bê cá ven m−¬ng m¸ng.

rÊt thÊp. Muèn n©ng cao tû lÖ trøng ngçng cã ph«i Ngçng thÝch vÆt cá, bao gåm c¶ cá non vμ cá giμ. Cã cÇn ph¶i lμm nh− sau:

141

142

https://thuviensach.vn

khoai lang vμ h¹t ®Ëu nÊu chÝn nªn gi¸ thμnh s¶n thÓ lïa ngçng ®i ch¨n theo cç m−¬ng m¸ng th−êng phÈm sÏ h¹.

cã nhiÒu cá non vμ h¹t cá.

Toμn bé thÞt, gan, l«ng ngçng ®Òu ®−îc coi lμ

- Ngçng Ýt mß kiÕm måi nh− vÞt nªn ao hå chØ lμ

s¶n phÈm chÝnh, tuy nhiªn cç lo¹i s¶n phÈm nμy n¬i phèi gièng, b¬i léi lμ chñ yÕu. Ng−êi ta kh«ng chØ ®¹t ®Õn gi¸ trÞ cao khi tiÕn hμnh ch¨n nu«i th¶ ngçng ra ven biÓn v× chóng kh«ng thÝch ¨n ngçng theo h−íng s¶n xuÊt hμng hãa, cã ®ñ sè nh÷ng lo¹i thøc ¨n mμ vÞt rÊt thÝch.

- Ngçng ë n−íc ta chÞu khã kiÕm ¨n, nãi chung l−îng vμ b¶o ®¶m chÊt l−îng ®Ó cã thÓ tham gia trong toμn bé thêi gian ch¨n th¶, chóng chØ nghØ

xuÊt khÈu lÊy ngo¹i tÖ.

lóc ®· ¨n no, khi trêi qu¸ nãng hoÆc khi bÞ bïn Mét sè gièng ngçng ®−îc ch¨n nu«i hiÖn nay: bÈn ph¶i xuèng ao hå t¾m.

ngçng cá (ngçng sen) ViÖt Nam, ngçng s− tö, ngçng Thêi gian nu«i ngçng bè mÑ ®−îc chia lμm ba Landes, ngçng Emden, ngçng Toulouse, ngçng thêi kú:

Italia, ngçng Hunggary c¶i tiÕn.

1.1. Thêi kú sinh s¶n

II. Kü THUËT CH¡N NU¤I NGçNG

ë thêi kú nμy ngçng cá, ngçng s− tö th−êng ®Î

lμm ba ®ît, ®ît ®Çu th−êng kÐo dμi h¬n. Nh− vËy, 1. Nu«i ngçng sinh s¶n

kh«ng ph¶i toμn bé ngçng c¸i ®Òu cïng ®Î ®ång

- Ngçng sinh s¶n cã thÓ ch¨n ®μn tõ 50-300 con.

lo¹t nh− nhau, mμ cã con ®Î tr−íc cã con ®Î sau.

- Buæi s¸ng khi th¶ ngçng ra khái chuång nªn Ngçng rÊt nhí æ ®Î nªn dï ®ang ¨n ë ®©u khi mãt lïa xuèng ao s¹ch ®Ó chóng giao phèi vμ t¾m. Sau

®Î chóng còng tù ý tçh ®μn ®i vÒ æ ®Î cña m×nh.

®ã ®−a ngçng ra ®ång ch¨n. Ngçng th−êng nhí NÕu khi ®ang ch¨n th¶ ë ngoμi ®ång, khi ngçng

®−êng ®i vÒ, chØ cÇn tËp vμi lÇn lμ quen, chóng cã c¸i bá vÒ nhμ, mét ngçng ®ùc quen thuéc th−êng thÓ ®i ¨n rÊt xa råi tù t×m ®−êng vÒ chuång ®−îc, còng theo vÒ ®øng gÇn æ ®Î. Khi ®Î xong ngçng nh−ng kh«ng nªn cho ngçng ®i ¨n qu¸ xa sÏ bÞ

tiÕp tôc ra ®ång cïng kiÕm ¨n víi ®μn. Nh×n mÖt, nhÊt lμ vμo mïa ®Î.

chung trøng ngçng cã tû lÖ ph«i kh«ng cao vμ nÕu

- Ngçng cã thÓ ch¨n th¶ ë nh÷ng c¸nh ®ång ®·

kh«ng cã cçh qu¶n lý, nu«i d−ìng th× tû lÖ ph«i gÆt lóa b·i cá ven ®ª, bê cá ven m−¬ng m¸ng.

rÊt thÊp. Muèn n©ng cao tû lÖ trøng ngçng cã ph«i Ngçng thÝch vÆt cá, bao gåm c¶ cá non vμ cá giμ. Cã cÇn ph¶i lμm nh− sau:

141

142

https://thuviensach.vn

- NÕu cã giao phèi, cÇn cho ngçng ®ùc ¨n thªm mét líp chÊt ®én dμy 15 cm, cã thÓ ®æ thªm trÊu thøc ¨n bæ sung. Vμo tr−íc vô ®Ó tçh riªng ngçng vμo æ. Gi÷a cç æ nªn cã vçh ng¨n ®Ó tr¸nh t×nh

®ùc cho ¨n thªm kho¶ng 15 ngμy. Ngçng ®ùc ®−îc tr¹ng ngçng tranh nhau æ ®Î vμ ®¸nh c¾p trøng

¨n tèt sÏ cho phÈm chÊt tinh dÞch tèt. Thøc ¨n bæ Êp cña nhau. Khi ngçng Êp cÇn san trøng trong sung lμ thãc ñ mÇm míi nhó, còng cã thÓ cho ¨n mçi æ cho ®Òu, kh«ng ®Ó con cã nhiÒu trøng qu¸, thªm thøc ¨n hçn hîp bao gåm bét c¸, c¸m trén con cã Ýt trøng. Ngçng c¸i ham Êp, chØ thØnh víi rau xanh…

tho¶ng chóng míi ®i ra ngoμi ®Ó phãng uÕ vμ ¨n

- Khi thμnh lËp ®μn cÇn l−u ý ®Õn tû lÖ ngçng ë uèng, v× thÕ nªn ®Ó thøc ¨n vμ n−íc uèng s½n cç løa tuæi khç nhau. §μn ngçng bè mÑ cã thÓ

trong chuång.

sö dông ®Õn 5 n¨m, trong ®μn nªn cã 10% ngçng 1

1.3. Thêi kú ng−ng ®Î

n¨m tuæi, 20% 2 n¨m tuæi, 35% 3 n¨m tuæi, 25% 4

n¨m tuæi vμ 10% 5 n¨m tuæi. Thμnh lËp ®μn nh−

Thêi kú nμy kÐo dμi tõ cuèi th¸ng 4 ®Õn th¸ng vËy ngçng ®ùc cã thÓ lùa chän ngçng c¸i phï hîp 8. Trong thêi gian nμy kh«ng ph¶i cho ngçng ¨n víi nã vμ n©ng cao tû lÖ trøng cã ph«i.

thªm g×, v× ngçng kh«ng cã thãi quen ch¨m con,

- Ngçng th−êng hay giao phèi vμo buæi s¸ng ngçng con th−êng ®−îc nu«i riªng. Còng vμo thêi sím sau khi th¶ ra khái chuång, v× vËy khi th¶

gian nμy ngoμi b·i ch¨n s½n cá non vμ ®Æc biÖt l¹i ngçng cÇn lïa chóng xuèng ao, hå n−íc s¹ch vμ

vμo vô gÆt §«ng - Xu©n ngçng ®−îc lïa ra ®ång s©u ®Ó chóng giao phèi ®−îc thuËn lîi.

cho ¨n lóa rông. NÕu ®−îc ch¨n th¶ tèt, ngçng bè

- Buæi chiÒu lïa ngçng vÒ nÕu thÊy ngçng cßn mÑ sÏ thay l«ng nhanh chãng, håi phôc ®−îc søc

®ãi th× nªn cho ngçng ¨n thªm thãc, b¾p. Ngçng kháe vμ tÝch lòy ®−îc cç chÊt dinh d−ìng ®Ó ph¸t

®Î ®−îc ¨n no sÏ ®Î ®Òu vμ cã kh¶ n¨ng chÞu ®ùc triÓn trøng non vμ chuÈn bÞ cho vô ®Î sau.

tèt h¬n.

Nh×n chung ngçng lín cã kh¶ n¨ng thÝch nghi víi sù thay ®æi thêi tiÕt cao. NhiÖt ®é thÝch hîp ®èi 1.2. Thêi kú Êp trøng

víi ngçng sinh s¶n th−êng lμ tõ 14-150C, nÕu trêi Tr−íc hÕt cÇn chuÈn bÞ tèt æ ®Î cho ngçng. æ ®Î

m−a l¹nh th× cÇn che chuång cho ngçng vμ tr¸nh cã thÓ lμm xung quanh t−êng trong chuång, khoÐt giã lïa. VÒ mïa hÌ ngçng th−êng kh«ng chÞu ®−îc nÒn chuång thμnh h×nh lßng ch¶o cã ®−êng kÝnh nãng, v× thÕ khi ch¨n th¶ nªn t×m n¬i cã bãng c©y 40 cm, s©u 20 cm, lÊy r¬m vß mÒm råi lãt lªn æ vμ cã ao hå n−íc s©u vμ m¸t ®Ó chóng b¬i léi.

143

144

https://thuviensach.vn

- NÕu cã giao phèi, cÇn cho ngçng ®ùc ¨n thªm mét líp chÊt ®én dμy 15 cm, cã thÓ ®æ thªm trÊu thøc ¨n bæ sung. Vμo tr−íc vô ®Ó tçh riªng ngçng vμo æ. Gi÷a cç æ nªn cã vçh ng¨n ®Ó tr¸nh t×nh

®ùc cho ¨n thªm kho¶ng 15 ngμy. Ngçng ®ùc ®−îc tr¹ng ngçng tranh nhau æ ®Î vμ ®¸nh c¾p trøng

¨n tèt sÏ cho phÈm chÊt tinh dÞch tèt. Thøc ¨n bæ Êp cña nhau. Khi ngçng Êp cÇn san trøng trong sung lμ thãc ñ mÇm míi nhó, còng cã thÓ cho ¨n mçi æ cho ®Òu, kh«ng ®Ó con cã nhiÒu trøng qu¸, thªm thøc ¨n hçn hîp bao gåm bét c¸, c¸m trén con cã Ýt trøng. Ngçng c¸i ham Êp, chØ thØnh víi rau xanh…

tho¶ng chóng míi ®i ra ngoμi ®Ó phãng uÕ vμ ¨n

- Khi thμnh lËp ®μn cÇn l−u ý ®Õn tû lÖ ngçng ë uèng, v× thÕ nªn ®Ó thøc ¨n vμ n−íc uèng s½n cç løa tuæi khç nhau. §μn ngçng bè mÑ cã thÓ

trong chuång.

sö dông ®Õn 5 n¨m, trong ®μn nªn cã 10% ngçng 1

1.3. Thêi kú ng−ng ®Î

n¨m tuæi, 20% 2 n¨m tuæi, 35% 3 n¨m tuæi, 25% 4

n¨m tuæi vμ 10% 5 n¨m tuæi. Thμnh lËp ®μn nh−

Thêi kú nμy kÐo dμi tõ cuèi th¸ng 4 ®Õn th¸ng vËy ngçng ®ùc cã thÓ lùa chän ngçng c¸i phï hîp 8. Trong thêi gian nμy kh«ng ph¶i cho ngçng ¨n víi nã vμ n©ng cao tû lÖ trøng cã ph«i.

thªm g×, v× ngçng kh«ng cã thãi quen ch¨m con,

- Ngçng th−êng hay giao phèi vμo buæi s¸ng ngçng con th−êng ®−îc nu«i riªng. Còng vμo thêi sím sau khi th¶ ra khái chuång, v× vËy khi th¶

gian nμy ngoμi b·i ch¨n s½n cá non vμ ®Æc biÖt l¹i ngçng cÇn lïa chóng xuèng ao, hå n−íc s¹ch vμ

vμo vô gÆt §«ng - Xu©n ngçng ®−îc lïa ra ®ång s©u ®Ó chóng giao phèi ®−îc thuËn lîi.

cho ¨n lóa rông. NÕu ®−îc ch¨n th¶ tèt, ngçng bè

- Buæi chiÒu lïa ngçng vÒ nÕu thÊy ngçng cßn mÑ sÏ thay l«ng nhanh chãng, håi phôc ®−îc søc

®ãi th× nªn cho ngçng ¨n thªm thãc, b¾p. Ngçng kháe vμ tÝch lòy ®−îc cç chÊt dinh d−ìng ®Ó ph¸t

®Î ®−îc ¨n no sÏ ®Î ®Òu vμ cã kh¶ n¨ng chÞu ®ùc triÓn trøng non vμ chuÈn bÞ cho vô ®Î sau.

tèt h¬n.

Nh×n chung ngçng lín cã kh¶ n¨ng thÝch nghi víi sù thay ®æi thêi tiÕt cao. NhiÖt ®é thÝch hîp ®èi 1.2. Thêi kú Êp trøng

víi ngçng sinh s¶n th−êng lμ tõ 14-150C, nÕu trêi Tr−íc hÕt cÇn chuÈn bÞ tèt æ ®Î cho ngçng. æ ®Î

m−a l¹nh th× cÇn che chuång cho ngçng vμ tr¸nh cã thÓ lμm xung quanh t−êng trong chuång, khoÐt giã lïa. VÒ mïa hÌ ngçng th−êng kh«ng chÞu ®−îc nÒn chuång thμnh h×nh lßng ch¶o cã ®−êng kÝnh nãng, v× thÕ khi ch¨n th¶ nªn t×m n¬i cã bãng c©y 40 cm, s©u 20 cm, lÊy r¬m vß mÒm råi lãt lªn æ vμ cã ao hå n−íc s©u vμ m¸t ®Ó chóng b¬i léi.

143

144

https://thuviensach.vn

2. Nu«i ngçng con (gét ngçng)

thøc ¨n thμnh nhiÒu chç ®Ó ngçng ®ì tranh nhau

- Ngçng con tõ løa tuæi s¬ sinh ®Õn 4 th¸ng

¨n, nÕu kh«ng cã con ¨n Ýt ¶nh h−ëng tíi sinh tuæi. Khç víi ngçng bè mÑ, ngçng con rÊt sî l¹nh tr−ëng lμm cho ®μn ngçng lín kh«ng ®Òu.

v× kh¶ n¨ng ®iÒu tiÕt th©n nhiÖt kÐm. Ngçng con

- Ngçng con ¨n rÊt kháe vμ ¨n lu«n miÖng. NÕu

®−îc ¨n no ®ñ sÏ lín rÊt nhanh, thÓ träng cã thÓ

buæi tèi cã ®Ìn ®ñ s¸ng vμ ®ñ Êm th× ngçng con cã gÊp 15-20 lÇn lóc míi në. Nu«i ngçng con ch¨n th¶

thÓ vÉn ¨n uèng. Sau 3 ngμy tuæi ph¶i tiÕp tôc cho hiÖn nay lμ mét kh©u khã kh¨n nhÊt, nh−ng l¹i cã ngçng ¨n v× ngçng ch−a thÓ tù kiÕm ®−îc thøc ¨n ý nghÜa quyÕt ®Þnh trong toμn bé kü thuËt ch¨n khi ®−a ®i ch¨n th¶. Lóc nμy thøc ¨n ph¶i cã ®ñ nu«i ngçng.

thμnh phÇn vμ ®−îc gäi lμ thøc ¨n khëi ®iÓm. §©y

- Trong ch¨n nu«i hiÖn nay cã rÊt Ýt ng−êi cã lμ mét thø thøc ¨n hçn hîp gåm cç thø h¹t kinh nghiÖm gét ngçng con. Cã thÓ ®©y lμ mét nghiÒn (g¹o, b¾p nghiÒn, ®Ëu m¶nh). KÝch th−íc trong nh÷ng nguyªn nh©n chÝnh khiÕn nghÒ nu«i h¹t thøc ¨n kh«ng ®−îc qu¸ 4 mm. Khi pha hçn ngçng ë n−íc ta vÉn ch−a ph¸t triÓn ®−îc. ThËt ra hîp thøc ¨n cÇn cho thªm kh« dÇu ®Ëu t−¬ng, kh«

viÖc gét ngçng con kh«ng ph¶i lμ mét viÖc lμm qu¸

dÇu ®Ëu phéng vμ bét c¸. Tû lÖ cç lo¹i thøc ¨n phøc t¹p. Nh÷ng ngμy ®Çu ngçng con cÇn cã nhiÖt trong khÈu phÇn (%) cña ngçng con trong 2 tuÇn

®é bªn ngoμi lμ 320C. Cã thÓ qu©y ngçng con b»ng

®Çu cã thÓ phèi hîp nh− sau: hçn hîp thøc ¨n h¹t: qu©y cao tõ 0,5-0,8 m, tïy theo sè con mμ qu©y 70%, thøc ¨n ®¹m nguån gèc ®éng vËt: 5%, thøc réng hay hÑp nh−ng kh«ng nªn ®Ó thμnh ®μn

¨n ®¹m nguån gèc thùc vËt: 8%, c¸m: 15%, cç lo¹i

®«ng trªn 200 con. Trong 3 ngμy ®Çu ch−a nªn thøc ¨n bæ sung khç: 2%. §©y lμ lo¹i thøc ¨n

®−a ngçng ®i ch¨n v× lóc nμy ch©n ngçng cßn yÕu, dμnh cho ngçng con cña mét sè tr¹i nu«i ngçng

®i ch−a v÷ng. Trong thêi gian nμy kh«ng nªn cho tËp trung víi ph−¬ng thøc ch¨n nu«i th¶ lμ chñ ngçng ¨n thøc ¨n ®¹m ®éng vËt ®Ó cho khèi lßng yÕu. ë cç tr¹i gièng nu«i ngçng ngo¹i theo h×nh

®á cßn l¹i trong bông tiªu hÕt, nÕu kh«ng nã sÏ

thøc nu«i th©m canh trong ®ã ch¨n th¶ chØ lμ phô biÕn thμnh mét thø tuyÕn lμm ¶nh h−ëng ®Õn søc th× ph¶i cã hçn hîp thøc ¨n ph¶i khç, ®Çy ®ñ lín cña ngçng sau nμy. Thøc ¨n ngçng thÝch nhÊt thμnh phÇn h¬n.

lμ rau xμ lçh. NÕu cã l¸ xμ lçh th× th¸i nhá b»ng

- Cã thÓ ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ ch¨n nu«i ngçng sîi bón, trén víi Ýt c¸m hoÆc cét thμnh bã c¶ c©y b»ng cçh ®¸nh gi¸ träng l−îng cña ngçng con ë treo lªn võa tÇm ®Ó ngçng tù vÆt lÊy. Nªn chia cç løa tuæi khç nhau. Nãi chung nÕu sù t¨ng 145

146

https://thuviensach.vn

2. Nu«i ngçng con (gét ngçng)

thøc ¨n thμnh nhiÒu chç ®Ó ngçng ®ì tranh nhau

- Ngçng con tõ løa tuæi s¬ sinh ®Õn 4 th¸ng

¨n, nÕu kh«ng cã con ¨n Ýt ¶nh h−ëng tíi sinh tuæi. Khç víi ngçng bè mÑ, ngçng con rÊt sî l¹nh tr−ëng lμm cho ®μn ngçng lín kh«ng ®Òu.

v× kh¶ n¨ng ®iÒu tiÕt th©n nhiÖt kÐm. Ngçng con

- Ngçng con ¨n rÊt kháe vμ ¨n lu«n miÖng. NÕu

®−îc ¨n no ®ñ sÏ lín rÊt nhanh, thÓ träng cã thÓ

buæi tèi cã ®Ìn ®ñ s¸ng vμ ®ñ Êm th× ngçng con cã gÊp 15-20 lÇn lóc míi në. Nu«i ngçng con ch¨n th¶

thÓ vÉn ¨n uèng. Sau 3 ngμy tuæi ph¶i tiÕp tôc cho hiÖn nay lμ mét kh©u khã kh¨n nhÊt, nh−ng l¹i cã ngçng ¨n v× ngçng ch−a thÓ tù kiÕm ®−îc thøc ¨n ý nghÜa quyÕt ®Þnh trong toμn bé kü thuËt ch¨n khi ®−a ®i ch¨n th¶. Lóc nμy thøc ¨n ph¶i cã ®ñ nu«i ngçng.

thμnh phÇn vμ ®−îc gäi lμ thøc ¨n khëi ®iÓm. §©y

- Trong ch¨n nu«i hiÖn nay cã rÊt Ýt ng−êi cã lμ mét thø thøc ¨n hçn hîp gåm cç thø h¹t kinh nghiÖm gét ngçng con. Cã thÓ ®©y lμ mét nghiÒn (g¹o, b¾p nghiÒn, ®Ëu m¶nh). KÝch th−íc trong nh÷ng nguyªn nh©n chÝnh khiÕn nghÒ nu«i h¹t thøc ¨n kh«ng ®−îc qu¸ 4 mm. Khi pha hçn ngçng ë n−íc ta vÉn ch−a ph¸t triÓn ®−îc. ThËt ra hîp thøc ¨n cÇn cho thªm kh« dÇu ®Ëu t−¬ng, kh«

viÖc gét ngçng con kh«ng ph¶i lμ mét viÖc lμm qu¸

dÇu ®Ëu phéng vμ bét c¸. Tû lÖ cç lo¹i thøc ¨n phøc t¹p. Nh÷ng ngμy ®Çu ngçng con cÇn cã nhiÖt trong khÈu phÇn (%) cña ngçng con trong 2 tuÇn

