https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

HỘI ĐỒNG CHỈ ĐẠO XUẤT BẢN

Chủ tịch Hội đồng

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương LÊ MẠNH HÙNG

Phó Chủ tịch Hội đồng

Q. Giám đốc - Tổng Biên tập

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật PHẠM CHÍ THÀNH

Thành viên

PHẠM THỊ THINH

NGUYỄN ĐỨC TÀI

TRẦN THANH LÂM

NGUYỄN HOÀI ANH

2

4

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

HỘI ĐỒNG CHỈ ĐẠO XUẤT BẢN

Chủ tịch Hội đồng

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương LÊ MẠNH HÙNG

Phó Chủ tịch Hội đồng

Q. Giám đốc - Tổng Biên tập

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật PHẠM CHÍ THÀNH

Thành viên

PHẠM THỊ THINH

NGUYỄN ĐỨC TÀI

TRẦN THANH LÂM

NGUYỄN HOÀI ANH

2

4

https://thuviensach.vn

những hiểu biết tổng quan về nông nghiệp Việt Nam trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0, một số mô hình nông nghiệp áp dụng công nghệ cao nổi bật và những điển hình nông dân làm giàu từ nông nghiệp.

Tuy đã rất cố gắng song cuốn sách không tránh khỏi LỜI NHÀ XUẤT BẢN

những thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến của bạn đọc để lần xuất bản sau cuốn sách được hoàn thiện hơn.

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng bà con Phát triển nông nghiệp và nông thôn theo hướng nông dân với hy vọng góp phần giúp đỡ bà con trong hiện đại, ứng dụng thành tựu khoa học - công nghệ và hoạt động sản xuất nông nghiệp.

kỹ thuật số trong hoạt động sản xuất nông nghiệp là định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước ta trong Tháng 8 năm 2020

bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

trên toàn thế giới. Thực hiện Nghị quyết số 52-NQ/TW

ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về “Một số chủ

trương, chính sách chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư”, các cấp, các ngành đã đẩy

mạnh việc ứng dụng, phát triển khoa học - công nghệ

vào các lĩnh vực kinh tế, trong đó có nông nghiệp, mang lại hiệu quả kinh tế cao, nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm, nhiều nông dân đã trở

thành những điển hình tiên tiến, làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản cho bà con nông dân về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, Nhà xuất bản Chính trị

quốc gia Sự thật phối hợp với Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông xuất bản cuốn sách Làm giàu từ

nông nghiệp trong thời đại 4.0. Cuốn sách sẽ là nguồn tài liệu cung cấp cho bạn đọc ở cấp cơ sở xã 5

6

https://thuviensach.vn

những hiểu biết tổng quan về nông nghiệp Việt Nam trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0, một số mô hình nông nghiệp áp dụng công nghệ cao nổi bật và những điển hình nông dân làm giàu từ nông nghiệp.

Tuy đã rất cố gắng song cuốn sách không tránh khỏi LỜI NHÀ XUẤT BẢN

những thiếu sót, rất mong nhận được ý kiến của bạn đọc để lần xuất bản sau cuốn sách được hoàn thiện hơn.

Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách cùng bà con Phát triển nông nghiệp và nông thôn theo hướng nông dân với hy vọng góp phần giúp đỡ bà con trong hiện đại, ứng dụng thành tựu khoa học - công nghệ và hoạt động sản xuất nông nghiệp.

kỹ thuật số trong hoạt động sản xuất nông nghiệp là định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước ta trong Tháng 8 năm 2020

bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

trên toàn thế giới. Thực hiện Nghị quyết số 52-NQ/TW

ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị về “Một số chủ

trương, chính sách chủ động tham gia cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư”, các cấp, các ngành đã đẩy

mạnh việc ứng dụng, phát triển khoa học - công nghệ

vào các lĩnh vực kinh tế, trong đó có nông nghiệp, mang lại hiệu quả kinh tế cao, nâng cao năng suất lao động và chất lượng sản phẩm, nhiều nông dân đã trở

thành những điển hình tiên tiến, làm giàu trên chính mảnh đất quê hương.

Nhằm cung cấp những kiến thức cơ bản cho bà con nông dân về kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi trong hoạt động sản xuất nông nghiệp, Nhà xuất bản Chính trị

quốc gia Sự thật phối hợp với Nhà xuất bản Thông tin và Truyền thông xuất bản cuốn sách Làm giàu từ

nông nghiệp trong thời đại 4.0. Cuốn sách sẽ là nguồn tài liệu cung cấp cho bạn đọc ở cấp cơ sở xã 5

6

https://thuviensach.vn

làm giàu và những nghề làm giàu ở nông thôn, ứng dụng công nghệ hiện đại mang lại hiệu quả

kinh tế cao trong nông nghiệp, giúp bạn đọc tìm ra các ý tưởng và áp dụng các mô hình làm giàu LỜI NÓI ĐẦU

từ nông nghiệp này tại vùng quê của mình.

Theo xu thế thời đại, ai cũng muốn tham gia cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Nhưng chọn lọc Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tạo ra một khía cạnh nào, nội dung gì, phương pháp ra sao

“áp lực” ứng dụng công nghệ mới trong tất cả các cho thích ứng với điều kiện kinh tế và nguồn nhân ngành kinh tế và nông nghiệp cũng là một trong lực lại là một bài toán khó giải.

những ngành chịu tác động mạnh mẽ ở hầu hết Học cách làm giàu ở nông thôn hiện nay đang các công đoạn sản xuất. Việc ứng dụng khoa học -

là xu hướng được nhiều bạn trẻ lựa chọn, có thể

công nghệ đã mang lại hiệu quả rõ rệt và nhiều học cách làm giàu tại nông thôn từ những nghề

giải pháp trong nông nghiệp.

chăn nuôi, như nuôi lợn, gà theo mô hình trang Giá trị của nông nghiệp là tạo ra thực phẩm, trại, nuôi bò sữa, kết hợp trồng cây hiếm… Đã có những chất liệu chạm đến những giá trị tinh túy rất nhiều người sau khi khởi nghiệp làm giàu từ

nhất của con người, sự tinh vi nằm trong chất nông nghiệp trở thành “triệu phú nhà nông”, với lượng, nó gắn với kỹ năng hưởng thụ của con thu nhập bình quân mỗi tháng vài trăm triệu đồng.

người, không có bất cứ ngành nào có thể so sánh

Làm giàu từ nông nghiệp trong thời đại 4.0

với nông nghiệp bởi giá trị mang tính độc nhất.

không khó, chỉ khó là làm sao tìm được ý tưởng Nhìn từ góc độ công nghệ, sự tinh vi trong nông nghiệp là làm sao tạo ra những ứng dụng tối ưu và những nghề làm giàu ở nông thôn nhanh và hóa, làm sao để tạo ra chất lượng tốt nhất chứ số

bền vững.

lượng không còn là mục tiêu tối thượng.

Bạn muốn biết cách làm giàu ở nông thôn

trong thời đại số? Bí quyết làm giàu từ nông nghiệp là gì? Làm giàu tại nông thôn có khó hay không?… Cuốn sách Làm giàu từ nông nghiệp

trong thời đại 4.0 giới thiệu một số mô hình 7

8

https://thuviensach.vn

làm giàu và những nghề làm giàu ở nông thôn, ứng dụng công nghệ hiện đại mang lại hiệu quả

kinh tế cao trong nông nghiệp, giúp bạn đọc tìm ra các ý tưởng và áp dụng các mô hình làm giàu LỜI NÓI ĐẦU

từ nông nghiệp này tại vùng quê của mình.

Theo xu thế thời đại, ai cũng muốn tham gia cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Nhưng chọn lọc Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tạo ra một khía cạnh nào, nội dung gì, phương pháp ra sao

“áp lực” ứng dụng công nghệ mới trong tất cả các cho thích ứng với điều kiện kinh tế và nguồn nhân ngành kinh tế và nông nghiệp cũng là một trong lực lại là một bài toán khó giải.

những ngành chịu tác động mạnh mẽ ở hầu hết Học cách làm giàu ở nông thôn hiện nay đang các công đoạn sản xuất. Việc ứng dụng khoa học -

là xu hướng được nhiều bạn trẻ lựa chọn, có thể

công nghệ đã mang lại hiệu quả rõ rệt và nhiều học cách làm giàu tại nông thôn từ những nghề

giải pháp trong nông nghiệp.

chăn nuôi, như nuôi lợn, gà theo mô hình trang Giá trị của nông nghiệp là tạo ra thực phẩm, trại, nuôi bò sữa, kết hợp trồng cây hiếm… Đã có những chất liệu chạm đến những giá trị tinh túy rất nhiều người sau khi khởi nghiệp làm giàu từ

nhất của con người, sự tinh vi nằm trong chất nông nghiệp trở thành “triệu phú nhà nông”, với lượng, nó gắn với kỹ năng hưởng thụ của con thu nhập bình quân mỗi tháng vài trăm triệu đồng.

người, không có bất cứ ngành nào có thể so sánh

Làm giàu từ nông nghiệp trong thời đại 4.0

với nông nghiệp bởi giá trị mang tính độc nhất.

không khó, chỉ khó là làm sao tìm được ý tưởng Nhìn từ góc độ công nghệ, sự tinh vi trong nông nghiệp là làm sao tạo ra những ứng dụng tối ưu và những nghề làm giàu ở nông thôn nhanh và hóa, làm sao để tạo ra chất lượng tốt nhất chứ số

bền vững.

lượng không còn là mục tiêu tối thượng.

Bạn muốn biết cách làm giàu ở nông thôn

trong thời đại số? Bí quyết làm giàu từ nông nghiệp là gì? Làm giàu tại nông thôn có khó hay không?… Cuốn sách Làm giàu từ nông nghiệp

trong thời đại 4.0 giới thiệu một số mô hình 7

8

https://thuviensach.vn

Làm giàu từ nông nghiệp công nghệ cao hiện đang là một trong những lĩnh vực có tỷ lệ thành công khá cao. Nhu cầu sử dụng thực phẩm sạch, chất lượng ngày càng tăng khi nguồn cung ngày

Chương I

càng thấp do tác động, ảnh hưởng của môi trường TỔNG QUAN

và khí hậu. Bởi lẽ đó mà các mô hình nông nghiệp VỀ NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

công nghệ cao được đưa vào kinh doanh rất hiệu TRONG THỜI ĐẠI 4.0

quả và mang lại một nguồn lợi lớn.

1. Thách thức và cơ hội của nông nghiệp Qua hơn 30 năm đổi mới, ngành nông nghiệp Việt Nam trong thời đại 4.0

Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan Nông nghiệp là ngành kinh tế có vị trí quan trọng, giá trị sản phẩm gia tăng nhiều lần, sản trọng với khoảng 70% dân số ở Việt Nam làm lượng nông sản hàng hóa ngày càng đa dạng, nông nghiệp. Từ một nước nông nghiệp nghèo thu nhập và đời sống người nông dân được cải nàn, lạc hậu, Việt Nam đã có nhiều chuyển biến thiện. Việc ứng dụng công nghệ 4.0 trong sản tích cực. Việc hội nhập quốc tế và việc áp dụng xuất nông nghiệp đã và đang trở thành xu công nghệ cao đã giúp nông nghiệp Việt Nam có hướng ngày càng được Chính phủ quan tâm, chú cơ hội “làm ăn” bình đẳng hơn theo các “luật chơi”

trọng phát triển.

chung của quốc tế hiện nay, giúp cho hàng nông Cách mạng công nghiệp 4.0 với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, internet vạn vật, điện toán đám mây sản Việt Nam có cơ hội tiếp cận thị trường toàn và công nghệ viễn thám... là cơ hội để Việt Nam cầu dễ dàng và thuận lợi hơn. Song mặt khác, nắm bắt các công nghệ mới thúc đẩy tiến trình các đối tác thương mại cũng đòi hỏi chúng ta phải công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thu hẹp khoảng mở cửa thị trường, việc ứng dụng công nghệ cao cách phát triển với các nền kinh tế phát triển đòi hỏi trình độ ở mức nhất định của người nông khác trên thế giới và đẩy mạnh sự phát triển của dân. Điều này đặt ngành nông nghiệp đứng trước ngành nông nghiệp.

những cơ hội và thách thức mới.

9

10

https://thuviensach.vn

Làm giàu từ nông nghiệp công nghệ cao hiện đang là một trong những lĩnh vực có tỷ lệ thành công khá cao. Nhu cầu sử dụng thực phẩm sạch, chất lượng ngày càng tăng khi nguồn cung ngày

Chương I

càng thấp do tác động, ảnh hưởng của môi trường TỔNG QUAN

và khí hậu. Bởi lẽ đó mà các mô hình nông nghiệp VỀ NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM

công nghệ cao được đưa vào kinh doanh rất hiệu TRONG THỜI ĐẠI 4.0

quả và mang lại một nguồn lợi lớn.

1. Thách thức và cơ hội của nông nghiệp Qua hơn 30 năm đổi mới, ngành nông nghiệp Việt Nam trong thời đại 4.0

Việt Nam đã đạt được những thành tựu quan Nông nghiệp là ngành kinh tế có vị trí quan trọng, giá trị sản phẩm gia tăng nhiều lần, sản trọng với khoảng 70% dân số ở Việt Nam làm lượng nông sản hàng hóa ngày càng đa dạng, nông nghiệp. Từ một nước nông nghiệp nghèo thu nhập và đời sống người nông dân được cải nàn, lạc hậu, Việt Nam đã có nhiều chuyển biến thiện. Việc ứng dụng công nghệ 4.0 trong sản tích cực. Việc hội nhập quốc tế và việc áp dụng xuất nông nghiệp đã và đang trở thành xu công nghệ cao đã giúp nông nghiệp Việt Nam có hướng ngày càng được Chính phủ quan tâm, chú cơ hội “làm ăn” bình đẳng hơn theo các “luật chơi”

trọng phát triển.

chung của quốc tế hiện nay, giúp cho hàng nông Cách mạng công nghiệp 4.0 với trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, internet vạn vật, điện toán đám mây sản Việt Nam có cơ hội tiếp cận thị trường toàn và công nghệ viễn thám... là cơ hội để Việt Nam cầu dễ dàng và thuận lợi hơn. Song mặt khác, nắm bắt các công nghệ mới thúc đẩy tiến trình các đối tác thương mại cũng đòi hỏi chúng ta phải công nghiệp hóa, hiện đại hóa, thu hẹp khoảng mở cửa thị trường, việc ứng dụng công nghệ cao cách phát triển với các nền kinh tế phát triển đòi hỏi trình độ ở mức nhất định của người nông khác trên thế giới và đẩy mạnh sự phát triển của dân. Điều này đặt ngành nông nghiệp đứng trước ngành nông nghiệp.

những cơ hội và thách thức mới.

9

10

https://thuviensach.vn

Ngành chăn nuôi

nhiều nước trên thế giới, sau khi kháng sinh bị

Trong nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi có cấm/hạn chế dùng trong chăn nuôi, giá thịt được vị trí quan trọng. Khi Việt Nam hội nhập quốc bình ổn và ngành chăn nuôi phát triển tốt, đặc tế, ngành chăn nuôi được đánh giá là lĩnh vực biệt tại Đan Mạch, việc cấm dùng kháng sinh để

dễ bị ảnh hưởng nhất. Cho đến nay, sức cạnh kích thích tăng trọng cho heo và gia cầm được tranh của ngành chăn nuôi ở Việt Nam vẫn còn áp dụng từ năm 1989 cho đến nay, khi mua thuốc yếu và không bền vững bởi quy mô sản xuất nhỏ

kháng sinh, người chăn nuôi phải có toa thuốc lẻ, manh mún, quy trình sản xuất còn đơn sơ, của bác sĩ thú y thì nhà thuốc mới được phép chưa được đầu tư khoa học - công nghệ cũng bán. Có thể nói, ngành chăn nuôi Việt Nam đứng như vấn đề vệ sinh môi trường chuồng trại dẫn trước những thách thức nói trên, cần phải có đến nguy cơ các loại vật nuôi dễ bị dịch bệnh, một chiến lược rất cụ thể và khả thi để nâng cao ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh về chất lượng sức cạnh tranh với các sản phẩm nhập khẩu và giá thành so với sản phẩm của các nước trong đang ồ ạt tiến vào thị trường tiêu dùng Việt Nam khu vực. Thậm chí, vì muốn giảm giá thành sản cũng như nâng cao chất lượng sản phẩm để

xuất cũng như rút ngắn quy trình chăn nuôi, ngành chăn nuôi nói riêng có nhiều cơ hội mở

một số nhà chăn nuôi dùng chất cấm để tạo nạc, rộng thị trường xuất khẩu.

dùng kháng sinh để ngừa bệnh và tăng trọng Việc mở cửa thị trường dịch vụ sẽ là cơ hội cho trong giai đoạn cuối (xuất chuồng). Tình trạng các nhà cung cấp có tiềm lực lớn, có kinh nghiệm dư thừa kháng sinh trong thực phẩm là một và danh tiếng lâu năm, có ưu thế về cung cấp dịch điều đáng quan ngại và việc lạm dụng chất kích vụ trên thế giới đổ bộ vào thị trường Việt Nam. Vì thích tăng trưởng sẽ càng ngày càng gây khó thế, để có thể vượt qua thách thức, đón nhận khăn cho những nhà chăn nuôi làm ăn chân những cơ hội, tạo lợi thế cạnh tranh tốt, ngành chính. Về lâu dài, chỉ những nhà chăn nuôi có chăn nuôi Việt Nam cần phải tự đổi mới, chú lương tâm, không dùng chất cấm, chăn nuôi trọng đầu tư khoa học, công nghệ cao vào sản theo quy chuẩn, tuân thủ nghiêm ngặt các điều xuất nông nghiệp trên quy mô lớn theo những quy kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy chuẩn cao và khắt khe mà thị trường thế giới đòi định thì mới tồn tại và phát triển bền vững.

hỏi. Một trong những lĩnh vực có ảnh hưởng trực Điều này đã được chứng minh tại châu Âu và tiếp và mạnh mẽ đối với ngành chăn nuôi là thị

11

12

https://thuviensach.vn

Ngành chăn nuôi

nhiều nước trên thế giới, sau khi kháng sinh bị

Trong nông nghiệp Việt Nam, chăn nuôi có cấm/hạn chế dùng trong chăn nuôi, giá thịt được vị trí quan trọng. Khi Việt Nam hội nhập quốc bình ổn và ngành chăn nuôi phát triển tốt, đặc tế, ngành chăn nuôi được đánh giá là lĩnh vực biệt tại Đan Mạch, việc cấm dùng kháng sinh để

dễ bị ảnh hưởng nhất. Cho đến nay, sức cạnh kích thích tăng trọng cho heo và gia cầm được tranh của ngành chăn nuôi ở Việt Nam vẫn còn áp dụng từ năm 1989 cho đến nay, khi mua thuốc yếu và không bền vững bởi quy mô sản xuất nhỏ

kháng sinh, người chăn nuôi phải có toa thuốc lẻ, manh mún, quy trình sản xuất còn đơn sơ, của bác sĩ thú y thì nhà thuốc mới được phép chưa được đầu tư khoa học - công nghệ cũng bán. Có thể nói, ngành chăn nuôi Việt Nam đứng như vấn đề vệ sinh môi trường chuồng trại dẫn trước những thách thức nói trên, cần phải có đến nguy cơ các loại vật nuôi dễ bị dịch bệnh, một chiến lược rất cụ thể và khả thi để nâng cao ảnh hưởng đến lợi thế cạnh tranh về chất lượng sức cạnh tranh với các sản phẩm nhập khẩu và giá thành so với sản phẩm của các nước trong đang ồ ạt tiến vào thị trường tiêu dùng Việt Nam khu vực. Thậm chí, vì muốn giảm giá thành sản cũng như nâng cao chất lượng sản phẩm để

xuất cũng như rút ngắn quy trình chăn nuôi, ngành chăn nuôi nói riêng có nhiều cơ hội mở

một số nhà chăn nuôi dùng chất cấm để tạo nạc, rộng thị trường xuất khẩu.

dùng kháng sinh để ngừa bệnh và tăng trọng Việc mở cửa thị trường dịch vụ sẽ là cơ hội cho trong giai đoạn cuối (xuất chuồng). Tình trạng các nhà cung cấp có tiềm lực lớn, có kinh nghiệm dư thừa kháng sinh trong thực phẩm là một và danh tiếng lâu năm, có ưu thế về cung cấp dịch điều đáng quan ngại và việc lạm dụng chất kích vụ trên thế giới đổ bộ vào thị trường Việt Nam. Vì thích tăng trưởng sẽ càng ngày càng gây khó thế, để có thể vượt qua thách thức, đón nhận khăn cho những nhà chăn nuôi làm ăn chân những cơ hội, tạo lợi thế cạnh tranh tốt, ngành chính. Về lâu dài, chỉ những nhà chăn nuôi có chăn nuôi Việt Nam cần phải tự đổi mới, chú lương tâm, không dùng chất cấm, chăn nuôi trọng đầu tư khoa học, công nghệ cao vào sản theo quy chuẩn, tuân thủ nghiêm ngặt các điều xuất nông nghiệp trên quy mô lớn theo những quy kiện về vệ sinh an toàn thực phẩm theo quy chuẩn cao và khắt khe mà thị trường thế giới đòi định thì mới tồn tại và phát triển bền vững.

hỏi. Một trong những lĩnh vực có ảnh hưởng trực Điều này đã được chứng minh tại châu Âu và tiếp và mạnh mẽ đối với ngành chăn nuôi là thị

11

12

https://thuviensach.vn

trường thức ăn và thuốc bảo vệ động vật. Bởi lẽ, cơ bản nhất định về các yếu tố trên trước khi “dấn các sản phẩm chăn nuôi sau khi được chế biến và thân” vào ngành chăn nuôi.

xuất khẩu đi các nước trong thị trường CPTPP, ASEAN đòi hỏi phải có truy xuất nguồn gốc rõ

Ngành trồng trọt

ràng về nguyên liệu sử dụng trong quá trình chăn Hiện nay, Việt Nam đang triển khai đề án tái nuôi, vì thế các doanh nghiệp phải tuân thủ một cơ cấu nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị

cách nghiêm ngặt các quy định chung để bảo đảm gia tăng và phát triển bền vững. Theo đó, Việt Nam chất lượng sản phẩm. Điều này sẽ là lợi thế của đang tiến hành đổi mới ngành trồng trọt, chuyển Việt Nam bởi trình độ sản xuất các sản phẩm đổi cây trồng, phát triển sản xuất quy mô lớn, tập thuốc thú y và thức ăn gia súc của Việt Nam hiện trung gắn với thị trường trên cơ sở phát huy lợi đang được đánh giá tốt. Đây không chỉ hỗ trợ cho thế các vùng miền. Trong những năm qua, mặc ngành chăn nuôi phát triển mà còn là cơ hội để

dù bị ảnh hưởng nặng nề do thiên tai, bão lũ và Việt Nam xuất khẩu các mặt hàng nguyên liệu biến đổi khí hậu ngày một gia tăng, song lĩnh vực chăn nuôi cho các nước.

trồng trọt vẫn đạt mức tăng trưởng khá. Thời Cơ hội về chăn nuôi hiện nay càng ngày càng gian qua, cả nước đã xây dựng được hàng nghìn lớn nếu chúng ta biết tổ chức, củng cố lại, tiếp cận cánh đồng mẫu sản xuất lúa, ngô, lạc, rau, củ, nhanh với các tiến bộ khoa học - kỹ thuật mới, quả... với giá trị thu hoạch cao hơn sản xuất bình thu hút được các nhà đầu tư mới vào lĩnh vực thường 15 - 25%; có trên 1/3 số cánh đồng mẫu chăn nuôi; thu hút được cả công nghệ chế biến và được doanh nghiệp hỗ trợ ứng vốn để bà con mua sản xuất theo chuỗi - từ sản xuất đến tiêu thụ.

giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và bao tiêu Đặc biệt, người chăn nuôi phải thay đổi về tư duy sản phẩm.

sản xuất, đó là chấp nhận cạnh tranh lành mạnh, Bên cạnh đó, kết quả chuyển đổi cơ cấu đối với chuyển từ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, đối phó sản phẩm lúa gạo đã được khởi động và thực hiện sang chủ động áp dụng khoa học - công nghệ, kỹ

tại những vùng trọng điểm lúa gạo; chuyển những thuật, chuẩn bị sẵn sàng tâm lý phòng ngừa trong diện tích đất lúa kém hiệu quả, tưới tiêu khó vấn đề con giống, dinh dưỡng, quản lý chuồng trại khăn sang gieo trồng các nhóm cây khác hoặc kết và vệ sinh an toàn sinh học. Ngoài nguồn vốn, mỗi hợp nuôi trồng thủy sản. Năm 2014, cả nước đã người chăn nuôi cần phải có những kiến thức chuyển đổi 106 nghìn ha lúa sang trồng các loại 13

14

https://thuviensach.vn

trường thức ăn và thuốc bảo vệ động vật. Bởi lẽ, cơ bản nhất định về các yếu tố trên trước khi “dấn các sản phẩm chăn nuôi sau khi được chế biến và thân” vào ngành chăn nuôi.

xuất khẩu đi các nước trong thị trường CPTPP, ASEAN đòi hỏi phải có truy xuất nguồn gốc rõ

Ngành trồng trọt

ràng về nguyên liệu sử dụng trong quá trình chăn Hiện nay, Việt Nam đang triển khai đề án tái nuôi, vì thế các doanh nghiệp phải tuân thủ một cơ cấu nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị

cách nghiêm ngặt các quy định chung để bảo đảm gia tăng và phát triển bền vững. Theo đó, Việt Nam chất lượng sản phẩm. Điều này sẽ là lợi thế của đang tiến hành đổi mới ngành trồng trọt, chuyển Việt Nam bởi trình độ sản xuất các sản phẩm đổi cây trồng, phát triển sản xuất quy mô lớn, tập thuốc thú y và thức ăn gia súc của Việt Nam hiện trung gắn với thị trường trên cơ sở phát huy lợi đang được đánh giá tốt. Đây không chỉ hỗ trợ cho thế các vùng miền. Trong những năm qua, mặc ngành chăn nuôi phát triển mà còn là cơ hội để

dù bị ảnh hưởng nặng nề do thiên tai, bão lũ và Việt Nam xuất khẩu các mặt hàng nguyên liệu biến đổi khí hậu ngày một gia tăng, song lĩnh vực chăn nuôi cho các nước.

trồng trọt vẫn đạt mức tăng trưởng khá. Thời Cơ hội về chăn nuôi hiện nay càng ngày càng gian qua, cả nước đã xây dựng được hàng nghìn lớn nếu chúng ta biết tổ chức, củng cố lại, tiếp cận cánh đồng mẫu sản xuất lúa, ngô, lạc, rau, củ, nhanh với các tiến bộ khoa học - kỹ thuật mới, quả... với giá trị thu hoạch cao hơn sản xuất bình thu hút được các nhà đầu tư mới vào lĩnh vực thường 15 - 25%; có trên 1/3 số cánh đồng mẫu chăn nuôi; thu hút được cả công nghệ chế biến và được doanh nghiệp hỗ trợ ứng vốn để bà con mua sản xuất theo chuỗi - từ sản xuất đến tiêu thụ.

giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và bao tiêu Đặc biệt, người chăn nuôi phải thay đổi về tư duy sản phẩm.

sản xuất, đó là chấp nhận cạnh tranh lành mạnh, Bên cạnh đó, kết quả chuyển đổi cơ cấu đối với chuyển từ sản xuất manh mún, nhỏ lẻ, đối phó sản phẩm lúa gạo đã được khởi động và thực hiện sang chủ động áp dụng khoa học - công nghệ, kỹ

tại những vùng trọng điểm lúa gạo; chuyển những thuật, chuẩn bị sẵn sàng tâm lý phòng ngừa trong diện tích đất lúa kém hiệu quả, tưới tiêu khó vấn đề con giống, dinh dưỡng, quản lý chuồng trại khăn sang gieo trồng các nhóm cây khác hoặc kết và vệ sinh an toàn sinh học. Ngoài nguồn vốn, mỗi hợp nuôi trồng thủy sản. Năm 2014, cả nước đã người chăn nuôi cần phải có những kiến thức chuyển đổi 106 nghìn ha lúa sang trồng các loại 13

14

https://thuviensach.vn

rau màu cho hiệu quả kinh tế cao hơn, do xu người sản xuất, đầu tư hạ tầng, kêu gọi đầu tư

hướng của thị trường, các loại rau, hoa quả được vốn FDI còn bất cập. Nông nghiệp chưa thật sự

định vị là ngành tiềm năng và mũi nhọn trong tái hấp dẫn các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

cấu trúc của lĩnh vực trồng trọt.

Nhiều sản phẩm nông sản của Việt Nam chưa có Cục Trồng trọt đã tích cực phối hợp với các thương hiệu; chủ yếu xuất khẩu dưới dạng thô địa phương tập huấn, chuyển giao và triển khai nên giá trị gia tăng không nhiều. Cùng với đó, các chương trình thực hành nông nghiệp tốt với những rào cản về kỹ thuật là khó khăn lớn đối với khoảng 14.500 ha rau quả được chứng nhận doanh nghiệp Việt Nam khi hàng nông sản xuất VietGAP, hàng trăm nghìn ha sản xuất theo khẩu của Việt Nam chỉ đạt tiêu chuẩn quốc tế

hướng VietGAP nhằm giúp nông dân dễ tiếp cận khoảng 5%. Thị trường xuất khẩu nông sản chủ

hơn với sản xuất an toàn. Nếu như năm 2011, yếu vẫn tập trung vào các nước trong khu vực và Việt Nam có 19 thị trường xuất khẩu đạt hơn luôn chịu sự cạnh tranh bởi các nước Thái Lan, 1 tỷ USD thì đến năm 2016 đã lên hơn 30 thị

Ấn Độ, Inđônêxia... cũng có những mặt hàng trường. Đóng góp tỷ trọng lớn trong kim ngạch tương tự.

xuất khẩu hàng nông sản của Việt Nam là các Thời gian vừa qua, rất nhiều lần xã hội phải mặt hàng chủ lực như gạo, cà phê, rau quả, hạt chung tay giải cứu nông sản Việt Nam, tất cả đều điều, chè, cao su, hạt tiêu, sắn và các sản phẩm chung một lý do là dư cung. Dư cung từ việc người từ sắn... Những mặt hàng này luôn là thế mạnh nông dân thiếu hay không nắm được thông tin thị

của Việt Nam bởi các lợi thế cạnh tranh quốc gia trường để điều tiết sản xuất kịp thời. Bên cạnh mang lại.

đó, nông nghiệp Việt Nam phát triển manh mún Tuy nhiên, trước thềm hội nhập, ngành trồng thiếu liên kết. Tính hiệu quả của các hợp tác xã trọt Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức nông nghiệp hiện nay chưa cao, trong khi đó một do đang trong quá trình tái cơ cấu, quy mô sản số doanh nghiệp thương mại chỉ chú trọng việc xuất còn nhỏ lẻ, manh mún và tự phát, chưa được mua đi bán lại để kiếm lời, chứ chưa xây dựng đầu tư cơ giới hóa đồng bộ, quá trình sản xuất gắn được các mắt xích liên kết, hình thành giá trị bền với thị trường còn yếu và đặc biệt là các khâu chế

vững cho nền sản xuất nông nghiệp. Chúng ta biến, bảo quản kém khiến cho tổn thất sau thu cũng chưa có chính sách ưu đãi, tuyên truyền, hoạch khá cao. Cơ chế, chính sách cho doanh nghiệp, khuyến khích người nông dân tham gia vào 15

16

https://thuviensach.vn

rau màu cho hiệu quả kinh tế cao hơn, do xu người sản xuất, đầu tư hạ tầng, kêu gọi đầu tư

hướng của thị trường, các loại rau, hoa quả được vốn FDI còn bất cập. Nông nghiệp chưa thật sự

định vị là ngành tiềm năng và mũi nhọn trong tái hấp dẫn các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

cấu trúc của lĩnh vực trồng trọt.

Nhiều sản phẩm nông sản của Việt Nam chưa có Cục Trồng trọt đã tích cực phối hợp với các thương hiệu; chủ yếu xuất khẩu dưới dạng thô địa phương tập huấn, chuyển giao và triển khai nên giá trị gia tăng không nhiều. Cùng với đó, các chương trình thực hành nông nghiệp tốt với những rào cản về kỹ thuật là khó khăn lớn đối với khoảng 14.500 ha rau quả được chứng nhận doanh nghiệp Việt Nam khi hàng nông sản xuất VietGAP, hàng trăm nghìn ha sản xuất theo khẩu của Việt Nam chỉ đạt tiêu chuẩn quốc tế

hướng VietGAP nhằm giúp nông dân dễ tiếp cận khoảng 5%. Thị trường xuất khẩu nông sản chủ

hơn với sản xuất an toàn. Nếu như năm 2011, yếu vẫn tập trung vào các nước trong khu vực và Việt Nam có 19 thị trường xuất khẩu đạt hơn luôn chịu sự cạnh tranh bởi các nước Thái Lan, 1 tỷ USD thì đến năm 2016 đã lên hơn 30 thị

Ấn Độ, Inđônêxia... cũng có những mặt hàng trường. Đóng góp tỷ trọng lớn trong kim ngạch tương tự.

xuất khẩu hàng nông sản của Việt Nam là các Thời gian vừa qua, rất nhiều lần xã hội phải mặt hàng chủ lực như gạo, cà phê, rau quả, hạt chung tay giải cứu nông sản Việt Nam, tất cả đều điều, chè, cao su, hạt tiêu, sắn và các sản phẩm chung một lý do là dư cung. Dư cung từ việc người từ sắn... Những mặt hàng này luôn là thế mạnh nông dân thiếu hay không nắm được thông tin thị

của Việt Nam bởi các lợi thế cạnh tranh quốc gia trường để điều tiết sản xuất kịp thời. Bên cạnh mang lại.

đó, nông nghiệp Việt Nam phát triển manh mún Tuy nhiên, trước thềm hội nhập, ngành trồng thiếu liên kết. Tính hiệu quả của các hợp tác xã trọt Việt Nam đang đứng trước nhiều thách thức nông nghiệp hiện nay chưa cao, trong khi đó một do đang trong quá trình tái cơ cấu, quy mô sản số doanh nghiệp thương mại chỉ chú trọng việc xuất còn nhỏ lẻ, manh mún và tự phát, chưa được mua đi bán lại để kiếm lời, chứ chưa xây dựng đầu tư cơ giới hóa đồng bộ, quá trình sản xuất gắn được các mắt xích liên kết, hình thành giá trị bền với thị trường còn yếu và đặc biệt là các khâu chế

vững cho nền sản xuất nông nghiệp. Chúng ta biến, bảo quản kém khiến cho tổn thất sau thu cũng chưa có chính sách ưu đãi, tuyên truyền, hoạch khá cao. Cơ chế, chính sách cho doanh nghiệp, khuyến khích người nông dân tham gia vào 15

16

https://thuviensach.vn

những liên kết bền vững, thay cho việc sản xuất đã chính thức bước vào thời kỳ già hóa dân số và nhỏ lẻ, mạnh ai nấy làm hay thụ động sao chép ồ

hiện vẫn đang là thời kỳ tồn tại song song của già ạt các mô hình không mang đến hiệu quả lâu hóa dân số và dân số vàng, nhưng dân số vàng chỉ

dài. Chúng ta cũng thiếu công nghệ sau thu hoạch kéo dài đến năm 2030 sẽ kết thúc và sau đó mức để lưu trữ và bảo quản dài hạn, dẫn đến tình độ già hóa tiếp tục tăng lên.

trạng “được mùa mất giá”, trong khi những lúc thị

Nông nghiệp chịu tác động nặng nề của già trường khan hiếm thì không có hàng để bán.

hóa dân số hơn bởi nông nghiệp phải chịu sự cạnh Để vượt qua những thách thức và nắm bắt cơ

tranh của đô thị, của các ngành công nghiệp và hội, ngành trồng trọt Việt Nam phải đẩy nhanh dịch vụ trong thu hút tài năng quản trị cũng như

quá trình tái cơ cấu theo hướng phát triển sản các nguồn nhân lực chất lượng cao. Giữ được nhân xuất quy mô lớn các loại cây trồng mà Việt Nam lực làm trong nông nghiệp là thách thức, nhất là có lợi thế, gắn với bảo quản, chế biến và tiêu thụ

trong bối cảnh nông nghiệp buộc phải chuyển đổi theo chuỗi giá trị; đẩy nhanh nghiên cứu, khảo sang cách làm mới hơn và mạnh mẽ hơn, cũng nghiệm và đưa vào sử dụng các loại giống tốt, như trước thảm họa môi trường do con người và giống chất lượng. Tiếp tục đẩy mạnh các biện do biến đổi khí hậu tạo ra.

pháp thâm canh, thực hành sản xuất tốt; ứng Thực tế cho thấy, hiện nay Việt Nam đang rất dụng khoa học - công nghệ, hiện đại hóa công thiếu lao động lành nghề, có trình độ chuyên môn nghệ, thiết bị chế biến, bảo quản nhằm nâng và đang phải đối diện với những thách thức lớn về

cao năng suất, chất lượng, giảm tổn thất sau sự thiếu hụt lao động có trình độ cao và kỹ năng thu hoạch, nâng cao giá trị gia tăng và hiệu quả

chuyên nghiệp để đáp ứng nhu cầu về nguồn sản xuất.

nhân lực cho nông nghiệp 4.0. Hệ thống đào tạo nghề còn lạc hậu, chưa đủ sức đáp ứng yêu cầu về

2. Đánh giá chung

số lượng và chất lượng nguồn nhân lực trình độ

Trước hội nhập kinh tế quốc tế, ngành nông cao cho sản xuất và đời sống. Trình độ thấp của nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách người lao động đã ảnh hưởng lớn đến việc tiếp cận thức mới. Nông dân bị già hóa và khó giữ tài năng khoa học - công nghệ. Đặc biệt, ở những vùng, trẻ làm trong nông nghiệp là những thách thức miền có nền kinh tế kém phát triển, còn nhiều lớn. Theo Tổng cục Dân số, từ năm 2013, Việt Nam khó khăn thì đây là rào cản lớn trong việc xây 17

18

https://thuviensach.vn

những liên kết bền vững, thay cho việc sản xuất đã chính thức bước vào thời kỳ già hóa dân số và nhỏ lẻ, mạnh ai nấy làm hay thụ động sao chép ồ

hiện vẫn đang là thời kỳ tồn tại song song của già ạt các mô hình không mang đến hiệu quả lâu hóa dân số và dân số vàng, nhưng dân số vàng chỉ

dài. Chúng ta cũng thiếu công nghệ sau thu hoạch kéo dài đến năm 2030 sẽ kết thúc và sau đó mức để lưu trữ và bảo quản dài hạn, dẫn đến tình độ già hóa tiếp tục tăng lên.

trạng “được mùa mất giá”, trong khi những lúc thị

Nông nghiệp chịu tác động nặng nề của già trường khan hiếm thì không có hàng để bán.

hóa dân số hơn bởi nông nghiệp phải chịu sự cạnh Để vượt qua những thách thức và nắm bắt cơ

tranh của đô thị, của các ngành công nghiệp và hội, ngành trồng trọt Việt Nam phải đẩy nhanh dịch vụ trong thu hút tài năng quản trị cũng như

quá trình tái cơ cấu theo hướng phát triển sản các nguồn nhân lực chất lượng cao. Giữ được nhân xuất quy mô lớn các loại cây trồng mà Việt Nam lực làm trong nông nghiệp là thách thức, nhất là có lợi thế, gắn với bảo quản, chế biến và tiêu thụ

trong bối cảnh nông nghiệp buộc phải chuyển đổi theo chuỗi giá trị; đẩy nhanh nghiên cứu, khảo sang cách làm mới hơn và mạnh mẽ hơn, cũng nghiệm và đưa vào sử dụng các loại giống tốt, như trước thảm họa môi trường do con người và giống chất lượng. Tiếp tục đẩy mạnh các biện do biến đổi khí hậu tạo ra.

pháp thâm canh, thực hành sản xuất tốt; ứng Thực tế cho thấy, hiện nay Việt Nam đang rất dụng khoa học - công nghệ, hiện đại hóa công thiếu lao động lành nghề, có trình độ chuyên môn nghệ, thiết bị chế biến, bảo quản nhằm nâng và đang phải đối diện với những thách thức lớn về

cao năng suất, chất lượng, giảm tổn thất sau sự thiếu hụt lao động có trình độ cao và kỹ năng thu hoạch, nâng cao giá trị gia tăng và hiệu quả

chuyên nghiệp để đáp ứng nhu cầu về nguồn sản xuất.

nhân lực cho nông nghiệp 4.0. Hệ thống đào tạo nghề còn lạc hậu, chưa đủ sức đáp ứng yêu cầu về

2. Đánh giá chung

số lượng và chất lượng nguồn nhân lực trình độ

Trước hội nhập kinh tế quốc tế, ngành nông cao cho sản xuất và đời sống. Trình độ thấp của nghiệp Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách người lao động đã ảnh hưởng lớn đến việc tiếp cận thức mới. Nông dân bị già hóa và khó giữ tài năng khoa học - công nghệ. Đặc biệt, ở những vùng, trẻ làm trong nông nghiệp là những thách thức miền có nền kinh tế kém phát triển, còn nhiều lớn. Theo Tổng cục Dân số, từ năm 2013, Việt Nam khó khăn thì đây là rào cản lớn trong việc xây 17

18

https://thuviensach.vn

dựng quy mô của một nền nông nghiệp ứng dụng Và cuối cùng là tác động từ phía công nghệ. Nó công nghệ cao...

có tác động rất tích cực, nhưng đồng thời cũng tạo Cạnh tranh trong và ngoài nước tăng lên ra thách thức cho Việt Nam, nhất là về mặt quy mạnh mẽ, chủ yếu về sức khỏe và an toàn thực chuẩn sản phẩm, cũng như công ăn việc làm giảm phẩm và điều này đã được kiểm chứng.

đi trong quá trình thay đổi công nghệ, tự động Vai trò của Nhà nước trong quan hệ giữa Nhà hóa cao,...

nước, thị trường và xã hội cần phải sắp xếp lại.

Đối với các doanh nghiệp và các hộ sản xuất, Trong nông nghiệp cũng vậy, muốn phát triển chế biến, kinh doanh nông nghiệp Việt Nam thì phải sắp xếp lại quan hệ này, trong đó, Nhà nước đây là một bước ngoặt đầy thách thức, đòi hỏi có thể tham gia trực tiếp ít hơn trong đầu tư kinh phải nỗ lực, sáng tạo không ngừng để hội nhập và doanh nông nghiệp để nhường chỗ cho doanh phát triển bền vững.

nghiệp, nông dân làm nhiều hơn. Đó là, cần tổ

chức những liên kết vùng, lấy nông dân và doanh nghiệp hay hợp tác xã (hoạt động hiệu quả) làm

trung tâm của liên kết. Theo đó, các vệ tinh của liên kết sẽ là những nông dân có quyết tâm và thái độ nghiêm túc, muốn phát triển theo hướng ổn định, bền vững. Doanh nghiệp muốn được chọn làm trung tâm thì phải có đủ năng lực (cả về mặt sản xuất lẫn khai thác thị trường - trong nước và quốc tế), đồng thời được tạo cơ hội để phát triển vùng sản xuất riêng, đủ lớn, làm nền tảng để

chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản xuất cho các hộ nông dân trong mối liên kết. Mô hình tổ chức này rất cần vai trò điều tiết của Nhà nước (xây dựng chính sách), nhà khoa học, cơ quan truyền thông, các tổ chức tài chính và cả các nhà bán lẻ

trong nước.

19

20

https://thuviensach.vn

dựng quy mô của một nền nông nghiệp ứng dụng Và cuối cùng là tác động từ phía công nghệ. Nó công nghệ cao...

có tác động rất tích cực, nhưng đồng thời cũng tạo Cạnh tranh trong và ngoài nước tăng lên ra thách thức cho Việt Nam, nhất là về mặt quy mạnh mẽ, chủ yếu về sức khỏe và an toàn thực chuẩn sản phẩm, cũng như công ăn việc làm giảm phẩm và điều này đã được kiểm chứng.

đi trong quá trình thay đổi công nghệ, tự động Vai trò của Nhà nước trong quan hệ giữa Nhà hóa cao,...

nước, thị trường và xã hội cần phải sắp xếp lại.

Đối với các doanh nghiệp và các hộ sản xuất, Trong nông nghiệp cũng vậy, muốn phát triển chế biến, kinh doanh nông nghiệp Việt Nam thì phải sắp xếp lại quan hệ này, trong đó, Nhà nước đây là một bước ngoặt đầy thách thức, đòi hỏi có thể tham gia trực tiếp ít hơn trong đầu tư kinh phải nỗ lực, sáng tạo không ngừng để hội nhập và doanh nông nghiệp để nhường chỗ cho doanh phát triển bền vững.

nghiệp, nông dân làm nhiều hơn. Đó là, cần tổ

chức những liên kết vùng, lấy nông dân và doanh nghiệp hay hợp tác xã (hoạt động hiệu quả) làm

trung tâm của liên kết. Theo đó, các vệ tinh của liên kết sẽ là những nông dân có quyết tâm và thái độ nghiêm túc, muốn phát triển theo hướng ổn định, bền vững. Doanh nghiệp muốn được chọn làm trung tâm thì phải có đủ năng lực (cả về mặt sản xuất lẫn khai thác thị trường - trong nước và quốc tế), đồng thời được tạo cơ hội để phát triển vùng sản xuất riêng, đủ lớn, làm nền tảng để

chuyển giao kỹ thuật và bao tiêu sản xuất cho các hộ nông dân trong mối liên kết. Mô hình tổ chức này rất cần vai trò điều tiết của Nhà nước (xây dựng chính sách), nhà khoa học, cơ quan truyền thông, các tổ chức tài chính và cả các nhà bán lẻ

trong nước.

19

20

https://thuviensach.vn

cây trồng, vật nuôi năng suất, chất lượng cao...; các quy trình canh tác tiên tiến, canh tác hữu cơ... cho hiệu quả kinh tế cao trên một đơn vị

sản xuất. Các ưu điểm nổi bật mà sản xuất nông

Chương II

nghiệp công nghệ cao đem lại là: tạo ra một MỘT SỐ MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP

lượng sản phẩm lớn, năng suất cao, chất lượng tốt và đặc biệt là thân thiện với môi trường; ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ CAO NỔI BẬT

giúp nông dân chủ động trong sản xuất, giảm sự

HIỆN NAY

lệ thuộc vào thời tiết và khí hậu do đó quy mô sản xuất được mở rộng; giảm giá thành sản 1. Nông nghiệp công nghệ cao là gì?

phẩm, đa dạng hóa thương hiệu và cạnh tranh Trong nền kinh tế quốc dân, nông nghiệp tốt hơn trên thị trường.

đóng vai trò rất quan trọng. Phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với phát triển bền vững đang là ưu tiên hàng đầu của Việt Nam.

Nông nghiệp công nghệ cao là một nền nông nghiệp được ứng dụng kết hợp những công nghệ

mới, tiên tiến để sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả, tạo bước đột phá về năng suất, chất lượng nông sản, thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của xã hội và bảo đảm sự phát triển nông nghiệp bền vững.

Công nghệ cao được tích hợp ứng dụng trong nông nghiệp công nghệ cao bao gồm: công Phát triển nông nghiệp ở Việt Nam theo công nghệ 4.0

nghiệp hóa nông nghiệp (cơ giới hóa các khâu của quá trình sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế

Các bài học kinh nghiệm của Ixraen cho thấy biến...), tự động hóa, công nghệ thông tin, công khi áp dụng công nghệ cao thì mỗi ha trồng cà nghệ vật liệu mới, công nghệ sinh học; các giống chua cho thu hoạch 250 - 300 tấn/năm, trong khi 21

22

https://thuviensach.vn

cây trồng, vật nuôi năng suất, chất lượng cao...; các quy trình canh tác tiên tiến, canh tác hữu cơ... cho hiệu quả kinh tế cao trên một đơn vị

sản xuất. Các ưu điểm nổi bật mà sản xuất nông

Chương II

nghiệp công nghệ cao đem lại là: tạo ra một MỘT SỐ MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP

lượng sản phẩm lớn, năng suất cao, chất lượng tốt và đặc biệt là thân thiện với môi trường; ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ CAO NỔI BẬT

giúp nông dân chủ động trong sản xuất, giảm sự

HIỆN NAY

lệ thuộc vào thời tiết và khí hậu do đó quy mô sản xuất được mở rộng; giảm giá thành sản 1. Nông nghiệp công nghệ cao là gì?

phẩm, đa dạng hóa thương hiệu và cạnh tranh Trong nền kinh tế quốc dân, nông nghiệp tốt hơn trên thị trường.

đóng vai trò rất quan trọng. Phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với phát triển bền vững đang là ưu tiên hàng đầu của Việt Nam.

Nông nghiệp công nghệ cao là một nền nông nghiệp được ứng dụng kết hợp những công nghệ

mới, tiên tiến để sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả, tạo bước đột phá về năng suất, chất lượng nông sản, thỏa mãn nhu cầu ngày càng cao của xã hội và bảo đảm sự phát triển nông nghiệp bền vững.

Công nghệ cao được tích hợp ứng dụng trong nông nghiệp công nghệ cao bao gồm: công Phát triển nông nghiệp ở Việt Nam theo công nghệ 4.0

nghiệp hóa nông nghiệp (cơ giới hóa các khâu của quá trình sản xuất, thu hoạch, sơ chế, chế

Các bài học kinh nghiệm của Ixraen cho thấy biến...), tự động hóa, công nghệ thông tin, công khi áp dụng công nghệ cao thì mỗi ha trồng cà nghệ vật liệu mới, công nghệ sinh học; các giống chua cho thu hoạch 250 - 300 tấn/năm, trong khi 21

22

https://thuviensach.vn

với cách sản xuất truyền thống của nước ta thì năng suất chỉ đạt khoảng 20 - 30 tấn/ha/năm.

Cũng như vậy, một ha trồng hoa hồng ở nước ta chỉ cho khoảng 1 triệu cành với doanh thu từ 50 -

70 triệu đồng/ha/năm, thì ở Ixraen con số tương ứng là 15 triệu cành, chất lượng đồng đều và hiển nhiên doanh thu cũng cao hơn. Không những vậy, việc ứng dụng khoa học - công nghệ

cao còn giúp nhà sản xuất tiết kiệm các chi phí như nước, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và do đó góp phần bảo vệ môi trường. Chính những lợi ích như vậy mà sản xuất nông nghiệp công nghệ

Sản xuất hoa bằng hệ thống nhà kính hiện đại cao đã và đang trở thành mẫu hình cho nền nông được nhiều đơn vị trồng hoa trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng áp dụng

nghiệp thế kỷ XXI.

Việc ứng dụng hiệu ứng nhà kính để tạo ra môi trường thuận lợi nhất cho sản xuất nông nghiệp cũng như ứng dụng các thành tựu công nghệ khác để tạo ra các cơ sở trồng trọt, chăn nuôi hiện đại, không phụ thuộc vào thời tiết, khí hậu đã giúp nông dân chủ động được kế hoạch sản xuất của mình cũng như khắc phục được tính mùa vụ nghiệt ngã trong sản xuất nông nghiệp.

Do không phụ thuộc mùa vụ và thời tiết nên có thể sản xuất các sản phẩm nông nghiệp trái vụ có giá bán cao hơn và do đó đạt lợi nhuận cao hơn các sản phẩm chính vụ.

Sự áp dụng công nghệ thông minh là đòi hỏi tất yếu trong nông nghiệp

23

24

https://thuviensach.vn

với cách sản xuất truyền thống của nước ta thì năng suất chỉ đạt khoảng 20 - 30 tấn/ha/năm.

Cũng như vậy, một ha trồng hoa hồng ở nước ta chỉ cho khoảng 1 triệu cành với doanh thu từ 50 -

70 triệu đồng/ha/năm, thì ở Ixraen con số tương ứng là 15 triệu cành, chất lượng đồng đều và hiển nhiên doanh thu cũng cao hơn. Không những vậy, việc ứng dụng khoa học - công nghệ

cao còn giúp nhà sản xuất tiết kiệm các chi phí như nước, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và do đó góp phần bảo vệ môi trường. Chính những lợi ích như vậy mà sản xuất nông nghiệp công nghệ

Sản xuất hoa bằng hệ thống nhà kính hiện đại cao đã và đang trở thành mẫu hình cho nền nông được nhiều đơn vị trồng hoa trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng áp dụng

nghiệp thế kỷ XXI.

Việc ứng dụng hiệu ứng nhà kính để tạo ra môi trường thuận lợi nhất cho sản xuất nông nghiệp cũng như ứng dụng các thành tựu công nghệ khác để tạo ra các cơ sở trồng trọt, chăn nuôi hiện đại, không phụ thuộc vào thời tiết, khí hậu đã giúp nông dân chủ động được kế hoạch sản xuất của mình cũng như khắc phục được tính mùa vụ nghiệt ngã trong sản xuất nông nghiệp.

Do không phụ thuộc mùa vụ và thời tiết nên có thể sản xuất các sản phẩm nông nghiệp trái vụ có giá bán cao hơn và do đó đạt lợi nhuận cao hơn các sản phẩm chính vụ.

Sự áp dụng công nghệ thông minh là đòi hỏi tất yếu trong nông nghiệp

23

24

https://thuviensach.vn

Không những vậy, hiệu ứng nhà kính với các thấy dây chuyền sản xuất khép kín cây giống, môi trường nhân tạo được tạo ra đã tránh được ươm, chăm sóc, thu hoạch trong nhà lưới với hệ

các rủi ro về thời tiết, sâu bệnh, năng suất cây thống tưới phun sương, tưới nhỏ giọt theo tiêu trồng, vật nuôi trên một đơn vị đất đai sẽ tăng chuẩn Ixraen đã cho năng suất và chất lượng sản lên, sản phẩm nhiều lên thì tất yếu thị trường phẩm hơn hẳn cách sản xuất truyền thống, sử

được mở rộng hơn. Mặt khác, môi trường nhân dụng màng phủ.

tạo thích hợp với các giống cây trồng mới có sức chịu đựng sự bất lợi của thời tiết cao hơn đồng thời chống, chịu sâu bệnh lớn hơn. Điều này thích hợp với các vùng đất khô cằn không thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp như vùng trung du, miền núi, vùng bị sa mạc hóa... Ở Việt Nam, đã xuất hiện các mô hình trồng chuối, hoa lan, cà chua, rau quả công nghệ cao theo các tiêu chuẩn VietGAP và GlobalGAP... Các tỉnh như Lâm Đồng, Lào Cai, các tỉnh miền Tây Nam Bộ đã bước đầu Ứng dụng công nghệ 4.0 vào việc tưới nước cho rau đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, EU.

Ngoài ra, lợi thế về quy mô và chi phí thấp là các yếu tố bảo đảm các sản phẩm nội địa cạnh tranh được với hàng ngoại nhập ít nhất ở chi phí vận chuyển và maketing. Những ví dụ về trồng rau công nghệ cao trong nhà lưới ở Thành phố

Hồ Chí Minh đã cho doanh thu đạt 120 - 150

triệu đồng/ha, gấp 2 - 3 lần canh tác theo lối truyền thống. Các mô hình trồng hoa - cây cảnh Việc chăm sóc bò sữa tại trang trại ở Đà Lạt và chè Ô Long ở Lâm Đồng cũng cho hoàn toàn tự động

25

26

https://thuviensach.vn

Không những vậy, hiệu ứng nhà kính với các thấy dây chuyền sản xuất khép kín cây giống, môi trường nhân tạo được tạo ra đã tránh được ươm, chăm sóc, thu hoạch trong nhà lưới với hệ

các rủi ro về thời tiết, sâu bệnh, năng suất cây thống tưới phun sương, tưới nhỏ giọt theo tiêu trồng, vật nuôi trên một đơn vị đất đai sẽ tăng chuẩn Ixraen đã cho năng suất và chất lượng sản lên, sản phẩm nhiều lên thì tất yếu thị trường phẩm hơn hẳn cách sản xuất truyền thống, sử

được mở rộng hơn. Mặt khác, môi trường nhân dụng màng phủ.

tạo thích hợp với các giống cây trồng mới có sức chịu đựng sự bất lợi của thời tiết cao hơn đồng thời chống, chịu sâu bệnh lớn hơn. Điều này thích hợp với các vùng đất khô cằn không thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp như vùng trung du, miền núi, vùng bị sa mạc hóa... Ở Việt Nam, đã xuất hiện các mô hình trồng chuối, hoa lan, cà chua, rau quả công nghệ cao theo các tiêu chuẩn VietGAP và GlobalGAP... Các tỉnh như Lâm Đồng, Lào Cai, các tỉnh miền Tây Nam Bộ đã bước đầu Ứng dụng công nghệ 4.0 vào việc tưới nước cho rau đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu sang các thị trường khó tính như Mỹ, Nhật Bản, EU.

Ngoài ra, lợi thế về quy mô và chi phí thấp là các yếu tố bảo đảm các sản phẩm nội địa cạnh tranh được với hàng ngoại nhập ít nhất ở chi phí vận chuyển và maketing. Những ví dụ về trồng rau công nghệ cao trong nhà lưới ở Thành phố

Hồ Chí Minh đã cho doanh thu đạt 120 - 150

triệu đồng/ha, gấp 2 - 3 lần canh tác theo lối truyền thống. Các mô hình trồng hoa - cây cảnh Việc chăm sóc bò sữa tại trang trại ở Đà Lạt và chè Ô Long ở Lâm Đồng cũng cho hoàn toàn tự động

25

26

https://thuviensach.vn

triển ở một số địa bàn ngoại thành ở các thành phố lớn.

Nhiều mô hình trang trại sinh thái đã ra đời như trang trại hoa lan, vườn cây ăn trái, vườn rau củ hay trang trại chăn nuôi... kết hợp với du lịch, tham quan, học trồng cây, trải nghiệm làm nhà nông và mua sản phẩm... Không chỉ có diện tích đất đai trồng cây cối, các nhà vườn còn đầu tư làm nhà nghỉ homestay, nhà hàng và thậm chí có hướng dẫn viên nếu trang trại rộng và chia nhiều khu. Nhiều trang trại ở gần các làng nghề truyền thống có thể

Gà được nuôi trong môi trường tuân thủ yêu cầu khắt khe

kết hợp với tour tham quan các làng nghề sẽ tăng từ đối tác đề ra

phần sinh động và hấp dẫn du khách hơn.

Tại Hà Nội, Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Bà Rịa -

Mô hình này là sản phẩm du lịch mới, hấp dẫn Vũng Tàu, Bình Phước... đã xây dựng nhiều mô du khách, đồng thời tạo nguồn sống cho người dân hình sản xuất giống cây, chăn nuôi lợn, gà quy nông thôn nhằm khai thác các nét đặc sắc từ các khu mô công nghiệp theo công nghệ Nhật Bản đã và dân cư, làng nghề truyền thống ở mỗi địa phương.

đang mang lại những hiệu quả lớn, giúp người Mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch vừa giúp sản xuất có thu nhập gấp đôi thậm chí là gấp khách tham quan có điểm dừng chân thú vị, vừa nhiều lần so với sản xuất quảng canh hộ gia đình quảng bá sản phẩm nhà vườn cũng như quảng bá truyền thống.

hình ảnh nông thôn mới.

2. Mô hình trang trại, nhà vườn kết hợp Tìm hiểu về mô hình trang trại sinh thái tham quan, du lịch ứng dụng công nghệ cao Đây là mô hình trang trại trồng trọt, chăn Trang trại, nhà vườn kết hợp làm du lịch sinh nuôi kết hợp với các loại hình giải trí thư giãn thái là hướng đi đúng nhằm tăng thu nhập và xây khác để thu hút khách du lịch hơn, đặc biệt là du dựng nông thôn mới ở nhiều địa phương. Nhiều lịch nghỉ dưỡng với lợi thế khí hậu ôn hòa, mát trang trại, nhà vườn có quy mô nhỏ khá phát mẻ, có nhiều thắng cảnh.

27

28

https://thuviensach.vn

triển ở một số địa bàn ngoại thành ở các thành phố lớn.

Nhiều mô hình trang trại sinh thái đã ra đời như trang trại hoa lan, vườn cây ăn trái, vườn rau củ hay trang trại chăn nuôi... kết hợp với du lịch, tham quan, học trồng cây, trải nghiệm làm nhà nông và mua sản phẩm... Không chỉ có diện tích đất đai trồng cây cối, các nhà vườn còn đầu tư làm nhà nghỉ homestay, nhà hàng và thậm chí có hướng dẫn viên nếu trang trại rộng và chia nhiều khu. Nhiều trang trại ở gần các làng nghề truyền thống có thể

Gà được nuôi trong môi trường tuân thủ yêu cầu khắt khe

kết hợp với tour tham quan các làng nghề sẽ tăng từ đối tác đề ra

phần sinh động và hấp dẫn du khách hơn.

Tại Hà Nội, Vĩnh Phúc, Thanh Hóa, Bà Rịa -

Mô hình này là sản phẩm du lịch mới, hấp dẫn Vũng Tàu, Bình Phước... đã xây dựng nhiều mô du khách, đồng thời tạo nguồn sống cho người dân hình sản xuất giống cây, chăn nuôi lợn, gà quy nông thôn nhằm khai thác các nét đặc sắc từ các khu mô công nghiệp theo công nghệ Nhật Bản đã và dân cư, làng nghề truyền thống ở mỗi địa phương.

đang mang lại những hiệu quả lớn, giúp người Mô hình nông nghiệp kết hợp du lịch vừa giúp sản xuất có thu nhập gấp đôi thậm chí là gấp khách tham quan có điểm dừng chân thú vị, vừa nhiều lần so với sản xuất quảng canh hộ gia đình quảng bá sản phẩm nhà vườn cũng như quảng bá truyền thống.

hình ảnh nông thôn mới.

2. Mô hình trang trại, nhà vườn kết hợp Tìm hiểu về mô hình trang trại sinh thái tham quan, du lịch ứng dụng công nghệ cao Đây là mô hình trang trại trồng trọt, chăn Trang trại, nhà vườn kết hợp làm du lịch sinh nuôi kết hợp với các loại hình giải trí thư giãn thái là hướng đi đúng nhằm tăng thu nhập và xây khác để thu hút khách du lịch hơn, đặc biệt là du dựng nông thôn mới ở nhiều địa phương. Nhiều lịch nghỉ dưỡng với lợi thế khí hậu ôn hòa, mát trang trại, nhà vườn có quy mô nhỏ khá phát mẻ, có nhiều thắng cảnh.

27

28

https://thuviensach.vn

Hoặc phục vụ thêm nhu cầu giải trí như câu cá, chèo thuyền, cắm trại cho khách, cần đầu tư

ao cá, hồ câu... Những diện tích còn lại được quy hoạch thành khu chăn nuôi (lợn, gà) và trồng cây ăn quả, ngô, khoai, sắn, cây cảnh, vườn rau... để

tạo không gian vui chơi, nghỉ ngơi cho khách.

Khách đến nghỉ ngơi có thể mua thực phẩm trong trang trại để tự nấu ăn hoặc thuê nhân viên chế

biến. Trang trại vừa phục vụ nhu cầu nghỉ ngơi, vừa phát triển nuôi trồng để bán thực phẩm sạch ra thị trường.

Mô hình du lịch sinh thái kết hợp với trồng hoa Nghiên cứu thị trường

Nghiên cứu thị trường là bước không thể thiếu, Cần xem xét tiềm năng của khu vực xung nếu xung quanh khu vực đó không có địa điểm du quanh, có thể kết hợp với điểm du lịch nào và bắt lịch nào nổi tiếng, giao thông không thuận lợi, tay vào lựa chọn mô hình sinh thái phù hợp, có không gần các khu trung tâm, xa xôi, hẻo lánh thì thể làm chuyên về trang trại trồng rau củ, trồng mô hình trang trại sinh thái sẽ không khả thi.

cây ăn quả hoặc chỉ chăn nuôi... Khi đã phát triển Người nông dân cần trả lời được các câu hỏi: và có vốn nhiều hơn thì có thể mở rộng hơn, kết Trang trại dự định xây dựng có gì đặc biệt hơn hợp thêm nhiều lĩnh vực khác.

những chỗ khác? Việc làm du lịch sinh thái có ảnh Ví dụ làm trang trại vườn rau củ phục vụ học hưởng đến việc chăn nuôi, trồng trọt không? Cái sinh tham gia tour trải nghiệm làm nhà nông nào có lợi hơn? Có ảnh hưởng đến môi trường hay làm trang trại trồng cây ăn quả thu hút xung quanh như thế nào? Đối tượng nào sẽ là khách đến vui chơi, giải trí và thưởng thức trái khách hàng tiềm năng? Thiết kế phục vụ khách cây tại chỗ, làm trang trại chăn nuôi cừu, dê kết hàng tiềm năng như thế nào cho phù hợp?...

hợp tham quan, chụp ảnh và các sản phẩm từ

Nếu địa điểm định làm trang trại sinh thái chăn nuôi...

không quá xa các khu trung tâm, gần các khu du lịch, 29

30

https://thuviensach.vn

Hoặc phục vụ thêm nhu cầu giải trí như câu cá, chèo thuyền, cắm trại cho khách, cần đầu tư

ao cá, hồ câu... Những diện tích còn lại được quy hoạch thành khu chăn nuôi (lợn, gà) và trồng cây ăn quả, ngô, khoai, sắn, cây cảnh, vườn rau... để

tạo không gian vui chơi, nghỉ ngơi cho khách.

Khách đến nghỉ ngơi có thể mua thực phẩm trong trang trại để tự nấu ăn hoặc thuê nhân viên chế

biến. Trang trại vừa phục vụ nhu cầu nghỉ ngơi, vừa phát triển nuôi trồng để bán thực phẩm sạch ra thị trường.

Mô hình du lịch sinh thái kết hợp với trồng hoa Nghiên cứu thị trường

Nghiên cứu thị trường là bước không thể thiếu, Cần xem xét tiềm năng của khu vực xung nếu xung quanh khu vực đó không có địa điểm du quanh, có thể kết hợp với điểm du lịch nào và bắt lịch nào nổi tiếng, giao thông không thuận lợi, tay vào lựa chọn mô hình sinh thái phù hợp, có không gần các khu trung tâm, xa xôi, hẻo lánh thì thể làm chuyên về trang trại trồng rau củ, trồng mô hình trang trại sinh thái sẽ không khả thi.

cây ăn quả hoặc chỉ chăn nuôi... Khi đã phát triển Người nông dân cần trả lời được các câu hỏi: và có vốn nhiều hơn thì có thể mở rộng hơn, kết Trang trại dự định xây dựng có gì đặc biệt hơn hợp thêm nhiều lĩnh vực khác.

những chỗ khác? Việc làm du lịch sinh thái có ảnh Ví dụ làm trang trại vườn rau củ phục vụ học hưởng đến việc chăn nuôi, trồng trọt không? Cái sinh tham gia tour trải nghiệm làm nhà nông nào có lợi hơn? Có ảnh hưởng đến môi trường hay làm trang trại trồng cây ăn quả thu hút xung quanh như thế nào? Đối tượng nào sẽ là khách đến vui chơi, giải trí và thưởng thức trái khách hàng tiềm năng? Thiết kế phục vụ khách cây tại chỗ, làm trang trại chăn nuôi cừu, dê kết hàng tiềm năng như thế nào cho phù hợp?...

hợp tham quan, chụp ảnh và các sản phẩm từ

Nếu địa điểm định làm trang trại sinh thái chăn nuôi...

không quá xa các khu trung tâm, gần các khu du lịch, 29

30

https://thuviensach.vn

gần các làng nghề truyền thống, địa danh du lịch sinh thái du lịch thì phải thuận tiện lưu thông nổi tiếng... thì hoàn toàn có thể làm mô hình này (thuận đường), nếu thuận lợi các loại hình giao để kết hợp với các tour du lịch, thu hút khách ở

thông khác nhau thì càng tốt (xe ô tô, xe buýt, xe trung tâm về trang trại để tham quan, học hỏi, khách, đường thủy, máy bay...).

trải nghiệm làm nghề nông cũng như thưởng thức Không chỉ giao thông thuận lợi, để phát triển cây trái, mua sản phẩm tại trang trại.

trang trại phải có nguồn nước, đất đai màu mỡ

phù hợp trồng trọt, chăn nuôi và chèo thuyền bắt Chuẩn bị vốn

cá, du lịch thì càng tốt.

Vốn để làm mô hình trang trại du lịch sinh Sau khi có địa điểm, người nông dân phải lên thái không nhỏ, bởi nếu làm quy mô nhỏ, rủi ro kế hoạch thiết kế khu vườn sinh thái hợp lý, đẹp cao, không thu hút được khách hàng. Vốn dùng để

mắt và hấp dẫn. Quan trọng là cảnh quan của thuê/mua đất làm trang trại, mua con giống, cây trang trại sinh thái phải đẹp, hợp lý, sạch sẽ và giống, cải tạo đất đai, nguồn nước, làm chuồng đa dạng. Nếu kết hợp cả trồng trọt và chăn nuôi trại chăn nuôi, thiết kế trang trại hợp lý, xây nhà thì khu chăn nuôi phải cách biệt với khu vui chơi, nghỉ homestay, khu bếp ăn, xây dựng quy trình có thể tạo khu vui chơi cho trẻ em, khu ăn uống tham quan, có hướng dẫn viên nếu cần, thuê nhân cho người lớn, du khách có thể câu cá và thưởng công, bảo vệ...

thức bữa ăn với thực phẩm sạch, ngon tươi sống Người nông dân có thể mạnh dạn huy động ngay tại khu vườn...

vốn từ nguồn tích lũy của địa phương, thu hút vốn Điều quan trọng khi đầu tư xây dựng những đầu tư trong vùng thông qua việc tăng cường liên trang trại có chỗ nghỉ dưỡng cho khách là phải tạo doanh, liên kết với các buôn, làng, bản để mở rộng được không gian sạch sẽ, hiện đại nhưng tự

quy mô dự án.

nhiên, dân dã. Bên cạnh đó phải có các khu đất rộng để tổ chức những hoạt động ngoài trời như

Chọn địa điểm

nấu ăn, nướng thịt, cắm trại...

Đầu tiên, nên chọn địa điểm có vị trí không quá xa trung tâm thành phố, khu đông dân cư.

Mua giống cây trồng, con giống nuôi thả

Nếu chỉ là chăn nuôi, trồng trọt thì ở đâu cũng có Để làm trang trại, sẽ phải xác định vài năm thể được nhưng đã kết hợp tham quan, du lịch mới có kết quả. Làm trang trại du lịch sinh thái 31

32

https://thuviensach.vn

gần các làng nghề truyền thống, địa danh du lịch sinh thái du lịch thì phải thuận tiện lưu thông nổi tiếng... thì hoàn toàn có thể làm mô hình này (thuận đường), nếu thuận lợi các loại hình giao để kết hợp với các tour du lịch, thu hút khách ở

thông khác nhau thì càng tốt (xe ô tô, xe buýt, xe trung tâm về trang trại để tham quan, học hỏi, khách, đường thủy, máy bay...).

trải nghiệm làm nghề nông cũng như thưởng thức Không chỉ giao thông thuận lợi, để phát triển cây trái, mua sản phẩm tại trang trại.

trang trại phải có nguồn nước, đất đai màu mỡ

phù hợp trồng trọt, chăn nuôi và chèo thuyền bắt Chuẩn bị vốn

cá, du lịch thì càng tốt.

Vốn để làm mô hình trang trại du lịch sinh Sau khi có địa điểm, người nông dân phải lên thái không nhỏ, bởi nếu làm quy mô nhỏ, rủi ro kế hoạch thiết kế khu vườn sinh thái hợp lý, đẹp cao, không thu hút được khách hàng. Vốn dùng để

mắt và hấp dẫn. Quan trọng là cảnh quan của thuê/mua đất làm trang trại, mua con giống, cây trang trại sinh thái phải đẹp, hợp lý, sạch sẽ và giống, cải tạo đất đai, nguồn nước, làm chuồng đa dạng. Nếu kết hợp cả trồng trọt và chăn nuôi trại chăn nuôi, thiết kế trang trại hợp lý, xây nhà thì khu chăn nuôi phải cách biệt với khu vui chơi, nghỉ homestay, khu bếp ăn, xây dựng quy trình có thể tạo khu vui chơi cho trẻ em, khu ăn uống tham quan, có hướng dẫn viên nếu cần, thuê nhân cho người lớn, du khách có thể câu cá và thưởng công, bảo vệ...

thức bữa ăn với thực phẩm sạch, ngon tươi sống Người nông dân có thể mạnh dạn huy động ngay tại khu vườn...

vốn từ nguồn tích lũy của địa phương, thu hút vốn Điều quan trọng khi đầu tư xây dựng những đầu tư trong vùng thông qua việc tăng cường liên trang trại có chỗ nghỉ dưỡng cho khách là phải tạo doanh, liên kết với các buôn, làng, bản để mở rộng được không gian sạch sẽ, hiện đại nhưng tự

quy mô dự án.

nhiên, dân dã. Bên cạnh đó phải có các khu đất rộng để tổ chức những hoạt động ngoài trời như

Chọn địa điểm

nấu ăn, nướng thịt, cắm trại...

Đầu tiên, nên chọn địa điểm có vị trí không quá xa trung tâm thành phố, khu đông dân cư.

Mua giống cây trồng, con giống nuôi thả

Nếu chỉ là chăn nuôi, trồng trọt thì ở đâu cũng có Để làm trang trại, sẽ phải xác định vài năm thể được nhưng đã kết hợp tham quan, du lịch mới có kết quả. Làm trang trại du lịch sinh thái 31

32

https://thuviensach.vn

có thể chỉ chuyên về trồng rau, trồng cây ăn quả

tiến bộ kỹ thuật về giống và thâm canh như: kỹ

hoặc chuyên về chăn nuôi hoặc kết hợp cả hai. Dù thuật thâm canh trồng hoa ứng dụng công nghệ

mô hình nào thì cũng cần mua cây giống, con cao, hệ thống điều chỉnh nhiệt độ, ánh sáng, độ

giống về để nuôi trồng. Nên chú ý khâu chọn ẩm tự động, sử dụng phân bón thế hệ mới trong giống tốt, tìm nơi bảo đảm để được lâu dài, tránh chăm sóc, sản xuất trong nhà kính hiện đại, nhà những rủi ro không đáng có. Lựa chọn các loài có lưới; kỹ thuật chiết, ghép, điều khiển ra hoa, tạo thể tận dụng phế phẩm của nhau, bảo đảm môi dáng, tạo thế cây, sử dụng giá thể, đang được ứng trường sinh thái và có kiến thức chăn nuôi cũng dụng tại các vùng trồng hoa đã giảm sâu bệnh, như trồng trọt để đối phó với những loại sâu bệnh chủ động thời vụ, hạn chế ảnh hưởng của điều thường gặp, phòng trừ bệnh tật cho vật nuôi.

kiện thời tiết bên ngoài nên năng suất, chất lượng Nếu trồng vườn cây ăn trái, người nông dân có hoa được nâng lên rõ rệt.

thể chọn đa dạng các loại cây như các nhà vườn Ứng dụng công nghệ cao trồng hoa trong nhà miền Tây, như mít, xoài, ổi, cóc, chôm chôm...

kính, nhà màng, nhà lưới, sử dụng giống mới chất Chăn nuôi có thể nuôi ếch, vịt, gà, heo rừng, chim, lượng cao, trồng hoa chậu (hoa hồng, hoa lan...), thả các loại cá dưới ao...

hoa cắt cành (hoa hồng ngoại, loa kèn chịu nhiệt, layơn...) đã có doanh thu cao.

3. Mô hình trồng hoa ứng dụng công nghệ cao

Hiệu quả kinh tế

Ngoài các loại hoa và cây cảnh truyền thống Trồng hoa ứng dụng công nghệ cao nâng cao như: đào cảnh, đào thế, quất, hải đường, hoa sức cạnh tranh và phát triển bền vững. Thực tế, hồng, hoa cúc, hoa huệ, hoa loa kèn..., đã có nhiều nghề trồng hoa hiện nay đang đứng trước khó nghiên cứu khoa học và đề tài ứng dụng các mô khăn do quá trình đô thị hoá đã chiếm dần mất hình trình diễn các giống hoa, cây cảnh mới có giá đất canh tác, một số làng trồng hoa truyền thống trị và hiệu quả kinh tế cao được đưa vào sản xuất có nguy cơ "xoá sổ", đất đai manh mún, hệ thống như: các loại hoa hồng cổ, hồng ngoại, phong lan, thủy lợi bị chia cắt nhiều, hệ thống tưới tiêu gặp địa lan, loa kèn Đan Mạch, tuylip, cúc Nhật Bản...

nhiều khó khăn.

Mỗi giống có hàng chục loại khác nhau. Bằng Đã có một số địa phương bỏ ruộng không canh kinh nghiệm truyền thống kết hợp với ứng dụng tác, điều kiện thâm canh gặp khó khăn. Việc di 33

34

https://thuviensach.vn

có thể chỉ chuyên về trồng rau, trồng cây ăn quả

tiến bộ kỹ thuật về giống và thâm canh như: kỹ

hoặc chuyên về chăn nuôi hoặc kết hợp cả hai. Dù thuật thâm canh trồng hoa ứng dụng công nghệ

mô hình nào thì cũng cần mua cây giống, con cao, hệ thống điều chỉnh nhiệt độ, ánh sáng, độ

giống về để nuôi trồng. Nên chú ý khâu chọn ẩm tự động, sử dụng phân bón thế hệ mới trong giống tốt, tìm nơi bảo đảm để được lâu dài, tránh chăm sóc, sản xuất trong nhà kính hiện đại, nhà những rủi ro không đáng có. Lựa chọn các loài có lưới; kỹ thuật chiết, ghép, điều khiển ra hoa, tạo thể tận dụng phế phẩm của nhau, bảo đảm môi dáng, tạo thế cây, sử dụng giá thể, đang được ứng trường sinh thái và có kiến thức chăn nuôi cũng dụng tại các vùng trồng hoa đã giảm sâu bệnh, như trồng trọt để đối phó với những loại sâu bệnh chủ động thời vụ, hạn chế ảnh hưởng của điều thường gặp, phòng trừ bệnh tật cho vật nuôi.

kiện thời tiết bên ngoài nên năng suất, chất lượng Nếu trồng vườn cây ăn trái, người nông dân có hoa được nâng lên rõ rệt.

thể chọn đa dạng các loại cây như các nhà vườn Ứng dụng công nghệ cao trồng hoa trong nhà miền Tây, như mít, xoài, ổi, cóc, chôm chôm...

kính, nhà màng, nhà lưới, sử dụng giống mới chất Chăn nuôi có thể nuôi ếch, vịt, gà, heo rừng, chim, lượng cao, trồng hoa chậu (hoa hồng, hoa lan...), thả các loại cá dưới ao...

hoa cắt cành (hoa hồng ngoại, loa kèn chịu nhiệt, layơn...) đã có doanh thu cao.

3. Mô hình trồng hoa ứng dụng công nghệ cao

Hiệu quả kinh tế

Ngoài các loại hoa và cây cảnh truyền thống Trồng hoa ứng dụng công nghệ cao nâng cao như: đào cảnh, đào thế, quất, hải đường, hoa sức cạnh tranh và phát triển bền vững. Thực tế, hồng, hoa cúc, hoa huệ, hoa loa kèn..., đã có nhiều nghề trồng hoa hiện nay đang đứng trước khó nghiên cứu khoa học và đề tài ứng dụng các mô khăn do quá trình đô thị hoá đã chiếm dần mất hình trình diễn các giống hoa, cây cảnh mới có giá đất canh tác, một số làng trồng hoa truyền thống trị và hiệu quả kinh tế cao được đưa vào sản xuất có nguy cơ "xoá sổ", đất đai manh mún, hệ thống như: các loại hoa hồng cổ, hồng ngoại, phong lan, thủy lợi bị chia cắt nhiều, hệ thống tưới tiêu gặp địa lan, loa kèn Đan Mạch, tuylip, cúc Nhật Bản...

nhiều khó khăn.

Mỗi giống có hàng chục loại khác nhau. Bằng Đã có một số địa phương bỏ ruộng không canh kinh nghiệm truyền thống kết hợp với ứng dụng tác, điều kiện thâm canh gặp khó khăn. Việc di 33

34

https://thuviensach.vn

chuyển làng hoa đòi hỏi thời gian dài, đặc biệt Nếu bạn có nguồn vốn thấp nhưng vẫn muốn chất đất là yếu tố khó thay thế sẽ làm suy giảm làm giàu từ nông nghiệp công nghệ cao thì trồng năng suất, chất lượng hoa...

rau thơm và rau gia vị sẽ là một sự lựa chọn thích Ứng dụng công nghệ cao là giải pháp hữu hiệu hợp. Những loại rau, củ có nhu cầu sử dụng cao tháo gỡ những khó khăn này.

như xà lách, tỏi, ớt, đinh lăng, húng quế,... vô Xây dựng vùng sản xuất hoa, cây cảnh tập cùng dễ trồng nhưng giá trị kinh tế rất cao.

trung, khu vùng ứng dụng công nghệ cao sản xuất Người tiêu dùng đòi hỏi rau phải an toàn, do các chủng loại hoa có giá trị kinh tế cao gắn với đó người nông dân cần nâng cao chất lượng rau mô hình phát triển các tuyến du lịch, danh lam cũng như kỹ thuật trồng. Trước kia, trồng rau thắng cảnh.

truyền thống năng suất không cao. Từ khi đầu tư

Tăng cường xúc tiến, quảng bá thương mại các lưới che, năng suất rau tăng gấp đôi. Khâu xuống sản phẩm hoa, hợp tác, trao đổi kinh nghiệm, giống, chọn phân chuồng cũng như thuốc bảo vệ

chuyển giao công nghệ với các tổ chức trong và thực vật, cần phải xem xét kỹ nguồn gốc. Làm rau ngoài nước nhằm đào tạo, tiếp thu quy trình công chỉ một khâu sơ sót coi như bỏ cả vườn. Uy tín nghệ sản xuất hiện đại, ứng dụng tốt nhất các cũng như chất lượng rau giảm là tự đánh mất thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 vào khách hàng.

sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất hoa ứng Trồng rau gia vị cho thu hoạch quanh năm, dụng công nghệ cao trên địa bàn các thành phố lớn.

không phụ thuộc thời tiết. Sau khi thu hoạch làm đất cho khô khoảng nửa tháng mới trồng tiếp đợt 4. Mô hình trồng các loại cây gia vị, rau khác. Một số loại rau như: kinh giới, tía tô, húng...

thơm ứng dụng công nghệ cao

cho thu hoạch liên tục ba đợt trong vòng sáu Các loại rau gia vị, rau thơm là những thứ

tháng. Thu hoạch lần đầu cắt ngang thân, tiếp không thể thiếu trong bữa ăn của gia đình Việt.

tục bón phân để cây đẻ nhánh, vì vậy không tốn Nền ẩm thực phong phú làm cho các loại rau nhiều thời gian xuống giống mới.

cũng đa dạng theo. Đa số chúng có giá thành Với đặc thù từng mùa, tùy thời tiết mà chọn không rẻ. Tuy nhiên, cách trồng và chăm sóc lại giống rau phù hợp cũng như chủ động nước tưới khá đơn giản và dễ dàng thu hoạch so với các trong mùa khô. Không phải chăm sóc kỹ như các loại củ quả khác.

loại rau khác nhưng rau gia vị thường bị sâu quấn lá 35

36

https://thuviensach.vn

chuyển làng hoa đòi hỏi thời gian dài, đặc biệt Nếu bạn có nguồn vốn thấp nhưng vẫn muốn chất đất là yếu tố khó thay thế sẽ làm suy giảm làm giàu từ nông nghiệp công nghệ cao thì trồng năng suất, chất lượng hoa...

rau thơm và rau gia vị sẽ là một sự lựa chọn thích Ứng dụng công nghệ cao là giải pháp hữu hiệu hợp. Những loại rau, củ có nhu cầu sử dụng cao tháo gỡ những khó khăn này.

như xà lách, tỏi, ớt, đinh lăng, húng quế,... vô Xây dựng vùng sản xuất hoa, cây cảnh tập cùng dễ trồng nhưng giá trị kinh tế rất cao.

trung, khu vùng ứng dụng công nghệ cao sản xuất Người tiêu dùng đòi hỏi rau phải an toàn, do các chủng loại hoa có giá trị kinh tế cao gắn với đó người nông dân cần nâng cao chất lượng rau mô hình phát triển các tuyến du lịch, danh lam cũng như kỹ thuật trồng. Trước kia, trồng rau thắng cảnh.

truyền thống năng suất không cao. Từ khi đầu tư

Tăng cường xúc tiến, quảng bá thương mại các lưới che, năng suất rau tăng gấp đôi. Khâu xuống sản phẩm hoa, hợp tác, trao đổi kinh nghiệm, giống, chọn phân chuồng cũng như thuốc bảo vệ

chuyển giao công nghệ với các tổ chức trong và thực vật, cần phải xem xét kỹ nguồn gốc. Làm rau ngoài nước nhằm đào tạo, tiếp thu quy trình công chỉ một khâu sơ sót coi như bỏ cả vườn. Uy tín nghệ sản xuất hiện đại, ứng dụng tốt nhất các cũng như chất lượng rau giảm là tự đánh mất thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 vào khách hàng.

sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất hoa ứng Trồng rau gia vị cho thu hoạch quanh năm, dụng công nghệ cao trên địa bàn các thành phố lớn.

không phụ thuộc thời tiết. Sau khi thu hoạch làm đất cho khô khoảng nửa tháng mới trồng tiếp đợt 4. Mô hình trồng các loại cây gia vị, rau khác. Một số loại rau như: kinh giới, tía tô, húng...

thơm ứng dụng công nghệ cao

cho thu hoạch liên tục ba đợt trong vòng sáu Các loại rau gia vị, rau thơm là những thứ

tháng. Thu hoạch lần đầu cắt ngang thân, tiếp không thể thiếu trong bữa ăn của gia đình Việt.

tục bón phân để cây đẻ nhánh, vì vậy không tốn Nền ẩm thực phong phú làm cho các loại rau nhiều thời gian xuống giống mới.

cũng đa dạng theo. Đa số chúng có giá thành Với đặc thù từng mùa, tùy thời tiết mà chọn không rẻ. Tuy nhiên, cách trồng và chăm sóc lại giống rau phù hợp cũng như chủ động nước tưới khá đơn giản và dễ dàng thu hoạch so với các trong mùa khô. Không phải chăm sóc kỹ như các loại củ quả khác.

loại rau khác nhưng rau gia vị thường bị sâu quấn lá 35

36

https://thuviensach.vn

và rệp trắng, vì thế người nông dân nên thăm vườn nguồn gốc và theo dõi sức khỏe, kiểm soát thời kỳ

thường xuyên để phòng trị kịp thời. Bảo đảm thực phối giống, phát hiện bệnh cùng với việc theo dõi hiện tốt từ khâu vệ sinh, xử lý mầm bệnh trong các hoạt động thường ngày của chúng... Chuồng đất trước khi gieo trồng, xử lý sâu bệnh và chăm trại theo thiết kế có hệ thống mái được áp dụng bón rau bằng thuốc vi sinh; bảo đảm thời gian cách công nghệ chống nóng bằng tôn lạnh với lớp ly, an toàn cho người tiêu dùng. Do đó, khi rau thu nguyên liệu cách nhiệt, trong chuồng có bố trí hệ

hoạch bảo đảm chất lượng.

thống quạt làm mát phun tắm tự động; hệ thống Đây là mô hình có vốn đầu tư thấp, ít nhân dự trữ thức ăn, chế biến thức ăn được đầu tư đồng công nhưng mang lại hiệu quả kinh tế cao, thu bộ, khẩu phần ăn được lập bằng máy tính và riêng nhập ổn định.

cho từng loại bò; hệ thống kiểm soát chất lượng sản phẩm, quản lý đàn, hỗ trợ sinh sản, giám sát 5. Mô hình nuôi gia súc, gia cầm ứng sức khỏe cũng hoàn toàn tự động, điều khiển bằng dụng công nghệ cao

máy tính và các dữ liệu được truyền tải về trụ sở

Ngày nay, với những ứng dụng công nghệ mới, chính. Công việc vệ sinh, xử lý chất thải, hệ thống hiện đại, nhiều trang trại chăn nuôi đã áp dụng dọn phân tự động bảo vệ môi trường cũng áp dụng thành công trong sản xuất. Từ đó, giúp bảo đảm các công nghệ tiên tiến nhất của thế giới...

nguồn cung cấp thực phẩm dồi dào, an toàn và Từ quy trình rõ ràng, minh bạch được tối ưu hóa, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Dưới đây là một số

bảo đảm chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm mô hình nuôi gia súc, gia cầm ứng dụng công nêu trên, nhiều doanh nghiệp sữa tại Việt Nam nghệ cao đã được phổ biến sâu rộng và mang lại hiện nay ứng dụng các tổ hợp công nghệ cao trong hiệu quả, năng suất cao tại Việt Nam cũng như

chăn nuôi bò sữa theo hướng hiện đại, hiệu quả

các nước trên thế giới.

và bền vững, có thể kể đến Công ty cổ phần sữa Việt Nam (Vinamilk) và TH True Milk.

Nuôi bò sữa công nghệ cao

Bò sữa chủ yếu được nhập khẩu từ các nước có Công nghệ nuôi chuồng lạnh theo quy trình nguồn giống tốt, cho năng suất sữa cao, chất lượng khép kín

như Niu Dilân, Ốtxtrâylia... Mỗi con bò được gắn Nhằm nâng cao năng suất trong chăn nuôi, chíp điện tử để thuận tiện trong việc truy xuất nhiều hộ dân đã áp dụng công nghệ nuôi chuồng 37

38

https://thuviensach.vn

và rệp trắng, vì thế người nông dân nên thăm vườn nguồn gốc và theo dõi sức khỏe, kiểm soát thời kỳ

thường xuyên để phòng trị kịp thời. Bảo đảm thực phối giống, phát hiện bệnh cùng với việc theo dõi hiện tốt từ khâu vệ sinh, xử lý mầm bệnh trong các hoạt động thường ngày của chúng... Chuồng đất trước khi gieo trồng, xử lý sâu bệnh và chăm trại theo thiết kế có hệ thống mái được áp dụng bón rau bằng thuốc vi sinh; bảo đảm thời gian cách công nghệ chống nóng bằng tôn lạnh với lớp ly, an toàn cho người tiêu dùng. Do đó, khi rau thu nguyên liệu cách nhiệt, trong chuồng có bố trí hệ

hoạch bảo đảm chất lượng.

thống quạt làm mát phun tắm tự động; hệ thống Đây là mô hình có vốn đầu tư thấp, ít nhân dự trữ thức ăn, chế biến thức ăn được đầu tư đồng công nhưng mang lại hiệu quả kinh tế cao, thu bộ, khẩu phần ăn được lập bằng máy tính và riêng nhập ổn định.

cho từng loại bò; hệ thống kiểm soát chất lượng sản phẩm, quản lý đàn, hỗ trợ sinh sản, giám sát 5. Mô hình nuôi gia súc, gia cầm ứng sức khỏe cũng hoàn toàn tự động, điều khiển bằng dụng công nghệ cao

máy tính và các dữ liệu được truyền tải về trụ sở

Ngày nay, với những ứng dụng công nghệ mới, chính. Công việc vệ sinh, xử lý chất thải, hệ thống hiện đại, nhiều trang trại chăn nuôi đã áp dụng dọn phân tự động bảo vệ môi trường cũng áp dụng thành công trong sản xuất. Từ đó, giúp bảo đảm các công nghệ tiên tiến nhất của thế giới...

nguồn cung cấp thực phẩm dồi dào, an toàn và Từ quy trình rõ ràng, minh bạch được tối ưu hóa, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Dưới đây là một số

bảo đảm chất lượng, an toàn vệ sinh thực phẩm mô hình nuôi gia súc, gia cầm ứng dụng công nêu trên, nhiều doanh nghiệp sữa tại Việt Nam nghệ cao đã được phổ biến sâu rộng và mang lại hiện nay ứng dụng các tổ hợp công nghệ cao trong hiệu quả, năng suất cao tại Việt Nam cũng như

chăn nuôi bò sữa theo hướng hiện đại, hiệu quả

các nước trên thế giới.

và bền vững, có thể kể đến Công ty cổ phần sữa Việt Nam (Vinamilk) và TH True Milk.

Nuôi bò sữa công nghệ cao

Bò sữa chủ yếu được nhập khẩu từ các nước có Công nghệ nuôi chuồng lạnh theo quy trình nguồn giống tốt, cho năng suất sữa cao, chất lượng khép kín

như Niu Dilân, Ốtxtrâylia... Mỗi con bò được gắn Nhằm nâng cao năng suất trong chăn nuôi, chíp điện tử để thuận tiện trong việc truy xuất nhiều hộ dân đã áp dụng công nghệ nuôi chuồng 37

38

https://thuviensach.vn

lạnh theo quy trình khép kín. Các trại nuôi này đầu lớn và quy trình kỹ thuật khá cao đối với được xây dựng kín với hệ thống làm mát bằng người nuôi. Tiên phong trong ứng dụng công nghệ

nước, quạt hút gió, máng ăn tự động, hệ thống này ở nước ta là Tập đoàn C.P Việt Nam. Công tự động điều chỉnh nhiệt độ không khí bên nghệ này đã được áp dụng và mang lại hiệu quả

trong, đệm lót sinh học... Nhiệt độ ở các chuồng kinh tế cao cho nhiều hộ nuôi tại Hưng Yên, Đà lạnh luôn bảo đảm phù hợp cho sự phát triển Nẵng, Phú Yên, Bình Dương...

của vật nuôi. Thức ăn, nước uống cũng được cung cấp tự động. Gà, lợn được nuôi trong Công nghệ vi sinh hữu hiệu - EM

chuồng kín, nhiệt độ ổn định theo từng độ tuổi.

Công nghệ vi sinh hữu hiệu - EM (Effective Chuồng được thiết kế kín, cách ly với bên ngoài microorganisms) là một công nghệ sinh học hiện hoàn toàn, một đầu có hệ thống nhiều quạt hút đại, đa tác dụng và an toàn được phát minh bởi lớn, một đầu có hệ thống làm mát từ nước. Khi các nhà khoa học Nhật Bản trong thập niên 80

hệ thống quạt hút giảm nhiệt độ bên trong của thế kỷ XX. Công nghệ EM sử dụng các vi không theo yêu cầu, bộ cảm ứng bên trong tự

sinh vật để phân giải nhanh, triệt để các chất động bật hệ thống làm mát cho vật nuôi sẽ hoạt hữu cơ phế thải trong tự nhiên, qua đó giải động. Nhiệt độ trong chuồng nuôi được điều phóng, tái tạo năng lượng và dinh dưỡng cho đất, chỉnh giảm dần theo độ tuổi của gà, lợn. Với hệ

cây trồng và môi trường trong một chu kỳ sinh thống chuồng trại được làm khép kín, các quy học khép kín. Công nghệ sử dụng và bổ sung trình xử lý khoa học nên hầu như không có mùi nguồn vi sinh vật có ích để tạo lập thể cân bằng hôi đặc trưng trong chăn nuôi. Nhờ đó, bảo đảm mới trong thế giới vi sinh vật tự nhiên theo chiều vệ sinh môi trường, không ảnh hưởng tới người hướng có lợi cho môi trường. Các nhà khoa học dân xung quanh; đồng thời giúp vật nuôi tăng cho rằng công nghệ EM là nội dung kỹ thuật nền trưởng nhanh, khỏe mạnh.

tảng và quan trọng của một nền nông nghiệp mới -

Ngoài ra, ưu điểm của công nghệ này là tốn ít đó là “nông nghiệp thiên nhiên”, sự kết hợp giữa nhân công và được thực hiện theo một quy trình nông nghiệp truyền thống và nông nghiệp thâm nghiêm ngặt, nhờ đó bảo đảm sản phẩm khi xuất canh với sự giảm thiểu tối đa việc sử dụng hóa chuồng đạt chất lượng an toàn thực phẩm.

chất nông nghiệp; khai thác tối đa các yếu tố

Tuy nhiên, công nghệ này đòi hỏi vốn đầu tư ban sinh thái.

39

40

https://thuviensach.vn

lạnh theo quy trình khép kín. Các trại nuôi này đầu lớn và quy trình kỹ thuật khá cao đối với được xây dựng kín với hệ thống làm mát bằng người nuôi. Tiên phong trong ứng dụng công nghệ

nước, quạt hút gió, máng ăn tự động, hệ thống này ở nước ta là Tập đoàn C.P Việt Nam. Công tự động điều chỉnh nhiệt độ không khí bên nghệ này đã được áp dụng và mang lại hiệu quả

trong, đệm lót sinh học... Nhiệt độ ở các chuồng kinh tế cao cho nhiều hộ nuôi tại Hưng Yên, Đà lạnh luôn bảo đảm phù hợp cho sự phát triển Nẵng, Phú Yên, Bình Dương...

của vật nuôi. Thức ăn, nước uống cũng được cung cấp tự động. Gà, lợn được nuôi trong Công nghệ vi sinh hữu hiệu - EM

chuồng kín, nhiệt độ ổn định theo từng độ tuổi.

Công nghệ vi sinh hữu hiệu - EM (Effective Chuồng được thiết kế kín, cách ly với bên ngoài microorganisms) là một công nghệ sinh học hiện hoàn toàn, một đầu có hệ thống nhiều quạt hút đại, đa tác dụng và an toàn được phát minh bởi lớn, một đầu có hệ thống làm mát từ nước. Khi các nhà khoa học Nhật Bản trong thập niên 80

hệ thống quạt hút giảm nhiệt độ bên trong của thế kỷ XX. Công nghệ EM sử dụng các vi không theo yêu cầu, bộ cảm ứng bên trong tự

sinh vật để phân giải nhanh, triệt để các chất động bật hệ thống làm mát cho vật nuôi sẽ hoạt hữu cơ phế thải trong tự nhiên, qua đó giải động. Nhiệt độ trong chuồng nuôi được điều phóng, tái tạo năng lượng và dinh dưỡng cho đất, chỉnh giảm dần theo độ tuổi của gà, lợn. Với hệ

cây trồng và môi trường trong một chu kỳ sinh thống chuồng trại được làm khép kín, các quy học khép kín. Công nghệ sử dụng và bổ sung trình xử lý khoa học nên hầu như không có mùi nguồn vi sinh vật có ích để tạo lập thể cân bằng hôi đặc trưng trong chăn nuôi. Nhờ đó, bảo đảm mới trong thế giới vi sinh vật tự nhiên theo chiều vệ sinh môi trường, không ảnh hưởng tới người hướng có lợi cho môi trường. Các nhà khoa học dân xung quanh; đồng thời giúp vật nuôi tăng cho rằng công nghệ EM là nội dung kỹ thuật nền trưởng nhanh, khỏe mạnh.

tảng và quan trọng của một nền nông nghiệp mới -

Ngoài ra, ưu điểm của công nghệ này là tốn ít đó là “nông nghiệp thiên nhiên”, sự kết hợp giữa nhân công và được thực hiện theo một quy trình nông nghiệp truyền thống và nông nghiệp thâm nghiêm ngặt, nhờ đó bảo đảm sản phẩm khi xuất canh với sự giảm thiểu tối đa việc sử dụng hóa chuồng đạt chất lượng an toàn thực phẩm.

chất nông nghiệp; khai thác tối đa các yếu tố

Tuy nhiên, công nghệ này đòi hỏi vốn đầu tư ban sinh thái.

39

40

https://thuviensach.vn

Trong chăn nuôi, EM có những tác dụng ưu Toàn bộ quá trình phun và tiêm vắcxin được thực việt gồm giúp vật nuôi chóng lớn, tăng tỷ lệ phát hiện bằng máy tiêm và máy phun hiện đại, nhập triển; giảm tỷ lệ chết; tăng tỷ lệ cai sữa và khả

khẩu từ châu Âu, có công suất lớn nên bảo đảm độ

năng sinh sản; cải thiện chất lượng chăn nuôi; đồng đều và chính xác trong từng liều lượng ngăn chặn phát triển bệnh tật và dịch bệnh; hạn vắcxin là như nhau.

chế mùi hôi trong chuồng nuôi; xử lý nước thải Công nghệ vắcxin tiên tiến này đã được triển của chuồng trại và tái sử dụng nước thải... Có thể

khai ở nhiều nước có trình độ chăn nuôi và thú sử dụng EM trong chăn nuôi thông qua một số

y phát triển bậc nhất thế giới như: Pháp, Mỹ, cách sau: bổ sung vào nước uống; bổ sung vào Braxin, Thái Lan... Tại Việt Nam, Công ty cổ phần thức ăn; phun chuồng trại để khử mùi hôi, cho giống gia cầm Lượng Huệ là đơn vị đầu tiên ứng vào nước thải để xử lý sinh học; xử lý phân động dụng công nghệ mới này trên các sản phẩm gà vật thành phân bón hữu cơ có chất lượng. Tại một ngày tuổi nội địa.

Việt Nam hiện nay, có nhiều trang trại chăn nuôi

*

áp dụng công nghệ EM và mang lại hiệu quả cao.

* *

Đặc biệt, thực phẩm chăn nuôi theo công nghệ

Từ những mô hình trên có thể khẳng định, khi EM của Nhật Bản như một luồng gió mới tiếp áp dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp thêm sinh lực cho thị trường thực phẩm sạch sẽ hạn chế được sự lãng phí về tài nguyên đất, đang còn khá mới mẻ ở Việt Nam.

nước do tính ưu việt của các công nghệ này như

công nghệ sinh học, công nghệ gen, công nghệ sản Công nghệ vắcxin phòng 4 loại bệnh xuất phân hữu cơ và tự động hóa sản xuất.

Công nghệ vắcxin phòng 4 loại bệnh là công Với việc tiết kiệm chi phí và tăng năng suất cây nghệ cho phép tiêm chủng cùng lúc vắcxin phòng trồng, vật nuôi, quá trình sản xuất dễ dàng đạt 4 loại bệnh nguy hiểm trong một mũi tiêm trên gà được hiệu quả theo quy mô và do đó tạo ra nền một ngày tuổi tại trạm ấp, gồm: Marek, GumBoro, sản xuất lớn với lượng sản phẩm đủ để cung cấp Newcastle, IB. Với công nghệ này, người nuôi sẽ

cho quá trình chế biến công nghiệp. Cũng nhờ

chỉ phải tiêm chủng thêm 3 lần vắcxin tại trại -

thương mại hóa được sản phẩm mà các thương thay vì 6 lần như truyền thống, giúp người chăn hiệu sản phẩm được tạo ra và đủ sức cạnh tranh nuôi giảm công sức và tối đa hóa lợi nhuận.

trên thị trường ngày càng khắt khe.

41

42

https://thuviensach.vn

Trong chăn nuôi, EM có những tác dụng ưu Toàn bộ quá trình phun và tiêm vắcxin được thực việt gồm giúp vật nuôi chóng lớn, tăng tỷ lệ phát hiện bằng máy tiêm và máy phun hiện đại, nhập triển; giảm tỷ lệ chết; tăng tỷ lệ cai sữa và khả

khẩu từ châu Âu, có công suất lớn nên bảo đảm độ

năng sinh sản; cải thiện chất lượng chăn nuôi; đồng đều và chính xác trong từng liều lượng ngăn chặn phát triển bệnh tật và dịch bệnh; hạn vắcxin là như nhau.

chế mùi hôi trong chuồng nuôi; xử lý nước thải Công nghệ vắcxin tiên tiến này đã được triển của chuồng trại và tái sử dụng nước thải... Có thể

khai ở nhiều nước có trình độ chăn nuôi và thú sử dụng EM trong chăn nuôi thông qua một số

y phát triển bậc nhất thế giới như: Pháp, Mỹ, cách sau: bổ sung vào nước uống; bổ sung vào Braxin, Thái Lan... Tại Việt Nam, Công ty cổ phần thức ăn; phun chuồng trại để khử mùi hôi, cho giống gia cầm Lượng Huệ là đơn vị đầu tiên ứng vào nước thải để xử lý sinh học; xử lý phân động dụng công nghệ mới này trên các sản phẩm gà vật thành phân bón hữu cơ có chất lượng. Tại một ngày tuổi nội địa.

Việt Nam hiện nay, có nhiều trang trại chăn nuôi

*

áp dụng công nghệ EM và mang lại hiệu quả cao.

* *

Đặc biệt, thực phẩm chăn nuôi theo công nghệ

Từ những mô hình trên có thể khẳng định, khi EM của Nhật Bản như một luồng gió mới tiếp áp dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp thêm sinh lực cho thị trường thực phẩm sạch sẽ hạn chế được sự lãng phí về tài nguyên đất, đang còn khá mới mẻ ở Việt Nam.

nước do tính ưu việt của các công nghệ này như

công nghệ sinh học, công nghệ gen, công nghệ sản Công nghệ vắcxin phòng 4 loại bệnh xuất phân hữu cơ và tự động hóa sản xuất.

Công nghệ vắcxin phòng 4 loại bệnh là công Với việc tiết kiệm chi phí và tăng năng suất cây nghệ cho phép tiêm chủng cùng lúc vắcxin phòng trồng, vật nuôi, quá trình sản xuất dễ dàng đạt 4 loại bệnh nguy hiểm trong một mũi tiêm trên gà được hiệu quả theo quy mô và do đó tạo ra nền một ngày tuổi tại trạm ấp, gồm: Marek, GumBoro, sản xuất lớn với lượng sản phẩm đủ để cung cấp Newcastle, IB. Với công nghệ này, người nuôi sẽ

cho quá trình chế biến công nghiệp. Cũng nhờ

chỉ phải tiêm chủng thêm 3 lần vắcxin tại trại -

thương mại hóa được sản phẩm mà các thương thay vì 6 lần như truyền thống, giúp người chăn hiệu sản phẩm được tạo ra và đủ sức cạnh tranh nuôi giảm công sức và tối đa hóa lợi nhuận.

trên thị trường ngày càng khắt khe.

41

42

https://thuviensach.vn

Sau đây là những mô hình trồng trọt và chăn nuôi độc đáo mà người nông dân có thể học hỏi, áp dụng một cách đại trà từng bước mang đến lợi nhuận cao cũng như thay đổi diện mạo nền nông

Chương III

nghiệp Việt Nam.

NÔNG DÂN LÀM GIÀU TỪ NÔNG NGHIỆP

1. Trồng nấm linh chi

TRONG THỜI ĐẠI 4.0

Trồng nấm linh chi mang lại cho người nông dân cơ hội vàng để làm giàu. Từ xưa, nấm linh chi Mong muốn

đã được xem là loại thảo dược quý, chữa trị rất làm giàu từ nông nghiệp công nghệ

cao,

nhiều bệnh. Nhờ nghiên cứu trồng thành công trước hết người nông dân cần trang bị kiến nấm linh chi trên giá thể nhân tạo, việc trồng thức cho bản thân rồi vạch ra hướng đi riêng cho nấm linh chi đã phát triển mạnh mẽ ở nhiều vùng mình, đồng thời học hỏi từ các quy trình nông miền, không chỉ giúp các hộ nông dân làm giàu nghiệp công nghệ cao đang áp dụng thành công.

mà còn đem lại nguồn thu lớn cho đất nước thông Theo xu thế thời đại, ai cũng muốn tham gia cuộc qua xuất khẩu.

cách mạng 4.0 nhưng chọn lọc khía cạnh nào, nội Nước ta có nguồn nguyên liệu dồi dào và lợi dung gì, phương pháp ra sao cho thích ứng với thế về sản xuất nấm khi điều kiện thời tiết cho đại đa số nông dân là một bài toán không dễ có phép nuôi trồng được nhiều loại nấm khác nhau.

ngay câu trả lời. Phải làm sao để người nông dân Nấm trở thành một trong những sản phẩm chủ

nhận thức được rằng, không nhất thiết phải áp lực trong lĩnh vực nông nghiệp, mở ra cơ hội dụng tất cả các công nghệ mới, mà cần phải lựa vàng cho cả người trồng cũng như các doanh chọn hài hòa và áp dụng mô hình phù hợp với nghiệp chế biến.

khả năng cũng như vốn đầu tư của mình, cũng như nắm bắt đầy đủ, hiểu rõ mọi thông tin về thị

1.1. Đặc điểm sinh học của nấm linh chi

trường tiêu thụ để không phụ thuộc vào các Nấm linh chi được xếp vào nhóm nấm dược liệu thương lái mà chủ động tìm hướng đi, đầu ra cho vì có tác dụng trong phòng và điều trị bệnh. Nấm sản phẩm của mình.

mọc nhiều ở rừng có nhiều loại cây gỗ lớn, đặc biệt 43

44

https://thuviensach.vn

Sau đây là những mô hình trồng trọt và chăn nuôi độc đáo mà người nông dân có thể học hỏi, áp dụng một cách đại trà từng bước mang đến lợi nhuận cao cũng như thay đổi diện mạo nền nông

Chương III

nghiệp Việt Nam.

NÔNG DÂN LÀM GIÀU TỪ NÔNG NGHIỆP

1. Trồng nấm linh chi

TRONG THỜI ĐẠI 4.0

Trồng nấm linh chi mang lại cho người nông dân cơ hội vàng để làm giàu. Từ xưa, nấm linh chi Mong muốn

đã được xem là loại thảo dược quý, chữa trị rất làm giàu từ nông nghiệp công nghệ

cao,

nhiều bệnh. Nhờ nghiên cứu trồng thành công trước hết người nông dân cần trang bị kiến nấm linh chi trên giá thể nhân tạo, việc trồng thức cho bản thân rồi vạch ra hướng đi riêng cho nấm linh chi đã phát triển mạnh mẽ ở nhiều vùng mình, đồng thời học hỏi từ các quy trình nông miền, không chỉ giúp các hộ nông dân làm giàu nghiệp công nghệ cao đang áp dụng thành công.

mà còn đem lại nguồn thu lớn cho đất nước thông Theo xu thế thời đại, ai cũng muốn tham gia cuộc qua xuất khẩu.

cách mạng 4.0 nhưng chọn lọc khía cạnh nào, nội Nước ta có nguồn nguyên liệu dồi dào và lợi dung gì, phương pháp ra sao cho thích ứng với thế về sản xuất nấm khi điều kiện thời tiết cho đại đa số nông dân là một bài toán không dễ có phép nuôi trồng được nhiều loại nấm khác nhau.

ngay câu trả lời. Phải làm sao để người nông dân Nấm trở thành một trong những sản phẩm chủ

nhận thức được rằng, không nhất thiết phải áp lực trong lĩnh vực nông nghiệp, mở ra cơ hội dụng tất cả các công nghệ mới, mà cần phải lựa vàng cho cả người trồng cũng như các doanh chọn hài hòa và áp dụng mô hình phù hợp với nghiệp chế biến.

khả năng cũng như vốn đầu tư của mình, cũng như nắm bắt đầy đủ, hiểu rõ mọi thông tin về thị

1.1. Đặc điểm sinh học của nấm linh chi

trường tiêu thụ để không phụ thuộc vào các Nấm linh chi được xếp vào nhóm nấm dược liệu thương lái mà chủ động tìm hướng đi, đầu ra cho vì có tác dụng trong phòng và điều trị bệnh. Nấm sản phẩm của mình.

mọc nhiều ở rừng có nhiều loại cây gỗ lớn, đặc biệt 43

44

https://thuviensach.vn

trên các núi cao rừng rậm lâu năm. Các tên gọi vàng cam - vàng cánh gián nhẵn bóng. Mũ nấm khác của nấm linh chi là: nấm vạn năm, nấm thần có đường kính khoảng 2-15cm, độ dày trung bình tiên, xích chi, đan chi, tiên thảo,... Nấm linh chi có là 0,8-1,2cm, nếu nấm linh chi trồng càng lâu thì nhiều màu sắc khác nhau thay đổi từ vàng, vàng mũ nấm càng dày.

cam, đỏ cam, đỏ, đỏ sạm, đỏ tía, đen, trắng, tím...

Nguồn dinh dưỡng cần cung cấp cho nấm linh chi

- Chất đường: Trong quá trình sống, nấm linh chi cần nguồn đường rất lớn, đường là thành phần chính để cấu trúc nên sợi nấm linh chi sau này.

- Chất đạm: Chất đạm là nguồn dinh dưỡng không thể thiếu được trong quá trình sống của nấm linh chi.

- Chất khoáng và vitamin: Nấm linh chi còn cần được cung cấp một số chất khoáng và vitamin trong quá trình sinh trưởng và phát triển.

- Nước: Nước là thành phần cơ bản trong tế

bào sợi nấm và quả thể nấm, thường chiếm 70-Linh chi có nhiều loại và đều là các vị thuốc quý 80% trọng lượng quả thể nấm. Do vậy, trong quá trình trồng nấm linh chi cần cung cấp đủ nhu cầu Cấu tạo nấm linh chi gồm hai phần, cuống nước cho nấm sinh trưởng và phát triển.

nấm và mũ nấm đính liền nhau, dưới mũ nấm là các phiến nấm, nếu nấm linh chi sống càng lâu Điều kiện nuôi trồng

phiến nấm càng hóa gỗ dày. Cuống nấm có hình Nấm linh chi dễ trồng nhưng cần phải bảo trụ, đường kính từ 0,5-3cm, cuống nấm ít phân đảm các điều kiện môi trường để nấm sinh nhánh. Mũ nấm khi non có hình trứng, lớn dần có trưởng tốt.

hình quạt xòe. Trên mặt mũ có vân gạch đồng

- Nhiệt độ: Nhiệt độ môi trường ảnh hưởng tâm màu sắc biến đổi từ vàng chanh - vàng nghệ -

trực tiếp đến sự sinh trưởng và phát triển của 45

46

https://thuviensach.vn

trên các núi cao rừng rậm lâu năm. Các tên gọi vàng cam - vàng cánh gián nhẵn bóng. Mũ nấm khác của nấm linh chi là: nấm vạn năm, nấm thần có đường kính khoảng 2-15cm, độ dày trung bình tiên, xích chi, đan chi, tiên thảo,... Nấm linh chi có là 0,8-1,2cm, nếu nấm linh chi trồng càng lâu thì nhiều màu sắc khác nhau thay đổi từ vàng, vàng mũ nấm càng dày.

cam, đỏ cam, đỏ, đỏ sạm, đỏ tía, đen, trắng, tím...

Nguồn dinh dưỡng cần cung cấp cho nấm linh chi

- Chất đường: Trong quá trình sống, nấm linh chi cần nguồn đường rất lớn, đường là thành phần chính để cấu trúc nên sợi nấm linh chi sau này.

- Chất đạm: Chất đạm là nguồn dinh dưỡng không thể thiếu được trong quá trình sống của nấm linh chi.

- Chất khoáng và vitamin: Nấm linh chi còn cần được cung cấp một số chất khoáng và vitamin trong quá trình sinh trưởng và phát triển.

- Nước: Nước là thành phần cơ bản trong tế

bào sợi nấm và quả thể nấm, thường chiếm 70-Linh chi có nhiều loại và đều là các vị thuốc quý 80% trọng lượng quả thể nấm. Do vậy, trong quá trình trồng nấm linh chi cần cung cấp đủ nhu cầu Cấu tạo nấm linh chi gồm hai phần, cuống nước cho nấm sinh trưởng và phát triển.

nấm và mũ nấm đính liền nhau, dưới mũ nấm là các phiến nấm, nếu nấm linh chi sống càng lâu Điều kiện nuôi trồng

phiến nấm càng hóa gỗ dày. Cuống nấm có hình Nấm linh chi dễ trồng nhưng cần phải bảo trụ, đường kính từ 0,5-3cm, cuống nấm ít phân đảm các điều kiện môi trường để nấm sinh nhánh. Mũ nấm khi non có hình trứng, lớn dần có trưởng tốt.

hình quạt xòe. Trên mặt mũ có vân gạch đồng

- Nhiệt độ: Nhiệt độ môi trường ảnh hưởng tâm màu sắc biến đổi từ vàng chanh - vàng nghệ -

trực tiếp đến sự sinh trưởng và phát triển của 45

46

https://thuviensach.vn

nấm linh chi. Trong giai đoạn nuôi sợi, nhiệt độ

đoạn hình thành quả thể cần độ thông thoáng cao thích hợp là 20-300C. Trong giai đoạn hình thành hơn giai đoạn nuôi sợi. Quả thể nấm càng lớn yêu quả thể, nhiệt độ thích hợp là 22-280C.

cầu độ thông thoáng càng cao, do cần nhiều ôxy

- Độ ẩm: Độ ẩm cũng ảnh hưởng rất lớn đến sự

cho quá trình hô hấp.

phát triển hệ sợi và hình thành quả thể nấm linh chi. Độ ẩm của cơ chất phản ánh lượng nước có trong cơ chất. Độ ẩm không khí phản ánh lượng hơi nước có trong môi trường không khí. Độ ẩm không khí có tác dụng điều hòa sự thoát hơi nước từ cơ chất và quả thể nấm ra không khí. Trong giai đoạn nuôi sợi nấm linh chi, độ ẩm cơ chất thích hợp cho sợi nấm sinh trưởng 60-65%; độ ẩm môi trường không khí 70-80%. Trong giai đoạn hình thành quả thể, độ ẩm cơ chất thích hợp cho sự hình thành quả thể là 60-65%; độ ẩm môi trường không khí thích hợp là 85-95%.

- Độ pH: pH cơ chất thích hợp cho sợi nấm Nấm linh chi dễ trồng nhưng cần phải bảo đảm sinh trưởng và phát triển là pH từ trung tính đến các điều kiện môi trường để nấm sinh trưởng tốt axit yếu 5,5-7,0.

- Ánh sáng: Trong giai đoạn nuôi sợi nấm linh

1.2. Thời vụ nuôi trồng nấm linh chi

chi không cần ánh sáng, nếu cường độ ánh sáng Thời vụ nuôi trồng nấm linh chi phát triển tốt cao có thể gây thoái hóa sợi nấm sớm, như: tiết bắt đầu cấy giống và nuôi trồng là từ tháng 1

dịch vàng trong túi giá thể. Trong giai đoạn hình đến tháng 10, vì sau tháng 10 lượng mưa nhiều, thành quả thể nấm cần ánh sáng tán xạ và ánh độ ẩm cao dẫn đến nấm dễ bị nhiễm bệnh và sáng cân đối từ mọi phía để quả thể nấm linh chi phát triển không đồng đều. Đa số người trồng phát triển đều.

- Độ thông thoáng: Độ thông thoáng phản ánh thường ngưng trồng trong khoảng thời gian này lượng ôxy trong môi trường không khí. Trong giai cho đến sau Tết. Có thể trồng nấm linh chi từ ba 47

48

https://thuviensach.vn

nấm linh chi. Trong giai đoạn nuôi sợi, nhiệt độ

đoạn hình thành quả thể cần độ thông thoáng cao thích hợp là 20-300C. Trong giai đoạn hình thành hơn giai đoạn nuôi sợi. Quả thể nấm càng lớn yêu quả thể, nhiệt độ thích hợp là 22-280C.

cầu độ thông thoáng càng cao, do cần nhiều ôxy

- Độ ẩm: Độ ẩm cũng ảnh hưởng rất lớn đến sự

cho quá trình hô hấp.

phát triển hệ sợi và hình thành quả thể nấm linh chi. Độ ẩm của cơ chất phản ánh lượng nước có trong cơ chất. Độ ẩm không khí phản ánh lượng hơi nước có trong môi trường không khí. Độ ẩm không khí có tác dụng điều hòa sự thoát hơi nước từ cơ chất và quả thể nấm ra không khí. Trong giai đoạn nuôi sợi nấm linh chi, độ ẩm cơ chất thích hợp cho sợi nấm sinh trưởng 60-65%; độ ẩm môi trường không khí 70-80%. Trong giai đoạn hình thành quả thể, độ ẩm cơ chất thích hợp cho sự hình thành quả thể là 60-65%; độ ẩm môi trường không khí thích hợp là 85-95%.

- Độ pH: pH cơ chất thích hợp cho sợi nấm Nấm linh chi dễ trồng nhưng cần phải bảo đảm sinh trưởng và phát triển là pH từ trung tính đến các điều kiện môi trường để nấm sinh trưởng tốt axit yếu 5,5-7,0.

- Ánh sáng: Trong giai đoạn nuôi sợi nấm linh

1.2. Thời vụ nuôi trồng nấm linh chi

chi không cần ánh sáng, nếu cường độ ánh sáng Thời vụ nuôi trồng nấm linh chi phát triển tốt cao có thể gây thoái hóa sợi nấm sớm, như: tiết bắt đầu cấy giống và nuôi trồng là từ tháng 1

dịch vàng trong túi giá thể. Trong giai đoạn hình đến tháng 10, vì sau tháng 10 lượng mưa nhiều, thành quả thể nấm cần ánh sáng tán xạ và ánh độ ẩm cao dẫn đến nấm dễ bị nhiễm bệnh và sáng cân đối từ mọi phía để quả thể nấm linh chi phát triển không đồng đều. Đa số người trồng phát triển đều.

- Độ thông thoáng: Độ thông thoáng phản ánh thường ngưng trồng trong khoảng thời gian này lượng ôxy trong môi trường không khí. Trong giai cho đến sau Tết. Có thể trồng nấm linh chi từ ba 47

48

https://thuviensach.vn

đến bốn vụ trong một năm tùy theo từng chủng Phương pháp đóng túi

loại giống.

Yêu cầu đóng túi phải thật chặt tay, khối

1.3. Nguyên liệu và phương pháp xử lý

lượng túi từ 1,2kg đến 1,5kg, trọng lượng phôi

nguyên liệu

nấm phải đủ. Mục đích đóng túi là không làm cho tơ chất bị đứt, bị nhiễm bệnh do môi trường và Nguyên liệu

khi di chuyển.

Nấm linh chi sử dụng nguyên liệu chủ yếu là Dùng que soi nấm để tạo lỗ nông tiện khi cấy mùn cưa của các loại gỗ mềm không có chứa tinh giống tránh làm cho tơ nấm bị va chạm.

dầu độc tố như mùn cưa gỗ cao su, gỗ mít, bã mía, Sử dụng túi nilong có kích cỡ từ 19 đến 20cm hoặc một số cây thuốc họ thân thảo.

đóng mạt cưa xong tiến hành dùng nút nhựa làm Ngoài ra, bổ sung thêm nhiều phụ gia, phối cổ, sau đó nhét bông gòn vào miệng túi không cho trộn thêm nhiều chất dinh dưỡng, vi khoáng thấm, rồi hấp thanh trùng.

chất tự nhiên như bột cám, bột ngô, MgSO4, vôi, Phương pháp thanh trùng

CaCO3, sử dụng nguồn nước phải sạch (nước sinh hoạt).

Phương pháp 1: hấp cách thủy ở nhiệt độ

Phối trộn nguyên liệu đồng nhất để chuẩn bị

1000C, thời gian kéo dài 10-12 giờ.

khâu ủ mạt cưa để lên men tỏa nhiệt làm phân Phương pháp 2: thanh trùng bằng nồi áp suất giải chất xơ và bay hơi các tinh dầu có trong mạt (Autoclave) ở nhiệt độ 119-1260C (áp suất đạt 1,2-cưa giúp nguyên liệu có điều kiện thấm nước, các 1,5 atm) trong thời gian 90-120 phút.

vi khuẩn phân hủy làm diệt bớt mầm bệnh có

1.4. Phương pháp cấy giống nấm linh chi

trong nguyên liệu.

Nên sàng lọc các tạp chất trong mạt cưa để dễ

Chuẩn bị

hấp thu nước và tránh bị rách bịch. Kiểm tra độ

- Phòng cấy: phòng cấy giống phải sạch (được ẩm mạt cưa thường xuyên bởi theo kinh nghiệm thanh trùng định kỳ bằng bột lưu huỳnh).

cho thấy nguyên liệu thiếu nước sẽ tốt hơn

- Dụng cụ cấy giống: que cấy, panh kẹp, đèn nguyên liệu dư nước, nếu dư nước sẽ gây yếm khí cồn, bàn cấy, cồn sát trùng...

làm chết tơ nấm.

- Nguyên liệu: đã được thanh trùng, để nguội.

49

50

https://thuviensach.vn

đến bốn vụ trong một năm tùy theo từng chủng Phương pháp đóng túi

loại giống.

Yêu cầu đóng túi phải thật chặt tay, khối

1.3. Nguyên liệu và phương pháp xử lý

lượng túi từ 1,2kg đến 1,5kg, trọng lượng phôi

nguyên liệu

nấm phải đủ. Mục đích đóng túi là không làm cho tơ chất bị đứt, bị nhiễm bệnh do môi trường và Nguyên liệu

khi di chuyển.

Nấm linh chi sử dụng nguyên liệu chủ yếu là Dùng que soi nấm để tạo lỗ nông tiện khi cấy mùn cưa của các loại gỗ mềm không có chứa tinh giống tránh làm cho tơ nấm bị va chạm.

dầu độc tố như mùn cưa gỗ cao su, gỗ mít, bã mía, Sử dụng túi nilong có kích cỡ từ 19 đến 20cm hoặc một số cây thuốc họ thân thảo.

đóng mạt cưa xong tiến hành dùng nút nhựa làm Ngoài ra, bổ sung thêm nhiều phụ gia, phối cổ, sau đó nhét bông gòn vào miệng túi không cho trộn thêm nhiều chất dinh dưỡng, vi khoáng thấm, rồi hấp thanh trùng.

chất tự nhiên như bột cám, bột ngô, MgSO4, vôi, Phương pháp thanh trùng

CaCO3, sử dụng nguồn nước phải sạch (nước sinh hoạt).

Phương pháp 1: hấp cách thủy ở nhiệt độ

Phối trộn nguyên liệu đồng nhất để chuẩn bị

1000C, thời gian kéo dài 10-12 giờ.

khâu ủ mạt cưa để lên men tỏa nhiệt làm phân Phương pháp 2: thanh trùng bằng nồi áp suất giải chất xơ và bay hơi các tinh dầu có trong mạt (Autoclave) ở nhiệt độ 119-1260C (áp suất đạt 1,2-cưa giúp nguyên liệu có điều kiện thấm nước, các 1,5 atm) trong thời gian 90-120 phút.

vi khuẩn phân hủy làm diệt bớt mầm bệnh có

1.4. Phương pháp cấy giống nấm linh chi

trong nguyên liệu.

Nên sàng lọc các tạp chất trong mạt cưa để dễ

Chuẩn bị

hấp thu nước và tránh bị rách bịch. Kiểm tra độ

- Phòng cấy: phòng cấy giống phải sạch (được ẩm mạt cưa thường xuyên bởi theo kinh nghiệm thanh trùng định kỳ bằng bột lưu huỳnh).

cho thấy nguyên liệu thiếu nước sẽ tốt hơn

- Dụng cụ cấy giống: que cấy, panh kẹp, đèn nguyên liệu dư nước, nếu dư nước sẽ gây yếm khí cồn, bàn cấy, cồn sát trùng...

làm chết tơ nấm.

- Nguyên liệu: đã được thanh trùng, để nguội.

49

50

https://thuviensach.vn

- Giống: sử dụng hai loại giống chủ yếu là trên

1.5. Phương pháp ươm túi

hạt và trên que gỗ.

Chuẩn bị khu vực ươm

Giống phải đúng tuổi, không bị nhiễm nấm mốc, vi khuẩn, nấm dại...

Nhà ươm túi bảo đảm các yêu cầu: sạch sẽ, Cấy giống

thông thoáng, độ ẩm từ 75% đến 85%, ánh sáng

* Phương pháp 1: Cấy giống trên que gỗ

yếu, nhiệt độ 20-300C.

Với phương pháp này cần tạo lỗ ở túi nguyên Ươm túi

liệu có đường kính 1,8-2cm và sâu 15-17cm. Khi cấy giống phải đặt túi nguyên liệu gần đèn cồn và

- Chuyển nhẹ nhàng vào nhà ươm và đặt trên túi giống, sau đó gắp từng que ở túi giống cấy vào các giàn giá hoặc xếp thành luống. Khoảng cách túi nguyên liệu.

giữa các túi 2-3cm. Giữa các giàn luống có lối đi

* Phương pháp 2: Sử dụng giống linh chi cấy để kiểm tra.

trên hạt

- Trong thời gian ươm không được tưới nước, Ta dùng que cấy kều nhẹ giống cho đều trên hạn chế tối đa việc vận chuyển.

bề mặt túi nguyên liệu tránh dập nát giống.

- Trong quá trình sợi nấm phát triển, nếu thấy

- Lượng giống: 10-15g giống cho 1 túi nguyên có túi bị nhiễm bệnh cần phải loại bỏ ngay khỏi liệu (1 túi giống 300g cấy đủ cho 25-30 túi khu vực ươm, đồng thời tìm nguyên nhân để có nguyên liệu).

cách khắc phục. Túi bị nhiễm bề mặt phần lớn do

- Chú ý:

thao tác cấy và phòng giống bị ô nhiễm. Túi bị

+ Giống cấy phải bảo đảm đúng độ tuổi.

nhiễm từng phần hoặc toàn bộ có thể do bị thủng

+ Trước khi cấy giống, ta phải dùng cồn lau hoặc hấp vô trùng chưa đạt yêu cầu.

miệng chai giống bóc tách lớp màng trên bề mặt

1.6. Phương pháp chăm sóc, thu hái

nhưng không được để hạt giống bị nát.

- Trong quá trình cấy, chai giống luôn phải để

Chuẩn bị các điều kiện

nằm ngang.

- Nhà trồng nấm phải bảo đảm sạch sẽ, thông

- Sau khi cấy giống, ta đậy lại nút bông, vận thoáng, có mái chống mưa dột và bảo đảm được chuyển túi vào khu vực ươm.

các điều kiện sinh thái như sau:

- Phải thường xuyên vệ sinh sạch sẽ phòng

+ Nhiệt độ thích hợp cho nấm mọc dao động cấy giống.

trong khoảng 22-280C.

51

52

https://thuviensach.vn

- Giống: sử dụng hai loại giống chủ yếu là trên

1.5. Phương pháp ươm túi

hạt và trên que gỗ.

Chuẩn bị khu vực ươm

Giống phải đúng tuổi, không bị nhiễm nấm mốc, vi khuẩn, nấm dại...

Nhà ươm túi bảo đảm các yêu cầu: sạch sẽ, Cấy giống

thông thoáng, độ ẩm từ 75% đến 85%, ánh sáng

* Phương pháp 1: Cấy giống trên que gỗ

yếu, nhiệt độ 20-300C.

Với phương pháp này cần tạo lỗ ở túi nguyên Ươm túi

liệu có đường kính 1,8-2cm và sâu 15-17cm. Khi cấy giống phải đặt túi nguyên liệu gần đèn cồn và

- Chuyển nhẹ nhàng vào nhà ươm và đặt trên túi giống, sau đó gắp từng que ở túi giống cấy vào các giàn giá hoặc xếp thành luống. Khoảng cách túi nguyên liệu.

giữa các túi 2-3cm. Giữa các giàn luống có lối đi

* Phương pháp 2: Sử dụng giống linh chi cấy để kiểm tra.

trên hạt

- Trong thời gian ươm không được tưới nước, Ta dùng que cấy kều nhẹ giống cho đều trên hạn chế tối đa việc vận chuyển.

bề mặt túi nguyên liệu tránh dập nát giống.

- Trong quá trình sợi nấm phát triển, nếu thấy

- Lượng giống: 10-15g giống cho 1 túi nguyên có túi bị nhiễm bệnh cần phải loại bỏ ngay khỏi liệu (1 túi giống 300g cấy đủ cho 25-30 túi khu vực ươm, đồng thời tìm nguyên nhân để có nguyên liệu).

cách khắc phục. Túi bị nhiễm bề mặt phần lớn do

- Chú ý:

thao tác cấy và phòng giống bị ô nhiễm. Túi bị

+ Giống cấy phải bảo đảm đúng độ tuổi.

nhiễm từng phần hoặc toàn bộ có thể do bị thủng

+ Trước khi cấy giống, ta phải dùng cồn lau hoặc hấp vô trùng chưa đạt yêu cầu.

miệng chai giống bóc tách lớp màng trên bề mặt

1.6. Phương pháp chăm sóc, thu hái

nhưng không được để hạt giống bị nát.

- Trong quá trình cấy, chai giống luôn phải để

Chuẩn bị các điều kiện

nằm ngang.

- Nhà trồng nấm phải bảo đảm sạch sẽ, thông

- Sau khi cấy giống, ta đậy lại nút bông, vận thoáng, có mái chống mưa dột và bảo đảm được chuyển túi vào khu vực ươm.

các điều kiện sinh thái như sau:

- Phải thường xuyên vệ sinh sạch sẽ phòng

+ Nhiệt độ thích hợp cho nấm mọc dao động cấy giống.

trong khoảng 22-280C.

51

52

https://thuviensach.vn

+ Độ ẩm không khí đạt 80-90%.

+ Quả thể nấm sau khi thu hái được vệ sinh

+ Ánh sáng khuếch tán (mức độ đọc sách được) sạch sẽ, phơi khô hoặc sấy ở nhiệt độ 40-450C.

và chiếu đều từ mọi phía.

- Độ ẩm của nấm khô dưới 13%, tỷ lệ khoảng

+ Kín gió.

3kg tươi được 1kg khô:

- Trong nhà có hệ thống giàn giá để tăng diện

+ Khi thu hái hết đợt 1, tiến hành chăm sóc tích sử dụng.

như lúc ban đầu để tận thu đợt 2.

Trong quá trình chăm sóc, thu hái nấm linh

+ Năng suất thu hoạch đạt 6-9% tươi, tương chi có hai phương pháp sau

đương 1,8-3% khô (1 tấn nguyên liệu thu được từ

18kg đến 30kg nấm khô). Khi kết thúc đợt nuôi

* Phương pháp không phủ đất

trồng cần phải vệ sinh và thanh trùng nhà xưởng

- Rạch túi và tưới nước:

bằng foócmôn với nồng độ 0,5-1%.

+ Kể từ ngày cấy giống đến khi rạch túi (khoảng

* Phương pháp phủ đất

25-30 ngày) sợi nấm đã ăn kín 3/4 túi. Tiến hành

- Chuẩn bị đất phủ: Đất phủ có kết cấu viên, rạch hai vết rạch sâu vào trong túi 0,2-0,5cm, đối giàu chất hữu cơ (thường lấy ở tầng canh tác lúa, xứng trên bề mặt túi nấm. Đặt túi nấm trên giàn rau màu), có độ pH=7, kích thước 0,3-1cm. Dùng cách nhau 2-3cm để nấm ra không chạm vào nhau.

cuốc xẻng đập nhỏ, lấy sảo có nan thưa lắc nhẹ,

+ Từ 7 ngày đến 10 ngày đầu chủ yếu tiến hành tưới nước trên nền nhà, bảo đảm độ ẩm 80-loại bỏ các hạt đất ở dạng tấm, bụi. Phần còn lại 90%, thông thoáng vừa phải.

to bằng hạt gạo đến hạt ngô là được.

+ Khi quả thể nấm bắt đầu mọc từ các vết rạch

- Cách phủ đất: Khi sợi nấm đã ăn kín khoảng hoặc qua nút bông thì ngoài việc tạo ẩm không túi, gỡ bỏ nút bông, mở miệng túi, phủ lên trên bề

khí, có thể tưới phun sương nhẹ vào túi nấm mỗi mặt một lớp đất dày 2-3cm.

ngày 1-3 lần (tuỳ theo điều kiện thời tiết). Chế độ

- Chăm sóc sau khi phủ đất:

chăm sóc như trên được duy trì liên tục cho đến Nếu đất phủ khô cần phải tưới rất cẩn thận khi viền trắng trên vành mũ quả thể không còn (tưới phun sương) để đất ẩm trở lại. Tuyệt đối nữa là hái được.

không tưới nhiều, nước thấm xuống nền cơ chất sẽ

- Thu hái:

gây nhiễm bệnh, ảnh hưởng đến quá trình hình

+ Dùng dao hoặc kéo sắc cắt chân nấm sát bề

thành quả thể nấm. Trong thời gian 7-10 ngày mặt túi.

đầu (kể từ lúc phủ đất) cần duy trì độ ẩm không 53

54

https://thuviensach.vn

+ Độ ẩm không khí đạt 80-90%.

+ Quả thể nấm sau khi thu hái được vệ sinh

+ Ánh sáng khuếch tán (mức độ đọc sách được) sạch sẽ, phơi khô hoặc sấy ở nhiệt độ 40-450C.

và chiếu đều từ mọi phía.

- Độ ẩm của nấm khô dưới 13%, tỷ lệ khoảng

+ Kín gió.

3kg tươi được 1kg khô:

- Trong nhà có hệ thống giàn giá để tăng diện

+ Khi thu hái hết đợt 1, tiến hành chăm sóc tích sử dụng.

như lúc ban đầu để tận thu đợt 2.