®é bªn ngoμi lμ 320C. Cã thÓ qu©y ngçng con b»ng

®Çu cã thÓ phèi hîp nh− sau: hçn hîp thøc ¨n h¹t: qu©y cao tõ 0,5-0,8 m, tïy theo sè con mμ qu©y 70%, thøc ¨n ®¹m nguån gèc ®éng vËt: 5%, thøc réng hay hÑp nh−ng kh«ng nªn ®Ó thμnh ®μn

¨n ®¹m nguån gèc thùc vËt: 8%, c¸m: 15%, cç lo¹i

®«ng trªn 200 con. Trong 3 ngμy ®Çu ch−a nªn thøc ¨n bæ sung khç: 2%. §©y lμ lo¹i thøc ¨n

®−a ngçng ®i ch¨n v× lóc nμy ch©n ngçng cßn yÕu, dμnh cho ngçng con cña mét sè tr¹i nu«i ngçng

®i ch−a v÷ng. Trong thêi gian nμy kh«ng nªn cho tËp trung víi ph−¬ng thøc ch¨n nu«i th¶ lμ chñ ngçng ¨n thøc ¨n ®¹m ®éng vËt ®Ó cho khèi lßng yÕu. ë cç tr¹i gièng nu«i ngçng ngo¹i theo h×nh

®á cßn l¹i trong bông tiªu hÕt, nÕu kh«ng nã sÏ

thøc nu«i th©m canh trong ®ã ch¨n th¶ chØ lμ phô biÕn thμnh mét thø tuyÕn lμm ¶nh h−ëng ®Õn søc th× ph¶i cã hçn hîp thøc ¨n ph¶i khç, ®Çy ®ñ lín cña ngçng sau nμy. Thøc ¨n ngçng thÝch nhÊt thμnh phÇn h¬n.

lμ rau xμ lçh. NÕu cã l¸ xμ lçh th× th¸i nhá b»ng

- Cã thÓ ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ ch¨n nu«i ngçng sîi bón, trén víi Ýt c¸m hoÆc cét thμnh bã c¶ c©y b»ng cçh ®¸nh gi¸ träng l−îng cña ngçng con ë treo lªn võa tÇm ®Ó ngçng tù vÆt lÊy. Nªn chia cç løa tuæi khç nhau. Nãi chung nÕu sù t¨ng 145

146

https://thuviensach.vn

träng ®¹t ®−îc nh− sau th× coi nh− ngçng con ®·

- N−íc uèng cho ngçng trong nh÷ng ngμy ®Çu ph¸t triÓn b×nh th−êng (®èi víi ngçng cá): 1 ngμy rÊt quan träng; mçi ngçng con tõ 1 ngμy tuæi ®Õn tuæi 110 g, 7 ngμy tuæi 220 g, 14 ngμy tuæi 400 g, 5 ngμy tuæi cÇn trung b×nh 50 ml trong mét ngμy 21 ngμy tuæi 570 g, 28 ngμy tuæi 820 g. Th«ng

®ªm. Chó ý ®Æt m¸ng uèng h¬i cao ®Ó ngçng th−êng muèn ®¹t ®−îc träng l−îng nμy th× trong kh«ng dÉm ®¹p vμo vμ nhÊt lμ tr¸nh chóng rØa ch¨n nu«i ch¨n th¶ ph¶i cho ngçng ¨n kho¶ng 2,5

l«ng b»ng n−íc uèng. L«ng ngçng con lμ l«ng t¬, kg thøc ¨n tinh.

tuyÕn nhên ch−a ph¸t triÓn nªn rÊt dÔ −ít. L«ng

- Sau 5 ngμy tuæi th× cã thÓ ®−a ngçng ®i ch¨n.

khi ®· −ít ngçng l¹i ¨n thøc ¨n bét th× l«ng dÔ

Lóc nμy ch©n ngçng vÉn cßn yÕu nÕu b·i ch¨n th¶

dÝnh bÕt, m¾t cã thÓ bÞ ®au vμ cã khi l«ng trãc ra kh¸ xa th× ph¶i cã dông cô ®Ó chë ®i (Dông cô chë thμnh tõng m¶ng.

ph¶i cã n¾p hép, kh«ng nªn chë chËt qu¸ v× ngçng

- Khi ch¨n th¶ ngçng con (d−íi 15 ngμy tuæi) con cã thÓ ®Ì lªn nhau mμ chÕt). B·i ch¨n ngçng nªn mang theo m¸ng ®ùng n−íc s¹ch cho ngçng con ë løa tuæi nμy ph¶i cã nhiÒu cá non nh−ng uèng, v× nÕu ®Ó ngçng ®i t×m n−íc uèng th× chóng ph¶i b»ng ph¼ng vμ kh«ng qu¸ rËm r¹p. Ngçng cã thÓ sa xuèng hå, ao kh«ng lªn ®−îc. Nh÷ng thÝch ¨n cá gÊu vμ cá gμ non. Khi ngçng ®−îc 15

ngμy trêi m−a l¹nh vμ giã to kh«ng cho ngçng ngμy tuæi míi cã thÓ th¶ ngçng ®i ¨n tù do ®−îc.

d−íi 15 ngμy tuæi ra ®ång. NÕu nu«i ngçng theo

§Õn tuæi nμy ngçng con rÊt hiÕu ®éng, chóng lu«n lèi b¸n th©m canh th× sù phô thuéc cña ngçng sôc s¹o t×m måi nhÊt lμ t×m cá, l¸ vμ cñ. Do ®ã con vμo thêi tiÕt sÏ gi¶m ®i nhiÒu. Khi trêi n¾ng ph¶i chó ý kh«ng ®Ó chóng ph¸ v−ên t−îc hoa hoÆc m−a giã nªn ®Ó ngçng ë l¹i chuång vμ dïng mμu. Sè l−îng thøc ¨n h»ng ngμy cña ngçng cã rau xanh thay thÕ cho cá lμm thøc ¨n. Tõ 15

thÓ lªn ®Õn 150 g trong ®ã cá chiÕm 100 g, lóc ngμy tuæi trë lªn, lóc nμy ngçng con ®· cøng c¸p, ngçng ¨n no tr«ng thùc qu¶n cßn to h¬n cæ. Nªn cã thÓ cho ngçng tù do t×m thøc ¨n vμ n−íc uèng cho ngçng vÆt cá tèt h¬n lμ cho ¨n rau trång (rau ë nh÷ng b·i ch¨n xa h¬n. ë tuæi nμy ngçng con cã muèng, rau lang….) v× cá chøa Ýt n−íc h¬n (gi¸ trÞ

thÓ tù t×m ra b·i ch¨n nh−ng viÖc ch¨m sãc dinh d−ìng tæng sè cña cá lín h¬n tuy vËt chÊt chóng trªn ®−êng ®i hay ë b·i ch¨n th¶ lμ rÊt cÇn kh« cã thÓ kÐm so víi mét sè lo¹i rau trång); ngoμi thiÕt; chó ý ®õng ®Ó chóng ®i qu¸ ph©n t¸n, l¹c ra khi ngçng ¨n cá th× ph©n ®ì −ít, do ®ã ®ì c«ng

®μn, sa xuèng chç s©u kh«ng lªn ®−îc hoÆc ph¸

dän vÖ sinh.

ho¹i cç lo¹i c©y trång.

147

148

https://thuviensach.vn

träng ®¹t ®−îc nh− sau th× coi nh− ngçng con ®·

- N−íc uèng cho ngçng trong nh÷ng ngμy ®Çu ph¸t triÓn b×nh th−êng (®èi víi ngçng cá): 1 ngμy rÊt quan träng; mçi ngçng con tõ 1 ngμy tuæi ®Õn tuæi 110 g, 7 ngμy tuæi 220 g, 14 ngμy tuæi 400 g, 5 ngμy tuæi cÇn trung b×nh 50 ml trong mét ngμy 21 ngμy tuæi 570 g, 28 ngμy tuæi 820 g. Th«ng

®ªm. Chó ý ®Æt m¸ng uèng h¬i cao ®Ó ngçng th−êng muèn ®¹t ®−îc träng l−îng nμy th× trong kh«ng dÉm ®¹p vμo vμ nhÊt lμ tr¸nh chóng rØa ch¨n nu«i ch¨n th¶ ph¶i cho ngçng ¨n kho¶ng 2,5

l«ng b»ng n−íc uèng. L«ng ngçng con lμ l«ng t¬, kg thøc ¨n tinh.

tuyÕn nhên ch−a ph¸t triÓn nªn rÊt dÔ −ít. L«ng

- Sau 5 ngμy tuæi th× cã thÓ ®−a ngçng ®i ch¨n.

khi ®· −ít ngçng l¹i ¨n thøc ¨n bét th× l«ng dÔ

Lóc nμy ch©n ngçng vÉn cßn yÕu nÕu b·i ch¨n th¶

dÝnh bÕt, m¾t cã thÓ bÞ ®au vμ cã khi l«ng trãc ra kh¸ xa th× ph¶i cã dông cô ®Ó chë ®i (Dông cô chë thμnh tõng m¶ng.

ph¶i cã n¾p hép, kh«ng nªn chë chËt qu¸ v× ngçng

- Khi ch¨n th¶ ngçng con (d−íi 15 ngμy tuæi) con cã thÓ ®Ì lªn nhau mμ chÕt). B·i ch¨n ngçng nªn mang theo m¸ng ®ùng n−íc s¹ch cho ngçng con ë løa tuæi nμy ph¶i cã nhiÒu cá non nh−ng uèng, v× nÕu ®Ó ngçng ®i t×m n−íc uèng th× chóng ph¶i b»ng ph¼ng vμ kh«ng qu¸ rËm r¹p. Ngçng cã thÓ sa xuèng hå, ao kh«ng lªn ®−îc. Nh÷ng thÝch ¨n cá gÊu vμ cá gμ non. Khi ngçng ®−îc 15

ngμy trêi m−a l¹nh vμ giã to kh«ng cho ngçng ngμy tuæi míi cã thÓ th¶ ngçng ®i ¨n tù do ®−îc.

d−íi 15 ngμy tuæi ra ®ång. NÕu nu«i ngçng theo

§Õn tuæi nμy ngçng con rÊt hiÕu ®éng, chóng lu«n lèi b¸n th©m canh th× sù phô thuéc cña ngçng sôc s¹o t×m måi nhÊt lμ t×m cá, l¸ vμ cñ. Do ®ã con vμo thêi tiÕt sÏ gi¶m ®i nhiÒu. Khi trêi n¾ng ph¶i chó ý kh«ng ®Ó chóng ph¸ v−ên t−îc hoa hoÆc m−a giã nªn ®Ó ngçng ë l¹i chuång vμ dïng mμu. Sè l−îng thøc ¨n h»ng ngμy cña ngçng cã rau xanh thay thÕ cho cá lμm thøc ¨n. Tõ 15

thÓ lªn ®Õn 150 g trong ®ã cá chiÕm 100 g, lóc ngμy tuæi trë lªn, lóc nμy ngçng con ®· cøng c¸p, ngçng ¨n no tr«ng thùc qu¶n cßn to h¬n cæ. Nªn cã thÓ cho ngçng tù do t×m thøc ¨n vμ n−íc uèng cho ngçng vÆt cá tèt h¬n lμ cho ¨n rau trång (rau ë nh÷ng b·i ch¨n xa h¬n. ë tuæi nμy ngçng con cã muèng, rau lang….) v× cá chøa Ýt n−íc h¬n (gi¸ trÞ

thÓ tù t×m ra b·i ch¨n nh−ng viÖc ch¨m sãc dinh d−ìng tæng sè cña cá lín h¬n tuy vËt chÊt chóng trªn ®−êng ®i hay ë b·i ch¨n th¶ lμ rÊt cÇn kh« cã thÓ kÐm so víi mét sè lo¹i rau trång); ngoμi thiÕt; chó ý ®õng ®Ó chóng ®i qu¸ ph©n t¸n, l¹c ra khi ngçng ¨n cá th× ph©n ®ì −ít, do ®ã ®ì c«ng

®μn, sa xuèng chç s©u kh«ng lªn ®−îc hoÆc ph¸

dän vÖ sinh.

ho¹i cç lo¹i c©y trång.

147

148

https://thuviensach.vn

- Ngçng con ¨n l¾m Øa nhiÒu. Ph©n ngçng rÊt léi vμ ®ïa giìn d−íi n−íc, ®μn ngçng ®−îc t¾m ®Çy

−ít vμ h¨ng, v× thÕ trong chuång hay chç ë qu©y

®ñ th−êng cho l«ng bãng m−ît.

ngçng ph¶i lu«n quÐt dän s¹ch sÏ. Ngoμi ra cÇn

- NÕu nu«i ngçng choai kh«ng ®óng vμo vô gÆt chó ý ®Ò phßng chuét, mÌo hay c¾n ngçng con.

th× sau khi ch¨n ë ®ång b·i vÒ cÇn cho ngçng ¨n Chç nu«i ngçng ph¶i ®−îc b¶o vÖ cÈn thËn, nÕu lμ

thªm. Thøc ¨n dïng ®Ó cho thªm th−êng lμ lóa qu©y th× ë trªn ph¶i cã n¾p l−íi hay n¾p phªn (cã xÊu, khoai lang b¨m nhá, s¾n, b¾p... NÕu ë gia khe hë ®Ó th«ng h¬i) ®Ëy khÝt. Bªn trong qu©y cã

®×nh nu«i víi sè l−îng Ýt (kho¶ng 10-15 con) th× cã treo ®Ìn ®Ó cã ¸nh s¸ng cho ngçng ¨n ®ªm vμ

thÓ tËn dông n−íc vo g¹o trén thªm thøc ¨n chuét sî kh«ng d¸m vμo.

vμo ®Ó chóng mß, n−íc vo g¹o chøa nhiÒu chÊt dinh d−ìng nh− Vitamin B rÊt cÇn cho ngçng 1

3. Nu«i ngçng thÞt vμ ngçng hËu bÞ

choai. Ngoμi ra cã thÓ cho ngçng ¨n thªm b· r−îu,

- Tõ 1 th¸ng tuæi trë lªn lμ ngçng choai nu«i b· ®Ëu, c¸m lîn…

lÊy thÞt hay nu«i hËu bÞ ®Ó thμnh lËp ®μn míi

- Tïy theo ®iÒu kiÖn ch¨n nu«i cã thÓ kÕt thóc hoÆc bæ sung ®μn ngçng sinh s¶n.

nu«i ngçng thÞt vμo lóc 75 hay 90 ngμy tuæi, lóc

- Nu«i ngçng thÞt nãi chung ®¬n gi¶n h¬n v× lóc nμy ngçng ®−îc 3,5-4,2 kg. NÕu ngçng ®−îc nu«i nμy ngçng ®· tr−ëng thμnh, phμm ¨n vμ chãng d−ìng tèt, chãng lín th× cã thÓ rót ng¾n thêi gian lín, do ®ã rÊt thÝch hîp cho cçh nu«i ch¨n th¶.

nu«i, v× ë 10 tuÇn tuæi cã con ®¹t ®−îc 3,5 kg nÕu Ngçng thÞt cã thÓ nu«i theo ®μn ®«ng kho¶ng 300-lμ ngçng s− tö hay ngçng cá vμ nÆng 4 kg nÕu lμ

500 con, løa tuæi trong ®μn kh«ng nªn chªnh lÖch ngçng Landes.

nhau qu¸ nhiÒu ®Ó cho ngçng lín ®Òu vμ dÔ tæ

- Ngçng hËu bÞ cã thÓ chän ra tõ ®μn ngçng chøc ch¨n th¶.

thÞt, chó ý tr¸nh ®ång huyÕt, chän ngçng thÞt ®−a

- NÕu nu«i ®óng vμo vô gÆt lóa th× buæi s¸ng lªn hËu bÞ chñ yÕu c¨n cø vμo ngo¹i h×nh. ë 3

lïa ngçng ra ngoμi ®ång ®Ó nhÆt cç h¹t r¬i v·i.

th¸ng tuæi, ngo¹i h×nh ngçng ch−a thËt hoμn Vμo vô gÆt th−êng kh«ng ph¶i cho ngçng ¨n thªm chØnh, v× vËy cÇn kÕt hîp víi c©n ®o vμ tiªu chuÈn g×, v× ngçng ¨n nhiÒu vμ phμm ¨n, nhiÒu khi gièng ®Ó chän cho s¸t. Nªn dù phßng mét sè ngçng chóng ¨n thøc ¨n ®Çy lªn tËn hÇu. Khi thÊy ngçng

®ùc ngoμi yªu cÇu cÇn thiÕt. VÝ dô nÕu 100 ngçng

¨n ®· no nªn lïa chóng vμo nghØ chç r©m m¸t, cã c¸i yªu cÇu cÇn thiÕt lμ 25 ngçng ®ùc, th× ta nªn n−íc ®Ó uèng vμ b¬i léi. Ngçng choai rÊt thÝch b¬i chän 30 con lμm hËu bÞ. §Õn khi vμo vô ®Î ta sÏ

149

150

https://thuviensach.vn

- Ngçng con ¨n l¾m Øa nhiÒu. Ph©n ngçng rÊt léi vμ ®ïa giìn d−íi n−íc, ®μn ngçng ®−îc t¾m ®Çy

−ít vμ h¨ng, v× thÕ trong chuång hay chç ë qu©y

®ñ th−êng cho l«ng bãng m−ît.

ngçng ph¶i lu«n quÐt dän s¹ch sÏ. Ngoμi ra cÇn

- NÕu nu«i ngçng choai kh«ng ®óng vμo vô gÆt chó ý ®Ò phßng chuét, mÌo hay c¾n ngçng con.

th× sau khi ch¨n ë ®ång b·i vÒ cÇn cho ngçng ¨n Chç nu«i ngçng ph¶i ®−îc b¶o vÖ cÈn thËn, nÕu lμ

thªm. Thøc ¨n dïng ®Ó cho thªm th−êng lμ lóa qu©y th× ë trªn ph¶i cã n¾p l−íi hay n¾p phªn (cã xÊu, khoai lang b¨m nhá, s¾n, b¾p... NÕu ë gia khe hë ®Ó th«ng h¬i) ®Ëy khÝt. Bªn trong qu©y cã

®×nh nu«i víi sè l−îng Ýt (kho¶ng 10-15 con) th× cã treo ®Ìn ®Ó cã ¸nh s¸ng cho ngçng ¨n ®ªm vμ

thÓ tËn dông n−íc vo g¹o trén thªm thøc ¨n chuét sî kh«ng d¸m vμo.

vμo ®Ó chóng mß, n−íc vo g¹o chøa nhiÒu chÊt dinh d−ìng nh− Vitamin B rÊt cÇn cho ngçng 1

3. Nu«i ngçng thÞt vμ ngçng hËu bÞ

choai. Ngoμi ra cã thÓ cho ngçng ¨n thªm b· r−îu,

- Tõ 1 th¸ng tuæi trë lªn lμ ngçng choai nu«i b· ®Ëu, c¸m lîn…

lÊy thÞt hay nu«i hËu bÞ ®Ó thμnh lËp ®μn míi

- Tïy theo ®iÒu kiÖn ch¨n nu«i cã thÓ kÕt thóc hoÆc bæ sung ®μn ngçng sinh s¶n.

nu«i ngçng thÞt vμo lóc 75 hay 90 ngμy tuæi, lóc

- Nu«i ngçng thÞt nãi chung ®¬n gi¶n h¬n v× lóc nμy ngçng ®−îc 3,5-4,2 kg. NÕu ngçng ®−îc nu«i nμy ngçng ®· tr−ëng thμnh, phμm ¨n vμ chãng d−ìng tèt, chãng lín th× cã thÓ rót ng¾n thêi gian lín, do ®ã rÊt thÝch hîp cho cçh nu«i ch¨n th¶.

nu«i, v× ë 10 tuÇn tuæi cã con ®¹t ®−îc 3,5 kg nÕu Ngçng thÞt cã thÓ nu«i theo ®μn ®«ng kho¶ng 300-lμ ngçng s− tö hay ngçng cá vμ nÆng 4 kg nÕu lμ

500 con, løa tuæi trong ®μn kh«ng nªn chªnh lÖch ngçng Landes.

nhau qu¸ nhiÒu ®Ó cho ngçng lín ®Òu vμ dÔ tæ

- Ngçng hËu bÞ cã thÓ chän ra tõ ®μn ngçng chøc ch¨n th¶.

thÞt, chó ý tr¸nh ®ång huyÕt, chän ngçng thÞt ®−a

- NÕu nu«i ®óng vμo vô gÆt lóa th× buæi s¸ng lªn hËu bÞ chñ yÕu c¨n cø vμo ngo¹i h×nh. ë 3

lïa ngçng ra ngoμi ®ång ®Ó nhÆt cç h¹t r¬i v·i.

th¸ng tuæi, ngo¹i h×nh ngçng ch−a thËt hoμn Vμo vô gÆt th−êng kh«ng ph¶i cho ngçng ¨n thªm chØnh, v× vËy cÇn kÕt hîp víi c©n ®o vμ tiªu chuÈn g×, v× ngçng ¨n nhiÒu vμ phμm ¨n, nhiÒu khi gièng ®Ó chän cho s¸t. Nªn dù phßng mét sè ngçng chóng ¨n thøc ¨n ®Çy lªn tËn hÇu. Khi thÊy ngçng

®ùc ngoμi yªu cÇu cÇn thiÕt. VÝ dô nÕu 100 ngçng

¨n ®· no nªn lïa chóng vμo nghØ chç r©m m¸t, cã c¸i yªu cÇu cÇn thiÕt lμ 25 ngçng ®ùc, th× ta nªn n−íc ®Ó uèng vμ b¬i léi. Ngçng choai rÊt thÝch b¬i chän 30 con lμm hËu bÞ. §Õn khi vμo vô ®Î ta sÏ

149

150

https://thuviensach.vn

lo¹i bít ngçng ®ùc xÊu vμ c¶ nh÷ng con c¸i kh«ng

¨n cç lo¹i thøc ¨n giμu chÊt bét ®−êng ®Ó chóng

®¹t yªu cÇu.

tÝch lòy mì vμ thÞt nhanh chãng. Nhåi bÐo lμ

Sù ph©n biÖt ®ùc c¸i ë giai ®o¹n ngçng thÞt ph−¬ng ph¸p vç bÐo tÝch cùc nhÊt b»ng cçh Ðp chuyÓn lªn hËu bÞ vÉn cßn khã kh¨n. Th«ng chóng ¨n thËt nhiÒu lo¹i thøc ¨n ®Ó t¨ng mì, thÞt th−êng ngçng ®ùc nÆng c©n h¬n, ®Çu to, cæ dμi, hoÆc ®Ó lÊy gan bÐo. Ngçng thÞt nu«i theo lèi ch¨n d¸ng ®i nhanh nhÑn vμ th−êng ®i tr−íc ®μn.

th¶ cã thÓ dïng ®Ó vç hay nhåi bÐo rÊt thÝch hîp.

Nh−ng ®Ó lùa chän chÝnh xç ph¶i më lç huyÖt Qu¸ tr×nh vç bÐo ngçng lÊy mì, thÞt hay nhåi cña ngçng ®Ó chän: ngçng ®ùc cã gai giao phèi bÐo lÊy gan ®Òu ph¶i tu©n theo cç ®iÒu quy ®Þnh mμu hång nh¹t, ®é dμi 1,5 cm, ngçng c¸i cã lç chÝnh sau ®©y:

huyÖt nh½n vμ h¬i mÒm h¬n.

- Gièng ®Ó vç vμ nhåi bÐo: cÇn ph¶i chän läc cÈn

- Ng−êi ta th−êng nu«i ngçng hËu bÞ theo lèi thËn th× míi ®¹t hiÖu qu¶ cao, kh«ng dïng ngçng

"cÇm xç", chñ yÕu cho ¨n ngoμi ®ång b·i. ë giai cá vμ ngçng S− tö ®Ó nhåi bÐo lÊy gan vμ mì v×

®o¹n nμy ngçng hËu bÞ ®−îc ch¨n ngoμi ®ång sÏ

kh¶ n¨ng tÝch lòy mì cña cç gièng nμy kÐm, chÞu ®ùng kham khæ, chÞu khã t×m thøc ¨n, ®ång ngçng ®Ó nhåi tèt nhÊt lμ ngçng Landes, hoÆc con thêi cçh nu«i ch¨n th¶ cã thÓ n©ng cao søc kháe lai cña ngçng Landes x Rªnan.

cña ngçng. ë løa tuæi nμy ngçng t¨ng träng hÇu

- Tuæi vç vμ nhåi bÐo thÝch hîp: ngçng vç bÐo nh− kh«ng ®¸ng kÓ, chóng chØ bÐo lªn tr−íc vô ®Î

khi ®−îc 56 ngμy tuæi vμ nhåi sau 10 tuÇn tuæi, khi ®−îc nu«i vç bÐo. ViÖc t¨ng träng chËm ë giai nÕu ®é tuæi qu¸ muén th−êng chØ ®¹t hiÖu qu¶

®o¹n hËu bÞ kh«ng ph¶i lμ tiªu chuÈn quan träng kinh tÕ thÊp, cßn nÕu qu¸ sím th× g©y chÕt nhiÒu

®Ó ®¸nh giçon gièng, tr¸i l¹i ng−êi nu«i ngçng cã

®ång thêi kh¶ n¨ng t¨ng träng còng kh«ng cao (do nhiÒu kinh nghiÖm cè g¾ng tr¸nh ngçng bÐo lªn chóng ch−a ph¸t triÓn bé khung ®Çy ®ñ vμ kh¶

trong thêi kú nμy.

n¨ng hÊp thô kÐm).

- Lóc chuyÓn ngçng hËu bÞ sang ®μn sinh s¶n

- Kü thuËt nhåi nãi chung cÇn ®−îc luyÖn tËp cÇn chän läc l¹i ®Ó lo¹i bá nh÷ng con kh«ng ®ñ

®Ó b¶o ®¶m lμm nhanh nhÑ nhμng.

tiªu chuÈn.

- Chuång nu«i cÇn b¶o ®¶m yªn tÜnh, h¬i tèi, cã

®é Èm võa ph¶i cho ngçng vç bÐo (75-80%) nh−ng 4. Nu«i vç bÐo vμ nhåi bÐo ngçng cÇn tho¸ng m¸t vμ vÖ sinh.

Nu«i vç bÐo ngçng lμ ph−¬ng ph¸p cho ngçng

- Thøc ¨n dïng ®Ó nhåi hay vç bÐo cÇn ®−îc lùa 151

152

https://thuviensach.vn

lo¹i bít ngçng ®ùc xÊu vμ c¶ nh÷ng con c¸i kh«ng

¨n cç lo¹i thøc ¨n giμu chÊt bét ®−êng ®Ó chóng

®¹t yªu cÇu.

tÝch lòy mì vμ thÞt nhanh chãng. Nhåi bÐo lμ

Sù ph©n biÖt ®ùc c¸i ë giai ®o¹n ngçng thÞt ph−¬ng ph¸p vç bÐo tÝch cùc nhÊt b»ng cçh Ðp chuyÓn lªn hËu bÞ vÉn cßn khã kh¨n. Th«ng chóng ¨n thËt nhiÒu lo¹i thøc ¨n ®Ó t¨ng mì, thÞt th−êng ngçng ®ùc nÆng c©n h¬n, ®Çu to, cæ dμi, hoÆc ®Ó lÊy gan bÐo. Ngçng thÞt nu«i theo lèi ch¨n d¸ng ®i nhanh nhÑn vμ th−êng ®i tr−íc ®μn.

th¶ cã thÓ dïng ®Ó vç hay nhåi bÐo rÊt thÝch hîp.

Nh−ng ®Ó lùa chän chÝnh xç ph¶i më lç huyÖt Qu¸ tr×nh vç bÐo ngçng lÊy mì, thÞt hay nhåi cña ngçng ®Ó chän: ngçng ®ùc cã gai giao phèi bÐo lÊy gan ®Òu ph¶i tu©n theo cç ®iÒu quy ®Þnh mμu hång nh¹t, ®é dμi 1,5 cm, ngçng c¸i cã lç chÝnh sau ®©y:

huyÖt nh½n vμ h¬i mÒm h¬n.

- Gièng ®Ó vç vμ nhåi bÐo: cÇn ph¶i chän läc cÈn

- Ng−êi ta th−êng nu«i ngçng hËu bÞ theo lèi thËn th× míi ®¹t hiÖu qu¶ cao, kh«ng dïng ngçng

"cÇm xç", chñ yÕu cho ¨n ngoμi ®ång b·i. ë giai cá vμ ngçng S− tö ®Ó nhåi bÐo lÊy gan vμ mì v×

®o¹n nμy ngçng hËu bÞ ®−îc ch¨n ngoμi ®ång sÏ

kh¶ n¨ng tÝch lòy mì cña cç gièng nμy kÐm, chÞu ®ùng kham khæ, chÞu khã t×m thøc ¨n, ®ång ngçng ®Ó nhåi tèt nhÊt lμ ngçng Landes, hoÆc con thêi cçh nu«i ch¨n th¶ cã thÓ n©ng cao søc kháe lai cña ngçng Landes x Rªnan.

cña ngçng. ë løa tuæi nμy ngçng t¨ng träng hÇu

- Tuæi vç vμ nhåi bÐo thÝch hîp: ngçng vç bÐo nh− kh«ng ®¸ng kÓ, chóng chØ bÐo lªn tr−íc vô ®Î

khi ®−îc 56 ngμy tuæi vμ nhåi sau 10 tuÇn tuæi, khi ®−îc nu«i vç bÐo. ViÖc t¨ng träng chËm ë giai nÕu ®é tuæi qu¸ muén th−êng chØ ®¹t hiÖu qu¶

®o¹n hËu bÞ kh«ng ph¶i lμ tiªu chuÈn quan träng kinh tÕ thÊp, cßn nÕu qu¸ sím th× g©y chÕt nhiÒu

®Ó ®¸nh giçon gièng, tr¸i l¹i ng−êi nu«i ngçng cã

®ång thêi kh¶ n¨ng t¨ng träng còng kh«ng cao (do nhiÒu kinh nghiÖm cè g¾ng tr¸nh ngçng bÐo lªn chóng ch−a ph¸t triÓn bé khung ®Çy ®ñ vμ kh¶

trong thêi kú nμy.

n¨ng hÊp thô kÐm).

- Lóc chuyÓn ngçng hËu bÞ sang ®μn sinh s¶n

- Kü thuËt nhåi nãi chung cÇn ®−îc luyÖn tËp cÇn chän läc l¹i ®Ó lo¹i bá nh÷ng con kh«ng ®ñ

®Ó b¶o ®¶m lμm nhanh nhÑ nhμng.

tiªu chuÈn.

- Chuång nu«i cÇn b¶o ®¶m yªn tÜnh, h¬i tèi, cã

®é Èm võa ph¶i cho ngçng vç bÐo (75-80%) nh−ng 4. Nu«i vç bÐo vμ nhåi bÐo ngçng cÇn tho¸ng m¸t vμ vÖ sinh.

Nu«i vç bÐo ngçng lμ ph−¬ng ph¸p cho ngçng

- Thøc ¨n dïng ®Ó nhåi hay vç bÐo cÇn ®−îc lùa 151

152

https://thuviensach.vn

chän cho thÝch hîp víi gièng vμ ®−îc xö lý ®óng

+ Nhåi bÐo lÊy gan: ë n−íc ta viÖc nhåi bÐo lÊy cçh, nãi chung thøc ¨n ph¶i mÒm, dÔ tiªu hãa vμ

gan ch−a cã tËp qu¸n, ®Õn nay kü thuËt nμy còng cã chÊt l−îng tèt.

míi chØ ¸p dông trong ph¹m vi thÝ nghiÖm ë viÖn

- Cho ngçng uèng n−íc ®Çy ®ñ, s¹ch, nªn cho ch¨n nu«i vμ ë mét sè Ýt hé gia ®×nh. Nh÷ng kÕt uèng tù do trong thêi kú vç bÐo vμ thêi gian nhåi qu¶ b−íc ®Çu cho thÊy chØ nªn dïng ngçng Landes ngçng kÐo dμi bao nhiªu lμ tïy theo lo¹i ngçng vμ

vμ con lai cña nã víi ngçng Rªnan. ViÖc nhåi phô thuéc vμo môc ®Ých lÊy thÞt, mì hay gan ®ång ngçng lÊy gan th−êng tèn qu¸ nhiÒu b¾p h¹t nªn thêi cßn phô thuéc vμo yªu cÇu chÊt l−îng s¶n hiÖn nay kh«ng cã lîi trong thùc tiÔn, chØ khi nμo phÈm: bÐo võa hay bÐo ®Éy, gan to võa vμ ch¾c gan ngçng bÐo cã thÓ xuÊt khÈu víi gi¸ trÞ cao th×

hay gan thËt bÐo.

míi phæ biÕn kü thuËt nμy.

- Vç bÐo hay nhåi bÐo ngçng lμ dïng ®Ó b¸n thÞt hoÆc nhåi ®Ó lÊy gan.

III. MéT Sè BÖNH TH¦êNG GÆP

+Vç bÐo b¸n thÞt b»ng cçh cho ¨n tù do: tr−íc TRONG CH¡N NU¤I NGçNG

khi vç bÐo cÇn cho ¨n no ®ñ, sau ®ã trong 10 ngμy 1. BÖnh tô huyÕt trïng

vç ®Çu tiªn cho ngçng ¨n th−êng xuyªn thËt no, tiÕp theo khi ngçng ®· bÐo võa ph¶i th× cho ¨n cç

- Nguyªn nh©n: bÖnh tô huyÕt trïng hay cßn gäi lo¹i thøc ¨n ngon miÖng ®Ó kÝch thÝch chóng ¨n lμ ho¹i huyÕt ngçng, do vi khuÈn Pasteurellosis g©y

®−îc nhiÒu, thøc ¨n trong giai ®o¹n sau cÇn cã gi¸

ra. Ngçng rÊt mÉn c¶m víi bÖnh nμy, ë nh÷ng trÞ dinh d−ìng cao, thøc ¨n chñ yÕu dïng ®Ó vç ngçng khoÎ m¹nh vÉn cã mÇm bÖnh.

bÐo lμ b¾p h¹t vμng ng©m qua ®ªm, cã thÓ cho

- TriÖu chøng: thÓ quçÊp, ngçng ®ang khoÎ

thªm mét chót muèi. Ngoμi ra cã thÓ cho ngçng ¨n m¹nh, l¨n ra chÕt. ThÓ cÊp tÝnh: ngçng uÓ o¶i, ñ thªm c¸m, khoai trén víi rau xanh kho¶ng 20%. ë rò; tõ má vμ lç mòi cã tiÕt chÊt nhên cã bät, cã thÓ

giai ®o¹n gi÷a vÒ cuèi cã thÓ cho ngçng ¨n thªm cã tiÕng khß khÌ; l«ng xï, mÊt ãng ¸nh; ph©n mμu bét c¸, bét ®Ëu t−¬ng kho¶ng 8% (nÕu cã) vμ cho x¸m, vμng hoÆc xanh, ®«i khi cã m¸u, Øa nhiÒu.

¨n thªm bÝ ®á n¹o ®Ó chóng ¨n dÔ. Thêi gian vç Mμo bÞ tÝm xanh; thë nhanh vμ khã.

bÐo cña ngçng kho¶ng 15 ngμy lμ võa, nÕu dμi h¬n

- BÖnh tÝch: ë thÓ quçÊp cã thanh dÞch trong th× ngçng ¨n tèn mμ t¨ng träng chËm, v¶ l¹i khi bao tim, trong tr−êng hîp cÊp tÝnh tô m¸u trong ngçng ®· bÐo ®Éy th× chóng l¹i ch¸n ¨n.

cç líp da bªn trong vμ d−íi da; xuÊt huyÕt ë néi 153

154

https://thuviensach.vn

chän cho thÝch hîp víi gièng vμ ®−îc xö lý ®óng

+ Nhåi bÐo lÊy gan: ë n−íc ta viÖc nhåi bÐo lÊy cçh, nãi chung thøc ¨n ph¶i mÒm, dÔ tiªu hãa vμ

gan ch−a cã tËp qu¸n, ®Õn nay kü thuËt nμy còng cã chÊt l−îng tèt.

míi chØ ¸p dông trong ph¹m vi thÝ nghiÖm ë viÖn

- Cho ngçng uèng n−íc ®Çy ®ñ, s¹ch, nªn cho ch¨n nu«i vμ ë mét sè Ýt hé gia ®×nh. Nh÷ng kÕt uèng tù do trong thêi kú vç bÐo vμ thêi gian nhåi qu¶ b−íc ®Çu cho thÊy chØ nªn dïng ngçng Landes ngçng kÐo dμi bao nhiªu lμ tïy theo lo¹i ngçng vμ

vμ con lai cña nã víi ngçng Rªnan. ViÖc nhåi phô thuéc vμo môc ®Ých lÊy thÞt, mì hay gan ®ång ngçng lÊy gan th−êng tèn qu¸ nhiÒu b¾p h¹t nªn thêi cßn phô thuéc vμo yªu cÇu chÊt l−îng s¶n hiÖn nay kh«ng cã lîi trong thùc tiÔn, chØ khi nμo phÈm: bÐo võa hay bÐo ®Éy, gan to võa vμ ch¾c gan ngçng bÐo cã thÓ xuÊt khÈu víi gi¸ trÞ cao th×

hay gan thËt bÐo.

míi phæ biÕn kü thuËt nμy.

- Vç bÐo hay nhåi bÐo ngçng lμ dïng ®Ó b¸n thÞt hoÆc nhåi ®Ó lÊy gan.

III. MéT Sè BÖNH TH¦êNG GÆP

+Vç bÐo b¸n thÞt b»ng cçh cho ¨n tù do: tr−íc TRONG CH¡N NU¤I NGçNG

khi vç bÐo cÇn cho ¨n no ®ñ, sau ®ã trong 10 ngμy 1. BÖnh tô huyÕt trïng

vç ®Çu tiªn cho ngçng ¨n th−êng xuyªn thËt no, tiÕp theo khi ngçng ®· bÐo võa ph¶i th× cho ¨n cç

- Nguyªn nh©n: bÖnh tô huyÕt trïng hay cßn gäi lo¹i thøc ¨n ngon miÖng ®Ó kÝch thÝch chóng ¨n lμ ho¹i huyÕt ngçng, do vi khuÈn Pasteurellosis g©y

®−îc nhiÒu, thøc ¨n trong giai ®o¹n sau cÇn cã gi¸

ra. Ngçng rÊt mÉn c¶m víi bÖnh nμy, ë nh÷ng trÞ dinh d−ìng cao, thøc ¨n chñ yÕu dïng ®Ó vç ngçng khoÎ m¹nh vÉn cã mÇm bÖnh.

bÐo lμ b¾p h¹t vμng ng©m qua ®ªm, cã thÓ cho

- TriÖu chøng: thÓ quçÊp, ngçng ®ang khoÎ

thªm mét chót muèi. Ngoμi ra cã thÓ cho ngçng ¨n m¹nh, l¨n ra chÕt. ThÓ cÊp tÝnh: ngçng uÓ o¶i, ñ thªm c¸m, khoai trén víi rau xanh kho¶ng 20%. ë rò; tõ má vμ lç mòi cã tiÕt chÊt nhên cã bät, cã thÓ

giai ®o¹n gi÷a vÒ cuèi cã thÓ cho ngçng ¨n thªm cã tiÕng khß khÌ; l«ng xï, mÊt ãng ¸nh; ph©n mμu bét c¸, bét ®Ëu t−¬ng kho¶ng 8% (nÕu cã) vμ cho x¸m, vμng hoÆc xanh, ®«i khi cã m¸u, Øa nhiÒu.

¨n thªm bÝ ®á n¹o ®Ó chóng ¨n dÔ. Thêi gian vç Mμo bÞ tÝm xanh; thë nhanh vμ khã.

bÐo cña ngçng kho¶ng 15 ngμy lμ võa, nÕu dμi h¬n

- BÖnh tÝch: ë thÓ quçÊp cã thanh dÞch trong th× ngçng ¨n tèn mμ t¨ng träng chËm, v¶ l¹i khi bao tim, trong tr−êng hîp cÊp tÝnh tô m¸u trong ngçng ®· bÐo ®Éy th× chóng l¹i ch¸n ¨n.

cç líp da bªn trong vμ d−íi da; xuÊt huyÕt ë néi 153

154

https://thuviensach.vn

t©m m¹c; bao tim ø ®Çy n−íc; viªm t¸ trμng; n¨ng t¹o kh¸ng thÓ vμ tån t¹i, tû lÖ chÕt nμy tuú trong xoang bông cã thanh dÞch; gan s−ng, cã thuéc vμo tÝnh chÊt nÆng nhÑ cña æ dÞch. CÇn l−u nhiÒu ®iÓm ho¹i tö, l¸ lçh s−ng; phæi viªm vμ cã ý cïng víi viÖc tiªm th¼ng v¾cxin th× c«ng tç tÈy nèt sÇn.

uÕ chuång tr¹i cÇn ®−îc thùc hiÖn nghiªm tóc, xç

- Phßng bÖnh: kh«ng nªn nu«i lÉn lén gi÷a vÞt, ngçng chÕt ph¶i ®−îc ch«n cïng chÊt s¸t trïng ngan vμ ngçng trong cïng mét chuång. Chuång nh− v«i bét hoÆc formol. Bæ sung Vitamin C vμ

tr¹i cÇn lμm vÖ sinh thËt chu ®¸o, kÓ c¶ cç dông Vitamin B vμo n−íc uèng liÒu: 2g/1lÝt n−íc.

cô ¨n uèng cÇn ®−îc tÈy uÕ s¸t trïng theo ®Þnh kú 3. BÖnh phã th−¬ng hμn

thêi gian, nhÊt lμ khi cã dÞch bÖnh x¶y ra.

- TrÞ bÖnh:

- Nguyªn nh©n: ®Æc tr−ng lμ Øa ch¶y, viªm kÕt

+ Dïng Streptomycin 100-150mg/1kg thÓ träng m¹c vμ gÇy sót. BÖnh cã ë tÊt c¶ cç n¬i, tû lÖ g©y liªn tôc trong 3 - 5 ngμy.

chÕt 70-80% ®μn non, ngçng lín m¾c bÖnh ë thÓ

+ Sunfamethazine trén víi thøc ¨n 0,5% hoÆc m·n tÝnh, lμm søc ®Î trøng bÞ gi¶m sót. Gia cÇm hoμ víi n−íc uèng 1%.

bÖnh vμ khái bÖnh lμ nguån l©y bÖnh chñ yÕu.