Trong quá trình chăm sóc, thu hái nấm linh

+ Năng suất thu hoạch đạt 6-9% tươi, tương chi có hai phương pháp sau

đương 1,8-3% khô (1 tấn nguyên liệu thu được từ

18kg đến 30kg nấm khô). Khi kết thúc đợt nuôi

* Phương pháp không phủ đất

trồng cần phải vệ sinh và thanh trùng nhà xưởng

- Rạch túi và tưới nước:

bằng foócmôn với nồng độ 0,5-1%.

+ Kể từ ngày cấy giống đến khi rạch túi (khoảng

* Phương pháp phủ đất

25-30 ngày) sợi nấm đã ăn kín 3/4 túi. Tiến hành

- Chuẩn bị đất phủ: Đất phủ có kết cấu viên, rạch hai vết rạch sâu vào trong túi 0,2-0,5cm, đối giàu chất hữu cơ (thường lấy ở tầng canh tác lúa, xứng trên bề mặt túi nấm. Đặt túi nấm trên giàn rau màu), có độ pH=7, kích thước 0,3-1cm. Dùng cách nhau 2-3cm để nấm ra không chạm vào nhau.

cuốc xẻng đập nhỏ, lấy sảo có nan thưa lắc nhẹ,

+ Từ 7 ngày đến 10 ngày đầu chủ yếu tiến hành tưới nước trên nền nhà, bảo đảm độ ẩm 80-loại bỏ các hạt đất ở dạng tấm, bụi. Phần còn lại 90%, thông thoáng vừa phải.

to bằng hạt gạo đến hạt ngô là được.

+ Khi quả thể nấm bắt đầu mọc từ các vết rạch

- Cách phủ đất: Khi sợi nấm đã ăn kín khoảng hoặc qua nút bông thì ngoài việc tạo ẩm không túi, gỡ bỏ nút bông, mở miệng túi, phủ lên trên bề

khí, có thể tưới phun sương nhẹ vào túi nấm mỗi mặt một lớp đất dày 2-3cm.

ngày 1-3 lần (tuỳ theo điều kiện thời tiết). Chế độ

- Chăm sóc sau khi phủ đất:

chăm sóc như trên được duy trì liên tục cho đến Nếu đất phủ khô cần phải tưới rất cẩn thận khi viền trắng trên vành mũ quả thể không còn (tưới phun sương) để đất ẩm trở lại. Tuyệt đối nữa là hái được.

không tưới nhiều, nước thấm xuống nền cơ chất sẽ

- Thu hái:

gây nhiễm bệnh, ảnh hưởng đến quá trình hình

+ Dùng dao hoặc kéo sắc cắt chân nấm sát bề

thành quả thể nấm. Trong thời gian 7-10 ngày mặt túi.

đầu (kể từ lúc phủ đất) cần duy trì độ ẩm không 53

54

https://thuviensach.vn

khí trong nhà đạt 80-90% bằng cách tưới nước nấm với chi phí thấp. Mỗi phôi nấm có thể cho ra thường xuyên trên nền nhà. Khi quả thể bắt đầu 3 cá thể, tương đương với khoảng 7g nấm sấy khô.

hình thành và nhô lên trên mặt lớp đất phủ cần Nếu tính theo giá thị trường như hiện nay khoảng duy trì độ ẩm liên tục như trên cho đến thời điểm 450.000 - 550.000 đồng/kg nấm nên có thể thu hồi thu hái được. Thời gian từ khi nấm mọc lên đến vốn rất nhanh.

lúc thu hoạch kéo dài khoảng 65-70 ngày.

Ngoài việc duy trì độ ẩm trong phòng thì cần

1.8. Áp dụng công nghệ trong sản xuất

phải tưới phun sương nhẹ trực tiếp trên bề mặt

nấm linh chi

đất phủ 1-3 lần trong ngày (tùy theo điều kiện Hiện nay, có nhiều mô hình hoạt động hiệu thời tiết), mục đích để giúp đất phủ luôn duy trì quả ở quy mô hộ gia đình, trang trại, hợp tác xã, độ ẩm (tương tự độ ẩm của đất trồng rau). Việc tổ hợp tác, doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến chăm sóc như trên kéo dài liên tục cho tới khi và kinh doanh nấm linh chi.

viền màu trắng trên mũ nấm không còn nữa, lúc Sản xuất nấm linh chi đang từng bước phát đó nấm đến tuổi thu hái.

triển theo hướng chuyên nghiệp, quy mô hàng hóa; gắn kết đồng bộ các khâu sản xuất, sơ chế,

1.7. Hướng làm giàu cho người nông dân

bảo quản, tiêu thụ. Nhờ vậy đã có nhiều mô hình

với nghề trồng nấm linh chi

bền vững, đạt hiệu quả kinh tế cao, tạo thêm việc Trồng nấm linh chi không nhất thiết phải làm, tăng thu nhập cho nông dân. Đồng thời, việc người có trình độ học vấn cao mà chỉ cần có đam phát triển sản xuất nấm linh chi còn góp phần mê học hỏi là có thể làm được. Trong trang trại bảo vệ môi trường, nâng cao giá trị gia tăng của nấm, từ người làm việc trong phòng thí nghiệm sản xuất trồng trọt nhờ sử dụng các phụ phẩm đến người làm kỹ thuật... đều có thể là những của trồng trọt.

người nông dân bình thường, nắm vững kỹ thuật Với các công nghệ hiện đại, người trồng nấm trồng nấm linh chi.

đầu tư các hệ thống tạo ẩm bằng sóng siêu âm, Với những người mong muốn thoát nghèo, thì nhà sấy năng lượng mặt trời và hệ thống theo dõi việc trồng nấm linh chi là một trong những hướng độ ẩm và thiết bị điều khiển hệ thống tạo ẩm đi hiệu quả nhất. Vì trồng nấm linh chi chỉ cần bằng điện thoại thông minh để tạo ra và duy trì đầu tư khu nuôi phôi nấm ban đầu và khu trồng điều kiện môi trường tốt nhất cho nấm phát triển.

55

56

https://thuviensach.vn

khí trong nhà đạt 80-90% bằng cách tưới nước nấm với chi phí thấp. Mỗi phôi nấm có thể cho ra thường xuyên trên nền nhà. Khi quả thể bắt đầu 3 cá thể, tương đương với khoảng 7g nấm sấy khô.

hình thành và nhô lên trên mặt lớp đất phủ cần Nếu tính theo giá thị trường như hiện nay khoảng duy trì độ ẩm liên tục như trên cho đến thời điểm 450.000 - 550.000 đồng/kg nấm nên có thể thu hồi thu hái được. Thời gian từ khi nấm mọc lên đến vốn rất nhanh.

lúc thu hoạch kéo dài khoảng 65-70 ngày.

Ngoài việc duy trì độ ẩm trong phòng thì cần

1.8. Áp dụng công nghệ trong sản xuất

phải tưới phun sương nhẹ trực tiếp trên bề mặt

nấm linh chi

đất phủ 1-3 lần trong ngày (tùy theo điều kiện Hiện nay, có nhiều mô hình hoạt động hiệu thời tiết), mục đích để giúp đất phủ luôn duy trì quả ở quy mô hộ gia đình, trang trại, hợp tác xã, độ ẩm (tương tự độ ẩm của đất trồng rau). Việc tổ hợp tác, doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến chăm sóc như trên kéo dài liên tục cho tới khi và kinh doanh nấm linh chi.

viền màu trắng trên mũ nấm không còn nữa, lúc Sản xuất nấm linh chi đang từng bước phát đó nấm đến tuổi thu hái.

triển theo hướng chuyên nghiệp, quy mô hàng hóa; gắn kết đồng bộ các khâu sản xuất, sơ chế,

1.7. Hướng làm giàu cho người nông dân

bảo quản, tiêu thụ. Nhờ vậy đã có nhiều mô hình

với nghề trồng nấm linh chi

bền vững, đạt hiệu quả kinh tế cao, tạo thêm việc Trồng nấm linh chi không nhất thiết phải làm, tăng thu nhập cho nông dân. Đồng thời, việc người có trình độ học vấn cao mà chỉ cần có đam phát triển sản xuất nấm linh chi còn góp phần mê học hỏi là có thể làm được. Trong trang trại bảo vệ môi trường, nâng cao giá trị gia tăng của nấm, từ người làm việc trong phòng thí nghiệm sản xuất trồng trọt nhờ sử dụng các phụ phẩm đến người làm kỹ thuật... đều có thể là những của trồng trọt.

người nông dân bình thường, nắm vững kỹ thuật Với các công nghệ hiện đại, người trồng nấm trồng nấm linh chi.

đầu tư các hệ thống tạo ẩm bằng sóng siêu âm, Với những người mong muốn thoát nghèo, thì nhà sấy năng lượng mặt trời và hệ thống theo dõi việc trồng nấm linh chi là một trong những hướng độ ẩm và thiết bị điều khiển hệ thống tạo ẩm đi hiệu quả nhất. Vì trồng nấm linh chi chỉ cần bằng điện thoại thông minh để tạo ra và duy trì đầu tư khu nuôi phôi nấm ban đầu và khu trồng điều kiện môi trường tốt nhất cho nấm phát triển.

55

56

https://thuviensach.vn

Mô hình này cũng giúp người trồng tiết kiệm kính khoảng 1 micromet), giúp dễ dàng hòa vào đáng kể thời gian trong các khâu tưới và chăm sóc không khí ở dạng sương mù, không tạo giọt và nấm, đo đạc các chỉ số kỹ thuật.

không để lại hơi nước trên bề mặt. Điều khiển Qua mô hình sản xuất nấm linh chi theo hướng mực nước trong thùng bằng một phao cơ, giúp duy công nghệ cao, sản phẩm nấm (nấm linh chi nguyên trì lượng nước ổn định cho thiết bị hoạt động.

tai, nấm linh chi thái lát và bào tử nấm linh chi) đã Thiết bị tạo ẩm được kết nối với khởi động từ

được bán rộng rãi trên thị trường.

của hệ thống giám sát môi trường và hoạt động theo sự điều khiển từ xa qua điện thoại di động Quy trình, phương pháp tổ chức thực hiện thông minh (smartphone). Thiết bị tạo ẩm cho Quy trình khép kín từ khâu trồng nấm đến nhà trồng nấm tạo ra hơi nước dạng sương mù, do thu hoạch, bao gồm: Thiết kế kệ trồng bằng sắt đó dễ dàng khuếch tán đều khắp nhà trồng và chắc chắn, đầu tư hệ thống tạo ẩm bằng sóng siêu không làm tổn thương tai nấm (gỗ tai nấm) trong âm, thiết bị cảm ứng (chip điện tử) kết nối với quá trình phát triển. Bên cạnh đó, thiết bị này phần mềm điều khiển bằng điện thoại di động còn tiết kiệm đáng kể nước và điện sử dụng so với thông minh nhà sấy nấm bằng năng lượng mặt phương pháp tưới bằng béc phun sương và không trời và thiết bị đóng gói nấm thành phẩm.

gây tiếng ồn.

Hệ thống tạo ẩm bằng sóng siêu âm Phần mềm điều khiển bằng điện thoại di động Hệ thống bao gồm: thùng chứa nước được làm thông minh

bằng inox 304 không gỉ (độ dày 0,8 mm), phía sau Điện thoại di động thông minh được cài đặt thùng lắp 2 quạt DC 48V giúp thổi hơi nước phần mềm My Home, kết nối wifi sẽ giám sát khuếch tán đều vào nhà trồng nấm; 2 vỉ siêu âm được nhiệt độ và độ ẩm không khí. Trong điều tạo ẩm 10 mắt được làm bằng thép không gỉ, kiện trời mát thì không cần tưới. Khi nhiệt độ cao chống ăn mòn, công suất 240W, lưu lượng phun hơn 310C, độ ẩm dưới 80% thì ra lệnh tưới trên 5ml/giờ, có cảm biến mực nước tự động ngắt khi điện thoại, hệ thống phun sương ở trại sẽ hoạt thiếu nước.

động đến khi nhiệt độ và độ ẩm đạt ngưỡng quy Sử dụng công nghệ sóng siêu âm với tần số cao định thì hệ thống sẽ tự động ngừng. Nhờ vậy, để tách nước thành hạt sương rất nhỏ (đường người trồng không mất nhiều thời gian chăm sóc, 57

58

https://thuviensach.vn

Mô hình này cũng giúp người trồng tiết kiệm kính khoảng 1 micromet), giúp dễ dàng hòa vào đáng kể thời gian trong các khâu tưới và chăm sóc không khí ở dạng sương mù, không tạo giọt và nấm, đo đạc các chỉ số kỹ thuật.

không để lại hơi nước trên bề mặt. Điều khiển Qua mô hình sản xuất nấm linh chi theo hướng mực nước trong thùng bằng một phao cơ, giúp duy công nghệ cao, sản phẩm nấm (nấm linh chi nguyên trì lượng nước ổn định cho thiết bị hoạt động.

tai, nấm linh chi thái lát và bào tử nấm linh chi) đã Thiết bị tạo ẩm được kết nối với khởi động từ

được bán rộng rãi trên thị trường.

của hệ thống giám sát môi trường và hoạt động theo sự điều khiển từ xa qua điện thoại di động Quy trình, phương pháp tổ chức thực hiện thông minh (smartphone). Thiết bị tạo ẩm cho Quy trình khép kín từ khâu trồng nấm đến nhà trồng nấm tạo ra hơi nước dạng sương mù, do thu hoạch, bao gồm: Thiết kế kệ trồng bằng sắt đó dễ dàng khuếch tán đều khắp nhà trồng và chắc chắn, đầu tư hệ thống tạo ẩm bằng sóng siêu không làm tổn thương tai nấm (gỗ tai nấm) trong âm, thiết bị cảm ứng (chip điện tử) kết nối với quá trình phát triển. Bên cạnh đó, thiết bị này phần mềm điều khiển bằng điện thoại di động còn tiết kiệm đáng kể nước và điện sử dụng so với thông minh nhà sấy nấm bằng năng lượng mặt phương pháp tưới bằng béc phun sương và không trời và thiết bị đóng gói nấm thành phẩm.

gây tiếng ồn.

Hệ thống tạo ẩm bằng sóng siêu âm Phần mềm điều khiển bằng điện thoại di động Hệ thống bao gồm: thùng chứa nước được làm thông minh

bằng inox 304 không gỉ (độ dày 0,8 mm), phía sau Điện thoại di động thông minh được cài đặt thùng lắp 2 quạt DC 48V giúp thổi hơi nước phần mềm My Home, kết nối wifi sẽ giám sát khuếch tán đều vào nhà trồng nấm; 2 vỉ siêu âm được nhiệt độ và độ ẩm không khí. Trong điều tạo ẩm 10 mắt được làm bằng thép không gỉ, kiện trời mát thì không cần tưới. Khi nhiệt độ cao chống ăn mòn, công suất 240W, lưu lượng phun hơn 310C, độ ẩm dưới 80% thì ra lệnh tưới trên 5ml/giờ, có cảm biến mực nước tự động ngắt khi điện thoại, hệ thống phun sương ở trại sẽ hoạt thiếu nước.

động đến khi nhiệt độ và độ ẩm đạt ngưỡng quy Sử dụng công nghệ sóng siêu âm với tần số cao định thì hệ thống sẽ tự động ngừng. Nhờ vậy, để tách nước thành hạt sương rất nhỏ (đường người trồng không mất nhiều thời gian chăm sóc, 57

58

https://thuviensach.vn

thỉnh thoảng chỉ cần quan sát mức độ phát triển

* Hiệu quả kinh tế

của nấm, sự hình thành bào tử nấm để gia giảm Trồng 21.000 phôi nấm linh chi sẽ cho tổng thêm số lần phun tưới cũng như củng cố lưới che, sản lượng thu hoạch là 490kg nấm linh chi khô; ánh sáng.

trong đó nấm linh chi loại 1 chiếm 65% (319kg nấm khô), loại 2 chiếm 30% (147kg nấm khô) và Nhà sấy nấm bằng năng lượng mặt trời loại 3 chiếm 5% (24kg nấm khô). Giá bán trung Thực hiện việc sấy nấm sau thu hoạch theo bình 600.000đồng/kg (nấm loại 1), 500.000đồng/kg nguyên lý hiệu ứng nhà kính. Nhà sấy được làm (nấm loại 2) và 400.000đồng/kg (nấm loại 3). Hiệu bằng khung sắt mạ kẽm, mái lợp bằng tấm quả kinh tế của mô hình khi áp dụng công nghệ

polycarbonate có độ bền hơn 10 năm. Cấu tạo nhà cao tăng tối thiểu 30% so với mô hình trước kia.

sấy là mái kính cho phép tia bức xạ mặt trời đi trực

1.9. Những kinh nghiệm thành công từ

tiếp vào buồng sấy nên không khí trong buồng sấy

thực tế

được làm nóng lên đáng kể. Dựa vào nguyên lý đối Ông Nguyễn Văn Đô, thôn Ngô Thượng, xã lưu, dòng khí nóng sẽ đi qua các kệ có chứa nấm Khánh Trung, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình linh chi, tại đây sẽ trao đổi nhiệt và lấy ẩm từ vật là một trong những hộ trồng nấm linh chi khá sấy. Sau khi đi qua các kệ chứa vật sấy, dòng khí thành công. Những bịch nấm nặng trĩu treo kín mang theo ẩm sẽ thoát ra ngoài qua hệ thống quạt.

đặc cả khoảng sân trước nhà. Trang trại trồng Việc áp dụng công nghệ cao có nhiều ưu điểm nấm rộng hơn 5.000m2 của ông Nguyễn Văn Đô và đạt hiệu quả kinh tế cao

như một rừng nấm thu nhỏ.

Theo kinh nghiệm của ông Đô, trồng nấm linh

* Ưu điểm

chi không khó, nhưng muốn thành công thì người

- Tiết kiệm thời gian chăm sóc, kiểm soát được trồng phải tuân thủ nghiêm ngặt một số quy trình điều kiện từ khâu trồng đến thu hoạch, sơ chế và kỹ thuật như: trại trồng nấm phải được che kín để

thương mại.

tránh mưa và nắng không trực tiếp chiếu vào;

- Nấm linh chi phát triển tươi tốt, tai nấm đẹp, khử trùng trại sạch sẽ trước khi đưa nấm vào mặt trên đạt màu nâu đỏ, mặt dưới màu trắng tươi.

treo; nhiệt độ trong trại luôn bảo đảm 22-280C với

- Chất lượng và giá bán của sản phẩm được độ ẩm đạt 85% để nấm phát triển và mỗi ngày kiểm soát ở mức cao và ổn định.

tưới từ 1 đến 3 lần dưới dạng xịt...

59

60

https://thuviensach.vn

thỉnh thoảng chỉ cần quan sát mức độ phát triển

* Hiệu quả kinh tế

của nấm, sự hình thành bào tử nấm để gia giảm Trồng 21.000 phôi nấm linh chi sẽ cho tổng thêm số lần phun tưới cũng như củng cố lưới che, sản lượng thu hoạch là 490kg nấm linh chi khô; ánh sáng.

trong đó nấm linh chi loại 1 chiếm 65% (319kg nấm khô), loại 2 chiếm 30% (147kg nấm khô) và Nhà sấy nấm bằng năng lượng mặt trời loại 3 chiếm 5% (24kg nấm khô). Giá bán trung Thực hiện việc sấy nấm sau thu hoạch theo bình 600.000đồng/kg (nấm loại 1), 500.000đồng/kg nguyên lý hiệu ứng nhà kính. Nhà sấy được làm (nấm loại 2) và 400.000đồng/kg (nấm loại 3). Hiệu bằng khung sắt mạ kẽm, mái lợp bằng tấm quả kinh tế của mô hình khi áp dụng công nghệ

polycarbonate có độ bền hơn 10 năm. Cấu tạo nhà cao tăng tối thiểu 30% so với mô hình trước kia.

sấy là mái kính cho phép tia bức xạ mặt trời đi trực

1.9. Những kinh nghiệm thành công từ

tiếp vào buồng sấy nên không khí trong buồng sấy

thực tế

được làm nóng lên đáng kể. Dựa vào nguyên lý đối Ông Nguyễn Văn Đô, thôn Ngô Thượng, xã lưu, dòng khí nóng sẽ đi qua các kệ có chứa nấm Khánh Trung, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình linh chi, tại đây sẽ trao đổi nhiệt và lấy ẩm từ vật là một trong những hộ trồng nấm linh chi khá sấy. Sau khi đi qua các kệ chứa vật sấy, dòng khí thành công. Những bịch nấm nặng trĩu treo kín mang theo ẩm sẽ thoát ra ngoài qua hệ thống quạt.

đặc cả khoảng sân trước nhà. Trang trại trồng Việc áp dụng công nghệ cao có nhiều ưu điểm nấm rộng hơn 5.000m2 của ông Nguyễn Văn Đô và đạt hiệu quả kinh tế cao

như một rừng nấm thu nhỏ.

Theo kinh nghiệm của ông Đô, trồng nấm linh

* Ưu điểm

chi không khó, nhưng muốn thành công thì người

- Tiết kiệm thời gian chăm sóc, kiểm soát được trồng phải tuân thủ nghiêm ngặt một số quy trình điều kiện từ khâu trồng đến thu hoạch, sơ chế và kỹ thuật như: trại trồng nấm phải được che kín để

thương mại.

tránh mưa và nắng không trực tiếp chiếu vào;

- Nấm linh chi phát triển tươi tốt, tai nấm đẹp, khử trùng trại sạch sẽ trước khi đưa nấm vào mặt trên đạt màu nâu đỏ, mặt dưới màu trắng tươi.

treo; nhiệt độ trong trại luôn bảo đảm 22-280C với

- Chất lượng và giá bán của sản phẩm được độ ẩm đạt 85% để nấm phát triển và mỗi ngày kiểm soát ở mức cao và ổn định.

tưới từ 1 đến 3 lần dưới dạng xịt...

59

60

https://thuviensach.vn

Ông Đô cho biết, lợi nhuận từ nghề trồng nấm chăm sóc một đứa trẻ. Ví dụ như mấy tháng cho gấp gần 100 lần so với trồng lúa. So với các loại ăn dặm, một tuổi ăn gì, độ ẩm ra sao, ánh sáng nấm khác như nấm bào ngư, nấm sò, nấm mèo, thì thế nào, không khí và nhiệt độ bao nhiêu là đủ,...

lợi nhuận thu được cũng gấp 5-6 lần dù đầu tư

Tất cả những điều này không thể làm được nếu trồng chỉ cao gấp 2-3 lần. Từ mô hình sản xuất không có kinh nghiệm, bí quyết. Thực tế, có nhiều nấm thương phẩm, mỗi năm gia đình ông có thu người trồng nấm thất bại vì tuy làm giống y theo nhập bình quân 300-400 triệu đồng. Nấm sản xuất bài học của thầy hoặc theo khuôn mẫu của ra đến đâu có khách hàng đặt mua hết đến đó.

chuyên gia, nhưng khi gặp tình huống bất ngờ thì Không những làm giàu cho gia đình mình mà không biết xử lý, ứng phó.

ông còn tạo việc làm ổn định cho từ 15 đến 20 lao

“Với nghề trồng nấm linh chi, người đi đầu động địa phương với mức lương từ 1,2 đến 1,4

không quan trọng, người cuối cùng mới là người triệu đồng/tháng.

thành công” - ông Cổ Đức Trọng chia sẻ

Hiện nay có rất nhiều trang trại cung cấp Thêm một ví dụ về ông Trần Minh Khải -

giống nấm linh chi và doanh nghiệp thu mua chế

một nông dân ở xã Minh Thạnh, huyện Dầu Tiếng, biến sản phẩm này. Bởi vậy đầu ra cho nấm linh tỉnh Bình Dương cũng thành công với mô hình chi khá phong phú. ThS. Cổ Đức Trọng - Giám đốc trồng nấm linh chi quy mô lớn, mỗi năm cho thu Công ty trách nhiệm hữu hạn Linh Chi VINA, người nhập hàng tỉ đồng...

đầu tiên điền tên ngành nấm linh chi Việt Nam Nấm linh chi được đánh giá là loại nấm quý trên bản đồ nấm thế giới, góp phần đưa Việt Nam hiếm, có lợi cho sức khỏe, nhưng giá thành thì vào danh sách những nước sản xuất nấm dược khá cao so với mức sống phổ thông. Mong muốn liệu hàng đầu cho biết: “Trồng nấm linh chi không cung cấp loại nấm này cho người tiêu dùng với khó vì trồng kiểu gì cũng ra nấm linh chi. Tuy mức giá phải chăng, ông Trần Minh Khải đã xây nhiên, trồng thế nào để tai nấm to, đủ chất lượng dựng một trang trại diện tích hơn 1.500m2, mỗi và độ dinh dưỡng thì rất khó”.

năm cung cấp hàng tấn nấm ra thị trường. Ông Ông Trọng dẫn chứng: một tai nấm khoảng 4cm Khải cho biết cơ duyên trồng nấm đến với ông rất đường kính mà muốn phát triển thành 20cm thì tình cờ. Càng tìm hiểu, ông Khải được biết về tác phải mất trên hai mươi năm kinh nghiệm, phải dụng của nấm linh chi và việc sử dụng nấm tại thuộc tính nết của nó, phải biết chăm sóc nó như

thành thị, nông thôn và giữa người có thu nhập 61

62

https://thuviensach.vn

Ông Đô cho biết, lợi nhuận từ nghề trồng nấm chăm sóc một đứa trẻ. Ví dụ như mấy tháng cho gấp gần 100 lần so với trồng lúa. So với các loại ăn dặm, một tuổi ăn gì, độ ẩm ra sao, ánh sáng nấm khác như nấm bào ngư, nấm sò, nấm mèo, thì thế nào, không khí và nhiệt độ bao nhiêu là đủ,...

lợi nhuận thu được cũng gấp 5-6 lần dù đầu tư

Tất cả những điều này không thể làm được nếu trồng chỉ cao gấp 2-3 lần. Từ mô hình sản xuất không có kinh nghiệm, bí quyết. Thực tế, có nhiều nấm thương phẩm, mỗi năm gia đình ông có thu người trồng nấm thất bại vì tuy làm giống y theo nhập bình quân 300-400 triệu đồng. Nấm sản xuất bài học của thầy hoặc theo khuôn mẫu của ra đến đâu có khách hàng đặt mua hết đến đó.

chuyên gia, nhưng khi gặp tình huống bất ngờ thì Không những làm giàu cho gia đình mình mà không biết xử lý, ứng phó.

ông còn tạo việc làm ổn định cho từ 15 đến 20 lao

“Với nghề trồng nấm linh chi, người đi đầu động địa phương với mức lương từ 1,2 đến 1,4

không quan trọng, người cuối cùng mới là người triệu đồng/tháng.

thành công” - ông Cổ Đức Trọng chia sẻ

Hiện nay có rất nhiều trang trại cung cấp Thêm một ví dụ về ông Trần Minh Khải -

giống nấm linh chi và doanh nghiệp thu mua chế

một nông dân ở xã Minh Thạnh, huyện Dầu Tiếng, biến sản phẩm này. Bởi vậy đầu ra cho nấm linh tỉnh Bình Dương cũng thành công với mô hình chi khá phong phú. ThS. Cổ Đức Trọng - Giám đốc trồng nấm linh chi quy mô lớn, mỗi năm cho thu Công ty trách nhiệm hữu hạn Linh Chi VINA, người nhập hàng tỉ đồng...

đầu tiên điền tên ngành nấm linh chi Việt Nam Nấm linh chi được đánh giá là loại nấm quý trên bản đồ nấm thế giới, góp phần đưa Việt Nam hiếm, có lợi cho sức khỏe, nhưng giá thành thì vào danh sách những nước sản xuất nấm dược khá cao so với mức sống phổ thông. Mong muốn liệu hàng đầu cho biết: “Trồng nấm linh chi không cung cấp loại nấm này cho người tiêu dùng với khó vì trồng kiểu gì cũng ra nấm linh chi. Tuy mức giá phải chăng, ông Trần Minh Khải đã xây nhiên, trồng thế nào để tai nấm to, đủ chất lượng dựng một trang trại diện tích hơn 1.500m2, mỗi và độ dinh dưỡng thì rất khó”.

năm cung cấp hàng tấn nấm ra thị trường. Ông Ông Trọng dẫn chứng: một tai nấm khoảng 4cm Khải cho biết cơ duyên trồng nấm đến với ông rất đường kính mà muốn phát triển thành 20cm thì tình cờ. Càng tìm hiểu, ông Khải được biết về tác phải mất trên hai mươi năm kinh nghiệm, phải dụng của nấm linh chi và việc sử dụng nấm tại thuộc tính nết của nó, phải biết chăm sóc nó như

thành thị, nông thôn và giữa người có thu nhập 61

62

https://thuviensach.vn

khác nhau. Ông Khải nhận thấy nấm linh chi là ánh sáng yếu, độ ẩm khoảng 80% trong khoảng một dược liệu quý, không gây ô nhiễm môi trường 35 ngày thì cho thu hoạch. Với thời tiết ở khu vực và phù hợp với điều kiện khí hậu và phát triển ở

Đông Nam Bộ, thời gian trồng nấm thích hợp nhất địa phương.

là từ tháng 1 đến tháng 3 và từ tháng 6 đến tháng 9

Sau nhiều lần thử nghiệm, đầu năm 2009 ông hằng năm. Thời gian còn lại dành cho việc vệ sinh, Khải quyết định đầu tư, mở trang trại trồng nấm cải tạo trang trại trồng nấm. Trong thời gian này, linh chi ở xã Minh Thạnh. Bước đầu còn bỡ ngỡ, người trồng nấm cần gỡ hết mùn, lưới trong trang ông Khải trăn trở: “Quan trọng nhất là kỹ thuật trại và mang phơi nắng để tiêu diệt nấm dại.

trồng nấm, muốn đi học hỏi thêm kinh nghiệm nhưng trên địa bàn chưa có ai trồng thử hoặc chưa có người truyền đạt lại kỹ thuật cho mình”.

Sau đó, ông Khải tự tìm tòi, học hỏi bằng cách xây dựng riêng một phòng thí nghiệm, thực nghiệm để nghiên cứu cách trồng nấm theo những kỹ

thuật trong sách của những người đi trước như

TS. Lê Xuân Thám, ThS. Cổ Đức Trọng...

Theo ông Khải, kỹ thuật trồng nấm rất quan trọng, quyết định năng suất, chất lượng của sản phẩm. Để bảo đảm kỹ thuật nuôi trồng, phôi nấm Trang trại trồng nấm linh chi của ông Trần Minh Khải được nuôi trong ống nghiệm có trộn thạch rau câu (Ảnh: Huy Anh)

dừa và đường gluco từ 13 đến 15 ngày. Sau đó, phôi nấm được đưa ra nuôi ống chứa lúa (được nấu Trong trang trại của ông Khải, từ người làm trong khoảng 100-1200C) và bắp xay trong khoảng việc trong phòng thí nghiệm đến người làm kỹ

15-18 ngày. Tiếp theo, nấm được cắt ra từng cá thuật... đều là những người nông dân bình thường thể, cho vào bịch nilông có lúa và bắp xay, nuôi nhưng đam mê, cầu thị học hỏi. “Họ không một tiếp từ 15 đến 20 ngày rồi mới được chuyển ra chút kinh nghiệm về việc nghiên cứu, nhưng hiện trồng trong bịch chứa mạt cưa đã được ủ với vôi.

tại họ đều nắm rất vững kỹ thuật để trồng nấm Khi nấm được đưa ra bịch và trồng ở trong nhà có linh chi” - ông Khải chia sẻ.

63

64

https://thuviensach.vn

khác nhau. Ông Khải nhận thấy nấm linh chi là ánh sáng yếu, độ ẩm khoảng 80% trong khoảng một dược liệu quý, không gây ô nhiễm môi trường 35 ngày thì cho thu hoạch. Với thời tiết ở khu vực và phù hợp với điều kiện khí hậu và phát triển ở

Đông Nam Bộ, thời gian trồng nấm thích hợp nhất địa phương.

là từ tháng 1 đến tháng 3 và từ tháng 6 đến tháng 9

Sau nhiều lần thử nghiệm, đầu năm 2009 ông hằng năm. Thời gian còn lại dành cho việc vệ sinh, Khải quyết định đầu tư, mở trang trại trồng nấm cải tạo trang trại trồng nấm. Trong thời gian này, linh chi ở xã Minh Thạnh. Bước đầu còn bỡ ngỡ, người trồng nấm cần gỡ hết mùn, lưới trong trang ông Khải trăn trở: “Quan trọng nhất là kỹ thuật trại và mang phơi nắng để tiêu diệt nấm dại.

trồng nấm, muốn đi học hỏi thêm kinh nghiệm nhưng trên địa bàn chưa có ai trồng thử hoặc chưa có người truyền đạt lại kỹ thuật cho mình”.

Sau đó, ông Khải tự tìm tòi, học hỏi bằng cách xây dựng riêng một phòng thí nghiệm, thực nghiệm để nghiên cứu cách trồng nấm theo những kỹ

thuật trong sách của những người đi trước như

TS. Lê Xuân Thám, ThS. Cổ Đức Trọng...

Theo ông Khải, kỹ thuật trồng nấm rất quan trọng, quyết định năng suất, chất lượng của sản phẩm. Để bảo đảm kỹ thuật nuôi trồng, phôi nấm Trang trại trồng nấm linh chi của ông Trần Minh Khải được nuôi trong ống nghiệm có trộn thạch rau câu (Ảnh: Huy Anh)

dừa và đường gluco từ 13 đến 15 ngày. Sau đó, phôi nấm được đưa ra nuôi ống chứa lúa (được nấu Trong trang trại của ông Khải, từ người làm trong khoảng 100-1200C) và bắp xay trong khoảng việc trong phòng thí nghiệm đến người làm kỹ

15-18 ngày. Tiếp theo, nấm được cắt ra từng cá thuật... đều là những người nông dân bình thường thể, cho vào bịch nilông có lúa và bắp xay, nuôi nhưng đam mê, cầu thị học hỏi. “Họ không một tiếp từ 15 đến 20 ngày rồi mới được chuyển ra chút kinh nghiệm về việc nghiên cứu, nhưng hiện trồng trong bịch chứa mạt cưa đã được ủ với vôi.

tại họ đều nắm rất vững kỹ thuật để trồng nấm Khi nấm được đưa ra bịch và trồng ở trong nhà có linh chi” - ông Khải chia sẻ.

63

64

https://thuviensach.vn

Nghề trồng nấm nói chung và nấm linh chi nói được thị trường đặc biệt ưa chuộng, nhất là vào riêng được đánh giá là cơ hội vàng trong phát dịp lễ, Tết.

triển nông nghiệp. Nếu khát khao làm giàu, người Tại Bến Tre đã hình thành các vùng chuyên nông dân hoàn toàn có thể thử sức trong lĩnh vực canh bưởi da xanh lớn nhất cả nước. Người nông này để tận dụng những lợi thế khách quan, nâng dân nơi đây đã hình thành một số mô hình trồng cao thu nhập cho bản thân và gia đình.

bưởi da xanh tạo ra năng suất và chất lượng cao như: trồng bưởi da xanh xen vườn dừa/măng cụt, 2. Trồng bưởi da xanh

trồng theo hướng hữu cơ... Tất cả đều áp dụng Bước vào thời điểm thu hoạch vụ thuận, nhiều theo tiêu chuẩn VietGAP (áp dụng các biện pháp loại trái cây rơi vào tình trạng “được mùa, rớt sản xuất nhằm tạo ra sản phẩm sạch và an toàn).

giá”. Nhưng bưởi da xanh là một trong những loại trái cây luôn giữ được giá cả ổn định cũng như sự

2.1. Yêu cầu sinh thái

ưa chuộng của thị trường. Chính vì những ưu Nhiệt độ

điểm ấy, giống bưởi da xanh đã được nhân rộng tại nhiều nhà vườn ở vùng đồng bằng sông Cửu Cây bưởi thuộc nhóm cây có múi, có nguồn gốc Long, đặc biệt là vùng Chợ Lách, Bến Tre - quê nhiệt đới và á nhiệt đới, nhiệt độ thích hợp nhất hương của giống bưởi ngon nổi tiếng này, đem lại để cây bưởi sinh trưởng và phát triển là 23-290C.

nguồn thu nhập lớn cho bà con nông dân.

Cây bưởi sẽ ngừng sinh trưởng khi nhiệt độ xuống Giống bưởi da xanh được các hộ làm giống ở

dưới 130 C và chết ở mức -50C. Nhiệt độ không Chợ Lách, Bến Tre quan tâm nhân giống bằng những ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây mà còn phương pháp mới, tạo ra nhiều giống cung cấp cho ảnh hưởng đến phẩm chất của trái. Do điều kiện người trồng. Những cây sau này cũng được nhà tự nhiên vùng nhiệt đới, điều hạn chế của bưởi nói vườn trồng và chăm sóc tốt hơn đã cho trái rất riêng và cây có múi nói chung ở miền Nam là màu ngon. Bưởi da xanh có điểm đặc biệt là dù đã chín sắc vỏ trái khi chín từ xanh đến vàng lợt.

hay còn xanh đều giữ sắc vỏ xanh. Tép bưởi đều, Ánh sáng

dễ tróc, có màu hồng, hương vị ngọt, thơm ngon, ít Cường độ ánh sáng thích hợp là 10.000-15.000 lux có loại bưởi nào sánh kịp. Chính vì thế, mặc dù có (tương đương nắng sáng lúc 8 giờ hoặc nắng chiều giá cao hơn các loại bưởi khác, bưởi da xanh vẫn 65

66

https://thuviensach.vn

Nghề trồng nấm nói chung và nấm linh chi nói được thị trường đặc biệt ưa chuộng, nhất là vào riêng được đánh giá là cơ hội vàng trong phát dịp lễ, Tết.

triển nông nghiệp. Nếu khát khao làm giàu, người Tại Bến Tre đã hình thành các vùng chuyên nông dân hoàn toàn có thể thử sức trong lĩnh vực canh bưởi da xanh lớn nhất cả nước. Người nông này để tận dụng những lợi thế khách quan, nâng dân nơi đây đã hình thành một số mô hình trồng cao thu nhập cho bản thân và gia đình.

bưởi da xanh tạo ra năng suất và chất lượng cao như: trồng bưởi da xanh xen vườn dừa/măng cụt, 2. Trồng bưởi da xanh

trồng theo hướng hữu cơ... Tất cả đều áp dụng Bước vào thời điểm thu hoạch vụ thuận, nhiều theo tiêu chuẩn VietGAP (áp dụng các biện pháp loại trái cây rơi vào tình trạng “được mùa, rớt sản xuất nhằm tạo ra sản phẩm sạch và an toàn).

giá”. Nhưng bưởi da xanh là một trong những loại trái cây luôn giữ được giá cả ổn định cũng như sự

2.1. Yêu cầu sinh thái

ưa chuộng của thị trường. Chính vì những ưu Nhiệt độ

điểm ấy, giống bưởi da xanh đã được nhân rộng tại nhiều nhà vườn ở vùng đồng bằng sông Cửu Cây bưởi thuộc nhóm cây có múi, có nguồn gốc Long, đặc biệt là vùng Chợ Lách, Bến Tre - quê nhiệt đới và á nhiệt đới, nhiệt độ thích hợp nhất hương của giống bưởi ngon nổi tiếng này, đem lại để cây bưởi sinh trưởng và phát triển là 23-290C.

nguồn thu nhập lớn cho bà con nông dân.

Cây bưởi sẽ ngừng sinh trưởng khi nhiệt độ xuống Giống bưởi da xanh được các hộ làm giống ở

dưới 130 C và chết ở mức -50C. Nhiệt độ không Chợ Lách, Bến Tre quan tâm nhân giống bằng những ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây mà còn phương pháp mới, tạo ra nhiều giống cung cấp cho ảnh hưởng đến phẩm chất của trái. Do điều kiện người trồng. Những cây sau này cũng được nhà tự nhiên vùng nhiệt đới, điều hạn chế của bưởi nói vườn trồng và chăm sóc tốt hơn đã cho trái rất riêng và cây có múi nói chung ở miền Nam là màu ngon. Bưởi da xanh có điểm đặc biệt là dù đã chín sắc vỏ trái khi chín từ xanh đến vàng lợt.

hay còn xanh đều giữ sắc vỏ xanh. Tép bưởi đều, Ánh sáng

dễ tróc, có màu hồng, hương vị ngọt, thơm ngon, ít Cường độ ánh sáng thích hợp là 10.000-15.000 lux có loại bưởi nào sánh kịp. Chính vì thế, mặc dù có (tương đương nắng sáng lúc 8 giờ hoặc nắng chiều giá cao hơn các loại bưởi khác, bưởi da xanh vẫn 65

66

https://thuviensach.vn

lúc 16 giờ). Mùa hè cường độ ánh sáng lên đến thích hợp trồng trên các vùng đất có mực thủy cấp 100.000 lux dễ làm trái bưởi bị rám nắng, ảnh hơi cao nhưng hệ số nhân giống thấp, dễ làm lây hưởng đến phẩm chất và giá trị thương phẩm của truyền các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, cây trái bưởi. Vì vậy, khi làm vườn trồng bưởi nên bố

mau già cỗi và không thể tận dụng các ưu điểm trí mật độ trồng và khoảng cách trồng hợp lý để

của gốc ghép. Cây dễ đổ ngã do bộ rễ phát triển hạn chế trái bị rám nắng.

kém, không tương ứng với sự phát triển của cây.

Nước

Những lưu ý khi chiết cành:

- Các dụng cụ chiết cành phải được khử trùng Cây bưởi cần nhiều nước, nhất là trong thời kỳ

trước và sau khi thực hiện thao tác chiết trên ra hoa và kết quả nhưng cũng rất sợ ngập úng. Độ

từng đoạn cành.

ẩm đất thích hợp nhất là 70-80%. Lượng mưa cần

- Tuổi cành chiết không nên quá già, chỉ chọn khoảng 1.000-2.000mm/năm. Trong mùa nắng, các cành bánh tẻ.

cần phải tưới nước và lượng muối NaCl trong nước

- Cây dùng để chiết cành phải đang ở trong tưới không quá 3g/lít nước.

tình trạng sinh trưởng phát triển tốt, không sâu Đất trồng

bệnh, nhất là bệnh vàng lá Greening và Tristeza.

* Phương pháp ghép: Hệ số nhân giống cao, Đất phải có tầng canh tác dày ít nhất là 0,6m tận dụng ưu thế của gốc ghép, cây chống chịu đổ

và thành phần cơ giới nhẹ hoặc trung bình. Đất ngã tốt, tăng tuổi thọ, giữ lại được các đặc tính tốt tơi xốp, thông thoáng, thoát nước tốt, độ pH nước của cây đầu dòng.

5,5-7, có hàm lượng hữu cơ cao > 3%, không bị

- Gốc ghép: Có thể sử dụng các giống bưởi nhiễm mặn, mực nước ngầm thấp dưới 0,8m.

chua ở địa phương làm gốc ghép hoặc sử dụng gốc

2.2. Cách nhân giống và tiêu chuẩn cây

cam mật để làm gốc ghép theo hướng ổn định chất

giống tốt

lượng giống bưởi. Gốc ghép phải được gieo từ các hạt khỏe, thu từ các trái tốt trên cây, không chọn Cách nhân giống

thu hạt từ trái rụng, trái bệnh. Trước khi ghép,

* Phương pháp chiết cành: Giúp giữ lại hoàn gốc ghép phải được định kỳ phun xịt thuốc trừ rầy toàn các đặc tính của cây đầu dòng, rễ mọc cạn, chổng cánh.

67

68

https://thuviensach.vn

lúc 16 giờ). Mùa hè cường độ ánh sáng lên đến thích hợp trồng trên các vùng đất có mực thủy cấp 100.000 lux dễ làm trái bưởi bị rám nắng, ảnh hơi cao nhưng hệ số nhân giống thấp, dễ làm lây hưởng đến phẩm chất và giá trị thương phẩm của truyền các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, cây trái bưởi. Vì vậy, khi làm vườn trồng bưởi nên bố

mau già cỗi và không thể tận dụng các ưu điểm trí mật độ trồng và khoảng cách trồng hợp lý để

của gốc ghép. Cây dễ đổ ngã do bộ rễ phát triển hạn chế trái bị rám nắng.

kém, không tương ứng với sự phát triển của cây.

Nước

Những lưu ý khi chiết cành:

- Các dụng cụ chiết cành phải được khử trùng Cây bưởi cần nhiều nước, nhất là trong thời kỳ

trước và sau khi thực hiện thao tác chiết trên ra hoa và kết quả nhưng cũng rất sợ ngập úng. Độ

từng đoạn cành.

ẩm đất thích hợp nhất là 70-80%. Lượng mưa cần

- Tuổi cành chiết không nên quá già, chỉ chọn khoảng 1.000-2.000mm/năm. Trong mùa nắng, các cành bánh tẻ.

cần phải tưới nước và lượng muối NaCl trong nước

- Cây dùng để chiết cành phải đang ở trong tưới không quá 3g/lít nước.

tình trạng sinh trưởng phát triển tốt, không sâu Đất trồng

bệnh, nhất là bệnh vàng lá Greening và Tristeza.

* Phương pháp ghép: Hệ số nhân giống cao, Đất phải có tầng canh tác dày ít nhất là 0,6m tận dụng ưu thế của gốc ghép, cây chống chịu đổ

và thành phần cơ giới nhẹ hoặc trung bình. Đất ngã tốt, tăng tuổi thọ, giữ lại được các đặc tính tốt tơi xốp, thông thoáng, thoát nước tốt, độ pH nước của cây đầu dòng.

5,5-7, có hàm lượng hữu cơ cao > 3%, không bị

- Gốc ghép: Có thể sử dụng các giống bưởi nhiễm mặn, mực nước ngầm thấp dưới 0,8m.

chua ở địa phương làm gốc ghép hoặc sử dụng gốc

2.2. Cách nhân giống và tiêu chuẩn cây

cam mật để làm gốc ghép theo hướng ổn định chất

giống tốt

lượng giống bưởi. Gốc ghép phải được gieo từ các hạt khỏe, thu từ các trái tốt trên cây, không chọn Cách nhân giống

thu hạt từ trái rụng, trái bệnh. Trước khi ghép,

* Phương pháp chiết cành: Giúp giữ lại hoàn gốc ghép phải được định kỳ phun xịt thuốc trừ rầy toàn các đặc tính của cây đầu dòng, rễ mọc cạn, chổng cánh.

67

68

https://thuviensach.vn

- Mắt ghép, cành tháp: Sử dụng mắt ghép

2.3. Thiết kế vườn và kỹ thuật trồng

sạch bệnh, lưu giữ trong các nhà lưới ngăn được rầy chổng cánh. Cành lấy mắt ghép là các Đào mương lên liếp

cành nghiêng khoảng giữa thân, chọn đều theo Với mục đính là nâng cao tầng canh tác, làm các hướng và vị trí của tán cây để giảm tỷ lệ

đất thông thoáng, thoát nước tốt trong mùa mưa, không đúng kiểu hình, không lấy mắt ghép tránh ngập úng cục bộ và dễ tạo khô hạn để xử lý trên cành tược (vượt) và cành mọc lòa xòa trên ra hoa. Giữa 2 hàng bưởi cần có mương rộng 0,5m; mặt đất.

sâu khoảng 0,3-0,4m. Giữa 2 mương là liếp trồng cây. Mương này nối với mương chính ở cuối vườn Tiêu chuẩn cây

để thoát nước tốt trong mùa mưa.

* Về cây đầu dòng: Cây đầu dòng phải là cây Trong điều kiện khí hậu miền Nam, khi thành sạch bệnh, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đang lập vườn cần chú ý hướng đông - tây để thiết kế

trong thời kỳ sinh trưởng phát triển tốt, không liếp trồng vuông góc với hướng đông, khi đó các có dấu hiệu sâu bệnh phá hại, kết quả kiểm tra cây trên vườn sẽ nhận được đầy đủ ánh sáng hơn.

âm tính đối với các bệnh hại nguy hiểm như

bệnh vàng lá Greening, Tristeza, có năng suất, Trồng cây chắn gió

phẩm chất ổn định.

Xây dựng hàng cây chắn gió là yêu cầu cấp

* Về cây giống tốt:

thiết đối với việc thiết lập mới một vườn trồng cây

- Cây phải đúng giống, sinh trưởng khỏe, có múi nói chung và cây bưởi nói riêng. Mục đích không mang mầm mống sâu bệnh hại.

của việc trồng cây chắn gió để ngăn chặn sự di

- Đồng nhất về hình thái và đặc tính di chuyển của sâu bệnh hại theo gió xâm nhập vào truyền, độ sai khác không vượt quá 5%.

vườn; tạo tiểu khí hậu thích hợp trong vườn, đồng

- Chiều cao cây tính từ mặt bầu > 60cm, có 2-3

thời hạn chế các mức thiệt hại do gió bão gây hại.

cành cấp 1.

Hàng cây chắn gió (bình linh, dâm bụt, dừa

- Đường kính gốc ghép đo cách mặt bầu 10cm: nước,...) được trồng xung quanh vườn.

0,8-1cm.

Các vườn ở miền Đông Nam Bộ thường có diện

- Đường kính cành ghép (đo trên vết ghép tích lớn thì nên chia thành từng lô (3-5 ha) và 2cm) > 0,7cm.

chọn cây có độ cao hợp lý, chắc gỗ, khó đổ ngã để

69

70

https://thuviensach.vn

- Mắt ghép, cành tháp: Sử dụng mắt ghép

2.3. Thiết kế vườn và kỹ thuật trồng

sạch bệnh, lưu giữ trong các nhà lưới ngăn được rầy chổng cánh. Cành lấy mắt ghép là các Đào mương lên liếp

cành nghiêng khoảng giữa thân, chọn đều theo Với mục đính là nâng cao tầng canh tác, làm các hướng và vị trí của tán cây để giảm tỷ lệ

đất thông thoáng, thoát nước tốt trong mùa mưa, không đúng kiểu hình, không lấy mắt ghép tránh ngập úng cục bộ và dễ tạo khô hạn để xử lý trên cành tược (vượt) và cành mọc lòa xòa trên ra hoa. Giữa 2 hàng bưởi cần có mương rộng 0,5m; mặt đất.

sâu khoảng 0,3-0,4m. Giữa 2 mương là liếp trồng cây. Mương này nối với mương chính ở cuối vườn Tiêu chuẩn cây

để thoát nước tốt trong mùa mưa.

* Về cây đầu dòng: Cây đầu dòng phải là cây Trong điều kiện khí hậu miền Nam, khi thành sạch bệnh, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, đang lập vườn cần chú ý hướng đông - tây để thiết kế

trong thời kỳ sinh trưởng phát triển tốt, không liếp trồng vuông góc với hướng đông, khi đó các có dấu hiệu sâu bệnh phá hại, kết quả kiểm tra cây trên vườn sẽ nhận được đầy đủ ánh sáng hơn.

âm tính đối với các bệnh hại nguy hiểm như

bệnh vàng lá Greening, Tristeza, có năng suất, Trồng cây chắn gió

phẩm chất ổn định.

Xây dựng hàng cây chắn gió là yêu cầu cấp

* Về cây giống tốt:

thiết đối với việc thiết lập mới một vườn trồng cây

- Cây phải đúng giống, sinh trưởng khỏe, có múi nói chung và cây bưởi nói riêng. Mục đích không mang mầm mống sâu bệnh hại.

của việc trồng cây chắn gió để ngăn chặn sự di

- Đồng nhất về hình thái và đặc tính di chuyển của sâu bệnh hại theo gió xâm nhập vào truyền, độ sai khác không vượt quá 5%.

vườn; tạo tiểu khí hậu thích hợp trong vườn, đồng

- Chiều cao cây tính từ mặt bầu > 60cm, có 2-3

thời hạn chế các mức thiệt hại do gió bão gây hại.

cành cấp 1.

Hàng cây chắn gió (bình linh, dâm bụt, dừa

- Đường kính gốc ghép đo cách mặt bầu 10cm: nước,...) được trồng xung quanh vườn.

0,8-1cm.

Các vườn ở miền Đông Nam Bộ thường có diện

- Đường kính cành ghép (đo trên vết ghép tích lớn thì nên chia thành từng lô (3-5 ha) và 2cm) > 0,7cm.

chọn cây có độ cao hợp lý, chắc gỗ, khó đổ ngã để

69

70

https://thuviensach.vn

trồng quanh vườn và đường phân lô làm cây chắn nào để mặt bầu cây nhô cao 10cm so với mặt đất, gió. Có thể chọn cây tràm, cây tùng để làm cây sau đó cho toàn bộ hỗn hợp đất này vào xung chắn gió cho vườn bưởi. Cây chắn gió nên trồng quanh bầu cây ém nhẹ, kéo bao nilon từ từ lên và trước khi trồng bưởi khoảng 1-3 năm.

lấp đất lại ngang mặt bầu, tưới nước. Chú ý không lấp đất đến vị trí mắt ghép.

Khoảng cách trồng

Để xử lý côn trùng có thể gây hại bộ rễ non của Tùy theo vùng đất trồng mà khoảng cách cây bưởi, chúng ta nên dùng thuốc Regent hoặc trồng thay đổi cho phù hợp. Khoảng cách trồng Basudin 10H với liều lượng theo khuyến cáo rải thích hợp ở đồng bằng sông Cửu Long là 4x5m, xung quanh gốc bưởi hoặc trộn đều với đất rồi cho 4x6 m hoặc 5x6m. Miền Đông nên trồng khoảng vào gốc bưởi. Khi đặt cây phải xoay mắt ghép cách thưa hơn: 6x6m; hoặc 7x7m (đất xấu trồng hướng về chiều gió để tránh gãy nhánh. Sau trồng dày, đất tốt trồng thưa). Trồng dày có ưu điểm là cần cắm cọc giữ chặt cây con. Đối với cây chiết trái bưởi ít bị rám nắng; tiết kiệm chi phí mua nên đặt cây nằm nghiêng một góc khoảng 450 để

cây để chống cành, trái; năng suất thu hoạch cây dễ phát triển cành mới.

những năm đầu cao. Tuy nhiên, do cạnh tranh dinh dưỡng và ánh sáng, cây có khuynh hướng

2.4. Kỹ thuật chăm sóc

vươn cao gây khó khăn trong chăm sóc, phòng Tủ gốc giữ ẩm

ngừa sâu bệnh, thu hoạch và năng suất giảm ở

các năm sau.

Tủ gốc để giữ ẩm trong mùa hè bằng rơm rạ

khô và cách gốc khoảng 20cm. Biện pháp này Chuẩn bị hố trồng và cách trồng cũng tránh được cỏ dại phát triển đồng thời khi Trồng vào đầu mùa mưa từ tháng 6-7 dương rơm rạ bị phân hủy sẽ cung cấp cho đất một lượng lịch. Sau khi phóng cọc, đào hố có kích thước dinh dưỡng đáng kể.

1x1m, sâu 0,7m.

Trong thời kỳ kiến thiết cơ bản nên trồng hoa Cho vào hố 10-20kg phân hữu

cơ hoai mục, 1kg phân super lân, 0,5kg vôi và màu để tránh đất bị xói mòn, tăng thu nhập. Khi 0,2kg phân NPK (16-16-8) hoặc DAP; trộn đều cây vào thời kỳ kinh doanh thì xu hướng hiện nay với đất mặt cho 2/3 hỗn hợp vào hố. Kế đến dùng ở các nước tiên tiến là giữ cỏ trong vườn nhằm giữ

dao cắt đáy bầu và đặt cây xuống giữa hố làm thế

ẩm cho đất trong mùa hè và chống xói mòn đất 71

72

https://thuviensach.vn

trồng quanh vườn và đường phân lô làm cây chắn nào để mặt bầu cây nhô cao 10cm so với mặt đất, gió. Có thể chọn cây tràm, cây tùng để làm cây sau đó cho toàn bộ hỗn hợp đất này vào xung chắn gió cho vườn bưởi. Cây chắn gió nên trồng quanh bầu cây ém nhẹ, kéo bao nilon từ từ lên và trước khi trồng bưởi khoảng 1-3 năm.

lấp đất lại ngang mặt bầu, tưới nước. Chú ý không lấp đất đến vị trí mắt ghép.

Khoảng cách trồng

Để xử lý côn trùng có thể gây hại bộ rễ non của Tùy theo vùng đất trồng mà khoảng cách cây bưởi, chúng ta nên dùng thuốc Regent hoặc trồng thay đổi cho phù hợp. Khoảng cách trồng Basudin 10H với liều lượng theo khuyến cáo rải thích hợp ở đồng bằng sông Cửu Long là 4x5m, xung quanh gốc bưởi hoặc trộn đều với đất rồi cho 4x6 m hoặc 5x6m. Miền Đông nên trồng khoảng vào gốc bưởi. Khi đặt cây phải xoay mắt ghép cách thưa hơn: 6x6m; hoặc 7x7m (đất xấu trồng hướng về chiều gió để tránh gãy nhánh. Sau trồng dày, đất tốt trồng thưa). Trồng dày có ưu điểm là cần cắm cọc giữ chặt cây con. Đối với cây chiết trái bưởi ít bị rám nắng; tiết kiệm chi phí mua nên đặt cây nằm nghiêng một góc khoảng 450 để

cây để chống cành, trái; năng suất thu hoạch cây dễ phát triển cành mới.

những năm đầu cao. Tuy nhiên, do cạnh tranh dinh dưỡng và ánh sáng, cây có khuynh hướng

2.4. Kỹ thuật chăm sóc

vươn cao gây khó khăn trong chăm sóc, phòng Tủ gốc giữ ẩm

ngừa sâu bệnh, thu hoạch và năng suất giảm ở

các năm sau.

Tủ gốc để giữ ẩm trong mùa hè bằng rơm rạ

khô và cách gốc khoảng 20cm. Biện pháp này Chuẩn bị hố trồng và cách trồng cũng tránh được cỏ dại phát triển đồng thời khi Trồng vào đầu mùa mưa từ tháng 6-7 dương rơm rạ bị phân hủy sẽ cung cấp cho đất một lượng lịch. Sau khi phóng cọc, đào hố có kích thước dinh dưỡng đáng kể.

1x1m, sâu 0,7m.

Trong thời kỳ kiến thiết cơ bản nên trồng hoa Cho vào hố 10-20kg phân hữu

cơ hoai mục, 1kg phân super lân, 0,5kg vôi và màu để tránh đất bị xói mòn, tăng thu nhập. Khi 0,2kg phân NPK (16-16-8) hoặc DAP; trộn đều cây vào thời kỳ kinh doanh thì xu hướng hiện nay với đất mặt cho 2/3 hỗn hợp vào hố. Kế đến dùng ở các nước tiên tiến là giữ cỏ trong vườn nhằm giữ

dao cắt đáy bầu và đặt cây xuống giữa hố làm thế

ẩm cho đất trong mùa hè và chống xói mòn đất 71

72

https://thuviensach.vn

trong mùa mưa. Tuy nhiên, khi cỏ phát triển phát triển các cành nhánh thứ cấp cho cây. Các mạnh sẽ cạnh tranh dinh dưỡng với cây có múi, vì bước như sau:

vậy phải cắt bỏ bớt bằng dao hoặc máy cắt cỏ.

- Từ vị trí mắt ghép (trên gốc ghép) trở lên khoảng 50-80cm thì bấm bỏ phần ngọn, mục đích Tưới và tiêu nước

để các mầm ngủ và cành bên phát triển.

Bưởi là loại cây trồng cần tưới nước đầy đủ,

- Chọn 3 cành khỏe, thẳng mọc từ thân chính nhất là giai đoạn trái phát triển. Mùa nắng nên và phát triển theo ba hướng tương đối đồng đều thường xuyên tưới nước cho bưởi, bảo đảm chu kỳ

nhau làm cành cấp 1. Dùng tre cột giữ cành cấp 1

tưới 3 lần/tuần trong thời gian mùa khô. Lượng tạo với thân chính một góc 35-400.

nước tưới 120-150 lít/cây/lần. Trước khi ra hoa,

- Sau khi cành cấp 1 phát triển dài khoảng cây cần thời gian khô hạn khoảng 30 ngày để

50-80 cm thì cắt đọt để các mầm ngủ trên cành thuần thục phân hóa mầm hoa.

cấp 1 phát triển hình thành cành cấp 2 và chỉ giữ

Khi mưa nhiều gây ngập úng thì cần phá bờ

lại 2-3 cành.

bồn để thoát nước cho cây, tránh để đọng nước

- Cành cấp 2 này cách cành cấp 2 khác khoảng trong gốc cây, nếu kéo dài cây có thể chết.

15-20 cm và tạo với cành cấp 1 một góc 30-350.

Sau đó cũng tiến hành cắt đọt cành cấp 2 như

Tạo tán và tỉa cành

cách làm ở cành cấp 1. Từ cành cấp 2 sẽ hình

* Tạo tán: là việc cần làm ngay trong thời kỳ

thành những cành cấp 3.

xây dựng cơ bản (từ năm thứ 1 đến năm thứ 3) với

- Cành cấp 3 không hạn chế về số lượng và mục đích:

chiều dài nhưng cần loại bỏ các chỗ cành mọc quá

- Nhằm tạo lập một hình thái cây trồng có dày hoặc quá yếu. Sau 3 năm, cây sẽ có bộ tán cân khả năng tiếp nhận ánh sáng đầy đủ, đồng thời đối, thuận lợi trong chăm sóc, phòng ngừa sâu khống chế và duy trì chiều cao của cây trồng bệnh và thu hoạch.

trong tầm kiểm soát để thuận lợi trong việc quản

* Tỉa cành: Một trong những đặc điểm của cây lý vườn ở hai giai đoạn: kiến thiết cơ bản và thời có múi so với những loại cây ăn trái khác là không kỳ kinh doanh.

có sự khác nhau giữa mầm chồi và mầm trái.

- Hình thành và phát triển bộ khung cơ bản, Không có sự biến chuyển của chồi trong nhiều vững chắc nhằm tránh đổ ngã, gãy nhánh từ đó năm mà mỗi chồi có thể phát triển trong một năm 73

74

https://thuviensach.vn

trong mùa mưa. Tuy nhiên, khi cỏ phát triển phát triển các cành nhánh thứ cấp cho cây. Các mạnh sẽ cạnh tranh dinh dưỡng với cây có múi, vì bước như sau:

vậy phải cắt bỏ bớt bằng dao hoặc máy cắt cỏ.

- Từ vị trí mắt ghép (trên gốc ghép) trở lên khoảng 50-80cm thì bấm bỏ phần ngọn, mục đích Tưới và tiêu nước

để các mầm ngủ và cành bên phát triển.

Bưởi là loại cây trồng cần tưới nước đầy đủ,

- Chọn 3 cành khỏe, thẳng mọc từ thân chính nhất là giai đoạn trái phát triển. Mùa nắng nên và phát triển theo ba hướng tương đối đồng đều thường xuyên tưới nước cho bưởi, bảo đảm chu kỳ

nhau làm cành cấp 1. Dùng tre cột giữ cành cấp 1

tưới 3 lần/tuần trong thời gian mùa khô. Lượng tạo với thân chính một góc 35-400.

nước tưới 120-150 lít/cây/lần. Trước khi ra hoa,

- Sau khi cành cấp 1 phát triển dài khoảng cây cần thời gian khô hạn khoảng 30 ngày để

50-80 cm thì cắt đọt để các mầm ngủ trên cành thuần thục phân hóa mầm hoa.

cấp 1 phát triển hình thành cành cấp 2 và chỉ giữ

Khi mưa nhiều gây ngập úng thì cần phá bờ

lại 2-3 cành.

bồn để thoát nước cho cây, tránh để đọng nước

- Cành cấp 2 này cách cành cấp 2 khác khoảng trong gốc cây, nếu kéo dài cây có thể chết.

15-20 cm và tạo với cành cấp 1 một góc 30-350.

Sau đó cũng tiến hành cắt đọt cành cấp 2 như

Tạo tán và tỉa cành

cách làm ở cành cấp 1. Từ cành cấp 2 sẽ hình

* Tạo tán: là việc cần làm ngay trong thời kỳ

thành những cành cấp 3.

xây dựng cơ bản (từ năm thứ 1 đến năm thứ 3) với

- Cành cấp 3 không hạn chế về số lượng và mục đích:

chiều dài nhưng cần loại bỏ các chỗ cành mọc quá

- Nhằm tạo lập một hình thái cây trồng có dày hoặc quá yếu. Sau 3 năm, cây sẽ có bộ tán cân khả năng tiếp nhận ánh sáng đầy đủ, đồng thời đối, thuận lợi trong chăm sóc, phòng ngừa sâu khống chế và duy trì chiều cao của cây trồng bệnh và thu hoạch.

trong tầm kiểm soát để thuận lợi trong việc quản

* Tỉa cành: Một trong những đặc điểm của cây lý vườn ở hai giai đoạn: kiến thiết cơ bản và thời có múi so với những loại cây ăn trái khác là không kỳ kinh doanh.

có sự khác nhau giữa mầm chồi và mầm trái.

- Hình thành và phát triển bộ khung cơ bản, Không có sự biến chuyển của chồi trong nhiều vững chắc nhằm tránh đổ ngã, gãy nhánh từ đó năm mà mỗi chồi có thể phát triển trong một năm 73

74

https://thuviensach.vn

để tạo mầm hoa và sẽ mang một hay nhiều trái ở

điều kiện thích hợp cho côn trùng và mầm bệnh cuối cành.

tấn công.

Ba mục tiêu chính của việc cắt tỉa cành đối với cây có múi là:

Dinh dưỡng

- Tạo cho cây có bộ khung khỏe mạnh.

* Vai trò của dinh dưỡng đối với cây bưởi

- Lập những cành mang trái, trẻ, dồi dào sinh Để tăng trưởng và phát triển, cây trồng nói lực và phân bố giống nhau trên khung (sườn) và chung và cây bưởi nói riêng cần C, H, O từ không cành mẹ (cành chính).

khí và nước, rất nhiều chất dinh dưỡng mà cây

- Thay thế những cành già, loại bỏ cành sâu lấy từ đất.

bệnh, chết, cành vô hiệu... không có khả năng sản Nếu sự cung cấp chất dinh dưỡng nào không xuất bằng những cành non trẻ sẽ mang trái trong đủ sẽ ảnh hưởng đến năng suất và phẩm chất cây những năm tiếp theo.

trồng. Tuy nhiên, trong tự nhiên không phải bất Công việc tỉa cành được tiến hành hằng năm, cứ loại đất nào cũng đáp ứng được đầy đủ các sau khi thu hoạch cần phải loại bỏ những đoạn nguyên tố dinh dưỡng mà cây trồng cần.

cành sau:

Những đặc tính (lý và hóa tính) của đất sẽ

- Cành đã mang quả (thường rất ngắn khoảng quyết định sự tồn tại của các loại dinh dưỡng 10-15cm).

khác trong đất cũng như khả năng hấp thụ dinh

- Cành bị sâu bệnh, cành ốm yếu, cành nằm dưỡng của bộ rễ. Trong thực tế sản xuất nông bên trong tán không có khả năng mang quả.

nghiệp, cây trồng vẫn thường bị thiếu dinh dưỡng

- Cành đan chéo nhau, những cành vượt trong do: Dinh dưỡng trong đất ở dạng khó tiêu hoặc thời kỳ cây đang mang quả nhằm hạn chế việc quá trình chuyển hóa chất dinh dưỡng không đáp cạnh tranh dinh dưỡng với quả.

ứng kịp thời những đòi hỏi của cây trồng.

Để tránh mầm bệnh lây lan sang cây khác, Dinh dưỡng tồn tại trong đất tùy thuộc vào độ

cần phải khử trùng dụng cụ bằng cồn 900 hoặc hơ

chua của đất (độ pH), tùy thuộc loại đất (đất sét, lửa. Đối với những cành lớn hơn 3cm thì phải đất thịt, cát pha,...), tùy thuộc vào lượng chất dùng cưa. Những vết thương lớn sau khi cắt tỉa hữu cơ trong đất. Ví dụ đất có độ pH dưới 5, rễ

cần phải dùng sơn hoặc các thuốc trừ bệnh quét cây sẽ bị ngộ độc bởi nhôm (aluminum) hay kín vết cắt nhằm tránh vết thương bị thối tạo mangan (manganese) và còn gây ra hiện tượng 75

76

https://thuviensach.vn

để tạo mầm hoa và sẽ mang một hay nhiều trái ở

điều kiện thích hợp cho côn trùng và mầm bệnh cuối cành.

tấn công.

Ba mục tiêu chính của việc cắt tỉa cành đối với cây có múi là:

Dinh dưỡng

- Tạo cho cây có bộ khung khỏe mạnh.