Chóng cã thÓ ®Î trøng ®· bÞ nhiÔm bÖnh, nÕu 2. BÖnh dÞch t¶ vÞt l©y sang ngçng nhiÔm nÆng khi Êp ph«i thai cã thÓ chÕt, nÕu në

- TriÖu chøng: §iÓn h×nh lμ ®au m¾t ®á vμ

®−îc th× con còng m¾c bÖnh. Ngçng còng cã thÓ bÞ

s−ng m¾t.

bÖnh do vËn chuyÓn, chuång tr¹i chËt tréi, ®é Èm

- Phßng bÖnh: tr−íc hÕt cÇn cçh ly ®μn gièng cao, bÈn, thiÕu n−íc uèng, sù biÕn ®æi nhiÖt lín.

khái khu vùc cã cç ®μn vÞt lín hoÆc ®ang m¾c Sù nhiÔm bÖnh chñ yÕu qua ®−êng tiªu ho¸, cã khi bÖnh, chuång tr¹i cÇn ®−îc tiªu ®éc cÈn thËn tr−íc qua h« hÊp, qua phèi gièng.

lóc nu«i ®μn gièng. Nh÷ng n¬i cã æ dÞch t¶ vÞt

- TriÖu chøng vμ bÖnh tÝch:

th−êng xuyªn x¶y ra cÇn tiªm v¾cxin dÞch t¶ ®Ó

ThÓ cÊp tÝnh: ngçng Øa ch¶y, cã bät khÝ, viªm phßng bÖnh.

thanh dÞch, cã mñ, viªm mμng kÕt m¹c lμm cho

- TrÞ bÖnh: khi x¶y ra bÖnh th× viÖc ®iÒu trÞ lμ

®au m¾t. C¸nh rñ, l«ng x¬, c¸nh kh« mÊt l¸nh.

kÐm hiÖu qu¶, cÇn tiªm ngay v¾cxin vμo th¼ng æ BÖnh kÐo dμi tõ 1-4 ngμy, tû lÖ g©y chÕt ®Õn 70%.

dÞch. Nh÷ng ngçng m¾c bÖnh nÆng sÏ chÕt (tû lÖ

ThÓ m·n tÝnh th−êng thÊy ë gia cÇm lín: Øa ch¶y, chÕt kho¶ng 20-50%), sè cßn l¹i trong ®μn cã kh¶

®«i khi cã m¸u, l«ng kh« mÊt ¸nh. Viªm lç huyÖt, 155

156

https://thuviensach.vn

t©m m¹c; bao tim ø ®Çy n−íc; viªm t¸ trμng; n¨ng t¹o kh¸ng thÓ vμ tån t¹i, tû lÖ chÕt nμy tuú trong xoang bông cã thanh dÞch; gan s−ng, cã thuéc vμo tÝnh chÊt nÆng nhÑ cña æ dÞch. CÇn l−u nhiÒu ®iÓm ho¹i tö, l¸ lçh s−ng; phæi viªm vμ cã ý cïng víi viÖc tiªm th¼ng v¾cxin th× c«ng tç tÈy nèt sÇn.

uÕ chuång tr¹i cÇn ®−îc thùc hiÖn nghiªm tóc, xç

- Phßng bÖnh: kh«ng nªn nu«i lÉn lén gi÷a vÞt, ngçng chÕt ph¶i ®−îc ch«n cïng chÊt s¸t trïng ngan vμ ngçng trong cïng mét chuång. Chuång nh− v«i bét hoÆc formol. Bæ sung Vitamin C vμ

tr¹i cÇn lμm vÖ sinh thËt chu ®¸o, kÓ c¶ cç dông Vitamin B vμo n−íc uèng liÒu: 2g/1lÝt n−íc.

cô ¨n uèng cÇn ®−îc tÈy uÕ s¸t trïng theo ®Þnh kú 3. BÖnh phã th−¬ng hμn

thêi gian, nhÊt lμ khi cã dÞch bÖnh x¶y ra.

- TrÞ bÖnh:

- Nguyªn nh©n: ®Æc tr−ng lμ Øa ch¶y, viªm kÕt

+ Dïng Streptomycin 100-150mg/1kg thÓ träng m¹c vμ gÇy sót. BÖnh cã ë tÊt c¶ cç n¬i, tû lÖ g©y liªn tôc trong 3 - 5 ngμy.

chÕt 70-80% ®μn non, ngçng lín m¾c bÖnh ë thÓ

+ Sunfamethazine trén víi thøc ¨n 0,5% hoÆc m·n tÝnh, lμm søc ®Î trøng bÞ gi¶m sót. Gia cÇm hoμ víi n−íc uèng 1%.

bÖnh vμ khái bÖnh lμ nguån l©y bÖnh chñ yÕu.

Chóng cã thÓ ®Î trøng ®· bÞ nhiÔm bÖnh, nÕu 2. BÖnh dÞch t¶ vÞt l©y sang ngçng nhiÔm nÆng khi Êp ph«i thai cã thÓ chÕt, nÕu në

- TriÖu chøng: §iÓn h×nh lμ ®au m¾t ®á vμ

®−îc th× con còng m¾c bÖnh. Ngçng còng cã thÓ bÞ

s−ng m¾t.

bÖnh do vËn chuyÓn, chuång tr¹i chËt tréi, ®é Èm

- Phßng bÖnh: tr−íc hÕt cÇn cçh ly ®μn gièng cao, bÈn, thiÕu n−íc uèng, sù biÕn ®æi nhiÖt lín.

khái khu vùc cã cç ®μn vÞt lín hoÆc ®ang m¾c Sù nhiÔm bÖnh chñ yÕu qua ®−êng tiªu ho¸, cã khi bÖnh, chuång tr¹i cÇn ®−îc tiªu ®éc cÈn thËn tr−íc qua h« hÊp, qua phèi gièng.

lóc nu«i ®μn gièng. Nh÷ng n¬i cã æ dÞch t¶ vÞt

- TriÖu chøng vμ bÖnh tÝch:

th−êng xuyªn x¶y ra cÇn tiªm v¾cxin dÞch t¶ ®Ó

ThÓ cÊp tÝnh: ngçng Øa ch¶y, cã bät khÝ, viªm phßng bÖnh.

thanh dÞch, cã mñ, viªm mμng kÕt m¹c lμm cho

- TrÞ bÖnh: khi x¶y ra bÖnh th× viÖc ®iÒu trÞ lμ

®au m¾t. C¸nh rñ, l«ng x¬, c¸nh kh« mÊt l¸nh.

kÐm hiÖu qu¶, cÇn tiªm ngay v¾cxin vμo th¼ng æ BÖnh kÐo dμi tõ 1-4 ngμy, tû lÖ g©y chÕt ®Õn 70%.

dÞch. Nh÷ng ngçng m¾c bÖnh nÆng sÏ chÕt (tû lÖ

ThÓ m·n tÝnh th−êng thÊy ë gia cÇm lín: Øa ch¶y, chÕt kho¶ng 20-50%), sè cßn l¹i trong ®μn cã kh¶

®«i khi cã m¸u, l«ng kh« mÊt ¸nh. Viªm lç huyÖt, 155

156

https://thuviensach.vn

buång trøng trong thÓ m·n tÝnh niªm m¹c manh

§iÒu hÕt søc quan t©m ®èi víi ngçng con lμ

trμng th−¬ng bÞ phñ bëi líp vμng dÔ bãc. Tói mËt thiÕu rau cá. Ngçng con hÇu nh− suèt ngμy rÊt s−ng, ®Çy mËt, trong lßng ruét non chøa dÞch ®ôc, cÇn rØa rau, nÕu kh«ng cã, buån miÖng chèng hay

®Æc, mμng niªm m¹c thuû thòng, th−êng sung nhÊm rØa l«ng nhau. Ngçng rØa l«ng ®Õn khi ch¶y huyÕt, ®«i khi bÞ phñ líp mμng nh− c¸m x¸m bÈn.

m¸u vμ mμu ®á cña m¸u l¹i t¨ng kÝch thÝch mæ

- Phßng vμ trÞ bÖnh:

c¾n l«ng.

+ Dïng Biomixin liÒu 5 - 10 mg/lÇn tõ 2 - 3

- Phßng bÖnh: cÇn kÕt hîp cç yÕu tè tæng hîp, lÇn/ngμy, liªn tôc trong 5 - 6 ngμy.

nhÊt lμ nu«i d−ìng vμ chuång tr¹i. §iÒu dÔ dμng,

+ Cã thÓ dïng cç lo¹i thuèc khç: Norfloxacin,

®¬n gi¶n nhÊt lμ nhanh chãng tËp cho ngçng ra TA.vimicin...(theo h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt).

s©n vμ ch¨n th¶ ngay tõ ngμy tuæi thø 7 trë ®i.

Kh«ng dïng trøng cña cç ngçng mÑ cã bÖnh Ph¸t hiÖn sím cç ngçng con bÞ rØa ®Ó cçh ly

®Ó Êp.

chóng ra khái ®μn.

- TrÞ bÖnh: cho ngçng ¨n sunfat canxi (th¹ch 4. BÖnh c¾n l«ng, rØa l«ng

cao) v× trong chÊt nμy chøa 23% canxi vμ 18% l−u

- Nguyªn nh©n: bÖnh th−êng x¶y ra ë cç ®μn huúnh hoÆc cho uèng n−íc pha 1% muèi liªn tôc ngçng nu«i nhèt chËt tréi, kh«ng cã s©n vËn ®éng, trong vμi ngμy cã thÓ dËp t¾t ®−îc bÖnh; cho ¨n chuång tr¹i Èm −ít, thiÕu ¸nh s¸ng, nhiÖt ®é m«i bét l«ng vμ t¨ng c−êng rau xanh. Trong khÈu tr−êng t¨ng cao ®ét ngét, kh«ng khÝ kh«, ¸nh phÇn ¨n nªn bæ sung dÇu c¸ hoÆc Vitamin A tõ 5-n¾ng chãi chang, hoÆc do nhèt chung con lín bÐ, 10 ngμy víi liÒu 10.000-15.000 IU vμ cçh nhau hoÆc do ®−a cç con míi vÒ chuång.

15-20 ngμy lÆp l¹i 3 lÇn.

BÖnh th−êng x¶y ra ë cç ®μn ngçng ®ang ë løa tuæi mäc l«ng vai vμ l«ng c¸nh. Ngoμi ra cã thÓ do trong khÈu phÇn ¨n cña ngçng thiÕu protein nghiªm träng, hoÆc trong thêi gian ng¾n cho ¨n qu¸ nhiÒu ®¹m ®éng vËt, sau ®ã l¹i thiÕu, hoÆc trong thøc ¨n thiÕu kho¸ng (l−u huúnh, phètpho, coban, mangan), hoÆc cã thÓ do cç yÕu tè sinh lý nh− m«i tr−êng sèng qu¸ ån μo.

157

158

https://thuviensach.vn

buång trøng trong thÓ m·n tÝnh niªm m¹c manh

§iÒu hÕt søc quan t©m ®èi víi ngçng con lμ

trμng th−¬ng bÞ phñ bëi líp vμng dÔ bãc. Tói mËt thiÕu rau cá. Ngçng con hÇu nh− suèt ngμy rÊt s−ng, ®Çy mËt, trong lßng ruét non chøa dÞch ®ôc, cÇn rØa rau, nÕu kh«ng cã, buån miÖng chèng hay

®Æc, mμng niªm m¹c thuû thòng, th−êng sung nhÊm rØa l«ng nhau. Ngçng rØa l«ng ®Õn khi ch¶y huyÕt, ®«i khi bÞ phñ líp mμng nh− c¸m x¸m bÈn.

m¸u vμ mμu ®á cña m¸u l¹i t¨ng kÝch thÝch mæ

- Phßng vμ trÞ bÖnh:

c¾n l«ng.

+ Dïng Biomixin liÒu 5 - 10 mg/lÇn tõ 2 - 3

- Phßng bÖnh: cÇn kÕt hîp cç yÕu tè tæng hîp, lÇn/ngμy, liªn tôc trong 5 - 6 ngμy.

nhÊt lμ nu«i d−ìng vμ chuång tr¹i. §iÒu dÔ dμng,

+ Cã thÓ dïng cç lo¹i thuèc khç: Norfloxacin,

®¬n gi¶n nhÊt lμ nhanh chãng tËp cho ngçng ra TA.vimicin...(theo h−íng dÉn cña nhμ s¶n xuÊt).

s©n vμ ch¨n th¶ ngay tõ ngμy tuæi thø 7 trë ®i.

Kh«ng dïng trøng cña cç ngçng mÑ cã bÖnh Ph¸t hiÖn sím cç ngçng con bÞ rØa ®Ó cçh ly

®Ó Êp.

chóng ra khái ®μn.

- TrÞ bÖnh: cho ngçng ¨n sunfat canxi (th¹ch 4. BÖnh c¾n l«ng, rØa l«ng

cao) v× trong chÊt nμy chøa 23% canxi vμ 18% l−u

- Nguyªn nh©n: bÖnh th−êng x¶y ra ë cç ®μn huúnh hoÆc cho uèng n−íc pha 1% muèi liªn tôc ngçng nu«i nhèt chËt tréi, kh«ng cã s©n vËn ®éng, trong vμi ngμy cã thÓ dËp t¾t ®−îc bÖnh; cho ¨n chuång tr¹i Èm −ít, thiÕu ¸nh s¸ng, nhiÖt ®é m«i bét l«ng vμ t¨ng c−êng rau xanh. Trong khÈu tr−êng t¨ng cao ®ét ngét, kh«ng khÝ kh«, ¸nh phÇn ¨n nªn bæ sung dÇu c¸ hoÆc Vitamin A tõ 5-n¾ng chãi chang, hoÆc do nhèt chung con lín bÐ, 10 ngμy víi liÒu 10.000-15.000 IU vμ cçh nhau hoÆc do ®−a cç con míi vÒ chuång.

15-20 ngμy lÆp l¹i 3 lÇn.

BÖnh th−êng x¶y ra ë cç ®μn ngçng ®ang ë løa tuæi mäc l«ng vai vμ l«ng c¸nh. Ngoμi ra cã thÓ do trong khÈu phÇn ¨n cña ngçng thiÕu protein nghiªm träng, hoÆc trong thêi gian ng¾n cho ¨n qu¸ nhiÒu ®¹m ®éng vËt, sau ®ã l¹i thiÕu, hoÆc trong thøc ¨n thiÕu kho¸ng (l−u huúnh, phètpho, coban, mangan), hoÆc cã thÓ do cç yÕu tè sinh lý nh− m«i tr−êng sèng qu¸ ån μo.

157

158

https://thuviensach.vn

c¸nh. Má sõng bao bäc hμm kh«ng cã r¨ng, lμm

®Çu chim nhÑ. Cæ dμi, ®Çu chim linh ho¹t, ph¸t huy ®−îc tç dông cña giç quan (m¾t, tai), thuËn lîi khi b¾t måi, rØa l«ng. TuyÕn phao c©u Ch−¬ng VI

tiÕt chÊt nhên khi chim rØa l«ng lμm l«ng mÞn, CÈM NANG ch¨n NU¤I CHIM Bå C¢U

kh«ng thÊm n−íc.

I. MéT Sè §ÆC §IÓM VÒ CHIM Bå C¢U

II. Kü THUËT CHäN GIèNG

Vμ CHUÈN BÞ THIÕT BÞ chuång NU¤I Hä Bå c©u lμ mét hä thuéc bé Bå c©u 1. Chän gièng chim bå c©u

( Columbiformes), bao gåm kho¶ng 300 loμi chim cËn chim sÎ. Tªn gäi phæ biÕn cña cç loμi trong

§Ó ch¨n nu«i chim bå c©u cho hiÖu qu¶ kinh tÕ

hä nμy lμ bå c©u, cu, c−u, gÇm gh×. Chim bå c©u cao, kh©u chän gièng ®ãng vai trß quan träng.

lμ lo¹i phæ biÕn nhÊt trong hä bå c©u, th©n nhiÖt Chim bå c©u ®−îc chän lμm gièng ph¶i ®¶m b¶o chim bå c©u æn ®Þnh trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é m«i cç yªu cÇu: kháe m¹nh, l«ng m−ît, kh«ng cã tr−êng thay ®æi; chim bå c©u lμ ®éng vËt h»ng bÖnh tËt, dÞ tËt, lanh lîi.

nhiÖt. Th©n chim h×nh thoi lμm gi¶m søc c¶n Do bå c©u lμ loμi ®¬n phèi, khi nu«i chim nªn kh«ng khÝ khi bay. Da kh« phñ l«ng vò. L«ng vò mua lo¹i chim tõ 4-5 th¸ng tuæi. Cã thÓ ph©n biÖt bao phñ toμn th©n lμ l«ng èng, cã phiÕn l«ng trèng, m¸i dùa trªn ngo¹i h×nh: con trèng to h¬n, réng t¹o thμnh c¸nh, ®u«i chim (vai trß b¸nh

®Çu th«, cã ph¶n x¹ gï m¸i (lóc thμnh thôc), l¸i). L«ng vò mäc ¸p s¸t vμo th©n lμ l«ng t¬.

kho¶ng cçh gi÷a hai x−¬ng chËu hÑp; con m¸i L«ng t¬ chØ cã chïm sîi l«ng m¶nh t¹o thμnh líp th−êng cã khèi l−îng nhá h¬n, ®Çu nhá vμ thanh, xèp gi÷ nhiÖt vμ lμm th©n chim nhÑ. C¸nh chim kho¶ng cçh gi÷a hai x−¬ng chËu réng. Tuy nhiªn, khi xße ra t¹o thμnh mét diÖn tÝch réng qu¹t giã, khi côp l¹i th× gän ¸p vμo th©n. Chi sau cã bμn lóc bÐ rÊt khã ph©n biÖt, ngay c¶ khi tr−ëng thμnh ch©n dμi ba ngãn tr−íc, mét ngãn sau, ®Òu cã

®é chÝnh xç còng khã ®¹t 100% nªn ng−êi ch¨n vuèt, gióp chim b¸m chÆt vμo cμnh c©y khi chim nu«i khi mua cÇn tham kh¶o ý kiÕn cña cç nhμ

®Ëu hoÆc duçi th¼ng, xße réng ngãn khi chim h¹

chuyªn m«n, cç chuyªn gia cã kinh nghiÖm.

159

160

https://thuviensach.vn

c¸nh. Má sõng bao bäc hμm kh«ng cã r¨ng, lμm

®Çu chim nhÑ. Cæ dμi, ®Çu chim linh ho¹t, ph¸t huy ®−îc tç dông cña giç quan (m¾t, tai), thuËn lîi khi b¾t måi, rØa l«ng. TuyÕn phao c©u Ch−¬ng VI

tiÕt chÊt nhên khi chim rØa l«ng lμm l«ng mÞn, CÈM NANG ch¨n NU¤I CHIM Bå C¢U

kh«ng thÊm n−íc.

I. MéT Sè §ÆC §IÓM VÒ CHIM Bå C¢U

II. Kü THUËT CHäN GIèNG

Vμ CHUÈN BÞ THIÕT BÞ chuång NU¤I Hä Bå c©u lμ mét hä thuéc bé Bå c©u 1. Chän gièng chim bå c©u

( Columbiformes), bao gåm kho¶ng 300 loμi chim cËn chim sÎ. Tªn gäi phæ biÕn cña cç loμi trong

§Ó ch¨n nu«i chim bå c©u cho hiÖu qu¶ kinh tÕ

hä nμy lμ bå c©u, cu, c−u, gÇm gh×. Chim bå c©u cao, kh©u chän gièng ®ãng vai trß quan träng.

lμ lo¹i phæ biÕn nhÊt trong hä bå c©u, th©n nhiÖt Chim bå c©u ®−îc chän lμm gièng ph¶i ®¶m b¶o chim bå c©u æn ®Þnh trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é m«i cç yªu cÇu: kháe m¹nh, l«ng m−ît, kh«ng cã tr−êng thay ®æi; chim bå c©u lμ ®éng vËt h»ng bÖnh tËt, dÞ tËt, lanh lîi.

nhiÖt. Th©n chim h×nh thoi lμm gi¶m søc c¶n Do bå c©u lμ loμi ®¬n phèi, khi nu«i chim nªn kh«ng khÝ khi bay. Da kh« phñ l«ng vò. L«ng vò mua lo¹i chim tõ 4-5 th¸ng tuæi. Cã thÓ ph©n biÖt bao phñ toμn th©n lμ l«ng èng, cã phiÕn l«ng trèng, m¸i dùa trªn ngo¹i h×nh: con trèng to h¬n, réng t¹o thμnh c¸nh, ®u«i chim (vai trß b¸nh

®Çu th«, cã ph¶n x¹ gï m¸i (lóc thμnh thôc), l¸i). L«ng vò mäc ¸p s¸t vμo th©n lμ l«ng t¬.

kho¶ng cçh gi÷a hai x−¬ng chËu hÑp; con m¸i L«ng t¬ chØ cã chïm sîi l«ng m¶nh t¹o thμnh líp th−êng cã khèi l−îng nhá h¬n, ®Çu nhá vμ thanh, xèp gi÷ nhiÖt vμ lμm th©n chim nhÑ. C¸nh chim kho¶ng cçh gi÷a hai x−¬ng chËu réng. Tuy nhiªn, khi xße ra t¹o thμnh mét diÖn tÝch réng qu¹t giã, khi côp l¹i th× gän ¸p vμo th©n. Chi sau cã bμn lóc bÐ rÊt khã ph©n biÖt, ngay c¶ khi tr−ëng thμnh ch©n dμi ba ngãn tr−íc, mét ngãn sau, ®Òu cã

®é chÝnh xç còng khã ®¹t 100% nªn ng−êi ch¨n vuèt, gióp chim b¸m chÆt vμo cμnh c©y khi chim nu«i khi mua cÇn tham kh¶o ý kiÕn cña cç nhμ

®Ëu hoÆc duçi th¼ng, xße réng ngãn khi chim h¹

chuyªn m«n, cç chuyªn gia cã kinh nghiÖm.