* Vai trò của dinh dưỡng đối với cây bưởi

- Lập những cành mang trái, trẻ, dồi dào sinh Để tăng trưởng và phát triển, cây trồng nói lực và phân bố giống nhau trên khung (sườn) và chung và cây bưởi nói riêng cần C, H, O từ không cành mẹ (cành chính).

khí và nước, rất nhiều chất dinh dưỡng mà cây

- Thay thế những cành già, loại bỏ cành sâu lấy từ đất.

bệnh, chết, cành vô hiệu... không có khả năng sản Nếu sự cung cấp chất dinh dưỡng nào không xuất bằng những cành non trẻ sẽ mang trái trong đủ sẽ ảnh hưởng đến năng suất và phẩm chất cây những năm tiếp theo.

trồng. Tuy nhiên, trong tự nhiên không phải bất Công việc tỉa cành được tiến hành hằng năm, cứ loại đất nào cũng đáp ứng được đầy đủ các sau khi thu hoạch cần phải loại bỏ những đoạn nguyên tố dinh dưỡng mà cây trồng cần.

cành sau:

Những đặc tính (lý và hóa tính) của đất sẽ

- Cành đã mang quả (thường rất ngắn khoảng quyết định sự tồn tại của các loại dinh dưỡng 10-15cm).

khác trong đất cũng như khả năng hấp thụ dinh

- Cành bị sâu bệnh, cành ốm yếu, cành nằm dưỡng của bộ rễ. Trong thực tế sản xuất nông bên trong tán không có khả năng mang quả.

nghiệp, cây trồng vẫn thường bị thiếu dinh dưỡng

- Cành đan chéo nhau, những cành vượt trong do: Dinh dưỡng trong đất ở dạng khó tiêu hoặc thời kỳ cây đang mang quả nhằm hạn chế việc quá trình chuyển hóa chất dinh dưỡng không đáp cạnh tranh dinh dưỡng với quả.

ứng kịp thời những đòi hỏi của cây trồng.

Để tránh mầm bệnh lây lan sang cây khác, Dinh dưỡng tồn tại trong đất tùy thuộc vào độ

cần phải khử trùng dụng cụ bằng cồn 900 hoặc hơ

chua của đất (độ pH), tùy thuộc loại đất (đất sét, lửa. Đối với những cành lớn hơn 3cm thì phải đất thịt, cát pha,...), tùy thuộc vào lượng chất dùng cưa. Những vết thương lớn sau khi cắt tỉa hữu cơ trong đất. Ví dụ đất có độ pH dưới 5, rễ

cần phải dùng sơn hoặc các thuốc trừ bệnh quét cây sẽ bị ngộ độc bởi nhôm (aluminum) hay kín vết cắt nhằm tránh vết thương bị thối tạo mangan (manganese) và còn gây ra hiện tượng 75

76

https://thuviensach.vn

thiếu những loại dinh dưỡng dễ dàng liên kết với

- Phân vô cơ: Phân bón Trichoderma để hạn đất như canxi (calcium), magiê (magnesium), lân chế nấm bệnh, nhất là các bệnh do tác nhân (phosphorus) và cả molybden (molybdenum).

Phythophtora sp. gây ra. Cách ủ như sau: Gom Nếu đất có độ pH trên 7,5 sẽ gây ra hiện tượng hữu cơ thành đống, đáy 2m, cao 1,2-1,5m, tưới thiếu những nguyên tố dinh dưỡng vi lượng như

nước vừa đủ ẩm (nắm chặt vừa rịn nước), đạp sắt (iron), mangan (maganese), đồng (copper) và chân để đống hữu cơ được nén chặt xuống. Tưới kẽm (zinc).

nấm Trichoderma (20-30g/m3), phủ bạt nhựa để

Vì vậy, phân bón có vai trò quan trọng trong giữ ẩm. Tưới nước bổ sung hằng tuần để đủ ẩm, sản xuất nông nghiệp là cung cấp đầy đủ các đảo đống ủ sau 3 tuần. Đống ủ hoai vô cơ còn được nguyên tố dinh dưỡng cho cây trồng tăng năng gọi là phân khoáng, thường có 2 loại: suất, ổn định chất lượng và gia tăng độ phì nhiêu

+ Phân đơn: Là những loại phân khoáng chỉ

của đất. Không có cách nào hiệu quả hơn để nâng chứa một trong các nguyên tố dinh dưỡng như: cao năng suất bằng cách dùng phân bón.

đạm, lân, kali.

* Phân bón

+ Phân hỗn hợp: Là các loại phân chứa từ 2

- Phân hữu cơ: Xu hướng canh tác tiên tiến chất dinh dưỡng trở lên. Để nâng cao chất lượng hiện nay là sử dụng càng nhiều phân hữu cơ càng và hiệu lực của phân, ngoài các nguyên tố đa tốt khi sản xuất trái cây theo hướng sạch. Liều lượng NPK trong thành phần phân bón còn có lượng 15-30kg/năm/cây trưởng thành rất tốt cho các nguyên tố trung lượng (Mg, Ca, S...) và bưởi, giúp tăng tuổi thọ rất rõ cho cây. Cách ủ

nguyên tố vi lượng (Cu, Zn, B, Mn...) trên cơ sở

phân hữu cơ đơn giản: Không nên bón xác bã hữu đặc thù của từng loại cây và tính chất đất ở mỗi cơ tươi vào đất mà nên ủ cho hoai mục trước khi vùng sinh thái khác nhau. Hiện chuyên dùng cho bón. Các nguyên liệu hữu cơ được gom lại, có thể

cây ăn quả theo từng giai đoạn rất thuận lợi cho trộn với vôi để xử lý một số mầm bệnh trong đống người nông dân.

ủ. Để gia tăng tiến trình này, trên thị trường đã

* Kỹ thuật bón phân: Tùy theo giai đoạn sinh có các loại phân phân hủy, có thể trộn thêm lân trưởng và phát triển của bưởi, việc bón phân có và phân đạm làm thức ăn cho vi sinh vật. Có thể

thể được chia ra các thời kỳ như sau: ủ với nấm đối kháng sau 6-8 tuần. Sử dụng phân

- Thời kỳ cây 1-3 năm tuổi: phân bón được này bón cho bưởi rất tốt.

chia làm nhiều đợt để bón cho bưởi. Nếu đã có bón 77

78

https://thuviensach.vn

thiếu những loại dinh dưỡng dễ dàng liên kết với

- Phân vô cơ: Phân bón Trichoderma để hạn đất như canxi (calcium), magiê (magnesium), lân chế nấm bệnh, nhất là các bệnh do tác nhân (phosphorus) và cả molybden (molybdenum).

Phythophtora sp. gây ra. Cách ủ như sau: Gom Nếu đất có độ pH trên 7,5 sẽ gây ra hiện tượng hữu cơ thành đống, đáy 2m, cao 1,2-1,5m, tưới thiếu những nguyên tố dinh dưỡng vi lượng như

nước vừa đủ ẩm (nắm chặt vừa rịn nước), đạp sắt (iron), mangan (maganese), đồng (copper) và chân để đống hữu cơ được nén chặt xuống. Tưới kẽm (zinc).

nấm Trichoderma (20-30g/m3), phủ bạt nhựa để

Vì vậy, phân bón có vai trò quan trọng trong giữ ẩm. Tưới nước bổ sung hằng tuần để đủ ẩm, sản xuất nông nghiệp là cung cấp đầy đủ các đảo đống ủ sau 3 tuần. Đống ủ hoai vô cơ còn được nguyên tố dinh dưỡng cho cây trồng tăng năng gọi là phân khoáng, thường có 2 loại: suất, ổn định chất lượng và gia tăng độ phì nhiêu

+ Phân đơn: Là những loại phân khoáng chỉ

của đất. Không có cách nào hiệu quả hơn để nâng chứa một trong các nguyên tố dinh dưỡng như: cao năng suất bằng cách dùng phân bón.

đạm, lân, kali.

* Phân bón

+ Phân hỗn hợp: Là các loại phân chứa từ 2

- Phân hữu cơ: Xu hướng canh tác tiên tiến chất dinh dưỡng trở lên. Để nâng cao chất lượng hiện nay là sử dụng càng nhiều phân hữu cơ càng và hiệu lực của phân, ngoài các nguyên tố đa tốt khi sản xuất trái cây theo hướng sạch. Liều lượng NPK trong thành phần phân bón còn có lượng 15-30kg/năm/cây trưởng thành rất tốt cho các nguyên tố trung lượng (Mg, Ca, S...) và bưởi, giúp tăng tuổi thọ rất rõ cho cây. Cách ủ

nguyên tố vi lượng (Cu, Zn, B, Mn...) trên cơ sở

phân hữu cơ đơn giản: Không nên bón xác bã hữu đặc thù của từng loại cây và tính chất đất ở mỗi cơ tươi vào đất mà nên ủ cho hoai mục trước khi vùng sinh thái khác nhau. Hiện chuyên dùng cho bón. Các nguyên liệu hữu cơ được gom lại, có thể

cây ăn quả theo từng giai đoạn rất thuận lợi cho trộn với vôi để xử lý một số mầm bệnh trong đống người nông dân.

ủ. Để gia tăng tiến trình này, trên thị trường đã

* Kỹ thuật bón phân: Tùy theo giai đoạn sinh có các loại phân phân hủy, có thể trộn thêm lân trưởng và phát triển của bưởi, việc bón phân có và phân đạm làm thức ăn cho vi sinh vật. Có thể

thể được chia ra các thời kỳ như sau: ủ với nấm đối kháng sau 6-8 tuần. Sử dụng phân

- Thời kỳ cây 1-3 năm tuổi: phân bón được này bón cho bưởi rất tốt.

chia làm nhiều đợt để bón cho bưởi. Nếu đã có bón 77

78

https://thuviensach.vn

lót phân lân hoặc DAP thì dùng phân urê với liều chồi và mầm trái. Không có sự biến chuyển của lượng 10-20g hòa tan trong 10 lít nước để tưới cho chồi trong nhiều năm mà mỗi chồi có thể phát một gốc bưởi (1-2 tháng/lần). Khi cây trên 1 năm triển trong một năm để tạo mầm hoa và sẽ mang tuổi, bón trực tiếp phân vào gốc.

một hay nhiều trái ở cuối cành.

- Thời kỳ cây bưởi đã cho trái ổn định: có thể

Cây bưởi ra hoa cần thời gian khô hạn để

chia làm 5 lần bón như sau:

phân hoá mầm hoa. Gặp lúc mưa thì có thể

+ Sau thu hoạch: bón 25% đạm + 25% lân +

dùng màng nilông che phủ chung quanh gốc 10-30kg hữu cơ/gốc/năm.

cũng có thể tạo sự khô hạn để xử lý ra hoa, tuy

+ Bốn tuần trước khi cây ra hoa: bón 25% đạm +

nhiên phải tốn chi phí để mua nilông và tỷ lệ ra 50% lân + 25% kali.

hoa không cao.

+ Sau khi đậu quả: bón 25% đạm + 25% lân +

Để thu hoạch vào Tết âm lịch (nhằm bán giá 25% kali.

cao) thì nên tạo khô hạn vào khoảng tháng 4-5

+ Giai đoạn quả phát triển: bón 25% đạm +

dương lịch với thời gian tạo khô hạn khoảng 30-25% kali.

45 ngày, sau đó tưới trở lại để cây ra hoa vào

+ Một tháng trước thu hoạch: bón 25% kali.

khoảng đầu tháng 6 dương lịch.

Nên bón bổ sung từ 0,5 đến 1kg phân Sau khi thu hoạch xong tiến hành vệ sinh Ca(NO3)2/cây/năm vào các giai đoạn sau thu vườn như: cắt tỉa cành già, cành sâu bệnh, làm cỏ, hoạch, trước khi trổ hoa và sau đậu trái. Có thể

vun gốc (bằng sình), quét vôi gốc rồi bón phân phun phân bón lá tối đa không quá 3 lần/vụ trái, (đạm thấp và lân, kali cao) với liều lượng tùy mỗi lần cách nhau ít nhất 30 ngày. Không phun thuộc vào sự sinh trưởng và tuổi cây.

phân bón lá vào mùa mưa vì làm cây dễ nhiễm Đến giữa tháng 4 (dương lịch) thì ngưng tưới nấm bệnh như loét, mốc hồng, đốm rong.

khoảng 30 ngày. Khi ngưng tưới có thể dùng các loại phân bón lá như: MKP (0-52-34); Growmore Xử lý ra hoa

(6-30-30) phun lên cây để giúp lá non mau

* Xử lý ra hoa bằng cách tạo sự khô hạn thành thục.

Một trong những đặc điểm của cây có múi nói Sau đó tưới mỗi ngày một lần. Kết hợp phun chung và cây bưởi nói riêng so với những loại cây F94; Growmore (10-60-10) để kích thích ra hoa.

ăn trái khác là không có sự khác nhau giữa mầm 7-15 ngày sau khi tưới đợt đầu tiên, cây sẽ ra hoa, 79

80

https://thuviensach.vn

lót phân lân hoặc DAP thì dùng phân urê với liều chồi và mầm trái. Không có sự biến chuyển của lượng 10-20g hòa tan trong 10 lít nước để tưới cho chồi trong nhiều năm mà mỗi chồi có thể phát một gốc bưởi (1-2 tháng/lần). Khi cây trên 1 năm triển trong một năm để tạo mầm hoa và sẽ mang tuổi, bón trực tiếp phân vào gốc.

một hay nhiều trái ở cuối cành.

- Thời kỳ cây bưởi đã cho trái ổn định: có thể

Cây bưởi ra hoa cần thời gian khô hạn để

chia làm 5 lần bón như sau:

phân hoá mầm hoa. Gặp lúc mưa thì có thể

+ Sau thu hoạch: bón 25% đạm + 25% lân +

dùng màng nilông che phủ chung quanh gốc 10-30kg hữu cơ/gốc/năm.

cũng có thể tạo sự khô hạn để xử lý ra hoa, tuy

+ Bốn tuần trước khi cây ra hoa: bón 25% đạm +

nhiên phải tốn chi phí để mua nilông và tỷ lệ ra 50% lân + 25% kali.

hoa không cao.

+ Sau khi đậu quả: bón 25% đạm + 25% lân +

Để thu hoạch vào Tết âm lịch (nhằm bán giá 25% kali.

cao) thì nên tạo khô hạn vào khoảng tháng 4-5

+ Giai đoạn quả phát triển: bón 25% đạm +

dương lịch với thời gian tạo khô hạn khoảng 30-25% kali.

45 ngày, sau đó tưới trở lại để cây ra hoa vào

+ Một tháng trước thu hoạch: bón 25% kali.

khoảng đầu tháng 6 dương lịch.

Nên bón bổ sung từ 0,5 đến 1kg phân Sau khi thu hoạch xong tiến hành vệ sinh Ca(NO3)2/cây/năm vào các giai đoạn sau thu vườn như: cắt tỉa cành già, cành sâu bệnh, làm cỏ, hoạch, trước khi trổ hoa và sau đậu trái. Có thể

vun gốc (bằng sình), quét vôi gốc rồi bón phân phun phân bón lá tối đa không quá 3 lần/vụ trái, (đạm thấp và lân, kali cao) với liều lượng tùy mỗi lần cách nhau ít nhất 30 ngày. Không phun thuộc vào sự sinh trưởng và tuổi cây.

phân bón lá vào mùa mưa vì làm cây dễ nhiễm Đến giữa tháng 4 (dương lịch) thì ngưng tưới nấm bệnh như loét, mốc hồng, đốm rong.

khoảng 30 ngày. Khi ngưng tưới có thể dùng các loại phân bón lá như: MKP (0-52-34); Growmore Xử lý ra hoa

(6-30-30) phun lên cây để giúp lá non mau

* Xử lý ra hoa bằng cách tạo sự khô hạn thành thục.

Một trong những đặc điểm của cây có múi nói Sau đó tưới mỗi ngày một lần. Kết hợp phun chung và cây bưởi nói riêng so với những loại cây F94; Growmore (10-60-10) để kích thích ra hoa.

ăn trái khác là không có sự khác nhau giữa mầm 7-15 ngày sau khi tưới đợt đầu tiên, cây sẽ ra hoa, 79

80

https://thuviensach.vn

thời gian này tưới cây cách nhật. 10-15 ngày sau Nếu chúng ta không cắt lá thì cành này cũng sẽ

khi cây trổ hoa sẽ rụng cánh hoa (đậu quả).

mang trái sau đó nhưng muộn hơn so với phương

- Ưu điểm:

pháp cắt bỏ lá trước. Chú ý bắt đầu cắt lá từ cành

+ Cung cấp thêm dinh dưỡng cho cây bưởi (áp mang trái ở vị trí gần mặt đất trước sau đó tiến dụng vét sình ở vùng đồng bằng sông Cửu Long).

dần đến vị trí cao, nên chọn những cành già, thân

+ Cây ra hoa tập trung và đồng loạt.

và lá có màu xanh đậm. Tùy tình trạng sinh

+ Thuận lợi trong chăm sóc, phòng ngừa sâu trưởng và tuổi cây mà cành này sẽ cho hoa nhanh bệnh và thu hoạch.

hay chậm.

+ Tổng thu nhập một lần bán sẽ cao hơn so với

- Ưu điểm:

để ra hoa tự nhiên.

+ Kỹ thuật này đơn giản dễ làm, không tốn

- Nhược điểm:

hóa chất để xử lý ra hoa.

+ Thông qua vét sình, xác bã thực vật chưa phân

+ Trái bưởi nằm bên trong tán nên tiết kiệm hủy bị đưa lên liếp có thể gây độc cho cây bưởi.

được cây chống đỡ, hạn chế trái bưởi bị rám nắng.

+ Bộ rễ có khuynh hướng ăn sâu tìm nguồn

+ Trái ra theo vị trí mong muốn nên thuận lợi nước trong thời gian xiết nước vì vậy bộ rễ có thể

trong chăm sóc và thu hoạch.

bị hư hỏng nếu đất có mực thủy cấp cao.

- Nhược điểm:

+ Bộ rễ suy yếu dễ bị sâu bệnh hại tấn công

+ Tốn công lao động trong trường hợp áp dụng trong thời gian tạo khô hạn.

vào trang trại có diện tích lớn từ vài ha trở lên.

* Loại bỏ lá trên cành mang trái

+ Khó áp dụng cho cây bưởi đã nhiều năm Sau khi thu hoạch xong cũng tiến hành vệ

tuổi, cây cao trên 3m, già cỗi.

sinh vườn như: cắt tỉa cành già, cành sâu bệnh,

* Xử lý ra hoa bằng cách sử dụng hoá chất làm cỏ, quét vôi gốc... kế đến bón phân lần 2 (đạm

- Sử dụng Paclobutrazol để xử lý ra hoa theo thấp, lân và kali cao) với liều lượng tùy thuộc vào một trong 3 cách sau:

sự sinh trưởng và tuổi cây.

+ Tưới xung quanh gốc ở liều lượng 2,5-5g/cây Khi toàn bộ lá trên cây già và không có tược (tùy theo tuổi cây và đường kính của cây mà tăng non xuất hiện thì tiến hành cắt bỏ lá trên cành giảm liều lượng).

mang quả (thường rất ngắn khoảng 10-20cm). Cành

+ Phun lên cây ở nồng độ 1.000-2.000 ppm này thường mọc ở chảng 2 hoặc chảng 3 của cây.

cũng có khả năng giúp cây có múi ra hoa. Trên 81

82

https://thuviensach.vn

thời gian này tưới cây cách nhật. 10-15 ngày sau Nếu chúng ta không cắt lá thì cành này cũng sẽ

khi cây trổ hoa sẽ rụng cánh hoa (đậu quả).

mang trái sau đó nhưng muộn hơn so với phương

- Ưu điểm:

pháp cắt bỏ lá trước. Chú ý bắt đầu cắt lá từ cành

+ Cung cấp thêm dinh dưỡng cho cây bưởi (áp mang trái ở vị trí gần mặt đất trước sau đó tiến dụng vét sình ở vùng đồng bằng sông Cửu Long).

dần đến vị trí cao, nên chọn những cành già, thân

+ Cây ra hoa tập trung và đồng loạt.

và lá có màu xanh đậm. Tùy tình trạng sinh

+ Thuận lợi trong chăm sóc, phòng ngừa sâu trưởng và tuổi cây mà cành này sẽ cho hoa nhanh bệnh và thu hoạch.

hay chậm.

+ Tổng thu nhập một lần bán sẽ cao hơn so với

- Ưu điểm:

để ra hoa tự nhiên.

+ Kỹ thuật này đơn giản dễ làm, không tốn

- Nhược điểm:

hóa chất để xử lý ra hoa.

+ Thông qua vét sình, xác bã thực vật chưa phân

+ Trái bưởi nằm bên trong tán nên tiết kiệm hủy bị đưa lên liếp có thể gây độc cho cây bưởi.

được cây chống đỡ, hạn chế trái bưởi bị rám nắng.

+ Bộ rễ có khuynh hướng ăn sâu tìm nguồn

+ Trái ra theo vị trí mong muốn nên thuận lợi nước trong thời gian xiết nước vì vậy bộ rễ có thể

trong chăm sóc và thu hoạch.

bị hư hỏng nếu đất có mực thủy cấp cao.

- Nhược điểm:

+ Bộ rễ suy yếu dễ bị sâu bệnh hại tấn công

+ Tốn công lao động trong trường hợp áp dụng trong thời gian tạo khô hạn.

vào trang trại có diện tích lớn từ vài ha trở lên.

* Loại bỏ lá trên cành mang trái

+ Khó áp dụng cho cây bưởi đã nhiều năm Sau khi thu hoạch xong cũng tiến hành vệ

tuổi, cây cao trên 3m, già cỗi.

sinh vườn như: cắt tỉa cành già, cành sâu bệnh,

* Xử lý ra hoa bằng cách sử dụng hoá chất làm cỏ, quét vôi gốc... kế đến bón phân lần 2 (đạm

- Sử dụng Paclobutrazol để xử lý ra hoa theo thấp, lân và kali cao) với liều lượng tùy thuộc vào một trong 3 cách sau:

sự sinh trưởng và tuổi cây.

+ Tưới xung quanh gốc ở liều lượng 2,5-5g/cây Khi toàn bộ lá trên cây già và không có tược (tùy theo tuổi cây và đường kính của cây mà tăng non xuất hiện thì tiến hành cắt bỏ lá trên cành giảm liều lượng).

mang quả (thường rất ngắn khoảng 10-20cm). Cành

+ Phun lên cây ở nồng độ 1.000-2.000 ppm này thường mọc ở chảng 2 hoặc chảng 3 của cây.

cũng có khả năng giúp cây có múi ra hoa. Trên 81

82

https://thuviensach.vn

cây bưởi da xanh phun Paclobutrazol nồng độ

- Nhược điểm:

1.000 ppm, sau đó 30 ngày phun tiếp Thiourea

+ Tốn chi phí mua hóa chất, công lao động khi nồng độ 0,3% sẽ giúp cây ra hoa đạt tỷ lệ cao.

phun hoặc tưới.

+ Quét gốc, vị trí quét cách mặt đất 10-20cm,

+ Không an toàn cho người tiêu dùng nếu hóa kích thước vết quét 10-15cm và quét vòng theo chất còn lưu tồn trong trái.

chu vi của gốc cây.

+ Sử dụng hóa chất liều cao có thể làm gây hại

- Sử dụng Ethrel để xử lý ra hoa theo một bộ rễ của cây bưởi, tiêu diệt vi sinh vật có ích trong 2 cách sau:

trong đất, gây ô nhiễm môi trường.

+ Phun lên lá với nồng độ 500 ppm.

- Các yếu tố liên quan để việc xử lý ra hoa bưởi

+ Tưới gốc.

được thành công:

Trước khi xử lý hóa chất thì cây cũng được bón

+ Cây phải được trồng trên mô đất và vườn phân lần 2 (trước khi ra hoa), sau khi xử lý hóa phải có hệ thống tưới tiêu chủ động được nguồn chất cũng cần giảm dần lượng nước tưới và khi nước trong mương khi tạo khô hạn để đất nhanh cây ra hoa thì tưới nước trở lại.

khô ráo, giúp việc cây phân hóa mầm hoa tốt hơn.

Việc sử dụng hóa chất để xử lý ra hoa cho cây

+ Khoảng cách trồng không được quá dày, sẽ

có múi cần phải thận trọng vì có thể ảnh hưởng gây khó khăn trong việc tạo khô hạn.

nguy hại cho cây, nên làm thử một vài cây ở các

+ Thời gian tạo khô hạn phải tương đối đủ để

nồng độ từ thấp đến cao, từ đó rút ra kinh cây phân hóa mầm hoa.

nghiệm trước khi quyết định sử dụng nhiều

+ Trước giai đoạn xử lý ra hoa, cây không được hơn trên vườn.

bón quá nhiều phân bón có hàm lượng đạm cao.

- Ưu điểm:

+ Trong thời gian xử lý ra hoa, trên cây bưởi

+ Cây ra hoa theo ý muốn.

không được mang quá nhiều trái hoặc trái đang ở

+ Ít chịu ảnh hưởng của sự tác động độ ẩm các giai đoạn phát triển khác nhau.

trong đất trong thời gian xử lý.

+ Cành vượt phải được tỉa bỏ thường xuyên,

+ Thuận lợi trong chăm sóc, phòng ngừa sâu cây bưởi không có nhiều tược non.

bệnh và thu hoạch.

Tóm lại, việc xử lý ra hoa trên cây bưởi không

+ Tổng thu nhập một lần bán sẽ cao hơn so với khó nếu chúng ta áp dụng đúng kỹ thuật. Tùy từng để ra hoa tự nhiên.

điều kiện cụ thể mà chúng ta chọn biện pháp xử lý 83

84

https://thuviensach.vn

cây bưởi da xanh phun Paclobutrazol nồng độ

- Nhược điểm:

1.000 ppm, sau đó 30 ngày phun tiếp Thiourea

+ Tốn chi phí mua hóa chất, công lao động khi nồng độ 0,3% sẽ giúp cây ra hoa đạt tỷ lệ cao.

phun hoặc tưới.

+ Quét gốc, vị trí quét cách mặt đất 10-20cm,

+ Không an toàn cho người tiêu dùng nếu hóa kích thước vết quét 10-15cm và quét vòng theo chất còn lưu tồn trong trái.

chu vi của gốc cây.

+ Sử dụng hóa chất liều cao có thể làm gây hại

- Sử dụng Ethrel để xử lý ra hoa theo một bộ rễ của cây bưởi, tiêu diệt vi sinh vật có ích trong 2 cách sau:

trong đất, gây ô nhiễm môi trường.

+ Phun lên lá với nồng độ 500 ppm.

- Các yếu tố liên quan để việc xử lý ra hoa bưởi

+ Tưới gốc.

được thành công:

Trước khi xử lý hóa chất thì cây cũng được bón

+ Cây phải được trồng trên mô đất và vườn phân lần 2 (trước khi ra hoa), sau khi xử lý hóa phải có hệ thống tưới tiêu chủ động được nguồn chất cũng cần giảm dần lượng nước tưới và khi nước trong mương khi tạo khô hạn để đất nhanh cây ra hoa thì tưới nước trở lại.

khô ráo, giúp việc cây phân hóa mầm hoa tốt hơn.

Việc sử dụng hóa chất để xử lý ra hoa cho cây

+ Khoảng cách trồng không được quá dày, sẽ

có múi cần phải thận trọng vì có thể ảnh hưởng gây khó khăn trong việc tạo khô hạn.

nguy hại cho cây, nên làm thử một vài cây ở các

+ Thời gian tạo khô hạn phải tương đối đủ để

nồng độ từ thấp đến cao, từ đó rút ra kinh cây phân hóa mầm hoa.

nghiệm trước khi quyết định sử dụng nhiều

+ Trước giai đoạn xử lý ra hoa, cây không được hơn trên vườn.

bón quá nhiều phân bón có hàm lượng đạm cao.

- Ưu điểm:

+ Trong thời gian xử lý ra hoa, trên cây bưởi

+ Cây ra hoa theo ý muốn.

không được mang quá nhiều trái hoặc trái đang ở

+ Ít chịu ảnh hưởng của sự tác động độ ẩm các giai đoạn phát triển khác nhau.

trong đất trong thời gian xử lý.

+ Cành vượt phải được tỉa bỏ thường xuyên,

+ Thuận lợi trong chăm sóc, phòng ngừa sâu cây bưởi không có nhiều tược non.

bệnh và thu hoạch.

Tóm lại, việc xử lý ra hoa trên cây bưởi không

+ Tổng thu nhập một lần bán sẽ cao hơn so với khó nếu chúng ta áp dụng đúng kỹ thuật. Tùy từng để ra hoa tự nhiên.

điều kiện cụ thể mà chúng ta chọn biện pháp xử lý 83

84

https://thuviensach.vn

cho bưởi ra hoa thích hợp để bán trái được giá nhất, chờ giá xuất bán, bằng cách phun lên cây các loại thu lợi nhuận cao đồng thời kéo dài tuổi thọ của cây.

phân bón lá như: Retain, ProGibbe. Tuy nhiên, không nên neo trái quá lâu trên cây sẽ ảnh hưởng Kiểm soát chiều cao của tán cây khả năng ra hoa ở vụ sau và tuổi thọ của cây bưởi Nên khống chế và duy trì chiều cao của cây bưởi bị giảm.

trong tầm kiểm soát khoảng 3m để khả năng tiếp nhận ánh sáng của bộ lá tối đa, tăng diện tích lá Thu hoạch

hữu hiệu cho quang hợp của bộ lá; thuận lợi trong Cây bưởi từ khi ra hoa đến thu hoạch khoảng việc quản lý vườn ở giai đoạn kiến thiết cơ bản và 7-8 tháng, tùy theo tuổi cây, tình trạng sinh thời kỳ kinh doanh. Duy trì sức sống tốt của cây, trưởng... Tuy nhiên, để có quả bưởi da xanh đạt bảo đảm sự cân bằng sinh trưởng và kết trái, luôn chất lượng, nên thu hoạch quả ở giai đoạn 28-29

luôn duy trì khả năng cho trái ở mức tối đa.

tuần sau khi hoa nở. Nếu nhìn từ bên ngoài thì vỏ

Tỉa trái

quả có màu xanh nhạt, bóng và túi tinh dầu phát triển nhiều và rõ, trái nặng.

Bưởi thường ra nhiều hoa trên một chùm, vì vậy Ở giai đoạn này quả bưởi có trọng lượng trung nếu chúng ta không tỉa bỏ bớt trái sẽ làm trái bưởi nhỏ, dạng trái không đẹp, giảm giá trị thương phẩm bình 1.500-1.600g, với tỷ lệ thịt vào biến động từ

và sâu bệnh dễ tấn công. Theo khuyến cáo thì trên 56,85% đến 57,88% và phần trăm nước quả khá mỗi chùm trái chỉ giữ lại tối đa là 2 trái.

cao khoảng 45%. Thịt quả có màu hồng đỏ, con Những trái đậu trên cao (> 3m) sẽ có kích tép bóng có nhiều nước. Độ brix của bưởi tại thời thước nhỏ và khó phòng ngừa sâu bệnh và những điểm thu hoạch là 10,60-11,52%, hàm lượng acid trái đậu quá gần mặt đất dễ bị bệnh hại tấn công tổng số khoảng 0,53-0,55%, với tỷ lệ đường: acid (Phytophthora sp) nên cũng cần loại bỏ nếu biện là 19,27-21,74.

pháp chống đỡ trái không đạt hiệu quả.

Nên thu hoạch vào lúc trời mát và nhẹ tay (tránh lúc nắng gắt làm các tế bào tinh dầu Neo trái

căng dễ vỡ), không nên thu quả sau cơn mưa Đến thời điểm thu hoạch mà giá bưởi hạ thì có hoặc có sương mù nhiều vì quả dễ bị ẩm thối khi thể neo quả được trên cây từ 15-30 ngày nữa để

tồn trữ.

85

86

https://thuviensach.vn

cho bưởi ra hoa thích hợp để bán trái được giá nhất, chờ giá xuất bán, bằng cách phun lên cây các loại thu lợi nhuận cao đồng thời kéo dài tuổi thọ của cây.

phân bón lá như: Retain, ProGibbe. Tuy nhiên, không nên neo trái quá lâu trên cây sẽ ảnh hưởng Kiểm soát chiều cao của tán cây khả năng ra hoa ở vụ sau và tuổi thọ của cây bưởi Nên khống chế và duy trì chiều cao của cây bưởi bị giảm.

trong tầm kiểm soát khoảng 3m để khả năng tiếp nhận ánh sáng của bộ lá tối đa, tăng diện tích lá Thu hoạch

hữu hiệu cho quang hợp của bộ lá; thuận lợi trong Cây bưởi từ khi ra hoa đến thu hoạch khoảng việc quản lý vườn ở giai đoạn kiến thiết cơ bản và 7-8 tháng, tùy theo tuổi cây, tình trạng sinh thời kỳ kinh doanh. Duy trì sức sống tốt của cây, trưởng... Tuy nhiên, để có quả bưởi da xanh đạt bảo đảm sự cân bằng sinh trưởng và kết trái, luôn chất lượng, nên thu hoạch quả ở giai đoạn 28-29

luôn duy trì khả năng cho trái ở mức tối đa.

tuần sau khi hoa nở. Nếu nhìn từ bên ngoài thì vỏ

Tỉa trái

quả có màu xanh nhạt, bóng và túi tinh dầu phát triển nhiều và rõ, trái nặng.

Bưởi thường ra nhiều hoa trên một chùm, vì vậy Ở giai đoạn này quả bưởi có trọng lượng trung nếu chúng ta không tỉa bỏ bớt trái sẽ làm trái bưởi nhỏ, dạng trái không đẹp, giảm giá trị thương phẩm bình 1.500-1.600g, với tỷ lệ thịt vào biến động từ

và sâu bệnh dễ tấn công. Theo khuyến cáo thì trên 56,85% đến 57,88% và phần trăm nước quả khá mỗi chùm trái chỉ giữ lại tối đa là 2 trái.

cao khoảng 45%. Thịt quả có màu hồng đỏ, con Những trái đậu trên cao (> 3m) sẽ có kích tép bóng có nhiều nước. Độ brix của bưởi tại thời thước nhỏ và khó phòng ngừa sâu bệnh và những điểm thu hoạch là 10,60-11,52%, hàm lượng acid trái đậu quá gần mặt đất dễ bị bệnh hại tấn công tổng số khoảng 0,53-0,55%, với tỷ lệ đường: acid (Phytophthora sp) nên cũng cần loại bỏ nếu biện là 19,27-21,74.

pháp chống đỡ trái không đạt hiệu quả.

Nên thu hoạch vào lúc trời mát và nhẹ tay (tránh lúc nắng gắt làm các tế bào tinh dầu Neo trái

căng dễ vỡ), không nên thu quả sau cơn mưa Đến thời điểm thu hoạch mà giá bưởi hạ thì có hoặc có sương mù nhiều vì quả dễ bị ẩm thối khi thể neo quả được trên cây từ 15-30 ngày nữa để

tồn trữ.

85

86

https://thuviensach.vn

Dùng kéo cắt cả cuống quả, lau sạch cho vào Anh Kia Ri chia sẻ, gia đình có gần 1ha đất.

giỏ hoặc sọt tre để nơi thoáng mát để phân loại, Trước khi trồng bưởi, anh trồng dưa hấu, lúa lau sạch vỏ quả chờ vận chuyển đến nơi bảo quản nhưng đây là những cây ngắn ngày, chăm sóc khá và tiêu thụ.

cực, đồng lời bấp bênh. Do đó, anh thường xuyên lên mạng tham khảo những mô hình trồng cây ăn

2.5. Một số mô hình trồng bưởi da xanh

trái để tìm hướng đi thích hợp trên mảnh đất

điển hình

mình đang canh tác.

Anh Nguyễn Văn Kia Ri (ấp Nhơn Trị, xã Ngoài ra, anh Kia Ri còn được Hội Nông dân Nhơn Thạnh Trung, thành phố Tân An, tỉnh thành phố Tân An, xã Nhơn Thạnh Trung mời Long An) trồng bưởi da xanh và áp dụng phương tham gia nhiều chuyến tham quan các mô hình pháp hữu cơ trong canh tác. Mong muốn của anh làm kinh tế hiệu quả. Sau thời gian nghiên cứu, Kia Ri là tạo ra sản phẩm có chất lượng tốt, có cơ

anh quyết định chọn giống bưởi da xanh để trồng.

hội tiêu thụ sản phẩm dễ dàng.

Vườn bưởi trước đây vốn là ruộng lúa, anh phải mất rất nhiều công sức để lên liếp, xẻ mương nhằm lấy nguồn nước sông tự nhiên cung cấp nước tưới cũng như xả phèn.

Theo đó, vườn bưởi nhà anh có liếp rộng khoảng 6m, mương nước dọc theo liếp khoảng 2m.

Trên mỗi liếp, anh trồng bưởi theo hàng cách hàng khoảng 4m để cây lấy tán rộng, hấp thu đầy đủ ánh sáng tự nhiên nhằm tránh sâu, bệnh trên thân cây cũng như lá.

Nói về lý do không sử dụng phân hóa học, loại bỏ thuốc bảo vệ thực vật trong vườn bưởi, anh Kia Ri giải thích: “Đa số người dân vẫn còn lạm dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu dẫn đến chất Vườn bưởi da xanh được trồng theo phương pháp hữu cơ

lượng sản phẩm chưa cao. Ðể tìm hướng đi mới của gia đình anh Nguyễn Văn Kia Ri trong canh tác cây bưởi da xanh, tôi chọn trồng 87

88

https://thuviensach.vn

Dùng kéo cắt cả cuống quả, lau sạch cho vào Anh Kia Ri chia sẻ, gia đình có gần 1ha đất.

giỏ hoặc sọt tre để nơi thoáng mát để phân loại, Trước khi trồng bưởi, anh trồng dưa hấu, lúa lau sạch vỏ quả chờ vận chuyển đến nơi bảo quản nhưng đây là những cây ngắn ngày, chăm sóc khá và tiêu thụ.

cực, đồng lời bấp bênh. Do đó, anh thường xuyên lên mạng tham khảo những mô hình trồng cây ăn

2.5. Một số mô hình trồng bưởi da xanh

trái để tìm hướng đi thích hợp trên mảnh đất

điển hình

mình đang canh tác.

Anh Nguyễn Văn Kia Ri (ấp Nhơn Trị, xã Ngoài ra, anh Kia Ri còn được Hội Nông dân Nhơn Thạnh Trung, thành phố Tân An, tỉnh thành phố Tân An, xã Nhơn Thạnh Trung mời Long An) trồng bưởi da xanh và áp dụng phương tham gia nhiều chuyến tham quan các mô hình pháp hữu cơ trong canh tác. Mong muốn của anh làm kinh tế hiệu quả. Sau thời gian nghiên cứu, Kia Ri là tạo ra sản phẩm có chất lượng tốt, có cơ

anh quyết định chọn giống bưởi da xanh để trồng.

hội tiêu thụ sản phẩm dễ dàng.

Vườn bưởi trước đây vốn là ruộng lúa, anh phải mất rất nhiều công sức để lên liếp, xẻ mương nhằm lấy nguồn nước sông tự nhiên cung cấp nước tưới cũng như xả phèn.

Theo đó, vườn bưởi nhà anh có liếp rộng khoảng 6m, mương nước dọc theo liếp khoảng 2m.

Trên mỗi liếp, anh trồng bưởi theo hàng cách hàng khoảng 4m để cây lấy tán rộng, hấp thu đầy đủ ánh sáng tự nhiên nhằm tránh sâu, bệnh trên thân cây cũng như lá.

Nói về lý do không sử dụng phân hóa học, loại bỏ thuốc bảo vệ thực vật trong vườn bưởi, anh Kia Ri giải thích: “Đa số người dân vẫn còn lạm dụng phân bón hóa học, thuốc trừ sâu dẫn đến chất Vườn bưởi da xanh được trồng theo phương pháp hữu cơ

lượng sản phẩm chưa cao. Ðể tìm hướng đi mới của gia đình anh Nguyễn Văn Kia Ri trong canh tác cây bưởi da xanh, tôi chọn trồng 87

88

https://thuviensach.vn

theo hướng hữu cơ sinh học, sử dụng chế phẩm Do những đợt trái đầu tiên, vườn bưởi trái chưa sinh học, vừa bảo đảm sức khỏe người trồng, người rộ nên hầu hết đều được anh bán tại nhà cho người dùng, vừa bảo vệ đất đai và môi trường sống”.

thân quen hoặc bán tại các chợ có đông công nhân.

Thông thường, bưởi da xanh sau 18 tháng Bưởi loại 1 (trái tròn to, không méo, nặng trên trồng thì bắt đầu cho những lứa trái đầu tiên. Từ

1,3kg), anh bán với giá 60.000 đồng/kg; còn bưởi khi ra hoa, kết trái và chín khoảng 7-8 tháng.

loại 2 (trái nhỏ, da không đều màu, hoặc méo) thì Đây là khoảng thời gian khá dài, vì vậy, anh Kia bán với giá rẻ hơn. Người thân sau khi ăn bưởi do Ri chịu khó trồng xen bưởi với ổi Nữ hoàng (theo anh Kia Ri trồng đều đánh giá chất lượng tốt. Anh hướng hữu cơ). Bởi, ổi Nữ hoàng là loại cây nhanh Kia Ri cho biết, đang nghiên cứu, áp dụng cách bón lấy trái sau trồng trọt. Giải thích vấn đề này, anh phân sao cho chất lượng trái nâng lên, xây dựng Kia Ri cho rằng: “Bưởi lâu cho trái còn ổi thì thương hiệu cho vườn bưởi và tiến tới xúc tiến nhanh, đây là cách “lấy ngắn nuôi dài”. Nhờ vậy, thương mại để có đầu ra theo hướng liên kết, tiêu vườn ổi xen canh cho tôi thu nhập hằng ngày để

thụ sản phẩm dễ dàng, bền vững.

nuôi cây bưởi. Hiện nay, vườn bưởi được 3 năm Anh Trương Minh Tuấn, ở ấp An Thuận A, xã trồng, trái bắt đầu sai, tôi sẽ bỏ ổi để cành bưởi Mỹ Thạnh An, thị xã Bến Tre - một trong những xòe tán rộng”.

nông dân thành công mô hình trồng bưởi da xanh Với diện tích gần 1ha, anh Kia Ri trồng gần xen dừa xiêm - chia sẻ: “Bưởi trồng xen dừa xiêm 400 gốc bưởi da xanh. Với phương pháp trồng theo khi thu hoạch bán được tiền nhiều gấp mấy lần cây hướng hữu cơ, bưởi ít bị sâu, bệnh. Đặc biệt, trái mãng cầu. Dừa xiêm ăn lâu dài, cây có tán không bưởi có chất lượng khá vượt trội, vỏ mỏng, ruột lớn lắm, chỉ 7-8m, sẽ tạo bóng râm hợp lý cho cây hồng đỏ, múi mọng nước và vị ngọt thanh.

bưởi”. Với 5 công đất trồng xen 150 cây bưởi da Ðể đạt được điều này, bí quyết chính là nằm ở

xanh và 60 cây dừa xiêm, tổng thu nhập của gia khâu canh tác. Cụ thể, bình quân mỗi năm, anh đình anh Tuấn đạt hàng trăm triệu đồng/năm.

Kia Ri bón phân cho bưởi 3-4 đợt và tuyệt đối Còn với mô hình trồng bưởi da xanh theo không để cây mất nước. Ngoài ra, khâu chọn trái hướng hữu cơ thì ông Nguyễn Văn Sốt (Ba Sốt) cũng khá quan trọng. Khi bưởi ra hoa, kết trái, tại ấp Tân Long 2, xã Tân Thành Bình, huyện anh chọn những trái đầy đặn, tròn và loại bỏ

Mỏ Cày Bắc, tỉnh Bến Tre - một trong những những trái méo mó, da sần sùi.

nông dân thành công với mô hình này - cho hay: 89

90

https://thuviensach.vn

theo hướng hữu cơ sinh học, sử dụng chế phẩm Do những đợt trái đầu tiên, vườn bưởi trái chưa sinh học, vừa bảo đảm sức khỏe người trồng, người rộ nên hầu hết đều được anh bán tại nhà cho người dùng, vừa bảo vệ đất đai và môi trường sống”.

thân quen hoặc bán tại các chợ có đông công nhân.

Thông thường, bưởi da xanh sau 18 tháng Bưởi loại 1 (trái tròn to, không méo, nặng trên trồng thì bắt đầu cho những lứa trái đầu tiên. Từ

1,3kg), anh bán với giá 60.000 đồng/kg; còn bưởi khi ra hoa, kết trái và chín khoảng 7-8 tháng.

loại 2 (trái nhỏ, da không đều màu, hoặc méo) thì Đây là khoảng thời gian khá dài, vì vậy, anh Kia bán với giá rẻ hơn. Người thân sau khi ăn bưởi do Ri chịu khó trồng xen bưởi với ổi Nữ hoàng (theo anh Kia Ri trồng đều đánh giá chất lượng tốt. Anh hướng hữu cơ). Bởi, ổi Nữ hoàng là loại cây nhanh Kia Ri cho biết, đang nghiên cứu, áp dụng cách bón lấy trái sau trồng trọt. Giải thích vấn đề này, anh phân sao cho chất lượng trái nâng lên, xây dựng Kia Ri cho rằng: “Bưởi lâu cho trái còn ổi thì thương hiệu cho vườn bưởi và tiến tới xúc tiến nhanh, đây là cách “lấy ngắn nuôi dài”. Nhờ vậy, thương mại để có đầu ra theo hướng liên kết, tiêu vườn ổi xen canh cho tôi thu nhập hằng ngày để

thụ sản phẩm dễ dàng, bền vững.

nuôi cây bưởi. Hiện nay, vườn bưởi được 3 năm Anh Trương Minh Tuấn, ở ấp An Thuận A, xã trồng, trái bắt đầu sai, tôi sẽ bỏ ổi để cành bưởi Mỹ Thạnh An, thị xã Bến Tre - một trong những xòe tán rộng”.

nông dân thành công mô hình trồng bưởi da xanh Với diện tích gần 1ha, anh Kia Ri trồng gần xen dừa xiêm - chia sẻ: “Bưởi trồng xen dừa xiêm 400 gốc bưởi da xanh. Với phương pháp trồng theo khi thu hoạch bán được tiền nhiều gấp mấy lần cây hướng hữu cơ, bưởi ít bị sâu, bệnh. Đặc biệt, trái mãng cầu. Dừa xiêm ăn lâu dài, cây có tán không bưởi có chất lượng khá vượt trội, vỏ mỏng, ruột lớn lắm, chỉ 7-8m, sẽ tạo bóng râm hợp lý cho cây hồng đỏ, múi mọng nước và vị ngọt thanh.

bưởi”. Với 5 công đất trồng xen 150 cây bưởi da Ðể đạt được điều này, bí quyết chính là nằm ở

xanh và 60 cây dừa xiêm, tổng thu nhập của gia khâu canh tác. Cụ thể, bình quân mỗi năm, anh đình anh Tuấn đạt hàng trăm triệu đồng/năm.

Kia Ri bón phân cho bưởi 3-4 đợt và tuyệt đối Còn với mô hình trồng bưởi da xanh theo không để cây mất nước. Ngoài ra, khâu chọn trái hướng hữu cơ thì ông Nguyễn Văn Sốt (Ba Sốt) cũng khá quan trọng. Khi bưởi ra hoa, kết trái, tại ấp Tân Long 2, xã Tân Thành Bình, huyện anh chọn những trái đầy đặn, tròn và loại bỏ

Mỏ Cày Bắc, tỉnh Bến Tre - một trong những những trái méo mó, da sần sùi.

nông dân thành công với mô hình này - cho hay: 89

90

https://thuviensach.vn

“Tôi bón bưởi chủ yếu bằng phân hữu cơ Komix Cây bưởi da xanh cũng đem lại cho gia đình chuyên dùng cho cây ăn trái, mỗi năm bón từ

ông Thiều Văn Tỷ (Hai Tỷ), ấp Định Bình, xã Hòa 600-700kg, chia làm 3-4 lần bón, trước khi bón Nghĩa nguồn thu nhập ổn định. Ông Hai Tỷ cho dùng cào xới nhẹ đất, bón phân tưới nước cho cây biết, hơn 20 năm trước nhà ông có 3 công đất vườn dễ hấp thu. Tôi rất ít bón phân hóa học, chỉ bổ

trồng nhãn tiêu Huế, nhưng cây nhãn không sung phân lân và kali cho rễ phát triển và tăng mang lại hiệu quả kinh tế cao. May nhờ người em độ ngọt cho trái”.

gái đi làm ở Mỹ Thạnh An, thấy nông dân ở đây Theo ông Ba Sốt, kỹ thuật trồng bưởi da xanh trồng bưởi bán được giá cao nên mua 2 cành mang nền hữu cơ không khó lắm. Với mô hình này, gia về cho ông trồng thử.

đình ông Ba và các hộ nông dân khác có thể đăng Qua chăm sóc cây bưởi trưởng thành cho trái ký sản xuất bưởi theo tiêu chuẩn VietGAP, đưa ăn khá ngon. Từ đó ông quyết định chiết cành để

bưởi da xanh xuất khẩu ra thị trường nước ngoài, trồng xen trong vườn nhãn, khi cây bưởi lớn ông đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho địa phương.

đốn bỏ vườn nhãn chỉ trồng chuyên canh cây bưởi da xanh trên diện tích khoảng 3.000m2. Vườn bưởi được ông chăm sóc cẩn thận nên cây xanh tốt và có nhiều người đến hỏi mua cành về trồng.

Sau khi chiết cành được 4 năm, số tiền thu lại cũng khá, ông mua thêm 7 công đất vườn trồng chuyên canh cây bưởi. Trong đó ông dùng 7 công đất trồng bưởi da xanh và 3 công đất còn lại trồng bưởi năm roi. Đến nay bưởi da xanh cây lớn nhất được 20 năm tuổi và số cây hậu bị được trồng xen thay thế cây già cỗi cũng khá nhiều.

Khi được hỏi về kinh nghiệm để có vườn bưởi da xanh cho năng suất, đạt hiệu quả kinh tế cao, ông Tỷ chia sẻ: “Theo tôi, cây bưởi da xanh muốn Vườn bưởi da xanh của ông Thiều Văn Tỷ cho trái phát triển tốt, điều quan trọng khi trồng bưởi đất ổn định, một năm cho thu hoạch hơn 12 tấn trái phải cao ráo, không ứ nước vào mùa mưa, mùa nắng 91

92

https://thuviensach.vn

“Tôi bón bưởi chủ yếu bằng phân hữu cơ Komix Cây bưởi da xanh cũng đem lại cho gia đình chuyên dùng cho cây ăn trái, mỗi năm bón từ

ông Thiều Văn Tỷ (Hai Tỷ), ấp Định Bình, xã Hòa 600-700kg, chia làm 3-4 lần bón, trước khi bón Nghĩa nguồn thu nhập ổn định. Ông Hai Tỷ cho dùng cào xới nhẹ đất, bón phân tưới nước cho cây biết, hơn 20 năm trước nhà ông có 3 công đất vườn dễ hấp thu. Tôi rất ít bón phân hóa học, chỉ bổ

trồng nhãn tiêu Huế, nhưng cây nhãn không sung phân lân và kali cho rễ phát triển và tăng mang lại hiệu quả kinh tế cao. May nhờ người em độ ngọt cho trái”.

gái đi làm ở Mỹ Thạnh An, thấy nông dân ở đây Theo ông Ba Sốt, kỹ thuật trồng bưởi da xanh trồng bưởi bán được giá cao nên mua 2 cành mang nền hữu cơ không khó lắm. Với mô hình này, gia về cho ông trồng thử.

đình ông Ba và các hộ nông dân khác có thể đăng Qua chăm sóc cây bưởi trưởng thành cho trái ký sản xuất bưởi theo tiêu chuẩn VietGAP, đưa ăn khá ngon. Từ đó ông quyết định chiết cành để

bưởi da xanh xuất khẩu ra thị trường nước ngoài, trồng xen trong vườn nhãn, khi cây bưởi lớn ông đem lại nguồn thu nhập đáng kể cho địa phương.

đốn bỏ vườn nhãn chỉ trồng chuyên canh cây bưởi da xanh trên diện tích khoảng 3.000m2. Vườn bưởi được ông chăm sóc cẩn thận nên cây xanh tốt và có nhiều người đến hỏi mua cành về trồng.

Sau khi chiết cành được 4 năm, số tiền thu lại cũng khá, ông mua thêm 7 công đất vườn trồng chuyên canh cây bưởi. Trong đó ông dùng 7 công đất trồng bưởi da xanh và 3 công đất còn lại trồng bưởi năm roi. Đến nay bưởi da xanh cây lớn nhất được 20 năm tuổi và số cây hậu bị được trồng xen thay thế cây già cỗi cũng khá nhiều.

Khi được hỏi về kinh nghiệm để có vườn bưởi da xanh cho năng suất, đạt hiệu quả kinh tế cao, ông Tỷ chia sẻ: “Theo tôi, cây bưởi da xanh muốn Vườn bưởi da xanh của ông Thiều Văn Tỷ cho trái phát triển tốt, điều quan trọng khi trồng bưởi đất ổn định, một năm cho thu hoạch hơn 12 tấn trái phải cao ráo, không ứ nước vào mùa mưa, mùa nắng 91

92

https://thuviensach.vn

phải tưới đủ nước. Đối với phân bón, tôi thường như cam, quýt... Con ong khi hút mật thì hai chân dùng là phân hữu cơ sinh học kết hợp với NPK

chạm vào bầu nhụy của hoa và vô tình mang 30-30-0, mỗi năm tôi rải 12 lần, mỗi tháng rải 1

phấn của những loại cây này, sang thụ phấn cho lần, rải cách 1 ngày sau khi thu hoạch trái. số

hoa bưởi, làm cho trái bưởi da xanh có hạt. Điều lượng 500kg phân hữu cơ + 50kg phân NPK 30-này, tui đã biết từ mấy chục năm trước qua kinh 30-0 mỗi năm, có thể kết hợp thêm thuốc nghiệm làm vườn, chứ không phải mới nghĩ ra Basudin-10 để ngừa bệnh rệp sáp”.

gần đây”.

Có được kinh nghiệm này, theo ông Tỷ phần lớn là nhờ sự cần cù chịu khó học hỏi của bản thân. Ông tích cực tham gia các cuộc hội thảo, tập huấn và tham quan các mô hình để áp dụng trực tiếp vào vườn bưởi. Hiện nay, ông Tỷ đã tham gia vào mô hình sản xuất bưởi da xanh theo tiêu chuẩn VietGAP.

Lão nông Lê Văn Hoa (xã Sơn Định, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre) - người đầu tiên tìm ra phương pháp giữ cho trái bưởi da xanh không có hạt vừa được mời sang Inđônêxia tư vấn kỹ thuật trồng bưởi. Sau thành công sáng tạo, lão nông Ông Lê Văn Hoa bên chiếc lồng lưới dùng để ngăn con không chờ vinh danh, không đăng ký sở hữu trí ong thụ phấn, giữ cho trái bưởi da xanh không có hạt tuệ, cũng không tham gia các hội thi trái cây. Với ông, sáng tạo là cống hiến cho đời, cho nền nông Vào năm 2006, khi đó, ông đã là một nông dân nghiệp Việt Nam không ngừng phát triển.

sản xuất giỏi, được Bộ Khoa học và Công nghệ mời Ở tuổi 67, nhưng trông lão nông Lê Văn Hoa đi tham quan các vườn bưởi Đoan Hùng (Phú Thọ), vẫn còn rất khỏe và minh mẫn. Ông mở đầu câu Phúc Trạch (Hà Tĩnh) và bưởi Diễn (Hà Nội). Ông chuyện bằng cách phủ nhận thông tin mà các quan sát thấy trái bưởi trồng ở miền Bắc khi bổ ra phương tiện truyền thông đã viết về mình: “Ở

có rất nhiều hạt, không ngon lại thiếu thẩm mỹ.

miền Tây, bà con mình trồng nhiều loại cây có hạt

“Từ đó, tui nảy ý định tìm cách làm cho trái bưởi 93

94

https://thuviensach.vn

phải tưới đủ nước. Đối với phân bón, tôi thường như cam, quýt... Con ong khi hút mật thì hai chân dùng là phân hữu cơ sinh học kết hợp với NPK

chạm vào bầu nhụy của hoa và vô tình mang 30-30-0, mỗi năm tôi rải 12 lần, mỗi tháng rải 1

phấn của những loại cây này, sang thụ phấn cho lần, rải cách 1 ngày sau khi thu hoạch trái. số

hoa bưởi, làm cho trái bưởi da xanh có hạt. Điều lượng 500kg phân hữu cơ + 50kg phân NPK 30-này, tui đã biết từ mấy chục năm trước qua kinh 30-0 mỗi năm, có thể kết hợp thêm thuốc nghiệm làm vườn, chứ không phải mới nghĩ ra Basudin-10 để ngừa bệnh rệp sáp”.

gần đây”.

Có được kinh nghiệm này, theo ông Tỷ phần lớn là nhờ sự cần cù chịu khó học hỏi của bản thân. Ông tích cực tham gia các cuộc hội thảo, tập huấn và tham quan các mô hình để áp dụng trực tiếp vào vườn bưởi. Hiện nay, ông Tỷ đã tham gia vào mô hình sản xuất bưởi da xanh theo tiêu chuẩn VietGAP.

Lão nông Lê Văn Hoa (xã Sơn Định, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre) - người đầu tiên tìm ra phương pháp giữ cho trái bưởi da xanh không có hạt vừa được mời sang Inđônêxia tư vấn kỹ thuật trồng bưởi. Sau thành công sáng tạo, lão nông Ông Lê Văn Hoa bên chiếc lồng lưới dùng để ngăn con không chờ vinh danh, không đăng ký sở hữu trí ong thụ phấn, giữ cho trái bưởi da xanh không có hạt tuệ, cũng không tham gia các hội thi trái cây. Với ông, sáng tạo là cống hiến cho đời, cho nền nông Vào năm 2006, khi đó, ông đã là một nông dân nghiệp Việt Nam không ngừng phát triển.

sản xuất giỏi, được Bộ Khoa học và Công nghệ mời Ở tuổi 67, nhưng trông lão nông Lê Văn Hoa đi tham quan các vườn bưởi Đoan Hùng (Phú Thọ), vẫn còn rất khỏe và minh mẫn. Ông mở đầu câu Phúc Trạch (Hà Tĩnh) và bưởi Diễn (Hà Nội). Ông chuyện bằng cách phủ nhận thông tin mà các quan sát thấy trái bưởi trồng ở miền Bắc khi bổ ra phương tiện truyền thông đã viết về mình: “Ở

có rất nhiều hạt, không ngon lại thiếu thẩm mỹ.

miền Tây, bà con mình trồng nhiều loại cây có hạt

“Từ đó, tui nảy ý định tìm cách làm cho trái bưởi 93

94

https://thuviensach.vn

không hạt, bởi bưởi ở miền Tây mình vốn đã ít tui tính đọc hết bài tham luận, đến phần trao đổi hạt...” - ông Hoa nói.

mới trả lời những câu hỏi. Nhưng khi đang phát Sau chuyến tham quan về, ông bắt tay thực biểu, thấy thắc mắc đến đâu, họ liền hỏi đến đó.

hiện ý định: Khi hoa bưởi sắp nở, ông “chế” những Trả lời xong, thấy ai cũng hài lòng, vỗ tay nồng chiếc khung hình thoi bằng dây kẽm, chụp quanh nhiệt, tui rất mừng vì không bị vướng ở điểm nào”.

chùm hoa, dùng lưới nhựa bọc lại. Những lồng lưới này ngăn gió khuếch tán phấn hoa, đồng thời không cho côn trùng hút mật tiếp xúc bầu nhụy, gây ra hiện tượng thụ phấn chéo. Thế rồi đến mùa thu hoạch, ông Hoa nhận được thành quả “ngọt ngào” khi bổ trái bưởi ra - trái bưởi không có hạt.

“Thật ra, bưởi da xanh tự bản chất của nó là không có hạt, nhưng vì nhiều lý do, có thể do nhà vườn sử dụng tạp chất, hoặc do thụ phấn chéo, đã làm cho trái bưởi có hạt. Cách làm của tui là giữ

cho trái bưởi trở lại không có hạt như nguyên thủy của nó, chứ không phải tạo ra một loại bưởi mới không có hạt” - ông Hoa cho biết thêm.

Thành quả sáng tạo của ông Hoa vang ra cả

nước ngoài. Ông vinh dự được mời chia sẻ kinh nghiệm xử lý bưởi ra hoa và tạo trái bưởi không hạt tại hội thảo quốc tế về nông nghiệp (trong khuôn khổ Hội chợ triển lãm sản phẩm nông Ông Lê Văn Hoa bên những món quà lưu niệm ý nghĩa nghiệp Parade Pangan Nusantara năm 2014) diễn được tặng ở Inđônêxia

ra tại Inđônêxia. “Lần đầu trong đời được xuất ngoại làm “giảng viên”, nhưng tui không thấy lo Thành công ngoài mong đợi, khi sáng hôm mà rất tự tin. Tại hội thảo, tui được dành cho sau, một trường đại học quốc tế ở Inđônêxia đã cả buổi sáng để trình bày kinh nghiệm. Lúc đầu, mời ông Hoa đến trao đổi những kinh nghiệm 95

96

https://thuviensach.vn

không hạt, bởi bưởi ở miền Tây mình vốn đã ít tui tính đọc hết bài tham luận, đến phần trao đổi hạt...” - ông Hoa nói.

mới trả lời những câu hỏi. Nhưng khi đang phát Sau chuyến tham quan về, ông bắt tay thực biểu, thấy thắc mắc đến đâu, họ liền hỏi đến đó.

hiện ý định: Khi hoa bưởi sắp nở, ông “chế” những Trả lời xong, thấy ai cũng hài lòng, vỗ tay nồng chiếc khung hình thoi bằng dây kẽm, chụp quanh nhiệt, tui rất mừng vì không bị vướng ở điểm nào”.

chùm hoa, dùng lưới nhựa bọc lại. Những lồng lưới này ngăn gió khuếch tán phấn hoa, đồng thời không cho côn trùng hút mật tiếp xúc bầu nhụy, gây ra hiện tượng thụ phấn chéo. Thế rồi đến mùa thu hoạch, ông Hoa nhận được thành quả “ngọt ngào” khi bổ trái bưởi ra - trái bưởi không có hạt.

“Thật ra, bưởi da xanh tự bản chất của nó là không có hạt, nhưng vì nhiều lý do, có thể do nhà vườn sử dụng tạp chất, hoặc do thụ phấn chéo, đã làm cho trái bưởi có hạt. Cách làm của tui là giữ

cho trái bưởi trở lại không có hạt như nguyên thủy của nó, chứ không phải tạo ra một loại bưởi mới không có hạt” - ông Hoa cho biết thêm.

Thành quả sáng tạo của ông Hoa vang ra cả

nước ngoài. Ông vinh dự được mời chia sẻ kinh nghiệm xử lý bưởi ra hoa và tạo trái bưởi không hạt tại hội thảo quốc tế về nông nghiệp (trong khuôn khổ Hội chợ triển lãm sản phẩm nông Ông Lê Văn Hoa bên những món quà lưu niệm ý nghĩa nghiệp Parade Pangan Nusantara năm 2014) diễn được tặng ở Inđônêxia

ra tại Inđônêxia. “Lần đầu trong đời được xuất ngoại làm “giảng viên”, nhưng tui không thấy lo Thành công ngoài mong đợi, khi sáng hôm mà rất tự tin. Tại hội thảo, tui được dành cho sau, một trường đại học quốc tế ở Inđônêxia đã cả buổi sáng để trình bày kinh nghiệm. Lúc đầu, mời ông Hoa đến trao đổi những kinh nghiệm 95

96

https://thuviensach.vn

trồng bưởi. “Việc này nằm ngoài kế hoạch của trôi đi. Ông Hoa phân tích: “Cây thở thông qua chuyến đi, ban đầu tui cứ tưởng họ mời đến để

các kẽ rễ, khi đào hố trồng từ 3 đến 5 năm, cây sẽ

tiếp xúc với sinh viên của trường, nhưng đến nơi, bị lún đất, không lồi rễ, mất kẽ rễ, không thở

thấy toàn người lớn tuổi, hỏi ra mới biết, họ là các được. Do vậy, cây thường bị sựng lại, rồi sâu bệnh chuyên gia, nhà khoa học, có cả giáo sư, tiến sĩ.

tấn công, lại thêm cây bị phân bón tập trung vào Tui rất hãnh diện, vì họ rất coi trọng nông dân gốc, dẫn đến bị ẩm rễ, ung thối, làm cây bưởi suy.

cũng như sự phát triển của nền nông nghiệp Việt Đa phần nguyên nhân thất bại là vậy”.

Nam” - ông Hoa chia sẻ.

Cách trồng mới của ông Hoa không cần đào hố, Điều khiến người ta bất ngờ là ông Hoa chỉ học trên mặt đất phẳng, cho đắp mô đường kính tới lớp 6, nhưng bằng sự cần mẫn, cộng với những khoảng 60cm, cao khoảng 60-70cm. “Bưởi là loại năm tháng gắn bó nơi ruộng vườn đã tích lũy cho cây khó tính, nếu trồng theo kiểu cũ, đào hố sâu ông những kinh nghiệm quý báu để trở thành một 5-6 tấc làm sao rễ cây thở được. Còn trồng trên

“chuyên gia” nông nghiệp. Cây bưởi đã làm nên mô đến 3 năm tuổi, đất trôi đi, rễ cây lồi lên, cây thương hiệu “Hai Hoa”, nhưng hơn thế, ông còn là phát triển giống như cây thiên nhiên hoang dã, một nông dân giỏi về nhiều loại cây ăn quả khác.

luôn xanh tốt. Từ xưa đến giờ, hàng ngàn loại cây Đều đặn mỗi tháng, ông được mời ra 6 tỉnh miền ở trong rừng có ai đào hố để trồng đâu, nhưng Đông Nam Bộ cùng nhiều tỉnh, thành miền Bắc chúng vẫn sống khỏe. Mọi thứ phải thuận theo tự

để dạy và tư vấn các kỹ thuật nông nghiệp cho nhiên...” - ông Hoa nói.

nông dân.

Để đánh giá chính xác ý tưởng của mình, ông Mới đây, ông Hoa đã nghiên cứu và hiện thực Hoa đã phải đốn bỏ những cây bưởi da xanh trong hóa một ý tưởng táo bạo là trồng cây theo kiểu vườn nhà không phát triển, rồi đắp mô cao, trồng

“hoang dã”. Câu chuyện bắt đầu vào năm 2007, cây bưởi mới. Khi cây 5 năm tuổi, gốc bưởi nổi khi ông Hoa được mời đi tư vấn kỹ thuật trồng và trên mặt đất, rễ sát gốc cũng nổi lên... khắc phục chăm sóc bưởi tại 5 nông trại lớn ở 5 tỉnh miền được tình trạng cây hư, chậm phát triển, năng Đông Nam Bộ. Ngày đó, ông phát hiện, ở đâu suất ổn định, trái đẹp. Đặc biệt, theo tính toán người ta cũng trồng bưởi theo lối cổ điển: Đào hố

của ông, nếu áp dụng cách trồng mới này, nông trộn phân hữu cơ. Cách trồng này là do sợ cây dân giảm được nhiều công sức và khoảng 50% chi thiếu nước, sợ ngã đổ, khi bón phân sẽ không bị

phí. Từ kết quả thực tiễn, ông Hoa viết hẳn một 97

98

https://thuviensach.vn

trồng bưởi. “Việc này nằm ngoài kế hoạch của trôi đi. Ông Hoa phân tích: “Cây thở thông qua chuyến đi, ban đầu tui cứ tưởng họ mời đến để

các kẽ rễ, khi đào hố trồng từ 3 đến 5 năm, cây sẽ

tiếp xúc với sinh viên của trường, nhưng đến nơi, bị lún đất, không lồi rễ, mất kẽ rễ, không thở

thấy toàn người lớn tuổi, hỏi ra mới biết, họ là các được. Do vậy, cây thường bị sựng lại, rồi sâu bệnh chuyên gia, nhà khoa học, có cả giáo sư, tiến sĩ.

tấn công, lại thêm cây bị phân bón tập trung vào Tui rất hãnh diện, vì họ rất coi trọng nông dân gốc, dẫn đến bị ẩm rễ, ung thối, làm cây bưởi suy.

cũng như sự phát triển của nền nông nghiệp Việt Đa phần nguyên nhân thất bại là vậy”.

Nam” - ông Hoa chia sẻ.

Cách trồng mới của ông Hoa không cần đào hố, Điều khiến người ta bất ngờ là ông Hoa chỉ học trên mặt đất phẳng, cho đắp mô đường kính tới lớp 6, nhưng bằng sự cần mẫn, cộng với những khoảng 60cm, cao khoảng 60-70cm. “Bưởi là loại năm tháng gắn bó nơi ruộng vườn đã tích lũy cho cây khó tính, nếu trồng theo kiểu cũ, đào hố sâu ông những kinh nghiệm quý báu để trở thành một 5-6 tấc làm sao rễ cây thở được. Còn trồng trên

“chuyên gia” nông nghiệp. Cây bưởi đã làm nên mô đến 3 năm tuổi, đất trôi đi, rễ cây lồi lên, cây thương hiệu “Hai Hoa”, nhưng hơn thế, ông còn là phát triển giống như cây thiên nhiên hoang dã, một nông dân giỏi về nhiều loại cây ăn quả khác.

luôn xanh tốt. Từ xưa đến giờ, hàng ngàn loại cây Đều đặn mỗi tháng, ông được mời ra 6 tỉnh miền ở trong rừng có ai đào hố để trồng đâu, nhưng Đông Nam Bộ cùng nhiều tỉnh, thành miền Bắc chúng vẫn sống khỏe. Mọi thứ phải thuận theo tự

để dạy và tư vấn các kỹ thuật nông nghiệp cho nhiên...” - ông Hoa nói.

nông dân.

Để đánh giá chính xác ý tưởng của mình, ông Mới đây, ông Hoa đã nghiên cứu và hiện thực Hoa đã phải đốn bỏ những cây bưởi da xanh trong hóa một ý tưởng táo bạo là trồng cây theo kiểu vườn nhà không phát triển, rồi đắp mô cao, trồng

“hoang dã”. Câu chuyện bắt đầu vào năm 2007, cây bưởi mới. Khi cây 5 năm tuổi, gốc bưởi nổi khi ông Hoa được mời đi tư vấn kỹ thuật trồng và trên mặt đất, rễ sát gốc cũng nổi lên... khắc phục chăm sóc bưởi tại 5 nông trại lớn ở 5 tỉnh miền được tình trạng cây hư, chậm phát triển, năng Đông Nam Bộ. Ngày đó, ông phát hiện, ở đâu suất ổn định, trái đẹp. Đặc biệt, theo tính toán người ta cũng trồng bưởi theo lối cổ điển: Đào hố

của ông, nếu áp dụng cách trồng mới này, nông trộn phân hữu cơ. Cách trồng này là do sợ cây dân giảm được nhiều công sức và khoảng 50% chi thiếu nước, sợ ngã đổ, khi bón phân sẽ không bị

phí. Từ kết quả thực tiễn, ông Hoa viết hẳn một 97

98

https://thuviensach.vn

bài hướng dẫn cách trồng bưởi kiểu mới. Trong đó, phát triển và cho trái rất sai, từ đó ông bắt đầu ông nêu rất chi tiết từ kỹ thuật đắp mô, đến trồng phá bỏ xoài, mía và nhân rộng cây bưởi da xanh cây con, bao lâu phải bón phân một lần, bón như

trên toàn bộ diện tích đất với 880 gốc.

thế nào? Bón phân gì?...

Theo ông Bối, cây bưởi da xanh rất “chịu nước Sau những thành công liên tiếp, nhiều người và cũng rất sợ nước”, do đó khi trồng bưởi da xanh đã gợi ý với ông Hoa việc đăng ký quyền sở hữu phải lên liếp, đắp mô cao, bên cạnh đó phải đào trí tuệ, nhưng ông lắc đầu. Ngược lại, ông phổ

mương để khi vào mùa mưa nước có thể rút biến rộng rãi khắp nơi về những gì mình biết nhanh, không gây ngập úng. Vào mùa nắng, rễ

được. Ông bảo, nếu giữ lấy sự sáng tạo làm của bưởi có thể hút nước dưới mương để nuôi cây, giúp riêng, thì chỉ có bản thân ông được vinh danh, cây phát triển.

điều này ông chưa từng mong muốn.

Từ khi tìm ra cách giữ cho trái bưởi da xanh không hạt, ông không còn tham dự các hội thi trái cây tổ chức hằng năm. Ông không muốn dùng sự

sáng tạo của mình để tìm cái danh, cái lợi qua các giải thưởng. “Sự sáng tạo đôi khi do một cá nhân làm ra, nhưng đó là tài sản chung của tất cả.

Sáng tạo là phải cống hiến cho đời, hy vọng những gì tui làm được sẽ góp phần giúp cho nền nông nghiệp Việt Nam ngày càng phát triển bền vững” -

ông Hoa bộc bạch.

Ông Châu Văn Bối, ấp Tân Thành cũng là một trường hợp tiêu biểu vươn lên khá giàu từ thu nhập vườn bưởi da xanh của mình.

Ông Châu Văn Bối đang chăm sóc vườn bưởi Trước kia với diện tích 1,8ha, ông chuyên trồng xoài và mía, nhưng hiệu quả kinh tế không Trong cách bón phân, ông kết hợp sử dụng cao. Năm 2004, ông bắt đầu trồng thử nghiệm giữa hai loại phân hữu cơ và phân hóa học, vì theo 30 gốc bưởi da xanh, sau thời gian trồng thấy bưởi ông nếu như sử dụng phân hóa học trong một thời 99

100

https://thuviensach.vn

bài hướng dẫn cách trồng bưởi kiểu mới. Trong đó, phát triển và cho trái rất sai, từ đó ông bắt đầu ông nêu rất chi tiết từ kỹ thuật đắp mô, đến trồng phá bỏ xoài, mía và nhân rộng cây bưởi da xanh cây con, bao lâu phải bón phân một lần, bón như

trên toàn bộ diện tích đất với 880 gốc.

thế nào? Bón phân gì?...

Theo ông Bối, cây bưởi da xanh rất “chịu nước Sau những thành công liên tiếp, nhiều người và cũng rất sợ nước”, do đó khi trồng bưởi da xanh đã gợi ý với ông Hoa việc đăng ký quyền sở hữu phải lên liếp, đắp mô cao, bên cạnh đó phải đào trí tuệ, nhưng ông lắc đầu. Ngược lại, ông phổ

mương để khi vào mùa mưa nước có thể rút biến rộng rãi khắp nơi về những gì mình biết nhanh, không gây ngập úng. Vào mùa nắng, rễ

được. Ông bảo, nếu giữ lấy sự sáng tạo làm của bưởi có thể hút nước dưới mương để nuôi cây, giúp riêng, thì chỉ có bản thân ông được vinh danh, cây phát triển.

điều này ông chưa từng mong muốn.

Từ khi tìm ra cách giữ cho trái bưởi da xanh không hạt, ông không còn tham dự các hội thi trái cây tổ chức hằng năm. Ông không muốn dùng sự

sáng tạo của mình để tìm cái danh, cái lợi qua các giải thưởng. “Sự sáng tạo đôi khi do một cá nhân làm ra, nhưng đó là tài sản chung của tất cả.

Sáng tạo là phải cống hiến cho đời, hy vọng những gì tui làm được sẽ góp phần giúp cho nền nông nghiệp Việt Nam ngày càng phát triển bền vững” -

ông Hoa bộc bạch.

Ông Châu Văn Bối, ấp Tân Thành cũng là một trường hợp tiêu biểu vươn lên khá giàu từ thu nhập vườn bưởi da xanh của mình.

Ông Châu Văn Bối đang chăm sóc vườn bưởi Trước kia với diện tích 1,8ha, ông chuyên trồng xoài và mía, nhưng hiệu quả kinh tế không Trong cách bón phân, ông kết hợp sử dụng cao. Năm 2004, ông bắt đầu trồng thử nghiệm giữa hai loại phân hữu cơ và phân hóa học, vì theo 30 gốc bưởi da xanh, sau thời gian trồng thấy bưởi ông nếu như sử dụng phân hóa học trong một thời 99

100

https://thuviensach.vn

gian dài sẽ làm cho đất bị bạc màu và nóng làm Với cách làm này, vườn bưởi của ông Bối phát ảnh hưởng đến sự sinh trưởng, phát triển của cây triển và cho năng suất trái rất cao, mang về

bưởi, do đó kết hợp bón với phân hữu cơ, phân nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

chuồng để cải tạo đất, giúp cho cây phát triển bền vững.

3. Nuôi gà chọi

Ông Châu Văn Bối cho biết: “Phân hữu cơ

là chủ đạo, nhưng từng giai đoạn có thể bón bổ

Trò chơi chọi gà vừa mang tính giải trí vừa góp sung, cụ thể khi cây ra hoa bón thêm phân lân, phần nuôi dưỡng tinh thần thượng võ và là chất giai đoạn nuôi trái bón thêm phân đạm, trái già keo gắn kết tinh thần cộng đồng. Đây là một thú bón thêm kali cho trái ngọt”.

chơi rất công phu, đòi hỏi người chơi phải có Đặc biệt, ông Bối đã sử dụng hệ thống tưới

“nghề”. Ngày nay, nuôi gà chọi không chỉ là một nước bằng vòi phun sương thay thế cho hệ thống thú chơi mà còn được xem là một trong những tưới bằng dây ống. Đây là một trong những yếu tố

hướng phát triển kinh tế khá hiệu quả, giúp góp phần mang lại hiệu quả trong việc trồng bưởi.

nhiều hộ gia đình đổi đời bởi một con “gà hay” giá Với hệ thống này, khi tưới đất sẽ ướt đều, diện có thể lên tới cả trăm triệu đồng.

tích rộng và tạo được độ ẩm cho đất, giúp rễ bưởi dễ hấp thụ nước và các loại khoáng chất thiết yếu.

3.1. Chọn giống

Về cách lắp đặt hệ thống vòi phun sương, cứ mỗi Mục đích chính của việc nuôi gà chọi là sử

khoảng trống giữa hai gốc bưởi ông đặt một vòi dụng con trống vào việc huấn luyện và thi đấu.

phun sương, bảo đảm cho bán kính phun nước Đa phần con mái và những con trống không phủ khắp mặt đất, với 40 vòi phun sương có thể

thành công trong quá trình tập luyện cũng như

tưới cho toàn bộ vườn bưởi 1,8ha.

thi đấu thường được bán giết thịt.

Ông Châu Văn Bối chia sẻ: “Hệ thống vòi Tỷ lệ gà được huấn luyện thành công và trở

phun sương đầu tư ban đầu cao, nhưng nếu so thành gà thi đấu là rất thấp, chỉ đạt dưới 20% so về hiệu quả kinh tế với hệ thống tưới dây là rất với tổng số gà trống lúc nở ra.

cao, 1ha nếu tưới bằng dây thì mất hết 1 ngày, Ðể có được con gà chọi hay đòi hỏi người nuôi trong khi tưới vòi phun sương chỉ mất 3 giờ, vừa phải mất nhiều công sức và kinh nghiệm, từ việc tiết kiệm được điện vừa tiết kiệm tiền công lao chọn giống gà, gây giống, xem tướng gà, nuôi động tưới”.

dưỡng, luyện tập,...

101

102

https://thuviensach.vn

gian dài sẽ làm cho đất bị bạc màu và nóng làm Với cách làm này, vườn bưởi của ông Bối phát ảnh hưởng đến sự sinh trưởng, phát triển của cây triển và cho năng suất trái rất cao, mang về

bưởi, do đó kết hợp bón với phân hữu cơ, phân nguồn thu nhập ổn định cho gia đình.

chuồng để cải tạo đất, giúp cho cây phát triển bền vững.

3. Nuôi gà chọi

Ông Châu Văn Bối cho biết: “Phân hữu cơ

là chủ đạo, nhưng từng giai đoạn có thể bón bổ

Trò chơi chọi gà vừa mang tính giải trí vừa góp sung, cụ thể khi cây ra hoa bón thêm phân lân, phần nuôi dưỡng tinh thần thượng võ và là chất giai đoạn nuôi trái bón thêm phân đạm, trái già keo gắn kết tinh thần cộng đồng. Đây là một thú bón thêm kali cho trái ngọt”.

chơi rất công phu, đòi hỏi người chơi phải có Đặc biệt, ông Bối đã sử dụng hệ thống tưới

“nghề”. Ngày nay, nuôi gà chọi không chỉ là một nước bằng vòi phun sương thay thế cho hệ thống thú chơi mà còn được xem là một trong những tưới bằng dây ống. Đây là một trong những yếu tố

hướng phát triển kinh tế khá hiệu quả, giúp góp phần mang lại hiệu quả trong việc trồng bưởi.

nhiều hộ gia đình đổi đời bởi một con “gà hay” giá Với hệ thống này, khi tưới đất sẽ ướt đều, diện có thể lên tới cả trăm triệu đồng.

tích rộng và tạo được độ ẩm cho đất, giúp rễ bưởi dễ hấp thụ nước và các loại khoáng chất thiết yếu.

3.1. Chọn giống

Về cách lắp đặt hệ thống vòi phun sương, cứ mỗi Mục đích chính của việc nuôi gà chọi là sử

khoảng trống giữa hai gốc bưởi ông đặt một vòi dụng con trống vào việc huấn luyện và thi đấu.

phun sương, bảo đảm cho bán kính phun nước Đa phần con mái và những con trống không phủ khắp mặt đất, với 40 vòi phun sương có thể

thành công trong quá trình tập luyện cũng như

tưới cho toàn bộ vườn bưởi 1,8ha.

thi đấu thường được bán giết thịt.

Ông Châu Văn Bối chia sẻ: “Hệ thống vòi Tỷ lệ gà được huấn luyện thành công và trở

phun sương đầu tư ban đầu cao, nhưng nếu so thành gà thi đấu là rất thấp, chỉ đạt dưới 20% so về hiệu quả kinh tế với hệ thống tưới dây là rất với tổng số gà trống lúc nở ra.

cao, 1ha nếu tưới bằng dây thì mất hết 1 ngày, Ðể có được con gà chọi hay đòi hỏi người nuôi trong khi tưới vòi phun sương chỉ mất 3 giờ, vừa phải mất nhiều công sức và kinh nghiệm, từ việc tiết kiệm được điện vừa tiết kiệm tiền công lao chọn giống gà, gây giống, xem tướng gà, nuôi động tưới”.

dưỡng, luyện tập,...

101

102

https://thuviensach.vn

Ở miền Bắc, có những địa phương cung cấp là gà né lồng) thì người chơi không bao giờ chọn.

giống gà nổi tiếng như Ðình Bảng, Yên Phụ (Bắc Dân chơi gà xưa nay đã đúc kết những kinh nghiệm Ninh), Thổ Hà (Bắc Giang), Tây Phương, Nghĩa trên bằng mấy câu thơ sau: “Nhất thời chúm chím Đô, Nghi Tàm (Hà Nội). Ở Nam Bộ có gà Bình bỏ ra/Nhì thời lắc mặt, thứ ba né lồng”.

Định, Cao Lãnh (Ðồng Tháp), Bà Ðiểm (Thành Tuy nhiên, qua kinh nghiệm, vẫn có ý kiến “kê phố Hồ Chí Minh), Bà Rịa (Bà Rịa - Vũng Tàu),...

đá, mã kỵ”, phải nhìn được chân đá thì mới xác Trước đây, những dòng gà “máu chiến” (gà dữ) định được gà hay gà dở, giống như chọn ngựa phải tập trung nhiều ở các tỉnh phía Nam, như dòng gà cưỡi thử.

của cụ Tôn Thất Đệ ở Nha Trang, dòng “xám Gà bố: Khỏe, có tông giống, giống gà hay có nhiều rách” của ông Bảy Đệ ở Vạn Giá (Phú Yên), hay đòn độc, sức chịu đòn dẻo dai, dáng đẹp, được mình dòng gà ở Mũi Né, Chợ Lầu (Phan Thiết),... Còn giọt mưa là tốt nhất vì hầu hết những con gà hay hiện nay, do những người chơi trao đổi với nhau thường “tài năng” phát tiết ra bên ngoài, ngoại trừ

nên những dòng gà hay đã được rải đều ở khắp những trường hợp ẩn tướng như tướng ngủ như gà các địa phương trong cả nước.

chết hoặc đêm nằm toàn bộ lông dựng đứng như

Chọn gà tài phải bắt đầu từ thuở “sơ sinh”.

lông nhím gọi là nhím kê. Quản gà (chân gà) thật Trong một bầy gà vừa nở, người ta sẽ chọn con gà thanh nhỏ, hàng vẩy hậu chân quá cựa, vảy đi và tách bầy đi bắt sâu kiếm ăn một mình, hoặc đêm vảy kiếm rõ ràng mạch lạc. Tuổi từ 1,5 đến 4 năm, về không “rúc” vào nách gà mẹ ngủ mà lại nằm không đồng huyết với gà mái đã chọn.

đối mặt với gà mẹ (gọi là gà chầu mỏ).

Gà mẹ: Khác dòng và cũng có những ưu điểm Nếu không chọn được con như vậy, người ta như mình thon nhỏ (để ấp trứng không bị vỡ, vì dựa vào tiêu chuẩn căn bản như: cựa nhật nguyệt một số gà mái chọi to thường ấp vụng làm vỡ

(cựa đen, cựa trắng), gà lưỡng nhãn (2 con mắt trứng), ngoài ra còn phải có tông giống của những khác màu), gà có bớt trong lưỡi hoặc gà tử mị (tối dòng gà tốt, đời trước cũng như đời sau của nó có nằm ngủ sải chân sải cánh, duỗi cổ như chết).

nhiều con trống đạt thành tích cao. Gà mái chọn Ngược lại, những con gà có biểu hiện “lập dị”

nhân giống thường là đã đẻ một vài lứa và tuổi như: chúm chân bước từng bước đi như diễu hành, không quá già (< 6 năm tuổi).

mặt cứ lắc qua lắc lại liên tục, hoặc mỗi buổi sáng Sau khi chọn giống gà bố mẹ đạt những phẩm sau khi được phun nước cứ đi vòng quanh lồng (gọi chất trên, đàn con ra đời thường phải mang đủ

103

104

https://thuviensach.vn

Ở miền Bắc, có những địa phương cung cấp là gà né lồng) thì người chơi không bao giờ chọn.

giống gà nổi tiếng như Ðình Bảng, Yên Phụ (Bắc Dân chơi gà xưa nay đã đúc kết những kinh nghiệm Ninh), Thổ Hà (Bắc Giang), Tây Phương, Nghĩa trên bằng mấy câu thơ sau: “Nhất thời chúm chím Đô, Nghi Tàm (Hà Nội). Ở Nam Bộ có gà Bình bỏ ra/Nhì thời lắc mặt, thứ ba né lồng”.

Định, Cao Lãnh (Ðồng Tháp), Bà Ðiểm (Thành Tuy nhiên, qua kinh nghiệm, vẫn có ý kiến “kê phố Hồ Chí Minh), Bà Rịa (Bà Rịa - Vũng Tàu),...

đá, mã kỵ”, phải nhìn được chân đá thì mới xác Trước đây, những dòng gà “máu chiến” (gà dữ) định được gà hay gà dở, giống như chọn ngựa phải tập trung nhiều ở các tỉnh phía Nam, như dòng gà cưỡi thử.

của cụ Tôn Thất Đệ ở Nha Trang, dòng “xám Gà bố: Khỏe, có tông giống, giống gà hay có nhiều rách” của ông Bảy Đệ ở Vạn Giá (Phú Yên), hay đòn độc, sức chịu đòn dẻo dai, dáng đẹp, được mình dòng gà ở Mũi Né, Chợ Lầu (Phan Thiết),... Còn giọt mưa là tốt nhất vì hầu hết những con gà hay hiện nay, do những người chơi trao đổi với nhau thường “tài năng” phát tiết ra bên ngoài, ngoại trừ

nên những dòng gà hay đã được rải đều ở khắp những trường hợp ẩn tướng như tướng ngủ như gà các địa phương trong cả nước.

chết hoặc đêm nằm toàn bộ lông dựng đứng như

Chọn gà tài phải bắt đầu từ thuở “sơ sinh”.

lông nhím gọi là nhím kê. Quản gà (chân gà) thật Trong một bầy gà vừa nở, người ta sẽ chọn con gà thanh nhỏ, hàng vẩy hậu chân quá cựa, vảy đi và tách bầy đi bắt sâu kiếm ăn một mình, hoặc đêm vảy kiếm rõ ràng mạch lạc. Tuổi từ 1,5 đến 4 năm, về không “rúc” vào nách gà mẹ ngủ mà lại nằm không đồng huyết với gà mái đã chọn.

đối mặt với gà mẹ (gọi là gà chầu mỏ).

Gà mẹ: Khác dòng và cũng có những ưu điểm Nếu không chọn được con như vậy, người ta như mình thon nhỏ (để ấp trứng không bị vỡ, vì dựa vào tiêu chuẩn căn bản như: cựa nhật nguyệt một số gà mái chọi to thường ấp vụng làm vỡ

(cựa đen, cựa trắng), gà lưỡng nhãn (2 con mắt trứng), ngoài ra còn phải có tông giống của những khác màu), gà có bớt trong lưỡi hoặc gà tử mị (tối dòng gà tốt, đời trước cũng như đời sau của nó có nằm ngủ sải chân sải cánh, duỗi cổ như chết).

nhiều con trống đạt thành tích cao. Gà mái chọn Ngược lại, những con gà có biểu hiện “lập dị”

nhân giống thường là đã đẻ một vài lứa và tuổi như: chúm chân bước từng bước đi như diễu hành, không quá già (< 6 năm tuổi).

mặt cứ lắc qua lắc lại liên tục, hoặc mỗi buổi sáng Sau khi chọn giống gà bố mẹ đạt những phẩm sau khi được phun nước cứ đi vòng quanh lồng (gọi chất trên, đàn con ra đời thường phải mang đủ

103

104

https://thuviensach.vn

những ưu điểm của cả bố và mẹ như trên mới đạt Cho gà ăn làm hai bữa vào 9 giờ sáng và 4-5 giờ

yêu cầu.

chiều. Riêng gà con cho ăn tự do, gà tách mẹ ngoài Bổ sung dinh dưỡng cho gà trống và gà mái đã hai bữa chính còn tự đi kiếm ăn. Gà lớn trên 6 tháng chọn trong suốt một tháng trước khi giao phối.

cho ăn thêm rau, giá, xà lách, chuối sứ, cà chua, mỗi Người ta thường tiến hành ghép phối vào cuối tuần cho ăn thêm 1-2 bữa lươn hoặc thịt bò.

tháng Chạp và đầu tháng Giêng.

Khẩu phần ăn cho gà con tách mẹ (cho ăn tự do): Theo truyền thống, người ta thường cho gà nở

- Cám gạo: 10%.

vào mùa xuân bằng phương thức ấp tự nhiên do gà

- Bắp: 20%.

mẹ thực hiện với một vài tác động của con người.

- Lúa: 30%.

Đã có một số thử nghiệm ấp bằng máy, song được

- Cá tươi nấu chín: 20%.

đánh giá là chưa thành công, thể hiện ở nhược

- Rau (muống, cải, xà lách): 20%.

Khẩu phần cho một gà trống thi đấu/ngày: điểm là gà lớn lên có khả năng thi đấu rất kém.

- Lúa: 0,25kg.

3.2. Nuôi dưỡng và chăm sóc gà chọi

- Rau, giá: 0,10kg.

- Lươn, thịt bò: 0,10kg.

Chọn được gà ưng ý nhưng nếu không nuôi Nhiều người còn cho gà ăn thêm giun, dế, ngũ

đúng cách, huấn luyện không bài bản thì cũng cốc, lòng đỏ trứng, thịt bò bằm nhuyễn, tép, hột không thành gà chọi. Nhiều dân chơi gà ví von: vịt lộn, chuối xiêm để bồi dưỡng và tăng cường sức chăm gà chẳng khác chăm một đứa con!

chiến đấu cho chúng.

Theo truyền thống, gà chọi được nuôi dưỡng Từ khi mới nở đến lúc được 0,5kg, ta vẫn có bằng thức ăn tự nhiên dạng nguyên, bao gồm: lúa, thể cho gà ăn thức ăn công nghiệp 30%. Khi gà gạo, ngũ cốc, giun, dế, động vật thuỷ sinh, côn được 1,8-2kg, ta bắt đầu chọn những con gà tốt trùng, cây cỏ,... Ngày nay, người ta sử dụng thức có những ưu điểm sau: quản ngắn, đùi dài, mặt ăn hỗn hợp công nghiệp để cho gà con ăn ở giai nhanh nhẹn, không nặng nề, mắt sáng. Thường đoạn theo mẹ. Sau 1,5 tháng tuổi, cho thêm lúa, những màu gà nên chơi là: đen tuyền (gà ô), đen gạo, cơm, ngô, lươn, thịt bò, lòng đỏ trứng, rau, đỏ hoặc đen vàng (gà ô tía), gà xám đất, gà tía giá... Khi tăng lượng lúa thì rút dần cám công mật, gà tía mơ, gà nhạn.

nghiệp, đến khi tách mẹ thì cho ăn hoàn toàn Từ lúc này ta chỉ cho gà ăn lúa ngâm vì lúa bằng lúa.

ngâm sau khi nảy mầm đã bớt chất dinh dưỡng 105

106

https://thuviensach.vn

những ưu điểm của cả bố và mẹ như trên mới đạt Cho gà ăn làm hai bữa vào 9 giờ sáng và 4-5 giờ

yêu cầu.

chiều. Riêng gà con cho ăn tự do, gà tách mẹ ngoài Bổ sung dinh dưỡng cho gà trống và gà mái đã hai bữa chính còn tự đi kiếm ăn. Gà lớn trên 6 tháng chọn trong suốt một tháng trước khi giao phối.

cho ăn thêm rau, giá, xà lách, chuối sứ, cà chua, mỗi Người ta thường tiến hành ghép phối vào cuối tuần cho ăn thêm 1-2 bữa lươn hoặc thịt bò.

tháng Chạp và đầu tháng Giêng.

Khẩu phần ăn cho gà con tách mẹ (cho ăn tự do): Theo truyền thống, người ta thường cho gà nở

- Cám gạo: 10%.

vào mùa xuân bằng phương thức ấp tự nhiên do gà

- Bắp: 20%.

mẹ thực hiện với một vài tác động của con người.

- Lúa: 30%.

Đã có một số thử nghiệm ấp bằng máy, song được

- Cá tươi nấu chín: 20%.

đánh giá là chưa thành công, thể hiện ở nhược

- Rau (muống, cải, xà lách): 20%.

Khẩu phần cho một gà trống thi đấu/ngày: điểm là gà lớn lên có khả năng thi đấu rất kém.

- Lúa: 0,25kg.

3.2. Nuôi dưỡng và chăm sóc gà chọi

- Rau, giá: 0,10kg.

- Lươn, thịt bò: 0,10kg.

Chọn được gà ưng ý nhưng nếu không nuôi Nhiều người còn cho gà ăn thêm giun, dế, ngũ

đúng cách, huấn luyện không bài bản thì cũng cốc, lòng đỏ trứng, thịt bò bằm nhuyễn, tép, hột không thành gà chọi. Nhiều dân chơi gà ví von: vịt lộn, chuối xiêm để bồi dưỡng và tăng cường sức chăm gà chẳng khác chăm một đứa con!

chiến đấu cho chúng.

Theo truyền thống, gà chọi được nuôi dưỡng Từ khi mới nở đến lúc được 0,5kg, ta vẫn có bằng thức ăn tự nhiên dạng nguyên, bao gồm: lúa, thể cho gà ăn thức ăn công nghiệp 30%. Khi gà gạo, ngũ cốc, giun, dế, động vật thuỷ sinh, côn được 1,8-2kg, ta bắt đầu chọn những con gà tốt trùng, cây cỏ,... Ngày nay, người ta sử dụng thức có những ưu điểm sau: quản ngắn, đùi dài, mặt ăn hỗn hợp công nghiệp để cho gà con ăn ở giai nhanh nhẹn, không nặng nề, mắt sáng. Thường đoạn theo mẹ. Sau 1,5 tháng tuổi, cho thêm lúa, những màu gà nên chơi là: đen tuyền (gà ô), đen gạo, cơm, ngô, lươn, thịt bò, lòng đỏ trứng, rau, đỏ hoặc đen vàng (gà ô tía), gà xám đất, gà tía giá... Khi tăng lượng lúa thì rút dần cám công mật, gà tía mơ, gà nhạn.

nghiệp, đến khi tách mẹ thì cho ăn hoàn toàn Từ lúc này ta chỉ cho gà ăn lúa ngâm vì lúa bằng lúa.

ngâm sau khi nảy mầm đã bớt chất dinh dưỡng 105

106

https://thuviensach.vn

làm cho gà ăn no nhưng ít mỡ, vì gà chiến cốt làm được một con gà chuyên cắn lưng, đá ngực hoặc sao chắc khỏe nhưng nhẹ cân để vận động nhanh đâm đùi, xỏ đĩa thì chẳng còn gì bằng! Cho gà đá nhẹn. Thức ăn đạm thường là: lươn, thịt bò, gân thử 1-5 trận, xem con nào có khả năng đá hay thì bò,... Không nên cho ăn thức ăn như ếch, nhái vì giữ lại huấn luyện tiếp, hoặc không thì bán hoặc nhiều đạm và khi ra trường đấu gà bở hơi, kém giết thịt. Để gà chọi thi đấu tốt cần phải: bền. Đây là thói quen sai lầm của một số người

- Quần sương: cho gà vận động vào sáng sớm nuôi gà chọi không chuyên.

hằng ngày.

Theo những người có nghề nuôi gà chọi, nuôi

- Xát nghệ: dùng nghệ giã nhỏ, hòa với rượu, quá kỹ gà sẽ bị “nục” (mập quá) cũng không tốt.

nước trà, nước tiểu trẻ con xát vào vùng da đã cắt Ngày xưa “gà chấm niên” (đúng một năm) mới lông trong vòng 3 tháng để cho da dày lên nhằm tăng cho tập tành chuẩn bị “tham chiến”. Nay người khả năng chịu đòn và giảm thương tích khi thi đấu.

nuôi thường lạm dụng thuốc men, cho gà nhập

- Dầm cẳng: trước khi thi đấu 1 tháng, gà được cuộc chơi sớm hơn nên tuổi thọ trong chiến đấu cho ngâm chân trong hỗn dịch: nghệ, muối, nước của gà vì thế cũng ngắn hơn.

tiểu để cho gà được cứng chân.

3.3. Quản lý, huấn luyện gà thi đấu

Quá trình tuyển chọn và huấn luyện gà thi đấu cũng rất công phu. Thông thường, gà con được nuôi chung cả ổ và theo mẹ đến 2,5 - 3 tháng tuổi. Sau khi tách mẹ vẫn được nhốt chung, cho đến 4-5

tháng tuổi thì tách riêng trống, mái. Gà trống lúc này được nhốt riêng mỗi con một ô, không cho các con trống thấy mặt nhau để tránh mổ và đá bậy.

Khi gà đã gáy rõ tiếng thì bắt đầu cắt lông ở

các vùng đầu, cổ, ức, đùi nhằm bộc lộ da ở các vùng này. Đồng thời cắt tai, tích.

Khi gà đã đến tuổi chọi thì phải được “luyện

võ”, cho đá “dợt” với gà cùng “lò” và dùng một con Huấn luyện gà chọi để chúng quen dần gà khác nhử trên không để tập thế đá. Nếu có với cuộc chiến chính thức

107

108

https://thuviensach.vn

làm cho gà ăn no nhưng ít mỡ, vì gà chiến cốt làm được một con gà chuyên cắn lưng, đá ngực hoặc sao chắc khỏe nhưng nhẹ cân để vận động nhanh đâm đùi, xỏ đĩa thì chẳng còn gì bằng! Cho gà đá nhẹn. Thức ăn đạm thường là: lươn, thịt bò, gân thử 1-5 trận, xem con nào có khả năng đá hay thì bò,... Không nên cho ăn thức ăn như ếch, nhái vì giữ lại huấn luyện tiếp, hoặc không thì bán hoặc nhiều đạm và khi ra trường đấu gà bở hơi, kém giết thịt. Để gà chọi thi đấu tốt cần phải: bền. Đây là thói quen sai lầm của một số người

- Quần sương: cho gà vận động vào sáng sớm nuôi gà chọi không chuyên.

hằng ngày.

Theo những người có nghề nuôi gà chọi, nuôi

- Xát nghệ: dùng nghệ giã nhỏ, hòa với rượu, quá kỹ gà sẽ bị “nục” (mập quá) cũng không tốt.

nước trà, nước tiểu trẻ con xát vào vùng da đã cắt Ngày xưa “gà chấm niên” (đúng một năm) mới lông trong vòng 3 tháng để cho da dày lên nhằm tăng cho tập tành chuẩn bị “tham chiến”. Nay người khả năng chịu đòn và giảm thương tích khi thi đấu.

nuôi thường lạm dụng thuốc men, cho gà nhập

- Dầm cẳng: trước khi thi đấu 1 tháng, gà được cuộc chơi sớm hơn nên tuổi thọ trong chiến đấu cho ngâm chân trong hỗn dịch: nghệ, muối, nước của gà vì thế cũng ngắn hơn.

tiểu để cho gà được cứng chân.

3.3. Quản lý, huấn luyện gà thi đấu

Quá trình tuyển chọn và huấn luyện gà thi đấu cũng rất công phu. Thông thường, gà con được nuôi chung cả ổ và theo mẹ đến 2,5 - 3 tháng tuổi. Sau khi tách mẹ vẫn được nhốt chung, cho đến 4-5

tháng tuổi thì tách riêng trống, mái. Gà trống lúc này được nhốt riêng mỗi con một ô, không cho các con trống thấy mặt nhau để tránh mổ và đá bậy.

Khi gà đã gáy rõ tiếng thì bắt đầu cắt lông ở

các vùng đầu, cổ, ức, đùi nhằm bộc lộ da ở các vùng này. Đồng thời cắt tai, tích.

Khi gà đã đến tuổi chọi thì phải được “luyện

võ”, cho đá “dợt” với gà cùng “lò” và dùng một con Huấn luyện gà chọi để chúng quen dần gà khác nhử trên không để tập thế đá. Nếu có với cuộc chiến chính thức

107

108

https://thuviensach.vn

Tổ chức thi đấu đặc sản, nhím còn là vị thuốc quý, nhiều công Gà được phân theo 3 hạng: hạng tiểu (< 3,0kg), dụng. Mật nhím dùng chữa đau mắt, đau lưng và hạng trung (3,0-3,5kg) và hạng đại (từ 3,5kg trở

xoa bóp chấn thương. Thịt, ruột già, gan và cả

lên). Các gà cùng hạng thường được thi đấu với phân nhím dùng chữa bệnh phong nhiệt. Dạ dày nhau. Tuy nhiên, nếu là gà có tài nghệ cao thì chủ

nhím vị ngọt, tính hàn, không độc; được sử dụng gà có thể cho đấu với hạng trên.

làm thuốc chữa bệnh dạ dày ở người, giải độc, mát Mỗi trận đấu thường được tổ chức từ 1 hiệp trở

máu,... Người Trung Quốc rất coi trọng những công lên, mỗi hiệp có thời gian 20 phút. Thời gian nghỉ

dụng này và thường xuyên tìm mua dạ dày nhím.

giải lao giữa các hiệp đấu là 5 phút để chăm sóc Cũng bởi vậy nghề nuôi nhím hiện nay ở nước ta và hồi phục cho gà.

đang được xem là “nghề hốt bạc”. Nuôi nhím mang Mùa chọi gà thường được tổ chức vào dịp Tết lại hiệu quả kinh tế cao mà lại đơn giản; vừa tốn ít Nguyên đán và mùa xuân, kéo dài từ tháng chạp diện tích vừa không mất nhiều công chăm sóc nên đến tháng tư âm lịch. Sau đó, từ tháng năm đến ngày càng có nhiều nông dân đầu tư vào nuôi nhím.

tháng mười một âm lịch là mùa gà thay lông nên Nhím là loại động vật hoang dã, ăn tạp, ban không thi đấu được.

ngày ngủ, ít ăn, nhưng ban đêm ăn rất khỏe. Nhím có sức đề kháng cao, dễ thích nghi với môi trường, ít 4. Nuôi nhím

bị bệnh, không phải lo lắng về đầu ra và rất phù Kỹ thuật nuôi nhím đơn giản trong khi giá trị

hợp với nhu cầu chuyển đổi nghề của người nông dân kinh tế khá cao, chỉ cần bỏ vốn làm chuồng, mua trong quá trình đô thị hóa, khi mà quỹ đất sản xuất con giống là có thể nuôi. Nuôi nhím không khó ngày càng ít đi. Nhưng để nuôi nhím đạt hiệu quả

khăn, vất vả như nuôi heo vì nhím không hay bị

kinh tế cao cần phải nuôi đúng quy trình kỹ thuật.

bệnh, dễ nuôi, thức ăn chủ yếu là rau, củ, quả rất dễ kiếm,...

4.1. Quy trình kỹ thuật nuôi nhím

Nhím là loài gặm nhấm, sống hoang dã ở một Chuồng nuôi

số nước như Nêpan, Miến Điện, Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc. Tại Việt Nam, chúng Nuôi nhím dễ hơn cả nuôi lợn, thậm chí có thể

sống dọc theo các vùng đồi, trung du, rừng rậm.

nuôi cả trên sân thượng nhà cao tầng. Diện tích Thịt nhím ngon ngọt, giàu đạm, rất nạc, chắc chuồng nuôi nhím không cần rộng lắm, trung và thơm, giống thịt lợn rừng. Không chỉ là món ăn bình 1m2/con.

109

110

https://thuviensach.vn

Tổ chức thi đấu đặc sản, nhím còn là vị thuốc quý, nhiều công Gà được phân theo 3 hạng: hạng tiểu (< 3,0kg), dụng. Mật nhím dùng chữa đau mắt, đau lưng và hạng trung (3,0-3,5kg) và hạng đại (từ 3,5kg trở

xoa bóp chấn thương. Thịt, ruột già, gan và cả

lên). Các gà cùng hạng thường được thi đấu với phân nhím dùng chữa bệnh phong nhiệt. Dạ dày nhau. Tuy nhiên, nếu là gà có tài nghệ cao thì chủ

nhím vị ngọt, tính hàn, không độc; được sử dụng gà có thể cho đấu với hạng trên.

làm thuốc chữa bệnh dạ dày ở người, giải độc, mát Mỗi trận đấu thường được tổ chức từ 1 hiệp trở

máu,... Người Trung Quốc rất coi trọng những công lên, mỗi hiệp có thời gian 20 phút. Thời gian nghỉ

dụng này và thường xuyên tìm mua dạ dày nhím.

giải lao giữa các hiệp đấu là 5 phút để chăm sóc Cũng bởi vậy nghề nuôi nhím hiện nay ở nước ta và hồi phục cho gà.

đang được xem là “nghề hốt bạc”. Nuôi nhím mang Mùa chọi gà thường được tổ chức vào dịp Tết lại hiệu quả kinh tế cao mà lại đơn giản; vừa tốn ít Nguyên đán và mùa xuân, kéo dài từ tháng chạp diện tích vừa không mất nhiều công chăm sóc nên đến tháng tư âm lịch. Sau đó, từ tháng năm đến ngày càng có nhiều nông dân đầu tư vào nuôi nhím.

tháng mười một âm lịch là mùa gà thay lông nên Nhím là loại động vật hoang dã, ăn tạp, ban không thi đấu được.

ngày ngủ, ít ăn, nhưng ban đêm ăn rất khỏe. Nhím có sức đề kháng cao, dễ thích nghi với môi trường, ít 4. Nuôi nhím

bị bệnh, không phải lo lắng về đầu ra và rất phù Kỹ thuật nuôi nhím đơn giản trong khi giá trị

hợp với nhu cầu chuyển đổi nghề của người nông dân kinh tế khá cao, chỉ cần bỏ vốn làm chuồng, mua trong quá trình đô thị hóa, khi mà quỹ đất sản xuất con giống là có thể nuôi. Nuôi nhím không khó ngày càng ít đi. Nhưng để nuôi nhím đạt hiệu quả

khăn, vất vả như nuôi heo vì nhím không hay bị

kinh tế cao cần phải nuôi đúng quy trình kỹ thuật.

bệnh, dễ nuôi, thức ăn chủ yếu là rau, củ, quả rất dễ kiếm,...

4.1. Quy trình kỹ thuật nuôi nhím

Nhím là loài gặm nhấm, sống hoang dã ở một Chuồng nuôi

số nước như Nêpan, Miến Điện, Thái Lan, Lào, Campuchia, Trung Quốc. Tại Việt Nam, chúng Nuôi nhím dễ hơn cả nuôi lợn, thậm chí có thể

sống dọc theo các vùng đồi, trung du, rừng rậm.

nuôi cả trên sân thượng nhà cao tầng. Diện tích Thịt nhím ngon ngọt, giàu đạm, rất nạc, chắc chuồng nuôi nhím không cần rộng lắm, trung và thơm, giống thịt lợn rừng. Không chỉ là món ăn bình 1m2/con.

109

110

https://thuviensach.vn

Nhím thích ở hang nhưng không nên làm hang ngầm dưới đất, ta có thể làm hang giả cho nhím bằng tole uốn cong hoặc bằng ống cống phi 50-60cm, để nổi trên nền chuồng, dễ vệ sinh, bảo đảm thoáng mát là được.

Máng uống vừa phải, rộng 20-25cm, cao 20-25cm, xây ở ngoài sân, tránh nước vung vãi làm dơ bẩn, ẩm ướt nền chuồng. Trong chuồng nên để vài khúc gỗ, sắt hoặc đá liếm để cho nhím mài răng, không cắn phá chuồng.

Con giống

Chuồng nuôi bảo đảm đúng yêu cầu kỹ thuật, sạch sẽ

Có thể nuôi thuần dưỡng nhím bắt từ rừng về

để nhím sinh trưởng tốt

hoặc mua nhím ở các trang trại. Nhím lấy từ các Chuồng nuôi nhím nên làm nửa sáng nửa tối, trại về thường dạn hơn. Nhím nuôi trong một không cần ánh sáng trực tiếp, tránh mưa tạt và tháng thì tách khỏi mẹ, nuôi riêng ra một ô khác.

nắng nóng, bảo đảm khô sạch, thoáng mát. Nền Mỗi ô có thể nuôi 2-3 con. Nuôi chúng thêm một và sân chuồng làm bằng bê tông dày 8-10cm, tháng nữa là có thể bán giống. Nhím giống hiện nghiêng khoảng 3-4%, để thoát nước và để nhím nay rất hiếm, nếu muốn mua phải đặt hàng trước không đào hang chui ra... Xung quanh khu với các cơ sở sản xuất giống.

chuồng xây gạch cao khoảng 50cm và rào bằng Cần chú ý mua nhím ở những địa chỉ tin cậy, lưới thép B40, cao trên 1,5m, nuôi cả đực và cái là bảo đảm là loại nhím đã được thuần hóa, tránh mua 3,2m. Có mái cao ráo che mưa nắng, chọn hướng phải nhím rừng vì nhím rừng rất khó chăm sóc và phù hợp không nắng vào mùa hè, không gió lạnh sinh sản. Đặc biệt, nhím phải có lý lịch, nguồn gốc lùa vào mùa đông. Phía sau có rãnh thoát nước.

rõ ràng và phải có giấy kiểm dịch, chứng nhận của Hằng ngày dùng vòi phun nước để rửa chuồng, kiểm lâm (nhím là động vật thuộc đối tượng bảo không để thức ăn thừa, phân nhím trong chuồng, tồn). Nếu mua nhím mà không có giấy chứng nhận luôn luôn giữ cho chuồng được sạch sẽ.

là vi phạm pháp luật và sẽ bị thu giữ.

111

112

https://thuviensach.vn

Nhím thích ở hang nhưng không nên làm hang ngầm dưới đất, ta có thể làm hang giả cho nhím bằng tole uốn cong hoặc bằng ống cống phi 50-60cm, để nổi trên nền chuồng, dễ vệ sinh, bảo đảm thoáng mát là được.

Máng uống vừa phải, rộng 20-25cm, cao 20-25cm, xây ở ngoài sân, tránh nước vung vãi làm dơ bẩn, ẩm ướt nền chuồng. Trong chuồng nên để vài khúc gỗ, sắt hoặc đá liếm để cho nhím mài răng, không cắn phá chuồng.

Con giống

Chuồng nuôi bảo đảm đúng yêu cầu kỹ thuật, sạch sẽ

Có thể nuôi thuần dưỡng nhím bắt từ rừng về

để nhím sinh trưởng tốt

hoặc mua nhím ở các trang trại. Nhím lấy từ các Chuồng nuôi nhím nên làm nửa sáng nửa tối, trại về thường dạn hơn. Nhím nuôi trong một không cần ánh sáng trực tiếp, tránh mưa tạt và tháng thì tách khỏi mẹ, nuôi riêng ra một ô khác.

nắng nóng, bảo đảm khô sạch, thoáng mát. Nền Mỗi ô có thể nuôi 2-3 con. Nuôi chúng thêm một và sân chuồng làm bằng bê tông dày 8-10cm, tháng nữa là có thể bán giống. Nhím giống hiện nghiêng khoảng 3-4%, để thoát nước và để nhím nay rất hiếm, nếu muốn mua phải đặt hàng trước không đào hang chui ra... Xung quanh khu với các cơ sở sản xuất giống.

chuồng xây gạch cao khoảng 50cm và rào bằng Cần chú ý mua nhím ở những địa chỉ tin cậy, lưới thép B40, cao trên 1,5m, nuôi cả đực và cái là bảo đảm là loại nhím đã được thuần hóa, tránh mua 3,2m. Có mái cao ráo che mưa nắng, chọn hướng phải nhím rừng vì nhím rừng rất khó chăm sóc và phù hợp không nắng vào mùa hè, không gió lạnh sinh sản. Đặc biệt, nhím phải có lý lịch, nguồn gốc lùa vào mùa đông. Phía sau có rãnh thoát nước.

rõ ràng và phải có giấy kiểm dịch, chứng nhận của Hằng ngày dùng vòi phun nước để rửa chuồng, kiểm lâm (nhím là động vật thuộc đối tượng bảo không để thức ăn thừa, phân nhím trong chuồng, tồn). Nếu mua nhím mà không có giấy chứng nhận luôn luôn giữ cho chuồng được sạch sẽ.

là vi phạm pháp luật và sẽ bị thu giữ.

111

112

https://thuviensach.vn

và để nhím con mau lớn, bảo đảm sức khỏe cho nhím mẹ tái sản xuất khi vừa cho con bú vừa phải mang thai. Nhím thường hoạt động và ăn mạnh vào ban đêm, nên cho lượng thức ăn buổi tối nhiều hơn ban ngày.

Thời gian mang thai của nhím thường kéo dài 3 tháng (90-95 ngày). Nhím thường đẻ vào ban đêm, một năm đẻ hai lứa, mỗi lứa đẻ 1-3 con, thường là hai con, trọng lượng sơ sinh bình quân 100g/con.

Nhím mẹ sau khi đẻ 3 ngày là chịu đực và cho phối giống cho chu kỳ sinh sản tiếp theo. Có thể nhận biết nhím động dục bằng cách: động vào thấy Nhím giống cần được thuần chủng chúng đứng yên, cong đuôi lên. Lúc đó hãy mang nhím con đi chỗ khác và thả nhím đực vào phối Chăm sóc nhím sinh sản

giống, để đề phòng nhím đực cắn con.

Một con nhím có khối lượng trung bình 15-25kg, Nhím con mới đẻ đỏ hỏn, mũm mĩm, nhưng chỉ

tuổi thọ trung bình là 15-20 năm. Nhím khoảng vài giờ sau, da chúng đã co lại, để lộ rõ những 1 năm tuổi, nặng 10kg là có thể cho sinh sản.

lông trắng bám trên mình. Nhím mới sinh đến Chúng thường sống đơn lẻ, chỉ tới mùa sinh sản 3 ngày tuổi cần nhiệt độ ấm áp, khoảng 25-300C, con đực mới đi tìm bạn tình. Tỷ lệ ghép nhím là được một tuần tuổi là có thể chịu được nhiệt độ

1 đực/3-5 cái nhưng phải chú ý nhím không giao môi trường sống bên ngoài. Trong vòng 1-2 tháng phối đồng huyết. Nhím đực nên nhốt riêng, chỉ

đầu, lông còn mềm và nhím rất hiền, ta có thể bắt khi phối giống mới thả chung.

lên xem để phân biệt đực, cái, đánh dấu theo dõi Nhím đực khi phối giống cần cho ăn thêm về sau. Qua thời gian, những lông trắng này dần thóc, ngô, giá đậu... nảy mầm và thức ăn tinh, đạt đến độ dài 20-25cm, hóa sừng và trở thành bộ

thức ăn giàu chất đạm, chất béo. Nhím cái khi sinh giáp đặc trưng của loài gặm nhấm này.

con cũng cần cho ăn thêm thức ăn tinh, thức ăn Nhím con cứng cáp rất nhanh, sau một tháng giàu đạm, chất béo để tăng lượng sữa cho con bú thì nhím con biết ăn, sau ba tháng thì cai sữa.

113

114

https://thuviensach.vn

và để nhím con mau lớn, bảo đảm sức khỏe cho nhím mẹ tái sản xuất khi vừa cho con bú vừa phải mang thai. Nhím thường hoạt động và ăn mạnh vào ban đêm, nên cho lượng thức ăn buổi tối nhiều hơn ban ngày.

Thời gian mang thai của nhím thường kéo dài 3 tháng (90-95 ngày). Nhím thường đẻ vào ban đêm, một năm đẻ hai lứa, mỗi lứa đẻ 1-3 con, thường là hai con, trọng lượng sơ sinh bình quân 100g/con.

Nhím mẹ sau khi đẻ 3 ngày là chịu đực và cho phối giống cho chu kỳ sinh sản tiếp theo. Có thể nhận biết nhím động dục bằng cách: động vào thấy Nhím giống cần được thuần chủng chúng đứng yên, cong đuôi lên. Lúc đó hãy mang nhím con đi chỗ khác và thả nhím đực vào phối Chăm sóc nhím sinh sản

giống, để đề phòng nhím đực cắn con.

Một con nhím có khối lượng trung bình 15-25kg, Nhím con mới đẻ đỏ hỏn, mũm mĩm, nhưng chỉ

tuổi thọ trung bình là 15-20 năm. Nhím khoảng vài giờ sau, da chúng đã co lại, để lộ rõ những 1 năm tuổi, nặng 10kg là có thể cho sinh sản.

lông trắng bám trên mình. Nhím mới sinh đến Chúng thường sống đơn lẻ, chỉ tới mùa sinh sản 3 ngày tuổi cần nhiệt độ ấm áp, khoảng 25-300C, con đực mới đi tìm bạn tình. Tỷ lệ ghép nhím là được một tuần tuổi là có thể chịu được nhiệt độ

1 đực/3-5 cái nhưng phải chú ý nhím không giao môi trường sống bên ngoài. Trong vòng 1-2 tháng phối đồng huyết. Nhím đực nên nhốt riêng, chỉ

đầu, lông còn mềm và nhím rất hiền, ta có thể bắt khi phối giống mới thả chung.

lên xem để phân biệt đực, cái, đánh dấu theo dõi Nhím đực khi phối giống cần cho ăn thêm về sau. Qua thời gian, những lông trắng này dần thóc, ngô, giá đậu... nảy mầm và thức ăn tinh, đạt đến độ dài 20-25cm, hóa sừng và trở thành bộ

thức ăn giàu chất đạm, chất béo. Nhím cái khi sinh giáp đặc trưng của loài gặm nhấm này.

con cũng cần cho ăn thêm thức ăn tinh, thức ăn Nhím con cứng cáp rất nhanh, sau một tháng giàu đạm, chất béo để tăng lượng sữa cho con bú thì nhím con biết ăn, sau ba tháng thì cai sữa.

113

114

https://thuviensach.vn

Nhím con sau cai sữa, nếu chăm sóc nuôi dưỡng đậu phộng. Khẩu phần thức ăn cơ bản hằng ngày tốt có thể đạt trọng lượng bình quân 3kg/con. Nếu cho mỗi con nhím theo từng giai đoạn như sau: trong đàn có nhím đực sắp trưởng thành (5-6 tháng)

- Nhím 1-3 tháng tuổi: 0,3kg rau, củ, quả các thì phải tách đàn nuôi riêng, nếu không nhím bố

loại, 0,01kg cám viên hỗn hợp, 0,01kg lúa, bắp, sẽ tấn công cho đến chết mới thôi (đó là quy luật đậu các loại.

tự nhiên để bảo tồn nòi giống).

- Nhím 4-6 tháng tuổi: 0,6kg rau quả củ, Nhím con nuôi sau một năm đạt khối lượng 10 kg, 0,02kg cám viên hỗn hợp, 0,02kg lúa bắp đậu, sau hai năm đạt 15-16kg và sang năm thứ 3 con 0,01kg khô dầu dừa, lạc.

đực đạt 20kg, con cái đạt 17-19kg.

- Nhím 7-9 tháng tuổi: 1,2kg rau quả củ, 0,04kg cám viên hỗn hợp, 0,04kg lúa bắp đậu, Thức ăn

0,02kg khô dầu dừa, lạc.

Nhím là loài ăn tạp, vì thế, thức ăn cho nhím

- Nhím 10-12 tháng tuổi: 2kg rau quả củ, rất đa dạng như: côn trùng, giun, ốc, cá, rễ, lá, 0,08kg cám viên hỗn hợp, 0,08kg lúa bắp đậu, mầm cây, rau, củ, quả, kể cả những loại chát, 0,04kg khô dầu dừa, lạc.

đắng,... Có thể bổ sung xương trâu, xương bò cho Nhím ăn rau, củ, quả nên ít uống nước, nhưng nhím gặm để tăng canxi và cho nhím mài răng.

cũng phải có đủ nước sạch cho nhím uống tự do, Bình thường nhím ăn 2kg thức ăn/con/ngày.

trung bình 1l/5 con/ngày. Nhím thường uống nước Nhưng khi nhím đẻ cần bổ sung thêm thức ăn vào buổi sáng và buổi trưa. Nhím không thích tinh nhiều chất đạm, chất béo, chất bột, đường...

tắm ướt mình, nếu bị ướt nhím sẽ rùng mình và để nhím con mau lớn, nhím mẹ đỡ mất sức. Thức vung lông liên tục không tốt.

ăn cho nhím cần bổ sung thêm mầm, rễ cây các Việc cho nhím ăn rất quan trọng, cho nhím ăn loại, nhím đực sẽ phối giống hăng hơn.

đúng cách, đúng giờ và phân bổ lượng thức ăn Tăng chất khoáng trong khẩu phần ăn cho từng ngày cho phù hợp. Nhím thường hoạt động nhím: cho 2g muối/con/ngày, nếu có điều kiện cho vào ban đêm, nên ban đêm nhím ăn 70% thức ăn, 100-200g xương trâu, bò/con/ngày.

còn lại 30% thức ăn cho ban ngày. Khi cho nhím Các thức ăn cần thiết: rau, củ, quả các loại, cám ăn, cần phải theo dõi phát hiện nhím thích ăn viên hỗn hợp, lúa, bắp, đậu các loại, khô dầu dừa, loại cỏ, lá cây nào để điều chỉnh kịp thời, khi cho 115

116

https://thuviensach.vn

Nhím con sau cai sữa, nếu chăm sóc nuôi dưỡng đậu phộng. Khẩu phần thức ăn cơ bản hằng ngày tốt có thể đạt trọng lượng bình quân 3kg/con. Nếu cho mỗi con nhím theo từng giai đoạn như sau: trong đàn có nhím đực sắp trưởng thành (5-6 tháng)

- Nhím 1-3 tháng tuổi: 0,3kg rau, củ, quả các thì phải tách đàn nuôi riêng, nếu không nhím bố

loại, 0,01kg cám viên hỗn hợp, 0,01kg lúa, bắp, sẽ tấn công cho đến chết mới thôi (đó là quy luật đậu các loại.

tự nhiên để bảo tồn nòi giống).

- Nhím 4-6 tháng tuổi: 0,6kg rau quả củ, Nhím con nuôi sau một năm đạt khối lượng 10 kg, 0,02kg cám viên hỗn hợp, 0,02kg lúa bắp đậu, sau hai năm đạt 15-16kg và sang năm thứ 3 con 0,01kg khô dầu dừa, lạc.

đực đạt 20kg, con cái đạt 17-19kg.

- Nhím 7-9 tháng tuổi: 1,2kg rau quả củ, 0,04kg cám viên hỗn hợp, 0,04kg lúa bắp đậu, Thức ăn

0,02kg khô dầu dừa, lạc.

Nhím là loài ăn tạp, vì thế, thức ăn cho nhím

- Nhím 10-12 tháng tuổi: 2kg rau quả củ, rất đa dạng như: côn trùng, giun, ốc, cá, rễ, lá, 0,08kg cám viên hỗn hợp, 0,08kg lúa bắp đậu, mầm cây, rau, củ, quả, kể cả những loại chát, 0,04kg khô dầu dừa, lạc.

đắng,... Có thể bổ sung xương trâu, xương bò cho Nhím ăn rau, củ, quả nên ít uống nước, nhưng nhím gặm để tăng canxi và cho nhím mài răng.

cũng phải có đủ nước sạch cho nhím uống tự do, Bình thường nhím ăn 2kg thức ăn/con/ngày.

trung bình 1l/5 con/ngày. Nhím thường uống nước Nhưng khi nhím đẻ cần bổ sung thêm thức ăn vào buổi sáng và buổi trưa. Nhím không thích tinh nhiều chất đạm, chất béo, chất bột, đường...

tắm ướt mình, nếu bị ướt nhím sẽ rùng mình và để nhím con mau lớn, nhím mẹ đỡ mất sức. Thức vung lông liên tục không tốt.

ăn cho nhím cần bổ sung thêm mầm, rễ cây các Việc cho nhím ăn rất quan trọng, cho nhím ăn loại, nhím đực sẽ phối giống hăng hơn.

đúng cách, đúng giờ và phân bổ lượng thức ăn Tăng chất khoáng trong khẩu phần ăn cho từng ngày cho phù hợp. Nhím thường hoạt động nhím: cho 2g muối/con/ngày, nếu có điều kiện cho vào ban đêm, nên ban đêm nhím ăn 70% thức ăn, 100-200g xương trâu, bò/con/ngày.

còn lại 30% thức ăn cho ban ngày. Khi cho nhím Các thức ăn cần thiết: rau, củ, quả các loại, cám ăn, cần phải theo dõi phát hiện nhím thích ăn viên hỗn hợp, lúa, bắp, đậu các loại, khô dầu dừa, loại cỏ, lá cây nào để điều chỉnh kịp thời, khi cho 115

116

https://thuviensach.vn

thức ăn lạ cần phải cho ăn từ từ, không cho ăn tiêu chảy, nên cân đối khẩu phần thức ăn đầy đủ

nhiều cùng một lúc. Các loại thức ăn khô như lạc, cho nhím, không nên cho nhím ăn các loại thức ăn đỗ và một số loại thức ăn có nhiều nước như dây ẩm mốc, hôi thối, bẩn thỉu...

khoai lang, lá lạc tươi nên cho ăn ở mức độ vừa

4.2. Hiệu quả kinh tế từ nuôi nhím

phải vì chúng dễ bị tiêu chảy, đầy hơi.

Vì nhím ở rất sạch nên cần quét dọn chuồng Khởi nguồn từ những năm 1990 tại Trung tâm trại sạch sẽ, khi vào chuồng trại quét dọn, cần đi Nghiên cứu khoa học và sản xuất lâm nghiệp ủng để đề phòng nhím vẩy lông sẽ bay vào chân vùng Tây Bắc, đến nay nghề nuôi nhím đã lan gây đau đớn. Cần giữ yên tĩnh cho nhím, không rộng ra khắp cả nước, trở thành mô hình làm kinh làm chúng hoảng sợ dẫn đến chậm lớn, đặc biệt tế hiệu quả của rất nhiều hộ gia đình.

cần giữ yên giấc ngủ vào ban ngày. Khi nhím sinh Gia đình anh Nguyễn Ngọc Hùng và chị Lê sản cần ngăn cách các đôi cẩn thận vì nhím đực sẽ

Thị Thoa trú tại xã Hoằng Đạt, huyện Hoằng cắn chết con của nhím khác. Thỉnh thoảng vuốt Hóa, tỉnh Thanh Hóa là một ví dụ điển hình về

ve chúng cho quen, khi cho ra khỏi chuồng chúng nuôi nhím thành công.

sẽ không đi mà bám theo chủ.

Anh Hùng tâm sự: “Gia đình tôi có 4 thế hệ

với 8 khẩu, toàn là những người đều đã hết tuổi Phòng bệnh

lao động. Vợ chồng tôi sinh được hai cháu thì đều Nhím có khả năng đề kháng tốt, ít bị dịch đang tuổi đi học, những năm 2005-2007 vợ tôi ở

bệnh, nhưng cũng có mắc một số bệnh thông nhà làm 7 sào ruộng, nuôi hơn chục con lợn mà thường:

kinh tế gia đình vẫn rất khó khăn”. Anh Hùng là

- Bệnh ký sinh trùng ngoài da do ve, mò cắn bộ đội nên đồng lương cũng có hạn, tuy nhiên với gây nên ghẻ lở, có thể dùng thuốc bôi hoặc nhím công việc của người lái xe, được đi đây đi đó tự liếm cũng khỏi. Để phòng bệnh ký sinh trùng nhiều và anh nhận thấy mô hình nuôi nhím khá ngoài da, nên vệ sinh, sát trùng chuồng và xung an nhàn lại dễ nuôi, thức ăn dễ kiếm, chủ yếu là quanh chuồng mỗi tháng 1-2 lần.

các loại rau, củ, quả. Hơn nữa, thị trường nhím

- Bệnh đường ruột: Có thể dùng thuốc trị tiêu giống và nhím thịt lại rất rộng mở, nên anh chảy hoặc bổ sung thêm thức ăn đắng, chát như

Hùng bàn với vợ phát triển mô hình nuôi nhím ổi xanh, cà rốt, rễ rau, rễ dừa... Để phòng bệnh tại nhà.

117

118

https://thuviensach.vn

thức ăn lạ cần phải cho ăn từ từ, không cho ăn tiêu chảy, nên cân đối khẩu phần thức ăn đầy đủ

nhiều cùng một lúc. Các loại thức ăn khô như lạc, cho nhím, không nên cho nhím ăn các loại thức ăn đỗ và một số loại thức ăn có nhiều nước như dây ẩm mốc, hôi thối, bẩn thỉu...

khoai lang, lá lạc tươi nên cho ăn ở mức độ vừa

4.2. Hiệu quả kinh tế từ nuôi nhím

phải vì chúng dễ bị tiêu chảy, đầy hơi.

Vì nhím ở rất sạch nên cần quét dọn chuồng Khởi nguồn từ những năm 1990 tại Trung tâm trại sạch sẽ, khi vào chuồng trại quét dọn, cần đi Nghiên cứu khoa học và sản xuất lâm nghiệp ủng để đề phòng nhím vẩy lông sẽ bay vào chân vùng Tây Bắc, đến nay nghề nuôi nhím đã lan gây đau đớn. Cần giữ yên tĩnh cho nhím, không rộng ra khắp cả nước, trở thành mô hình làm kinh làm chúng hoảng sợ dẫn đến chậm lớn, đặc biệt tế hiệu quả của rất nhiều hộ gia đình.

cần giữ yên giấc ngủ vào ban ngày. Khi nhím sinh Gia đình anh Nguyễn Ngọc Hùng và chị Lê sản cần ngăn cách các đôi cẩn thận vì nhím đực sẽ

Thị Thoa trú tại xã Hoằng Đạt, huyện Hoằng cắn chết con của nhím khác. Thỉnh thoảng vuốt Hóa, tỉnh Thanh Hóa là một ví dụ điển hình về

ve chúng cho quen, khi cho ra khỏi chuồng chúng nuôi nhím thành công.

sẽ không đi mà bám theo chủ.

Anh Hùng tâm sự: “Gia đình tôi có 4 thế hệ

với 8 khẩu, toàn là những người đều đã hết tuổi Phòng bệnh

lao động. Vợ chồng tôi sinh được hai cháu thì đều Nhím có khả năng đề kháng tốt, ít bị dịch đang tuổi đi học, những năm 2005-2007 vợ tôi ở

bệnh, nhưng cũng có mắc một số bệnh thông nhà làm 7 sào ruộng, nuôi hơn chục con lợn mà thường:

kinh tế gia đình vẫn rất khó khăn”. Anh Hùng là

- Bệnh ký sinh trùng ngoài da do ve, mò cắn bộ đội nên đồng lương cũng có hạn, tuy nhiên với gây nên ghẻ lở, có thể dùng thuốc bôi hoặc nhím công việc của người lái xe, được đi đây đi đó tự liếm cũng khỏi. Để phòng bệnh ký sinh trùng nhiều và anh nhận thấy mô hình nuôi nhím khá ngoài da, nên vệ sinh, sát trùng chuồng và xung an nhàn lại dễ nuôi, thức ăn dễ kiếm, chủ yếu là quanh chuồng mỗi tháng 1-2 lần.

các loại rau, củ, quả. Hơn nữa, thị trường nhím

- Bệnh đường ruột: Có thể dùng thuốc trị tiêu giống và nhím thịt lại rất rộng mở, nên anh chảy hoặc bổ sung thêm thức ăn đắng, chát như

Hùng bàn với vợ phát triển mô hình nuôi nhím ổi xanh, cà rốt, rễ rau, rễ dừa... Để phòng bệnh tại nhà.

117

118

https://thuviensach.vn

đầy 3 năm. Sở hữu một trang trại với hơn 30 cặp nhím giống, hàng chục đôi nhím con đang phát triển rất tốt, anh Hùng chia sẻ: “Hầu như ngày nào cũng có người đến học kinh nghiệm, mua nhím giống về nuôi. Song vì nhu cầu của người dân muốn nuôi nhím tăng lên nên lượng giống sản sinh không kịp, khách hàng muốn mua thường phải đặt trước”.

Chị Thoa cho biết: Về đặc tính của loài nhím thường ăn các loại rau, củ, quả nên chi phí thức ăn không đắt lắm và dễ mua. Nuôi lợn, bò hoặc Khách hàng tham quan mô hình nuôi nhím gà vất vả, giá cả thị trường không ổn định lại của gia đình anh Hùng (Ảnh: Anh Tuấn) hay mắc dịch bệnh. Với con nhím, người nuôi có thể an nhàn hơn nhiều và đem lại hiệu quả kinh Lúc đầu thấy chồng nói sẽ đưa nhím về nuôi, tế cao. Nếu như giá thương phẩm của các loại gia chị Thoa chưa hình dung ra nuôi con vật đó như

súc, gia cầm khác có thể lên xuống và dao động thế nào. Giá nhím giống đắt đỏ (23-24 triệu đồng theo thời giá của thị trường thì đối với loài nhím một cặp) nên chị chưa muốn. Anh Hùng kiên trì lại rất ổn định. Một cặp nhím giống khoảng thuyết phục, tranh thủ ngày nghỉ, đưa vợ đến 4 tháng tuổi hiện có giá khoảng 23-24 triệu các huyện trong tỉnh như Vĩnh Lộc, Thạch đồng; nhím thịt giá bán ngoài thị trường luôn có Thành, có khi sang cả các tỉnh lân cận như Ninh giá khoảng 600-700 ngàn đồng/kg. Nuôi nhím Bình, Nam Định để học hỏi các mô hình. Và rồi không đòi hỏi phải có diện tích chuồng trại lớn, chị Thoa đã đồng ý, bán hết đàn lợn, dùng hết một chuồng nhím chỉ rộng khoảng 3-5m2 là đủ

tiền dành dụm của gia đình và vay thêm 100 triệu cho một cặp nhím sinh trưởng và phát triển.

đồng để xây chuồng trại, mua năm cặp nhím giống Mỗi năm, một cặp nhím bố mẹ sinh sản hai lứa, về nuôi.

mỗi lứa hai con. Như vậy, một cặp nhím sẽ đem Gia đình anh Hùng đã thành công ngoài mong về cho gia đình anh chị khoản thu nhập trên đợi, kinh tế trở nên khá giả chỉ sau thời gian chưa 50 triệu đồng/năm.

119

120

https://thuviensach.vn

đầy 3 năm. Sở hữu một trang trại với hơn 30 cặp nhím giống, hàng chục đôi nhím con đang phát triển rất tốt, anh Hùng chia sẻ: “Hầu như ngày nào cũng có người đến học kinh nghiệm, mua nhím giống về nuôi. Song vì nhu cầu của người dân muốn nuôi nhím tăng lên nên lượng giống sản sinh không kịp, khách hàng muốn mua thường phải đặt trước”.