159

160

https://thuviensach.vn

Mét cÆp bå c©u sinh s¶n cã thÓ dïng s¶n xuÊt gç, hay l−íi s¾t... Trong ch¨n nu«i c«ng nghiÖp trong 5 n¨m, nh−ng sau 3 n¨m ®Î, kh¶ n¨ng sinh dïng lång hai tÇng b»ng l−íi s¾t, còng cã thÓ ®ãng s¶n cã chiÒu h−íng gi¶m, do vËy cÇn ph¶i thay b»ng gç, tre... ¤ chuång lμ mét ®¬n vÞ s¶n xuÊt, chim bè mÑ míi.

trªn ®ã ®−îc ®Æt cç æ ®Î, m¸ng ¨n, m¸ng uèng, m¸ng ®ùng thøc ¨n bæ sung vμ mét ®«i trèng, m¸i 2. Chuång nu«i vμ thiÕt bÞ nu«i chim sinh s¶n. KÝch th−íc cña mét « chuång: chiÒu cao: Th«ng th−êng chim bå c©u ®−îc nu«i th¶ tù do 40 cm, chiÒu s©u: 60 cm, chiÒu réng: 50 cm.

trong nh©n d©n, chim tù kiÕm måi, tù x©y tæ. Sù 2.1.2. Chuång nu«i quÇn thÓ (nu«i chim hËu bÞ

can thiÖp cña con ng−êi lμ rÊt Ýt. HiÖn nay, Trung sinh s¶n tõ 2-6 th¸ng tuæi) t©m Nghiªn cøu Gia cÇm Thôy Ph−¬ng khuyÕn c¸o mét ph−¬ng ph¸p nu«i míi ®· cho kÕt qu¶ kh¶

KÝch th−íc cña mét gian: chiÒu dμi: 6 m, chiÒu quan: ph−¬ng ph¸p nu«i nhèt b¸n c«ng nghiÖp.

réng: 3,5 m, chiÒu cao: 5,5 m (c¶ m¸i). M¸ng ¨n, m¸ng uèng, æ ®Î, m¸ng ®ùng thøc ¨n bæ sung ®−îc

2.1. Chuång nu«i

thiÕt kÕ riªng cho kiÓu chuång nμy.

M«i tr−êng lμ mét trong nh÷ng yÕu tè quan 2.1.3. Chuång nu«i d−ìng chim thÞt (nu«i vç träng quyÕt ®Þnh sù thμnh c«ng trong ch¨n nu«i, bÐo chim th−¬ng phÈm tõ 21-30 ngμy tuæi) do vËy chuång nu«i chim ph¶i cã ¸nh s¸ng mÆt trêi, kh« r¸o, tho¸ng m¸t, s¹ch sÏ, yªn tÜnh, tr¸nh T−¬ng tù nh− chuång nu«i c¸ thÓ nh−ng mËt ®é

®−îc giã lïa, m−a, ån μo qu¸ møc, tr¸nh phiÒn dμy h¬n 45-50 con/m2, kh«ng cã æ ®Î, kh«ng cã nhiÔu cña mÌo, chuét, cã ®é cao võa ph¶i... §Æc m¸ng ¨n (ph¶i nhåi trùc tiÕp cho chim ¨n), ¸nh biÖt chuång nu«i chim Êp trøng vμ chim s÷a cμng s¸ng tèi thiÓu.

cÇn ®−îc yªn tÜnh. Chuång nu«i ®−îc chia lμm hai

2.2. æ ®Î

lo¹i: chuång nu«i c¸ thÓ vμ quÇn thÓ.

æ dïng ®Ó chim ®Î, Êp trøng vμ nu«i con. Do 2.1.1. Chuång nu«i c¸ thÓ (dïng nu«i chim sinh

®ang trong giai ®o¹n nu«i con, chim bå c©u ®·

s¶n tõ 6 th¸ng tuæi trë ®i)

®Î l¹i, nªn mçi ®«i chim cÇn hai æ, mét æ ®Î vμ

Mçi cÆp chim sinh s¶n cÇn mét « chuång riªng, Êp trøng ®Æt ë trªn, mét æ ®Ó nu«i con ®Æt ë tïy theo ®iÒu kiÖn cô thÓ mμ cã thÓ lμm b»ng tre, d−íi. æ cã thÓ lμm b»ng gç, chÊt dÎo nh−ng yªu 161

162

https://thuviensach.vn

Mét cÆp bå c©u sinh s¶n cã thÓ dïng s¶n xuÊt gç, hay l−íi s¾t... Trong ch¨n nu«i c«ng nghiÖp trong 5 n¨m, nh−ng sau 3 n¨m ®Î, kh¶ n¨ng sinh dïng lång hai tÇng b»ng l−íi s¾t, còng cã thÓ ®ãng s¶n cã chiÒu h−íng gi¶m, do vËy cÇn ph¶i thay b»ng gç, tre... ¤ chuång lμ mét ®¬n vÞ s¶n xuÊt, chim bè mÑ míi.

trªn ®ã ®−îc ®Æt cç æ ®Î, m¸ng ¨n, m¸ng uèng, m¸ng ®ùng thøc ¨n bæ sung vμ mét ®«i trèng, m¸i 2. Chuång nu«i vμ thiÕt bÞ nu«i chim sinh s¶n. KÝch th−íc cña mét « chuång: chiÒu cao: Th«ng th−êng chim bå c©u ®−îc nu«i th¶ tù do 40 cm, chiÒu s©u: 60 cm, chiÒu réng: 50 cm.

trong nh©n d©n, chim tù kiÕm måi, tù x©y tæ. Sù 2.1.2. Chuång nu«i quÇn thÓ (nu«i chim hËu bÞ

can thiÖp cña con ng−êi lμ rÊt Ýt. HiÖn nay, Trung sinh s¶n tõ 2-6 th¸ng tuæi) t©m Nghiªn cøu Gia cÇm Thôy Ph−¬ng khuyÕn c¸o mét ph−¬ng ph¸p nu«i míi ®· cho kÕt qu¶ kh¶

KÝch th−íc cña mét gian: chiÒu dμi: 6 m, chiÒu quan: ph−¬ng ph¸p nu«i nhèt b¸n c«ng nghiÖp.

réng: 3,5 m, chiÒu cao: 5,5 m (c¶ m¸i). M¸ng ¨n, m¸ng uèng, æ ®Î, m¸ng ®ùng thøc ¨n bæ sung ®−îc

2.1. Chuång nu«i

thiÕt kÕ riªng cho kiÓu chuång nμy.

M«i tr−êng lμ mét trong nh÷ng yÕu tè quan 2.1.3. Chuång nu«i d−ìng chim thÞt (nu«i vç träng quyÕt ®Þnh sù thμnh c«ng trong ch¨n nu«i, bÐo chim th−¬ng phÈm tõ 21-30 ngμy tuæi) do vËy chuång nu«i chim ph¶i cã ¸nh s¸ng mÆt trêi, kh« r¸o, tho¸ng m¸t, s¹ch sÏ, yªn tÜnh, tr¸nh T−¬ng tù nh− chuång nu«i c¸ thÓ nh−ng mËt ®é

®−îc giã lïa, m−a, ån μo qu¸ møc, tr¸nh phiÒn dμy h¬n 45-50 con/m2, kh«ng cã æ ®Î, kh«ng cã nhiÔu cña mÌo, chuét, cã ®é cao võa ph¶i... §Æc m¸ng ¨n (ph¶i nhåi trùc tiÕp cho chim ¨n), ¸nh biÖt chuång nu«i chim Êp trøng vμ chim s÷a cμng s¸ng tèi thiÓu.

cÇn ®−îc yªn tÜnh. Chuång nu«i ®−îc chia lμm hai

2.2. æ ®Î

lo¹i: chuång nu«i c¸ thÓ vμ quÇn thÓ.

æ dïng ®Ó chim ®Î, Êp trøng vμ nu«i con. Do 2.1.1. Chuång nu«i c¸ thÓ (dïng nu«i chim sinh

®ang trong giai ®o¹n nu«i con, chim bå c©u ®·

s¶n tõ 6 th¸ng tuæi trë ®i)

®Î l¹i, nªn mçi ®«i chim cÇn hai æ, mét æ ®Î vμ

Mçi cÆp chim sinh s¶n cÇn mét « chuång riªng, Êp trøng ®Æt ë trªn, mét æ ®Ó nu«i con ®Æt ë tïy theo ®iÒu kiÖn cô thÓ mμ cã thÓ lμm b»ng tre, d−íi. æ cã thÓ lμm b»ng gç, chÊt dÎo nh−ng yªu 161

162

https://thuviensach.vn

cÇu ph¶i kh« r¸o, s¹ch sÏ, tiÖn cho viÖc vÖ sinh

2.6. MËt ®é nu«i chim

thay röa th−êng xuyªn. KÝch th−íc cña æ: ®−êng NÕu nu«i nhèt theo kiÓu « chuång th× mçi «

kÝnh: 20-25 cm, chiÒu cao: 7-8 cm.

chuång lμ mét ®«i chim sinh s¶n. NÕu nu«i th¶

2.3. M¸ng ¨n

trong chuång th× mËt ®é lμ 6-8 con/m2 chuång.

Khi ®−îc 28 ngμy tuæi, chim non ®−îc tçh khái M¸ng ¨n dïng ®Ó cung cÊp thøc ¨n cho chim mÑ (giai ®o¹n vÒ sau nμy ®−îc gäi lμ chim dß).

h»ng ngμy, nh÷ng m¸ng ¨n nμy nªn ®Æt ë nh÷ng Nu«i chim dß víi mËt ®é gÊp ®«i nu«i chim sinh vÞ trÝ tr¸nh chim Øa vμo, tr¸nh cç nguån g©y Èm s¶n (10-14 con/m2).

−ít vμ ®Æc biÖt h¹n chÕ thøc ¨n kh«ng r¬i v·i (do chim bå c©u cã ®Æc tÝnh chän thøc ¨n cao). Tïy

2.7. ChÕ ®é chiÕu s¸ng

theo ®iÒu kiÖn cã thÓ dïng m¸ng ¨n b»ng tre hoÆc Chim bå c©u rÊt nh¹y c¶m víi ¸nh s¸ng. ViÖc b»ng t«n. KÝch th−íc m¸ng ¨n cho mét ®«i chim bè

®Î trøng Ýt phô thuéc vμo ¸nh s¸ng nh−ng khi Êp mÑ: chiÒu dμi: 15 cm, chiÒu réng: 5 cm, chiÒu s©u: trøng l¹i phô thuéc chÆt chÏ vμo yÕu tè ¸nh s¸ng.

5 cm x 10 cm.

B¶n n¨ng Êp trøng cña bå c©u phô thuéc vμo thêi

2.4. M¸ng uèng

gian chiÕu s¸ng ban ngμy tèi thiÓu lμ 13 giê. Do ®ã chuång tr¹i ph¶i thiÕt kÕ tho¸ng ®Ó b¶o ®¶m cung M¸ng uèng ph¶i b¶o ®¶m tiÖn lîi vμ vÖ sinh. Cã cÊp ®ñ ¸nh s¸ng cho chim. Tuy nhiªn, ë miÒn B¾c, thÓ dïng ®å hép (lon n−íc gi¶i kh¸t, lon bia...), cèc ban ngμy mïa ®«ng ¸nh s¸ng ng¾n, cã thÓ l¾p nhùa... víi kÝch th−íc dïng cho mét ®«i chim bè bãng ®Ìn 40 W chiÕu s¸ng thªm vμo ban ®ªm (nÕu mÑ: ®−êng kÝnh: 5-6 cm, chiÒu cao: 8-10 cm.

nu«i theo quy m« lín) víi c−êng ®é 4-5 W/m2 nÒn

2.5. M¸ng ®ùng thøc ¨n bæ sung

chuång víi thêi gian 3-4 giê/ngμy.

Do chim bå c©u ®−îc nu«i nhèt theo ph−¬ng III. DINH D¦ìNG Vμ THøC ¡N NU¤I CHIM

ph¸p c«ng nghiÖp nªn chóng rÊt cÇn chÊt kho¸ng, sái, muèi ¨n. KÝch th−íc cña m¸ng ®ùng thøc ¨n 1. Thøc ¨n cho chim

bæ sung nh− m¸ng uèng, nªn dïng gç hoÆc chÊt Th«ng th−êng chim ¨n trùc tiÕp cç lo¹i h¹t dÎo, kh«ng nªn lμm b»ng kim lo¹i.

thùc vËt: ®ç, ng«, thãc, g¹o... vμ mét l−îng cÇn 163

164

https://thuviensach.vn

cÇu ph¶i kh« r¸o, s¹ch sÏ, tiÖn cho viÖc vÖ sinh

2.6. MËt ®é nu«i chim

thay röa th−êng xuyªn. KÝch th−íc cña æ: ®−êng NÕu nu«i nhèt theo kiÓu « chuång th× mçi «

kÝnh: 20-25 cm, chiÒu cao: 7-8 cm.

chuång lμ mét ®«i chim sinh s¶n. NÕu nu«i th¶

2.3. M¸ng ¨n

trong chuång th× mËt ®é lμ 6-8 con/m2 chuång.

Khi ®−îc 28 ngμy tuæi, chim non ®−îc tçh khái M¸ng ¨n dïng ®Ó cung cÊp thøc ¨n cho chim mÑ (giai ®o¹n vÒ sau nμy ®−îc gäi lμ chim dß).

h»ng ngμy, nh÷ng m¸ng ¨n nμy nªn ®Æt ë nh÷ng Nu«i chim dß víi mËt ®é gÊp ®«i nu«i chim sinh vÞ trÝ tr¸nh chim Øa vμo, tr¸nh cç nguån g©y Èm s¶n (10-14 con/m2).

−ít vμ ®Æc biÖt h¹n chÕ thøc ¨n kh«ng r¬i v·i (do chim bå c©u cã ®Æc tÝnh chän thøc ¨n cao). Tïy

2.7. ChÕ ®é chiÕu s¸ng

theo ®iÒu kiÖn cã thÓ dïng m¸ng ¨n b»ng tre hoÆc Chim bå c©u rÊt nh¹y c¶m víi ¸nh s¸ng. ViÖc b»ng t«n. KÝch th−íc m¸ng ¨n cho mét ®«i chim bè

®Î trøng Ýt phô thuéc vμo ¸nh s¸ng nh−ng khi Êp mÑ: chiÒu dμi: 15 cm, chiÒu réng: 5 cm, chiÒu s©u: trøng l¹i phô thuéc chÆt chÏ vμo yÕu tè ¸nh s¸ng.

5 cm x 10 cm.

B¶n n¨ng Êp trøng cña bå c©u phô thuéc vμo thêi

2.4. M¸ng uèng

gian chiÕu s¸ng ban ngμy tèi thiÓu lμ 13 giê. Do ®ã chuång tr¹i ph¶i thiÕt kÕ tho¸ng ®Ó b¶o ®¶m cung M¸ng uèng ph¶i b¶o ®¶m tiÖn lîi vμ vÖ sinh. Cã cÊp ®ñ ¸nh s¸ng cho chim. Tuy nhiªn, ë miÒn B¾c, thÓ dïng ®å hép (lon n−íc gi¶i kh¸t, lon bia...), cèc ban ngμy mïa ®«ng ¸nh s¸ng ng¾n, cã thÓ l¾p nhùa... víi kÝch th−íc dïng cho mét ®«i chim bè bãng ®Ìn 40 W chiÕu s¸ng thªm vμo ban ®ªm (nÕu mÑ: ®−êng kÝnh: 5-6 cm, chiÒu cao: 8-10 cm.

nu«i theo quy m« lín) víi c−êng ®é 4-5 W/m2 nÒn

2.5. M¸ng ®ùng thøc ¨n bæ sung

chuång víi thêi gian 3-4 giê/ngμy.

Do chim bå c©u ®−îc nu«i nhèt theo ph−¬ng III. DINH D¦ìNG Vμ THøC ¡N NU¤I CHIM

ph¸p c«ng nghiÖp nªn chóng rÊt cÇn chÊt kho¸ng, sái, muèi ¨n. KÝch th−íc cña m¸ng ®ùng thøc ¨n 1. Thøc ¨n cho chim

bæ sung nh− m¸ng uèng, nªn dïng gç hoÆc chÊt Th«ng th−êng chim ¨n trùc tiÕp cç lo¹i h¹t dÎo, kh«ng nªn lμm b»ng kim lo¹i.

thùc vËt: ®ç, ng«, thãc, g¹o... vμ mét l−îng cÇn 163

164

https://thuviensach.vn

thiÕt thøc ¨n ®· gia c«ng chøa nhiÒu chÊt kho¸ng nhiªn nguyªn liÖu khç nhau nªn cçh phèi hîp vμ vitamin.

còng khç nhau. Sau ®©y xin giíi thiÖu hai khÈu

§ç bao gåm: ®ç xanh, ®ç ®en, ®ç t−¬ng,... Riªng phÇn ¨n dμnh cho viÖc nu«i chim bå c©u Ph¸p

®ç t−¬ng hμm l−îng chÊt bÐo nhiÒu nªn cho ¨n Ýt

®−îc ¸p dông cã hiÖu qu¶:

h¬n vμ ph¶i ®−îc rang tr−íc khi cho chim ¨n.

Thøc ¨n c¬ së: thãc, ng«, g¹o, cao l−¬ng,…trong KhÈu phÇn 1 Sö dông nguyªn liÖu th«ng th−êng

®ã ng« lμ thμnh phÇn chÝnh cña khÈu phÇn. Yªu Nguyªn liÖu & GTDD

Chim sinh s¶n

Chim dß

cÇu cña thøc ¨n c¬ së lμ ph¶i b¶o ®¶m s¹ch, chÊt Ng« (%)

50

50

l−îng tèt, kh«ng mèc, mät.

§ç xanh (%)

30

25

Chim bå c©u cÇn mét l−îng nhÊt ®Þnh cç h¹t G¹o xay (%)

20

25

sái, gióp cho chim trong qu¸ tr×nh tiªu hoçña d¹

N¨ng l−îng ME (kcal/kg)

3.165,5

3.185,5

dμy (mÒ). KÝch cì cña cç h¹t: dμi 0,5-0,8 mm, Protein (%)

13,08

12,32

®−êng kÝnh 0,3-0,4 mm. V× vËy nªn ®−a sái vμo ME/P 242,08

258,5

m¸ng dμnh riªng ®ùng thøc ¨n bæ sung cho chim Ca (%)

0,129

0,12

¨n (trén cïng víi muèi ¨n vμ kho¸ng Premix).

P (%)

0,429

0,23

2. Cçh phèi trén thøc ¨n

KhÈu phÇn 2: Sö dông kÕt hîp c¸m gµ c«ng nghiÖp

Thøc ¨n bæ sung (chøa vμo m¸ng ¨n riªng): kho¸ng Premix: 85%; NaCl: 5%; sái: 10%. Th«ng Nguyªn liÖu & GTDD

Chim sinh s¶n

Chim dß

th−êng l−îng h¹t ®Ëu, ®ç tõ 25-30%; ng« vμ thãc C¸m viªn Proconco C24 (%)

50

33

g¹o: 75-75% vμ ®−îc bæ sung liªn tôc trong m¸ng Ng« h¹t ®á (%)

50

67

cho chim ¨n tù do. Tuy nhiªn hçn hîp ®−îc trén N¨ng l−îng ME (kcal/kg)

3.000

3.089

nªn dïng víi mét l−îng võa ph¶i. Kh«ng nªn ®Ó

Protein (%)

13,5

11,99

thøc ¨n bæ sung qu¸ nhiÒu trong mét thêi gian dμi X¬ th« (%)

4,05

3,49

sÏ g©y biÕn chÊt cç thμnh phÇn cã trong hçn hîp.

Ca (%)

2,045

1,84

Khi phèi trén thøc ¨n, cμng nhiÒu thμnh phÇn Phètpho tiªu hãa (%)

0,40

0,25

cμng tèt, b¶o ®¶m ®ñ chÊt l−îng vμ bæ sung hç trî Lyzin (%)

0,75

0,52

cho nhau ®¹t hiÖu qu¶ cao nhÊt. Tïy tõng lo¹i Methionine (%)

0,35

0,29

165

166

https://thuviensach.vn

thiÕt thøc ¨n ®· gia c«ng chøa nhiÒu chÊt kho¸ng nhiªn nguyªn liÖu khç nhau nªn cçh phèi hîp vμ vitamin.

còng khç nhau. Sau ®©y xin giíi thiÖu hai khÈu

§ç bao gåm: ®ç xanh, ®ç ®en, ®ç t−¬ng,... Riªng phÇn ¨n dμnh cho viÖc nu«i chim bå c©u Ph¸p

®ç t−¬ng hμm l−îng chÊt bÐo nhiÒu nªn cho ¨n Ýt

®−îc ¸p dông cã hiÖu qu¶:

h¬n vμ ph¶i ®−îc rang tr−íc khi cho chim ¨n.

Thøc ¨n c¬ së: thãc, ng«, g¹o, cao l−¬ng,…trong KhÈu phÇn 1 Sö dông nguyªn liÖu th«ng th−êng

®ã ng« lμ thμnh phÇn chÝnh cña khÈu phÇn. Yªu Nguyªn liÖu & GTDD

Chim sinh s¶n

Chim dß

cÇu cña thøc ¨n c¬ së lμ ph¶i b¶o ®¶m s¹ch, chÊt Ng« (%)

50

50

l−îng tèt, kh«ng mèc, mät.

§ç xanh (%)

30

25

Chim bå c©u cÇn mét l−îng nhÊt ®Þnh cç h¹t G¹o xay (%)

20

25

sái, gióp cho chim trong qu¸ tr×nh tiªu hoçña d¹

N¨ng l−îng ME (kcal/kg)

3.165,5

3.185,5

dμy (mÒ). KÝch cì cña cç h¹t: dμi 0,5-0,8 mm, Protein (%)

13,08

12,32

®−êng kÝnh 0,3-0,4 mm. V× vËy nªn ®−a sái vμo ME/P 242,08

258,5

m¸ng dμnh riªng ®ùng thøc ¨n bæ sung cho chim Ca (%)

0,129

0,12

¨n (trén cïng víi muèi ¨n vμ kho¸ng Premix).

P (%)

0,429

0,23

2. Cçh phèi trén thøc ¨n

KhÈu phÇn 2: Sö dông kÕt hîp c¸m gµ c«ng nghiÖp

Thøc ¨n bæ sung (chøa vμo m¸ng ¨n riªng): kho¸ng Premix: 85%; NaCl: 5%; sái: 10%. Th«ng Nguyªn liÖu & GTDD

Chim sinh s¶n

Chim dß

th−êng l−îng h¹t ®Ëu, ®ç tõ 25-30%; ng« vμ thãc C¸m viªn Proconco C24 (%)

50

33

g¹o: 75-75% vμ ®−îc bæ sung liªn tôc trong m¸ng Ng« h¹t ®á (%)

50

67

cho chim ¨n tù do. Tuy nhiªn hçn hîp ®−îc trén N¨ng l−îng ME (kcal/kg)

3.000

3.089

nªn dïng víi mét l−îng võa ph¶i. Kh«ng nªn ®Ó

Protein (%)

13,5

11,99

thøc ¨n bæ sung qu¸ nhiÒu trong mét thêi gian dμi X¬ th« (%)

4,05

3,49

sÏ g©y biÕn chÊt cç thμnh phÇn cã trong hçn hîp.

Ca (%)

2,045

1,84

Khi phèi trén thøc ¨n, cμng nhiÒu thμnh phÇn Phètpho tiªu hãa (%)

0,40

0,25

cμng tèt, b¶o ®¶m ®ñ chÊt l−îng vμ bæ sung hç trî Lyzin (%)

0,75

0,52

cho nhau ®¹t hiÖu qu¶ cao nhÊt. Tïy tõng lo¹i Methionine (%)

0,35

0,29

165

166

https://thuviensach.vn

3. Cçh cho ¨n sÏ ®Î. Tr−íc khi chim ®Î, chuÈn bÞ æ (chØ dïng 1

- Thêi gian: hai lÇn trong ngμy buæi s¸ng lóc 8-æ). Dïng r¬m kh«, s¹ch sÏ vμ dμi ®Ó lãt æ. ë nh÷ng 9 giê, buæi chiÒu lóc 14-15 giê, nªn cho chim ¨n løa ®Çu tiªn chim th−êng cã hiÖn t−îng lμm v·i vμo mét thêi gian cè ®Þnh trong ngμy.

r¬m g©y vì trøng, do ®ã nªn bÖn 1 vßng r¬m lãt

- §Þnh l−îng: tuú theo tõng lo¹i chim mμ

võa khÝt ®−êng kÝnh cña æ.

chóng ta cho ¨n víi sè l−îng thøc ¨n khç nhau,

- N¬i Êp trøng ph¶i yªn tÜnh, ®Æc biÖt víi chim th«ng th−êng l−îng thøc ¨n b»ng 1/10 träng Êp lÇn ®Çu nªn gi¶m bít tÇm nh×n, ©m thanh, ¸nh l−îng c¬ thÓ:

s¸ng ®Ó chim chuyªn t©m Êp trøng.

+ Chim dß (2-5 th¸ng tuæi): 40-50g thøc

- Theo dâi ngμy chim ®Î b»ng sæ sçh ghi chÐp

¨n/con/ngμy.

cô thÓ hoÆc nÕu m¸ng ¨n ®−îc lμm b»ng t«n th×

+ Chim sinh s¶n (6 th¸ng tuæi trë ®i): khi nu«i dïng bót d¹ ghi trùc tiÕp lªn m¸ng. Nhê vËy con: 125-130 g thøc ¨n/®«i/ngμy; kh«ng nu«i con: chóng ta cã thÓ ghÐp Êp nh÷ng qu¶ trøng cã cïng 90-100 g thøc ¨n/®«i/ngμy; l−îng thøc ¨n/®«i sinh ngμy ®Î hoÆc chªnh lÖch nhau 2-3 ngμy (sè l−îng s¶n/n¨m: 45-50 kg.

trøng ghÐp Êp tèi ®a: 3 qu¶/æ).

- Khi chim Êp nªn ®Þnh kú kiÓm tra: xem trøng cã IV. Kü THUËT NU¤I CHIM

thô tinh kh«ng (soi trøng khi Êp ®−îc 7 ngμy), trøng kh«ng ®−îc thô tinh th× lo¹i ngay. Cã thÓ dùa vμo 1. Chim sinh s¶n (6 th¸ng tuæi trë ®i) kinh nghiÖm ®Ó nhËn biÕt ®−îc trøng cã ph«i hay Sau khi ®−îc nu«i tËp trung ë giai ®o¹n chim kh«ng th«ng qua mμu s¾c cña vá trøng. Khi chim Êp dß ®Õn 5 th¸ng tuæi vμ ®· ghÐp ®«i tù nhiªn, mçi

®−îc 18-20 ngμy sÏ në, nÕu qu¶ trøng nμo mæ vá

®«i ®ã ®−îc chuyÓn sang 1 « chuång riªng ®· ®−îc l©u mμ chim kh«ng ®¹p ®−îc vá trøng chui ra th×

chuÈn bÞ s½n sμng vÒ m¸ng ¨n, m¸ng uèng, æ ®Î, ng−êi nu«i cÇn trî gióp b»ng cçh bãc vá trøng ®Ó

m¸ng ®ùng thøc ¨n bæ sung nh− ®· h−íng dÉn ë chim non kh«ng chÕt ng¹t trong trøng. Nh÷ng ®«i trªn. Giai ®o¹n nμy cã chÕ ®é ch¨m sãc, nu«i chØ në 1 con th× chóng ta còng cã thÓ ghÐp nu«i d−ìng riªng.

con vμo nh÷ng æ 1 con khç víi ngμy në chªnh

1.1. Thêi kú ®Î vμ Êp trøng

lÖch nhau kh«ng qu¸ 2-3 ngμy (cã cïng ngμy në lμ

- Khi ghÐp ®«i xong, quen víi chuång vμ æ, chim tèt nhÊt), sè l−îng con ghÐp tèi ®a: 3 con/æ.

167

168

https://thuviensach.vn

3. Cçh cho ¨n sÏ ®Î. Tr−íc khi chim ®Î, chuÈn bÞ æ (chØ dïng 1

- Thêi gian: hai lÇn trong ngμy buæi s¸ng lóc 8-æ). Dïng r¬m kh«, s¹ch sÏ vμ dμi ®Ó lãt æ. ë nh÷ng 9 giê, buæi chiÒu lóc 14-15 giê, nªn cho chim ¨n løa ®Çu tiªn chim th−êng cã hiÖn t−îng lμm v·i vμo mét thêi gian cè ®Þnh trong ngμy.

r¬m g©y vì trøng, do ®ã nªn bÖn 1 vßng r¬m lãt

- §Þnh l−îng: tuú theo tõng lo¹i chim mμ

võa khÝt ®−êng kÝnh cña æ.

chóng ta cho ¨n víi sè l−îng thøc ¨n khç nhau,

- N¬i Êp trøng ph¶i yªn tÜnh, ®Æc biÖt víi chim th«ng th−êng l−îng thøc ¨n b»ng 1/10 träng Êp lÇn ®Çu nªn gi¶m bít tÇm nh×n, ©m thanh, ¸nh l−îng c¬ thÓ:

s¸ng ®Ó chim chuyªn t©m Êp trøng.

+ Chim dß (2-5 th¸ng tuæi): 40-50g thøc

- Theo dâi ngμy chim ®Î b»ng sæ sçh ghi chÐp

¨n/con/ngμy.

cô thÓ hoÆc nÕu m¸ng ¨n ®−îc lμm b»ng t«n th×

+ Chim sinh s¶n (6 th¸ng tuæi trë ®i): khi nu«i dïng bót d¹ ghi trùc tiÕp lªn m¸ng. Nhê vËy con: 125-130 g thøc ¨n/®«i/ngμy; kh«ng nu«i con: chóng ta cã thÓ ghÐp Êp nh÷ng qu¶ trøng cã cïng 90-100 g thøc ¨n/®«i/ngμy; l−îng thøc ¨n/®«i sinh ngμy ®Î hoÆc chªnh lÖch nhau 2-3 ngμy (sè l−îng s¶n/n¨m: 45-50 kg.

trøng ghÐp Êp tèi ®a: 3 qu¶/æ).

- Khi chim Êp nªn ®Þnh kú kiÓm tra: xem trøng cã IV. Kü THUËT NU¤I CHIM

thô tinh kh«ng (soi trøng khi Êp ®−îc 7 ngμy), trøng kh«ng ®−îc thô tinh th× lo¹i ngay. Cã thÓ dùa vμo 1. Chim sinh s¶n (6 th¸ng tuæi trë ®i) kinh nghiÖm ®Ó nhËn biÕt ®−îc trøng cã ph«i hay Sau khi ®−îc nu«i tËp trung ë giai ®o¹n chim kh«ng th«ng qua mμu s¾c cña vá trøng. Khi chim Êp dß ®Õn 5 th¸ng tuæi vμ ®· ghÐp ®«i tù nhiªn, mçi

®−îc 18-20 ngμy sÏ në, nÕu qu¶ trøng nμo mæ vá

®«i ®ã ®−îc chuyÓn sang 1 « chuång riªng ®· ®−îc l©u mμ chim kh«ng ®¹p ®−îc vá trøng chui ra th×

chuÈn bÞ s½n sμng vÒ m¸ng ¨n, m¸ng uèng, æ ®Î, ng−êi nu«i cÇn trî gióp b»ng cçh bãc vá trøng ®Ó

m¸ng ®ùng thøc ¨n bæ sung nh− ®· h−íng dÉn ë chim non kh«ng chÕt ng¹t trong trøng. Nh÷ng ®«i trªn. Giai ®o¹n nμy cã chÕ ®é ch¨m sãc, nu«i chØ në 1 con th× chóng ta còng cã thÓ ghÐp nu«i d−ìng riªng.

con vμo nh÷ng æ 1 con khç víi ngμy në chªnh

1.1. Thêi kú ®Î vμ Êp trøng

lÖch nhau kh«ng qu¸ 2-3 ngμy (cã cïng ngμy në lμ

- Khi ghÐp ®«i xong, quen víi chuång vμ æ, chim tèt nhÊt), sè l−îng con ghÐp tèi ®a: 3 con/æ.

167

168

https://thuviensach.vn

1.2. Thêi kú nu«i con

3. Nu«i vç bÐo chim lÊy thÞt Trong thêi kú nu«i con (tõ khi në ®Õn 28 ngμy TiÕn hμnh tçh chim non khái mÑ lóc 20-21

tuæi), cÇn thay chÊt lãt æ th−êng xuyªn (2-3

ngμy tuæi (khèi l−îng c¬ thÓ ®¹t 350-400 g/con) ngμy/lÇn) ®Ó tr¸nh sù tÝch tô ph©n trong æ v× ®ã lμ

dïng nhåi vç bÐo.

n¬i lý t−ëng cho ký sinh trïng, vi khuÈn vμ virus

- §Þa ®iÓm: nhμ x©y, l¸n tr¹i, khu nu«i riªng, ph¸t triÓn. Khi chim non ®−îc 7-10 ngμy míi tiÕn dïng lång nh− chuång c¸ thÓ ®· tr×nh bμy ë trªn hμnh cho æ ®Î thø hai vμo. Sau khi tçh mÑ, æ ®Î

cÇn b¶o ®¶m s¹ch sÏ, tho¸ng m¸t, tuyÖt ®èi yªn t−¬ng øng ®−îc bá ra röa s¹ch, ph¬i kh« ®Ó bè trÝ

tÜnh, chØ cÇn ¸nh s¸ng khi cho chim ¨n, uèng.

løa ®Î tiÕp theo.

- MËt ®é: 45-50 con/m2 lång, kh«ng ®Ó kh«ng gian cho chim ho¹t ®éng nhiÒu, b¶o ®¶m ngoμi giê 2. Chim dß (2-5 th¸ng tuæi) nu«i hËu bÞ

¨n, uèng th× thêi gian ngñ lμ chÝnh.

sinh s¶n

- Thøc ¨n dïng ®Ó nhåi: ng« 80%, ®Ëu xanh 20%.

Sau khi ®−îc 28-30 ngμy tuæi chóng ta tiÕn

- Cçh nhåi: thøc ¨n ®−îc nghiÒn nhá, viªn hμnh tçh chim non khái mÑ. Chim dß ®−îc nu«i thμnh viªn nhá ng©m cho mÒm råi sÊy kh« b¶o th¶ ë chuång quÇn thÓ víi løa tuæi t−¬ng ®−¬ng

®¶m tû lÖ thøc ¨n/n−íc: 1:1. §Þnh l−îng: 50-80

g/con. Thêi gian: 2-3 lÇn/ngμy. Ph−¬ng ph¸p: dïng nhau. Sau khi rêi æ, chim non chuyÓn sang mét tay nhÐt thøc ¨n vμo miÖng chim hoÆc dïng m¸y giai ®o¹n míi ph¶i tù ®i l¹i, tù ¨n. Giai ®o¹n nμy nhåi nh− vÞt.

chim cßn yÕu, kh¶ n¨ng ®Ò kh¸ng vμ kh¶ n¨ng L−u ý: trong thêi gian vç bÐo vÉn cÇn ph¶i tiªu ho¸ kÐm dÔ sinh bÖnh. Do ®ã cÇn chó ý c«ng th−êng xuyªn bæ sung chÊt kho¸ng, cç lo¹i tç ch¨m sãc nu«i d−ìng. Giai ®o¹n nμy nªn bæ vitamin, thuèc bæ khç vμ ®−îc bæ sung qua viÖc sung vitamin A, B, D, cç chÊt kh¸ng sinh...vμo pha lÉn vμo n−íc uèng cña chim.

n−íc uèng ®Ó chèng mÒm x−¬ng, trî gióp tiªu ho¸

vμ chèng cç bÖnh khç. Trong giai ®o¹n ®Çu cã V. MéT Sè BÖNH TH¦êNG GÆP ë CHIM Bå C¢U

mét sè con ch−a quen cuéc sèng tù lËp kh«ng biÕt

¨n, uèng do ®ã ng−êi nu«i ph¶i kiªn nhÉn tËp cho 1. BÖnh giun m¾t ë bå c©u (Oxyspiruriosis) chim non.

- Nguyªn nh©n: tç nh©n g©y bÖnh lμ giun 169

170

https://thuviensach.vn

1.2. Thêi kú nu«i con

3. Nu«i vç bÐo chim lÊy thÞt Trong thêi kú nu«i con (tõ khi në ®Õn 28 ngμy TiÕn hμnh tçh chim non khái mÑ lóc 20-21

tuæi), cÇn thay chÊt lãt æ th−êng xuyªn (2-3

ngμy tuæi (khèi l−îng c¬ thÓ ®¹t 350-400 g/con) ngμy/lÇn) ®Ó tr¸nh sù tÝch tô ph©n trong æ v× ®ã lμ

dïng nhåi vç bÐo.

n¬i lý t−ëng cho ký sinh trïng, vi khuÈn vμ virus

- §Þa ®iÓm: nhμ x©y, l¸n tr¹i, khu nu«i riªng, ph¸t triÓn. Khi chim non ®−îc 7-10 ngμy míi tiÕn dïng lång nh− chuång c¸ thÓ ®· tr×nh bμy ë trªn hμnh cho æ ®Î thø hai vμo. Sau khi tçh mÑ, æ ®Î

cÇn b¶o ®¶m s¹ch sÏ, tho¸ng m¸t, tuyÖt ®èi yªn t−¬ng øng ®−îc bá ra röa s¹ch, ph¬i kh« ®Ó bè trÝ

tÜnh, chØ cÇn ¸nh s¸ng khi cho chim ¨n, uèng.

løa ®Î tiÕp theo.

- MËt ®é: 45-50 con/m2 lång, kh«ng ®Ó kh«ng gian cho chim ho¹t ®éng nhiÒu, b¶o ®¶m ngoμi giê 2. Chim dß (2-5 th¸ng tuæi) nu«i hËu bÞ

¨n, uèng th× thêi gian ngñ lμ chÝnh.

sinh s¶n

- Thøc ¨n dïng ®Ó nhåi: ng« 80%, ®Ëu xanh 20%.

Sau khi ®−îc 28-30 ngμy tuæi chóng ta tiÕn

- Cçh nhåi: thøc ¨n ®−îc nghiÒn nhá, viªn hμnh tçh chim non khái mÑ. Chim dß ®−îc nu«i thμnh viªn nhá ng©m cho mÒm råi sÊy kh« b¶o th¶ ë chuång quÇn thÓ víi løa tuæi t−¬ng ®−¬ng

®¶m tû lÖ thøc ¨n/n−íc: 1:1. §Þnh l−îng: 50-80

g/con. Thêi gian: 2-3 lÇn/ngμy. Ph−¬ng ph¸p: dïng nhau. Sau khi rêi æ, chim non chuyÓn sang mét tay nhÐt thøc ¨n vμo miÖng chim hoÆc dïng m¸y giai ®o¹n míi ph¶i tù ®i l¹i, tù ¨n. Giai ®o¹n nμy nhåi nh− vÞt.

chim cßn yÕu, kh¶ n¨ng ®Ò kh¸ng vμ kh¶ n¨ng L−u ý: trong thêi gian vç bÐo vÉn cÇn ph¶i tiªu ho¸ kÐm dÔ sinh bÖnh. Do ®ã cÇn chó ý c«ng th−êng xuyªn bæ sung chÊt kho¸ng, cç lo¹i tç ch¨m sãc nu«i d−ìng. Giai ®o¹n nμy nªn bæ vitamin, thuèc bæ khç vμ ®−îc bæ sung qua viÖc sung vitamin A, B, D, cç chÊt kh¸ng sinh...vμo pha lÉn vμo n−íc uèng cña chim.

n−íc uèng ®Ó chèng mÒm x−¬ng, trî gióp tiªu ho¸

vμ chèng cç bÖnh khç. Trong giai ®o¹n ®Çu cã V. MéT Sè BÖNH TH¦êNG GÆP ë CHIM Bå C¢U

mét sè con ch−a quen cuéc sèng tù lËp kh«ng biÕt

¨n, uèng do ®ã ng−êi nu«i ph¶i kiªn nhÉn tËp cho 1. BÖnh giun m¾t ë bå c©u (Oxyspiruriosis) chim non.

- Nguyªn nh©n: tç nh©n g©y bÖnh lμ giun 169

170

https://thuviensach.vn

Oxyspirura mansoni (Cobvold 1879). VËt chñ: bå

2. BÖnh viªm ®−êng h« hÊp do Herpesvirus c©u, gμ, vÞt, gμ t©y, chim cót, gμ tiªn. Giun ký BÖnh viªm ®−êng h« hÊp do Herpesvirus ë sinh g©y cç tæn th−¬ng ë kÕt m¹c m¾t, g©y viªm bå c©u ®· ®−îc biÕt ®Õn tõ 1945 khi nghiªn cøu nhiÔm. NÕu cã nhiÔm khuÈn th× nh÷ng kÕt m¹c gen cña mét bå c©u bÖnh. Nh−ng m·i ®Õn 1967, cã thÓ viªm mñ, lμm háng m¾t chim. §Æc ®iÓm Herpesvirus míi ®−îc ph©n lËp. HiÖn nay, sinh häc:

bÖnh nμy phæ biÕn vμ ®−îc ph©n bè réng kh¾p

+ VÞ trÝ ký sinh: kÕt m¹c m¾t.

thÕ giíi.

+ H×nh th¸i: giun ®ùc cã kÝch th−íc: dμi 8,2-16

- Nguyªn nh©n: hiÖn nay cç nhμ khoa häc ®·

mm, réng 350 micromet. Gai giao hîp 3-4,5 mm.

xç ®Þnh ®−îc bÖnh viªm ®−êng h« hÊp gåm viªm Giun c¸i cã kÝch th−íc: dμi 12-20 mm; réng 270-thanh khÝ qu¶n vμ viªm ho¹i tö mòi häng cÊp tÝnh 430 micromet. Trøng 50-65 x 45 micromet.