Chị Thoa cho biết: Về đặc tính của loài nhím thường ăn các loại rau, củ, quả nên chi phí thức ăn không đắt lắm và dễ mua. Nuôi lợn, bò hoặc Khách hàng tham quan mô hình nuôi nhím gà vất vả, giá cả thị trường không ổn định lại của gia đình anh Hùng (Ảnh: Anh Tuấn) hay mắc dịch bệnh. Với con nhím, người nuôi có thể an nhàn hơn nhiều và đem lại hiệu quả kinh Lúc đầu thấy chồng nói sẽ đưa nhím về nuôi, tế cao. Nếu như giá thương phẩm của các loại gia chị Thoa chưa hình dung ra nuôi con vật đó như

súc, gia cầm khác có thể lên xuống và dao động thế nào. Giá nhím giống đắt đỏ (23-24 triệu đồng theo thời giá của thị trường thì đối với loài nhím một cặp) nên chị chưa muốn. Anh Hùng kiên trì lại rất ổn định. Một cặp nhím giống khoảng thuyết phục, tranh thủ ngày nghỉ, đưa vợ đến 4 tháng tuổi hiện có giá khoảng 23-24 triệu các huyện trong tỉnh như Vĩnh Lộc, Thạch đồng; nhím thịt giá bán ngoài thị trường luôn có Thành, có khi sang cả các tỉnh lân cận như Ninh giá khoảng 600-700 ngàn đồng/kg. Nuôi nhím Bình, Nam Định để học hỏi các mô hình. Và rồi không đòi hỏi phải có diện tích chuồng trại lớn, chị Thoa đã đồng ý, bán hết đàn lợn, dùng hết một chuồng nhím chỉ rộng khoảng 3-5m2 là đủ

tiền dành dụm của gia đình và vay thêm 100 triệu cho một cặp nhím sinh trưởng và phát triển.

đồng để xây chuồng trại, mua năm cặp nhím giống Mỗi năm, một cặp nhím bố mẹ sinh sản hai lứa, về nuôi.

mỗi lứa hai con. Như vậy, một cặp nhím sẽ đem Gia đình anh Hùng đã thành công ngoài mong về cho gia đình anh chị khoản thu nhập trên đợi, kinh tế trở nên khá giả chỉ sau thời gian chưa 50 triệu đồng/năm.

119

120

https://thuviensach.vn

Không chỉ chăn nuôi nhím với mục đích làm khắp các vùng nước ta. Hình thù bên ngoài của giàu cho bản thân, anh Hùng chị Thoa còn tích dúi không khác chuột là mấy nhưng khi trưởng cực vận động bà con, những hộ gia đình nghèo ở

thành trọng lượng của dúi có thể đạt 3kg/con.

Hoằng Hóa cùng tham gia nuôi nhím. Những hộ

Mấy năm trở lại đây, một số hộ dân ở tỉnh Phú gia đình nghèo đến mua giống, không chỉ hỗ trợ

Thọ đã thuần hóa nuôi dưỡng thành công loài giảm giá mà anh Hùng còn rất nhiệt tình truyền dúi, có mô hình phát triển kinh tế mang lại lợi đạt kinh nghiệm. Để tiện việc, anh chị hẹn tất cả

nhuận cao.

các khách hàng đến vào một ngày nhất định trong Thịt dúi được xếp vào loại thức ăn đặc sản, tuần, vì vậy hằng tuần luôn có một lớp học cho thịt ngon, mát, giàu đạm. Dúi là con vật nuôi mới, những người muốn tham gia nuôi nhím diễn ra dễ nuôi, chi phí đầu tư thấp (chuồng trại, con tại trang trại của gia đình anh chị.

giống), thức ăn rẻ, dễ kiếm, tốn ít diện tích, ít Có thể nói, hiệu quả kinh tế từ mô hình nuôi nhân công, vòng xoay vốn nhanh, ít rủi ro.

nhím đã bước đầu được khẳng định, song đây là Tuy nhiên, nghề nuôi dúi cũng đòi hỏi người giống nuôi có những đặc tính sinh học riêng biệt, nuôi phải nắm được đặc tính của loài dúi cũng nếu người nuôi không nắm bắt và xử lý kịp thời sẽ

như kỹ thuật nuôi khoa học. Nuôi dúi không biết dễ thất bại. Chính vì thế, để làm giàu, phát triển cách rất khó thành công, nhưng khi đã nắm bắt bền vững thì người nuôi phải dám đầu tư, chịu được quy trình, kỹ thuật, tôn trọng đặc tính tự

khó học hỏi kinh nghiệm, áp dụng khoa học - kỹ

nhiên của loài dúi thì rất nhàn và đơn giản.

thuật vào sản xuất, tránh làm theo phong trào khi chưa bảo đảm về đầu ra cho sản phẩm.

5.1. Chọn mua dúi giống

Với bà con mới nuôi dúi lần đầu nên mua dúi 5. Nuôi dúi

nhỏ về nuôi, như vậy sẽ bảo đảm dúi lớn lên sinh Hiện nay, do vấn nạn săn bắt bừa bãi, dúi sản tốt vì dúi con rất dễ thích nghi với mọi điều trong tự nhiên đang ngày một khan hiếm, không kiện chăn nuôi. Tâm lý của người nuôi luôn muốn còn đủ để cung cấp cho thị trường, chính vì vậy, vật nuôi của mình nhanh sinh sản nên chọn dúi chăn nuôi dúi dần dần trở thành mô hình mang to về nuôi cho nhanh, như vậy cũng khả thi lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân. Dúi nhưng bà con nông dân cần tìm hiểu thật kỹ kỹ

là động vật thuộc họ gặm nhấm phân bố ở hầu thuật nuôi dúi sinh sản.

121

122

https://thuviensach.vn

Không chỉ chăn nuôi nhím với mục đích làm khắp các vùng nước ta. Hình thù bên ngoài của giàu cho bản thân, anh Hùng chị Thoa còn tích dúi không khác chuột là mấy nhưng khi trưởng cực vận động bà con, những hộ gia đình nghèo ở

thành trọng lượng của dúi có thể đạt 3kg/con.

Hoằng Hóa cùng tham gia nuôi nhím. Những hộ

Mấy năm trở lại đây, một số hộ dân ở tỉnh Phú gia đình nghèo đến mua giống, không chỉ hỗ trợ

Thọ đã thuần hóa nuôi dưỡng thành công loài giảm giá mà anh Hùng còn rất nhiệt tình truyền dúi, có mô hình phát triển kinh tế mang lại lợi đạt kinh nghiệm. Để tiện việc, anh chị hẹn tất cả

nhuận cao.

các khách hàng đến vào một ngày nhất định trong Thịt dúi được xếp vào loại thức ăn đặc sản, tuần, vì vậy hằng tuần luôn có một lớp học cho thịt ngon, mát, giàu đạm. Dúi là con vật nuôi mới, những người muốn tham gia nuôi nhím diễn ra dễ nuôi, chi phí đầu tư thấp (chuồng trại, con tại trang trại của gia đình anh chị.

giống), thức ăn rẻ, dễ kiếm, tốn ít diện tích, ít Có thể nói, hiệu quả kinh tế từ mô hình nuôi nhân công, vòng xoay vốn nhanh, ít rủi ro.

nhím đã bước đầu được khẳng định, song đây là Tuy nhiên, nghề nuôi dúi cũng đòi hỏi người giống nuôi có những đặc tính sinh học riêng biệt, nuôi phải nắm được đặc tính của loài dúi cũng nếu người nuôi không nắm bắt và xử lý kịp thời sẽ

như kỹ thuật nuôi khoa học. Nuôi dúi không biết dễ thất bại. Chính vì thế, để làm giàu, phát triển cách rất khó thành công, nhưng khi đã nắm bắt bền vững thì người nuôi phải dám đầu tư, chịu được quy trình, kỹ thuật, tôn trọng đặc tính tự

khó học hỏi kinh nghiệm, áp dụng khoa học - kỹ

nhiên của loài dúi thì rất nhàn và đơn giản.

thuật vào sản xuất, tránh làm theo phong trào khi chưa bảo đảm về đầu ra cho sản phẩm.

5.1. Chọn mua dúi giống

Với bà con mới nuôi dúi lần đầu nên mua dúi 5. Nuôi dúi

nhỏ về nuôi, như vậy sẽ bảo đảm dúi lớn lên sinh Hiện nay, do vấn nạn săn bắt bừa bãi, dúi sản tốt vì dúi con rất dễ thích nghi với mọi điều trong tự nhiên đang ngày một khan hiếm, không kiện chăn nuôi. Tâm lý của người nuôi luôn muốn còn đủ để cung cấp cho thị trường, chính vì vậy, vật nuôi của mình nhanh sinh sản nên chọn dúi chăn nuôi dúi dần dần trở thành mô hình mang to về nuôi cho nhanh, như vậy cũng khả thi lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân. Dúi nhưng bà con nông dân cần tìm hiểu thật kỹ kỹ

là động vật thuộc họ gặm nhấm phân bố ở hầu thuật nuôi dúi sinh sản.

121

122

https://thuviensach.vn

- Dúi 6-9 tháng tuổi: 250-350g rau, củ, quả; 15-30g thức ăn tổng hợp; 15-30g thức ăn hạt các loại và 10-20g khô dầu lạc, khô dầu dừa.

Có thể thay dầu dừa, dầu phộng bằng giun đất, côn trùng (kiến, mối, sâu, bọ...), thức ăn tinh hỗn hợp có thể dùng thức ăn viên dùng cho gà con, vịt con một tháng tuổi của các cơ sở chế biến thức ăn.

Người nuôi có thể điều chỉnh lượng thức ăn bằng cách quan sát, nếu sau 12 giờ cho ăn thấy dúi ăn hết thì bổ sung thêm, ngược lại nếu thức ăn còn thừa nhiều thì giảm bớt những lần cho ăn sau. Khi cho ăn đủ thức ăn rau, củ, quả tươi thì dúi không Bà con mới nuôi dúi lần đầu nên mua dúi nhỏ

cần uống nước hoặc uống ít nước. Thức ăn còn thừa về nuôi

sau 12 giờ, bị úa vàng, chua, mốc phải bỏ đi, bảo

5.2. Thức ăn

đảm cho dúi có thức ăn tươi, xanh, sạch đề phòng bệnh tiêu chảy, dúi sẽ khỏe mạnh ít dịch bệnh...

Thức ăn của dúi phong phú và đa dạng, bao Dúi thường chịu rét tốt hơn chịu nóng, nếu nóng gồm tất cả các loại rau, củ, quả, rễ cây, mầm cây trên 350C, cần có quạt thông gió cho thoáng mát.

ngọt bùi đắng chát..., thức ăn tinh hỗn hợp, thức ăn bổ sung khoáng, sinh tố..., thức ăn động vật

5.3. Làm chuồng nuôi

gồm: côn trùng, ốc, giun đất...

Địa điểm nuôi dúi lý tưởng là một khu thật Về khẩu phần thức ăn trung bình cho 1 con/ngày yên tĩnh (điều này đặc biệt quan trọng trong quá như sau:

trình nuôi dúi sinh sản). Chuồng dúi nên tránh

- Dúi 2-3 tháng tuổi: 50-100g rau, củ, quả; 5-10g ánh sáng trực tiếp (trong tự nhiên, ngày dúi ngủ

thức ăn hỗn hợp và 5-10g lúa, ngô, đậu các loại.

trong hang, tối mới ra ngoài đi kiếm ăn).

- Dúi 3-6 tháng tuổi: 100-250g rau, củ, quả; Làm chuồng nuôi sinh sản

10-15g thức ăn tổng hợp; 5-15g thức ăn hạt thóc, Mỗi ô chuồng rộng khoảng 50cm, dài 0,8-1m, đậu và 3-10g khô dầu lạc, khô dầu dừa.

xây tường cao 70cm bên trong tô xi măng thật 123

124

https://thuviensach.vn

- Dúi 6-9 tháng tuổi: 250-350g rau, củ, quả; 15-30g thức ăn tổng hợp; 15-30g thức ăn hạt các loại và 10-20g khô dầu lạc, khô dầu dừa.

Có thể thay dầu dừa, dầu phộng bằng giun đất, côn trùng (kiến, mối, sâu, bọ...), thức ăn tinh hỗn hợp có thể dùng thức ăn viên dùng cho gà con, vịt con một tháng tuổi của các cơ sở chế biến thức ăn.

Người nuôi có thể điều chỉnh lượng thức ăn bằng cách quan sát, nếu sau 12 giờ cho ăn thấy dúi ăn hết thì bổ sung thêm, ngược lại nếu thức ăn còn thừa nhiều thì giảm bớt những lần cho ăn sau. Khi cho ăn đủ thức ăn rau, củ, quả tươi thì dúi không Bà con mới nuôi dúi lần đầu nên mua dúi nhỏ

cần uống nước hoặc uống ít nước. Thức ăn còn thừa về nuôi

sau 12 giờ, bị úa vàng, chua, mốc phải bỏ đi, bảo

5.2. Thức ăn

đảm cho dúi có thức ăn tươi, xanh, sạch đề phòng bệnh tiêu chảy, dúi sẽ khỏe mạnh ít dịch bệnh...

Thức ăn của dúi phong phú và đa dạng, bao Dúi thường chịu rét tốt hơn chịu nóng, nếu nóng gồm tất cả các loại rau, củ, quả, rễ cây, mầm cây trên 350C, cần có quạt thông gió cho thoáng mát.

ngọt bùi đắng chát..., thức ăn tinh hỗn hợp, thức ăn bổ sung khoáng, sinh tố..., thức ăn động vật

5.3. Làm chuồng nuôi

gồm: côn trùng, ốc, giun đất...

Địa điểm nuôi dúi lý tưởng là một khu thật Về khẩu phần thức ăn trung bình cho 1 con/ngày yên tĩnh (điều này đặc biệt quan trọng trong quá như sau:

trình nuôi dúi sinh sản). Chuồng dúi nên tránh

- Dúi 2-3 tháng tuổi: 50-100g rau, củ, quả; 5-10g ánh sáng trực tiếp (trong tự nhiên, ngày dúi ngủ

thức ăn hỗn hợp và 5-10g lúa, ngô, đậu các loại.

trong hang, tối mới ra ngoài đi kiếm ăn).

- Dúi 3-6 tháng tuổi: 100-250g rau, củ, quả; Làm chuồng nuôi sinh sản

10-15g thức ăn tổng hợp; 5-15g thức ăn hạt thóc, Mỗi ô chuồng rộng khoảng 50cm, dài 0,8-1m, đậu và 3-10g khô dầu lạc, khô dầu dừa.

xây tường cao 70cm bên trong tô xi măng thật 123

124

https://thuviensach.vn

láng hoặc ốp gạch men (gạch loại), nền bê tông Có thể sử dụng chuồng nuôi dúi thương phẩm hoặc lát gạch. Mỗi ô chuồng dùng cho một con.

để nuôi dúi sinh sản, tuy nhiên người nuôi dúi cần phải nhận biết được khi nào con dúi cái mang Làm chuồng nuôi thương phẩm

thai và phải tách nó ra trước khi nó sinh sản, nếu Mỗi ô chuồng rộng khoảng 2m2 trở lên, xây không khi sinh sẽ bị con khác ăn con hoặc có thể

tường cao tối thiểu 70cm, bên trong tô xi măng dúi mẹ cũng ăn con. Khi sử dụng chuồng nuôi hoặc ốp gạch men (gạch loại), nền bê tông hoặc lát thương phẩm để nuôi sinh sản thì người nuôi phải gạch. Trong chuồng đặt các ống cống nhỏ hoặc các chấp nhận hao hụt đàn bố mẹ do trong quá trình gốc cây, số lượng này phụ thuộc vào mật độ đàn nuôi chúng sẽ cắn nhau, có thể sẽ bị chết.

nuôi thương phẩm. Chú ý mật độ càng nhiều thì Khi thiết kế chuồng nuôi cần chú ý trong càng cần nhiều ống và các loại gốc cây để chúng chuồng phải được mát về mùa hè, nên làm mái trú ẩn, tránh nhau để không cắn nhau...

che lợp lá, bảo đảm thông thoáng nhưng ít ánh sáng rọi vào chuồng.

5.4. Chăm sóc dúi sinh sản

Mỗi năm dúi đẻ 4 lứa, mỗi lứa 2-5 con, nuôi con rất giỏi, hao hụt ít. Nên cho dúi ăn đầy đủ và đúng khẩu phần trước, trong và sau khi sinh.

Dúi cái mang thai 45 ngày. Lúc mới ra đời, dúi con không có lông và chưa mở mắt. Khoảng 15 ngày sau khi sinh, dúi con mở mắt và vài tuần sau sẽ mọc lông. Sau một tháng ở với mẹ, dúi con trưởng thành và bắt đầu ăn được thức ăn như tre, mía... Lưu ý nên sử dụng loại tre bánh tẻ vì răng nó chưa khỏe, lúc này nó tự sống độc Mỗi ô chuồng nuôi dúi thương phẩm rộng khoảng 2m2

trở lên, xây tường cao tối thiểu 70cm, lập. Sau khi tách con nên ngừng cho dúi cái ăn bên trong tô xi măng hoặc ốp gạch men (gạch loại), một ngày và sau ba ngày thì kiểm tra rồi cho nền bê tông hoặc lát gạch

ghép đôi với dúi đực.

125

126

https://thuviensach.vn

láng hoặc ốp gạch men (gạch loại), nền bê tông Có thể sử dụng chuồng nuôi dúi thương phẩm hoặc lát gạch. Mỗi ô chuồng dùng cho một con.

để nuôi dúi sinh sản, tuy nhiên người nuôi dúi cần phải nhận biết được khi nào con dúi cái mang Làm chuồng nuôi thương phẩm

thai và phải tách nó ra trước khi nó sinh sản, nếu Mỗi ô chuồng rộng khoảng 2m2 trở lên, xây không khi sinh sẽ bị con khác ăn con hoặc có thể

tường cao tối thiểu 70cm, bên trong tô xi măng dúi mẹ cũng ăn con. Khi sử dụng chuồng nuôi hoặc ốp gạch men (gạch loại), nền bê tông hoặc lát thương phẩm để nuôi sinh sản thì người nuôi phải gạch. Trong chuồng đặt các ống cống nhỏ hoặc các chấp nhận hao hụt đàn bố mẹ do trong quá trình gốc cây, số lượng này phụ thuộc vào mật độ đàn nuôi chúng sẽ cắn nhau, có thể sẽ bị chết.

nuôi thương phẩm. Chú ý mật độ càng nhiều thì Khi thiết kế chuồng nuôi cần chú ý trong càng cần nhiều ống và các loại gốc cây để chúng chuồng phải được mát về mùa hè, nên làm mái trú ẩn, tránh nhau để không cắn nhau...

che lợp lá, bảo đảm thông thoáng nhưng ít ánh sáng rọi vào chuồng.

5.4. Chăm sóc dúi sinh sản

Mỗi năm dúi đẻ 4 lứa, mỗi lứa 2-5 con, nuôi con rất giỏi, hao hụt ít. Nên cho dúi ăn đầy đủ và đúng khẩu phần trước, trong và sau khi sinh.

Dúi cái mang thai 45 ngày. Lúc mới ra đời, dúi con không có lông và chưa mở mắt. Khoảng 15 ngày sau khi sinh, dúi con mở mắt và vài tuần sau sẽ mọc lông. Sau một tháng ở với mẹ, dúi con trưởng thành và bắt đầu ăn được thức ăn như tre, mía... Lưu ý nên sử dụng loại tre bánh tẻ vì răng nó chưa khỏe, lúc này nó tự sống độc Mỗi ô chuồng nuôi dúi thương phẩm rộng khoảng 2m2

trở lên, xây tường cao tối thiểu 70cm, lập. Sau khi tách con nên ngừng cho dúi cái ăn bên trong tô xi măng hoặc ốp gạch men (gạch loại), một ngày và sau ba ngày thì kiểm tra rồi cho nền bê tông hoặc lát gạch

ghép đôi với dúi đực.

125

126

https://thuviensach.vn

Nuôi dúi đẻ thì không nên nuôi một con đực và nó có màu hơi hồng, đưa tay lên vuốt nhẹ thấy nó nhiều con cái chung một chuồng vì khi dúi đẻ ra sẽ

hơi lồi ra, có thể ướt bộ phận sinh dục là con cái có bị dúi cái khác giành dúi con. Con gặm đầu, con biểu hiện động dục.

gặm đuôi, dúi con sẽ chết. Cũng không nên nuôi dúi

- Tiến hành ghép đôi: chọn con đực (nên chọn theo cặp và theo nhóm một dúi đực và nhiều dúi cái con đực có kích thước tương đương con cái hoặc to trong một ô chuồng quá lâu. Thường thì 10 ngày ta hơn một ít) thả vào chuồng con cái. Quan sát nếu đổi dúi đực một lần. Khi bỏ con đực vào ô con cái, thấy con đực và con cái quấn quýt với nhau thì để

nếu chúng chịu nhau thì kêu hực hực và phối liên nguyên như vậy, nếu thấy con đực và con cái gằm tục. Khi dúi cái có bầu, tốt nhất thì nuôi mỗi chuồng ghè nhau thì thay con khác. Chú ý sau hai ngày một con cái. Cách xác định dúi có bầu là kiểm tra vú tiến hành quan sát con cái, nếu thấy con cái có của con dúi, thấy vú căng bóng và cuống vú có màu biểu hiện vú hơi căng, bộ phận sinh dục bắt đầu tím nhạt nghĩa là dúi có bầu khoảng một tháng. Khi se lại thì con cái đã có bầu.

đó ta tách dúi cái ra nuôi riêng cho đến khi dúi đẻ.

Theo kinh nghiệm của nhiều người nuôi dúi thì khoảng 45 ngày sau thì dúi đẻ con (tính từ lúc phối), khi dúi khoảng 1kg thì phối được. Chú ý là khâu này rất quan trọng. Xây chuồng nên làm hang vì khi dúi đẻ sẽ chọn nơi yên tĩnh và tối do dúi mẹ dễ bị stress. Nên cho dúi đẻ trong hang là tốt nhất, khi ta cho dúi mẹ ăn cũng không làm ảnh hưởng tới dúi con. Chuồng dúi đẻ nên đậy kính một phần, hạn chế làm động dúi mẹ, vì làm động thì dúi mẹ sẽ ăn dúi con. Nếu dúi con sống được 10

ngày là ổn, lúc này ta có thể bỏ nắp đậy ra được.

Một số chú ý khi chăm sóc dúi sinh sản

Sau 1 tháng ở với mẹ, dúi con trưởng thành

- Kiểm tra dúi cái động dục: xách đuôi con dúi và bắt đầu ăn được thức ăn như tre, mía,...

cái lên kiểm tra, nếu thấy bộ phận sinh dục của 127

128

https://thuviensach.vn

Nuôi dúi đẻ thì không nên nuôi một con đực và nó có màu hơi hồng, đưa tay lên vuốt nhẹ thấy nó nhiều con cái chung một chuồng vì khi dúi đẻ ra sẽ

hơi lồi ra, có thể ướt bộ phận sinh dục là con cái có bị dúi cái khác giành dúi con. Con gặm đầu, con biểu hiện động dục.

gặm đuôi, dúi con sẽ chết. Cũng không nên nuôi dúi

- Tiến hành ghép đôi: chọn con đực (nên chọn theo cặp và theo nhóm một dúi đực và nhiều dúi cái con đực có kích thước tương đương con cái hoặc to trong một ô chuồng quá lâu. Thường thì 10 ngày ta hơn một ít) thả vào chuồng con cái. Quan sát nếu đổi dúi đực một lần. Khi bỏ con đực vào ô con cái, thấy con đực và con cái quấn quýt với nhau thì để

nếu chúng chịu nhau thì kêu hực hực và phối liên nguyên như vậy, nếu thấy con đực và con cái gằm tục. Khi dúi cái có bầu, tốt nhất thì nuôi mỗi chuồng ghè nhau thì thay con khác. Chú ý sau hai ngày một con cái. Cách xác định dúi có bầu là kiểm tra vú tiến hành quan sát con cái, nếu thấy con cái có của con dúi, thấy vú căng bóng và cuống vú có màu biểu hiện vú hơi căng, bộ phận sinh dục bắt đầu tím nhạt nghĩa là dúi có bầu khoảng một tháng. Khi se lại thì con cái đã có bầu.

đó ta tách dúi cái ra nuôi riêng cho đến khi dúi đẻ.

Theo kinh nghiệm của nhiều người nuôi dúi thì khoảng 45 ngày sau thì dúi đẻ con (tính từ lúc phối), khi dúi khoảng 1kg thì phối được. Chú ý là khâu này rất quan trọng. Xây chuồng nên làm hang vì khi dúi đẻ sẽ chọn nơi yên tĩnh và tối do dúi mẹ dễ bị stress. Nên cho dúi đẻ trong hang là tốt nhất, khi ta cho dúi mẹ ăn cũng không làm ảnh hưởng tới dúi con. Chuồng dúi đẻ nên đậy kính một phần, hạn chế làm động dúi mẹ, vì làm động thì dúi mẹ sẽ ăn dúi con. Nếu dúi con sống được 10

ngày là ổn, lúc này ta có thể bỏ nắp đậy ra được.

Một số chú ý khi chăm sóc dúi sinh sản

Sau 1 tháng ở với mẹ, dúi con trưởng thành

- Kiểm tra dúi cái động dục: xách đuôi con dúi và bắt đầu ăn được thức ăn như tre, mía,...

cái lên kiểm tra, nếu thấy bộ phận sinh dục của 127

128

https://thuviensach.vn

Khi ghép đôi con đực với con cái mà đã hợp

5.5. Nuôi vỗ béo dúi thương phẩm

nhau thì đánh dấu lại và lần giao phối sau nên sử

Nuôi vỗ béo từ sau 45 ngày, ta cần bổ sung dụng lại con đực đó. Mỗi con đực có thể quản lý đầy đủ thức ăn, nhất là khi mới tách chuồng.

được tối đa 5 con cái. Tuy nhiên điều này còn phụ

Ngoài ra, khi cung cấp đầy đủ thức ăn, những thuộc vào kinh nghiệm của người nuôi và chu kỳ

con dúi sẽ không cắn chết nhau.

sinh sản của các con cái. Vì vậy, khi bắt đầu nuôi Các loại thức ăn cứng cần được bổ sung ngay nên sử dụng một đực một cái, sau khi đã có kinh khi hết, nếu không răng dúi dài ra và thiếu nước nghiệm thì tăng dần số con cái lên.

sẽ bị chết.

- Chăm sóc dúi mang thai và sinh con: sau khi con cái có bầu thì chú ý chế độ cho ăn: phải đủ tre,

5.6. Bệnh của dúi và cách phòng ngừa

mía và bổ sung thêm ngô, khoai lang hoặc sắn.

Để phòng bệnh cho dúi, chuồng trại phải bảo Dùng giấy, lá khô hoặc lá chuối để lót ổ chuẩn bị

đảm khô ráo, sạch sẽ, thoáng mát, tránh mưa tạt, cho dúi đẻ.

gió lùa, nắng nóng và không cần ánh sáng trực Dúi con sinh ra thường không có lông, sau tiếp,... Con dúi là động vật hoang dã, mới được 10 ngày thì bắt đầu mọc lông. Chúng cũng mở

thuần hóa, sức đề kháng rất mạnh nên ít dịch mắt chậm nhưng đã biết ăn ngay từ khi chưa bệnh. Tuy nhiên, dúi vẫn bị một số bệnh thông mở mắt.

thường như bệnh ký sinh trùng ngoài da, bệnh Sau khoảng 10 ngày thì ta có thể tiếp cận đường ruột...

chúng để thuận tiện cho việc chăm sóc.

- Bệnh ký sinh trùng ngoài da: Do ve, mò cắn Đến khi chúng được khoảng 20 ngày tuổi, ta gây nên ghẻ lở, ta có thể dùng thuốc kháng sinh nên bắt đầu cho chúng tập ăn măng, mía. Sau bôi hoặc dúi tự liếm cũng có thể khỏi. Để phòng 45 ngày thì tách mẹ để nuôi thương phẩm hoặc bệnh, ta nên định kỳ vệ sinh sát trùng, tẩy uế

tiếp tục nuôi lấy giống. Nếu như không tách thì chuồng trại và xung quanh 1-2 lần/tháng.

dúi mẹ sẽ tiếp tục nuôi con, không có biểu hiện

- Bệnh đường ruột: Thường do khẩu phần thức động dục.

ăn cung cấp không đầy đủ thành phần và giá trị

Tuy nhiên, dúi cái mắn đẻ nên ta cũng cần dinh dưỡng nên dúi có thể bị tiêu chảy. Trong kiểm soát không cho chúng đẻ quá nhiều, chỉ nên trường hợp đó, ta có thể dùng thuốc điều trị tiêu đẻ 2-3 lứa/năm.

chảy hoặc bổ sung thêm thức ăn, nước uống đắng, 129

130

https://thuviensach.vn

Khi ghép đôi con đực với con cái mà đã hợp

5.5. Nuôi vỗ béo dúi thương phẩm

nhau thì đánh dấu lại và lần giao phối sau nên sử

Nuôi vỗ béo từ sau 45 ngày, ta cần bổ sung dụng lại con đực đó. Mỗi con đực có thể quản lý đầy đủ thức ăn, nhất là khi mới tách chuồng.

được tối đa 5 con cái. Tuy nhiên điều này còn phụ

Ngoài ra, khi cung cấp đầy đủ thức ăn, những thuộc vào kinh nghiệm của người nuôi và chu kỳ

con dúi sẽ không cắn chết nhau.

sinh sản của các con cái. Vì vậy, khi bắt đầu nuôi Các loại thức ăn cứng cần được bổ sung ngay nên sử dụng một đực một cái, sau khi đã có kinh khi hết, nếu không răng dúi dài ra và thiếu nước nghiệm thì tăng dần số con cái lên.

sẽ bị chết.

- Chăm sóc dúi mang thai và sinh con: sau khi con cái có bầu thì chú ý chế độ cho ăn: phải đủ tre,

5.6. Bệnh của dúi và cách phòng ngừa

mía và bổ sung thêm ngô, khoai lang hoặc sắn.

Để phòng bệnh cho dúi, chuồng trại phải bảo Dùng giấy, lá khô hoặc lá chuối để lót ổ chuẩn bị

đảm khô ráo, sạch sẽ, thoáng mát, tránh mưa tạt, cho dúi đẻ.

gió lùa, nắng nóng và không cần ánh sáng trực Dúi con sinh ra thường không có lông, sau tiếp,... Con dúi là động vật hoang dã, mới được 10 ngày thì bắt đầu mọc lông. Chúng cũng mở

thuần hóa, sức đề kháng rất mạnh nên ít dịch mắt chậm nhưng đã biết ăn ngay từ khi chưa bệnh. Tuy nhiên, dúi vẫn bị một số bệnh thông mở mắt.

thường như bệnh ký sinh trùng ngoài da, bệnh Sau khoảng 10 ngày thì ta có thể tiếp cận đường ruột...

chúng để thuận tiện cho việc chăm sóc.

- Bệnh ký sinh trùng ngoài da: Do ve, mò cắn Đến khi chúng được khoảng 20 ngày tuổi, ta gây nên ghẻ lở, ta có thể dùng thuốc kháng sinh nên bắt đầu cho chúng tập ăn măng, mía. Sau bôi hoặc dúi tự liếm cũng có thể khỏi. Để phòng 45 ngày thì tách mẹ để nuôi thương phẩm hoặc bệnh, ta nên định kỳ vệ sinh sát trùng, tẩy uế

tiếp tục nuôi lấy giống. Nếu như không tách thì chuồng trại và xung quanh 1-2 lần/tháng.

dúi mẹ sẽ tiếp tục nuôi con, không có biểu hiện

- Bệnh đường ruột: Thường do khẩu phần thức động dục.

ăn cung cấp không đầy đủ thành phần và giá trị

Tuy nhiên, dúi cái mắn đẻ nên ta cũng cần dinh dưỡng nên dúi có thể bị tiêu chảy. Trong kiểm soát không cho chúng đẻ quá nhiều, chỉ nên trường hợp đó, ta có thể dùng thuốc điều trị tiêu đẻ 2-3 lứa/năm.

chảy hoặc bổ sung thêm thức ăn, nước uống đắng, 129

130

https://thuviensach.vn

chát như ổi xanh, cà rốt, rễ cau, rễ dừa... Để

dúi má đào. Hiện trang trại của anh đang nuôi phòng bệnh tiêu chảy, không nên sử dụng các loại hai loại dúi mốc và dúi má đào với quy mô khoảng thức ăn hôi thối, ẩm mốc, khẩu phần thức ăn phải 400 con.

phong phú và đa dạng.

Dúi trưởng thành có chiều dài thân 25-35cm, trọng lượng 0,5-1,5kg/con, thức ăn rất đơn giản và

5.7. Hiệu quả kinh tế từ nuôi dúi

dễ kiếm gồm: tre, hạt ngô, thân mía và mỗi ngày Năm 2015, được anh trai cho hai cặp dúi rừng chỉ cho ăn một lần vào chiều tối.

để nuôi chơi, anh Nguyễn Văn Của có suy nghĩ

Theo kinh nghiệm, không nên cho dúi ăn quá nếu người ta cứ săn bắt nhiều dúi rừng thì chẳng nhiều khiến con vật tích lũy quá nhiều mỡ vì một mấy mà tuyệt chủng nên sau khi học xong anh đã con dúi trưởng thành mỗi ngày chỉ cần cho ăn 1

nảy sinh ý định thuần hóa, nhân đàn để cung cấp mẩu mía, 1 mẩu tre là được. Với dúi nhỡ thì khẩu ra thị trường.

phần ăn ít hơn. Ngoài ra, cho dúi ăn thêm vỏ mía,

vỏ măng hay ít ngô để dúi có thêm chất dinh dưỡng, mau lớn hơn.

Với lợi thế xã Long Sơn có rất nhiều tre, nứa nên nguồn thức ăn của dúi được bảo đảm, có điều kiện tốt để phát triển nuôi dúi thương phẩm.

Ngoài ra, để thức ăn cho dúi trở nên phong phú, anh Của còn trồng thêm cỏ voi, mía, ngô.

Bên cạnh đó, thay vì xây chuồng cho dúi ở như

trong thời gian mới nuôi, anh Của đã ghép những viên gạch (50x50cm) với nhau, tạo thành từng ô vuông nuôi dúi, vừa đỡ tốn diện tích vừa bảo đảm Anh Nguyễn Văn Của chăm sóc đàn dúi độ thoáng mát.

(Ảnh: Hoàng Nhị)

Đặc biệt, anh Của cũng chia dúi trưởng thành ở thành từng cặp. Những ô nuôi dúi nhỡ, dúi Anh Nguyễn Văn Của cho biết, con dúi có thịt rộng hơn so với ô nhốt dúi sinh sản. Mặc dù nhiều loài khác nhau, đó là dúi nâu, dúi mốc và dúi có sức đề kháng tốt, hầu như không xảy ra 131

132

https://thuviensach.vn

chát như ổi xanh, cà rốt, rễ cau, rễ dừa... Để

dúi má đào. Hiện trang trại của anh đang nuôi phòng bệnh tiêu chảy, không nên sử dụng các loại hai loại dúi mốc và dúi má đào với quy mô khoảng thức ăn hôi thối, ẩm mốc, khẩu phần thức ăn phải 400 con.

phong phú và đa dạng.

Dúi trưởng thành có chiều dài thân 25-35cm, trọng lượng 0,5-1,5kg/con, thức ăn rất đơn giản và

5.7. Hiệu quả kinh tế từ nuôi dúi

dễ kiếm gồm: tre, hạt ngô, thân mía và mỗi ngày Năm 2015, được anh trai cho hai cặp dúi rừng chỉ cho ăn một lần vào chiều tối.

để nuôi chơi, anh Nguyễn Văn Của có suy nghĩ

Theo kinh nghiệm, không nên cho dúi ăn quá nếu người ta cứ săn bắt nhiều dúi rừng thì chẳng nhiều khiến con vật tích lũy quá nhiều mỡ vì một mấy mà tuyệt chủng nên sau khi học xong anh đã con dúi trưởng thành mỗi ngày chỉ cần cho ăn 1

nảy sinh ý định thuần hóa, nhân đàn để cung cấp mẩu mía, 1 mẩu tre là được. Với dúi nhỡ thì khẩu ra thị trường.

phần ăn ít hơn. Ngoài ra, cho dúi ăn thêm vỏ mía,

vỏ măng hay ít ngô để dúi có thêm chất dinh dưỡng, mau lớn hơn.

Với lợi thế xã Long Sơn có rất nhiều tre, nứa nên nguồn thức ăn của dúi được bảo đảm, có điều kiện tốt để phát triển nuôi dúi thương phẩm.

Ngoài ra, để thức ăn cho dúi trở nên phong phú, anh Của còn trồng thêm cỏ voi, mía, ngô.

Bên cạnh đó, thay vì xây chuồng cho dúi ở như

trong thời gian mới nuôi, anh Của đã ghép những viên gạch (50x50cm) với nhau, tạo thành từng ô vuông nuôi dúi, vừa đỡ tốn diện tích vừa bảo đảm Anh Nguyễn Văn Của chăm sóc đàn dúi độ thoáng mát.

(Ảnh: Hoàng Nhị)

Đặc biệt, anh Của cũng chia dúi trưởng thành ở thành từng cặp. Những ô nuôi dúi nhỡ, dúi Anh Nguyễn Văn Của cho biết, con dúi có thịt rộng hơn so với ô nhốt dúi sinh sản. Mặc dù nhiều loài khác nhau, đó là dúi nâu, dúi mốc và dúi có sức đề kháng tốt, hầu như không xảy ra 131

132

https://thuviensach.vn

dịch bệnh nhưng anh Của vẫn thường xuyên vệ

Nhiệt độ 20-300C là phù hợp nhất để dúi sinh sinh chuồng trại, bảo đảm nơi ở của dúi luôn trưởng và phát triển. Còn thời tiết lạnh quá hay sạch sẽ, thoáng mát.

nóng quá thì dúi sinh sản kém, chậm lớn... Thêm vào đó, đặc điểm của loài dúi là không cần uống nước nên khá sạch sẽ.

Mỗi năm dúi sinh sản 4 lứa, mỗi lứa 2-5 con.

Dúi giống sau 3 tháng xuất chuồng có thể đạt 500-700g; dúi thương phẩm nuôi 7 tháng xuất chuồng có thể đạt trọng lượng 1,5kg với giá 730.000 đồng/kg.

Anh Của còn bán dúi giống có giá 1,2-1,8 triệu đồng/cặp đối với dúi mốc và 1,8-2,5 triệu đồng/cặp dúi má đào. Đến nay, trung bình mỗi tháng thu nhập của trang trại anh Của xuất chuồng dúi giống và dúi thương phẩm là 25-30 triệu đồng.

Đàn dúi nuôi tại trang trại của anh Nguyễn Văn Của, thôn 1, xã Long Sơn, thành phố Vũng Tàu Hiện nay, anh Của đã liên kết tiêu thụ sản (Ảnh: Hoàng Nhị)

phẩm với nhiều nhà hàng, khách sạn tại địa phương để có thị trường tiêu thụ vững chắc.

Chia sẻ bí quyết về kỹ thuật nuôi dúi, anh Của Hơn nữa, trong số các vật nuôi đặc sản thì dúi cho biết, chuồng nuôi dúi thiết kế đơn giản, không là con vật dễ nuôi, cho hiệu quả kinh tế cao nên tốn nhiều diện tích, 100m2 có thể nuôi được 400

có thể nhân rộng mô hình nuôi dúi trên địa bàn con dúi. Chuồng có thể xây hoặc đổ tấm bê tông các tỉnh.

gắn lại với nhau theo kích thước cao 60cm, rộng 50cm và dài 50cm.

6. Nuôi chim bồ câu

Tuy nhiên, chuồng phải kín gió, nên bố trí nơi Mô hình nuôi chim bồ câu làm kinh tế đang ít tiếng động, không bị ánh sáng mặt trời chiếu được nhân rộng ra rất nhiều tỉnh, thành trong cả

trực tiếp và cần tránh việc để dúi ăn thức ăn đã nước, phổ biến ở các tỉnh: Bắc Giang, Thái Nguyên, hỏng, khi đó dúi mới phát triển khỏe mạnh.

Bắc Ninh, Hải Dương, Thanh Hóa, Quảng Trị, 133

134

https://thuviensach.vn

dịch bệnh nhưng anh Của vẫn thường xuyên vệ

Nhiệt độ 20-300C là phù hợp nhất để dúi sinh sinh chuồng trại, bảo đảm nơi ở của dúi luôn trưởng và phát triển. Còn thời tiết lạnh quá hay sạch sẽ, thoáng mát.

nóng quá thì dúi sinh sản kém, chậm lớn... Thêm vào đó, đặc điểm của loài dúi là không cần uống nước nên khá sạch sẽ.

Mỗi năm dúi sinh sản 4 lứa, mỗi lứa 2-5 con.

Dúi giống sau 3 tháng xuất chuồng có thể đạt 500-700g; dúi thương phẩm nuôi 7 tháng xuất chuồng có thể đạt trọng lượng 1,5kg với giá 730.000 đồng/kg.

Anh Của còn bán dúi giống có giá 1,2-1,8 triệu đồng/cặp đối với dúi mốc và 1,8-2,5 triệu đồng/cặp dúi má đào. Đến nay, trung bình mỗi tháng thu nhập của trang trại anh Của xuất chuồng dúi giống và dúi thương phẩm là 25-30 triệu đồng.

Đàn dúi nuôi tại trang trại của anh Nguyễn Văn Của, thôn 1, xã Long Sơn, thành phố Vũng Tàu Hiện nay, anh Của đã liên kết tiêu thụ sản (Ảnh: Hoàng Nhị)

phẩm với nhiều nhà hàng, khách sạn tại địa phương để có thị trường tiêu thụ vững chắc.

Chia sẻ bí quyết về kỹ thuật nuôi dúi, anh Của Hơn nữa, trong số các vật nuôi đặc sản thì dúi cho biết, chuồng nuôi dúi thiết kế đơn giản, không là con vật dễ nuôi, cho hiệu quả kinh tế cao nên tốn nhiều diện tích, 100m2 có thể nuôi được 400

có thể nhân rộng mô hình nuôi dúi trên địa bàn con dúi. Chuồng có thể xây hoặc đổ tấm bê tông các tỉnh.

gắn lại với nhau theo kích thước cao 60cm, rộng 50cm và dài 50cm.

6. Nuôi chim bồ câu

Tuy nhiên, chuồng phải kín gió, nên bố trí nơi Mô hình nuôi chim bồ câu làm kinh tế đang ít tiếng động, không bị ánh sáng mặt trời chiếu được nhân rộng ra rất nhiều tỉnh, thành trong cả

trực tiếp và cần tránh việc để dúi ăn thức ăn đã nước, phổ biến ở các tỉnh: Bắc Giang, Thái Nguyên, hỏng, khi đó dúi mới phát triển khỏe mạnh.

Bắc Ninh, Hải Dương, Thanh Hóa, Quảng Trị, 133

134

https://thuviensach.vn

Đắk Lắk, Bình Định... Quy trình nuôi đơn giản, Nuôi chim bồ câu không khó, bởi chúng rất ít không đòi hỏi đầu tư nhiều, nhu cầu thị trường bị bệnh lại dễ nuôi, chỉ cần làm cho chim bồ câu rất lớn, hiệu quả kinh tế từ nuôi chim bồ câu đã chỗ ở thoáng mát, sạch sẽ và đầy đủ ánh sáng là được khẳng định, đem lại thu nhập cao cho bà con được. Về nguồn thức ăn thì đơn giản, một ngày nông dân.

chim bồ câu ăn 2 bữa, chủ yếu là thóc và ngô Chim bồ câu thường dùng nấu cháo, hầm cùng với nguồn nước uống sạch. Không phải lo về

thuốc bắc để tẩm bổ sức khỏe. Theo đông y, thịt tiêu thụ sản phẩm, vì bồ câu là thức ăn quý và bồ câu tính bình, vị mặn, dinh dưỡng phong phú, bổ dưỡng, giá cả phải chăng, phù hợp với số đông, thơm, ngọt, là loại thực phẩm tốt cho người già, nên khách hàng thường đến tận nơi đặt hàng, trẻ em, người bệnh và sản phụ. Trứng bồ câu có nhiều khi không có đủ để cung cấp ra thị trường.

chứa protein 9,5%, chất béo 6,4%, hợp chất đường

6.1. Chọn giống chim bồ câu

và canxi, sắt, phốt pho...

Thịt chim bồ câu có tác dụng bổ thận kiện tì vị, Chim bồ câu được chọn làm giống phải bảo ích khí huyết, dùng cho trường hợp gầy yếu, hư

đảm các yêu cầu: khỏe mạnh, lông mượt, không có nhược, tiêu khát, hay quên, mất ngủ, thần kinh bệnh tật, dị tật, lanh lợi; con trống to hơn, đầu suy nhược, dinh dưỡng không tốt... Trong y học cổ

thô, có phản xạ gù mái (lúc thành thục), khoảng truyền, chim bồ câu được dùng với tên thuốc là cáp cách giữa hai xương chậu hẹp; con mái thường có điểu hay gia cáp gồm thịt chim (cáp điểu nhục), khối lượng nhỏ hơn, đầu nhỏ và thanh, khoảng tiết chim (cáp điểu huyết). Trong một số trường cách giữa hai xương chậu rộng.

hợp, trứng chim (cáp điểu noãn) cũng được dùng.

Tuy nhiên, lúc bé rất khó phân biệt, ngay cả

Chính bởi những đặc tính quý này nên thịt chim khi trưởng thành độ chính xác cũng khó đạt 100%

bồ câu rất có giá trên thị trường: một cặp giống bán nên khi mua cần tham khảo ý kiến của nơi bán ra trung bình khoảng 600 ngàn đồng, còn bồ câu ra hoặc các nhà chuyên môn đã có kinh nghiệm. Do bồ câu là loài chim đơn phối nên khi nuôi sinh sản ràng1 có giá 120.000 đồng.

cần nuôi riêng lẻ từng cặp. Mỗi cặp bồ câu sinh sản __________

có thể dùng sản xuất trong 5 năm, nhưng sau 1. Những con chim bồ câu non mới nở từ 10 đến 15

3 năm đẻ, khả năng sinh sản giảm, do vậy cần ngày tuổi.

phải tuyển lựa loại bỏ và thay chim bố mẹ mới.

135

136

https://thuviensach.vn

Đắk Lắk, Bình Định... Quy trình nuôi đơn giản, Nuôi chim bồ câu không khó, bởi chúng rất ít không đòi hỏi đầu tư nhiều, nhu cầu thị trường bị bệnh lại dễ nuôi, chỉ cần làm cho chim bồ câu rất lớn, hiệu quả kinh tế từ nuôi chim bồ câu đã chỗ ở thoáng mát, sạch sẽ và đầy đủ ánh sáng là được khẳng định, đem lại thu nhập cao cho bà con được. Về nguồn thức ăn thì đơn giản, một ngày nông dân.

chim bồ câu ăn 2 bữa, chủ yếu là thóc và ngô Chim bồ câu thường dùng nấu cháo, hầm cùng với nguồn nước uống sạch. Không phải lo về

thuốc bắc để tẩm bổ sức khỏe. Theo đông y, thịt tiêu thụ sản phẩm, vì bồ câu là thức ăn quý và bồ câu tính bình, vị mặn, dinh dưỡng phong phú, bổ dưỡng, giá cả phải chăng, phù hợp với số đông, thơm, ngọt, là loại thực phẩm tốt cho người già, nên khách hàng thường đến tận nơi đặt hàng, trẻ em, người bệnh và sản phụ. Trứng bồ câu có nhiều khi không có đủ để cung cấp ra thị trường.

chứa protein 9,5%, chất béo 6,4%, hợp chất đường

6.1. Chọn giống chim bồ câu

và canxi, sắt, phốt pho...

Thịt chim bồ câu có tác dụng bổ thận kiện tì vị, Chim bồ câu được chọn làm giống phải bảo ích khí huyết, dùng cho trường hợp gầy yếu, hư

đảm các yêu cầu: khỏe mạnh, lông mượt, không có nhược, tiêu khát, hay quên, mất ngủ, thần kinh bệnh tật, dị tật, lanh lợi; con trống to hơn, đầu suy nhược, dinh dưỡng không tốt... Trong y học cổ

thô, có phản xạ gù mái (lúc thành thục), khoảng truyền, chim bồ câu được dùng với tên thuốc là cáp cách giữa hai xương chậu hẹp; con mái thường có điểu hay gia cáp gồm thịt chim (cáp điểu nhục), khối lượng nhỏ hơn, đầu nhỏ và thanh, khoảng tiết chim (cáp điểu huyết). Trong một số trường cách giữa hai xương chậu rộng.

hợp, trứng chim (cáp điểu noãn) cũng được dùng.

Tuy nhiên, lúc bé rất khó phân biệt, ngay cả

Chính bởi những đặc tính quý này nên thịt chim khi trưởng thành độ chính xác cũng khó đạt 100%

bồ câu rất có giá trên thị trường: một cặp giống bán nên khi mua cần tham khảo ý kiến của nơi bán ra trung bình khoảng 600 ngàn đồng, còn bồ câu ra hoặc các nhà chuyên môn đã có kinh nghiệm. Do bồ câu là loài chim đơn phối nên khi nuôi sinh sản ràng1 có giá 120.000 đồng.

cần nuôi riêng lẻ từng cặp. Mỗi cặp bồ câu sinh sản __________

có thể dùng sản xuất trong 5 năm, nhưng sau 1. Những con chim bồ câu non mới nở từ 10 đến 15

3 năm đẻ, khả năng sinh sản giảm, do vậy cần ngày tuổi.

phải tuyển lựa loại bỏ và thay chim bố mẹ mới.

135

136

https://thuviensach.vn

Để có con giống chất lượng tốt người nuôi nên tìm mua tại các trại, các cơ sở có uy tín, có quy mô và kinh nghiệm nhiều năm trong chăn nuôi bồ

câu. Tại đó, người nông dân có thể được cung cấp những kinh nghiệm quý báu từ thực tế chăn nuôi, được hỗ trợ về kỹ thuật chuồng trại và cách chăm sóc, phòng trị bệnh tốt nhất.

6.2. Chuồng nuôi

Theo kinh nghiệm, chuồng nuôi chim bồ câu phải thoáng mát thì chim mới mau lớn. Nếu là nuôi thả tự do thì chuồng nuôi yêu cầu phải có Chuồng nuôi chim bồ câu phải bảo đảm kỹ thuật, vệ sinh mái che mưa, nắng, có ổ cho chim mái đẻ trứng.

và các yếu tố khác để giúp chim sinh trưởng tốt Nếu nuôi chim để sinh sản và khai thác thịt cần có chuồng nuôi khác nhau.

Có 2 loại chuồng nuôi chim cơ bản: Làm chuồng nên lấy tre chẻ ra thành nan, sau

- Chuồng nuôi cá thể (dùng nuôi chim sinh sản đó làm thành phên ghép lại. Chuồng nuôi phải có từ 6 tháng tuổi trở đi):

ánh sáng mặt trời, khô ráo, thoáng mát, sạch sẽ, Mỗi cặp chim sinh sản cần một ô chuồng riêng.

tránh gió lùa, tránh ồn ào. Nên chia chuồng Ô chuồng là một đơn vị sản xuất, trên đó được đặt thành các ô nhỏ cho mỗi cặp chim: chiều cao các ổ đẻ, máng ăn, máng uống, máng đựng thức 40cm, chiều sâu 40cm, chiều rộng 50cm. Mỗi ô ăn bổ sung và 1 đôi trống mái sinh sản. Kích chuồng cần 2 ổ đẻ trứng và ấp trứng đặt ở trên, thước của một ô chuồng: chiều cao: 40cm; chiều một ổ nuôi con đặt ở dưới. Phía trước ô khoét lỗ to sâu: 60cm; chiều rộng: 50cm.

bằng miệng bát cơm để chim có thể ra vào. Máng

- Chuồng nuôi quần thể: được chia làm 2 loại: ăn và máng uống cho chim nên dùng bằng gỗ hoặc

+ Chuồng nuôi chim hậu bị sinh sản (2-6 tháng chất dẻo, không nên làm bằng kim loại, bảo đảm tuổi): Kích thước của 1 gian: chiều dài: 6m; chiều vệ sinh.

rộng: 3,5m; chiều cao: 5,5m (cả mái). Máng ăn, 137

138

https://thuviensach.vn

Để có con giống chất lượng tốt người nuôi nên tìm mua tại các trại, các cơ sở có uy tín, có quy mô và kinh nghiệm nhiều năm trong chăn nuôi bồ

câu. Tại đó, người nông dân có thể được cung cấp những kinh nghiệm quý báu từ thực tế chăn nuôi, được hỗ trợ về kỹ thuật chuồng trại và cách chăm sóc, phòng trị bệnh tốt nhất.

6.2. Chuồng nuôi

Theo kinh nghiệm, chuồng nuôi chim bồ câu phải thoáng mát thì chim mới mau lớn. Nếu là nuôi thả tự do thì chuồng nuôi yêu cầu phải có Chuồng nuôi chim bồ câu phải bảo đảm kỹ thuật, vệ sinh mái che mưa, nắng, có ổ cho chim mái đẻ trứng.

và các yếu tố khác để giúp chim sinh trưởng tốt Nếu nuôi chim để sinh sản và khai thác thịt cần có chuồng nuôi khác nhau.

Có 2 loại chuồng nuôi chim cơ bản: Làm chuồng nên lấy tre chẻ ra thành nan, sau

- Chuồng nuôi cá thể (dùng nuôi chim sinh sản đó làm thành phên ghép lại. Chuồng nuôi phải có từ 6 tháng tuổi trở đi):

ánh sáng mặt trời, khô ráo, thoáng mát, sạch sẽ, Mỗi cặp chim sinh sản cần một ô chuồng riêng.

tránh gió lùa, tránh ồn ào. Nên chia chuồng Ô chuồng là một đơn vị sản xuất, trên đó được đặt thành các ô nhỏ cho mỗi cặp chim: chiều cao các ổ đẻ, máng ăn, máng uống, máng đựng thức 40cm, chiều sâu 40cm, chiều rộng 50cm. Mỗi ô ăn bổ sung và 1 đôi trống mái sinh sản. Kích chuồng cần 2 ổ đẻ trứng và ấp trứng đặt ở trên, thước của một ô chuồng: chiều cao: 40cm; chiều một ổ nuôi con đặt ở dưới. Phía trước ô khoét lỗ to sâu: 60cm; chiều rộng: 50cm.

bằng miệng bát cơm để chim có thể ra vào. Máng

- Chuồng nuôi quần thể: được chia làm 2 loại: ăn và máng uống cho chim nên dùng bằng gỗ hoặc

+ Chuồng nuôi chim hậu bị sinh sản (2-6 tháng chất dẻo, không nên làm bằng kim loại, bảo đảm tuổi): Kích thước của 1 gian: chiều dài: 6m; chiều vệ sinh.

rộng: 3,5m; chiều cao: 5,5m (cả mái). Máng ăn, 137

138

https://thuviensach.vn

máng uống, ổ đẻ, máng đựng thức ăn bổ sung Ổ đẻ có thể làm bằng gỗ hoặc chất dẻo nhưng được thiết kế riêng cho kiểu chuồng này.

yêu cầu phải khô ráo, sạch sẽ, tiện cho việc vệ

+ Chuồng nuôi dưỡng chim thịt (nuôi vỗ béo sinh thay rửa thường xuyên, có thể sử dụng rơm chim thương phẩm từ 21 đến 30 ngày tuổi): mật lót ổ đẻ. Kích thước của ổ: đường kính: 20-25cm, độ dày hơn 45-50 con/m2, không có ổ đẻ, không chiều cao: 7-8cm.

-

có máng ăn (chúng ta phải nhồi trực tiếp cho Máng ăn: Kích thước máng ăn cho một đôi chim bố mẹ: chiều dài: 15cm; chiều rộng: 5cm; chim ăn), ánh sáng tối thiểu.

chiều sâu: 5-10 cm.

- Máng uống: Có thể dùng vỏ đồ hộp, cốc nhựa... với kích thước dùng cho một đôi chim bố

mẹ: đường kính: 5-6cm; chiều cao: 8-10cm.

- Mật độ nuôi chim: Nếu nuôi nhốt theo kiểu ô chuồng thì mỗi ô chuồng là một đôi chim sinh sản.

Nếu nuôi thả trong chuồng thì mật độ là 6-8 con/m2

chuồng. Khi được 28 ngày tuổi, chim non tách mẹ, lúc này nuôi với mật độ gấp đôi nuôi chim sinh sản (10-14 con/m2).

- Chế độ chiếu sáng: Chuồng trại phải thiết kế

thoáng bảo đảm cung cấp đủ ánh sáng cho chim. Tuy nhiên, ở miền Bắc ban ngày mùa đông ánh sáng ngắn, có thể lắp bóng đèn 40w chiếu sáng thêm vào Mật độ không quá dày để chim sinh trưởng tốt ban đêm (nếu nuôi theo quy mô lớn) với cường độ

4-5w/m2 nền chuồng với thời gian 3-4 tiếng/ngày.

6.3. Các thiết bị nuôi

6.4. Dinh dưỡng và thức ăn nuôi chim

- Ổ đẻ: Dùng để chim đẻ, ấp trứng và nuôi con.

Do đang trong giai đoạn nuôi con, chim bồ câu đã Các loại thức ăn thường sử dụng để nuôi chim đẻ lại, nên mỗi đôi chim cần hai ổ đẻ, ổ ấp trứng Thông thường chim ăn trực tiếp các loại hạt đặt ở trên, ổ để nuôi con đặt ở dưới.

thực vật: đỗ, ngô, thóc, gạo... và một lượng cần 139

140

https://thuviensach.vn

máng uống, ổ đẻ, máng đựng thức ăn bổ sung Ổ đẻ có thể làm bằng gỗ hoặc chất dẻo nhưng được thiết kế riêng cho kiểu chuồng này.

yêu cầu phải khô ráo, sạch sẽ, tiện cho việc vệ

+ Chuồng nuôi dưỡng chim thịt (nuôi vỗ béo sinh thay rửa thường xuyên, có thể sử dụng rơm chim thương phẩm từ 21 đến 30 ngày tuổi): mật lót ổ đẻ. Kích thước của ổ: đường kính: 20-25cm, độ dày hơn 45-50 con/m2, không có ổ đẻ, không chiều cao: 7-8cm.

-

có máng ăn (chúng ta phải nhồi trực tiếp cho Máng ăn: Kích thước máng ăn cho một đôi chim bố mẹ: chiều dài: 15cm; chiều rộng: 5cm; chim ăn), ánh sáng tối thiểu.

chiều sâu: 5-10 cm.

- Máng uống: Có thể dùng vỏ đồ hộp, cốc nhựa... với kích thước dùng cho một đôi chim bố

mẹ: đường kính: 5-6cm; chiều cao: 8-10cm.

- Mật độ nuôi chim: Nếu nuôi nhốt theo kiểu ô chuồng thì mỗi ô chuồng là một đôi chim sinh sản.

Nếu nuôi thả trong chuồng thì mật độ là 6-8 con/m2

chuồng. Khi được 28 ngày tuổi, chim non tách mẹ, lúc này nuôi với mật độ gấp đôi nuôi chim sinh sản (10-14 con/m2).

- Chế độ chiếu sáng: Chuồng trại phải thiết kế

thoáng bảo đảm cung cấp đủ ánh sáng cho chim. Tuy nhiên, ở miền Bắc ban ngày mùa đông ánh sáng ngắn, có thể lắp bóng đèn 40w chiếu sáng thêm vào Mật độ không quá dày để chim sinh trưởng tốt ban đêm (nếu nuôi theo quy mô lớn) với cường độ

4-5w/m2 nền chuồng với thời gian 3-4 tiếng/ngày.

6.3. Các thiết bị nuôi

6.4. Dinh dưỡng và thức ăn nuôi chim

- Ổ đẻ: Dùng để chim đẻ, ấp trứng và nuôi con.

Do đang trong giai đoạn nuôi con, chim bồ câu đã Các loại thức ăn thường sử dụng để nuôi chim đẻ lại, nên mỗi đôi chim cần hai ổ đẻ, ổ ấp trứng Thông thường chim ăn trực tiếp các loại hạt đặt ở trên, ổ để nuôi con đặt ở dưới.

thực vật: đỗ, ngô, thóc, gạo... và một lượng cần 139

140

https://thuviensach.vn

thiết thức ăn đã gia công chứa nhiều chất khoáng chất lượng và bổ sung hỗ trợ cho nhau đạt hiệu và vitamin.

quả cao nhất, phối trộn với tỷ lệ dinh dưỡng hợp lý.

- Đỗ bao gồm: đỗ xanh, đỗ đen, đỗ tương... Riêng Cách cho ăn

đỗ tương hàm lượng chất béo nhiều nên cho ăn ít hơn và phải được rang chín trước khi cho chim ăn.

- Thời gian: 2 lần/ngày: buổi sáng lúc 8-9 giờ;

- Thức ăn cơ sở: thóc, ngô, gạo, cao lương...

buổi chiều lúc 14-15 giờ, nên cho ăn vào một thời trong đó ngô là thành phần chính của khẩu phần.

gian cố định trong ngày.

Yêu cầu của thức ăn phải bảo đảm sạch, chất

- Định lượng: Tùy theo từng loại chim mà chúng lượng tốt, không mốc, mọt.

ta cho ăn với số lượng thức ăn khác nhau, thông Chim bồ câu cần một lượng nhất định các hạt thường lượng thức ăn = 1/10 trọng lượng cơ thể: sỏi, giúp cho chim trong quá trình tiêu hóa của dạ

- Chim 2-5 tháng tuổi: 40-50g thức ăn/con/ngày.

- Chim sinh sản: (6 tháng tuổi trở đi): dày (mề). Kích cỡ của các hạt: dài: 0,5-0,8mm,

+ Khi nuôi con: 125-130g thức ăn/đôi/ngày.

đường kính: 0,3-0,4mm. Vì vậy, nên để sỏi vào

+ Không nuôi con: 90-100g thức ăn/đôi/ngày.

máng dành riêng đựng thức ăn bổ sung cho chim ăn (trộn cùng với muối ăn và khoáng Premix).

Nước uống

Cách phối trộn thức ăn

Nhu cầu nước uống của chim bồ câu không lớn, nhưng cần có đủ nước để chim uống tự do.

Thức ăn bổ sung (chứa vào máng ăn riêng): Nước phải sạch sẽ, không màu, không mùi và khoáng Premix: 85%; NaCl: 5%; sỏi: 10%. Thông phải thay hằng ngày.

thường, lượng hạt đậu đỗ: 25-30%; ngô và thóc, Có thể bổ sung vào trong nước vitamin và gạo: 70-75%. Bổ sung liên tục trong máng cho kháng sinh để phòng bệnh khi cần thiết, trung chim ăn tự do.

bình mỗi chim bồ câu cần 50-90ml/ngày.

Tuy nhiên, hỗn hợp được trộn nên dùng với một lượng vừa phải. Không nên để thức ăn bổ

6.5. Cách nuôi dưỡng và chăm sóc chim

sung quá nhiều trong một thời gian dài gây biến

bồ câu

chất các thành phần có trong hỗn hợp.

Khi ghép đôi xong, quen với chuồng và ổ, Khi phối trộn thức ăn, không phải cứ càng chim sẽ đẻ. Trước khi chim đẻ, cần chuẩn bị ổ (chỉ

nhiều thành phần càng tốt mà phải bảo đảm đủ

dùng 1 ổ). Dùng rơm khô, sạch sẽ và dài để lót ổ; 141

142

https://thuviensach.vn

thiết thức ăn đã gia công chứa nhiều chất khoáng chất lượng và bổ sung hỗ trợ cho nhau đạt hiệu và vitamin.

quả cao nhất, phối trộn với tỷ lệ dinh dưỡng hợp lý.

- Đỗ bao gồm: đỗ xanh, đỗ đen, đỗ tương... Riêng Cách cho ăn

đỗ tương hàm lượng chất béo nhiều nên cho ăn ít hơn và phải được rang chín trước khi cho chim ăn.

- Thời gian: 2 lần/ngày: buổi sáng lúc 8-9 giờ;

- Thức ăn cơ sở: thóc, ngô, gạo, cao lương...

buổi chiều lúc 14-15 giờ, nên cho ăn vào một thời trong đó ngô là thành phần chính của khẩu phần.

gian cố định trong ngày.

Yêu cầu của thức ăn phải bảo đảm sạch, chất

- Định lượng: Tùy theo từng loại chim mà chúng lượng tốt, không mốc, mọt.

ta cho ăn với số lượng thức ăn khác nhau, thông Chim bồ câu cần một lượng nhất định các hạt thường lượng thức ăn = 1/10 trọng lượng cơ thể: sỏi, giúp cho chim trong quá trình tiêu hóa của dạ

- Chim 2-5 tháng tuổi: 40-50g thức ăn/con/ngày.

- Chim sinh sản: (6 tháng tuổi trở đi): dày (mề). Kích cỡ của các hạt: dài: 0,5-0,8mm,

+ Khi nuôi con: 125-130g thức ăn/đôi/ngày.

đường kính: 0,3-0,4mm. Vì vậy, nên để sỏi vào

+ Không nuôi con: 90-100g thức ăn/đôi/ngày.

máng dành riêng đựng thức ăn bổ sung cho chim ăn (trộn cùng với muối ăn và khoáng Premix).

Nước uống

Cách phối trộn thức ăn

Nhu cầu nước uống của chim bồ câu không lớn, nhưng cần có đủ nước để chim uống tự do.

Thức ăn bổ sung (chứa vào máng ăn riêng): Nước phải sạch sẽ, không màu, không mùi và khoáng Premix: 85%; NaCl: 5%; sỏi: 10%. Thông phải thay hằng ngày.

thường, lượng hạt đậu đỗ: 25-30%; ngô và thóc, Có thể bổ sung vào trong nước vitamin và gạo: 70-75%. Bổ sung liên tục trong máng cho kháng sinh để phòng bệnh khi cần thiết, trung chim ăn tự do.

bình mỗi chim bồ câu cần 50-90ml/ngày.

Tuy nhiên, hỗn hợp được trộn nên dùng với một lượng vừa phải. Không nên để thức ăn bổ

6.5. Cách nuôi dưỡng và chăm sóc chim

sung quá nhiều trong một thời gian dài gây biến

bồ câu

chất các thành phần có trong hỗn hợp.

Khi ghép đôi xong, quen với chuồng và ổ, Khi phối trộn thức ăn, không phải cứ càng chim sẽ đẻ. Trước khi chim đẻ, cần chuẩn bị ổ (chỉ

nhiều thành phần càng tốt mà phải bảo đảm đủ

dùng 1 ổ). Dùng rơm khô, sạch sẽ và dài để lót ổ; 141

142

https://thuviensach.vn

ở những lứa đầu tiên, chim thường có hiện tượng chưa quen cuộc sống tự lập, không biết ăn, uống, làm vãi rơm gây vỡ trứng, do đó nên bện 1 vòng do đó người nuôi phải kiên nhẫn tập cho chim non.

rơm lót vừa khít đường kính của ổ. Nơi ấp trứng Nuôi vỗ béo chim lấy thịt: tiến hành tách mẹ

phải yên tĩnh, đặc biệt với chim ấp lần đầu nên lúc 20-21 ngày tuổi (khối lượng cơ thể đạt 350-giảm bớt tầm nhìn, âm thanh, ánh sáng để chim 400g/con), mật độ: 45-50 con/m2, không để không chuyên tâm ấp trứng.

gian cho chim hoạt động nhiều, bảo đảm ngoài giờ

Khi chim ấp được 18-20 ngày trứng sẽ nở, nếu ăn, uống thì thời gian ngủ là chính. Thức ăn dùng quả trứng nào mổ vỏ lâu mà chim không đạp vỏ

để nhồi: ngô: 80%, đậu xanh: 20%.

trứng chui ra thì người nuôi cần trợ giúp bằng Cách nhồi: Thức ăn được nghiền nhỏ, viên cách bóc vỏ trứng để chim non không chết ngạt thành viên nhỏ, ngâm cho mềm rồi sấy khô bảo trong trứng.

đảm tỷ lệ thức ăn/nước: 1:1; định lượng: 50-Trong thời kỳ nuôi con (từ khi nở đến 28 ngày 80g/con; nhồi 2-3 lần/ngày; dùng tay nhét thức ăn tuổi) cần thay lót ổ thường xuyên (2-3 ngày/lần vào miệng chim hoặc máy nhồi như vịt; chất hoặc có thể 1 tuần/lần), để tránh sự tích tụ phân khoáng vẫn được bổ sung tự do, các loại vitamin, trong ổ vì đó là nơi thuận lợi cho ký sinh trùng, vi thuốc bổ khác được bổ sung trong nước uống.

khuẩn và virút sinh sôi nảy nở.