ë bå c©u lμ do mét virus thuéc nhãm Herpesvirus

+ Vßng ®êi: giun cã vËt chñ trung gian lμ bä nªn ®−îc gäi lμ Herpesvirus ë bå c©u.

hung Pycnoscelus, surinamensis. Giun c¸i sèng ë

- BÖnh lý vμ l©m sμng: virus x©m nhËp vμo c¬

kÕt m¹c m¾t, ®Î trøng, trøng theo cç giät n−íc thÓ bå c©u qua niªm m¹c ®−êng h« hÊp tõ bå c©u m¾t r¬i vμo m«i tr−êng tù nhiªn. Bä hung ¨n ph¶i bÖnh sang bå c©u kháe mét cçh trùc tiÕp. MÆt trøng, trøng sÏ ph¸t triÓn nhanh Êu trïng sau 50

khç bå c©u khoÎ còng cã thÓ bÞ nhiÔm virus do ngμy. Chim ¨n ph¶i Êu trïng tõ bä hung, sÏ bÞ

hÝt thë kh«ng khÝ bÞ nhiÔm mÇm bÖnh. Virus nhiÔm giun.

ph¸t triÓn ë niªm m¹c mòi, thanh qu¶n vμ khÝ

- §iÒu trÞ: dïng dung dÞch tetramisol (2-5%) qu¶n, x©m nhËp vμo cç h¹ch l©m ba khÝ qu¶n vμ

nhá th¼ng vμo m¾t chim. Giun sÏ chui ra khái phæi. Do tç ®éng virus, niªm m¹c ®−êng h« hÊp m¾t hoÆc còng cã thÓ dïng kÑp nhá lÊy giun tõ bÞ tæn th−¬ng, loÐt vμ ch¶y dÞch nhÇy tr¾ng hoÆc m¾t chim.

vμng x¸m. Mét sè loμi vi khuÈn cã s½n ë ®−êng

- Phßng bÖnh: kiÓm tra ph¸t hiÖn chim h« hÊp sÏ phèi hîp lμm cho hiÖn t−îng viªm nÆng nhiÔm giun ®Ó ®iÒu trÞ vμ thùc hiÖn vÖ sinh h¬n. §ã lμ cç Mycoplasma columborale, Pasterella phßng bÖnh, chuång tr¹i vμ m«i tr−êng sèng multocida, liªn cÇu Streptococcus beta-hemolysin vμ

cña chim.

tô cÇu Staphilococcus betahemolitic. Virus còng 171

172

https://thuviensach.vn

Oxyspirura mansoni (Cobvold 1879). VËt chñ: bå

2. BÖnh viªm ®−êng h« hÊp do Herpesvirus c©u, gμ, vÞt, gμ t©y, chim cót, gμ tiªn. Giun ký BÖnh viªm ®−êng h« hÊp do Herpesvirus ë sinh g©y cç tæn th−¬ng ë kÕt m¹c m¾t, g©y viªm bå c©u ®· ®−îc biÕt ®Õn tõ 1945 khi nghiªn cøu nhiÔm. NÕu cã nhiÔm khuÈn th× nh÷ng kÕt m¹c gen cña mét bå c©u bÖnh. Nh−ng m·i ®Õn 1967, cã thÓ viªm mñ, lμm háng m¾t chim. §Æc ®iÓm Herpesvirus míi ®−îc ph©n lËp. HiÖn nay, sinh häc:

bÖnh nμy phæ biÕn vμ ®−îc ph©n bè réng kh¾p

+ VÞ trÝ ký sinh: kÕt m¹c m¾t.

thÕ giíi.

+ H×nh th¸i: giun ®ùc cã kÝch th−íc: dμi 8,2-16

- Nguyªn nh©n: hiÖn nay cç nhμ khoa häc ®·

mm, réng 350 micromet. Gai giao hîp 3-4,5 mm.

xç ®Þnh ®−îc bÖnh viªm ®−êng h« hÊp gåm viªm Giun c¸i cã kÝch th−íc: dμi 12-20 mm; réng 270-thanh khÝ qu¶n vμ viªm ho¹i tö mòi häng cÊp tÝnh 430 micromet. Trøng 50-65 x 45 micromet.

ë bå c©u lμ do mét virus thuéc nhãm Herpesvirus

+ Vßng ®êi: giun cã vËt chñ trung gian lμ bä nªn ®−îc gäi lμ Herpesvirus ë bå c©u.

hung Pycnoscelus, surinamensis. Giun c¸i sèng ë

- BÖnh lý vμ l©m sμng: virus x©m nhËp vμo c¬

kÕt m¹c m¾t, ®Î trøng, trøng theo cç giät n−íc thÓ bå c©u qua niªm m¹c ®−êng h« hÊp tõ bå c©u m¾t r¬i vμo m«i tr−êng tù nhiªn. Bä hung ¨n ph¶i bÖnh sang bå c©u kháe mét cçh trùc tiÕp. MÆt trøng, trøng sÏ ph¸t triÓn nhanh Êu trïng sau 50

khç bå c©u khoÎ còng cã thÓ bÞ nhiÔm virus do ngμy. Chim ¨n ph¶i Êu trïng tõ bä hung, sÏ bÞ

hÝt thë kh«ng khÝ bÞ nhiÔm mÇm bÖnh. Virus nhiÔm giun.

ph¸t triÓn ë niªm m¹c mòi, thanh qu¶n vμ khÝ

- §iÒu trÞ: dïng dung dÞch tetramisol (2-5%) qu¶n, x©m nhËp vμo cç h¹ch l©m ba khÝ qu¶n vμ

nhá th¼ng vμo m¾t chim. Giun sÏ chui ra khái phæi. Do tç ®éng virus, niªm m¹c ®−êng h« hÊp m¾t hoÆc còng cã thÓ dïng kÑp nhá lÊy giun tõ bÞ tæn th−¬ng, loÐt vμ ch¶y dÞch nhÇy tr¾ng hoÆc m¾t chim.

vμng x¸m. Mét sè loμi vi khuÈn cã s½n ë ®−êng

- Phßng bÖnh: kiÓm tra ph¸t hiÖn chim h« hÊp sÏ phèi hîp lμm cho hiÖn t−îng viªm nÆng nhiÔm giun ®Ó ®iÒu trÞ vμ thùc hiÖn vÖ sinh h¬n. §ã lμ cç Mycoplasma columborale, Pasterella phßng bÖnh, chuång tr¹i vμ m«i tr−êng sèng multocida, liªn cÇu Streptococcus beta-hemolysin vμ

cña chim.

tô cÇu Staphilococcus betahemolitic. Virus còng 171

172

https://thuviensach.vn

tç ®éng ®Õn niªm m¹c ruét g©y ra hiÖn t−îng ho¸ d−îc ®Ó ®iÒu trÞ bÖnh cho bå c©u bÖnh cã hiÖu viªm ruét vμ Øa ch¶y. Bå c©u bÞ bÖnh ë hai thÓ: qu¶ nhÊt ®Þnh lμ (Vindenogel,1982): Trisodium (1). ThÓ cÊp tÝnh: th−êng thÊy ë chim non víi cç phosphonoformate vμ Acycloguanosine.

triÖu chøng ®iÓn h×nh nh− ch¶y n−íc m¾t, n−íc

- Phßng bÖnh: phßng bÖnh b»ng v¾cxin. Cã 2

mòi, thë khã. Sau ®ã, miÖng vμ mòi chim viªm lo¹i v¾cxin: v¾cxin chÕt vμ v¾cxin nh−îc ®éc.

ho¹i tö, cã mμng gi¶, ch¶y dÞch nhÇy tr¾ng, vμng Ngoμi ra cÇn thùc hiÖn vÖ sinh phßng bÖnh khu x¸m. Chim bÞ chÕt víi tû lÖ cao sau 7-10 ngμy; ch¨n nu«i bå c©u, thiÕt bÞ ®ùng thøc ¨n, m¸ng ¨n, (2). ThÓ m·n tÝnh: th−êng ë chim tr−ëng thμnh; m¸ng uèng, ph¸t hiÖn sím chim bÖnh, cçh ly cç triÖu chøng nhÑ h¬n. Mét sè chim kh«ng thÓ

®iÒu trÞ, tr¸nh l©y nhiÔm toμn ®μn.

hiÖn cç triÖu chøng l©m sμng; nh−ng trë thμnh 3. BÖnh ®Ëu

vËt mang trïng vμ truyÒn b¸ mÇm bÖnh trong tù nhiªn. Mæ chim bÖnh thÊy: cç môn loÐt ë miÖng,

- Nguyªn nh©n: bÖnh nμy th−êng ph¸t triÓn vßm häng, thanh qu¶n. Cç môn loÐt nμy cã phñ theo mïa do 1 lo¹i virus g©y ra. §ång minh kh¨ng mμng gi¶ lμ líp bùa tr¾ng hoÆc vμng x¸m. Cç khÝt nhÊt cña chóng lμ cç lo¹i ký sinh trïng nh−

dÞch nhÇy ë mòi vμ thanh khÝ qu¶n lμm cho chim ruåi, ve, muçi, bä, rÖp…vμ ph©n do Èm −ít nÊm khã thë. Cç môn loÐt ho¹i tö cã phñ bùu vμng mèc ®Ó l©u ngμy lμ n¬i c− ngô ph¸t triÓn l©y x¸m còng thÊy ë gan chim bÖnh.

truyÒn bÖnh nhanh, m¹nh.

- DÞch tÔ häc: bå c©u ë tÊt c¶ cç løa tuæi ®Òu

- TriÖu chøng: bÖnh nμy cã nèt môn ®Çu tiªn m¾c bÖnh. Bå c©u hoang d· còng bÞ m¾c bÖnh nhá sau to dÇn, lóc ®Çu Ýt sau nhiÒu, mäc kh¾p nh−ng bå c©u c¶nh vμ bå c©u nu«i thÞt th−êng bÞ

ng−êi, nguy hiÓm nhÊt lμ ë hμm, häng. Chim bÞ

bÖnh nÆng h¬n. Bå c©u non th−êng bÞ bÖnh thÓ

bÖnh th−êng sèt cao, bá ¨n, l−êi vËn ®éng, hai cÊp tÝnh, tû lÖ chÕt cao. Bå c©u tr−ëng thμnh bÞ

c¸nh s· xuèng, gÇy yÕu nhanh, nÕu kh«ng ch÷a trÞ

bÖnh thÓ m·n tÝnh nh−ng lμ vËt tμng tr÷ mÇm kÞp thêi th× tû lÖ tö vong cao .

bÖnh vμ truyÒn mÇm bÖnh trong tù nhiªn.

- Ch÷a trÞ:

- §iÒu trÞ: hiÖn nay ch−a cã thuèc ®iÒu trÞ ®Æc

+ VÖ sinh chuång tr¹i s¹ch sÏ, kh« r¸o, tho¸ng hiÖu. Tuy nhiªn, hiÖn nay ng−êi ta ®· sö dông hai m¸t vÒ mïa hÌ; kÝn giã vÒ mïa ®«ng.

173

174

https://thuviensach.vn

tç ®éng ®Õn niªm m¹c ruét g©y ra hiÖn t−îng ho¸ d−îc ®Ó ®iÒu trÞ bÖnh cho bå c©u bÖnh cã hiÖu viªm ruét vμ Øa ch¶y. Bå c©u bÞ bÖnh ë hai thÓ: qu¶ nhÊt ®Þnh lμ (Vindenogel,1982): Trisodium (1). ThÓ cÊp tÝnh: th−êng thÊy ë chim non víi cç phosphonoformate vμ Acycloguanosine.

triÖu chøng ®iÓn h×nh nh− ch¶y n−íc m¾t, n−íc

- Phßng bÖnh: phßng bÖnh b»ng v¾cxin. Cã 2

mòi, thë khã. Sau ®ã, miÖng vμ mòi chim viªm lo¹i v¾cxin: v¾cxin chÕt vμ v¾cxin nh−îc ®éc.

ho¹i tö, cã mμng gi¶, ch¶y dÞch nhÇy tr¾ng, vμng Ngoμi ra cÇn thùc hiÖn vÖ sinh phßng bÖnh khu x¸m. Chim bÞ chÕt víi tû lÖ cao sau 7-10 ngμy; ch¨n nu«i bå c©u, thiÕt bÞ ®ùng thøc ¨n, m¸ng ¨n, (2). ThÓ m·n tÝnh: th−êng ë chim tr−ëng thμnh; m¸ng uèng, ph¸t hiÖn sím chim bÖnh, cçh ly cç triÖu chøng nhÑ h¬n. Mét sè chim kh«ng thÓ

®iÒu trÞ, tr¸nh l©y nhiÔm toμn ®μn.

hiÖn cç triÖu chøng l©m sμng; nh−ng trë thμnh 3. BÖnh ®Ëu

vËt mang trïng vμ truyÒn b¸ mÇm bÖnh trong tù nhiªn. Mæ chim bÖnh thÊy: cç môn loÐt ë miÖng,

- Nguyªn nh©n: bÖnh nμy th−êng ph¸t triÓn vßm häng, thanh qu¶n. Cç môn loÐt nμy cã phñ theo mïa do 1 lo¹i virus g©y ra. §ång minh kh¨ng mμng gi¶ lμ líp bùa tr¾ng hoÆc vμng x¸m. Cç khÝt nhÊt cña chóng lμ cç lo¹i ký sinh trïng nh−

dÞch nhÇy ë mòi vμ thanh khÝ qu¶n lμm cho chim ruåi, ve, muçi, bä, rÖp…vμ ph©n do Èm −ít nÊm khã thë. Cç môn loÐt ho¹i tö cã phñ bùu vμng mèc ®Ó l©u ngμy lμ n¬i c− ngô ph¸t triÓn l©y x¸m còng thÊy ë gan chim bÖnh.

truyÒn bÖnh nhanh, m¹nh.

- DÞch tÔ häc: bå c©u ë tÊt c¶ cç løa tuæi ®Òu

- TriÖu chøng: bÖnh nμy cã nèt môn ®Çu tiªn m¾c bÖnh. Bå c©u hoang d· còng bÞ m¾c bÖnh nhá sau to dÇn, lóc ®Çu Ýt sau nhiÒu, mäc kh¾p nh−ng bå c©u c¶nh vμ bå c©u nu«i thÞt th−êng bÞ

ng−êi, nguy hiÓm nhÊt lμ ë hμm, häng. Chim bÞ

bÖnh nÆng h¬n. Bå c©u non th−êng bÞ bÖnh thÓ

bÖnh th−êng sèt cao, bá ¨n, l−êi vËn ®éng, hai cÊp tÝnh, tû lÖ chÕt cao. Bå c©u tr−ëng thμnh bÞ

c¸nh s· xuèng, gÇy yÕu nhanh, nÕu kh«ng ch÷a trÞ

bÖnh thÓ m·n tÝnh nh−ng lμ vËt tμng tr÷ mÇm kÞp thêi th× tû lÖ tö vong cao .

bÖnh vμ truyÒn mÇm bÖnh trong tù nhiªn.

- Ch÷a trÞ:

- §iÒu trÞ: hiÖn nay ch−a cã thuèc ®iÒu trÞ ®Æc

+ VÖ sinh chuång tr¹i s¹ch sÏ, kh« r¸o, tho¸ng hiÖu. Tuy nhiªn, hiÖn nay ng−êi ta ®· sö dông hai m¸t vÒ mïa hÌ; kÝn giã vÒ mïa ®«ng.

173

174

https://thuviensach.vn

+ Dïng gãi thuèc giÆt mμn Pendona, 1 gãi pha 4. BÖnh th−¬ng hμn

víi 6 lÝt n−íc phun kh¾p chuång tr¹i, phun ®Þnh

§©y lμ mét bÖnh chung cña bå c©u, gμ, ngan, kú: 1 th¸ng ®Çu 2 lÇn, sau lμ 2 th¸ng 1 lÇn. Thêi ngçng, vÞt víi héi chøng viªm ruét, Øa ch¶y.

gian ®Çu ®Ó diÖt tËn gèc cç lo¹i ký sinh trïng lμ

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do vi khuÈn tç nh©n l©y truyÒn bÖnh, ta dïng b×nh xÞt, phun Salmonella gallinacerum vμ S. enteritidis thuéc xÞt nhÑ (phun qua 1 lÇn d¹ng s−¬ng mï) vμo hai hä Enterbacteriacae. Vi khuÈn lμ lo¹i trùc khuÈn

©u c¸nh, trªn, d−íi, l−ng, bông. Chó ý khi phun nhá, ng¾n cã kÝch th−íc: 1-2x1,5 micromet, th−êng ta cÇn tr¸nh phun vμo ®Çu mÆt chim. §èi víi chôm hai vi khuÈn víi nhau, thuéc gram ©m (-), chim ®ang Êp nu«i con nhá kh«ng ®−îc phun vμo kh«ng sinh nha bμo vμ nang (Copsule). Vi bông hai ©u d−íi c¸nh chim bè mÑ, mμ chØ ®−îc khuÈn cã thÓ nu«i cÊy, ph¸t triÓn tèt ë m«i phun vμo l−ng hai ©u c¸nh trªn. Khi phun vμo tr−êng th¹ch n−íc thÞt vμ peptone, ®é pH=7,2, chuång tr¹i ph¶i bá trøng chim non ra råi míi nhiÖt ®é thÝch hîp 370C. Vi khuÈn sÏ bÞ diÖt ë

®−îc phun, phun xong sau 10 phót cÇn cho trøng nhiÖt ®é 6000C trong 10 phót, d−íi ¸nh s¸ng mÆt trêi trong 24 giê. Nh−ng chóng cã thÓ tån chim non trë l¹i. Nh÷ng lÇn phun thuèc sau ta t¹i 20 ngμy khi ®Æt trong bãng tèi. Cç hoçhÊt chØ phun thuèc vμo chuång tr¹i, kh«ng ph¶i phun th«ng th−êng diÖt ®−îc vi khuÈn nh−: axÝt vμo chim n÷a.

phenol -1/1.000; chlorua mercur-1/20.000; thuèc

+ Dïng thuèc Erythra cho chim uèng ngμy 3

tÝm 1/1.000 trong 3-5 phót.

lÇn, dïng Colyre bleu b«i lªn vÕt th−¬ng (môn),

- BÖnh lý vμ l©m sμng: trong tù nhiªn cã mét sè hoÆc dïng thuèc Chlortetracycline 7,5 mg pha víi chñng Salmonella gallinacerum cã ®éc cùc m¹nh, 3,5 lÝt n−íc cho chim uèng h»ng ngμy ®Ó phßng trÞ

g©y bÖnh cho bå c©u nhμ, bå c©u rõng, gμ, vÞt vμ

bÖnh cho ®μn.

nhiÒu loμi chim trêi khç. Bå c©u nhiÔm vi khuÈn

+ Kh«ng ®−îc bãc hoÆc cËy vÈy hoÆc lÊy môn qua ®−êng tiªu ho¸. Khi ¨n, uèng ph¶i thøc ¨n

®Ëu ra, mμ ®Ó môn tù kh« mμ rông ra.

hoÆc n−íc uèng cã vi khuÈn, bå c©u sÏ bÞ nhiÔm

+ Nghiªm cÊm kh«ng cho chim non t¾m v×

bÖnh. Vi khuÈn vμo niªm m¹c ruét, h¹ch l©m ba chim dÔ bÞ c¶m l¹nh dÉn ®Õn nguy c¬ m¾c bÖnh ruét, ph¸t triÓn ë ®ã, tiÕt ra ®éc tè. §éc tè vμo rÊt cao.

n−íc, tç ®éng ®Õn hÖ thÇn kinh trung −¬ng, g©y 175

176

https://thuviensach.vn

+ Dïng gãi thuèc giÆt mμn Pendona, 1 gãi pha 4. BÖnh th−¬ng hμn

víi 6 lÝt n−íc phun kh¾p chuång tr¹i, phun ®Þnh

§©y lμ mét bÖnh chung cña bå c©u, gμ, ngan, kú: 1 th¸ng ®Çu 2 lÇn, sau lμ 2 th¸ng 1 lÇn. Thêi ngçng, vÞt víi héi chøng viªm ruét, Øa ch¶y.

gian ®Çu ®Ó diÖt tËn gèc cç lo¹i ký sinh trïng lμ

- Nguyªn nh©n: bÖnh g©y ra do vi khuÈn tç nh©n l©y truyÒn bÖnh, ta dïng b×nh xÞt, phun Salmonella gallinacerum vμ S. enteritidis thuéc xÞt nhÑ (phun qua 1 lÇn d¹ng s−¬ng mï) vμo hai hä Enterbacteriacae. Vi khuÈn lμ lo¹i trùc khuÈn

©u c¸nh, trªn, d−íi, l−ng, bông. Chó ý khi phun nhá, ng¾n cã kÝch th−íc: 1-2x1,5 micromet, th−êng ta cÇn tr¸nh phun vμo ®Çu mÆt chim. §èi víi chôm hai vi khuÈn víi nhau, thuéc gram ©m (-), chim ®ang Êp nu«i con nhá kh«ng ®−îc phun vμo kh«ng sinh nha bμo vμ nang (Copsule). Vi bông hai ©u d−íi c¸nh chim bè mÑ, mμ chØ ®−îc khuÈn cã thÓ nu«i cÊy, ph¸t triÓn tèt ë m«i phun vμo l−ng hai ©u c¸nh trªn. Khi phun vμo tr−êng th¹ch n−íc thÞt vμ peptone, ®é pH=7,2, chuång tr¹i ph¶i bá trøng chim non ra råi míi nhiÖt ®é thÝch hîp 370C. Vi khuÈn sÏ bÞ diÖt ë

®−îc phun, phun xong sau 10 phót cÇn cho trøng nhiÖt ®é 6000C trong 10 phót, d−íi ¸nh s¸ng mÆt trêi trong 24 giê. Nh−ng chóng cã thÓ tån chim non trë l¹i. Nh÷ng lÇn phun thuèc sau ta t¹i 20 ngμy khi ®Æt trong bãng tèi. Cç hoçhÊt chØ phun thuèc vμo chuång tr¹i, kh«ng ph¶i phun th«ng th−êng diÖt ®−îc vi khuÈn nh−: axÝt vμo chim n÷a.

phenol -1/1.000; chlorua mercur-1/20.000; thuèc

+ Dïng thuèc Erythra cho chim uèng ngμy 3

tÝm 1/1.000 trong 3-5 phót.

lÇn, dïng Colyre bleu b«i lªn vÕt th−¬ng (môn),

- BÖnh lý vμ l©m sμng: trong tù nhiªn cã mét sè hoÆc dïng thuèc Chlortetracycline 7,5 mg pha víi chñng Salmonella gallinacerum cã ®éc cùc m¹nh, 3,5 lÝt n−íc cho chim uèng h»ng ngμy ®Ó phßng trÞ

g©y bÖnh cho bå c©u nhμ, bå c©u rõng, gμ, vÞt vμ

bÖnh cho ®μn.

nhiÒu loμi chim trêi khç. Bå c©u nhiÔm vi khuÈn

+ Kh«ng ®−îc bãc hoÆc cËy vÈy hoÆc lÊy môn qua ®−êng tiªu ho¸. Khi ¨n, uèng ph¶i thøc ¨n

®Ëu ra, mμ ®Ó môn tù kh« mμ rông ra.

hoÆc n−íc uèng cã vi khuÈn, bå c©u sÏ bÞ nhiÔm

+ Nghiªm cÊm kh«ng cho chim non t¾m v×

bÖnh. Vi khuÈn vμo niªm m¹c ruét, h¹ch l©m ba chim dÔ bÞ c¶m l¹nh dÉn ®Õn nguy c¬ m¾c bÖnh ruét, ph¸t triÓn ë ®ã, tiÕt ra ®éc tè. §éc tè vμo rÊt cao.

n−íc, tç ®éng ®Õn hÖ thÇn kinh trung −¬ng, g©y 175

176

https://thuviensach.vn

ra biÕn ®æi bÖnh lý nh− nhiÖt ®é t¨ng cao, run rÈy.

- §iÒu trÞ:

Vi khuÈn ph¸t triÓn trong hÖ thèng tiªu ho¸ g©y

+ Phç ®å 1:

ra cç tæn th−¬ng niªm m¹c ruét, c¬ ruét, lμm cho Thuèc ®iÒu trÞ: Chloramphenicol dïng liÒu ruét bÞ viªm vμ xuÊt huyÕt. Trong tr−êng hîp 50mg/kg thÓ träng; thuèc pha víi n−íc theo tû bÖnh nÆng, vi khuÈn x©m nhËp vμo m¸u g©y ra lÖ: 1 thuèc + 10 n−íc; cho chim uèng trùc tiÕp.

hiÖn t−îng nhiÔm trïng m¸u. Bå c©u cã thêi gian Cho uèng thuèc liªn tôc trong 3-4 ngμy. Thuèc ñ bÖnh tõ 1-2 ngμy, thÓ hiÖn : Ýt ho¹t ®éng, kÐm trî søc: cho uèng thªm vitamin B1, C, K. §Ó

¨n, uèng n−íc nhiÒu. Sau ®ã, th©n nhiÖt t¨ng, tr¸nh tæn th−¬ng niªm m¹c tiªu ho¸, cÇn cho chim ®øng ñ rò mét chç, thë gÊp, ®Æc biÖt lμ Øa chim ¨n thøc ¨n mÒm dÔ tiªu nh− thøc ¨n hçn ch¶y, ph©n mμu xanh hoÆc x¸m vμng, giai ®o¹n hîp d¹ng bét hoÆc trong thêi gian ®iÒu trÞ; thùc cuèi cã lÉn m¸u. Chim sÏ chÕt sau 3-5 ngμy. Mæ hiÖn cçh ly chim èm vμ chim khoÎ; lμm vÖ sinh, kh¸m chim bÖnh, thÊy: cç niªm m¹c bÞ s−ng tiªu ®éc chuång tr¹i.

huyÕt; niªm m¹c diÒu, d¹ dμy tuyÕn vμ ruét tô

+ Phç ®å 2:

huyÕt tõng ®¸m, ë ruét non vμ ruét giμ cßn thÊy Thuèc ®iÒu trÞ: dïng phèi hîp hai lo¹i thuèc: niªm m¹c bÞ tæn th−¬ng, trãc ra vμ cã cç ®iÓm Tetracyclin liÒu 50 mg/kg thÓ träng; Bisepton liÒu ho¹i tö ë phÇn ruét giμ.

50 mg/kg thÓ träng. Thuèc cã thÓ pha thμnh dung Chim ë cç løa tuæi ®Òu cã thÓ bÞ nhiÔm vi dÞch ®æ cho chim uèng trùc tiÕp, liªn tôc trong 3-4

khuÈn. Nh−ng chim non d−íi mét n¨m tuæi ngμy. Thuèc trî søc: cho uèng thªm Vitamin B1, th−êng thÊy ph¸t bÖnh nÆng vμ chÕt víi tû lÖ cao C, K. §Ó tr¸nh tæn th−¬ng niªm m¹c tiªu ho¸, cÇn (50-60%). BÖnh l©y chñ yÕu qua ®−êng tiªu hoçho chim ¨n thøc ¨n mÒm dÔ tiªu nh− thøc hçn nh−ng còng cã thÓ l©y qua trøng khi bå c©u mÑ

hîp d¹ng bét hoÆc trong thêi gian ®iÒu trÞ; thùc bÞ nhiÔm bÖnh. ë cç khu vùc nu«i gμ cïng víi hiÖn cçh ly chim èm vμ chim khoÎ; lμm vÖ sinh, bå c©u trong cïng chuång tr¹i vμ m«i tr−êng tiªu ®éc chuång tr¹i.

sinh th¸i, bå c©u th−êng bÞ l©y nhiÔm mÇm bÖnh

- Phßng bÖnh:

tõ gμ bÖnh. BÖnh cã thÓ l©y nhiÔm quanh n¨m Khi cã bÖnh x¶y ra cÇn cçh ly chim èm ®Ó

nh−ng th−êng thÊy vμo cç th¸ng cã thêi tiÕt Êm

®iÒu trÞ; chim èm chÕt ph¶i ch«n cã ®æ v«i bét

¸p vμ Èm −ít trong mïa xu©n, ®Çu mïa hÌ vμ

hoÆc n−íc v«i 10%, kh«ng ®−îc mæ chim èm gÇn cuèi mïa thu.

nguån n−íc vμ khu vùc nu«i chim. Toμn bé sè 177

178

https://thuviensach.vn

ra biÕn ®æi bÖnh lý nh− nhiÖt ®é t¨ng cao, run rÈy.

- §iÒu trÞ:

Vi khuÈn ph¸t triÓn trong hÖ thèng tiªu ho¸ g©y

+ Phç ®å 1:

ra cç tæn th−¬ng niªm m¹c ruét, c¬ ruét, lμm cho Thuèc ®iÒu trÞ: Chloramphenicol dïng liÒu ruét bÞ viªm vμ xuÊt huyÕt. Trong tr−êng hîp 50mg/kg thÓ träng; thuèc pha víi n−íc theo tû bÖnh nÆng, vi khuÈn x©m nhËp vμo m¸u g©y ra lÖ: 1 thuèc + 10 n−íc; cho chim uèng trùc tiÕp.

hiÖn t−îng nhiÔm trïng m¸u. Bå c©u cã thêi gian Cho uèng thuèc liªn tôc trong 3-4 ngμy. Thuèc ñ bÖnh tõ 1-2 ngμy, thÓ hiÖn : Ýt ho¹t ®éng, kÐm trî søc: cho uèng thªm vitamin B1, C, K. §Ó

¨n, uèng n−íc nhiÒu. Sau ®ã, th©n nhiÖt t¨ng, tr¸nh tæn th−¬ng niªm m¹c tiªu ho¸, cÇn cho chim ®øng ñ rò mét chç, thë gÊp, ®Æc biÖt lμ Øa chim ¨n thøc ¨n mÒm dÔ tiªu nh− thøc ¨n hçn ch¶y, ph©n mμu xanh hoÆc x¸m vμng, giai ®o¹n hîp d¹ng bét hoÆc trong thêi gian ®iÒu trÞ; thùc cuèi cã lÉn m¸u. Chim sÏ chÕt sau 3-5 ngμy. Mæ hiÖn cçh ly chim èm vμ chim khoÎ; lμm vÖ sinh, kh¸m chim bÖnh, thÊy: cç niªm m¹c bÞ s−ng tiªu ®éc chuång tr¹i.

huyÕt; niªm m¹c diÒu, d¹ dμy tuyÕn vμ ruét tô

+ Phç ®å 2:

huyÕt tõng ®¸m, ë ruét non vμ ruét giμ cßn thÊy Thuèc ®iÒu trÞ: dïng phèi hîp hai lo¹i thuèc: niªm m¹c bÞ tæn th−¬ng, trãc ra vμ cã cç ®iÓm Tetracyclin liÒu 50 mg/kg thÓ träng; Bisepton liÒu ho¹i tö ë phÇn ruét giμ.

50 mg/kg thÓ träng. Thuèc cã thÓ pha thμnh dung Chim ë cç løa tuæi ®Òu cã thÓ bÞ nhiÔm vi dÞch ®æ cho chim uèng trùc tiÕp, liªn tôc trong 3-4

khuÈn. Nh−ng chim non d−íi mét n¨m tuæi ngμy. Thuèc trî søc: cho uèng thªm Vitamin B1, th−êng thÊy ph¸t bÖnh nÆng vμ chÕt víi tû lÖ cao C, K. §Ó tr¸nh tæn th−¬ng niªm m¹c tiªu ho¸, cÇn (50-60%). BÖnh l©y chñ yÕu qua ®−êng tiªu hoçho chim ¨n thøc ¨n mÒm dÔ tiªu nh− thøc hçn nh−ng còng cã thÓ l©y qua trøng khi bå c©u mÑ

hîp d¹ng bét hoÆc trong thêi gian ®iÒu trÞ; thùc bÞ nhiÔm bÖnh. ë cç khu vùc nu«i gμ cïng víi hiÖn cçh ly chim èm vμ chim khoÎ; lμm vÖ sinh, bå c©u trong cïng chuång tr¹i vμ m«i tr−êng tiªu ®éc chuång tr¹i.

sinh th¸i, bå c©u th−êng bÞ l©y nhiÔm mÇm bÖnh

- Phßng bÖnh:

tõ gμ bÖnh. BÖnh cã thÓ l©y nhiÔm quanh n¨m Khi cã bÖnh x¶y ra cÇn cçh ly chim èm ®Ó

nh−ng th−êng thÊy vμo cç th¸ng cã thêi tiÕt Êm

®iÒu trÞ; chim èm chÕt ph¶i ch«n cã ®æ v«i bét

¸p vμ Èm −ít trong mïa xu©n, ®Çu mïa hÌ vμ

hoÆc n−íc v«i 10%, kh«ng ®−îc mæ chim èm gÇn cuèi mïa thu.

nguån n−íc vμ khu vùc nu«i chim. Toμn bé sè 177

178

https://thuviensach.vn

chim trong chuång cã chim èm cho uèng dung dÞch Chloramphenicol 2/1.000 hoÆc Sulfamethoxazole 5/1.000 trong 3 ngμy liÒn. Khi ch−a cã dÞch: thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i vμ vÖ sinh m«i tr−êng; nu«i d−ìng chim víi khÈu phÇn ¨n thÝch hîp vμ

TμI LIÖU THAM KH¶O

b¶o ®¶m thøc ¨n, n−íc uèng s¹ch.

1. NguyÔn ChÝ B¶o: C¬ së sinh häc cña nh©n gièng vμ nu«i d−ìng gia cÇm, Nxb. Khoa häc kü thuËt, Hμ Néi, 1978.

2. §Æng Vò B×nh: Gi¸o tr×nh chän läc vμ nh©n gièng vËt nu«i, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2000.

3. Vò Duy Gi¶ng, NguyÔn ThÞ L−¬ng Hång, T«n ThÊt S¬n: Gi¸o tr×nh thøc ¨n vμ dinh d−ìng, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1999.

4. Héi ch¨n nu«i ViÖt Nam: CÈm nang ch¨n nu«i gia sóc gia cÇm, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2004, t.2.

5. Lª Hång MËn, Bïi Lan H−¬ng Minh: Sinh lý gia cÇm, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1989.

6. Cç th«ng tin vÒ ch¨n nu«i trªn Website cña ViÖn Ch¨n nu«i - Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn n«ng th«n.

179

180

https://thuviensach.vn

chim trong chuång cã chim èm cho uèng dung dÞch Chloramphenicol 2/1.000 hoÆc Sulfamethoxazole 5/1.000 trong 3 ngμy liÒn. Khi ch−a cã dÞch: thùc hiÖn vÖ sinh chuång tr¹i vμ vÖ sinh m«i tr−êng; nu«i d−ìng chim víi khÈu phÇn ¨n thÝch hîp vμ

TμI LIÖU THAM KH¶O

b¶o ®¶m thøc ¨n, n−íc uèng s¹ch.

1. NguyÔn ChÝ B¶o: C¬ së sinh häc cña nh©n gièng vμ nu«i d−ìng gia cÇm, Nxb. Khoa häc kü thuËt, Hμ Néi, 1978.

2. §Æng Vò B×nh: Gi¸o tr×nh chän läc vμ nh©n gièng vËt nu«i, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2000.

3. Vò Duy Gi¶ng, NguyÔn ThÞ L−¬ng Hång, T«n ThÊt S¬n: Gi¸o tr×nh thøc ¨n vμ dinh d−ìng, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1999.

4. Héi ch¨n nu«i ViÖt Nam: CÈm nang ch¨n nu«i gia sóc gia cÇm, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 2004, t.2.

5. Lª Hång MËn, Bïi Lan H−¬ng Minh: Sinh lý gia cÇm, Nxb. N«ng nghiÖp, Hμ Néi, 1989.

6. Cç th«ng tin vÒ ch¨n nu«i trªn Website cña ViÖn Ch¨n nu«i - Bé N«ng nghiÖp vμ Ph¸t triÓn n«ng th«n.

179

180

https://thuviensach.vn

III.

Kü thuËt nu«i d−ìng gμ bè mÑ sinh s¶n h−íng thÞt

46

IV.

Kü thuËt nu«i d−ìng gμ gièng trøng 58

V.

Kü thuËt nu«i d−ìng gμ thÞt

64

VI.

Mét sè bÖnh th−êng gÆp ë gμ c«ng nghiÖp 71

MôC LôC

Ch−¬ng III

CÈm nang ch¨n nu«i vÞt

77

Trang

I.

Gièng vÞt

77

Lêi Nhμ xuÊt b¶n

5

II.

Kü thuËt ch¨n nu«i vÞt sinh s¶n 82

Ch−¬ng I

III.

Kü thuËt ch¨n nu«i vÞt thÞt

100

CÈm nang ch¨n nu«i

IV.

Mét sè bÖnh th−êng gÆp ë vÞt vμ biÖn gμ th¶ v−ên

7

ph¸p phßng trõ

105

I.

Giíi thiÖu mét sè gièng gμ th¶ v−ên

Ch−¬ng IV

ViÖt Nam

7

CÈm nang ch¨n nu«i ngan

110

II.

Thøc ¨n cña gμ th¶ v−ên 13

I.

§Æc ®iÓm ngo¹i h×nh, sinh tr−ëng, III.

Kü thuËt chän, b¶o qu¶n trøng vμ Êp trøng 18

sinh s¶n

110

IV.

Kü thuËt nu«i gμ con

21

II.

Kü thuËt nu«i ngan trèng

113

V.

Kü thuËt nu«i gμ dß, hËu bÞ

25

III.

Kü thuËt nu«i ngan ®Î

114

VI.

Kü thuËt nu«i gμ ®Î

27

IV.

Kü thuËt nu«i ngan con

123

VII. Kü thuËt nu«i gμ thÞt

30

VIII. Mét sè bÖnh gμ néi th¶ v−ên th−êng V.

Kü thuËt nu«i ngan hËu bÞ

127

hay m¾c

31

VI.

Kü thuËt nu«i ngan thÞt

131

VII. Mét sè bÖnh th−êng gÆp trong ch¨n Ch−¬ng II

nu«i ngan

134

CÈm nang ch¨n nu«i

gμ c«ng nghiÖp

37

Ch−¬ng V

I.

Mét sè gièng gμ c«ng nghiÖp

37

CÈm nang ch¨n nu«i ngçng

140

II.

Chuång tr¹i, dông cô vμ chuÈn bÞ cç I.

§Æc ®iÓm sinh häc cña ngçng

140

®iÒu kiÖn ch¨n nu«i gμ c«ng nghiÖp 38

II.

Kü thuËt ch¨n nu«i ngçng

141

181

182

https://thuviensach.vn

III.

Kü thuËt nu«i d−ìng gμ bè mÑ sinh s¶n h−íng thÞt

46

IV.

Kü thuËt nu«i d−ìng gμ gièng trøng 58

V.

Kü thuËt nu«i d−ìng gμ thÞt

64

VI.

Mét sè bÖnh th−êng gÆp ë gμ c«ng nghiÖp 71

MôC LôC

Ch−¬ng III

CÈm nang ch¨n nu«i vÞt

77

Trang

I.

Gièng vÞt

77

Lêi Nhμ xuÊt b¶n

5

II.

Kü thuËt ch¨n nu«i vÞt sinh s¶n 82

Ch−¬ng I

III.

Kü thuËt ch¨n nu«i vÞt thÞt

100

CÈm nang ch¨n nu«i

IV.

Mét sè bÖnh th−êng gÆp ë vÞt vμ biÖn gμ th¶ v−ên

7

ph¸p phßng trõ

105

I.

Giíi thiÖu mét sè gièng gμ th¶ v−ên

Ch−¬ng IV

ViÖt Nam

7

CÈm nang ch¨n nu«i ngan

110

II.

Thøc ¨n cña gμ th¶ v−ên 13

I.

§Æc ®iÓm ngo¹i h×nh, sinh tr−ëng, III.

Kü thuËt chän, b¶o qu¶n trøng vμ Êp trøng 18

sinh s¶n

110

IV.

Kü thuËt nu«i gμ con

21

II.

Kü thuËt nu«i ngan trèng

113

V.

Kü thuËt nu«i gμ dß, hËu bÞ

25

III.

Kü thuËt nu«i ngan ®Î

114

VI.

Kü thuËt nu«i gμ ®Î

27

IV.

Kü thuËt nu«i ngan con

123

VII. Kü thuËt nu«i gμ thÞt

30

VIII. Mét sè bÖnh gμ néi th¶ v−ên th−êng V.

Kü thuËt nu«i ngan hËu bÞ

127

hay m¾c

31

VI.

Kü thuËt nu«i ngan thÞt

131

VII. Mét sè bÖnh th−êng gÆp trong ch¨n Ch−¬ng II

nu«i ngan

134

CÈm nang ch¨n nu«i

gμ c«ng nghiÖp

37

Ch−¬ng V

I.

Mét sè gièng gμ c«ng nghiÖp

37

CÈm nang ch¨n nu«i ngçng

140

II.

Chuång tr¹i, dông cô vμ chuÈn bÞ cç I.

§Æc ®iÓm sinh häc cña ngçng

140

®iÒu kiÖn ch¨n nu«i gμ c«ng nghiÖp 38

II.

Kü thuËt ch¨n nu«i ngçng

141

181

182

https://thuviensach.vn

III.

Mét sè bÖnh th−êng gÆp trong ch¨n nu«i ngçng

154

Ch−¬ng VI

CÈm nang ch¨n nu«i

chim bå c©u

159

I.

Mét sè ®Æc ®iÓm vÒ chim bå c©u

159

ChÞu trçh nhiÖm xuÊt b¶n

II.

Kü thuËt chän gièng vμ chuÈn bÞ thiÕt ts. nguyÔn duy hïng

bÞ chuång nu«i

160

ChÞu trçh nhiÖm néi dung

III.

Dinh d−ìng vμ thøc ¨n nu«i chim 164

TS. ®ç quang dòng

IV.

Kü thuËt nu«i chim

167

Biªn tËp néi dung:

ThS. vò v¨n n©m

V.

Mét sè bÖnh th−êng gÆp ë chim bå c©u 170

Tr×nh bμy b×a:

D−¬ng Th¸i S¬n

ChÕ b¶n vi tÝnh:

ph¹m thu hμ

Söa b¶n in:

Phßng biªn tËp kü thuËt

§äc sçh mÉu:

Vò V¨n N©m

183

184

https://thuviensach.vn

III.

Mét sè bÖnh th−êng gÆp trong ch¨n nu«i ngçng

154

Ch−¬ng VI

CÈm nang ch¨n nu«i

chim bå c©u

159

I.

Mét sè ®Æc ®iÓm vÒ chim bå c©u

159

ChÞu trçh nhiÖm xuÊt b¶n

II.

Kü thuËt chän gièng vμ chuÈn bÞ thiÕt ts. nguyÔn duy hïng

bÞ chuång nu«i

160

ChÞu trçh nhiÖm néi dung

III.

Dinh d−ìng vμ thøc ¨n nu«i chim 164

TS. ®ç quang dòng

IV.

Kü thuËt nu«i chim

167

Biªn tËp néi dung:

ThS. vò v¨n n©m

V.

Mét sè bÖnh th−êng gÆp ë chim bå c©u 170

Tr×nh bμy b×a:

D−¬ng Th¸i S¬n

ChÕ b¶n vi tÝnh:

ph¹m thu hμ

Söa b¶n in:

Phßng biªn tËp kü thuËt

§äc sçh mÉu:

Vò V¨n N©m

183

184

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

- Blank Page

- Blank Page

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page

Blank Page

Blank Page

Blank Page