6.6. Phòng và trị bệnh cho chim bồ câu

Khi chim non được 7-10 ngày mới tiến hành cho ổ đẻ thứ hai vào. Sau khi tách mẹ, ổ đẻ tương Chim bồ câu có sức đề kháng với dịch bệnh khá ứng được bỏ ra rửa sạch, phơi khô để bố trí lứa đẻ

tốt, nhưng nếu nuôi theo đàn trong một không gian tiếp theo. Sau khi được 28-30 ngày tuổi, chúng ta hẹp thì nguy cơ mắc bệnh là khá lớn. Muốn cho tiến hành tách chim non khỏi mẹ.

chim bồ câu khỏe mạnh, có sức đề kháng tốt thì Sau khi rời ổ, chim non chuyển sang một giai trước hết chim phải được nuôi dưỡng trong môi đoạn mới phải tự đi lại, tự ăn. Giai đoạn này chim trường tốt, thức ăn được cung cấp đầy đủ.

còn yếu, khả năng đề kháng và khả năng tiêu hóa

- Một năm tiêm vắcxin phòng bệnh 3 lần kém, dễ sinh bệnh. Do đó, cần chú ý khâu chăm cho chim.

sóc nuôi dưỡng. Giai đoạn này nên bổ sung vitamin

- Vệ sinh chuồng trại cho chim bồ câu sạch sẽ.

A, B, D, các chất kháng sinh... vào nước uống để

Nên định kỳ 2-3 tháng dọn dẹp làm vệ sinh chuồng, chống mềm xương, trợ giúp tiêu hóa và chống các sửa chữa và làm mới chỗ hư hỏng, cạo sạch phân, bệnh khác. Trong giai đoạn đầu, có một số con thay ổ đẻ, phun thuốc sát trùng chuồng.

143

144

https://thuviensach.vn

ở những lứa đầu tiên, chim thường có hiện tượng chưa quen cuộc sống tự lập, không biết ăn, uống, làm vãi rơm gây vỡ trứng, do đó nên bện 1 vòng do đó người nuôi phải kiên nhẫn tập cho chim non.

rơm lót vừa khít đường kính của ổ. Nơi ấp trứng Nuôi vỗ béo chim lấy thịt: tiến hành tách mẹ

phải yên tĩnh, đặc biệt với chim ấp lần đầu nên lúc 20-21 ngày tuổi (khối lượng cơ thể đạt 350-giảm bớt tầm nhìn, âm thanh, ánh sáng để chim 400g/con), mật độ: 45-50 con/m2, không để không chuyên tâm ấp trứng.

gian cho chim hoạt động nhiều, bảo đảm ngoài giờ

Khi chim ấp được 18-20 ngày trứng sẽ nở, nếu ăn, uống thì thời gian ngủ là chính. Thức ăn dùng quả trứng nào mổ vỏ lâu mà chim không đạp vỏ

để nhồi: ngô: 80%, đậu xanh: 20%.

trứng chui ra thì người nuôi cần trợ giúp bằng Cách nhồi: Thức ăn được nghiền nhỏ, viên cách bóc vỏ trứng để chim non không chết ngạt thành viên nhỏ, ngâm cho mềm rồi sấy khô bảo trong trứng.

đảm tỷ lệ thức ăn/nước: 1:1; định lượng: 50-Trong thời kỳ nuôi con (từ khi nở đến 28 ngày 80g/con; nhồi 2-3 lần/ngày; dùng tay nhét thức ăn tuổi) cần thay lót ổ thường xuyên (2-3 ngày/lần vào miệng chim hoặc máy nhồi như vịt; chất hoặc có thể 1 tuần/lần), để tránh sự tích tụ phân khoáng vẫn được bổ sung tự do, các loại vitamin, trong ổ vì đó là nơi thuận lợi cho ký sinh trùng, vi thuốc bổ khác được bổ sung trong nước uống.

khuẩn và virút sinh sôi nảy nở.

6.6. Phòng và trị bệnh cho chim bồ câu

Khi chim non được 7-10 ngày mới tiến hành cho ổ đẻ thứ hai vào. Sau khi tách mẹ, ổ đẻ tương Chim bồ câu có sức đề kháng với dịch bệnh khá ứng được bỏ ra rửa sạch, phơi khô để bố trí lứa đẻ

tốt, nhưng nếu nuôi theo đàn trong một không gian tiếp theo. Sau khi được 28-30 ngày tuổi, chúng ta hẹp thì nguy cơ mắc bệnh là khá lớn. Muốn cho tiến hành tách chim non khỏi mẹ.

chim bồ câu khỏe mạnh, có sức đề kháng tốt thì Sau khi rời ổ, chim non chuyển sang một giai trước hết chim phải được nuôi dưỡng trong môi đoạn mới phải tự đi lại, tự ăn. Giai đoạn này chim trường tốt, thức ăn được cung cấp đầy đủ.

còn yếu, khả năng đề kháng và khả năng tiêu hóa

- Một năm tiêm vắcxin phòng bệnh 3 lần kém, dễ sinh bệnh. Do đó, cần chú ý khâu chăm cho chim.

sóc nuôi dưỡng. Giai đoạn này nên bổ sung vitamin

- Vệ sinh chuồng trại cho chim bồ câu sạch sẽ.

A, B, D, các chất kháng sinh... vào nước uống để

Nên định kỳ 2-3 tháng dọn dẹp làm vệ sinh chuồng, chống mềm xương, trợ giúp tiêu hóa và chống các sửa chữa và làm mới chỗ hư hỏng, cạo sạch phân, bệnh khác. Trong giai đoạn đầu, có một số con thay ổ đẻ, phun thuốc sát trùng chuồng.

143

144

https://thuviensach.vn

- Vệ sinh máng ăn, máng uống: hằng ngày nên

- Tạo thói quen cho ăn đúng giờ, dù có đi ăn xa rửa máng uống để tránh cho chim uống nước bẩn, khi đến giờ ăn chim vẫn rủ nhau về nhà để ăn đã lên men do cặn thức ăn đọng lại trong máng.

thức ăn quen thuộc của chủ.

Lồng vận chuyển chim bồ câu cũng là nguồn lây Về khả năng sinh sản, muốn chim đẻ đều, tỷ

bệnh cho chim, vì ở chuồng có chim bị bệnh và lệ nở cao, con khỏe, nuôi chóng lớn thì cần cho chết thì dễ dàng lây nhiễm bệnh sang chuồng chim ăn đầy đủ, nhất là cám tổng hợp. Nếu nuôi khác. Vì thế lồng khi dùng để vận chuyển chim tốt 1 con bồ câu mái, sau 4-5 tháng tuổi chim mới cần phải được lau rửa, sát trùng cẩn thận.

mái đã có thể bắt đầu đẻ lứa đầu, mỗi lứa đẻ 2

- Hạn chế cho chim lạ vào chuồng. Tránh để

trứng. Sau khi ấp 16-18 ngày trứng sẽ nở. Chim phân chim vương vãi ra mọi nơi. Phòng tránh con sẽ được giao cho chim trống nuôi dưỡng.

chuột, mèo, chó... tấn công chim.

Chim mái nghỉ dưỡng sau 7-10 ngày thì đẻ lứa

- Một số bệnh thường gặp ở chim bồ câu như: tiếp theo. Cứ như thế 1 cặp bồ câu bố mẹ sau 1

bệnh kẹt trứng, trứng vỏ mềm, bệnh cầu trùng, năm cho ra đời 17 cặp con cháu.

bệnh đậu mùa, bệnh herpes virút đường hô hấp...

6.8. Hiệu quả kinh tế nhờ nuôi chim bồ câu

Cần phải theo dõi kỹ nếu chim bị mắc các bệnh đó Mô hình làm giàu từ nuôi chim bồ câu đã nhân thì nên đến các cơ sở hỗ trợ chăn nuôi để được tư

rộng ra rất nhiều tỉnh, thành nước ta. Không ít hộ

vấn loại thuốc phù hợp.

nông dân đã xây dựng được thương hiệu uy tín.

6.7. Kinh nghiệm nuôi chim bồ câu hiệu quả

Ông Nguyễn Văn Tuyến, thôn Cổ Tích, xã Đồng Tĩnh, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc, Để nuôi chim bồ câu đạt hiệu quả cao, ngoài sinh ra và lớn lên trong gia đình làm nông nghiệp, nắm vững kỹ thuật nuôi, người nuôi cũng nên trước đây, gia đình ông chủ yếu nuôi lợn và gà nắm vững một số bí quyết. Giữ chim ở lại chuồng nhỏ lẻ nên hiệu quả kinh tế không cao. Nhận thấy tránh tình trạng chim bay bỏ chủ mà đi chủ khác: mô hình nuôi chim bồ câu lai có nhiều triển vọng

- Để giữ chúng cần tập cho chim quen hơi chủ

phát triển tại địa phương, năm 2013, ông Tuyến bằng cách nuôi chim càng non càng tốt. Thường đầu tư hơn 30 triệu đồng để xây dựng chuồng trại xuyên thăm nom các ổ chim mới nở tạo cho chim và mua 100 đôi chim bồ câu giống về nuôi. Ban không bị sốc về sau, chim trở nên “dạn”, gần gũi đầu, do chưa có kinh nghiệm chăm sóc, nuôi với chủ hơn.

dưỡng, đàn chim bồ câu của gia đình ông Tuyến 145

146

https://thuviensach.vn

- Vệ sinh máng ăn, máng uống: hằng ngày nên

- Tạo thói quen cho ăn đúng giờ, dù có đi ăn xa rửa máng uống để tránh cho chim uống nước bẩn, khi đến giờ ăn chim vẫn rủ nhau về nhà để ăn đã lên men do cặn thức ăn đọng lại trong máng.

thức ăn quen thuộc của chủ.

Lồng vận chuyển chim bồ câu cũng là nguồn lây Về khả năng sinh sản, muốn chim đẻ đều, tỷ

bệnh cho chim, vì ở chuồng có chim bị bệnh và lệ nở cao, con khỏe, nuôi chóng lớn thì cần cho chết thì dễ dàng lây nhiễm bệnh sang chuồng chim ăn đầy đủ, nhất là cám tổng hợp. Nếu nuôi khác. Vì thế lồng khi dùng để vận chuyển chim tốt 1 con bồ câu mái, sau 4-5 tháng tuổi chim mới cần phải được lau rửa, sát trùng cẩn thận.

mái đã có thể bắt đầu đẻ lứa đầu, mỗi lứa đẻ 2

- Hạn chế cho chim lạ vào chuồng. Tránh để

trứng. Sau khi ấp 16-18 ngày trứng sẽ nở. Chim phân chim vương vãi ra mọi nơi. Phòng tránh con sẽ được giao cho chim trống nuôi dưỡng.

chuột, mèo, chó... tấn công chim.

Chim mái nghỉ dưỡng sau 7-10 ngày thì đẻ lứa

- Một số bệnh thường gặp ở chim bồ câu như: tiếp theo. Cứ như thế 1 cặp bồ câu bố mẹ sau 1

bệnh kẹt trứng, trứng vỏ mềm, bệnh cầu trùng, năm cho ra đời 17 cặp con cháu.

bệnh đậu mùa, bệnh herpes virút đường hô hấp...

6.8. Hiệu quả kinh tế nhờ nuôi chim bồ câu

Cần phải theo dõi kỹ nếu chim bị mắc các bệnh đó Mô hình làm giàu từ nuôi chim bồ câu đã nhân thì nên đến các cơ sở hỗ trợ chăn nuôi để được tư

rộng ra rất nhiều tỉnh, thành nước ta. Không ít hộ

vấn loại thuốc phù hợp.

nông dân đã xây dựng được thương hiệu uy tín.

6.7. Kinh nghiệm nuôi chim bồ câu hiệu quả

Ông Nguyễn Văn Tuyến, thôn Cổ Tích, xã Đồng Tĩnh, huyện Tam Dương, tỉnh Vĩnh Phúc, Để nuôi chim bồ câu đạt hiệu quả cao, ngoài sinh ra và lớn lên trong gia đình làm nông nghiệp, nắm vững kỹ thuật nuôi, người nuôi cũng nên trước đây, gia đình ông chủ yếu nuôi lợn và gà nắm vững một số bí quyết. Giữ chim ở lại chuồng nhỏ lẻ nên hiệu quả kinh tế không cao. Nhận thấy tránh tình trạng chim bay bỏ chủ mà đi chủ khác: mô hình nuôi chim bồ câu lai có nhiều triển vọng

- Để giữ chúng cần tập cho chim quen hơi chủ

phát triển tại địa phương, năm 2013, ông Tuyến bằng cách nuôi chim càng non càng tốt. Thường đầu tư hơn 30 triệu đồng để xây dựng chuồng trại xuyên thăm nom các ổ chim mới nở tạo cho chim và mua 100 đôi chim bồ câu giống về nuôi. Ban không bị sốc về sau, chim trở nên “dạn”, gần gũi đầu, do chưa có kinh nghiệm chăm sóc, nuôi với chủ hơn.

dưỡng, đàn chim bồ câu của gia đình ông Tuyến 145

146

https://thuviensach.vn

chết gần một nửa. Nhìn đàn chim chết dần, chết quy mô đàn lên 200 đôi chim. Vừa nuôi, vừa nhân mòn, ông Tuyến không khỏi xót xa.

giống mở rộng quy mô đàn, đến nay, gia đình ông Thế nhưng, thất bại ban đầu không làm ông Tuyến có 1 trang trại nuôi chim bồ câu lai với hơn nản chí, ông Tuyến vẫn kiên trì với mô hình nuôi 600 đôi chim bố mẹ. Trung bình mỗi tháng, gia chim bồ câu lai. Để tích lũy kinh nghiệm cho mình, đình ông Tuyến xuất bán hơn 400 con chim thịt, ông Tuyến tìm đến các hộ nuôi chim bồ câu có quy sau khi trừ chi phí, gia đình ông Tuyến thu lãi từ

mô lớn trong huyện và học hỏi qua các phương tiện 10 đến 12 triệu đồng/tháng.

thông tin đại chúng như: sách, báo, tivi... về tập Chia sẻ về kinh nghiệm nuôi chim bồ câu, ông tính sinh trưởng, sinh sản của chim bồ câu; cách Tuyến cho biết: “Để chim bồ câu phát triển khỏe xây dựng chuồng trại, lựa chọn con giống; cách mạnh, sinh sản kéo dài, người nuôi cần phải chú ý phòng và điều trị bệnh cho chim bồ câu.

đến chế độ dinh dưỡng. Chỉ nên cho ăn vừa đủ, tránh để xảy ra tình trạng dư thừa hoặc thiếu chất sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Chuồng trại của chim bồ câu cũng cần bảo đảm thông thoáng, sạch sẽ và đủ ánh sáng. Đặc biệt, trong thời tiết giao mùa cuối tháng 6, đầu tháng 7, chim bồ câu con thường bị bệnh Newcastle. Vì vậy, ngoài bổ sung thêm khoáng chất để tăng sức đề kháng và nhỏ thuốc Lasota, khi chim con được hơn 20 ngày tuổi, người nuôi cần tiêm thêm vắcxin Newcastle để phòng bệnh.

Cũng theo ông Tuyến, hiện nay, nhu cầu sử

dụng chim bồ câu của người dân và các nhà hàng Mô hình nuôi chim bồ câu

là khá lớn. Thời gian tới, gia đình dự định sẽ đầu của gia đình ông Nguyễn Văn Tuyến tư xây dựng thêm chuồng trại và phát triển quy mô đàn lên khoảng 1.000 đôi để đáp ứng nhu cầu Khi tích lũy được vốn kiến thức cần và đủ, đầu của người tiêu dùng.

năm 2014, từ nguồn vốn tích lũy của gia đình, ông Mô hình nuôi chim bồ câu của gia đình ông Tuyến đầu tư nâng cấp chuồng trại và mở rộng Tuyến khá phù hợp với đất đai, thổ nhưỡng, 147

148

https://thuviensach.vn

chết gần một nửa. Nhìn đàn chim chết dần, chết quy mô đàn lên 200 đôi chim. Vừa nuôi, vừa nhân mòn, ông Tuyến không khỏi xót xa.

giống mở rộng quy mô đàn, đến nay, gia đình ông Thế nhưng, thất bại ban đầu không làm ông Tuyến có 1 trang trại nuôi chim bồ câu lai với hơn nản chí, ông Tuyến vẫn kiên trì với mô hình nuôi 600 đôi chim bố mẹ. Trung bình mỗi tháng, gia chim bồ câu lai. Để tích lũy kinh nghiệm cho mình, đình ông Tuyến xuất bán hơn 400 con chim thịt, ông Tuyến tìm đến các hộ nuôi chim bồ câu có quy sau khi trừ chi phí, gia đình ông Tuyến thu lãi từ

mô lớn trong huyện và học hỏi qua các phương tiện 10 đến 12 triệu đồng/tháng.

thông tin đại chúng như: sách, báo, tivi... về tập Chia sẻ về kinh nghiệm nuôi chim bồ câu, ông tính sinh trưởng, sinh sản của chim bồ câu; cách Tuyến cho biết: “Để chim bồ câu phát triển khỏe xây dựng chuồng trại, lựa chọn con giống; cách mạnh, sinh sản kéo dài, người nuôi cần phải chú ý phòng và điều trị bệnh cho chim bồ câu.

đến chế độ dinh dưỡng. Chỉ nên cho ăn vừa đủ, tránh để xảy ra tình trạng dư thừa hoặc thiếu chất sẽ làm ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Chuồng trại của chim bồ câu cũng cần bảo đảm thông thoáng, sạch sẽ và đủ ánh sáng. Đặc biệt, trong thời tiết giao mùa cuối tháng 6, đầu tháng 7, chim bồ câu con thường bị bệnh Newcastle. Vì vậy, ngoài bổ sung thêm khoáng chất để tăng sức đề kháng và nhỏ thuốc Lasota, khi chim con được hơn 20 ngày tuổi, người nuôi cần tiêm thêm vắcxin Newcastle để phòng bệnh.

Cũng theo ông Tuyến, hiện nay, nhu cầu sử

dụng chim bồ câu của người dân và các nhà hàng Mô hình nuôi chim bồ câu

là khá lớn. Thời gian tới, gia đình dự định sẽ đầu của gia đình ông Nguyễn Văn Tuyến tư xây dựng thêm chuồng trại và phát triển quy mô đàn lên khoảng 1.000 đôi để đáp ứng nhu cầu Khi tích lũy được vốn kiến thức cần và đủ, đầu của người tiêu dùng.

năm 2014, từ nguồn vốn tích lũy của gia đình, ông Mô hình nuôi chim bồ câu của gia đình ông Tuyến đầu tư nâng cấp chuồng trại và mở rộng Tuyến khá phù hợp với đất đai, thổ nhưỡng, 147

148

https://thuviensach.vn

khí hậu của địa phương và cho hiệu quả kinh tế khá.

7.1. Một vài đặc điểm về loài ong mật và

Không chỉ vậy, ông Tuyến còn tích cực giúp đỡ bà

nghề nuôi ong

con trong xã cùng phát triển, nhân rộng mô hình.

Để phát triển hiệu quả mô hình này trước hết 7. Nuôi ong lấy mật

cần có sự am hiểu về đặc tính của loài ong bởi vì “nuôi ong cũng như chăm sóc trẻ con”. Đời sống Nuôi ong là nghề truyền thống có từ lâu đời ở

đàn ong có tổ chức rất khoa học bao gồm: 1 ong nước ta. Các sản phẩm từ ong như mật, sáp... có giá chúa (ong mẹ), ong đực và ong thợ. Ong chúa là cá trị dược liệu và kinh tế cao. Ưu điểm của nghề nuôi thể duy nhất có khả năng sinh sản để duy trì bầy ong là không tốn nhiều diện tích, vốn đầu tư ban đầu không lớn và không tốn nhiều nhân lực. Khai đàn và điều tiết hoạt động của đàn ong. Đàn ong thác lợi thế từ thiên nhiên, kết hợp kinh nghiệm phát triển tốt hay không phụ thuộc vào chất dân gian với khoa học - kỹ thuật hiện đại, nhiều lượng ong chúa. Ong đực làm nhiệm vụ duy nhất nông dân đã vươn lên làm giàu bằng hình thức nuôi là giao phối với ong chúa. Ong thợ làm mọi nhiệm ong lấy mật kết hợp trồng cây cảnh, trong đó không vụ trong đàn, có cấu tạo cơ thể thích hợp với việc ít người đã trở thành tỷ phú sinh ra từ làng.

nuôi ấu trùng, thu mật và phấn hoa. Am hiểu sâu sắc đời sống, tổ chức của đàn ong sẽ tạo điều kiện cho việc nuôi ong hiệu quả.

Nuôi ong được xem là một nghề đòi hỏi sự khéo léo, dày công chăm bẵm như đối với trẻ nhỏ, nhưng cũng không phải là quá khó khăn nếu người làm nghề thực sự ham thích học hỏi và cần nhất là sự

cần mẫn như chính loài ong. Không chỉ am hiểu đặc tính của loài ong, người nuôi ong cũng cần phải có sự am hiểu về các loài hoa, mùa hoa nở, mùa ong đi lấy mật, biết cách luân chuyển đàn ong tìm kiếm những nơi có nguồn mật hoa dồi dào.

Điều kiện thiên nhiên, khí hậu có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả nuôi ong. Bởi vậy, việc nuôi Những cầu mật vàng ươm

ong cần dựa trên sự khảo sát, am hiểu tình hình 149

150

https://thuviensach.vn

khí hậu của địa phương và cho hiệu quả kinh tế khá.

7.1. Một vài đặc điểm về loài ong mật và

Không chỉ vậy, ông Tuyến còn tích cực giúp đỡ bà

nghề nuôi ong

con trong xã cùng phát triển, nhân rộng mô hình.

Để phát triển hiệu quả mô hình này trước hết 7. Nuôi ong lấy mật

cần có sự am hiểu về đặc tính của loài ong bởi vì “nuôi ong cũng như chăm sóc trẻ con”. Đời sống Nuôi ong là nghề truyền thống có từ lâu đời ở

đàn ong có tổ chức rất khoa học bao gồm: 1 ong nước ta. Các sản phẩm từ ong như mật, sáp... có giá chúa (ong mẹ), ong đực và ong thợ. Ong chúa là cá trị dược liệu và kinh tế cao. Ưu điểm của nghề nuôi thể duy nhất có khả năng sinh sản để duy trì bầy ong là không tốn nhiều diện tích, vốn đầu tư ban đầu không lớn và không tốn nhiều nhân lực. Khai đàn và điều tiết hoạt động của đàn ong. Đàn ong thác lợi thế từ thiên nhiên, kết hợp kinh nghiệm phát triển tốt hay không phụ thuộc vào chất dân gian với khoa học - kỹ thuật hiện đại, nhiều lượng ong chúa. Ong đực làm nhiệm vụ duy nhất nông dân đã vươn lên làm giàu bằng hình thức nuôi là giao phối với ong chúa. Ong thợ làm mọi nhiệm ong lấy mật kết hợp trồng cây cảnh, trong đó không vụ trong đàn, có cấu tạo cơ thể thích hợp với việc ít người đã trở thành tỷ phú sinh ra từ làng.

nuôi ấu trùng, thu mật và phấn hoa. Am hiểu sâu sắc đời sống, tổ chức của đàn ong sẽ tạo điều kiện cho việc nuôi ong hiệu quả.

Nuôi ong được xem là một nghề đòi hỏi sự khéo léo, dày công chăm bẵm như đối với trẻ nhỏ, nhưng cũng không phải là quá khó khăn nếu người làm nghề thực sự ham thích học hỏi và cần nhất là sự

cần mẫn như chính loài ong. Không chỉ am hiểu đặc tính của loài ong, người nuôi ong cũng cần phải có sự am hiểu về các loài hoa, mùa hoa nở, mùa ong đi lấy mật, biết cách luân chuyển đàn ong tìm kiếm những nơi có nguồn mật hoa dồi dào.

Điều kiện thiên nhiên, khí hậu có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả nuôi ong. Bởi vậy, việc nuôi Những cầu mật vàng ươm

ong cần dựa trên sự khảo sát, am hiểu tình hình 149

150

https://thuviensach.vn

thời tiết, khí hậu của mỗi vùng miền và mỗi thời riêng, nhưng hiện nay là kiểu thùng langtros, có kỳ. Những năm mưa thuận gió hòa, nhân dân làm hai cửa sổ để đóng mở, phía trên có nắp đậy để

ăn thuận lợi, thóc lúa được mùa, cây hoa trái năng chống mưa nắng. Cửa ra vào của ong phải to và suất cao thì hiệu quả nuôi ong sẽ đạt cao. Còn rộng để không ảnh hưởng đến quá trình tạo bầy ngược lại những năm thiên nhiên khắc nghiệt, hoa đàn của ong.

trái kém thì ngành nuôi ong sẽ gặp khó khăn.

Trong quy trình, kỹ thuật nuôi ong, hai vấn đề

cần đặc biệt quan tâm là chọn giống ong và kỹ

thuật chăm sóc, phòng chữa các loại bệnh cho ong.

7.2. Chọn giống ong

Việc chọn giống ong ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất mật: giống tốt, con ong chúa đẻ khỏe thì cho năng suất mật cao. Người tạo giống phải có kỹ

năng chọn những đàn ong có các đặc tính mong muốn. Sau đó, để đạt được thành công cao nhất, họ

phải cho ong đực chọn từ đàn bố giao phối với ong chúa tơ chọn từ đàn mẹ. Theo kinh nghiệm và nghiên cứu của các chuyên gia, việc lựa chọn ong làm giống dựa trên 5 đặc tính cơ bản: Thùng nuôi ong cải tiến cho năng suất cao

- Đặc tính hung dữ.

- Sản lượng mật.

Thùng nuôi ong được xem như ngôi nhà chung

- Tình trạng ấu trùng.

của đàn ong. Có thùng nuôi ong tốt thì việc nuôi

- Dịch bệnh.

ong sẽ hiệu quả. Tùy vào điều kiện của từng vùng

- Khả năng dọn vệ sinh trong tổ.

có thể xây dựng thùng nuôi ong phù hợp. Ở miền núi, người ta dùng thân cây tròn, rỗng ruột để

7.3. Chuẩn bị dụng cụ nuôi ong

làm thùng nuôi ong, gọi là bộng ong. Cách làm

- Thùng nuôi ong: để nuôi ong, người ta dùng bộng để nuôi ong có mặt tốt là duy trì được sự

các kiểu thùng gỗ thông dụng tự chế theo cách thân thiện của đàn ong với môi trường tự nhiên, 151

152

https://thuviensach.vn

thời tiết, khí hậu của mỗi vùng miền và mỗi thời riêng, nhưng hiện nay là kiểu thùng langtros, có kỳ. Những năm mưa thuận gió hòa, nhân dân làm hai cửa sổ để đóng mở, phía trên có nắp đậy để

ăn thuận lợi, thóc lúa được mùa, cây hoa trái năng chống mưa nắng. Cửa ra vào của ong phải to và suất cao thì hiệu quả nuôi ong sẽ đạt cao. Còn rộng để không ảnh hưởng đến quá trình tạo bầy ngược lại những năm thiên nhiên khắc nghiệt, hoa đàn của ong.

trái kém thì ngành nuôi ong sẽ gặp khó khăn.

Trong quy trình, kỹ thuật nuôi ong, hai vấn đề

cần đặc biệt quan tâm là chọn giống ong và kỹ

thuật chăm sóc, phòng chữa các loại bệnh cho ong.

7.2. Chọn giống ong

Việc chọn giống ong ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất mật: giống tốt, con ong chúa đẻ khỏe thì cho năng suất mật cao. Người tạo giống phải có kỹ

năng chọn những đàn ong có các đặc tính mong muốn. Sau đó, để đạt được thành công cao nhất, họ

phải cho ong đực chọn từ đàn bố giao phối với ong chúa tơ chọn từ đàn mẹ. Theo kinh nghiệm và nghiên cứu của các chuyên gia, việc lựa chọn ong làm giống dựa trên 5 đặc tính cơ bản: Thùng nuôi ong cải tiến cho năng suất cao

- Đặc tính hung dữ.

- Sản lượng mật.

Thùng nuôi ong được xem như ngôi nhà chung

- Tình trạng ấu trùng.

của đàn ong. Có thùng nuôi ong tốt thì việc nuôi

- Dịch bệnh.

ong sẽ hiệu quả. Tùy vào điều kiện của từng vùng

- Khả năng dọn vệ sinh trong tổ.

có thể xây dựng thùng nuôi ong phù hợp. Ở miền núi, người ta dùng thân cây tròn, rỗng ruột để

7.3. Chuẩn bị dụng cụ nuôi ong

làm thùng nuôi ong, gọi là bộng ong. Cách làm

- Thùng nuôi ong: để nuôi ong, người ta dùng bộng để nuôi ong có mặt tốt là duy trì được sự

các kiểu thùng gỗ thông dụng tự chế theo cách thân thiện của đàn ong với môi trường tự nhiên, 151

152

https://thuviensach.vn

nhưng lại gặp khó khăn nếu tổ chức sản xuất lớn.

Về cách đặt thùng ong, nên kê cao 25-30cm so Tốt nhất là nuôi ong trong thùng cải tiến với với mặt đất, khoảng cách giữa các thùng ít nhất 1m, khung cầu di động, tiện dụng cho người nuôi ong cửa ra vào đặt các hướng khác nhau, chọn nơi khô và cho năng suất mật cao.

ráo, thoáng mát như dưới hiên nhà, cạnh gốc cây.

- Khung cầu: phía bên trong thùng ong là các Không nên đặt đàn ong trên sân gạch, nền xi măng, cầu ong hay gọi là khung cầu (kèo) có thể tháo ra nơi quá ẩm ướt hoặc gần chuồng gia súc, gia cầm.

mở vào để lấy mật, trên khung cầu này ta sẽ đặt Kỹ thuật chia đàn tự nhiên

vào bánh tổ để cho ong xây tổ. Nuôi ong bằng Do gần nguồn phấn hoa dồi dào, đàn ong phát khung cầu di động là dụng cụ để khai thác mật triển mạnh. Ngôi nhà của đàn ong trở nên đông thuận tiện nhất, cho năng suất mật cao.

đúc, chật chội thì đàn ong sẽ chia đàn tự nhiên

- Các dụng cụ khác: dụng cụ để khai thác mật làm mất ong và giảm năng suất mật. Vì vậy, khi thuận tiện nhất, cho năng suất mật cao.

đàn ong phát triển mạnh, người nuôi ong nên chủ

7.4. Quy trình và kỹ thuật nuôi ong

động chia và nhân đàn.

Ở miền Bắc, ong thường chia đàn vào tháng 3-4, Chọn địa điểm đặt đàn ong

một số ít chia vào tháng 10-11. Ở miền Nam, ong Nguồn thức ăn chính của ong là mật của các thường chia đàn vào tháng 10-11 và tháng 2-4

loài hoa. Bởi vậy việc lựa chọn địa điểm đặt đàn (đầu và giữa vụ mật).

ong cần phải dựa trên đặc điểm này.

- Cách xử lý chia đàn tự nhiên:

Theo kinh nghiệm, địa điểm đặt đàn ong cần:

+ Trong trường hợp đàn ong ít quân: Khắc phục việc chia đàn bằng cách thay ong chúa cũ bằng ong

- Gần nguồn mật phấn hoa.

chúa mới vào lúc nguồn hoa phong phú, cho thêm

- Không phun thuốc sâu, hóa chất.

tầng chân, quay mật hoặc chuyển cầu mật cho đàn

- Không có dịch bệnh, ít hoặc không có ong khác, nới rộng khoảng cách cầu và bỏ vật chống rét rừng, chim thú hại.

ra ngoài, vặt các mũ chúa và cắt bỏ lỗ tổ ong đực.

- Địa hình thoáng mát, yên tĩnh, không gần

+ Trong trường hợp đàn ong mạnh thì chủ

đường giao thông, nhà máy đường, nhà máy hóa động chia đàn: Cần cho ăn đủ, chọn những mũ

chất, nhà máy chế biến hoa quả và không có hồ

chúa thẳng dài ở vị trí trống như ở 2 góc và dưới lớn bao quanh...

bánh tổ để sử dụng sau khi ong chia đàn mới.

153

154

https://thuviensach.vn

nhưng lại gặp khó khăn nếu tổ chức sản xuất lớn.

Về cách đặt thùng ong, nên kê cao 25-30cm so Tốt nhất là nuôi ong trong thùng cải tiến với với mặt đất, khoảng cách giữa các thùng ít nhất 1m, khung cầu di động, tiện dụng cho người nuôi ong cửa ra vào đặt các hướng khác nhau, chọn nơi khô và cho năng suất mật cao.

ráo, thoáng mát như dưới hiên nhà, cạnh gốc cây.

- Khung cầu: phía bên trong thùng ong là các Không nên đặt đàn ong trên sân gạch, nền xi măng, cầu ong hay gọi là khung cầu (kèo) có thể tháo ra nơi quá ẩm ướt hoặc gần chuồng gia súc, gia cầm.

mở vào để lấy mật, trên khung cầu này ta sẽ đặt Kỹ thuật chia đàn tự nhiên

vào bánh tổ để cho ong xây tổ. Nuôi ong bằng Do gần nguồn phấn hoa dồi dào, đàn ong phát khung cầu di động là dụng cụ để khai thác mật triển mạnh. Ngôi nhà của đàn ong trở nên đông thuận tiện nhất, cho năng suất mật cao.

đúc, chật chội thì đàn ong sẽ chia đàn tự nhiên

- Các dụng cụ khác: dụng cụ để khai thác mật làm mất ong và giảm năng suất mật. Vì vậy, khi thuận tiện nhất, cho năng suất mật cao.

đàn ong phát triển mạnh, người nuôi ong nên chủ

7.4. Quy trình và kỹ thuật nuôi ong

động chia và nhân đàn.

Ở miền Bắc, ong thường chia đàn vào tháng 3-4, Chọn địa điểm đặt đàn ong

một số ít chia vào tháng 10-11. Ở miền Nam, ong Nguồn thức ăn chính của ong là mật của các thường chia đàn vào tháng 10-11 và tháng 2-4

loài hoa. Bởi vậy việc lựa chọn địa điểm đặt đàn (đầu và giữa vụ mật).

ong cần phải dựa trên đặc điểm này.

- Cách xử lý chia đàn tự nhiên:

Theo kinh nghiệm, địa điểm đặt đàn ong cần:

+ Trong trường hợp đàn ong ít quân: Khắc phục việc chia đàn bằng cách thay ong chúa cũ bằng ong

- Gần nguồn mật phấn hoa.

chúa mới vào lúc nguồn hoa phong phú, cho thêm

- Không phun thuốc sâu, hóa chất.

tầng chân, quay mật hoặc chuyển cầu mật cho đàn

- Không có dịch bệnh, ít hoặc không có ong khác, nới rộng khoảng cách cầu và bỏ vật chống rét rừng, chim thú hại.

ra ngoài, vặt các mũ chúa và cắt bỏ lỗ tổ ong đực.

- Địa hình thoáng mát, yên tĩnh, không gần

+ Trong trường hợp đàn ong mạnh thì chủ

đường giao thông, nhà máy đường, nhà máy hóa động chia đàn: Cần cho ăn đủ, chọn những mũ

chất, nhà máy chế biến hoa quả và không có hồ

chúa thẳng dài ở vị trí trống như ở 2 góc và dưới lớn bao quanh...

bánh tổ để sử dụng sau khi ong chia đàn mới.

153

154

https://thuviensach.vn

- Thường xuyên kiểm tra đàn ong: Đàn ong

 Sáng hôm sau nhấc ván ngăn ra ngoài và ổn chia đàn tự nhiên thường ăn no mật và phần đông định cầu mới nhập vào.

ong thợ trẻ đang độ tuổi tiết sáp, xây tầng nhanh,

+ Nhập trực tiếp (trong ván ngăn): buổi chiều, nên ngay sau khi ổn định có thể cho đàn ong đó tách ván ngăn ra xa, đến tối đặt nhẹ cầu nhập vào xây tầng chân. Đàn ong gốc chỉ giữ lại 1 mũ ong hoặc thổi nhẹ cho ong già bay khỏi tổ, còn lại toàn chúa tốt nhất để thay chúa còn lại cắt bỏ tất cả

ong non.

các mũ chúa đi. Kỹ thuật chia đàn đòi hỏi sự quan sát, chăm sóc cẩn thận để tạo đàn ong hợp lý về tổ

Phương pháp chia đàn ong

chức và số lượng đàn ong.

Chia đàn nhân tạo nhằm giảm sự chia đàn tự

nhiên và tăng số đàn. Có các phương pháp chia Phương pháp nhập đàn ong, cầu ong như sau:

Nhập ong thợ từ đàn này sang đàn khác nhằm:

- Chia đàn song song:

- Điều chỉnh thế ong cho đồng đều.

+ Sau khi chuẩn bị được ong chúa, mũ chúa,

- Xử lý các trường hợp: bốc bay, mất chúa, dùng một thùng mới có màu sơn giống với màu tăng lực lượng xây bánh tổ.

thùng cũ của đàn ong định chia.

Thao tác nhập đàn ong cần nhẹ nhàng để

+ Chia đều số cầu, quân nhộng, ấu trùng và tránh ong đánh nhau gây tình trạng mất ổn định thức ăn ra làm đôi, đặt 2 đàn liền nhau.

trong đàn ong và những đàn xung quanh.

+ Để 2 đàn cách đều vị trí đàn cũ 20-30cm.

- Các nguyên tắc nhập đàn ong, cầu ong: Nếu đàn ong vào nhiều hơn thì nhích xa vị trí cũ,

+ Nhập vào buổi tối.

đàn nào vào ít thì nhích gần lại. Dần dần tách 2

+ Nhập đàn ong không có ong chúa vào đàn đàn ra xa nhau, quay cửa tổ ra 2 hướng.

ong có ong chúa.

Cách chia này có ưu điểm là hai đàn được chia

+ Nhập đàn ong yếu vào đàn ong mạnh.

đều, phát triển nhanh, không phải mang ong đi,

- Các cách nhập ong:

tiện kiểm tra, chăm sóc.

+ Nhập gián tiếp (ngoài ván ngăn):

- Chia dời chỗ:

 Khử hoặc tách ong chúa ở đàn bị nhập trước Mang thùng mới đến gần đàn cơ bản, tách ra 2-3

6 giờ.

cầu, chèn lại, rồi chuyển đi cách đó 1km, thường

 Đến tối nhấc các cầu định nhập đặt ngoài mang ong chúa đã đẻ đi. Nên tiến hành trước vụ

ván ngăn của đàn ong được nhập.

mật 40 ngày.

155

156

https://thuviensach.vn

- Thường xuyên kiểm tra đàn ong: Đàn ong

 Sáng hôm sau nhấc ván ngăn ra ngoài và ổn chia đàn tự nhiên thường ăn no mật và phần đông định cầu mới nhập vào.

ong thợ trẻ đang độ tuổi tiết sáp, xây tầng nhanh,

+ Nhập trực tiếp (trong ván ngăn): buổi chiều, nên ngay sau khi ổn định có thể cho đàn ong đó tách ván ngăn ra xa, đến tối đặt nhẹ cầu nhập vào xây tầng chân. Đàn ong gốc chỉ giữ lại 1 mũ ong hoặc thổi nhẹ cho ong già bay khỏi tổ, còn lại toàn chúa tốt nhất để thay chúa còn lại cắt bỏ tất cả

ong non.

các mũ chúa đi. Kỹ thuật chia đàn đòi hỏi sự quan sát, chăm sóc cẩn thận để tạo đàn ong hợp lý về tổ

Phương pháp chia đàn ong

chức và số lượng đàn ong.

Chia đàn nhân tạo nhằm giảm sự chia đàn tự

nhiên và tăng số đàn. Có các phương pháp chia Phương pháp nhập đàn ong, cầu ong như sau:

Nhập ong thợ từ đàn này sang đàn khác nhằm:

- Chia đàn song song:

- Điều chỉnh thế ong cho đồng đều.

+ Sau khi chuẩn bị được ong chúa, mũ chúa,

- Xử lý các trường hợp: bốc bay, mất chúa, dùng một thùng mới có màu sơn giống với màu tăng lực lượng xây bánh tổ.

thùng cũ của đàn ong định chia.

Thao tác nhập đàn ong cần nhẹ nhàng để

+ Chia đều số cầu, quân nhộng, ấu trùng và tránh ong đánh nhau gây tình trạng mất ổn định thức ăn ra làm đôi, đặt 2 đàn liền nhau.

trong đàn ong và những đàn xung quanh.

+ Để 2 đàn cách đều vị trí đàn cũ 20-30cm.

- Các nguyên tắc nhập đàn ong, cầu ong: Nếu đàn ong vào nhiều hơn thì nhích xa vị trí cũ,

+ Nhập vào buổi tối.

đàn nào vào ít thì nhích gần lại. Dần dần tách 2

+ Nhập đàn ong không có ong chúa vào đàn đàn ra xa nhau, quay cửa tổ ra 2 hướng.

ong có ong chúa.

Cách chia này có ưu điểm là hai đàn được chia

+ Nhập đàn ong yếu vào đàn ong mạnh.

đều, phát triển nhanh, không phải mang ong đi,

- Các cách nhập ong:

tiện kiểm tra, chăm sóc.

+ Nhập gián tiếp (ngoài ván ngăn):

- Chia dời chỗ:

 Khử hoặc tách ong chúa ở đàn bị nhập trước Mang thùng mới đến gần đàn cơ bản, tách ra 2-3

6 giờ.

cầu, chèn lại, rồi chuyển đi cách đó 1km, thường

 Đến tối nhấc các cầu định nhập đặt ngoài mang ong chúa đã đẻ đi. Nên tiến hành trước vụ

ván ngăn của đàn ong được nhập.

mật 40 ngày.

155

156

https://thuviensach.vn

- Tách cầu ghép thành đàn mới:

7.6. Phương pháp chống nóng, chống rét

Khi sắp tới vụ mật, có một số đàn ong mạnh

cho ong

muốn chia đàn tự nhiên, nếu không chia ong sẽ tự

Yêu cầu nhiệt độ trong đàn ong: 33-350C, độ

chia đàn hoặc đi làm kém. Cần lấy từ các đàn ẩm: 60-80%.

mạnh, mỗi đàn một cầu nhộng và quân để tách ra hình thành đàn mới, vừa chống chia đàn, vừa Chống nóng cho ong:

tăng sản lượng mật, tăng được số lượng đàn. Ngày

- Không để đàn ong ở ngoài nắng, không đặt đầu chỉ nên lấy 1 cầu, ngày sau lấy 1 cầu của đàn cửa về hướng tây, không để đàn ong chật chội.

thứ hai và hôm sau lấy thêm 1 cầu của đàn thứ ba.

- Đặt máng có nước trong thùng ong vào những Nếu ong chúa đẻ, đàn ghép sẽ phát triển nhanh.

ngày nóng bức. Thời tiết nắng thì chọn những nơi

7.5. Phòng, chữa bệnh cho ong

bóng râm mát đặt đàn ong, khi nhiệt độ ngoài trời Các loại bệnh trên ong phổ biến nhất là: bệnh cao (tháng 5-6) thì có thể dùng vải ướt để lên thối ấu trùng, ấu trùng túi và bệnh ỉa chảy. Trong thùng hoặc đổ nước lạnh dưới đáy thùng.

quá trình chăm sóc, phát hiện và chữa trị kịp thời Chống rét, khô hanh cho ong:

các loại bệnh cho ong rất quan trọng, ảnh hưởng đến năng suất lấy mật.

- Điều chỉnh đàn ong trước mùa rét để có thế

Đàn ong khỏe, được chăm sóc chu đáo, không đàn đông đều, nên kết thúc nhân giống trước bị đói kém, thưa cầu thì sẽ ít bệnh tật. Ong cũng ngày 30/11 để có thời gian nâng thế đàn tốt qua giống như con người nếu không được chăm sóc, mùa đông.

nuôi dưỡng tốt dễ mắc các loại bệnh tật. Khi mắc

- Cho ăn đầy đủ đến khi có mật vít nắp, nếu bệnh thối ấu trùng nặng thì không nên để đông thiếu phấn kéo dài phải cho ăn bổ sung.

cầu quân và kết hợp dùng các loại thuốc chứ

- Dùng rơm, lá chuối khô... làm vật chống rét không nên dùng duy nhất thuốc kháng sinh. Khi để ở ngoài ván ngăn hoặc bên trên xà cầu.

chữa bằng thuốc kháng sinh thì cho thêm thuốc

- Bịt kín các khe hở của thùng ong, không để

bổ để hỗ trợ những con khỏe phục vụ cho đàn ong.

cửa tổ quay về hướng bắc.

Phương pháp hiệu quả hơn, là thay ong chúa trong

- Nếu khô hanh quá cho uống nước pha ít thời kỳ ong bệnh, sẽ khắc phục nhanh chóng.

muối với tỷ lệ 9/1000.

157

158

https://thuviensach.vn

- Tách cầu ghép thành đàn mới:

7.6. Phương pháp chống nóng, chống rét

Khi sắp tới vụ mật, có một số đàn ong mạnh

cho ong

muốn chia đàn tự nhiên, nếu không chia ong sẽ tự

Yêu cầu nhiệt độ trong đàn ong: 33-350C, độ

chia đàn hoặc đi làm kém. Cần lấy từ các đàn ẩm: 60-80%.

mạnh, mỗi đàn một cầu nhộng và quân để tách ra hình thành đàn mới, vừa chống chia đàn, vừa Chống nóng cho ong:

tăng sản lượng mật, tăng được số lượng đàn. Ngày

- Không để đàn ong ở ngoài nắng, không đặt đầu chỉ nên lấy 1 cầu, ngày sau lấy 1 cầu của đàn cửa về hướng tây, không để đàn ong chật chội.

thứ hai và hôm sau lấy thêm 1 cầu của đàn thứ ba.

- Đặt máng có nước trong thùng ong vào những Nếu ong chúa đẻ, đàn ghép sẽ phát triển nhanh.

ngày nóng bức. Thời tiết nắng thì chọn những nơi

7.5. Phòng, chữa bệnh cho ong

bóng râm mát đặt đàn ong, khi nhiệt độ ngoài trời Các loại bệnh trên ong phổ biến nhất là: bệnh cao (tháng 5-6) thì có thể dùng vải ướt để lên thối ấu trùng, ấu trùng túi và bệnh ỉa chảy. Trong thùng hoặc đổ nước lạnh dưới đáy thùng.

quá trình chăm sóc, phát hiện và chữa trị kịp thời Chống rét, khô hanh cho ong:

các loại bệnh cho ong rất quan trọng, ảnh hưởng đến năng suất lấy mật.

- Điều chỉnh đàn ong trước mùa rét để có thế

Đàn ong khỏe, được chăm sóc chu đáo, không đàn đông đều, nên kết thúc nhân giống trước bị đói kém, thưa cầu thì sẽ ít bệnh tật. Ong cũng ngày 30/11 để có thời gian nâng thế đàn tốt qua giống như con người nếu không được chăm sóc, mùa đông.

nuôi dưỡng tốt dễ mắc các loại bệnh tật. Khi mắc

- Cho ăn đầy đủ đến khi có mật vít nắp, nếu bệnh thối ấu trùng nặng thì không nên để đông thiếu phấn kéo dài phải cho ăn bổ sung.

cầu quân và kết hợp dùng các loại thuốc chứ

- Dùng rơm, lá chuối khô... làm vật chống rét không nên dùng duy nhất thuốc kháng sinh. Khi để ở ngoài ván ngăn hoặc bên trên xà cầu.

chữa bằng thuốc kháng sinh thì cho thêm thuốc

- Bịt kín các khe hở của thùng ong, không để

bổ để hỗ trợ những con khỏe phục vụ cho đàn ong.

cửa tổ quay về hướng bắc.

Phương pháp hiệu quả hơn, là thay ong chúa trong

- Nếu khô hanh quá cho uống nước pha ít thời kỳ ong bệnh, sẽ khắc phục nhanh chóng.

muối với tỷ lệ 9/1000.

157

158

https://thuviensach.vn

7.7. Các vấn đề cần chuẩn bị cho đàn ong

giàu. Song cũng như với bất kỳ ngành nghề nào

vào vụ mật

khác, ngoài sự am hiểu về đặc tính và kỹ thuật Mùa hoa nở, cây trái đơm chồi, nảy lộc là mùa nuôi, để thành công với nghề nuôi ong đòi hỏi người làm nghề cần có niềm đam mê và trên hết ong đi lấy mật, mùa cho năng suất, hiệu quả cao là cái tâm với nghề. Mỗi giọt mật ong không chỉ là nhất của những người nuôi ong. Bởi vậy việc sự kết tinh những gì tinh túy nhất của thiên chuẩn bị đàn ong trước vụ mật là rất cần thiết.

nhiên, tạo hóa mà trong đó còn thấm đẫm những Kết hợp giữa phương pháp dân gian và khoa giọt mồ hôi lao động của người nuôi.

học - kỹ thuật, dựa theo kinh nghiệm từng vùng, Nuôi ong chỉ để lấy mật dùng thì khá dễ

mỗi hộ nuôi ong có những bí quyết riêng để chuẩn nhưng nuôi số lượng lớn để làm giàu rất khó, phải bị nguồn lực, điều kiện cho vụ mật. Nghề nuôi ong am hiểu thời tiết, các vùng địa lý nhiều nơi và có những điểm khá đặc biệt. Các hộ nuôi ong thấu hiểu được bản chất của con ong. Sống với nó không có sự cạnh tranh mà trái lại luôn tương trợ, như bạn thì mới nuôi nó được. Muốn ong cho mật giúp đỡ nhau. Đặc biệt vào vụ mật, họ có thể lập tốt phải đưa ong đến những vùng có mùa hoa nở

hội di chuyển đàn ong tới những vùng nhiều hoa rộ. Nếu đưa ong đến những nơi có hoa để hút mật để cùng khai thác mật. Đây cũng là nét độc đáo phấn mà hoa đã tàn thì khi trở về, ong bị đói, cắn thể hiện thú chơi tao nhã, tinh thần đoàn kết của nhau chết, không có mật.

các hộ nuôi ong.

Để nâng cao năng suất và chất lượng mật cho

7.8. Một số bí quyết khi chuẩn bị vào vụ mật

ong, cần không ngừng học tập và tìm cách lai giống chúng. Có thể lai tạo giữa giống ong vàng Tận dụng ưu thế địa hình, khí hậu, nhiều hộ

của miền Bắc với giống ong Ý của miền Nam, tạo nông dân nuôi ong kết hợp trồng cây cảnh, nuôi thành giống ong lai, vừa cho lượng mật cao, vừa chim cảnh để gia tăng thu nhập. Đây cũng là hình chống chọi được với cái lạnh của miền Bắc. Tuyên thức kết hợp có sự bổ trợ, mang lại hiệu quả kinh Quang là tỉnh có diện tích rừng, cây ăn quả, cây tế cao. Theo kinh nghiệm của nhiều hộ nông dân, trồng vụ đông rất lớn, đầy tiềm năng để phát cây cảnh và chim cảnh có thể tìm kiếm trên rừng triển nghề nuôi ong mật (thức ăn chính là mật và mỗi khi di chuyển đàn ong đi lấy mật.

phấn hoa tự nhiên). Nhưng để đàn ong có sản Với nghề nuôi ong kết hợp trồng cây cảnh, rất lượng mật quanh năm thì phải di chuyển đi đón nhiều hộ gia đình đã vươn lên thoát nghèo và làm những mùa hoa ở cả các tỉnh miền Nam.

159

160

https://thuviensach.vn

7.7. Các vấn đề cần chuẩn bị cho đàn ong

giàu. Song cũng như với bất kỳ ngành nghề nào

vào vụ mật

khác, ngoài sự am hiểu về đặc tính và kỹ thuật Mùa hoa nở, cây trái đơm chồi, nảy lộc là mùa nuôi, để thành công với nghề nuôi ong đòi hỏi người làm nghề cần có niềm đam mê và trên hết ong đi lấy mật, mùa cho năng suất, hiệu quả cao là cái tâm với nghề. Mỗi giọt mật ong không chỉ là nhất của những người nuôi ong. Bởi vậy việc sự kết tinh những gì tinh túy nhất của thiên chuẩn bị đàn ong trước vụ mật là rất cần thiết.

nhiên, tạo hóa mà trong đó còn thấm đẫm những Kết hợp giữa phương pháp dân gian và khoa giọt mồ hôi lao động của người nuôi.

học - kỹ thuật, dựa theo kinh nghiệm từng vùng, Nuôi ong chỉ để lấy mật dùng thì khá dễ

mỗi hộ nuôi ong có những bí quyết riêng để chuẩn nhưng nuôi số lượng lớn để làm giàu rất khó, phải bị nguồn lực, điều kiện cho vụ mật. Nghề nuôi ong am hiểu thời tiết, các vùng địa lý nhiều nơi và có những điểm khá đặc biệt. Các hộ nuôi ong thấu hiểu được bản chất của con ong. Sống với nó không có sự cạnh tranh mà trái lại luôn tương trợ, như bạn thì mới nuôi nó được. Muốn ong cho mật giúp đỡ nhau. Đặc biệt vào vụ mật, họ có thể lập tốt phải đưa ong đến những vùng có mùa hoa nở

hội di chuyển đàn ong tới những vùng nhiều hoa rộ. Nếu đưa ong đến những nơi có hoa để hút mật để cùng khai thác mật. Đây cũng là nét độc đáo phấn mà hoa đã tàn thì khi trở về, ong bị đói, cắn thể hiện thú chơi tao nhã, tinh thần đoàn kết của nhau chết, không có mật.

các hộ nuôi ong.

Để nâng cao năng suất và chất lượng mật cho

7.8. Một số bí quyết khi chuẩn bị vào vụ mật

ong, cần không ngừng học tập và tìm cách lai giống chúng. Có thể lai tạo giữa giống ong vàng Tận dụng ưu thế địa hình, khí hậu, nhiều hộ

của miền Bắc với giống ong Ý của miền Nam, tạo nông dân nuôi ong kết hợp trồng cây cảnh, nuôi thành giống ong lai, vừa cho lượng mật cao, vừa chim cảnh để gia tăng thu nhập. Đây cũng là hình chống chọi được với cái lạnh của miền Bắc. Tuyên thức kết hợp có sự bổ trợ, mang lại hiệu quả kinh Quang là tỉnh có diện tích rừng, cây ăn quả, cây tế cao. Theo kinh nghiệm của nhiều hộ nông dân, trồng vụ đông rất lớn, đầy tiềm năng để phát cây cảnh và chim cảnh có thể tìm kiếm trên rừng triển nghề nuôi ong mật (thức ăn chính là mật và mỗi khi di chuyển đàn ong đi lấy mật.

phấn hoa tự nhiên). Nhưng để đàn ong có sản Với nghề nuôi ong kết hợp trồng cây cảnh, rất lượng mật quanh năm thì phải di chuyển đi đón nhiều hộ gia đình đã vươn lên thoát nghèo và làm những mùa hoa ở cả các tỉnh miền Nam.

159

160

https://thuviensach.vn

bởi đây là một trong những tiêu chuẩn và điều kiện để tạo ra nguồn mật ong sạch. Vị trí đặt thùng ong cũng là yếu tố đầu tiên người nuôi ong theo hướng VietGAP phải quan tâm. Theo đó, nơi đặt ong phải xa các trang trại chăn nuôi, xa các nhà máy chế biến hoa quả, nhà máy mía đường.

Địa điểm nuôi ong cần đặt tại các khu vực có nhiều nguồn cung cấp mật, phấn hoa, tránh các khu vực mà nguồn cung cấp phấn hoa có nguy cơ

ô nhiễm hóa chất...

Đặc biệt, nếu ong bị bệnh, phải dừng ngay việc khai thác mật, không dùng kháng sinh điều trị.

Thay vào đó áp dụng biện pháp thủ công (dựa Anh Cao Hải Sơn đang kiểm tra đàn ong của gia đình trên nguyên tắc đàn ong khỏe sẽ tự khỏi bệnh) để chữa. Ban đầu nhốt ong chúa lại trong khoảng Anh Cao Hải Sơn, thôn Dinh Tiến, xã Bố Hạ, 7-8 ngày, mục đích không để ong chúa đẻ trong huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang có 15 năm kinh giai đoạn bị bệnh vì nếu đẻ trong giai đoạn này sẽ

nghiệm nuôi ong và thường xuyên duy trì từ 120

tạo ra lớp ấu trùng mang mầm bệnh. Với ong thợ, đến 150 thùng ong nội, mỗi năm khai thác được rút bớt cầu rồi bổ sung thêm đường làm thức ăn khoảng 500 lít mật. Với giá bán 170.000 đồng/lít, nhằm nâng cao sức đề kháng của đàn ong. Việc cộng với tiền bán ong giống và các thiết bị phụ

nhốt ong chúa trong khoảng 1 tuần sẽ giúp ong kiện nuôi ong đi kèm, anh thu về trên 250 triệu chúa sạch bệnh, sau đó lại thả ong chúa và đưa đồng/năm.

cầu vào thùng.

Theo anh Sơn, yếu tố quyết định để nuôi ong Nuôi ong theo hướng VietGAP thì việc ghi mật cho hiệu quả kinh tế cao là nguồn ong giống.

chép sổ sách là không thể thiếu. Việc ghi chép sổ

Chỉ những đàn ong thật sự khỏe mạnh mới cho sách giúp quản lý đàn ong thuận tiện hơn, cũng năng suất và chất lượng mật cao nhất. Bên cạnh từ đó phát hiện đàn nào bị bệnh để kịp thời xử lý, đó, vị trí đặt thùng ong cũng hết sức quan trọng tránh thiệt hại kinh tế.

161

162

https://thuviensach.vn

bởi đây là một trong những tiêu chuẩn và điều kiện để tạo ra nguồn mật ong sạch. Vị trí đặt thùng ong cũng là yếu tố đầu tiên người nuôi ong theo hướng VietGAP phải quan tâm. Theo đó, nơi đặt ong phải xa các trang trại chăn nuôi, xa các nhà máy chế biến hoa quả, nhà máy mía đường.

Địa điểm nuôi ong cần đặt tại các khu vực có nhiều nguồn cung cấp mật, phấn hoa, tránh các khu vực mà nguồn cung cấp phấn hoa có nguy cơ

ô nhiễm hóa chất...

Đặc biệt, nếu ong bị bệnh, phải dừng ngay việc khai thác mật, không dùng kháng sinh điều trị.

Thay vào đó áp dụng biện pháp thủ công (dựa Anh Cao Hải Sơn đang kiểm tra đàn ong của gia đình trên nguyên tắc đàn ong khỏe sẽ tự khỏi bệnh) để chữa. Ban đầu nhốt ong chúa lại trong khoảng Anh Cao Hải Sơn, thôn Dinh Tiến, xã Bố Hạ, 7-8 ngày, mục đích không để ong chúa đẻ trong huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang có 15 năm kinh giai đoạn bị bệnh vì nếu đẻ trong giai đoạn này sẽ

nghiệm nuôi ong và thường xuyên duy trì từ 120

tạo ra lớp ấu trùng mang mầm bệnh. Với ong thợ, đến 150 thùng ong nội, mỗi năm khai thác được rút bớt cầu rồi bổ sung thêm đường làm thức ăn khoảng 500 lít mật. Với giá bán 170.000 đồng/lít, nhằm nâng cao sức đề kháng của đàn ong. Việc cộng với tiền bán ong giống và các thiết bị phụ

nhốt ong chúa trong khoảng 1 tuần sẽ giúp ong kiện nuôi ong đi kèm, anh thu về trên 250 triệu chúa sạch bệnh, sau đó lại thả ong chúa và đưa đồng/năm.

cầu vào thùng.

Theo anh Sơn, yếu tố quyết định để nuôi ong Nuôi ong theo hướng VietGAP thì việc ghi mật cho hiệu quả kinh tế cao là nguồn ong giống.

chép sổ sách là không thể thiếu. Việc ghi chép sổ

Chỉ những đàn ong thật sự khỏe mạnh mới cho sách giúp quản lý đàn ong thuận tiện hơn, cũng năng suất và chất lượng mật cao nhất. Bên cạnh từ đó phát hiện đàn nào bị bệnh để kịp thời xử lý, đó, vị trí đặt thùng ong cũng hết sức quan trọng tránh thiệt hại kinh tế.

161

162

https://thuviensach.vn

Ngoài việc đặt ong nuôi đúng vị trí, anh Sơn Hiện nay, cung chưa đáp ứng được cầu. Thị trường còn lựa chọn nguồn thức ăn nuôi ong từ nguồn tiêu thụ rộng lớn, tiềm năng. Đây chính là cơ hội hoa tự nhiên. Nuôi ong cho hiệu quả kinh tế

tốt cho bà con nông dân thoát nghèo.

tương đối cao, song nghề nuôi ong phụ thuộc Cây măng tây chỉ cần tập trung đầu tư một nhiều vào thời tiết, nhất là phụ thuộc vào nguồn lần là có thể cho thu hoạch sản phẩm liên tục từ 8

hoa. Để nâng cao hiệu quả kinh tế trong nuôi ong, đến 10 năm.

hằng năm vào những tháng ít hoa, anh thường chuyển ong vào rừng để tận dụng hoa rừng. Việc

8.1. Yêu cầu về kỹ thuật trồng măng tây

di chuyển đàn ong tuy vất vả nhưng bù lại anh Măng tây là loại cây tương đối khó trồng, yêu không phải nuôi ong bằng đường nên sẽ cho chất cầu về đất trồng phải tơi xốp, giàu dinh dưỡng, tầng lượng mật ngon hơn.

canh tác dày 40-50cm, độ pH 6-7. Địa hình cao ráo, Bên cạnh đó, để chất lượng mật ngon thì cần không bị ngập úng nhưng cũng dễ cung cấp nước quay mật đúng thời điểm. Nếu như vào vụ, mỗi trong mùa khô, nắng. Đây là loại cây ưa sáng nên tuần quay mật một lần, còn nếu đầu hoặc cuối vụ

cần trồng nơi có đủ ánh sáng để cây phát triển tốt.

thường để 10-15 ngày khi đàn vít nắp khoảng Vốn đầu tư ban đầu để trồng 1ha măng tây 90% mới quay. Chính vì biết áp dụng kỹ thuật cần 250 đến 350 triệu đồng (tương đương 25-35

trong nuôi ong cộng thêm kinh nghiệm nhiều năm triệu/đồng 1.000m2). Sau đó có thể dùng tiền thu nên đàn ong của gia đình anh luôn tạo ra những được hằng ngày từ bán các sản phẩm để tái đầu giọt mật thơm ngon, chất lượng.

tư đến hết chu kỳ thu hoạch của măng tây.

Bình quân có thể thu hoạch 10-15kg măng 8. Mô hình trồng măng tây

tây/ngày/1.000m2 với giá trung bình 50.000 đồng/kg.

Măng tây có nguồn gốc từ các nước châu Âu.

Với 2.000m2 có thể cho thu nhập từ 500.000 đồng Đây là loại rau có giá trị dinh dưỡng cao, giúp con đến 750.000 đồng/ngày, 1-2ha thu nhập khoảng người phòng và chữa nhiều bệnh nguy hiểm. Mô 5.000.000-15.000.000 đồng/ngày. Bà con có thể tập hình trồng măng tây xanh đã được nhân rộng ở

trung đất của nhiều hộ gia đình thành một vùng nhiề̀u tỉnh, thành của Việt Nam.

chuyên canh măng tây để tiện cho việc trồng, Loại rau này giá tuy cao nhưng do có nhiều tác chăm sóc cũng như thu hoạch sản phẩm, làm hạ

dụng tốt nên rất được người tiêu dùng ưa chuộng.

giá thành vận chuyển, tăng thêm lợi nhuận.

163

164

https://thuviensach.vn

Ngoài việc đặt ong nuôi đúng vị trí, anh Sơn Hiện nay, cung chưa đáp ứng được cầu. Thị trường còn lựa chọn nguồn thức ăn nuôi ong từ nguồn tiêu thụ rộng lớn, tiềm năng. Đây chính là cơ hội hoa tự nhiên. Nuôi ong cho hiệu quả kinh tế

tốt cho bà con nông dân thoát nghèo.

tương đối cao, song nghề nuôi ong phụ thuộc Cây măng tây chỉ cần tập trung đầu tư một nhiều vào thời tiết, nhất là phụ thuộc vào nguồn lần là có thể cho thu hoạch sản phẩm liên tục từ 8

hoa. Để nâng cao hiệu quả kinh tế trong nuôi ong, đến 10 năm.

hằng năm vào những tháng ít hoa, anh thường chuyển ong vào rừng để tận dụng hoa rừng. Việc

8.1. Yêu cầu về kỹ thuật trồng măng tây

di chuyển đàn ong tuy vất vả nhưng bù lại anh Măng tây là loại cây tương đối khó trồng, yêu không phải nuôi ong bằng đường nên sẽ cho chất cầu về đất trồng phải tơi xốp, giàu dinh dưỡng, tầng lượng mật ngon hơn.

canh tác dày 40-50cm, độ pH 6-7. Địa hình cao ráo, Bên cạnh đó, để chất lượng mật ngon thì cần không bị ngập úng nhưng cũng dễ cung cấp nước quay mật đúng thời điểm. Nếu như vào vụ, mỗi trong mùa khô, nắng. Đây là loại cây ưa sáng nên tuần quay mật một lần, còn nếu đầu hoặc cuối vụ

cần trồng nơi có đủ ánh sáng để cây phát triển tốt.

thường để 10-15 ngày khi đàn vít nắp khoảng Vốn đầu tư ban đầu để trồng 1ha măng tây 90% mới quay. Chính vì biết áp dụng kỹ thuật cần 250 đến 350 triệu đồng (tương đương 25-35

trong nuôi ong cộng thêm kinh nghiệm nhiều năm triệu/đồng 1.000m2). Sau đó có thể dùng tiền thu nên đàn ong của gia đình anh luôn tạo ra những được hằng ngày từ bán các sản phẩm để tái đầu giọt mật thơm ngon, chất lượng.

tư đến hết chu kỳ thu hoạch của măng tây.

Bình quân có thể thu hoạch 10-15kg măng 8. Mô hình trồng măng tây

tây/ngày/1.000m2 với giá trung bình 50.000 đồng/kg.

Măng tây có nguồn gốc từ các nước châu Âu.

Với 2.000m2 có thể cho thu nhập từ 500.000 đồng Đây là loại rau có giá trị dinh dưỡng cao, giúp con đến 750.000 đồng/ngày, 1-2ha thu nhập khoảng người phòng và chữa nhiều bệnh nguy hiểm. Mô 5.000.000-15.000.000 đồng/ngày. Bà con có thể tập hình trồng măng tây xanh đã được nhân rộng ở

trung đất của nhiều hộ gia đình thành một vùng nhiề̀u tỉnh, thành của Việt Nam.

chuyên canh măng tây để tiện cho việc trồng, Loại rau này giá tuy cao nhưng do có nhiều tác chăm sóc cũng như thu hoạch sản phẩm, làm hạ

dụng tốt nên rất được người tiêu dùng ưa chuộng.

giá thành vận chuyển, tăng thêm lợi nhuận.

163

164

https://thuviensach.vn

Để trồng măng tây xanh có hiệu quả, bà con nhiễm mặn. Cây được ươm từ hạt, hạt măng tây cần đặc biệt chú ý đến khâu chăm sóc để cây thường rất cứng nên bà con cần ngâm trong nước không bị bệnh, nhất là bệnh nấm. Người trồng ấm trước khi đem ươm. Nhiệt độ thích hợp để cây măng tây phải có kỹ thuật, áp dụng khoa học -

phát triển là 25-350C. Mô hình trồng măng tây công nghệ hiện đại, chăm chỉ, cần cù, biết tích lũy ngoài trời thường cho năng suất thấp. Cây măng kinh nghiệm, kết hợp vận dụng nhuần nhuyễn tây được trồng trong mô hình nhà lưới bảo đảm những kiến thức về trồng cây măng tây.

năng suất cao, đạt tiêu chuẩn sạch, thu về hiệu quả kinh tế cao hơn. Măng tây có tuổi thọ khá cao nên khả năng thu hoạch lâu dài, lớn, giảm được chi phí đầu tư giống.

Mô hình trồng măng tây trong nhà lưới mang lại năng suất cao và bảo đảm chất lượng sau khi thu hoạch

8.2. Mô hình trồng măng tây trong nhà lưới

Những mầm măng tây đang nhú

Đặc điểm của cây măng tây

Ở một số nơi có nhiệt độ thấp như ở Đà Lạt hay các tỉnh miền Bắc, sau khi thu hoạch, cây Cây măng tây là loại cây thích hợp trồng ở

măng tây còn có hiện tượng ngủ đông. Bà con chỉ

những nơi giàu chất phù sa như đất cát, đất thịt nên thu hoạch cây măng tây bằng cách thủ công.

nhẹ, đất đỏ... tránh những nơi đất bị nhiễm phèn, Nên thu hoạch vào khoảng 5-7 giờ sáng. Vì thu 165

166

https://thuviensach.vn

Để trồng măng tây xanh có hiệu quả, bà con nhiễm mặn. Cây được ươm từ hạt, hạt măng tây cần đặc biệt chú ý đến khâu chăm sóc để cây thường rất cứng nên bà con cần ngâm trong nước không bị bệnh, nhất là bệnh nấm. Người trồng ấm trước khi đem ươm. Nhiệt độ thích hợp để cây măng tây phải có kỹ thuật, áp dụng khoa học -

phát triển là 25-350C. Mô hình trồng măng tây công nghệ hiện đại, chăm chỉ, cần cù, biết tích lũy ngoài trời thường cho năng suất thấp. Cây măng kinh nghiệm, kết hợp vận dụng nhuần nhuyễn tây được trồng trong mô hình nhà lưới bảo đảm những kiến thức về trồng cây măng tây.

năng suất cao, đạt tiêu chuẩn sạch, thu về hiệu quả kinh tế cao hơn. Măng tây có tuổi thọ khá cao nên khả năng thu hoạch lâu dài, lớn, giảm được chi phí đầu tư giống.

Mô hình trồng măng tây trong nhà lưới mang lại năng suất cao và bảo đảm chất lượng sau khi thu hoạch

8.2. Mô hình trồng măng tây trong nhà lưới

Những mầm măng tây đang nhú

Đặc điểm của cây măng tây

Ở một số nơi có nhiệt độ thấp như ở Đà Lạt hay các tỉnh miền Bắc, sau khi thu hoạch, cây Cây măng tây là loại cây thích hợp trồng ở

măng tây còn có hiện tượng ngủ đông. Bà con chỉ

những nơi giàu chất phù sa như đất cát, đất thịt nên thu hoạch cây măng tây bằng cách thủ công.

nhẹ, đất đỏ... tránh những nơi đất bị nhiễm phèn, Nên thu hoạch vào khoảng 5-7 giờ sáng. Vì thu 165

166

https://thuviensach.vn

hoạch vào buổi trưa, măng tây không còn được tránh việc phải sử dụng nhiều loại thuốc hóa chất tươi ngon. Vừa thu hoạch xong thì ta không nên như thuốc chống côn trùng, sâu hại. Vì thế, bảo tưới nước hoặc bón phân ngay. Vì những chỗ bị bẻ

đảm sản phẩm thu được đạt tiêu chuẩn sạch, giúp rất yếu và dễ bị nhiễm bệnh.

giá măng tây cao hơn mà không lo ảnh hưởng tới môi trường.

Mô hình trồng cây măng tây trong nhà lưới còn giúp cây có được đầy đủ ánh sáng, giảm chi phí đầu tư mà vẫn bảo đảm sự phát triển của cây. Năng suất thu được từ mô hình trồng măng trong nhà lưới cao hơn gấp 2-3 lần so với mô hình thông thường.

8.3. Mô hình trồng măng tây cho hiệu quả

kinh tế cao

Anh Nguyễn Hữu Linh là một nông dân luôn năng động trong học hỏi tiến bộ khoa học - kỹ

Thu hoạch măng tây

thuật, chăm chỉ, chịu khó trong sản xuất nông Lợi ích của mô hình trồng măng tây trong nghiệp ở tổ dân phố Yên Hòa 2, thị trấn Cam Đức, nhà lưới

huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa. Trước năm 2018, gia đình anh chuyên về trồng xoài, vườn Mô hình trồng măng tây trong nhà lưới tạo xoài nhà anh luôn cho năng suất cao và chất môi trường ổn định để cây sinh trưởng và phát lượng tốt.

triển tốt, được cách ly hoàn toàn với thời tiết bên Chưa bằng lòng với những kết quả như vậy, ngoài nên ta có thể chủ động trong việc chăm sóc năm 2018, anh muốn tìm tòi thêm đối tượng cây và nuôi trồng cây măng tây. Trồng măng tây trồng mới mang hiệu quả kinh tế cao hơn đưa về

trong nhà lưới có thể chống được các loại sâu bọ, sản xuất trên đất Cam Lâm. Đó là cây măng tây, côn trùng gây hại cho cây, giúp cây tránh được dịch một giống cây thân thảo, dễ sinh trưởng nếu được bệnh từ bên ngoài vào ảnh hưởng tới măng tây, cung cấp đủ độ ẩm cần thiết. Từ khi gieo hạt đến 167

168

https://thuviensach.vn

hoạch vào buổi trưa, măng tây không còn được tránh việc phải sử dụng nhiều loại thuốc hóa chất tươi ngon. Vừa thu hoạch xong thì ta không nên như thuốc chống côn trùng, sâu hại. Vì thế, bảo tưới nước hoặc bón phân ngay. Vì những chỗ bị bẻ

đảm sản phẩm thu được đạt tiêu chuẩn sạch, giúp rất yếu và dễ bị nhiễm bệnh.

giá măng tây cao hơn mà không lo ảnh hưởng tới môi trường.

Mô hình trồng cây măng tây trong nhà lưới còn giúp cây có được đầy đủ ánh sáng, giảm chi phí đầu tư mà vẫn bảo đảm sự phát triển của cây. Năng suất thu được từ mô hình trồng măng trong nhà lưới cao hơn gấp 2-3 lần so với mô hình thông thường.

8.3. Mô hình trồng măng tây cho hiệu quả

kinh tế cao

Anh Nguyễn Hữu Linh là một nông dân luôn năng động trong học hỏi tiến bộ khoa học - kỹ

Thu hoạch măng tây

thuật, chăm chỉ, chịu khó trong sản xuất nông Lợi ích của mô hình trồng măng tây trong nghiệp ở tổ dân phố Yên Hòa 2, thị trấn Cam Đức, nhà lưới

huyện Cam Lâm, tỉnh Khánh Hòa. Trước năm 2018, gia đình anh chuyên về trồng xoài, vườn Mô hình trồng măng tây trong nhà lưới tạo xoài nhà anh luôn cho năng suất cao và chất môi trường ổn định để cây sinh trưởng và phát lượng tốt.

triển tốt, được cách ly hoàn toàn với thời tiết bên Chưa bằng lòng với những kết quả như vậy, ngoài nên ta có thể chủ động trong việc chăm sóc năm 2018, anh muốn tìm tòi thêm đối tượng cây và nuôi trồng cây măng tây. Trồng măng tây trồng mới mang hiệu quả kinh tế cao hơn đưa về

trong nhà lưới có thể chống được các loại sâu bọ, sản xuất trên đất Cam Lâm. Đó là cây măng tây, côn trùng gây hại cho cây, giúp cây tránh được dịch một giống cây thân thảo, dễ sinh trưởng nếu được bệnh từ bên ngoài vào ảnh hưởng tới măng tây, cung cấp đủ độ ẩm cần thiết. Từ khi gieo hạt đến 167

168

https://thuviensach.vn

khoảng sau 6 tháng là cây đã cho thu hoạch, có sạch từ đầu nguồn chảy về với hệ thống cấp tưới thể thu hoạch liên tục trong vòng 10 năm (trong nước tự động để chăm sóc cây. Nhờ việc trồng điều kiện chăm sóc tốt có thể thu hoạch từ 15 đến măng tây theo hướng nông nghiệp sạch nên măng 20 năm).

tây từ vườn của anh luôn có màu xanh đậm, bảo Anh Linh cho biết: “Khi bắt đầu có ý tưởng đảm được độ giòn, ngọt, hương vị đặc trưng và với việc trồng cây măng tây, gia đình và bạn bè chất lượng tốt nhất của măng tây.

đều phản đối bởi muốn có đất trồng phải phá bỏ

hết một phần diện tích xoài Úc đang trong thời kỳ cho ra trái tốt, chất lượng và năng suất cao nhất. Việc thuyết phục gia đình, nhất là bà xã, thậm chí có lúc xảy ra cảnh “cơm không lành, canh không ngọt”. Thế nhưng, với quyết tâm cao và những ý tưởng hay, bà xã dần dần cũng đồng tình”.

Vậy là vườn xoài đã bị đốn bỏ. Thay vào đó là một mảnh đất rộng bằng phẳng. Anh Linh bắt đầu đi khảo sát nhà vườn ở các nơi có trồng cây măng tây như Phan Rang, Lâm Đồng, đồng thời cũng tìm hiểu thông tin trên mạng về cách trồng, Vườn măng tây giữa vùng trồng xoài của cách chăm sóc. Ngay từ đầu, anh đã xác định và anh Nguyễn Hữu Linh

theo đuổi mô hình trồng măng tây không sử dụng đến các loại phân bón hóa học độc hại, hướng đến Anh Linh đã mạnh dạn đưa hệ thống tưới nông nghiệp sạch. Không đi theo cách chăm sóc nước công nghệ cao vào vườn của mình. Tuy truyền thống như nhiều nhà vườn khác mà ứng nhiên, việc áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật, dụng ngay những tiến bộ khoa học - kỹ thuật mới công nghệ cao chi phí đầu tư lớn, do vậy ban đầu vào vườn măng tây của mình, anh Linh đã tự ủ

anh đã sử dụng hệ thống tưới nước phun mưa, với phân hữu cơ từ phân động vật như phân bò, phân hệ thống này giúp anh giảm một phần công lao heo có sẵn tại địa phương và dùng nguồn nước động, tưới phun mưa có ưu điểm là rửa sạch phần 169

170

https://thuviensach.vn

khoảng sau 6 tháng là cây đã cho thu hoạch, có sạch từ đầu nguồn chảy về với hệ thống cấp tưới thể thu hoạch liên tục trong vòng 10 năm (trong nước tự động để chăm sóc cây. Nhờ việc trồng điều kiện chăm sóc tốt có thể thu hoạch từ 15 đến măng tây theo hướng nông nghiệp sạch nên măng 20 năm).

tây từ vườn của anh luôn có màu xanh đậm, bảo Anh Linh cho biết: “Khi bắt đầu có ý tưởng đảm được độ giòn, ngọt, hương vị đặc trưng và với việc trồng cây măng tây, gia đình và bạn bè chất lượng tốt nhất của măng tây.

đều phản đối bởi muốn có đất trồng phải phá bỏ

hết một phần diện tích xoài Úc đang trong thời kỳ cho ra trái tốt, chất lượng và năng suất cao nhất. Việc thuyết phục gia đình, nhất là bà xã, thậm chí có lúc xảy ra cảnh “cơm không lành, canh không ngọt”. Thế nhưng, với quyết tâm cao và những ý tưởng hay, bà xã dần dần cũng đồng tình”.

Vậy là vườn xoài đã bị đốn bỏ. Thay vào đó là một mảnh đất rộng bằng phẳng. Anh Linh bắt đầu đi khảo sát nhà vườn ở các nơi có trồng cây măng tây như Phan Rang, Lâm Đồng, đồng thời cũng tìm hiểu thông tin trên mạng về cách trồng, Vườn măng tây giữa vùng trồng xoài của cách chăm sóc. Ngay từ đầu, anh đã xác định và anh Nguyễn Hữu Linh

theo đuổi mô hình trồng măng tây không sử dụng đến các loại phân bón hóa học độc hại, hướng đến Anh Linh đã mạnh dạn đưa hệ thống tưới nông nghiệp sạch. Không đi theo cách chăm sóc nước công nghệ cao vào vườn của mình. Tuy truyền thống như nhiều nhà vườn khác mà ứng nhiên, việc áp dụng tiến bộ khoa học - kỹ thuật, dụng ngay những tiến bộ khoa học - kỹ thuật mới công nghệ cao chi phí đầu tư lớn, do vậy ban đầu vào vườn măng tây của mình, anh Linh đã tự ủ

anh đã sử dụng hệ thống tưới nước phun mưa, với phân hữu cơ từ phân động vật như phân bò, phân hệ thống này giúp anh giảm một phần công lao heo có sẵn tại địa phương và dùng nguồn nước động, tưới phun mưa có ưu điểm là rửa sạch phần 169

170

https://thuviensach.vn

sương muối đọng trên lá và mầm cây làm cho cây công - nông - lâm - ngư huyện Cam Lâm đã được chậm phát triển. Do không có hệ thống lọc và điều triển khai trên vườn măng tây của anh Linh.

áp nên hệ thống luôn xảy ra tắc nghẽn, có chỗ

Hiện nay, vườn măng tây của anh trồng đã hơn phun nước nhiều, có nơi ít, bên cạnh đó lại phải 3,5 tháng. Trạm đã tiến hành thực hiện mô hình tốn công làm cỏ cho cây, bởi hệ thống này làm cho hỗ trợ hệ thống tưới nước tiết kiệm với mức hỗ trợ

cỏ dưới gốc cây phát triển rất nhanh.

40% hệ thống.

Được biết, hệ thống tưới nhỏ giọt cây măng tây là một lựa chọn khá tối ưu với các đặc điểm của loài cây này bởi nhu cầu nước của cây măng tây khá cao, việc duy trì độ ẩm cho cây trong các giai đoạn cũng có nhiều thay đổi, đặc biệt là sau mỗi lần thu hoạch nhu cầu độ ẩm của cây tăng để cho một lượt măng mới nảy mầm. Độ ẩm của đất trồng măng tây luôn luôn được giữ trong khoảng 60-70% là phù hợp nhất, tuy nhiên không được để

rễ măng ngập trong nước quá 24 giờ. Mô hình đã sử dụng tưới nhỏ giọt inline ống mềm hay còn gọi ống dẹt (driptape), hình thức tưới nhỏ giọt theo hàng với thiết kế mỗi hàng măng là một dây nhỏ

Anh Nguyễn Hữu Linh

giọt, khoảng cách lỗ nhỏ giọt từ 30 đến 50cm tùy với hệ thống tưới nước nhỏ giọt vào điều kiện thực tế, mỗi giờ sẽ cho từ 1 đến 2 lít nước trên 1 lỗ nhỏ giọt. Mô hình đã sử dụng dây Đồng hành, hỗ trợ ý tưởng của anh, động viên nhỏ giọt có bù áp để bảo đảm sự đồng đều về

tinh thần “dám nghĩ dám làm”, lãnh đạo chính lượng nước ở tất cả các gốc.

quyền địa phương đã luôn quan tâm theo sát và Với tinh thần dám nghĩ dám làm, dám mạnh động viên, giúp anh có động lực để duy trì, phát dạn đầu tư vào cây trồng mới, công nghệ mới, anh triển vườn măng tây. Đến đầu tháng 6/2019, mô nông dân Nguyễn Hữu Linh đã bước đầu thu được hình ứng dụng công nghệ cao của Trạm khuyến

“trái ngọt” trên mảnh đất của mình.

171

172

https://thuviensach.vn

sương muối đọng trên lá và mầm cây làm cho cây công - nông - lâm - ngư huyện Cam Lâm đã được chậm phát triển. Do không có hệ thống lọc và điều triển khai trên vườn măng tây của anh Linh.

áp nên hệ thống luôn xảy ra tắc nghẽn, có chỗ

Hiện nay, vườn măng tây của anh trồng đã hơn phun nước nhiều, có nơi ít, bên cạnh đó lại phải 3,5 tháng. Trạm đã tiến hành thực hiện mô hình tốn công làm cỏ cho cây, bởi hệ thống này làm cho hỗ trợ hệ thống tưới nước tiết kiệm với mức hỗ trợ

cỏ dưới gốc cây phát triển rất nhanh.

40% hệ thống.

Được biết, hệ thống tưới nhỏ giọt cây măng tây là một lựa chọn khá tối ưu với các đặc điểm của loài cây này bởi nhu cầu nước của cây măng tây khá cao, việc duy trì độ ẩm cho cây trong các giai đoạn cũng có nhiều thay đổi, đặc biệt là sau mỗi lần thu hoạch nhu cầu độ ẩm của cây tăng để cho một lượt măng mới nảy mầm. Độ ẩm của đất trồng măng tây luôn luôn được giữ trong khoảng 60-70% là phù hợp nhất, tuy nhiên không được để

rễ măng ngập trong nước quá 24 giờ. Mô hình đã sử dụng tưới nhỏ giọt inline ống mềm hay còn gọi ống dẹt (driptape), hình thức tưới nhỏ giọt theo hàng với thiết kế mỗi hàng măng là một dây nhỏ

Anh Nguyễn Hữu Linh

giọt, khoảng cách lỗ nhỏ giọt từ 30 đến 50cm tùy với hệ thống tưới nước nhỏ giọt vào điều kiện thực tế, mỗi giờ sẽ cho từ 1 đến 2 lít nước trên 1 lỗ nhỏ giọt. Mô hình đã sử dụng dây Đồng hành, hỗ trợ ý tưởng của anh, động viên nhỏ giọt có bù áp để bảo đảm sự đồng đều về

tinh thần “dám nghĩ dám làm”, lãnh đạo chính lượng nước ở tất cả các gốc.

quyền địa phương đã luôn quan tâm theo sát và Với tinh thần dám nghĩ dám làm, dám mạnh động viên, giúp anh có động lực để duy trì, phát dạn đầu tư vào cây trồng mới, công nghệ mới, anh triển vườn măng tây. Đến đầu tháng 6/2019, mô nông dân Nguyễn Hữu Linh đã bước đầu thu được hình ứng dụng công nghệ cao của Trạm khuyến

“trái ngọt” trên mảnh đất của mình.

171

172

https://thuviensach.vn

9. Kỹ thuật nuôi lươn không bùn Lươn là loài thủy đặc sản được thị trường trong và ngoài nước rất ưa chuộng vì giá trị dinh dưỡng cao và thịt thơm ngon. Do khai thác bừa bãi nên nguồn lươn tự nhiên bị giảm nhanh chóng. Đáp ứng nhu cầu về lươn thương phẩm hiện nay, phong trào nuôi lươn phát triển mạnh ở

nhiều địa phương với nhiều hình thức nuôi khác nhau. Nhưng phổ biến nhất vẫn là kiểu nuôi truyền thống trong bùn đất có rễ cây tạp hay thực vật thủy sinh che mát cho lươn. Tuy mô hình này mang lại hiệu quả kinh tế khá cao nhưng đã bộc Nuôi lươn không cần bùn thuận tiện trong việc kiểm lộ một số hạn chế do lươn chui rúc trong bùn nên soát dịch bệnh và sinh trưởng của lươn khó quản lý số lượng, tốc độ tăng trưởng, tình hình bắt mồi, dịch bệnh... Mô hình nuôi lươn

- Vị trí bể yên tĩnh, có bóng mát, dễ lấy nước không bùn khắc phục được những hạn chế của mô và thoát nước, làm mái che bán mái hoặc làm hình nuôi lươn truyền thống và khả năng thâm giàn trồng cây leo che nắng, gió.

canh cao, đáp ứng yêu cầu của nhà nông.

- Đáy bể phải được làm dốc về phía cống thoát

9.1. Kỹ thuật thiết kế bể nuôi lươn

để có thể dễ dàng loại thức ăn thừa, chất bài tiết

không bùn

của lươn khi tháo cạn thay nước. Cống thoát nên được thiết kế bằng ống nhựa PVC được khoan lỗ

- Bể xi măng mặt trong ốp gạch men/gạch tàu nhỏ hơn kích cỡ lươn hoặc bọc lưới để tránh lươn bị

hoặc lót bạt (để tránh cho lươn bị trầy xước) hay hút ra ngoài khi thay nước. Hệ thống cấp nước nên đơn giản hơn là dùng tre đóng thành khung nổi đặt sát đáy bể và đối diện cống thoát để có thể tận trên mặt đất và lót bạt. Bể nuôi nên thiết kế hình chữ nhật, diện tích dao động 6-20m dụng sức nước tống cặn bã về phía cống thoát.

2, chiều cao

khoảng 0,7-1m, trên thành bể viền các gờ bằng

- Bể nuôi lươn nếu xây mới thì giá thể phải gạch tàu để đề phòng lươn thoát ra ngoài.

được ngâm ít nhất 1 tuần (thay nước hằng ngày).

173

174

https://thuviensach.vn

9. Kỹ thuật nuôi lươn không bùn Lươn là loài thủy đặc sản được thị trường trong và ngoài nước rất ưa chuộng vì giá trị dinh dưỡng cao và thịt thơm ngon. Do khai thác bừa bãi nên nguồn lươn tự nhiên bị giảm nhanh chóng. Đáp ứng nhu cầu về lươn thương phẩm hiện nay, phong trào nuôi lươn phát triển mạnh ở

nhiều địa phương với nhiều hình thức nuôi khác nhau. Nhưng phổ biến nhất vẫn là kiểu nuôi truyền thống trong bùn đất có rễ cây tạp hay thực vật thủy sinh che mát cho lươn. Tuy mô hình này mang lại hiệu quả kinh tế khá cao nhưng đã bộc Nuôi lươn không cần bùn thuận tiện trong việc kiểm lộ một số hạn chế do lươn chui rúc trong bùn nên soát dịch bệnh và sinh trưởng của lươn khó quản lý số lượng, tốc độ tăng trưởng, tình hình bắt mồi, dịch bệnh... Mô hình nuôi lươn

- Vị trí bể yên tĩnh, có bóng mát, dễ lấy nước không bùn khắc phục được những hạn chế của mô và thoát nước, làm mái che bán mái hoặc làm hình nuôi lươn truyền thống và khả năng thâm giàn trồng cây leo che nắng, gió.

canh cao, đáp ứng yêu cầu của nhà nông.

- Đáy bể phải được làm dốc về phía cống thoát

9.1. Kỹ thuật thiết kế bể nuôi lươn

để có thể dễ dàng loại thức ăn thừa, chất bài tiết

không bùn

của lươn khi tháo cạn thay nước. Cống thoát nên được thiết kế bằng ống nhựa PVC được khoan lỗ

- Bể xi măng mặt trong ốp gạch men/gạch tàu nhỏ hơn kích cỡ lươn hoặc bọc lưới để tránh lươn bị

hoặc lót bạt (để tránh cho lươn bị trầy xước) hay hút ra ngoài khi thay nước. Hệ thống cấp nước nên đơn giản hơn là dùng tre đóng thành khung nổi đặt sát đáy bể và đối diện cống thoát để có thể tận trên mặt đất và lót bạt. Bể nuôi nên thiết kế hình chữ nhật, diện tích dao động 6-20m dụng sức nước tống cặn bã về phía cống thoát.

2, chiều cao

khoảng 0,7-1m, trên thành bể viền các gờ bằng

- Bể nuôi lươn nếu xây mới thì giá thể phải gạch tàu để đề phòng lươn thoát ra ngoài.

được ngâm ít nhất 1 tuần (thay nước hằng ngày).

173

174

https://thuviensach.vn

Giá thể cho lươn trú ẩn (đồng thời là “sàn ăn”) hằng ngày sau khi cho ăn. Sau 20-30 ngày, chọn gồm 3 khung tre/gỗ đặt chồng lên nhau chiếm lươn khỏe thả nuôi ở ao nuôi lươn thịt.

khoảng 1/3 diện tích bể, mỗi khung bao gồm các

- Chọn lươn giống đồng cỡ có da màu sáng, thanh tre/gỗ được đóng song song cách nhau nhiều nhớt, hoạt động nhanh nhẹn, không xây 10cm. Khung trên cùng được đan thêm các dây xát, không đỏ rốn. Lươn có màu vàng sẫm, phát nilông để có thể giữ được thức ăn khi cho lươn ăn.

triển tốt nhất. Lươn màu vàng xanh, phát triển Hạn chế ánh sáng chiếu trực tiếp vào bể làm tăng bình thường. Lươn màu xám tro, chậm lớn. Không nhiệt độ nước, toàn bộ bể nuôi nên được che mát chọn lươn câu bằng lưỡi câu, nhử thuốc, xẹt điện bằng lưới cách nhiệt (lưới lan) loại dày.

hay bị vuốt làm gãy sống lưng. Giống bắt được do xẹt điện, câu, trúm, mồi thuốc là giống yếu và hao

9.2. Kỹ thuật chọn giống lươn nuôi

hụt nhiều.

- Lươn giống khai thác trong tự nhiên. Ở miền Bắc lươn đẻ vào tháng 3-4 dương lịch, ở miền Nam Cách thả lươn giống

lươn đẻ vào tháng 5-6 và tháng 8-9 dương lịch.

- Tắm lươn bằng nước muối 3-5% trong 3-5 phút

- Bắt lươn con về ương nuôi: cho mồi vào lờ, trước khi thả để sát trùng và loại những con yếu.

dùng đèn, dùng vợt đón vớt ở các cửa hang ở

- Mật độ thả nuôi lươn thịt bình quân 20-25

mương, ao, bờ có nhiều thực vật mọc. Thường vớt con/m2.

lươn vào chiều tối, khi lươn đi kiếm mồi.

- Kích thước lươn giống thả nuôi tốt nhất 40-

- Vớt trứng lươn về ấp: lươn đẻ trứng vào bọt do 60 con/kg.

chúng phun trước tổ. Ở nhiệt độ 25-300C trứng nở

- Mật độ ương: 60-200 con/m2 tùy kích cỡ giống.

sau 7 ngày. Khi vớt trứng về, ngâm trứng vào dung dịch xanh Methylen 1/50.000 trong 10-15 phút,

9.3. Thức ăn cho lươn nuôi

trong 2 ngày, mỗi ngày một lần. Sau 10 ngày khi

- Tận dụng thức ăn trong thiên nhiên mùa hết noãn hoàng, lươn con dài khoảng 2cm có thể cho nước nổi: cua, ốc, hến, cá tạp xay nhuyễn, tép...

lươn ăn: lòng đỏ trứng gà luộc chín, tảo, giun, ốc xay

- Các loại thức ăn khác: trùn quế, giun đất, nhuyễn. Ương nuôi lươn con trong xô nhựa, khạp có cám, bã đậu, các loại rau, quả...

thành trơn láng, mật độ 200-300 con/m2, treo các

- Thức ăn bổ sung: vitamin C, đa vitamin để tăng búi dây nilông để lươn bám vào thở. Thay nước cường sức đề kháng, men vi sinh hỗ trợ tiêu hóa, 175

176

https://thuviensach.vn

Giá thể cho lươn trú ẩn (đồng thời là “sàn ăn”) hằng ngày sau khi cho ăn. Sau 20-30 ngày, chọn gồm 3 khung tre/gỗ đặt chồng lên nhau chiếm lươn khỏe thả nuôi ở ao nuôi lươn thịt.

khoảng 1/3 diện tích bể, mỗi khung bao gồm các

- Chọn lươn giống đồng cỡ có da màu sáng, thanh tre/gỗ được đóng song song cách nhau nhiều nhớt, hoạt động nhanh nhẹn, không xây 10cm. Khung trên cùng được đan thêm các dây xát, không đỏ rốn. Lươn có màu vàng sẫm, phát nilông để có thể giữ được thức ăn khi cho lươn ăn.

triển tốt nhất. Lươn màu vàng xanh, phát triển Hạn chế ánh sáng chiếu trực tiếp vào bể làm tăng bình thường. Lươn màu xám tro, chậm lớn. Không nhiệt độ nước, toàn bộ bể nuôi nên được che mát chọn lươn câu bằng lưỡi câu, nhử thuốc, xẹt điện bằng lưới cách nhiệt (lưới lan) loại dày.

hay bị vuốt làm gãy sống lưng. Giống bắt được do xẹt điện, câu, trúm, mồi thuốc là giống yếu và hao

9.2. Kỹ thuật chọn giống lươn nuôi

hụt nhiều.

- Lươn giống khai thác trong tự nhiên. Ở miền Bắc lươn đẻ vào tháng 3-4 dương lịch, ở miền Nam Cách thả lươn giống

lươn đẻ vào tháng 5-6 và tháng 8-9 dương lịch.

- Tắm lươn bằng nước muối 3-5% trong 3-5 phút

- Bắt lươn con về ương nuôi: cho mồi vào lờ, trước khi thả để sát trùng và loại những con yếu.

dùng đèn, dùng vợt đón vớt ở các cửa hang ở

- Mật độ thả nuôi lươn thịt bình quân 20-25

mương, ao, bờ có nhiều thực vật mọc. Thường vớt con/m2.

lươn vào chiều tối, khi lươn đi kiếm mồi.

- Kích thước lươn giống thả nuôi tốt nhất 40-

- Vớt trứng lươn về ấp: lươn đẻ trứng vào bọt do 60 con/kg.

chúng phun trước tổ. Ở nhiệt độ 25-300C trứng nở

- Mật độ ương: 60-200 con/m2 tùy kích cỡ giống.

sau 7 ngày. Khi vớt trứng về, ngâm trứng vào dung dịch xanh Methylen 1/50.000 trong 10-15 phút,

9.3. Thức ăn cho lươn nuôi

trong 2 ngày, mỗi ngày một lần. Sau 10 ngày khi

- Tận dụng thức ăn trong thiên nhiên mùa hết noãn hoàng, lươn con dài khoảng 2cm có thể cho nước nổi: cua, ốc, hến, cá tạp xay nhuyễn, tép...

lươn ăn: lòng đỏ trứng gà luộc chín, tảo, giun, ốc xay

- Các loại thức ăn khác: trùn quế, giun đất, nhuyễn. Ương nuôi lươn con trong xô nhựa, khạp có cám, bã đậu, các loại rau, quả...

thành trơn láng, mật độ 200-300 con/m2, treo các

- Thức ăn bổ sung: vitamin C, đa vitamin để tăng búi dây nilông để lươn bám vào thở. Thay nước cường sức đề kháng, men vi sinh hỗ trợ tiêu hóa, 175

176

https://thuviensach.vn

thức ăn viên của cá da trơn, tấm cám nấu chung

- Định kỳ sát khuẩn nước bằng muối và Extra bột cá, ốc băm.

Odyl 200ml/100m2.

- Thức ăn phải tươi sống, vệ sinh, không cho

- Trời nắng, nóng phải nâng mức nước đến lươn ăn thức ăn cũ, ôi thiu.

30-40cm. Duy trì nhiệt độ nước bể nuôi trong khoảng

23-280C.

Cách cho lươn ăn

- Nhiệt độ thấp (lạnh): tháo cạn nước trong bể,

- Cho ăn 1 hoặc 2 lần/ngày bằng sàn ăn ở một vị

đắp lên đáy bể 1 lớp rơm hay cỏ, để giữ ấm cho trí cố định, vào một giờ cố định (thường bữa chính lươn và thông khí cho lươn thở.

lúc 4-6 giờ chiều). Sau khi cho lươn ăn 2-3 lần phải vớt bỏ thức ăn thừa khỏi bể, tránh ô nhiễm

- Kiểm tra, gia cố bể thường xuyên, tránh lươn môi trường nước. Khi trời âm u, mưa, lạnh: giảm bò mất theo chỗ nilông thủng, rách.

bớt lượng thức ăn, tránh dư thừa. Thay đổi thức

- Trước khi thả lươn vào bể nuôi, phải tắm ăn phải thay đổi từ từ để lươn thích nghi.

lươn bằng nước muối 3%, thời gian 15-20 phút để

- Lượng thức ăn: lươn nhỏ: 3-4% trọng lượng phòng bệnh. Trong quá trình nuôi phải thường lươn; lươn lớn: 5-8% trọng lượng lươn.

xuyên quan sát nếu con nào bị xây xát phải tách

- Chú ý thiếu thức ăn, lươn có thể ăn thịt riêng để chữa trị. Khi phát hiện lươn có dấu hiệu lẫn nhau.

bất thường như lươn ăn ít, một số con bơi tách

- Có thể cho ăn cá con còn sống, thả vào bể

đàn hoặc ngóc đầu lên cần tìm nguyên nhân để có nuôi để lươn tự bắt mồi.

biện pháp xử lý kịp thời.

9.4. Kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng lươn

Một số nguyên nhân phát sinh bệnh trên

trong bể nuôi

lươn nuôi

- Giữ nước sạch, hàm lượng ôxy hòa tan trên

- Con giống yếu, có sẵn mầm bệnh, bị xây xát 2mg/l. Khi lươn nổi đầu hàng loạt lên mặt nước để

trong quá trình vận chuyển.

thở do thiếu ôxy thì phải thay nước ngay.

- Từ 4 đến 7 ngày thay nước một lần tùy theo

- Nhiệt độ thay đổi đột ngột.

mật độ thả và loại thức ăn, chất lượng nước. Việc

- Môi trường nước ô nhiễm do mầm bệnh, ký thay nước định kỳ là cần thiết để giúp hạn chế

sinh trùng, hoặc dư thừa thức ăn ôi thiu.

lươn bị bệnh.

- Nuôi mật độ dày.

177

178

https://thuviensach.vn

thức ăn viên của cá da trơn, tấm cám nấu chung

- Định kỳ sát khuẩn nước bằng muối và Extra bột cá, ốc băm.

Odyl 200ml/100m2.

- Thức ăn phải tươi sống, vệ sinh, không cho

- Trời nắng, nóng phải nâng mức nước đến lươn ăn thức ăn cũ, ôi thiu.

30-40cm. Duy trì nhiệt độ nước bể nuôi trong khoảng

23-280C.

Cách cho lươn ăn

- Nhiệt độ thấp (lạnh): tháo cạn nước trong bể,

- Cho ăn 1 hoặc 2 lần/ngày bằng sàn ăn ở một vị

đắp lên đáy bể 1 lớp rơm hay cỏ, để giữ ấm cho trí cố định, vào một giờ cố định (thường bữa chính lươn và thông khí cho lươn thở.

lúc 4-6 giờ chiều). Sau khi cho lươn ăn 2-3 lần phải vớt bỏ thức ăn thừa khỏi bể, tránh ô nhiễm

- Kiểm tra, gia cố bể thường xuyên, tránh lươn môi trường nước. Khi trời âm u, mưa, lạnh: giảm bò mất theo chỗ nilông thủng, rách.

bớt lượng thức ăn, tránh dư thừa. Thay đổi thức

- Trước khi thả lươn vào bể nuôi, phải tắm ăn phải thay đổi từ từ để lươn thích nghi.

lươn bằng nước muối 3%, thời gian 15-20 phút để

- Lượng thức ăn: lươn nhỏ: 3-4% trọng lượng phòng bệnh. Trong quá trình nuôi phải thường lươn; lươn lớn: 5-8% trọng lượng lươn.

xuyên quan sát nếu con nào bị xây xát phải tách

- Chú ý thiếu thức ăn, lươn có thể ăn thịt riêng để chữa trị. Khi phát hiện lươn có dấu hiệu lẫn nhau.

bất thường như lươn ăn ít, một số con bơi tách

- Có thể cho ăn cá con còn sống, thả vào bể

đàn hoặc ngóc đầu lên cần tìm nguyên nhân để có nuôi để lươn tự bắt mồi.

biện pháp xử lý kịp thời.

9.4. Kỹ thuật chăm sóc nuôi dưỡng lươn

Một số nguyên nhân phát sinh bệnh trên

trong bể nuôi

lươn nuôi

- Giữ nước sạch, hàm lượng ôxy hòa tan trên

- Con giống yếu, có sẵn mầm bệnh, bị xây xát 2mg/l. Khi lươn nổi đầu hàng loạt lên mặt nước để

trong quá trình vận chuyển.

thở do thiếu ôxy thì phải thay nước ngay.

- Từ 4 đến 7 ngày thay nước một lần tùy theo

- Nhiệt độ thay đổi đột ngột.

mật độ thả và loại thức ăn, chất lượng nước. Việc

- Môi trường nước ô nhiễm do mầm bệnh, ký thay nước định kỳ là cần thiết để giúp hạn chế

sinh trùng, hoặc dư thừa thức ăn ôi thiu.

lươn bị bệnh.

- Nuôi mật độ dày.

177

178

https://thuviensach.vn

Hướng dẫn cách thay nước cho lươn nuôi Cách lấy nước nuôi

- Do nuôi với hình thức thâm canh và đặc

- Cho nước qua lọc và đã diệt khuẩn, diệt ký điểm là loài thủy sản có da không vảy nên lươn sinh trùng vào bể. Mực nước trong bể: 20-30cm.

rất mẫn cảm với chất lượng nước của môi trường Mặt nước thấp hơn miệng bể 40-50cm. Thả lục sống. Vì thế phải thay nước bể lươn mỗi ngày bình tạo bóng râm.

(100%) sau khi cho lươn ăn 2-3 giờ để giữ nước bể

- Nước trước khi thêm vào bể nuôi phải được nuôi luôn sạch.

diệt mầm bệnh, ấu trùng, ký sinh trùng.

- Luôn duy trì mực nước trong bể khoảng từ

30-35cm vừa ngập các giá thể. Hằng ngày kiểm

9.5. Phương pháp điều trị một số bệnh

tra loại bỏ lươn chết và thường xuyên kiểm tra

thường gặp ở lươn nuôi

cống bộng để tránh lươn thoát ra ngoài.

Bệnh sốt nóng

Phương pháp phòng bệnh cho lươn nuôi Nguyên nhân: nước nhớt do lươn tiết dịch nhờn.

Đây là biện pháp kỹ thuật quan trọng tác Do mật độ dày, oxy hòa tan thấp, thức ăn thừa làm động rất lớn đến hiệu quả sản xuất do lươn được môi trường ô nhiễm.

nuôi với mật độ cao, chất thải của lươn và thức ăn Triệu chứng: Nhiệt độ nước tăng lên rõ rệt, lươn dư thừa làm môi trường nước ô nhiễm, nguy cơ

quấn vào nhau, đầu sưng phồng, chết hàng loạt.

phát sinh bệnh rất cao. Vì thế, định kỳ cần sát Phòng và xử lý, điều trị:

trùng bể bằng Iodine (nồng độ 1 ppm) để hạn chế

- Vớt lươn chết khỏi bể, thay nước, thay đất mầm bệnh. Xổ giun cho lươn bằng các sản phẩm nếu ô nhiễm nặng.

trị nội ký sinh (2 tuần/lần). Nên bổ sung thêm

- Giảm mật độ nuôi, san lươn sang bể khác, men tiêu hóa, vitamin C, khoáng chất để hỗ trợ

thay nước, thêm nước mát vào bể, nâng cao mực tiêu hóa, bổ sung dinh dưỡng và tăng sức đề

nước trong bể.

kháng cho lươn nuôi, đồng thời cho ăn thức ăn

- Bổ sung phèn xanh (sulphate đồng) 0,07%

sạch, giữ vệ sinh bể nuôi và thường xuyên theo vào bể nuôi lươn với tỷ lệ 5ml/m3 nước; Extraodyl dõi hoạt động của lươn để có biện pháp điều trị

với tỷ lệ 200ml/100m2 bể nuôi; Ascorbric Acid với thích hợp khi dịch bệnh xảy ra.

tỷ lệ 300gr/100m2 bể nuôi.

179

180

https://thuviensach.vn

Hướng dẫn cách thay nước cho lươn nuôi Cách lấy nước nuôi

- Do nuôi với hình thức thâm canh và đặc

- Cho nước qua lọc và đã diệt khuẩn, diệt ký điểm là loài thủy sản có da không vảy nên lươn sinh trùng vào bể. Mực nước trong bể: 20-30cm.

rất mẫn cảm với chất lượng nước của môi trường Mặt nước thấp hơn miệng bể 40-50cm. Thả lục sống. Vì thế phải thay nước bể lươn mỗi ngày bình tạo bóng râm.

(100%) sau khi cho lươn ăn 2-3 giờ để giữ nước bể

- Nước trước khi thêm vào bể nuôi phải được nuôi luôn sạch.

diệt mầm bệnh, ấu trùng, ký sinh trùng.

- Luôn duy trì mực nước trong bể khoảng từ

30-35cm vừa ngập các giá thể. Hằng ngày kiểm

9.5. Phương pháp điều trị một số bệnh

tra loại bỏ lươn chết và thường xuyên kiểm tra

thường gặp ở lươn nuôi

cống bộng để tránh lươn thoát ra ngoài.

Bệnh sốt nóng

Phương pháp phòng bệnh cho lươn nuôi Nguyên nhân: nước nhớt do lươn tiết dịch nhờn.

Đây là biện pháp kỹ thuật quan trọng tác Do mật độ dày, oxy hòa tan thấp, thức ăn thừa làm động rất lớn đến hiệu quả sản xuất do lươn được môi trường ô nhiễm.

nuôi với mật độ cao, chất thải của lươn và thức ăn Triệu chứng: Nhiệt độ nước tăng lên rõ rệt, lươn dư thừa làm môi trường nước ô nhiễm, nguy cơ

quấn vào nhau, đầu sưng phồng, chết hàng loạt.

phát sinh bệnh rất cao. Vì thế, định kỳ cần sát Phòng và xử lý, điều trị:

trùng bể bằng Iodine (nồng độ 1 ppm) để hạn chế

- Vớt lươn chết khỏi bể, thay nước, thay đất mầm bệnh. Xổ giun cho lươn bằng các sản phẩm nếu ô nhiễm nặng.

trị nội ký sinh (2 tuần/lần). Nên bổ sung thêm

- Giảm mật độ nuôi, san lươn sang bể khác, men tiêu hóa, vitamin C, khoáng chất để hỗ trợ

thay nước, thêm nước mát vào bể, nâng cao mực tiêu hóa, bổ sung dinh dưỡng và tăng sức đề

nước trong bể.

kháng cho lươn nuôi, đồng thời cho ăn thức ăn

- Bổ sung phèn xanh (sulphate đồng) 0,07%

sạch, giữ vệ sinh bể nuôi và thường xuyên theo vào bể nuôi lươn với tỷ lệ 5ml/m3 nước; Extraodyl dõi hoạt động của lươn để có biện pháp điều trị

với tỷ lệ 200ml/100m2 bể nuôi; Ascorbric Acid với thích hợp khi dịch bệnh xảy ra.

tỷ lệ 300gr/100m2 bể nuôi.

179

180

https://thuviensach.vn

Bệnh tuyến trùng Phòng và xử lý, điều trị:

Nguyên nhân:

- Rải vôi sát khuẩn bờ ao, tránh lây lan rộng.

Do ký sinh trùng đường ruột

Không dùng chung dụng cụ chăm sóc của ao bị

gây ra. Tuyến trùng có màu trắng, dài khoảng nhiễm bệnh với ao chưa bị nhiễm bệnh.

1cm, đầu bám vào niêm mạc phá hoại mô, hình

- Thay 20-30% nước trong ao bằng xử lý nước thành bào nang gây viêm ruột sưng đỏ.

với Extra Odyl 1 lít/3.000m2.

Triệu chứng: Lươn yếu, ký sinh nhiều sẽ làm

- Giảm 50% lượng thức ăn.

hậu môn sưng đỏ, chết từ từ.

- Bổ sung Ceentreat với tỷ lệ 1kg/10 tấn/trộn Phòng và xử lý, điều trị:

vào thức ăn; Ascorbric Acid với tỷ lệ 1 kg/10 tấn/trộn

- Vớt lươn chết khỏi bể, thay nước, thay đất vào thức ăn.

nếu ô nhiễm nặng.

- Giảm mật độ nuôi, san lươn sang bể khác, Bệnh nấm thủy mi

thay nước, thêm nước mát vào bể, nâng cao mực Triệu chứng: Lươn là loài chịu lạnh kém, khi nước trong bể.

nhiệt độ nước ao xuống dưới 120C kéo dài trong

- Bổ sung Extra odyl với tỷ lệ 200ml/100m2 bể

nhiều ngày, lươn chúi xuống bùn, ngừng ăn và lập nuôi; Ascorbric Acid với tỷ lệ 1kg/15 tấn lươn; tức bị nấm thủy mi tấn công. Lươn chết, bị nấm Fenbentreat farm với tỷ lệ 1 kg/15 tấn lươn.

hút hết dinh dưỡng nên nổi lên mặt nước. Quan sát bằng mắt thường có thể thấy nấm đã bao bọc Bệnh lở loét

thành búi trắng như bông quanh thân.

Nguyên nhân: Do các vi khuẩn Aeromonas Phòng bệnh:

(A.hydrophil, A. caviae, A. sobria) gây ra. Bệnh phát

- Ao nuôi phải được tiêu độc khử trùng sau sinh khi môi trường ô nhiễm, oxy hòa tan thấp, nuôi mỗi vụ nuôi.

mật độ dày. Bệnh có thể xuất hiện quanh năm.

- Bảo đảm lươn khỏe mạnh, không bị xây xát Triệu chứng: Mình lươn xuất hiện nhiều đốm và giữ môi trường nước luôn sạch.

lở loét hình tròn, hoặc bầu dục. Bơi lội khó khăn.

- Khi có hiện tượng cần cách ly để tránh sự

Nổi đầu lên khỏi mặt nước. Bụng có từng vùng sẫm lây lan.

màu, lưng có nhiều vết thương, đuôi hoại tử, mắt Chữa trị bệnh:

đục, lồi, sưng phù, hậu môn sưng to, xuất huyết

- Tắm lươn bệnh trong nước muối 2-3kg/100

nội, lươn bỏ ăn, nổi đầu lờ đờ trên mặt nước.

lít nước trong 10-15 phút hoặc phèn xanh 181

182

https://thuviensach.vn

Bệnh tuyến trùng Phòng và xử lý, điều trị:

Nguyên nhân:

- Rải vôi sát khuẩn bờ ao, tránh lây lan rộng.

Do ký sinh trùng đường ruột

Không dùng chung dụng cụ chăm sóc của ao bị

gây ra. Tuyến trùng có màu trắng, dài khoảng nhiễm bệnh với ao chưa bị nhiễm bệnh.

1cm, đầu bám vào niêm mạc phá hoại mô, hình

- Thay 20-30% nước trong ao bằng xử lý nước thành bào nang gây viêm ruột sưng đỏ.

với Extra Odyl 1 lít/3.000m2.

Triệu chứng: Lươn yếu, ký sinh nhiều sẽ làm

- Giảm 50% lượng thức ăn.

hậu môn sưng đỏ, chết từ từ.

- Bổ sung Ceentreat với tỷ lệ 1kg/10 tấn/trộn Phòng và xử lý, điều trị:

vào thức ăn; Ascorbric Acid với tỷ lệ 1 kg/10 tấn/trộn

- Vớt lươn chết khỏi bể, thay nước, thay đất vào thức ăn.

nếu ô nhiễm nặng.

- Giảm mật độ nuôi, san lươn sang bể khác, Bệnh nấm thủy mi

thay nước, thêm nước mát vào bể, nâng cao mực Triệu chứng: Lươn là loài chịu lạnh kém, khi nước trong bể.

nhiệt độ nước ao xuống dưới 120C kéo dài trong

- Bổ sung Extra odyl với tỷ lệ 200ml/100m2 bể

nhiều ngày, lươn chúi xuống bùn, ngừng ăn và lập nuôi; Ascorbric Acid với tỷ lệ 1kg/15 tấn lươn; tức bị nấm thủy mi tấn công. Lươn chết, bị nấm Fenbentreat farm với tỷ lệ 1 kg/15 tấn lươn.

hút hết dinh dưỡng nên nổi lên mặt nước. Quan sát bằng mắt thường có thể thấy nấm đã bao bọc Bệnh lở loét

thành búi trắng như bông quanh thân.

Nguyên nhân: Do các vi khuẩn Aeromonas Phòng bệnh:

(A.hydrophil, A. caviae, A. sobria) gây ra. Bệnh phát

- Ao nuôi phải được tiêu độc khử trùng sau sinh khi môi trường ô nhiễm, oxy hòa tan thấp, nuôi mỗi vụ nuôi.

mật độ dày. Bệnh có thể xuất hiện quanh năm.

- Bảo đảm lươn khỏe mạnh, không bị xây xát Triệu chứng: Mình lươn xuất hiện nhiều đốm và giữ môi trường nước luôn sạch.

lở loét hình tròn, hoặc bầu dục. Bơi lội khó khăn.

- Khi có hiện tượng cần cách ly để tránh sự

Nổi đầu lên khỏi mặt nước. Bụng có từng vùng sẫm lây lan.

màu, lưng có nhiều vết thương, đuôi hoại tử, mắt Chữa trị bệnh:

đục, lồi, sưng phù, hậu môn sưng to, xuất huyết

- Tắm lươn bệnh trong nước muối 2-3kg/100

nội, lươn bỏ ăn, nổi đầu lờ đờ trên mặt nước.

lít nước trong 10-15 phút hoặc phèn xanh 181

182

https://thuviensach.vn

(sulphate đồng) 0,07%, 5ml/m3 nước trong thời nhiệt độ thay đổi đột ngột phải có biện pháp xử lý gian 30-60 phút.

kịp thời, tránh dịch bệnh bùng phát.

- Bên cạnh đó cần cho lươn ăn đầy đủ các chất, tăng thể lực ngay từ trước mùa đông.

9.6. Mô hình nuôi lươn không bùn hiệu

quả cao

Bệnh đỉa bám trên lươn nuôi

Tuy chỉ mới “bắt đầu” nhưng anh Nguyễn Văn Triệu chứng: lươn yếu, kém ăn, trên đầu lở

Phương ở khóm Vĩnh Sử, phường 3, thị xã Ngã loét, xuất hiện ký chủ màu đen dài.

Năm, tỉnh Sóc Trăng đang rất thành công với mô Nguyên nhân: Do đỉa bám vào phần đầu lươn và hình nuôi lươn không bùn. Đây là một trong hút máu làm vi trùng xâm nhập gây viêm nhiễm.

những mô hình nuôi lươn mới giúp giảm chi phí Phòng và trị bệnh:

trong chăn nuôi, mang lại nguồn thu nhập cao.

- Dùng dung dịch phèn xanh (sulphate đồng) Trước khi đến với mô hình nuôi lươn không 100 ppm ngâm rửa 5-10 phút. Dùng các sản phẩm bùn, anh Phương đã từng nuôi lươn có bùn, phòng, trị ngoại ký sinh trùng.

nhưng không thành công.

- Làm sạch môi trường nước bằng Extra Odyl Theo anh Phương, nuôi lươn có bùn do khó 1 l/3.000m2.

quan sát lươn nên chăm sóc không đơn giản dẫn Tuy lươn là đối tượng dễ nuôi, nhưng hầu hết đến tỷ lệ rủi ro cao. Sau này, nhờ người thân giới giống đều đánh bắt từ thiên nhiên chưa được thiệu nên anh đã qua huyện Long Mỹ (Hậu Giang) thuần hoá, do vậy khi nuôi lươn bà con nông dân cần áp dụng các giải pháp phòng bệnh ngay từ

tìm hiểu mô hình nuôi lươn không bùn.

khi thả giống, đồng thời áp dụng các biện pháp kỹ

Sau khi nắm được quy trình kỹ thuật nuôi lươn thuật nuôi lươn theo các yêu cầu như chọn giống không bùn từ mô hình thực tế và tìm hiểu qua sách, khỏe mạnh bằng cách tắm muối trước khi thả

báo, internet, năm 2018, anh Phương quyết định giống, luôn giữ môi trường nước sạch, định kỳ diệt phát triển mô hình nuôi lươn không bùn.

khuẩn để loại bỏ mầm bệnh, chú ý đến chế độ

Anh Phương cho biết: “Lúc mới thực hiện mô thức ăn hợp lý. Thả giống luôn với mật độ thưa, hình gặp khó khăn về vốn nhưng tôi được Ngân trung bình từ 20 đến 25 con/m2. Chọn nguồn hàng Chính sách xã hội tạo điều kiện cho vay giống sạch không trầy xước, kích cỡ đồng đều. Khi 30 triệu đồng. Sau khi có vốn, tôi đầu tư mua lươn 183

184

https://thuviensach.vn

(sulphate đồng) 0,07%, 5ml/m3 nước trong thời nhiệt độ thay đổi đột ngột phải có biện pháp xử lý gian 30-60 phút.

kịp thời, tránh dịch bệnh bùng phát.

- Bên cạnh đó cần cho lươn ăn đầy đủ các chất, tăng thể lực ngay từ trước mùa đông.

9.6. Mô hình nuôi lươn không bùn hiệu

quả cao

Bệnh đỉa bám trên lươn nuôi

Tuy chỉ mới “bắt đầu” nhưng anh Nguyễn Văn Triệu chứng: lươn yếu, kém ăn, trên đầu lở

Phương ở khóm Vĩnh Sử, phường 3, thị xã Ngã loét, xuất hiện ký chủ màu đen dài.

Năm, tỉnh Sóc Trăng đang rất thành công với mô Nguyên nhân: Do đỉa bám vào phần đầu lươn và hình nuôi lươn không bùn. Đây là một trong hút máu làm vi trùng xâm nhập gây viêm nhiễm.

những mô hình nuôi lươn mới giúp giảm chi phí Phòng và trị bệnh:

trong chăn nuôi, mang lại nguồn thu nhập cao.

- Dùng dung dịch phèn xanh (sulphate đồng) Trước khi đến với mô hình nuôi lươn không 100 ppm ngâm rửa 5-10 phút. Dùng các sản phẩm bùn, anh Phương đã từng nuôi lươn có bùn, phòng, trị ngoại ký sinh trùng.

nhưng không thành công.

- Làm sạch môi trường nước bằng Extra Odyl Theo anh Phương, nuôi lươn có bùn do khó 1 l/3.000m2.

quan sát lươn nên chăm sóc không đơn giản dẫn Tuy lươn là đối tượng dễ nuôi, nhưng hầu hết đến tỷ lệ rủi ro cao. Sau này, nhờ người thân giới giống đều đánh bắt từ thiên nhiên chưa được thiệu nên anh đã qua huyện Long Mỹ (Hậu Giang) thuần hoá, do vậy khi nuôi lươn bà con nông dân cần áp dụng các giải pháp phòng bệnh ngay từ

tìm hiểu mô hình nuôi lươn không bùn.

khi thả giống, đồng thời áp dụng các biện pháp kỹ

Sau khi nắm được quy trình kỹ thuật nuôi lươn thuật nuôi lươn theo các yêu cầu như chọn giống không bùn từ mô hình thực tế và tìm hiểu qua sách, khỏe mạnh bằng cách tắm muối trước khi thả

báo, internet, năm 2018, anh Phương quyết định giống, luôn giữ môi trường nước sạch, định kỳ diệt phát triển mô hình nuôi lươn không bùn.

khuẩn để loại bỏ mầm bệnh, chú ý đến chế độ

Anh Phương cho biết: “Lúc mới thực hiện mô thức ăn hợp lý. Thả giống luôn với mật độ thưa, hình gặp khó khăn về vốn nhưng tôi được Ngân trung bình từ 20 đến 25 con/m2. Chọn nguồn hàng Chính sách xã hội tạo điều kiện cho vay giống sạch không trầy xước, kích cỡ đồng đều. Khi 30 triệu đồng. Sau khi có vốn, tôi đầu tư mua lươn 183

184

https://thuviensach.vn

giống và tận dụng sửa lại bể nuôi từ chuồng nuôi thấy chúng bò ra ngoài thì coi như êm, còn chúng heo cũ để giảm chi phí...”.

nổi nhanh lên mặt nước và bò ra ngoài nhiều là Trước khi thả nuôi lươn không bùn, phải tráng lươn đang bị bệnh”.

lớp hồ dầu giúp bề mặt bể nuôi trơn láng, hạn chế

Ngoài cho ăn đúng giờ thì lúc nào cũng phải lươn bị xây xát. Bể nuôi lươn thiết kế một đường giữ nước nuôi lươn sạch vì nước bẩn sẽ dễ gây bệnh cấp nước và phải có ống thoát nước ra bên ngoài để

cho lươn. Do vậy, mỗi ngày phải thay nước cho chủ động trong vấn đề cấp nước và thoát nước liên lươn 3 lần, quan trọng là phải thay nước đúng giờ, tục trong bể nuôi lươn.

nếu để quá giờ, nước bẩn lươn sẽ chết.

Để nuôi lươn không bùn đạt hiệu quả kinh tế

Để tăng tỷ lệ sống và nâng cao hiệu quả khi cao, theo anh Phương khâu chọn con giống đặc nuôi lươn không bùn thì công tác phòng bệnh rất biệt quan trọng. Vì vậy, anh tìm mua lươn giống ở

quan trọng. Vì vậy, cần phải chọn lươn giống, một cơ sở có uy tín ở tỉnh Hậu Giang để bảo đảm khỏe mạnh để nuôi, thức ăn đủ dinh dưỡng, xử lý chất lượng, tránh tỷ lệ hao hụt. Khi mới mua lươn hồ nuôi, sát trùng nước trước khi thả giống, không giống về, anh Phương dùng một bể rộng 4m2 để

dùng thức ăn thiu, tẩy giun cho lươn, bổ sung ươm, giúp lươn phát triển khỏe mạnh, sau đó mới vitamin và khoáng chất, khử trùng nguồn nước thả vào bể nuôi thành lươn thịt.

định kỳ, thường xuyên kiểm tra lươn nuôi để khi Anh Phương chia sẻ: “Đặc tính của lươn là phát hiện bệnh đem ra nuôi riêng.

thích trú ẩn nên phải dùng những tấm phên tre Nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật nên mô đan lại với nhau để tạo chỗ trú ẩn cho lươn. Một hình nuôi lươn không bùn của gia đình anh Phương ngày tôi cho lươn ăn 3 cữ nhưng phải đúng giờ để

đạt hiệu quả kinh tế cao.

tạo phản xạ tốt cho lươn. Thức ăn sẽ điều chỉnh theo thời gian nuôi, trước khi cho lươn ăn phải xả

mực nước xuống khoảng 2cm và thức ăn bỏ trên tấm phên tre...”.

Anh Phương cho biết: “Trong quá trình cho lươn ăn phải quan sát lươn, nếu thức ăn thiếu cần bổ sung vì lươn lớn sẽ ăn lươn bé, để thức ăn dư sẽ

làm ô nhiễm nguồn nước. Nuôi lươn mà không

185

186

https://thuviensach.vn

giống và tận dụng sửa lại bể nuôi từ chuồng nuôi thấy chúng bò ra ngoài thì coi như êm, còn chúng heo cũ để giảm chi phí...”.

nổi nhanh lên mặt nước và bò ra ngoài nhiều là Trước khi thả nuôi lươn không bùn, phải tráng lươn đang bị bệnh”.

lớp hồ dầu giúp bề mặt bể nuôi trơn láng, hạn chế

Ngoài cho ăn đúng giờ thì lúc nào cũng phải lươn bị xây xát. Bể nuôi lươn thiết kế một đường giữ nước nuôi lươn sạch vì nước bẩn sẽ dễ gây bệnh cấp nước và phải có ống thoát nước ra bên ngoài để

cho lươn. Do vậy, mỗi ngày phải thay nước cho chủ động trong vấn đề cấp nước và thoát nước liên lươn 3 lần, quan trọng là phải thay nước đúng giờ, tục trong bể nuôi lươn.

nếu để quá giờ, nước bẩn lươn sẽ chết.

Để nuôi lươn không bùn đạt hiệu quả kinh tế

Để tăng tỷ lệ sống và nâng cao hiệu quả khi cao, theo anh Phương khâu chọn con giống đặc nuôi lươn không bùn thì công tác phòng bệnh rất biệt quan trọng. Vì vậy, anh tìm mua lươn giống ở

quan trọng. Vì vậy, cần phải chọn lươn giống, một cơ sở có uy tín ở tỉnh Hậu Giang để bảo đảm khỏe mạnh để nuôi, thức ăn đủ dinh dưỡng, xử lý chất lượng, tránh tỷ lệ hao hụt. Khi mới mua lươn hồ nuôi, sát trùng nước trước khi thả giống, không giống về, anh Phương dùng một bể rộng 4m2 để

dùng thức ăn thiu, tẩy giun cho lươn, bổ sung ươm, giúp lươn phát triển khỏe mạnh, sau đó mới vitamin và khoáng chất, khử trùng nguồn nước thả vào bể nuôi thành lươn thịt.

định kỳ, thường xuyên kiểm tra lươn nuôi để khi Anh Phương chia sẻ: “Đặc tính của lươn là phát hiện bệnh đem ra nuôi riêng.

thích trú ẩn nên phải dùng những tấm phên tre Nhờ áp dụng đúng quy trình kỹ thuật nên mô đan lại với nhau để tạo chỗ trú ẩn cho lươn. Một hình nuôi lươn không bùn của gia đình anh Phương ngày tôi cho lươn ăn 3 cữ nhưng phải đúng giờ để

đạt hiệu quả kinh tế cao.

tạo phản xạ tốt cho lươn. Thức ăn sẽ điều chỉnh theo thời gian nuôi, trước khi cho lươn ăn phải xả

mực nước xuống khoảng 2cm và thức ăn bỏ trên tấm phên tre...”.

Anh Phương cho biết: “Trong quá trình cho lươn ăn phải quan sát lươn, nếu thức ăn thiếu cần bổ sung vì lươn lớn sẽ ăn lươn bé, để thức ăn dư sẽ

làm ô nhiễm nguồn nước. Nuôi lươn mà không

185

186

https://thuviensach.vn

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Việc ứng dụng khoa học - kỹ thuật, công nghệ

vào sản xuất nông nghiệp đã trở thành xu hướng 1. Nguồn: http://tapchicongthuong.vn/

và được Chính phủ quan tâm, chú trọng phát 2. Nguồn: http://tapchitaichinh.vn/

triển. Trên thực tế, người nông dân đã đạt được 3. Nguồn: http://hoinongdan.org.vn/

những thành tựu quan trọng, giá trị sản phẩm gia 4. Nguồn tổng hợp báo mạng nông thôn Bến Tre tăng nhiều lần, sản lượng nông sản hàng hóa ngày 5. Nguồn tổng hợp báo http://www.thegioi càng đa dạng, thu nhập và đời sống được cải thiện.

nhim.com/

Làm giàu từ nông nghiệp trong thời đại mới 6. Nguồn: https://dantocmiennui.vn/

được hỗ trợ bởi các ứng dụng của công nghệ số về

7. Nguồn: http://baovinhphuc.com.vn/

lập kế hoạch, tính toán chi phí, doanh thu theo 8. Nguồn: https://www.2lua.vn/

mùa vụ, thu thập, phân tích thông tin môi trường, 9. Nguồn: https://camlam.khanhhoa.gov.vn/

điều khiển các thiết bị để giữ cho môi trường tuân theo đúng quy trình chuẩn. Đồng thời, hỗ trợ hệ

thống cảnh báo tự động, hỗ trợ phân tích, đánh giá chất lượng, năng suất và đề xuất các giải pháp tối ưu cho nhà nông; thiết lập hệ sinh thái cho nhà nông, chuyên gia, nhà phân phối và đơn vị

thu mua trao đổi thông tin, tư vấn, chia sẻ kinh nghiệm, lên kế hoạch sản xuất. Từ đó, góp phần

tăng năng suất, chất lượng của cây trồng và giảm

chi phí đầu tư so với phương thức truyền thống.

187

188

https://thuviensach.vn

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

Việc ứng dụng khoa học - kỹ thuật, công nghệ

vào sản xuất nông nghiệp đã trở thành xu hướng 1. Nguồn: http://tapchicongthuong.vn/

và được Chính phủ quan tâm, chú trọng phát 2. Nguồn: http://tapchitaichinh.vn/

triển. Trên thực tế, người nông dân đã đạt được 3. Nguồn: http://hoinongdan.org.vn/

những thành tựu quan trọng, giá trị sản phẩm gia 4. Nguồn tổng hợp báo mạng nông thôn Bến Tre tăng nhiều lần, sản lượng nông sản hàng hóa ngày 5. Nguồn tổng hợp báo http://www.thegioi càng đa dạng, thu nhập và đời sống được cải thiện.

nhim.com/

Làm giàu từ nông nghiệp trong thời đại mới 6. Nguồn: https://dantocmiennui.vn/

được hỗ trợ bởi các ứng dụng của công nghệ số về

7. Nguồn: http://baovinhphuc.com.vn/

lập kế hoạch, tính toán chi phí, doanh thu theo 8. Nguồn: https://www.2lua.vn/

mùa vụ, thu thập, phân tích thông tin môi trường, 9. Nguồn: https://camlam.khanhhoa.gov.vn/

điều khiển các thiết bị để giữ cho môi trường tuân theo đúng quy trình chuẩn. Đồng thời, hỗ trợ hệ

thống cảnh báo tự động, hỗ trợ phân tích, đánh giá chất lượng, năng suất và đề xuất các giải pháp tối ưu cho nhà nông; thiết lập hệ sinh thái cho nhà nông, chuyên gia, nhà phân phối và đơn vị

thu mua trao đổi thông tin, tư vấn, chia sẻ kinh nghiệm, lên kế hoạch sản xuất. Từ đó, góp phần

tăng năng suất, chất lượng của cây trồng và giảm

chi phí đầu tư so với phương thức truyền thống.

187

188

https://thuviensach.vn

Chương III

NÔNG DÂN LÀM GIÀU TỪ NÔNG NGHIỆP

TRONG THỜI ĐẠI 4.0

43

1. Trồng nấm linh chi

44

MỤC LỤC

2. Trồng bưởi da xanh

65

3. Nuôi gà chọi 102

4. Nuôi nhím

109

Trang

5. Nuôi dúi

121

Lời Nhà xuất bản

5

6. Nuôi chim bồ câu

134

Lời nói đầu 7

7. Nuôi ong lấy mật 149

Chương I

8. Mô hình trồng măng tây

163

TỔNG QUAN VỀ NÔNG NGHIỆP

9. Kỹ thuật nuôi lươn không bùn 173

VIỆT NAM TRONG THỜI ĐẠI 4.0

9

Kết luận 187

1. Thách thức và cơ hội của nông nghiệp Việt Tài liệu tham khảo 188

Nam trong thời đại 4.0

10

2. Đánh giá chung

17

Chương II

MỘT SỐ MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP

ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ CAO NỔI BẬT

HIỆN NAY

21

1. Nông nghiệp công nghệ cao là gì?

21

2. Mô hình trang trại, nhà vườn kết hợp tham quan, du lịch ứng dụng công nghệ cao 27

3. Mô hình trồng hoa ứng dụng công nghệ cao 33

4. Mô hình trồng các loại cây gia vị, rau thơm ứng dụng công nghệ cao

35

5. Mô hình nuôi gia súc, gia cầm ứng dụng công nghệ cao

37

189

190

https://thuviensach.vn

Chương III

NÔNG DÂN LÀM GIÀU TỪ NÔNG NGHIỆP

TRONG THỜI ĐẠI 4.0

43

1. Trồng nấm linh chi

44

MỤC LỤC

2. Trồng bưởi da xanh

65

3. Nuôi gà chọi 102

4. Nuôi nhím

109

Trang

5. Nuôi dúi

121

Lời Nhà xuất bản

5

6. Nuôi chim bồ câu

134

Lời nói đầu 7

7. Nuôi ong lấy mật 149

Chương I

8. Mô hình trồng măng tây

163

TỔNG QUAN VỀ NÔNG NGHIỆP

9. Kỹ thuật nuôi lươn không bùn 173

VIỆT NAM TRONG THỜI ĐẠI 4.0

9

Kết luận 187

1. Thách thức và cơ hội của nông nghiệp Việt Tài liệu tham khảo 188

Nam trong thời đại 4.0

10

2. Đánh giá chung

17

Chương II

MỘT SỐ MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP

ÁP DỤNG CÔNG NGHỆ CAO NỔI BẬT

HIỆN NAY

21

1. Nông nghiệp công nghệ cao là gì?

21

2. Mô hình trang trại, nhà vườn kết hợp tham quan, du lịch ứng dụng công nghệ cao 27

3. Mô hình trồng hoa ứng dụng công nghệ cao 33

4. Mô hình trồng các loại cây gia vị, rau thơm ứng dụng công nghệ cao

35

5. Mô hình nuôi gia súc, gia cầm ứng dụng công nghệ cao

37

189

190

https://thuviensach.vn

Chịu trách nhiệm xuất bản Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

PHẠM CHÍ THÀNH

Chịu trách nhiệm nội dung

GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

NHÀ XUẤT BẢN THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG

TRẦN CHÍ ĐẠT

ỦY VIÊN HỘI ĐỒNG BIÊN TẬP - XUẤT BẢN

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

TS. VÕ VĂN BÉ

Biên tập nội dung:

VŨ PHƯƠNG HÀ

NGUYỄN THỊ LÊ

Trình bày bìa:

LÊ HÀ LAN

Chế bản vi tính:

NGUYỄN THU THẢO

Sửa bản in:

NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG

NGUYỄN QUANG TRUNG

Đọc sách mẫu:

NGUYỄN THỊ VÂN

191

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn