https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

TS. Đỗ Quang Dũng, ThS. Phạm Thị Kim Huế

(Đồng chủ biên)

HỘI ĐỒNG CHỈ ĐẠO XUẤT BẢN

Chủ tịch Hội đồng

Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương HỎI - ĐÁP

LÊ MẠNH HÙNG

VỀ CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP

Phó Chủ tịch Hội đồng

LẦN THỨ TƯ

Q. Giám đốc - Tổng Biên tập

Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật PHẠM CHÍ THÀNH

Thành viên

VŨ TRỌNG LÂM

NGUYỄN ĐỨC TÀI

TRẦN THANH LÂM

NGUYỄN HOÀI ANH

NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

HÀ NỘI - 2019

3

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

BIÊN SOẠN

LỜI NHÀ XUẤT BẢN

TS. ĐỖ QUANG DŨNG

ThS. PHẠM THỊ KIM HUẾ

Lịch sử loài người đã xuất hiện ba cuộc cách PGS.TS. HOÀNG ANH

mạng công nghiệp, các cuộc cách mạng này diễn ra ThS. NGUYỄN MINH HUỆ

khi những công nghệ và phương thức mới làm thay ThS. ĐÀO DUY NGHĨA

đổi nhận thức sâu sắc trong hệ thống kinh tế và cấu ThS. TRỊNH THỊ NGỌC QUỲNH

trúc xã hội.

NGUYỄN THỊ KIM THOA

Thế giới ngày nay đang trong quá trình thực hiện Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Quy mô và tốc VỚI SỰ CỘNG TÁC

độ của cuộc cách mạng công nghiệp này chưa từng PGS.TS. NGUYỄN VĂN PHÚC

có trong lịch sử, phát triển theo ”cấp số nhân”, có tác TS. DƯƠNG ĐÌNH GIÁM

động to lớn đến kinh tế, quốc gia và toàn cầu, xã hội ThS. NGÔ CHÍ DŨNG

và cá nhân. Cuộc cách mạng công nghiệp này dựa ThS. VŨ HỮU TUYÊN

trên sự phát triển vượt bậc về công nghệ số với đặc trưng là Internet kết nối vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing)... tạo ra các công nghệ chủ chốt như: công nghệ in 3D, công nghệ sinh học, công nghệ

vật liệu mới, robot,...

Nhằm đánh giá những tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến các ngành, lĩnh vực của Việt Nam; mức độ phù hợp và khả năng đáp ứng của nước ta trước cuộc cách mạng này, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách 5

https://thuviensach.vn

BIÊN SOẠN

LỜI NHÀ XUẤT BẢN

TS. ĐỖ QUANG DŨNG

ThS. PHẠM THỊ KIM HUẾ

Lịch sử loài người đã xuất hiện ba cuộc cách PGS.TS. HOÀNG ANH

mạng công nghiệp, các cuộc cách mạng này diễn ra ThS. NGUYỄN MINH HUỆ

khi những công nghệ và phương thức mới làm thay ThS. ĐÀO DUY NGHĨA

đổi nhận thức sâu sắc trong hệ thống kinh tế và cấu ThS. TRỊNH THỊ NGỌC QUỲNH

trúc xã hội.

NGUYỄN THỊ KIM THOA

Thế giới ngày nay đang trong quá trình thực hiện Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Quy mô và tốc VỚI SỰ CỘNG TÁC

độ của cuộc cách mạng công nghiệp này chưa từng PGS.TS. NGUYỄN VĂN PHÚC

có trong lịch sử, phát triển theo ”cấp số nhân”, có tác TS. DƯƠNG ĐÌNH GIÁM

động to lớn đến kinh tế, quốc gia và toàn cầu, xã hội ThS. NGÔ CHÍ DŨNG

và cá nhân. Cuộc cách mạng công nghiệp này dựa ThS. VŨ HỮU TUYÊN

trên sự phát triển vượt bậc về công nghệ số với đặc trưng là Internet kết nối vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây (Cloud Computing)... tạo ra các công nghệ chủ chốt như: công nghệ in 3D, công nghệ sinh học, công nghệ

vật liệu mới, robot,...

Nhằm đánh giá những tác động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến các ngành, lĩnh vực của Việt Nam; mức độ phù hợp và khả năng đáp ứng của nước ta trước cuộc cách mạng này, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật xuất bản cuốn sách 5

https://thuviensach.vn

Hỏi - đáp về Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

của TS. Đỗ Quang Dũng, ThS. Phạm Thị Kim Huế

(đồng chủ biên).

Nội dung cuốn sách được cấu trúc dưới dạng các câu hỏi và trả lời, được diễn đạt rõ ràng, đơn giản, dễ

Phần 1:

hiểu. Nội dung cuốn sách được chia thành 5 phần: KHÁI QUÁT VỀ

Phần 1 khái quát về Cách mạng công nghiệp lần thứ

CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

tư; Phần 2 giới thiệu các lĩnh vực chủ đạo của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; Phần 3 trình bày tác Câu hỏi 1: Đặc trưng cơ bản của Cách động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến kinh mạng công nghiệp lần thứ nhất là gì?

tế, quốc gia và toàn cầu, xã hội và cá nhân; Phần 4

nêu ra các chiến lược, chính sách của một số quốc gia

Trả lời:

và vùng lãnh thổ trước tác động của Cách mạng công Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất nghiệp lần thứ tư; và Phần 5 phân tích thực trạng và khởi nguồn từ nước Anh. Dấu mốc rõ nét nhất từ

khả năng đáp ứng Cách mạng công nghiệp lần thứ

năm 1784. Thành tựu của Cách mạng công nghiệp tư của Việt Nam trong các ngành, lĩnh vực cũng như

lần thứ nhất được diễn ra trên nhiều lĩnh vực: những cơ hội và thách thức của nước ta trước cuộc

- Năm 1733, John Kay, nhà phát minh người cách mạng này.

Anh đã phát minh ra “thoi bay” trong ngành dệt, Chủ đề của cuốn sách tương đối rộng, do đó, trong thay cho việc dệt bằng tay, năng suất tăng gấp đôi.

khuôn khổ nội dung cuốn sách này khó có thể trình

- Năm 1764, James Hargreaves, một thợ dệt bày được đầy đủ và toàn diện mọi vấn đề liên quan, và nhà phát minh ở Lancashire, Anh, đã chế tạo ra Nhà xuất bản và các tác giả rất mong nhận được ý chiếc xe kéo sợi (16-18 cọc sợi một lúc), tăng năng kiến đóng góp của bạn đọc để hoàn thiện nội dung suất gấp 8 lần.

cuốn sách trong lần xuất bản sau.

- Năm 1784, James Watt, phụ tá thí nghiệm Xin giới thiệu cuốn sách với bạn đọc.

của Trường Đại học Glasgow (Scotland), đã phát minh ra máy hơi nước.

Tháng 9 năm 2019

- Năm 1784, Henry Cort, một nhà luyện kim NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

người Anh đã phát hiện ra phương pháp luyện sắt

“puddling”.

6

7

https://thuviensach.vn

Hỏi - đáp về Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

của TS. Đỗ Quang Dũng, ThS. Phạm Thị Kim Huế

(đồng chủ biên).

Nội dung cuốn sách được cấu trúc dưới dạng các câu hỏi và trả lời, được diễn đạt rõ ràng, đơn giản, dễ

Phần 1:

hiểu. Nội dung cuốn sách được chia thành 5 phần: KHÁI QUÁT VỀ

Phần 1 khái quát về Cách mạng công nghiệp lần thứ

CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

tư; Phần 2 giới thiệu các lĩnh vực chủ đạo của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; Phần 3 trình bày tác Câu hỏi 1: Đặc trưng cơ bản của Cách động của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đến kinh mạng công nghiệp lần thứ nhất là gì?

tế, quốc gia và toàn cầu, xã hội và cá nhân; Phần 4

nêu ra các chiến lược, chính sách của một số quốc gia

Trả lời:

và vùng lãnh thổ trước tác động của Cách mạng công Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất nghiệp lần thứ tư; và Phần 5 phân tích thực trạng và khởi nguồn từ nước Anh. Dấu mốc rõ nét nhất từ

khả năng đáp ứng Cách mạng công nghiệp lần thứ

năm 1784. Thành tựu của Cách mạng công nghiệp tư của Việt Nam trong các ngành, lĩnh vực cũng như

lần thứ nhất được diễn ra trên nhiều lĩnh vực: những cơ hội và thách thức của nước ta trước cuộc

- Năm 1733, John Kay, nhà phát minh người cách mạng này.

Anh đã phát minh ra “thoi bay” trong ngành dệt, Chủ đề của cuốn sách tương đối rộng, do đó, trong thay cho việc dệt bằng tay, năng suất tăng gấp đôi.

khuôn khổ nội dung cuốn sách này khó có thể trình

- Năm 1764, James Hargreaves, một thợ dệt bày được đầy đủ và toàn diện mọi vấn đề liên quan, và nhà phát minh ở Lancashire, Anh, đã chế tạo ra Nhà xuất bản và các tác giả rất mong nhận được ý chiếc xe kéo sợi (16-18 cọc sợi một lúc), tăng năng kiến đóng góp của bạn đọc để hoàn thiện nội dung suất gấp 8 lần.

cuốn sách trong lần xuất bản sau.

- Năm 1784, James Watt, phụ tá thí nghiệm Xin giới thiệu cuốn sách với bạn đọc.

của Trường Đại học Glasgow (Scotland), đã phát minh ra máy hơi nước.

Tháng 9 năm 2019

- Năm 1784, Henry Cort, một nhà luyện kim NHÀ XUẤT BẢN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA SỰ THẬT

người Anh đã phát hiện ra phương pháp luyện sắt

“puddling”.

6

7

https://thuviensach.vn

- Năm 1785, máy dệt vải do linh mục Edmund chuyển sang giai đoạn tự động hóa và được khởi Cartwright, người Anh, phát minh đã tăng năng nguồn từ Mỹ.

suất dệt lên 40 lần.

Trong giai đoạn này, những nguồn năng lượng

- Năm 1807, Robert Fulton, một kỹ sư và nhà mới hết sức phong phú và vô tận như năng lượng phát minh Mỹ nổi tiếng, đã chế tạo ra tàu thủy nguyên tử, năng lượng mặt trời, năng lượng gió, chạy bằng hơi nước mái chèo.

năng lượng thủy triều,... cũng được tìm ra để thay

- Năm 1814, Stephenson, một kỹ sư người Anh, thế cho nguồn năng lượng cũ. Những tiến bộ thần đã phát minh đầu máy xe lửa đầu tiên chạy bằng kỳ trong giao thông vận tải và thông tin liên lạc như

hơi nước.

máy bay siêu âm khổng lồ, tàu hỏa tốc độ cao và

- Năm 1885, Henry Bessemer, một kỹ sư, nhà những phương tiện thông tin liên lạc, phát sóng vô phát minh nổi tiếng người Anh đã phát minh lò cao tuyến qua hệ thống vệ tinh nhân tạo, những thành có khả năng luyện gang lỏng thành thép.

tựu kỳ diệu trong lĩnh vực chinh phục vũ trụ, như

Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất đánh phóng thành công vệ tinh nhân tạo đầu tiên của trái dấu sự ra đời của động cơ hơi nước, thép và các loại đất, con người bay vào vũ trụ và đặt chân lên mặt máy móc sử dụng động cơ hơi nước. Biểu tượng trăng,... là những thành tựu đi vào lịch sử của cuộc của cuộc cách mạng này chính là động cơ hơi nước.

Cách mạng công nghiệp lần thứ hai này.

Nội dung và tính mục đích của Cách mạng công Bên cạnh đó, cuộc cách mạng xanh trong nông nghiệp lần thứ nhất là giúp con người tăng năng nghiệp với những tiến bộ nhảy vọt trong cơ khí suất lao động, tạo nền tảng để các loại máy móc hóa, thủy lợi hóa, phương pháp lai tạo giống, chống hiện đại ra đời.

sâu bệnh,... giúp nhiều nước có thể khắc phục nạn thiếu lương thực, đói ăn kéo dài.

Câu hỏi 2: Đặc trưng cơ bản của Cách Cách mạng công nghiệp lần thứ hai đã giúp tạo mạng công nghiệp lần thứ hai là gì?

ra nhiều sản phẩm hơn nhờ vào việc sản xuất hàng

Trả lời:

loạt và áp dụng được các tiến bộ của khoa học kỹ

Cách mạng công nghiệp lần thứ hai diễn ra thuật. Cách mạng công nghiệp lần thứ hai giúp các từ khoảng nửa sau thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX

sản phẩm có giá thành rẻ hơn, tốt hơn,... thúc đẩy với đặc trưng là động cơ điện, vận tải, hóa học, các nền kinh tế phát triển mạnh mẽ và gia tăng lợi sản xuất thép và sản xuất trên cơ sở điện cơ khí, ích cho người tiêu dùng.

8

9

https://thuviensach.vn

- Năm 1785, máy dệt vải do linh mục Edmund chuyển sang giai đoạn tự động hóa và được khởi Cartwright, người Anh, phát minh đã tăng năng nguồn từ Mỹ.

suất dệt lên 40 lần.

Trong giai đoạn này, những nguồn năng lượng

- Năm 1807, Robert Fulton, một kỹ sư và nhà mới hết sức phong phú và vô tận như năng lượng phát minh Mỹ nổi tiếng, đã chế tạo ra tàu thủy nguyên tử, năng lượng mặt trời, năng lượng gió, chạy bằng hơi nước mái chèo.

năng lượng thủy triều,... cũng được tìm ra để thay

- Năm 1814, Stephenson, một kỹ sư người Anh, thế cho nguồn năng lượng cũ. Những tiến bộ thần đã phát minh đầu máy xe lửa đầu tiên chạy bằng kỳ trong giao thông vận tải và thông tin liên lạc như

hơi nước.

máy bay siêu âm khổng lồ, tàu hỏa tốc độ cao và

- Năm 1885, Henry Bessemer, một kỹ sư, nhà những phương tiện thông tin liên lạc, phát sóng vô phát minh nổi tiếng người Anh đã phát minh lò cao tuyến qua hệ thống vệ tinh nhân tạo, những thành có khả năng luyện gang lỏng thành thép.

tựu kỳ diệu trong lĩnh vực chinh phục vũ trụ, như

Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất đánh phóng thành công vệ tinh nhân tạo đầu tiên của trái dấu sự ra đời của động cơ hơi nước, thép và các loại đất, con người bay vào vũ trụ và đặt chân lên mặt máy móc sử dụng động cơ hơi nước. Biểu tượng trăng,... là những thành tựu đi vào lịch sử của cuộc của cuộc cách mạng này chính là động cơ hơi nước.

Cách mạng công nghiệp lần thứ hai này.

Nội dung và tính mục đích của Cách mạng công Bên cạnh đó, cuộc cách mạng xanh trong nông nghiệp lần thứ nhất là giúp con người tăng năng nghiệp với những tiến bộ nhảy vọt trong cơ khí suất lao động, tạo nền tảng để các loại máy móc hóa, thủy lợi hóa, phương pháp lai tạo giống, chống hiện đại ra đời.

sâu bệnh,... giúp nhiều nước có thể khắc phục nạn thiếu lương thực, đói ăn kéo dài.

Câu hỏi 2: Đặc trưng cơ bản của Cách Cách mạng công nghiệp lần thứ hai đã giúp tạo mạng công nghiệp lần thứ hai là gì?

ra nhiều sản phẩm hơn nhờ vào việc sản xuất hàng

Trả lời:

loạt và áp dụng được các tiến bộ của khoa học kỹ

Cách mạng công nghiệp lần thứ hai diễn ra thuật. Cách mạng công nghiệp lần thứ hai giúp các từ khoảng nửa sau thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX

sản phẩm có giá thành rẻ hơn, tốt hơn,... thúc đẩy với đặc trưng là động cơ điện, vận tải, hóa học, các nền kinh tế phát triển mạnh mẽ và gia tăng lợi sản xuất thép và sản xuất trên cơ sở điện cơ khí, ích cho người tiêu dùng.

8

9

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 3: Đặc trưng cơ bản của Cách tác động của cuộc cách mạng này đối với mỗi nền mạng công nghiệp lần thứ ba là gì?

kinh tế, mỗi tổ chức và mỗi người dân là điều rất

Trả lời:

quan trọng.

Cách mạng công nghiệp 4.0 bắt đầu vào đầu Cách mạng công nghiệp lần thứ ba diễn ra từ

thế kỷ XXI trên nền tảng của cuộc cách mạng số.

năm 1969 với sự ra đời của công nghệ thông tin, sử

Đặc trưng của nó là Internet di động phổ biến ở

dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa khắp mọi nơi, là những thiết bị cảm ứng nhỏ hơn, sản xuất; được xúc tác bởi chất bán dẫn, siêu máy mạnh hơn nhưng rẻ hơn, cùng với trí tuệ nhân tạo tính, laptop (thập niên 1970 và thập niên 1980), và máy tự học.

Internet (thập niên 1990). Trung tâm và khởi Công nghệ số với cốt lõi là phần cứng, phần nguồn từ Mỹ.

mềm và mạng máy tính không phải là gì mới mẻ, Đến cuối thế kỷ XX, Cách mạng công nghiệp nhưng điểm đột phá so với cách mạng công nghiệp lần thứ ba đã rộng mở khắp thế giới, có sự kết nối lần thứ ba là ở chỗ chúng có độ phức tạp và tích thông tin mạnh mẽ nhờ vào sự phát triển vượt bậc hợp ngày càng cao và do đó, làm thay đổi xã hội và của Internet và các tiến bộ công nghệ thông tin nền kinh tế toàn cầu. Đây là lý do khiến hai giáo điện tử. Cách mạng công nghiệp lần thứ ba là sự

sư Erik Brynjolfsson và Andrew McAfee của Viện đánh dấu của tự động hóa công nghiệp và kết nối Công nghệ Massachusetts (MIT) đưa ra một nhận thông tin liên lạc thông suốt. Nhờ vào Internet, định nổi tiếng đánh giá thời kỳ này là “kỷ nguyên cuộc cách mạng này đã trở thành tiền đề cho sự

máy móc thứ hai” và cho rằng thế giới đang ở một xuất hiện của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

thời điểm bước ngoặt, khi hiệu ứng của các công Câu hỏi 4: Cách mạng công nghiệp lần thứ

nghệ số này sẽ được triển khai “toàn lực” thông tư (hay còn gọi là Cách mạng công nghiệp 4.0) qua tự động hóa và chế tạo ra những sản phẩm ra đời trong bối cảnh nào?

“chưa từng có”. Ở Đức, người ta đang tranh luận về

“Công nghiệp 4.0”, một thuật ngữ ra đời tại Hội chợ

Trả lời:

Hannover 2011 để dự đoán việc xu thế này sẽ đem Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát đến một cuộc cách mạng trong cấu trúc các chuỗi triển mạnh mẽ và kỳ diệu của công nghệ đang giá trị toàn cầu ra sao. Bằng việc biến “nhà máy làm thay đổi sâu sắc nhiều mặt của đời sống xã thông minh” thành hiện thực, Cách mạng công hội. Đánh giá đúng tầm vóc và nhận thức được nghiệp lần thứ tư đã tạo ra một thế giới trong đó 10

11

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 3: Đặc trưng cơ bản của Cách tác động của cuộc cách mạng này đối với mỗi nền mạng công nghiệp lần thứ ba là gì?

kinh tế, mỗi tổ chức và mỗi người dân là điều rất

Trả lời:

quan trọng.

Cách mạng công nghiệp 4.0 bắt đầu vào đầu Cách mạng công nghiệp lần thứ ba diễn ra từ

thế kỷ XXI trên nền tảng của cuộc cách mạng số.

năm 1969 với sự ra đời của công nghệ thông tin, sử

Đặc trưng của nó là Internet di động phổ biến ở

dụng điện tử và công nghệ thông tin để tự động hóa khắp mọi nơi, là những thiết bị cảm ứng nhỏ hơn, sản xuất; được xúc tác bởi chất bán dẫn, siêu máy mạnh hơn nhưng rẻ hơn, cùng với trí tuệ nhân tạo tính, laptop (thập niên 1970 và thập niên 1980), và máy tự học.

Internet (thập niên 1990). Trung tâm và khởi Công nghệ số với cốt lõi là phần cứng, phần nguồn từ Mỹ.

mềm và mạng máy tính không phải là gì mới mẻ, Đến cuối thế kỷ XX, Cách mạng công nghiệp nhưng điểm đột phá so với cách mạng công nghiệp lần thứ ba đã rộng mở khắp thế giới, có sự kết nối lần thứ ba là ở chỗ chúng có độ phức tạp và tích thông tin mạnh mẽ nhờ vào sự phát triển vượt bậc hợp ngày càng cao và do đó, làm thay đổi xã hội và của Internet và các tiến bộ công nghệ thông tin nền kinh tế toàn cầu. Đây là lý do khiến hai giáo điện tử. Cách mạng công nghiệp lần thứ ba là sự

sư Erik Brynjolfsson và Andrew McAfee của Viện đánh dấu của tự động hóa công nghiệp và kết nối Công nghệ Massachusetts (MIT) đưa ra một nhận thông tin liên lạc thông suốt. Nhờ vào Internet, định nổi tiếng đánh giá thời kỳ này là “kỷ nguyên cuộc cách mạng này đã trở thành tiền đề cho sự

máy móc thứ hai” và cho rằng thế giới đang ở một xuất hiện của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

thời điểm bước ngoặt, khi hiệu ứng của các công Câu hỏi 4: Cách mạng công nghiệp lần thứ

nghệ số này sẽ được triển khai “toàn lực” thông tư (hay còn gọi là Cách mạng công nghiệp 4.0) qua tự động hóa và chế tạo ra những sản phẩm ra đời trong bối cảnh nào?

“chưa từng có”. Ở Đức, người ta đang tranh luận về

“Công nghiệp 4.0”, một thuật ngữ ra đời tại Hội chợ

Trả lời:

Hannover 2011 để dự đoán việc xu thế này sẽ đem Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với sự phát đến một cuộc cách mạng trong cấu trúc các chuỗi triển mạnh mẽ và kỳ diệu của công nghệ đang giá trị toàn cầu ra sao. Bằng việc biến “nhà máy làm thay đổi sâu sắc nhiều mặt của đời sống xã thông minh” thành hiện thực, Cách mạng công hội. Đánh giá đúng tầm vóc và nhận thức được nghiệp lần thứ tư đã tạo ra một thế giới trong đó 10

11

https://thuviensach.vn

các hệ thống ảo và thực của sản xuất toàn cầu có trong chưa đầy một thập niên, Internet đã lan thể phối hợp với nhau một cách linh hoạt. Điều này khắp toàn cầu.

cho phép tùy biến sản phẩm đến mức tối đa và tạo Bài học từ Cách mạng công nghiệp lần thứ

ra những mô hình vận hành mới.

nhất đến nay vẫn còn nguyên giá trị, đó là mức độ

Tuy nhiên, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

xã hội đón nhận sáng tạo công nghệ là một nhân không chỉ có các máy móc và hệ thống thông minh tố quyết định tiến bộ. Chính phủ và các thể chế

kết nối với nhau. Phạm vi của nó rộng hơn nhiều.

công, cũng như khu vực tư nhân, cần thực thi trách Những làn sóng đột phá đang xuất hiện đồng thời nhiệm của mình, nhưng việc người dân ý thức được ở nhiều lĩnh vực, từ giải mã trình tự gen đến công lợi ích dài hạn cũng không kém phần quan trọng.

nghệ nano, từ năng lượng tái tạo đến điện toán Cách mạng công nghiệp lần thứ tư sẽ diễn ra mạnh lượng tử. Chính sự hòa trộn của các công nghệ này mẽ, ảnh hưởng lớn lao và có ý nghĩa lịch sử quan và sự tương tác của chúng trong tất cả lĩnh vực của trọng không kém gì ba cuộc cách mạng trước.

thế giới thực, thế giới số và thế giới sinh học đã tạo Câu hỏi 5: Nội dung chính của Cách mạng nên khác biệt căn bản của Cách mạng công nghiệp công nghiệp lần thứ tư là gì?

lần thứ tư so với các cuộc cách mạng trước đó.

Trong cuộc cách mạng này, những công nghệ

Trả lời:

mới ra đời và những sáng tạo có tầm bao phủ rộng Từ năm 2011, Cách mạng công nghiệp lần thứ

đang lan tỏa nhanh chóng và rộng rãi hơn nhiều so tư đã và đang diễn ra một cách nhanh chóng chưa với các cuộc cách mạng trước, vốn vẫn đang tiếp tục từng có trong lịch sử với đặc trưng là điều khiển hệ

diễn ra ở một số khu vực trên thế giới. Hiện nay, có và robot; các hệ thống liên kết thế giới thực và thế

khoảng 17% thế giới chưa được hưởng thành quả

giới ảo do:

từ Cách mạng công nghiệp lần thứ hai, gần 1,3 tỷ

- Sự đột phá của khoa học - công nghệ dựa trên người chưa được tiếp cận điện lưới. Tình trạng với nền tảng công nghệ số tích hợp công nghệ “thông Cách mạng công nghiệp lần thứ ba cũng vậy, khi minh” để tối ưu hóa quy trình, phương thức sản xuất; có hơn một nửa dân số thế giới, tức là khoảng 4 tỷ

- Điểm “đòn bẩy”, tức là: công nghệ in 3D, công người, phần lớn ở các nước đang phát triển, chưa nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới, công nghệ

được sử dụng Internet. Chiếc xe kéo sợi (biểu trưng tự động hóa, robot, công nghệ Internet kết nối vạn của Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất) phải mất vật (IoT) và Internet kết nối dịch vụ (IoS), trí tuệ

gần 120 năm để phổ biến khắp châu Âu. Ngược lại, nhân tạo (AI).

12

13

https://thuviensach.vn

các hệ thống ảo và thực của sản xuất toàn cầu có trong chưa đầy một thập niên, Internet đã lan thể phối hợp với nhau một cách linh hoạt. Điều này khắp toàn cầu.

cho phép tùy biến sản phẩm đến mức tối đa và tạo Bài học từ Cách mạng công nghiệp lần thứ

ra những mô hình vận hành mới.

nhất đến nay vẫn còn nguyên giá trị, đó là mức độ

Tuy nhiên, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

xã hội đón nhận sáng tạo công nghệ là một nhân không chỉ có các máy móc và hệ thống thông minh tố quyết định tiến bộ. Chính phủ và các thể chế

kết nối với nhau. Phạm vi của nó rộng hơn nhiều.

công, cũng như khu vực tư nhân, cần thực thi trách Những làn sóng đột phá đang xuất hiện đồng thời nhiệm của mình, nhưng việc người dân ý thức được ở nhiều lĩnh vực, từ giải mã trình tự gen đến công lợi ích dài hạn cũng không kém phần quan trọng.

nghệ nano, từ năng lượng tái tạo đến điện toán Cách mạng công nghiệp lần thứ tư sẽ diễn ra mạnh lượng tử. Chính sự hòa trộn của các công nghệ này mẽ, ảnh hưởng lớn lao và có ý nghĩa lịch sử quan và sự tương tác của chúng trong tất cả lĩnh vực của trọng không kém gì ba cuộc cách mạng trước.

thế giới thực, thế giới số và thế giới sinh học đã tạo Câu hỏi 5: Nội dung chính của Cách mạng nên khác biệt căn bản của Cách mạng công nghiệp công nghiệp lần thứ tư là gì?

lần thứ tư so với các cuộc cách mạng trước đó.

Trong cuộc cách mạng này, những công nghệ

Trả lời:

mới ra đời và những sáng tạo có tầm bao phủ rộng Từ năm 2011, Cách mạng công nghiệp lần thứ

đang lan tỏa nhanh chóng và rộng rãi hơn nhiều so tư đã và đang diễn ra một cách nhanh chóng chưa với các cuộc cách mạng trước, vốn vẫn đang tiếp tục từng có trong lịch sử với đặc trưng là điều khiển hệ

diễn ra ở một số khu vực trên thế giới. Hiện nay, có và robot; các hệ thống liên kết thế giới thực và thế

khoảng 17% thế giới chưa được hưởng thành quả

giới ảo do:

từ Cách mạng công nghiệp lần thứ hai, gần 1,3 tỷ

- Sự đột phá của khoa học - công nghệ dựa trên người chưa được tiếp cận điện lưới. Tình trạng với nền tảng công nghệ số tích hợp công nghệ “thông Cách mạng công nghiệp lần thứ ba cũng vậy, khi minh” để tối ưu hóa quy trình, phương thức sản xuất; có hơn một nửa dân số thế giới, tức là khoảng 4 tỷ

- Điểm “đòn bẩy”, tức là: công nghệ in 3D, công người, phần lớn ở các nước đang phát triển, chưa nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới, công nghệ

được sử dụng Internet. Chiếc xe kéo sợi (biểu trưng tự động hóa, robot, công nghệ Internet kết nối vạn của Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất) phải mất vật (IoT) và Internet kết nối dịch vụ (IoS), trí tuệ

gần 120 năm để phổ biến khắp châu Âu. Ngược lại, nhân tạo (AI).

12

13

https://thuviensach.vn

Đặc trưng của Cách mạng công nghiệp lần Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát thứ tư là các hệ thống kết nối thực - ảo (Cyber-triển với tốc độ chưa từng có tiền lệ trong lịch sử.

Physical Systems - CPS), lần đầu tiên được Trọng tâm là các phát minh, phát kiến và sự kết Dr. James Truchard, Giám đốc điều hành của hợp của ba “đại xu hướng”: vật lý, số hóa và sinh National Instruments (Mỹ) đưa ra vào năm 2006, học, hay là sự kết hợp của ba thế giới: thế giới vật trong đó thiết bị thông minh làm việc với nhau qua chất, thế giới số (thế giới ảo) và thế giới sinh vật.

mạng không dây hoặc qua “đám mây”.

Đặc trưng của cuộc cách mạng này là sự hợp nhất Tốc độ: Trái với những cuộc cách mạng trước về mặt công nghệ, nhờ đó xóa bỏ ranh giới giữa các đây, cuộc cách mạng này tiến triển với một tốc độ

lĩnh vực vật lý, kỹ thuật số và sinh học, đem lại sự

theo cấp số lũy thừa chứ không phải là tốc độ tuyến kết hợp giữa hệ thống ảo và hệ thống thực.

tính. Đây là kết quả của một thế giới đa diện, kết Về bản chất, cuộc cách mạng này không phải là nối sâu sắc nơi mà chúng ta đang sống và thực tế là cuộc cách mạng “vật chất” như ba cuộc cách mạng công nghệ mới luôn sinh ra những công nghệ mới trước, mà là cuộc cách mạng số, sử dụng trí tuệ

hơn và tân tiến hơn.

nhân tạo để điều khiển và làm máy móc kết nối Phạm vi và chiều sâu: Cuộc cách mạng này dựa với nhau. Các từ khóa như IoT (Internet kết nối trên cuộc cách mạng số và kết hợp nhiều công nghệ

dẫn đến những thay đổi chưa có tiền lệ trong mô hình vạn vật), AI (trí tuệ nhân tạo), VR (thực tế ảo), AR

kinh tế, kinh doanh, xã hội và cá nhân. Nó không chỉ

(thực tế ảo tăng cường), Social Network (mạng xã thay đổi mục đích làm việc và cách thức thực hiện, hội), điện toán đám mây, di động, Big Data (dữ liệu mà còn thay đổi chính con người chúng ta.

lớn),... là sự khái quát các công nghệ số đại diện Tác động hệ thống: Nó bao gồm sự chuyển đổi cho cuộc cách mạng này.

của toàn bộ hệ thống, trên khắp (và giữa) các quốc Câu hỏi 6: Có mấy xu hướng lớn của Cách gia, các công ty, các ngành công nghiệp và toàn thể

mạng công nghiệp lần thứ tư?

xã hội.

Thuật ngữ “Công nghiệp 4.0” bắt đầu từ dự án

Trả lời:

trong Chiến lược Công nghệ cao của Chính phủ

Mọi sự phát triển và công nghệ mới đều có Đức, thuật ngữ được sử dụng lần đầu vào năm chung một đặc điểm cốt yếu: chúng làm tăng ảnh 2011 tại Hội chợ Hannover; chính thức nhận diện hưởng lan tỏa của kỹ thuật số và công nghệ thông khái niệm, nội hàm tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới tin. Những đột phá đều được hiện thực hóa và tăng (WEF) lần thứ 46 vào ngày 20/01/2016.

cường nhờ sức mạnh kỹ thuật số. Ví dụ công nghệ

14

15

https://thuviensach.vn

Đặc trưng của Cách mạng công nghiệp lần Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang phát thứ tư là các hệ thống kết nối thực - ảo (Cyber-triển với tốc độ chưa từng có tiền lệ trong lịch sử.

Physical Systems - CPS), lần đầu tiên được Trọng tâm là các phát minh, phát kiến và sự kết Dr. James Truchard, Giám đốc điều hành của hợp của ba “đại xu hướng”: vật lý, số hóa và sinh National Instruments (Mỹ) đưa ra vào năm 2006, học, hay là sự kết hợp của ba thế giới: thế giới vật trong đó thiết bị thông minh làm việc với nhau qua chất, thế giới số (thế giới ảo) và thế giới sinh vật.

mạng không dây hoặc qua “đám mây”.

Đặc trưng của cuộc cách mạng này là sự hợp nhất Tốc độ: Trái với những cuộc cách mạng trước về mặt công nghệ, nhờ đó xóa bỏ ranh giới giữa các đây, cuộc cách mạng này tiến triển với một tốc độ

lĩnh vực vật lý, kỹ thuật số và sinh học, đem lại sự

theo cấp số lũy thừa chứ không phải là tốc độ tuyến kết hợp giữa hệ thống ảo và hệ thống thực.

tính. Đây là kết quả của một thế giới đa diện, kết Về bản chất, cuộc cách mạng này không phải là nối sâu sắc nơi mà chúng ta đang sống và thực tế là cuộc cách mạng “vật chất” như ba cuộc cách mạng công nghệ mới luôn sinh ra những công nghệ mới trước, mà là cuộc cách mạng số, sử dụng trí tuệ

hơn và tân tiến hơn.

nhân tạo để điều khiển và làm máy móc kết nối Phạm vi và chiều sâu: Cuộc cách mạng này dựa với nhau. Các từ khóa như IoT (Internet kết nối trên cuộc cách mạng số và kết hợp nhiều công nghệ

dẫn đến những thay đổi chưa có tiền lệ trong mô hình vạn vật), AI (trí tuệ nhân tạo), VR (thực tế ảo), AR

kinh tế, kinh doanh, xã hội và cá nhân. Nó không chỉ

(thực tế ảo tăng cường), Social Network (mạng xã thay đổi mục đích làm việc và cách thức thực hiện, hội), điện toán đám mây, di động, Big Data (dữ liệu mà còn thay đổi chính con người chúng ta.

lớn),... là sự khái quát các công nghệ số đại diện Tác động hệ thống: Nó bao gồm sự chuyển đổi cho cuộc cách mạng này.

của toàn bộ hệ thống, trên khắp (và giữa) các quốc Câu hỏi 6: Có mấy xu hướng lớn của Cách gia, các công ty, các ngành công nghiệp và toàn thể

mạng công nghiệp lần thứ tư?

xã hội.

Thuật ngữ “Công nghiệp 4.0” bắt đầu từ dự án

Trả lời:

trong Chiến lược Công nghệ cao của Chính phủ

Mọi sự phát triển và công nghệ mới đều có Đức, thuật ngữ được sử dụng lần đầu vào năm chung một đặc điểm cốt yếu: chúng làm tăng ảnh 2011 tại Hội chợ Hannover; chính thức nhận diện hưởng lan tỏa của kỹ thuật số và công nghệ thông khái niệm, nội hàm tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới tin. Những đột phá đều được hiện thực hóa và tăng (WEF) lần thứ 46 vào ngày 20/01/2016.

cường nhờ sức mạnh kỹ thuật số. Ví dụ công nghệ

14

15

https://thuviensach.vn

giải mã trình tự gen không thể trở thành hiện thực thuyền. Khi các công nghệ như cảm biến và trí tuệ

nếu không có những tiến bộ trong năng lực tính nhân tạo phát triển, năng lực của các phương tiện toán và phân tích dữ liệu. Tương tự, các robot tiên tự hành này tiến bộ rất nhanh. Chỉ trong vài năm tiến cũng không tồn tại nếu không có trí tuệ nhân nữa, các thiết bị bay điều khiển từ xa giá rẻ và có tạo, bản thân vốn phụ thuộc phần lớn vào năng lực sẵn trên thị trường, cùng với tàu lặn, sẽ được sử

tính toán.

dụng trong nhiều ứng dụng khác nhau.

Để xác định những xu hướng lớn này và tái Do thiết bị bay điều khiển từ xa có thể nhận hiện bức tranh tổng quát về những động lực công biết và ứng phó với môi trường (thay đổi đường nghệ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, có thể

bay để tránh va chạm), chúng có thể thực hiện các sắp xếp các xu hướng này vào ba nhóm: vật chất, nhiệm vụ như kiểm tra đường điện hay tiếp vận kỹ thuật số và sinh học. Cả ba đều liên quan chặt y tế trong vùng chiến sự. Trong nông nghiệp, sử

chẽ với nhau và mỗi công nghệ lại hưởng lợi ích từ

dụng thiết bị bay điều khiển từ xa - kết hợp với các công nghệ khác dựa trên những khám phá và phân tích dữ liệu - sẽ giúp việc sử dụng phân bón tiến bộ mà chúng tạo ra.

và nước trở nên hiệu quả, chính xác hơn.

2. In 3D

Câu hỏi 7: Các xu hướng lớn về vật chất Còn gọi là chế tạo kiểu đắp dần, công nghệ in của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

3D tạo ra một vật thể bằng cách in từng lớp chồng

Trả lời:

lên nhau từ một bản vẽ hay mô hình số ba chiều.

Có bốn biểu hiện vật chất chính của các xu Công nghệ này trái ngược với chế tạo kiểu bớt dần, hướng công nghệ lớn, do tính hữu hình mà có thể

là cách sản xuất truyền thống từ trước tới nay, xác định chúng dễ dàng nhất:

nghĩa là cắt gọt dần từng lớp vật liệu cho đến khi

- Xe tự hành.

có được hình dạng như ý. Ngược lại, in 3D khởi

- In 3D.

đầu bằng vật liệu rời và dùng khuôn kỹ thuật số

- Robot tiên tiến.

để tạo nên vật thể dưới dạng ba chiều. Công nghệ

- Vật liệu mới.

này được sử dụng trong nhiều ứng dụng, từ lớn 1. Xe tự hành

(như tuốcbin điện gió) tới nhỏ (như cấy ghép trong Xe không người lái đang là tin nổi bật nhưng y học). Hiện nay, ứng dụng của in 3D được giới hạn hiện đã có nhiều phương tiện tự hành khác từ

chủ yếu trong ngành sản xuất ôtô, công nghệ vũ

xe tải, thiết bị bay điều khiển từ xa, máy bay, và trụ và y học. Khác với các hàng hóa sản xuất hàng 16

17

https://thuviensach.vn

giải mã trình tự gen không thể trở thành hiện thực thuyền. Khi các công nghệ như cảm biến và trí tuệ

nếu không có những tiến bộ trong năng lực tính nhân tạo phát triển, năng lực của các phương tiện toán và phân tích dữ liệu. Tương tự, các robot tiên tự hành này tiến bộ rất nhanh. Chỉ trong vài năm tiến cũng không tồn tại nếu không có trí tuệ nhân nữa, các thiết bị bay điều khiển từ xa giá rẻ và có tạo, bản thân vốn phụ thuộc phần lớn vào năng lực sẵn trên thị trường, cùng với tàu lặn, sẽ được sử

tính toán.

dụng trong nhiều ứng dụng khác nhau.

Để xác định những xu hướng lớn này và tái Do thiết bị bay điều khiển từ xa có thể nhận hiện bức tranh tổng quát về những động lực công biết và ứng phó với môi trường (thay đổi đường nghệ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, có thể

bay để tránh va chạm), chúng có thể thực hiện các sắp xếp các xu hướng này vào ba nhóm: vật chất, nhiệm vụ như kiểm tra đường điện hay tiếp vận kỹ thuật số và sinh học. Cả ba đều liên quan chặt y tế trong vùng chiến sự. Trong nông nghiệp, sử

chẽ với nhau và mỗi công nghệ lại hưởng lợi ích từ

dụng thiết bị bay điều khiển từ xa - kết hợp với các công nghệ khác dựa trên những khám phá và phân tích dữ liệu - sẽ giúp việc sử dụng phân bón tiến bộ mà chúng tạo ra.

và nước trở nên hiệu quả, chính xác hơn.

2. In 3D

Câu hỏi 7: Các xu hướng lớn về vật chất Còn gọi là chế tạo kiểu đắp dần, công nghệ in của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

3D tạo ra một vật thể bằng cách in từng lớp chồng

Trả lời:

lên nhau từ một bản vẽ hay mô hình số ba chiều.

Có bốn biểu hiện vật chất chính của các xu Công nghệ này trái ngược với chế tạo kiểu bớt dần, hướng công nghệ lớn, do tính hữu hình mà có thể

là cách sản xuất truyền thống từ trước tới nay, xác định chúng dễ dàng nhất:

nghĩa là cắt gọt dần từng lớp vật liệu cho đến khi

- Xe tự hành.

có được hình dạng như ý. Ngược lại, in 3D khởi

- In 3D.

đầu bằng vật liệu rời và dùng khuôn kỹ thuật số

- Robot tiên tiến.

để tạo nên vật thể dưới dạng ba chiều. Công nghệ

- Vật liệu mới.

này được sử dụng trong nhiều ứng dụng, từ lớn 1. Xe tự hành

(như tuốcbin điện gió) tới nhỏ (như cấy ghép trong Xe không người lái đang là tin nổi bật nhưng y học). Hiện nay, ứng dụng của in 3D được giới hạn hiện đã có nhiều phương tiện tự hành khác từ

chủ yếu trong ngành sản xuất ôtô, công nghệ vũ

xe tải, thiết bị bay điều khiển từ xa, máy bay, và trụ và y học. Khác với các hàng hóa sản xuất hàng 16

17

https://thuviensach.vn

loạt, sản phẩm in 3D có thể được hiệu chỉnh theo quá trình gọi là mô phỏng sinh học, mà bản chất nhu cầu cụ thể một cách dễ dàng. Trong bối cảnh là việc bắt chước các mô hình và chiến lược trong những hạn chế hiện nay về kích thước, chi phí và tự nhiên).

tốc độ đang từng bước được khắc phục, in 3D sẽ

Những tiến bộ của các cảm biến cho phép robot ngày càng lan tỏa sâu rộng hơn, tiến tới bao gồm hiểu và thích ứng tốt hơn với môi trường và làm cả các linh kiện điện tử tích hợp như bảng mạch được nhiều nhiệm vụ đa dạng hơn, ví dụ như việc in, thậm chí là tế bào và các bộ phận cơ thể người.

nhà. Nếu như trước kia robot được lập trình qua Các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu công một đơn vị độc lập thì ngày nay chúng có thể truy nghệ 4D, một quá trình có thể tạo ra thế hệ sản cập thông tin từ xa bằng công nghệ đám mây và phẩm tự điều chỉnh, có thể thích ứng với thay đổi kết nối với mạng lưới nhiều robot khác. Khi thế

của môi trường như nhiệt và độ ẩm. Công nghệ này hệ robot tiếp theo ra đời, nhiều khả năng chúng sẽ

có thể áp dụng trong các sản phẩm như quần áo ngày càng chú trọng hơn đến việc cộng tác giữa con hoặc giày dép, cũng như các sản phẩm y tế như các người với máy móc.

bộ phận cấy ghép được thiết kế nhằm thích ứng với 4. Vật liệu mới

cơ thể con người.

Với những đặc tính mới mà chỉ vài năm trước 3. Robot tiên tiến

còn rất hoang đường, các vật liệu mới đang được Cho tới gần đây, việc sử dụng robot chỉ giới đưa ra thị trường. Nhìn chung, chúng nhẹ hơn, hạn ở các công việc được kiểm soát chặt chẽ trong chắc hơn, có thể tái chế và có khả năng thích ứng.

những ngành đặc thù như công nghiệp ôtô. Tuy Hiện nay, có nhiều ứng dụng cho vật liệu thông nhiên, ngày nay robot được sử dụng ngày càng minh có khả năng tự lành hoặc tự làm sạch, kim nhiều trong tất cả các lĩnh vực và cho nhiều nhiệm loại có trí nhớ để trở lại hình dạng ban đầu, gốm vụ khác nhau, từ canh tác chính xác đến điều và pha lê có thể biến áp lực thành năng lượng, v.v..

dưỡng. Tiến bộ nhanh chóng trong ngành robot sẽ

Giống như nhiều phát kiến của Cách mạng sớm biến việc cộng tác giữa con người và máy móc công nghiệp lần thứ tư, khó có thể nói trước sự phát thành hiện thực được sử dụng hàng ngày. Hơn nữa, triển của các vật liệu mới sẽ dẫn tới đâu. Ví dụ, nhờ những tiến bộ công nghệ khác, robot có năng các vật liệu nano tiên tiến như graphene, cứng hơn lực thích nghi và độ linh hoạt ngày càng cao, nhờ

thép 200 lần, mỏng hơn tóc người hàng triệu lần, là cấu trúc thiết kế và chức năng lấy cảm hứng từ các một chất dẫn điện và nhiệt hiệu quả. Khi giá của cấu trúc sinh học phức tạp (hệ quả mở rộng của graphene trở nên cạnh tranh hơn (đây là một trong 18

19

https://thuviensach.vn

loạt, sản phẩm in 3D có thể được hiệu chỉnh theo quá trình gọi là mô phỏng sinh học, mà bản chất nhu cầu cụ thể một cách dễ dàng. Trong bối cảnh là việc bắt chước các mô hình và chiến lược trong những hạn chế hiện nay về kích thước, chi phí và tự nhiên).

tốc độ đang từng bước được khắc phục, in 3D sẽ

Những tiến bộ của các cảm biến cho phép robot ngày càng lan tỏa sâu rộng hơn, tiến tới bao gồm hiểu và thích ứng tốt hơn với môi trường và làm cả các linh kiện điện tử tích hợp như bảng mạch được nhiều nhiệm vụ đa dạng hơn, ví dụ như việc in, thậm chí là tế bào và các bộ phận cơ thể người.

nhà. Nếu như trước kia robot được lập trình qua Các nhà nghiên cứu đang nghiên cứu công một đơn vị độc lập thì ngày nay chúng có thể truy nghệ 4D, một quá trình có thể tạo ra thế hệ sản cập thông tin từ xa bằng công nghệ đám mây và phẩm tự điều chỉnh, có thể thích ứng với thay đổi kết nối với mạng lưới nhiều robot khác. Khi thế

của môi trường như nhiệt và độ ẩm. Công nghệ này hệ robot tiếp theo ra đời, nhiều khả năng chúng sẽ

có thể áp dụng trong các sản phẩm như quần áo ngày càng chú trọng hơn đến việc cộng tác giữa con hoặc giày dép, cũng như các sản phẩm y tế như các người với máy móc.

bộ phận cấy ghép được thiết kế nhằm thích ứng với 4. Vật liệu mới

cơ thể con người.

Với những đặc tính mới mà chỉ vài năm trước 3. Robot tiên tiến

còn rất hoang đường, các vật liệu mới đang được Cho tới gần đây, việc sử dụng robot chỉ giới đưa ra thị trường. Nhìn chung, chúng nhẹ hơn, hạn ở các công việc được kiểm soát chặt chẽ trong chắc hơn, có thể tái chế và có khả năng thích ứng.

những ngành đặc thù như công nghiệp ôtô. Tuy Hiện nay, có nhiều ứng dụng cho vật liệu thông nhiên, ngày nay robot được sử dụng ngày càng minh có khả năng tự lành hoặc tự làm sạch, kim nhiều trong tất cả các lĩnh vực và cho nhiều nhiệm loại có trí nhớ để trở lại hình dạng ban đầu, gốm vụ khác nhau, từ canh tác chính xác đến điều và pha lê có thể biến áp lực thành năng lượng, v.v..

dưỡng. Tiến bộ nhanh chóng trong ngành robot sẽ

Giống như nhiều phát kiến của Cách mạng sớm biến việc cộng tác giữa con người và máy móc công nghiệp lần thứ tư, khó có thể nói trước sự phát thành hiện thực được sử dụng hàng ngày. Hơn nữa, triển của các vật liệu mới sẽ dẫn tới đâu. Ví dụ, nhờ những tiến bộ công nghệ khác, robot có năng các vật liệu nano tiên tiến như graphene, cứng hơn lực thích nghi và độ linh hoạt ngày càng cao, nhờ

thép 200 lần, mỏng hơn tóc người hàng triệu lần, là cấu trúc thiết kế và chức năng lấy cảm hứng từ các một chất dẫn điện và nhiệt hiệu quả. Khi giá của cấu trúc sinh học phức tạp (hệ quả mở rộng của graphene trở nên cạnh tranh hơn (đây là một trong 18

19

https://thuviensach.vn

những vật liệu đắt nhất thế giới tính theo gram; thành nhờ sự kết nối của nhiều công nghệ và nhiều một mẩu cỡ 1 micromet có giá hơn 1.000 USD), nó nền tảng khác nhau.

có thể tạo nên đột phá đáng kể trong các ngành Các cảm biến và nhiều phương tiện kết nối các công nghiệp sản xuất và hạ tầng. Điều này cũng có sự vật trong thế giới vật chất với các mạng ảo đang thể ảnh hưởng sâu sắc đến các quốc gia phụ thuộc phát triển với tốc độ đáng kinh ngạc. Các cảm biến nhiều vào một hàng hóa nhất định.

nhỏ hơn, rẻ hơn và thông minh hơn đang được lắp Các vật liệu mới khác có thể đóng vai trò quan đặt trong nhà, trong quần áo và phụ kiện, trong các trọng trong việc giảm thiểu các nguy cơ toàn cầu.

thành phố, mạng lưới giao thông và năng lượng, Ví dụ, những đột phá mới trong vật liệu nhựa nhiệt cũng như các dây chuyền sản xuất. Ngày nay, trên rắn có thể giúp tái sử dụng những vật liệu vẫn bị

thế giới có hàng tỷ thiết bị như điện thoại thông xem là không thể tái chế nhưng lại phổ biến ở khắp minh, máy tính bảng và máy tính được kết nối nơi, từ điện thoại di động, bảng mạch đến các linh Internet. Những con số này dự báo sẽ tăng mạnh kiện trong ngành hàng không vũ trụ. Phát hiện trong những năm tới, từ vài tỷ lên đến hơn một mới đây về chủng loại polymer nhiệt rắn tái chế

nghìn tỷ. Điều này sẽ thay đổi triệt để cách quản được có tên là polyhexahydrotriazines (PHTs) là lý các chuỗi cung ứng thông qua việc cho phép theo một bước tiến lớn tới nền kinh tế tuần hoàn, với mô dõi và tối ưu hóa các tài sản và các hoạt động thuộc hình có tính tái tạo và vận hành trên nguyên tắc chuỗi cung ứng ở cấp độ vô cùng chi tiết. Trong quá tăng trưởng không dựa vào tài nguyên.

trình này, điều đó sẽ có tác động chuyển đổi tới tất cả các ngành, từ sản xuất đến kết cấu hạ tầng và Câu hỏi 8: Các xu hướng lớn về kỹ thuật số

y tế.

của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

Lấy ví dụ như giám sát từ xa, một ứng dụng

Trả lời:

rộng rãi của IoT. Bất kỳ gói, kiện hay côngtennơ

Một trong những cầu nối chính giữa các ứng hàng hóa nào giờ đây đều có thể được trang bị một dụng vật chất và kỹ thuật số hình thành nhờ Cách cảm biến, thiết bị phát tín hiệu hoặc thiết bị nhận mạng công nghiệp lần thứ tư chính là Internet vạn diện bằng sóng vô tuyến (RFID), cho phép theo dõi vật (IoT) - còn được gọi là “Internet kết nối vạn những hàng hóa này đang ở đâu, đang vận hành vật”. Dưới dạng đơn giản nhất, nó có thể được mô hoặc được sử dụng như thế nào, v.v. trong suốt tả như mối quan hệ giữa các sự vật (các sản phẩm, chuỗi cung ứng. Tương tự, khách hàng có thể liên dịch vụ, địa điểm, v.v.) và con người, được hình tục theo dõi (gần như theo thời gian thực) hành 20

21

https://thuviensach.vn

những vật liệu đắt nhất thế giới tính theo gram; thành nhờ sự kết nối của nhiều công nghệ và nhiều một mẩu cỡ 1 micromet có giá hơn 1.000 USD), nó nền tảng khác nhau.

có thể tạo nên đột phá đáng kể trong các ngành Các cảm biến và nhiều phương tiện kết nối các công nghiệp sản xuất và hạ tầng. Điều này cũng có sự vật trong thế giới vật chất với các mạng ảo đang thể ảnh hưởng sâu sắc đến các quốc gia phụ thuộc phát triển với tốc độ đáng kinh ngạc. Các cảm biến nhiều vào một hàng hóa nhất định.

nhỏ hơn, rẻ hơn và thông minh hơn đang được lắp Các vật liệu mới khác có thể đóng vai trò quan đặt trong nhà, trong quần áo và phụ kiện, trong các trọng trong việc giảm thiểu các nguy cơ toàn cầu.

thành phố, mạng lưới giao thông và năng lượng, Ví dụ, những đột phá mới trong vật liệu nhựa nhiệt cũng như các dây chuyền sản xuất. Ngày nay, trên rắn có thể giúp tái sử dụng những vật liệu vẫn bị

thế giới có hàng tỷ thiết bị như điện thoại thông xem là không thể tái chế nhưng lại phổ biến ở khắp minh, máy tính bảng và máy tính được kết nối nơi, từ điện thoại di động, bảng mạch đến các linh Internet. Những con số này dự báo sẽ tăng mạnh kiện trong ngành hàng không vũ trụ. Phát hiện trong những năm tới, từ vài tỷ lên đến hơn một mới đây về chủng loại polymer nhiệt rắn tái chế

nghìn tỷ. Điều này sẽ thay đổi triệt để cách quản được có tên là polyhexahydrotriazines (PHTs) là lý các chuỗi cung ứng thông qua việc cho phép theo một bước tiến lớn tới nền kinh tế tuần hoàn, với mô dõi và tối ưu hóa các tài sản và các hoạt động thuộc hình có tính tái tạo và vận hành trên nguyên tắc chuỗi cung ứng ở cấp độ vô cùng chi tiết. Trong quá tăng trưởng không dựa vào tài nguyên.

trình này, điều đó sẽ có tác động chuyển đổi tới tất cả các ngành, từ sản xuất đến kết cấu hạ tầng và Câu hỏi 8: Các xu hướng lớn về kỹ thuật số

y tế.

của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

Lấy ví dụ như giám sát từ xa, một ứng dụng

Trả lời:

rộng rãi của IoT. Bất kỳ gói, kiện hay côngtennơ

Một trong những cầu nối chính giữa các ứng hàng hóa nào giờ đây đều có thể được trang bị một dụng vật chất và kỹ thuật số hình thành nhờ Cách cảm biến, thiết bị phát tín hiệu hoặc thiết bị nhận mạng công nghiệp lần thứ tư chính là Internet vạn diện bằng sóng vô tuyến (RFID), cho phép theo dõi vật (IoT) - còn được gọi là “Internet kết nối vạn những hàng hóa này đang ở đâu, đang vận hành vật”. Dưới dạng đơn giản nhất, nó có thể được mô hoặc được sử dụng như thế nào, v.v. trong suốt tả như mối quan hệ giữa các sự vật (các sản phẩm, chuỗi cung ứng. Tương tự, khách hàng có thể liên dịch vụ, địa điểm, v.v.) và con người, được hình tục theo dõi (gần như theo thời gian thực) hành 20

21

https://thuviensach.vn

trình của bưu kiện hoặc tài liệu họ đang chờ đợi.

lưu giữ hồ sơ các vấn đề khác nhau như khai sinh, Đối với các công ty phải vận hành những chuỗi chứng tử, chứng nhận quyền sở hữu, đăng ký kết cung ứng dài và phức tạp, điều này có ý nghĩa thay hôn, bằng cấp, yêu cầu bồi thường bảo hiểm, quy đổi lớn lao. Trong tương lai gần, các hệ thống giám trình điều trị y tế, và phiếu bầu - bản chất là bất sát tương tự cũng sẽ được áp dụng để theo dõi sự di kể giao dịch nào có thể biểu thị bằng mã hóa. Một chuyển của con người.

vài quốc gia hoặc tổ chức đã và đang nghiên cứu Cách mạng kỹ thuật số đang tạo ra những cách tiềm năng của công nghệ chuỗi khối. Ví dụ, chính tiếp cận mới dẫn đến những thay đổi mang tính phủ Honduras đang sử dụng công nghệ này để xử

cách mạng về cách các cá nhân và tổ chức tham lý vấn đề sở hữu đất đai trong khi đảo Man đang gia và phối hợp với nhau. Ví dụ, công nghệ chuỗi thí điểm ứng dụng công nghệ này trong đăng ký khối (blockchain), thường được mô tả như một “sổ

công ty.

cái phân phối” (distributed ledger), một giao thức Ở phạm vi rộng hơn, các nền tảng dựa trên bảo mật trong đó một mạng lưới máy tính cùng công nghệ đã hình thành nên nền kinh tế theo nhu xác minh một giao dịch trước khi nó được ghi nhận cầu (một số gọi là nền kinh tế chia sẻ). Những nền và chấp thuận. Công nghệ phía sau chuỗi khối tạo tảng này, dễ dàng sử dụng trên điện thoại thông ra sự tin tưởng bằng cách cho phép những người minh, tập hợp con người, tài sản và dữ liệu, tạo ra không biết nhau (và do đó không có cơ sở nào để

những cách thức tiêu dùng hàng hóa và sử dụng tin tưởng nhau) phối hợp mà không cần qua một tổ

dịch vụ hoàn toàn mới. Chúng hạ thấp rào cản đối chức trung gian nào, ví dụ như người giám sát hoặc với doanh nghiệp và cá nhân để tạo ra của cải, thay sổ cái. Về bản chất, chuỗi khối là một sổ cái chung, đổi môi trường cá nhân và môi trường làm việc.

có thể lập trình và được mã hóa bảo mật, và do Mô hình Uber tiêu biểu cho sức mạnh tạo thay đó đáng tin cậy vì không cá nhân nào có thể kiểm đổi đột phá của những nền tảng công nghệ này.

soát, trong khi tất cả đều có thể kiểm tra.

Những doanh nghiệp dựa trên nền tảng này đang Cho tới nay, Bitcoin là ứng dụng phổ biến nhất phát triển nhanh chóng theo cấp số nhân để cung của công nghệ chuỗi khối, nhưng công nghệ này cấp dịch vụ mới từ giặt ủi đến mua sắm, từ việc sẽ sớm tạo điều kiện cho vô số ứng dụng khác ra nhà đến đỗ xe, từ cho thuê ở trọ đến việc đi chung đời. Hiện nay, nếu công nghệ chuỗi khối lưu giữ

xe đường dài. Tất cả có một điểm chung: kết nối các giao dịch tài chính được thực hiện bằng tiền số

cung và cầu (theo một cách rất tiết kiệm chi phí), như Bitcoin, thì trong tương lai, công nghệ này sẽ

bằng cách cung cấp đến người tiêu dùng những 22

23

https://thuviensach.vn

trình của bưu kiện hoặc tài liệu họ đang chờ đợi.

lưu giữ hồ sơ các vấn đề khác nhau như khai sinh, Đối với các công ty phải vận hành những chuỗi chứng tử, chứng nhận quyền sở hữu, đăng ký kết cung ứng dài và phức tạp, điều này có ý nghĩa thay hôn, bằng cấp, yêu cầu bồi thường bảo hiểm, quy đổi lớn lao. Trong tương lai gần, các hệ thống giám trình điều trị y tế, và phiếu bầu - bản chất là bất sát tương tự cũng sẽ được áp dụng để theo dõi sự di kể giao dịch nào có thể biểu thị bằng mã hóa. Một chuyển của con người.

vài quốc gia hoặc tổ chức đã và đang nghiên cứu Cách mạng kỹ thuật số đang tạo ra những cách tiềm năng của công nghệ chuỗi khối. Ví dụ, chính tiếp cận mới dẫn đến những thay đổi mang tính phủ Honduras đang sử dụng công nghệ này để xử

cách mạng về cách các cá nhân và tổ chức tham lý vấn đề sở hữu đất đai trong khi đảo Man đang gia và phối hợp với nhau. Ví dụ, công nghệ chuỗi thí điểm ứng dụng công nghệ này trong đăng ký khối (blockchain), thường được mô tả như một “sổ

công ty.

cái phân phối” (distributed ledger), một giao thức Ở phạm vi rộng hơn, các nền tảng dựa trên bảo mật trong đó một mạng lưới máy tính cùng công nghệ đã hình thành nên nền kinh tế theo nhu xác minh một giao dịch trước khi nó được ghi nhận cầu (một số gọi là nền kinh tế chia sẻ). Những nền và chấp thuận. Công nghệ phía sau chuỗi khối tạo tảng này, dễ dàng sử dụng trên điện thoại thông ra sự tin tưởng bằng cách cho phép những người minh, tập hợp con người, tài sản và dữ liệu, tạo ra không biết nhau (và do đó không có cơ sở nào để

những cách thức tiêu dùng hàng hóa và sử dụng tin tưởng nhau) phối hợp mà không cần qua một tổ

dịch vụ hoàn toàn mới. Chúng hạ thấp rào cản đối chức trung gian nào, ví dụ như người giám sát hoặc với doanh nghiệp và cá nhân để tạo ra của cải, thay sổ cái. Về bản chất, chuỗi khối là một sổ cái chung, đổi môi trường cá nhân và môi trường làm việc.

có thể lập trình và được mã hóa bảo mật, và do Mô hình Uber tiêu biểu cho sức mạnh tạo thay đó đáng tin cậy vì không cá nhân nào có thể kiểm đổi đột phá của những nền tảng công nghệ này.

soát, trong khi tất cả đều có thể kiểm tra.

Những doanh nghiệp dựa trên nền tảng này đang Cho tới nay, Bitcoin là ứng dụng phổ biến nhất phát triển nhanh chóng theo cấp số nhân để cung của công nghệ chuỗi khối, nhưng công nghệ này cấp dịch vụ mới từ giặt ủi đến mua sắm, từ việc sẽ sớm tạo điều kiện cho vô số ứng dụng khác ra nhà đến đỗ xe, từ cho thuê ở trọ đến việc đi chung đời. Hiện nay, nếu công nghệ chuỗi khối lưu giữ

xe đường dài. Tất cả có một điểm chung: kết nối các giao dịch tài chính được thực hiện bằng tiền số

cung và cầu (theo một cách rất tiết kiệm chi phí), như Bitcoin, thì trong tương lai, công nghệ này sẽ

bằng cách cung cấp đến người tiêu dùng những 22

23

https://thuviensach.vn

hàng hóa đa dạng, và bằng cách cho phép hai bên nền tảng kỹ thuật số, chi phí biên của việc sản xuất tương tác và phản hồi, những nền tảng này tạo nên thêm mỗi đơn vị sản phẩm, hàng hóa hay dịch vụ

sự tín nhiệm. Điều đó cho phép sử dụng hiệu quả

giảm dần đến không. Điều này có những tác động các tài sản chưa được khai thác triệt để - cụ thể

sâu sắc tới giới kinh doanh và xã hội.

là tài sản thuộc về những người chưa từng nghĩ

Câu hỏi 9: Các xu hướng lớn về sinh học mình sẽ là nhà cung cấp (ví dụ như cung cấp một của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

chỗ ngồi trên xe, một phòng trống trong nhà, một giao dịch thương mại giữa người bán lẻ và nhà sản

Trả lời:

xuất, hay thời gian và kỹ năng thực hiện một dịch Các phát kiến trong lĩnh vực sinh học - cụ thể

vụ như giao hàng, sửa chữa nhà hay các công việc là công nghệ gen - là những đột phá ngoạn mục.

hành chính).

Những năm gần đây, chi phí và khó khăn đã giảm Nền kinh tế theo nhu cầu đặt ra câu hỏi cơ bản: đáng kể đối với giải mã trình tự gen và gần đây Nền tảng (kỹ thuật số) hay tài sản được giao dịch nhất là đối với kích hoạt hoặc chỉnh sửa gen. Trước trên nền tảng đó đáng sở hữu hơn? Tom Goodwin -

đây, phải mất hơn 10 năm và 2,7 tỷ USD để hoàn một chiến lược gia truyền thông đã viết trong bài thành Dự án Bản đồ gen người. Ngày nay, một gen báo cho TechCrunch vào tháng 3/2015 như sau: có thể được giải mã trình tự trong vài tiếng với chi

“Uber, công ty taxi lớn nhất thế giới, không sở hữu phí dưới 1.000 USD. Nhờ những tiến bộ của sức chiếc xe nào. Facebook, nhà sở hữu phương tiện mạnh tính toán, các nhà khoa học không phải sử

truyền thông phổ biến nhất thế giới, không tạo ra dụng phương pháp thử và sai cho đến khi tìm được nội dung nào. Alibaba, nhà bán lẻ có giá trị nhất đáp án đúng nữa; thay vào đó, họ thử nghiệm cách thế giới, không có tí hàng lưu kho nào. Và Airbnb, các biến thể gen khác nhau tạo ra các đặc tính di nhà cung cấp phòng ở cho thuê lớn nhất thế giới, truyền và loại bệnh đặc thù khác nhau.

không có chút bất động sản nào”.

Sinh học tổng hợp là bước tiếp theo. Công nghệ

Các nền tảng kỹ thuật số đã giảm thiểu đáng này cho chúng ta khả năng tùy biến các sinh thể

kể chi phí giao dịch và chi phí gián đoạn khi các cá bằng việc viết ra chuỗi DNA. Chưa xét đến những nhân hay tổ chức chia sẻ việc sử dụng một tài sản vấn đề đạo đức nghiêm trọng được đặt ra, những hay cung ứng một dịch vụ. Mỗi giao dịch giờ đây tiến bộ này không chỉ có ảnh hưởng lớn lao và tức có thể chia thành các khoản rất nhỏ, đem lại lợi thời đối với ngành y tế mà cả với nông nghiệp và nhuận cho tất cả các bên. Hơn nữa, khi sử dụng sản xuất nhiên liệu sinh học.

24

25

https://thuviensach.vn

hàng hóa đa dạng, và bằng cách cho phép hai bên nền tảng kỹ thuật số, chi phí biên của việc sản xuất tương tác và phản hồi, những nền tảng này tạo nên thêm mỗi đơn vị sản phẩm, hàng hóa hay dịch vụ

sự tín nhiệm. Điều đó cho phép sử dụng hiệu quả

giảm dần đến không. Điều này có những tác động các tài sản chưa được khai thác triệt để - cụ thể

sâu sắc tới giới kinh doanh và xã hội.

là tài sản thuộc về những người chưa từng nghĩ

Câu hỏi 9: Các xu hướng lớn về sinh học mình sẽ là nhà cung cấp (ví dụ như cung cấp một của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

chỗ ngồi trên xe, một phòng trống trong nhà, một giao dịch thương mại giữa người bán lẻ và nhà sản

Trả lời:

xuất, hay thời gian và kỹ năng thực hiện một dịch Các phát kiến trong lĩnh vực sinh học - cụ thể

vụ như giao hàng, sửa chữa nhà hay các công việc là công nghệ gen - là những đột phá ngoạn mục.

hành chính).

Những năm gần đây, chi phí và khó khăn đã giảm Nền kinh tế theo nhu cầu đặt ra câu hỏi cơ bản: đáng kể đối với giải mã trình tự gen và gần đây Nền tảng (kỹ thuật số) hay tài sản được giao dịch nhất là đối với kích hoạt hoặc chỉnh sửa gen. Trước trên nền tảng đó đáng sở hữu hơn? Tom Goodwin -

đây, phải mất hơn 10 năm và 2,7 tỷ USD để hoàn một chiến lược gia truyền thông đã viết trong bài thành Dự án Bản đồ gen người. Ngày nay, một gen báo cho TechCrunch vào tháng 3/2015 như sau: có thể được giải mã trình tự trong vài tiếng với chi

“Uber, công ty taxi lớn nhất thế giới, không sở hữu phí dưới 1.000 USD. Nhờ những tiến bộ của sức chiếc xe nào. Facebook, nhà sở hữu phương tiện mạnh tính toán, các nhà khoa học không phải sử

truyền thông phổ biến nhất thế giới, không tạo ra dụng phương pháp thử và sai cho đến khi tìm được nội dung nào. Alibaba, nhà bán lẻ có giá trị nhất đáp án đúng nữa; thay vào đó, họ thử nghiệm cách thế giới, không có tí hàng lưu kho nào. Và Airbnb, các biến thể gen khác nhau tạo ra các đặc tính di nhà cung cấp phòng ở cho thuê lớn nhất thế giới, truyền và loại bệnh đặc thù khác nhau.

không có chút bất động sản nào”.

Sinh học tổng hợp là bước tiếp theo. Công nghệ

Các nền tảng kỹ thuật số đã giảm thiểu đáng này cho chúng ta khả năng tùy biến các sinh thể

kể chi phí giao dịch và chi phí gián đoạn khi các cá bằng việc viết ra chuỗi DNA. Chưa xét đến những nhân hay tổ chức chia sẻ việc sử dụng một tài sản vấn đề đạo đức nghiêm trọng được đặt ra, những hay cung ứng một dịch vụ. Mỗi giao dịch giờ đây tiến bộ này không chỉ có ảnh hưởng lớn lao và tức có thể chia thành các khoản rất nhỏ, đem lại lợi thời đối với ngành y tế mà cả với nông nghiệp và nhuận cho tất cả các bên. Hơn nữa, khi sử dụng sản xuất nhiên liệu sinh học.

24

25

https://thuviensach.vn

Nhiều thách thức nan giải trong y học, từ bệnh hơn là kỹ thuật. Danh sách các ứng dụng tiềm năng tim đến ung thư, đều có yếu tố gen. Vì thế, khả

gần như vô tận - từ khả năng biến đổi gen động vật năng xác định cấu trúc gen của con người một cách theo hướng sử dụng nguồn thức ăn kinh tế hơn hoặc hiệu quả và tiết kiệm chi phí (bằng máy giải mã phù hợp với điều kiện địa phương hơn đến việc tạo trình tự trong chẩn đoán thông thường) sẽ tạo ra ra các loại cây lương thực có khả năng chống chọi với cuộc cách mạng trong hiệu quả điều trị y tế và được nhiệt độ khắc nghiệt hay hạn hán cao.

cá nhân hóa. Có được thông tin về cấu trúc gen của Khi nghiên cứu về công nghệ gen ngày càng một khối u sẽ giúp bác sĩ đưa ra hướng điều trị ung phát triển (ví dụ, sự phát triển của phương pháp thư cho bệnh nhân.

CRISPR/Cas9 trong chỉnh sửa và liệu pháp gen), Trong khi hiểu biết của chúng ta về mối liên hệ

những hạn chế về tính hiệu quả và đặc hiệu trong giữa các chỉ thị gen và bệnh tật còn hạn chế, việc điều trị sẽ được khắc phục, và ngay lập tức đặt gia tăng lượng dữ liệu sẽ tạo điều kiện cho điều trị

ra câu hỏi thách thức nhất, đặc biệt là từ góc độ

chính xác, cho phép phát triển các biện pháp trị

đạo đức: chỉnh sửa gen sẽ là cuộc cách mạng trong liệu có tính cá nhân hóa cao nhằm nâng cao kết nghiên cứu và điều trị y tế như thế nào? Về nguyên quả điều trị. Ngay từ bây giờ, hệ thống siêu máy tắc, cả thực vật lẫn động vật đều có thể được lập tính Watson của IBM đã có thể gợi ý phác đồ điều trình để tạo ra các loại thuốc và cách chữa trị

trị cá nhân hóa cho bệnh nhân ung thư trong vài khác. Ngày mà loài bò có thể được lập trình để cho phút, bằng cách đối chiếu bệnh lý và quy trình điều sữa chứa thành tố giúp đông máu mà người mắc trị, phim chụp và dữ liệu gen với (gần như) toàn bộ

chứng máu khó đông cần không còn xa nữa. Các y học cập nhật thế giới.

nhà nghiên cứu đã bắt đầu lập trình gen của loài Khả năng chỉnh sửa sinh học có thể được áp lợn với mục tiêu phát triển các cơ quan phù hợp dụng lên hầu hết các loại tế bào, cho phép tạo ra với việc ghép tạng cho người (một quá trình gọi là thực vật hoặc động vật biến đổi gen, cũng như biến cấy ghép dị chủng, trước đây khó có thể hình dung đổi tế bào của các sinh thể trưởng thành, kể cả con được do rủi ro bị cơ thể người đào thải và nguy cơ

người. Điều này khác với công nghệ gen những năm truyền bệnh từ động vật cho con người).

1980 ở chỗ nó chính xác hơn, hiệu quả và dễ sử dụng Như đã đề cập ở trên về việc các công nghệ

hơn nhiều các phương pháp trước đây. Thực tế, khoa khác nhau kết hợp và bổ trợ lẫn nhau, sản xuất 3D

học đang phát triển nhanh đến nỗi những hạn chế

sẽ được kết hợp với chỉnh sửa gen để cho ra đời mô hiện nay nặng tính pháp lý, quy định và đạo đức sống nhằm mục đích chỉnh sửa và tái tạo mô - một 26

27

https://thuviensach.vn

Nhiều thách thức nan giải trong y học, từ bệnh hơn là kỹ thuật. Danh sách các ứng dụng tiềm năng tim đến ung thư, đều có yếu tố gen. Vì thế, khả

gần như vô tận - từ khả năng biến đổi gen động vật năng xác định cấu trúc gen của con người một cách theo hướng sử dụng nguồn thức ăn kinh tế hơn hoặc hiệu quả và tiết kiệm chi phí (bằng máy giải mã phù hợp với điều kiện địa phương hơn đến việc tạo trình tự trong chẩn đoán thông thường) sẽ tạo ra ra các loại cây lương thực có khả năng chống chọi với cuộc cách mạng trong hiệu quả điều trị y tế và được nhiệt độ khắc nghiệt hay hạn hán cao.

cá nhân hóa. Có được thông tin về cấu trúc gen của Khi nghiên cứu về công nghệ gen ngày càng một khối u sẽ giúp bác sĩ đưa ra hướng điều trị ung phát triển (ví dụ, sự phát triển của phương pháp thư cho bệnh nhân.

CRISPR/Cas9 trong chỉnh sửa và liệu pháp gen), Trong khi hiểu biết của chúng ta về mối liên hệ

những hạn chế về tính hiệu quả và đặc hiệu trong giữa các chỉ thị gen và bệnh tật còn hạn chế, việc điều trị sẽ được khắc phục, và ngay lập tức đặt gia tăng lượng dữ liệu sẽ tạo điều kiện cho điều trị

ra câu hỏi thách thức nhất, đặc biệt là từ góc độ

chính xác, cho phép phát triển các biện pháp trị

đạo đức: chỉnh sửa gen sẽ là cuộc cách mạng trong liệu có tính cá nhân hóa cao nhằm nâng cao kết nghiên cứu và điều trị y tế như thế nào? Về nguyên quả điều trị. Ngay từ bây giờ, hệ thống siêu máy tắc, cả thực vật lẫn động vật đều có thể được lập tính Watson của IBM đã có thể gợi ý phác đồ điều trình để tạo ra các loại thuốc và cách chữa trị

trị cá nhân hóa cho bệnh nhân ung thư trong vài khác. Ngày mà loài bò có thể được lập trình để cho phút, bằng cách đối chiếu bệnh lý và quy trình điều sữa chứa thành tố giúp đông máu mà người mắc trị, phim chụp và dữ liệu gen với (gần như) toàn bộ

chứng máu khó đông cần không còn xa nữa. Các y học cập nhật thế giới.

nhà nghiên cứu đã bắt đầu lập trình gen của loài Khả năng chỉnh sửa sinh học có thể được áp lợn với mục tiêu phát triển các cơ quan phù hợp dụng lên hầu hết các loại tế bào, cho phép tạo ra với việc ghép tạng cho người (một quá trình gọi là thực vật hoặc động vật biến đổi gen, cũng như biến cấy ghép dị chủng, trước đây khó có thể hình dung đổi tế bào của các sinh thể trưởng thành, kể cả con được do rủi ro bị cơ thể người đào thải và nguy cơ

người. Điều này khác với công nghệ gen những năm truyền bệnh từ động vật cho con người).

1980 ở chỗ nó chính xác hơn, hiệu quả và dễ sử dụng Như đã đề cập ở trên về việc các công nghệ

hơn nhiều các phương pháp trước đây. Thực tế, khoa khác nhau kết hợp và bổ trợ lẫn nhau, sản xuất 3D

học đang phát triển nhanh đến nỗi những hạn chế

sẽ được kết hợp với chỉnh sửa gen để cho ra đời mô hiện nay nặng tính pháp lý, quy định và đạo đức sống nhằm mục đích chỉnh sửa và tái tạo mô - một 26

27

https://thuviensach.vn

quá trình được gọi là in sinh học. Công nghệ này cụ thể hoặc có khả năng đề kháng một căn bệnh đã được sử dụng để tạo ra mô da, xương, tim và nhất định. Hiển nhiên là cơ hội và thách thức từ

mạch máu. Sẽ đến một ngày, các lớp tế bào gan in những khả năng này đang gây nhiều tranh cãi.

3D có thể được sử dụng để tạo ra các bộ phận cho Đáng chú ý, tháng 12/2015, Viện Hàn lâm Khoa cấy ghép nội tạng.

học quốc gia và Viện Hàn lâm Y học quốc gia của Chúng ta đang phát triển những cách thức Mỹ, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và Hội mới để cài đặt và sử dụng các thiết bị theo dõi mức hoàng gia Anh đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh độ hoạt động và thành phần hóa học của máu, sự

quốc tế về chỉnh sửa gen người. Dù vậy, chúng ta tương quan giữa chúng với thể trạng, tinh thần, vẫn chưa sẵn sàng đối mặt với những thực tế và năng suất của con người tại nhà và nơi làm việc.

hậu quả của công nghệ gen mới nhất, cho dù chúng Chúng ta đã hiểu biết nhiều hơn về cách não thực đang ở trước mắt. Những thách thức xã hội, y tế, hiện các chức năng và đang chứng kiến những bước đạo đức và tâm lý mà chúng mang lại là không nhỏ

tiến đáng quan tâm trong ngành công nghệ thần và cần được giải quyết, hoặc ít nhất là được quan kinh. Việc hai trong số các chương trình nghiên tâm, một cách phù hợp.

cứu được cấp vốn nhiều nhất trong vài năm qua là Câu hỏi 10: 21 sản phẩm công nghệ được về khoa học não bộ càng làm rõ điều đó.

trông chờ xuất hiện trước năm 2025 là gì?

Lĩnh vực sinh học có thể là nơi có những thách thức lớn nhất cho sự hình thành các chuẩn mực xã

Trả lời:

hội và các quy định phù hợp. Chúng ta đang đối Đổi mới sáng tạo là một quá trình xã hội phức mặt với những câu hỏi mới về bản chất của con tạp và không thể coi là nghiễm nhiên. Vì vậy, dù người như những dữ liệu và thông tin nào về cơ thể

các câu hỏi trước đã đề cập đến một loạt tiến bộ

và sức khỏe của chúng ta nên và cần được chia sẻ, công nghệ có khả năng thay đổi thế giới, chúng ta và chúng ta có quyền và nghĩa vụ gì trong việc thay vẫn phải quan tâm đến việc làm sao để bảo đảm đổi mã gen của các thế hệ tương lai.

những tiến bộ này sẽ tiếp tục được phát triển theo Trở lại vấn đề chỉnh sửa gen, ngày nay, việc hướng tích cực nhất.

kiểm soát được bản đồ gen người với độ chính xác Các viện nghiên cứu thường được coi là một trong cao trong từng phôi sống đồng nghĩa với việc chúng những cơ sở hàng đầu để nghiên cứu các ý tưởng tiên ta có thể thấy trong tương lai sự ra đời của những tiến. Tuy nhiên, bằng chứng mới nhất cho thấy các đứa trẻ được thiết kế với những đặc tính di truyền chính sách khuyến khích phát triển sự nghiệp và 28

29

https://thuviensach.vn

quá trình được gọi là in sinh học. Công nghệ này cụ thể hoặc có khả năng đề kháng một căn bệnh đã được sử dụng để tạo ra mô da, xương, tim và nhất định. Hiển nhiên là cơ hội và thách thức từ

mạch máu. Sẽ đến một ngày, các lớp tế bào gan in những khả năng này đang gây nhiều tranh cãi.

3D có thể được sử dụng để tạo ra các bộ phận cho Đáng chú ý, tháng 12/2015, Viện Hàn lâm Khoa cấy ghép nội tạng.

học quốc gia và Viện Hàn lâm Y học quốc gia của Chúng ta đang phát triển những cách thức Mỹ, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc và Hội mới để cài đặt và sử dụng các thiết bị theo dõi mức hoàng gia Anh đã tổ chức Hội nghị thượng đỉnh độ hoạt động và thành phần hóa học của máu, sự

quốc tế về chỉnh sửa gen người. Dù vậy, chúng ta tương quan giữa chúng với thể trạng, tinh thần, vẫn chưa sẵn sàng đối mặt với những thực tế và năng suất của con người tại nhà và nơi làm việc.

hậu quả của công nghệ gen mới nhất, cho dù chúng Chúng ta đã hiểu biết nhiều hơn về cách não thực đang ở trước mắt. Những thách thức xã hội, y tế, hiện các chức năng và đang chứng kiến những bước đạo đức và tâm lý mà chúng mang lại là không nhỏ

tiến đáng quan tâm trong ngành công nghệ thần và cần được giải quyết, hoặc ít nhất là được quan kinh. Việc hai trong số các chương trình nghiên tâm, một cách phù hợp.

cứu được cấp vốn nhiều nhất trong vài năm qua là Câu hỏi 10: 21 sản phẩm công nghệ được về khoa học não bộ càng làm rõ điều đó.

trông chờ xuất hiện trước năm 2025 là gì?

Lĩnh vực sinh học có thể là nơi có những thách thức lớn nhất cho sự hình thành các chuẩn mực xã

Trả lời:

hội và các quy định phù hợp. Chúng ta đang đối Đổi mới sáng tạo là một quá trình xã hội phức mặt với những câu hỏi mới về bản chất của con tạp và không thể coi là nghiễm nhiên. Vì vậy, dù người như những dữ liệu và thông tin nào về cơ thể

các câu hỏi trước đã đề cập đến một loạt tiến bộ

và sức khỏe của chúng ta nên và cần được chia sẻ, công nghệ có khả năng thay đổi thế giới, chúng ta và chúng ta có quyền và nghĩa vụ gì trong việc thay vẫn phải quan tâm đến việc làm sao để bảo đảm đổi mã gen của các thế hệ tương lai.

những tiến bộ này sẽ tiếp tục được phát triển theo Trở lại vấn đề chỉnh sửa gen, ngày nay, việc hướng tích cực nhất.

kiểm soát được bản đồ gen người với độ chính xác Các viện nghiên cứu thường được coi là một trong cao trong từng phôi sống đồng nghĩa với việc chúng những cơ sở hàng đầu để nghiên cứu các ý tưởng tiên ta có thể thấy trong tương lai sự ra đời của những tiến. Tuy nhiên, bằng chứng mới nhất cho thấy các đứa trẻ được thiết kế với những đặc tính di truyền chính sách khuyến khích phát triển sự nghiệp và 28

29

https://thuviensach.vn

điều kiện tài trợ tại các trường đại học ngày nay lại về tương lai của phần mềm và xã hội, thuộc Diễn ưu tiên những nghiên cứu bảo thủ và theo từng bước đàn Kinh tế Thế giới thực hiện, với sự tham gia của nhỏ hơn là các đề án sáng tạo và đột phá.

hơn 800 lãnh đạo điều hành và chuyên gia trong Thuốc giải cho bệnh bảo thủ nghiên cứu trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông.

giới học thuật là khuyến khích hơn nữa các nghiên Bảng sau cho thấy tỷ lệ những người được hỏi cứu có hình thức thương mại. Tuy nhiên, cách tiếp dự báo những sản phẩm công nghệ sẽ xuất hiện cận này cũng có những thách thức riêng.

trước năm 2025. Có hai sản phẩm không thuộc Để thúc đẩy cả những nghiên cứu cơ bản mang khảo sát ban đầu là thiết kế con người và công tính mở đường lẫn những cải tiến kỹ thuật sáng nghệ thần kinh cũng được đưa vào nhưng không có tạo trong giới học thuật cũng như giới kinh doanh, mặt trong bảng.

các chính phủ cần tài trợ quyết liệt hơn cho các dự

Đây là tiền đề quan trọng vì nó báo hiệu những án nghiên cứu tham vọng. Tương tự, mô hình hợp thay đổi căn bản sắp diễn ra - được khuếch đại tác nghiên cứu công - tư cần được tăng cường cấu bởi bản chất mang tính hệ thống của chúng - cũng trúc theo hướng phát triển tri thức và nguồn nhân như cách chuẩn bị và ứng phó tốt nhất trước những lực vì lợi ích của toàn xã hội.

thay đổi này. Để định hướng giữa giai đoạn chuyển Khi được đề cập một cách tổng quan, những xu đổi này, đầu tiên phải nhận thức.

thế lớn nói trên có vẻ khá trừu tượng. Tuy nhiên, trên thực tế, chúng mở đường cho những ứng dụng

%

và sự phát triển rất thực tiễn.

10% dân số mặc quần áo kết nối Internet 91,2

Một báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới 90% dân số có thể lưu trữ dữ liệu không 91

tháng 9 năm 2015 chỉ ra 21 sản phẩm công nghệ

giới hạn và miễn phí (kèm theo quảng cáo) được trông chờ xuất hiện trước năm 2025, là thời điểm những dịch chuyển công nghệ xâm nhập vào 1 nghìn tỷ cảm biến kết nối với Internet 89,2

xã hội chính thống - sẽ định hình thế giới số và siêu Dược sĩ robot đầu tiên tại Mỹ

86,5

liên kết của chúng ta trong tương lai. Những thay 10% kính đọc sách kết nối Internet

85,5

đổi này được dự báo sẽ xuất hiện trong 10 năm tới 80% dân số có định danh kỹ thuật số trên 84,4

và do đó sẽ phản ánh sinh động những dịch chuyển Internet

sâu sắc được châm ngòi bởi Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Những điểm bùng phát được xác định Chiếc xe ôtô đầu tiên được sản xuất bằng 84,1

qua một cuộc khảo sát do Hội đồng Nghị sự toàn cầu công nghệ in 3D

30

31

https://thuviensach.vn

điều kiện tài trợ tại các trường đại học ngày nay lại về tương lai của phần mềm và xã hội, thuộc Diễn ưu tiên những nghiên cứu bảo thủ và theo từng bước đàn Kinh tế Thế giới thực hiện, với sự tham gia của nhỏ hơn là các đề án sáng tạo và đột phá.

hơn 800 lãnh đạo điều hành và chuyên gia trong Thuốc giải cho bệnh bảo thủ nghiên cứu trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông.

giới học thuật là khuyến khích hơn nữa các nghiên Bảng sau cho thấy tỷ lệ những người được hỏi cứu có hình thức thương mại. Tuy nhiên, cách tiếp dự báo những sản phẩm công nghệ sẽ xuất hiện cận này cũng có những thách thức riêng.

trước năm 2025. Có hai sản phẩm không thuộc Để thúc đẩy cả những nghiên cứu cơ bản mang khảo sát ban đầu là thiết kế con người và công tính mở đường lẫn những cải tiến kỹ thuật sáng nghệ thần kinh cũng được đưa vào nhưng không có tạo trong giới học thuật cũng như giới kinh doanh, mặt trong bảng.

các chính phủ cần tài trợ quyết liệt hơn cho các dự

Đây là tiền đề quan trọng vì nó báo hiệu những án nghiên cứu tham vọng. Tương tự, mô hình hợp thay đổi căn bản sắp diễn ra - được khuếch đại tác nghiên cứu công - tư cần được tăng cường cấu bởi bản chất mang tính hệ thống của chúng - cũng trúc theo hướng phát triển tri thức và nguồn nhân như cách chuẩn bị và ứng phó tốt nhất trước những lực vì lợi ích của toàn xã hội.

thay đổi này. Để định hướng giữa giai đoạn chuyển Khi được đề cập một cách tổng quan, những xu đổi này, đầu tiên phải nhận thức.

thế lớn nói trên có vẻ khá trừu tượng. Tuy nhiên, trên thực tế, chúng mở đường cho những ứng dụng

%

và sự phát triển rất thực tiễn.

10% dân số mặc quần áo kết nối Internet 91,2

Một báo cáo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới 90% dân số có thể lưu trữ dữ liệu không 91

tháng 9 năm 2015 chỉ ra 21 sản phẩm công nghệ

giới hạn và miễn phí (kèm theo quảng cáo) được trông chờ xuất hiện trước năm 2025, là thời điểm những dịch chuyển công nghệ xâm nhập vào 1 nghìn tỷ cảm biến kết nối với Internet 89,2

xã hội chính thống - sẽ định hình thế giới số và siêu Dược sĩ robot đầu tiên tại Mỹ

86,5

liên kết của chúng ta trong tương lai. Những thay 10% kính đọc sách kết nối Internet

85,5

đổi này được dự báo sẽ xuất hiện trong 10 năm tới 80% dân số có định danh kỹ thuật số trên 84,4

và do đó sẽ phản ánh sinh động những dịch chuyển Internet

sâu sắc được châm ngòi bởi Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Những điểm bùng phát được xác định Chiếc xe ôtô đầu tiên được sản xuất bằng 84,1

qua một cuộc khảo sát do Hội đồng Nghị sự toàn cầu công nghệ in 3D

30

31

https://thuviensach.vn

Chính phủ đầu tiên thay thế điều tra dân 82,9

số bằng dữ liệu lớn (big data)

Điện thoại di động cấy ghép trên cơ thể 81,7

người đầu tiên có mặt trên thị trường Phần 2:

5% số lượng sản phẩm tiêu dùng được sản 81,1

CÁC LĨNH VỰC CHỦ ĐẠO CỦA

xuất bằng công nghệ in 3D

CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

90% dân số sử dụng điện thoại thông minh 80,7

90% dân số có kết nối Internet thường xuyên 78,8

Câu hỏi 11: Cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) là gì?

Ôtô không người lái chiếm 10% tổng số xe 78,2

lưu thông ở Mỹ

Trả lời:

Big Data là một thuật ngữ phản ánh việc xử

Ca cấy ghép gan nhân tạo sản xuất bằng 76,4

công nghệ in 3D đầu tiên

lý một tập hợp dữ liệu rất lớn và phức tạp mà các ứng dụng xử lý dữ liệu truyền thống không xử

30% kiểm toán doanh nghiệp do trí tuệ 75,4

lý được. Dữ liệu lớn bao gồm các thách thức như

nhân tạo thực hiện

phân tích, thu thập, giám sát dữ liệu, tìm kiếm, Lần đầu tiên chính phủ thu thuế bằng 73,1

chia sẻ, lưu trữ, truyền nhận, trực quan, truy vấn công nghệ chuỗi khối

và tính riêng tư. Thuật ngữ này thường chỉ đơn Các thiết bị gia dụng và thiết bị gia đình 69,9

giản đề cập đến việc sử dụng các phân tích dự báo, chiếm hơn 50% lượng truy cập Internet phân tích hành vi người dùng, hoặc một số phương Trên toàn thế giới, số chuyến đi bằng việc 67,2

pháp phân tích dữ liệu tiên tiến khác trích xuất đi chung xe ôtô nhiều hơn bằng xe riêng giá trị từ dữ liệu mà ít khi đề cập đến kích thước Thành phố trên 50 nghìn dân đầu tiên 63,7

của bộ dữ liệu.

không có đèn giao thông

Những nguồn chính tạo ra Big Data: 10% GDP toàn cầu được lưu trữ bằng công 57,9

- Hộp đen dữ liệu: Đây là dữ liệu được tạo ra từ

nghệ chuỗi khối

máy bay, bao gồm máy bay phản lực và trực thăng.

Hộp đen dữ liệu này bao gồm thông tin tạo ra bởi Cỗ máy trí tuệ nhân tạo đầu tiên có mặt 45,2

giọng nói của phi hành đoàn, các bản thu âm và trong hội đồng quản trị của doanh nghiệp thông tin về chuyến bay.

32

33

https://thuviensach.vn

Chính phủ đầu tiên thay thế điều tra dân 82,9

số bằng dữ liệu lớn (big data)

Điện thoại di động cấy ghép trên cơ thể 81,7

người đầu tiên có mặt trên thị trường Phần 2:

5% số lượng sản phẩm tiêu dùng được sản 81,1

CÁC LĨNH VỰC CHỦ ĐẠO CỦA

xuất bằng công nghệ in 3D

CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

90% dân số sử dụng điện thoại thông minh 80,7

90% dân số có kết nối Internet thường xuyên 78,8

Câu hỏi 11: Cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) là gì?

Ôtô không người lái chiếm 10% tổng số xe 78,2

lưu thông ở Mỹ

Trả lời:

Big Data là một thuật ngữ phản ánh việc xử

Ca cấy ghép gan nhân tạo sản xuất bằng 76,4

công nghệ in 3D đầu tiên

lý một tập hợp dữ liệu rất lớn và phức tạp mà các ứng dụng xử lý dữ liệu truyền thống không xử

30% kiểm toán doanh nghiệp do trí tuệ 75,4

lý được. Dữ liệu lớn bao gồm các thách thức như

nhân tạo thực hiện

phân tích, thu thập, giám sát dữ liệu, tìm kiếm, Lần đầu tiên chính phủ thu thuế bằng 73,1

chia sẻ, lưu trữ, truyền nhận, trực quan, truy vấn công nghệ chuỗi khối

và tính riêng tư. Thuật ngữ này thường chỉ đơn Các thiết bị gia dụng và thiết bị gia đình 69,9

giản đề cập đến việc sử dụng các phân tích dự báo, chiếm hơn 50% lượng truy cập Internet phân tích hành vi người dùng, hoặc một số phương Trên toàn thế giới, số chuyến đi bằng việc 67,2

pháp phân tích dữ liệu tiên tiến khác trích xuất đi chung xe ôtô nhiều hơn bằng xe riêng giá trị từ dữ liệu mà ít khi đề cập đến kích thước Thành phố trên 50 nghìn dân đầu tiên 63,7

của bộ dữ liệu.

không có đèn giao thông

Những nguồn chính tạo ra Big Data: 10% GDP toàn cầu được lưu trữ bằng công 57,9

- Hộp đen dữ liệu: Đây là dữ liệu được tạo ra từ

nghệ chuỗi khối

máy bay, bao gồm máy bay phản lực và trực thăng.

Hộp đen dữ liệu này bao gồm thông tin tạo ra bởi Cỗ máy trí tuệ nhân tạo đầu tiên có mặt 45,2

giọng nói của phi hành đoàn, các bản thu âm và trong hội đồng quản trị của doanh nghiệp thông tin về chuyến bay.

32

33

https://thuviensach.vn

- Dữ liệu từ các kênh truyền thông xã hội: Đây

- Phần lớn các kết cấu hạ tầng này sẽ tập trung là dữ liệu được tạo ra và phát triển từ các trang một chỗ, vì các công ty muốn tiếp tục tận dụng các web truyền thông xã hội như Twitter, Facebook, khoản đầu tư vào trung tâm dữ liệu của mình.

Instagram, Pinterest và Google+...

Nhưng ngày càng có nhiều tổ chức dựa vào các dịch

- Dữ liệu giao dịch chứng khoán: Đây là số liệu vụ điện toán đám mây để xử lý nhiều yêu cầu Big từ thị trường chứng khoán đối với quyết định mua Data của họ.

và bán cổ phiếu được thực hiện bởi khách hàng.

- Thu thập dữ liệu đòi hỏi phải có nguồn. Rất

- Dữ liệu điện lực: Đây là dữ liệu tạo ra bởi điện nhiều trong số những ứng dụng như các ứng dụng lực. Nó bao gồm các thông tin cụ thể từ các điểm web, các kênh truyền thông xã hội, ứng dụng di giao nhau của các nút thông tin sử dụng.

động và lưu trữ email đã được cài sẵn. Nhưng khi

- Dữ liệu giao thông: Dữ liệu này bao gồm sức IoT trở nên phổ biến hơn, các công ty có thể phải chứa và các mẫu phương tiện giao thông, độ sẵn triển khai cảm biến trên tất cả các loại thiết bị, sàng và khoảng cách đã đi được của từng phương phương tiện và sản phẩm để thu thập dữ liệu, cũng tiện giao thông.

như các ứng dụng mới tạo ra dữ liệu người dùng

- Dữ liệu các thiết bị tìm kiếm: Đây là dữ liệu (Phân tích dữ liệu theo định hướng IoT có các kỹ

được tạo ra từ các công cụ tìm kiếm và đây cũng là thuật và công cụ chuyên biệt của nó).

nguồn dữ liệu lớn nhất của dữ liệu tập trung. Công

- Để lưu trữ tất cả các dữ liệu đến, các tổ chức cụ tìm kiếm có cơ sở dữ liệu cực kỳ rộng lớn, nơi họ

cần phải có đủ dung lượng lưu trữ tại chỗ. Các tùy có thể tìm thấy dữ liệu họ cần.

chọn lưu trữ bao gồm kho dữ liệu truyền thống, các Kết cấu hạ tầng công nghệ thông tin để hỗ trợ

hồ dữ liệu (data lakes) và lưu trữ trên đám mây.

Big Data:

- Các công cụ kết cấu hạ tầng bảo mật có thể

- Đối với khái niệm Big Data để làm việc, các bao gồm việc mã hóa dữ liệu, xác thực người dùng tổ chức cần phải có kết cấu hạ tầng để thu thập và và các điều khiển truy cập khác, hệ thống giám sát, chứa dữ liệu, cung cấp quyền truy cập và bảo đảm tường lửa, quản lý di động của doanh nghiệp và các thông tin trong khi lưu trữ và chuyển tiếp.

sản phẩm khác để bảo vệ hệ thống và dữ liệu.

- Ở cấp độ cao, bao gồm hệ thống lưu trữ và máy Tác động tích cực: ra quyết định chính xác chủ được thiết kế cho Big Data, phần mềm quản hơn và nhanh hơn; tăng mức độ ra quyết định lý và tích hợp dữ liệu, thông tin kinh doanh, phần trong thời gian thực; dữ liệu mở hỗ trợ đổi mới mềm phân tích dữ liệu và các ứng dụng Big Data.

sáng tạo; giảm phức tạp và tăng hiệu quả phục vụ

34

35

https://thuviensach.vn

- Dữ liệu từ các kênh truyền thông xã hội: Đây

- Phần lớn các kết cấu hạ tầng này sẽ tập trung là dữ liệu được tạo ra và phát triển từ các trang một chỗ, vì các công ty muốn tiếp tục tận dụng các web truyền thông xã hội như Twitter, Facebook, khoản đầu tư vào trung tâm dữ liệu của mình.

Instagram, Pinterest và Google+...

Nhưng ngày càng có nhiều tổ chức dựa vào các dịch

- Dữ liệu giao dịch chứng khoán: Đây là số liệu vụ điện toán đám mây để xử lý nhiều yêu cầu Big từ thị trường chứng khoán đối với quyết định mua Data của họ.

và bán cổ phiếu được thực hiện bởi khách hàng.

- Thu thập dữ liệu đòi hỏi phải có nguồn. Rất

- Dữ liệu điện lực: Đây là dữ liệu tạo ra bởi điện nhiều trong số những ứng dụng như các ứng dụng lực. Nó bao gồm các thông tin cụ thể từ các điểm web, các kênh truyền thông xã hội, ứng dụng di giao nhau của các nút thông tin sử dụng.

động và lưu trữ email đã được cài sẵn. Nhưng khi

- Dữ liệu giao thông: Dữ liệu này bao gồm sức IoT trở nên phổ biến hơn, các công ty có thể phải chứa và các mẫu phương tiện giao thông, độ sẵn triển khai cảm biến trên tất cả các loại thiết bị, sàng và khoảng cách đã đi được của từng phương phương tiện và sản phẩm để thu thập dữ liệu, cũng tiện giao thông.

như các ứng dụng mới tạo ra dữ liệu người dùng

- Dữ liệu các thiết bị tìm kiếm: Đây là dữ liệu (Phân tích dữ liệu theo định hướng IoT có các kỹ

được tạo ra từ các công cụ tìm kiếm và đây cũng là thuật và công cụ chuyên biệt của nó).

nguồn dữ liệu lớn nhất của dữ liệu tập trung. Công

- Để lưu trữ tất cả các dữ liệu đến, các tổ chức cụ tìm kiếm có cơ sở dữ liệu cực kỳ rộng lớn, nơi họ

cần phải có đủ dung lượng lưu trữ tại chỗ. Các tùy có thể tìm thấy dữ liệu họ cần.

chọn lưu trữ bao gồm kho dữ liệu truyền thống, các Kết cấu hạ tầng công nghệ thông tin để hỗ trợ

hồ dữ liệu (data lakes) và lưu trữ trên đám mây.

Big Data:

- Các công cụ kết cấu hạ tầng bảo mật có thể

- Đối với khái niệm Big Data để làm việc, các bao gồm việc mã hóa dữ liệu, xác thực người dùng tổ chức cần phải có kết cấu hạ tầng để thu thập và và các điều khiển truy cập khác, hệ thống giám sát, chứa dữ liệu, cung cấp quyền truy cập và bảo đảm tường lửa, quản lý di động của doanh nghiệp và các thông tin trong khi lưu trữ và chuyển tiếp.

sản phẩm khác để bảo vệ hệ thống và dữ liệu.

- Ở cấp độ cao, bao gồm hệ thống lưu trữ và máy Tác động tích cực: ra quyết định chính xác chủ được thiết kế cho Big Data, phần mềm quản hơn và nhanh hơn; tăng mức độ ra quyết định lý và tích hợp dữ liệu, thông tin kinh doanh, phần trong thời gian thực; dữ liệu mở hỗ trợ đổi mới mềm phân tích dữ liệu và các ứng dụng Big Data.

sáng tạo; giảm phức tạp và tăng hiệu quả phục vụ

34

35

https://thuviensach.vn

người dân; tiết kiệm chi phí; tạo ra các loại việc lực hơn; giảm chi phí giao hàng; minh bạch hơn về

làm mới...

sử dụng tài nguyên và tình trạng tài nguyên; giảm Tác động tiêu cực: mất việc làm; lo ngại về tính tội phạm; tăng tính di động; phi tập trung hóa và riêng tư; trách nhiệm giải trình (ai sở hữu thuật tăng tính thân thiện với khí hậu trong sản xuất và toán?); sự tin tưởng (làm thế nào để tin vào dữ

tiêu dùng năng lượng; phi tập trung hóa sản xuất liệu?); xung đột về các thuật toán.

hàng hoá; tăng khả năng chống chịu (trước tác động của biến đổi khí hậu); giảm ô nhiễm (không Câu hỏi 12: Thế nào là thành phố thông khí, tiếng ồn); tiếp cận giáo dục dễ dàng hơn; tiếp minh (Smart City)?

cận thị trường nhanh hơn; thêm việc làm; chính

Trả lời:

phủ điện tử thông minh hơn.

Nhiều thành phố sẽ kết nối các dịch vụ, tiện ích Tác động tiêu cực: giám sát, tính riêng tư; nguy đô thị và đường sá với Internet. Thành phố thông cơ sụp đổ (mất điện toàn diện) nếu hạ tầng năng minh sẽ quản lý năng lượng, dòng nguyên liệu, tài lượng trục trặc; tăng tính tổn thương trước các cuộc nguyên, hậu cần và giao thông. Các thành phố tiến tấn công mạng.

bộ triển khai nhiều dịch vụ mới trên nền tảng dữ

Câu hỏi 13: Chuỗi khối/Tiền ảo (Blockchain/

liệu như giải pháp đậu xe thông minh, thu gom rác Bitcoin) là gì?

thông minh, chiếu sáng thông minh, giám sát giao thông thông minh, quản lý sử dụng năng lượng

Trả lời:

thông minh, quản lý nguồn nước và quản lý thoát Blockchain (chuỗi khối) là một cơ sở dữ liệu phân nước thông minh, quản lý dân cư thông minh...

cấp lưu trữ thông tin trong các khối thông tin được Các thành phố thông minh đang liên tục mở rộng liên kết với nhau bằng mã hóa và mở rộng theo thời mạng lưới công nghệ cảm biến và xây dựng nền gian. Mỗi khối thông tin đều chứa thông tin về thời tảng dữ liệu làm cốt lõi nhằm kết nối nhiều dự án gian khởi tạo và được liên kết tới khối trước đó, kèm công nghệ khác nhau và bổ sung các dịch vụ tương một mã thời gian và dữ liệu giao dịch. Blockchain lai dựa trên phân tích dữ liệu và mô hình dự đoán.

được thiết kế để chống lại việc thay đổi của dữ liệu, Tác động tích cực: tăng hiệu quả sử dụng một khi dữ liệu đã được mạng lưới chấp nhận thì sẽ

nguồn lực; tăng năng suất; tăng mật độ; cải thiện không có cách nào thay đổi được.

chất lượng cuộc sống; tác động đến môi trường; Blockchain cho phép xác nhận các giao dịch người dân nói chung dễ dàng tiếp cận các nguồn thông qua một hệ thống tự kiểm tra, chống giả mạo.

36

37

https://thuviensach.vn

người dân; tiết kiệm chi phí; tạo ra các loại việc lực hơn; giảm chi phí giao hàng; minh bạch hơn về

làm mới...

sử dụng tài nguyên và tình trạng tài nguyên; giảm Tác động tiêu cực: mất việc làm; lo ngại về tính tội phạm; tăng tính di động; phi tập trung hóa và riêng tư; trách nhiệm giải trình (ai sở hữu thuật tăng tính thân thiện với khí hậu trong sản xuất và toán?); sự tin tưởng (làm thế nào để tin vào dữ

tiêu dùng năng lượng; phi tập trung hóa sản xuất liệu?); xung đột về các thuật toán.

hàng hoá; tăng khả năng chống chịu (trước tác động của biến đổi khí hậu); giảm ô nhiễm (không Câu hỏi 12: Thế nào là thành phố thông khí, tiếng ồn); tiếp cận giáo dục dễ dàng hơn; tiếp minh (Smart City)?

cận thị trường nhanh hơn; thêm việc làm; chính

Trả lời:

phủ điện tử thông minh hơn.

Nhiều thành phố sẽ kết nối các dịch vụ, tiện ích Tác động tiêu cực: giám sát, tính riêng tư; nguy đô thị và đường sá với Internet. Thành phố thông cơ sụp đổ (mất điện toàn diện) nếu hạ tầng năng minh sẽ quản lý năng lượng, dòng nguyên liệu, tài lượng trục trặc; tăng tính tổn thương trước các cuộc nguyên, hậu cần và giao thông. Các thành phố tiến tấn công mạng.

bộ triển khai nhiều dịch vụ mới trên nền tảng dữ

Câu hỏi 13: Chuỗi khối/Tiền ảo (Blockchain/

liệu như giải pháp đậu xe thông minh, thu gom rác Bitcoin) là gì?

thông minh, chiếu sáng thông minh, giám sát giao thông thông minh, quản lý sử dụng năng lượng

Trả lời:

thông minh, quản lý nguồn nước và quản lý thoát Blockchain (chuỗi khối) là một cơ sở dữ liệu phân nước thông minh, quản lý dân cư thông minh...

cấp lưu trữ thông tin trong các khối thông tin được Các thành phố thông minh đang liên tục mở rộng liên kết với nhau bằng mã hóa và mở rộng theo thời mạng lưới công nghệ cảm biến và xây dựng nền gian. Mỗi khối thông tin đều chứa thông tin về thời tảng dữ liệu làm cốt lõi nhằm kết nối nhiều dự án gian khởi tạo và được liên kết tới khối trước đó, kèm công nghệ khác nhau và bổ sung các dịch vụ tương một mã thời gian và dữ liệu giao dịch. Blockchain lai dựa trên phân tích dữ liệu và mô hình dự đoán.

được thiết kế để chống lại việc thay đổi của dữ liệu, Tác động tích cực: tăng hiệu quả sử dụng một khi dữ liệu đã được mạng lưới chấp nhận thì sẽ

nguồn lực; tăng năng suất; tăng mật độ; cải thiện không có cách nào thay đổi được.

chất lượng cuộc sống; tác động đến môi trường; Blockchain cho phép xác nhận các giao dịch người dân nói chung dễ dàng tiếp cận các nguồn thông qua một hệ thống tự kiểm tra, chống giả mạo.

36

37

https://thuviensach.vn

Điều này có thể đến ngày chúng ta không còn phải chuỗi khối đóng vai trò là sổ cái lưu trữ mọi giao phụ thuộc vào những người môi giới (và phí môi dịch trên toàn cầu.

giới) và các nhiệm vụ như kiểm tra, kiểm toán Tác động tiêu cực:

sẽ lỗi thời. Tất cả các dữ liệu được ghi trong một

- Bitcoin phá hủy môi trường: Tất cả các máy blockchain đáng tin cậy vì các giao dịch không thể

đào bitcoin tiêu tốn năng lượng điện tương đương thay đổi.

với 1 quốc gia tiêu tốn điện năng đứng thứ 36/196

Bitcoin và các đồng tiền ảo được tạo ra dựa quốc gia trên thế giới. Nếu cứ giữ mức tăng trưởng trên ý tưởng về một hệ thống phân phối đáng tin các máy đào bitcoin như hiện nay thì đến năm 2020, cậy được gọi là chuỗi khối, một cách kiểm chứng có thể tổng lượng điện các máy đào bitcoin cộng lại các giao dịch đáng tin cậy theo cơ chế phân phối.

sẽ lớn hơn lượng điện tiêu thụ toàn thế giới.

Tác động tích cực: blockchain sẽ làm cho thế

- Tính ẩn danh của bitcoin tác động xấu tới xã hội.

giới trở nên năng suất hơn, blockchain sẽ khiến các

- Nghịch lý năng suất (Nghịch lý Solow): Nghịch kiểm toán viên và kế toán giảm bớt công việc hành lý này cho rằng “... khi đầu tư nhiều hơn vào công chính để họ có thể tạo ra nhiều giá trị hơn cho xã nghệ thông tin, năng suất lao động có thể giảm thay hội. Blockchain giúp tăng cơ hội tiếp cận tài chính vì tăng lên”. Những bất cập kỹ thuật là kết quả của tại các thị trường mới nổi khi các dịch vụ tài chính công tác đào tạo, tuyển dụng và kỹ năng công nghệ

trên nền tảng chuỗi khối trở nên phổ biến ở một thông tin còn hạn chế. Nếu các công nghệ blockchain mức nhất định; giảm thiểu vai trò trung gian của lấn sân vào tất cả các ngành công nghiệp, chắc chắn các trung tâm tài chính do dịch vụ và các giá trị

rằng sự hiểu lầm về công nghệ có thể làm tăng thêm khác được tiến hành trao đổi ngay trong chuỗi khối; giờ làm việc của nhân viên, thay vì giảm bớt đi.

sự bùng nổ của việc trao đổi tài sản khi tất cả mọi

- Suy giảm trí thông minh: Sự phụ thuộc vào trao đổi đều có thể thực hiện qua chuỗi khối; tạo ra công nghệ đã cho thấy tác động tiêu cực đến khả

hồ sơ tài sản phong phú hơn tại các thị trường mới năng của con người. Hiệu ứng Google (không dùng nổi với khả năng biến mọi thứ thành vật trao đổi; não bộ để suy nghĩ gì cả vì chúng ta biết mọi thứ

các hợp đồng và dịch vụ pháp lý ngày càng được đều có trên Google) tồn tại và ngày càng tràn lan.

gắn liền với các mã liên kết với chuỗi khối và chúng Trên thực tế, các nghiên cứu gần đây cho thấy 90%

được sử dụng như một loại cam kết bảo đảm không số người mắc chứng mất trí nhớ kỹ thuật số này.

thể phá vỡ hay một hệ thống hợp đồng thông minh Trong khi một số nghiên cứu chỉ ra rằng xã hội có được lập trình sẵn; tăng cường tính minh bạch khi nguy cơ trở nên kém thông minh hơn do sự phụ

38

39

https://thuviensach.vn

Điều này có thể đến ngày chúng ta không còn phải chuỗi khối đóng vai trò là sổ cái lưu trữ mọi giao phụ thuộc vào những người môi giới (và phí môi dịch trên toàn cầu.

giới) và các nhiệm vụ như kiểm tra, kiểm toán Tác động tiêu cực:

sẽ lỗi thời. Tất cả các dữ liệu được ghi trong một

- Bitcoin phá hủy môi trường: Tất cả các máy blockchain đáng tin cậy vì các giao dịch không thể

đào bitcoin tiêu tốn năng lượng điện tương đương thay đổi.

với 1 quốc gia tiêu tốn điện năng đứng thứ 36/196

Bitcoin và các đồng tiền ảo được tạo ra dựa quốc gia trên thế giới. Nếu cứ giữ mức tăng trưởng trên ý tưởng về một hệ thống phân phối đáng tin các máy đào bitcoin như hiện nay thì đến năm 2020, cậy được gọi là chuỗi khối, một cách kiểm chứng có thể tổng lượng điện các máy đào bitcoin cộng lại các giao dịch đáng tin cậy theo cơ chế phân phối.

sẽ lớn hơn lượng điện tiêu thụ toàn thế giới.

Tác động tích cực: blockchain sẽ làm cho thế

- Tính ẩn danh của bitcoin tác động xấu tới xã hội.

giới trở nên năng suất hơn, blockchain sẽ khiến các

- Nghịch lý năng suất (Nghịch lý Solow): Nghịch kiểm toán viên và kế toán giảm bớt công việc hành lý này cho rằng “... khi đầu tư nhiều hơn vào công chính để họ có thể tạo ra nhiều giá trị hơn cho xã nghệ thông tin, năng suất lao động có thể giảm thay hội. Blockchain giúp tăng cơ hội tiếp cận tài chính vì tăng lên”. Những bất cập kỹ thuật là kết quả của tại các thị trường mới nổi khi các dịch vụ tài chính công tác đào tạo, tuyển dụng và kỹ năng công nghệ

trên nền tảng chuỗi khối trở nên phổ biến ở một thông tin còn hạn chế. Nếu các công nghệ blockchain mức nhất định; giảm thiểu vai trò trung gian của lấn sân vào tất cả các ngành công nghiệp, chắc chắn các trung tâm tài chính do dịch vụ và các giá trị

rằng sự hiểu lầm về công nghệ có thể làm tăng thêm khác được tiến hành trao đổi ngay trong chuỗi khối; giờ làm việc của nhân viên, thay vì giảm bớt đi.

sự bùng nổ của việc trao đổi tài sản khi tất cả mọi

- Suy giảm trí thông minh: Sự phụ thuộc vào trao đổi đều có thể thực hiện qua chuỗi khối; tạo ra công nghệ đã cho thấy tác động tiêu cực đến khả

hồ sơ tài sản phong phú hơn tại các thị trường mới năng của con người. Hiệu ứng Google (không dùng nổi với khả năng biến mọi thứ thành vật trao đổi; não bộ để suy nghĩ gì cả vì chúng ta biết mọi thứ

các hợp đồng và dịch vụ pháp lý ngày càng được đều có trên Google) tồn tại và ngày càng tràn lan.

gắn liền với các mã liên kết với chuỗi khối và chúng Trên thực tế, các nghiên cứu gần đây cho thấy 90%

được sử dụng như một loại cam kết bảo đảm không số người mắc chứng mất trí nhớ kỹ thuật số này.

thể phá vỡ hay một hệ thống hợp đồng thông minh Trong khi một số nghiên cứu chỉ ra rằng xã hội có được lập trình sẵn; tăng cường tính minh bạch khi nguy cơ trở nên kém thông minh hơn do sự phụ

38

39

https://thuviensach.vn

thuộc ngày càng nhiều vào công nghệ thì những Trí tuệ nhân tạo là trí tuệ phát sinh bởi máy nghiên cứu này chỉ đơn giản là những lời cảnh báo.

móc, đối lập với trí tuệ tự nhiên phát sinh bởi con Việc duy trì sức khoẻ của não bộ và tăng cường sử

người và các loài vật. Theo đó, khái niệm trí tuệ

dụng năng lượng não là cần thiết cho chúng ta cùng nhân tạo được áp dụng khi máy móc bắt chước nhau tiếp tục giải quyết các vấn đề trên thế giới.

được các chức năng lý trí gắn với trí tuệ con người,

- Chuyển đổi bộ kỹ năng: Các giao dịch trong ví dụ như học hỏi hay giải quyết vấn đề.

một mạng lưới blockchain đã tạo ra sự tin tưởng, Trong cuốn sách Artificial Intelligence: A modern nhưng “sự tin cậy” tự động của các giao dịch này Approach (Tạm dịch: Trí tuệ nhân tạo: Hướng tiếp sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới các kỹ năng xã hội và cận mới nhất) tái bản lần thứ ba của hai tác giả

hành vi của con người. Liệu người ta vẫn tin tưởng Stuart Russell và Peter Norvig có tổng hợp một số

vào các giao dịch bên ngoài mạng lưới blockchain?

định nghĩa khác nhau về trí tuệ nhân tạo như sau: Blockchain sẽ trở thành phương pháp xác nhận

- Trí tuệ nhân tạo là nỗ lực thú vị nhằm khiến chính của tất cả các dữ liệu? Liệu xã hội có trở nên suy nghĩ của máy tính có thêm nhận thức, tư duy.

tin tưởng nhiều hơn hay ít hơn nói chung? Giao

- Trí tuệ nhân tạo là những hành động của dịch hoặc thỏa thuận được thực hiện bên ngoài một máy móc gắn liền với tư duy của con người, ví dụ

blockchain có hợp pháp không?

như ra quyết định hay giải quyết vấn đề.

Nếu chúng ta dựa vào blockchain để xác nhận

- Trí tuệ nhân tạo là nghiên cứu về năng lực trí và quản lý các nhiệm vụ và giao dịch, sẽ có sự suy tuệ vận hành vào các mô hình tính toán.

giảm các nhóm kỹ năng và các hành vi xã hội quan

- Trí tuệ nhân tạo là nghiên cứu để máy tính trọng. Với sự biến mất của người trung gian (môi có khả năng nhận thức, nhận định và hành động.

giới, các cơ quan, kiểm toán viên), khả năng thương

- Trí tuệ nhân tạo là nghệ thuật tạo ra các cỗ

lượng và các kỹ năng quản lý dự án của chúng ta máy có thể thực hiện những chức năng yêu cầu trí cũng có thể dần dần bị mất đi.

tuệ vốn được thực hiện bởi con người.

- Trí tuệ nhân tạo là nghiên cứu cách khiến Câu hỏi 14: Trí tuệ nhân tạo (Artificial máy tính làm được điều mà ở thời điểm hiện tại con Intelligence) là gì?

người vẫn đang làm tốt hơn.

Trả lời:

Trí tuệ nhân tạo bao gồm:

Trí tuệ nhân tạo là hệ thống máy tính thể hiện

- Hệ thống tư duy như con người (mạng lưới hành vi đòi hỏi trí thông minh .

thần kinh và kiến trúc nhận thức);

40

41

https://thuviensach.vn

thuộc ngày càng nhiều vào công nghệ thì những Trí tuệ nhân tạo là trí tuệ phát sinh bởi máy nghiên cứu này chỉ đơn giản là những lời cảnh báo.

móc, đối lập với trí tuệ tự nhiên phát sinh bởi con Việc duy trì sức khoẻ của não bộ và tăng cường sử

người và các loài vật. Theo đó, khái niệm trí tuệ

dụng năng lượng não là cần thiết cho chúng ta cùng nhân tạo được áp dụng khi máy móc bắt chước nhau tiếp tục giải quyết các vấn đề trên thế giới.

được các chức năng lý trí gắn với trí tuệ con người,

- Chuyển đổi bộ kỹ năng: Các giao dịch trong ví dụ như học hỏi hay giải quyết vấn đề.

một mạng lưới blockchain đã tạo ra sự tin tưởng, Trong cuốn sách Artificial Intelligence: A modern nhưng “sự tin cậy” tự động của các giao dịch này Approach (Tạm dịch: Trí tuệ nhân tạo: Hướng tiếp sẽ ảnh hưởng tiêu cực tới các kỹ năng xã hội và cận mới nhất) tái bản lần thứ ba của hai tác giả

hành vi của con người. Liệu người ta vẫn tin tưởng Stuart Russell và Peter Norvig có tổng hợp một số

vào các giao dịch bên ngoài mạng lưới blockchain?

định nghĩa khác nhau về trí tuệ nhân tạo như sau: Blockchain sẽ trở thành phương pháp xác nhận

- Trí tuệ nhân tạo là nỗ lực thú vị nhằm khiến chính của tất cả các dữ liệu? Liệu xã hội có trở nên suy nghĩ của máy tính có thêm nhận thức, tư duy.

tin tưởng nhiều hơn hay ít hơn nói chung? Giao

- Trí tuệ nhân tạo là những hành động của dịch hoặc thỏa thuận được thực hiện bên ngoài một máy móc gắn liền với tư duy của con người, ví dụ

blockchain có hợp pháp không?

như ra quyết định hay giải quyết vấn đề.

Nếu chúng ta dựa vào blockchain để xác nhận

- Trí tuệ nhân tạo là nghiên cứu về năng lực trí và quản lý các nhiệm vụ và giao dịch, sẽ có sự suy tuệ vận hành vào các mô hình tính toán.

giảm các nhóm kỹ năng và các hành vi xã hội quan

- Trí tuệ nhân tạo là nghiên cứu để máy tính trọng. Với sự biến mất của người trung gian (môi có khả năng nhận thức, nhận định và hành động.

giới, các cơ quan, kiểm toán viên), khả năng thương

- Trí tuệ nhân tạo là nghệ thuật tạo ra các cỗ

lượng và các kỹ năng quản lý dự án của chúng ta máy có thể thực hiện những chức năng yêu cầu trí cũng có thể dần dần bị mất đi.

tuệ vốn được thực hiện bởi con người.

- Trí tuệ nhân tạo là nghiên cứu cách khiến Câu hỏi 14: Trí tuệ nhân tạo (Artificial máy tính làm được điều mà ở thời điểm hiện tại con Intelligence) là gì?

người vẫn đang làm tốt hơn.

Trả lời:

Trí tuệ nhân tạo bao gồm:

Trí tuệ nhân tạo là hệ thống máy tính thể hiện

- Hệ thống tư duy như con người (mạng lưới hành vi đòi hỏi trí thông minh .

thần kinh và kiến trúc nhận thức);

40

41

https://thuviensach.vn

- Hệ thống hành động như con người (suy luận hoặc giải pháp kỹ thuật không gây ô nhiễm môi tự động);

trường, thải hoặc phát ra ở mức thấp nhất chất gây

- Hệ thống tư duy hợp lý (suy luận, tối ưu hóa); ô nhiễm môi trường.

- Hệ thống hành động hợp lý (phần mềm thông Tác động tích cực: nền tảng cho sự định hướng, minh, robot đạt mục tiêu thông qua nhận thức khuyến khích phát triển các loại hình đầu tư năng xây dựng kế hoạch; giao tiếp, quyết định và hành lượng tái tạo, giúp giảm phát thải khí nhà kính, động).

hướng tới một nền tăng trưởng năng lượng xanh, Tác động tích cực: quyết định lý tính; dựa vào hiện đại; có thể làm giảm đáng kể việc giải quyết dữ liệu; ít thiên vị; loại bỏ những hành vi “bồng bột những nhu cầu năng lượng cho các khu vực riêng cảm tính”; tái cơ cấu bộ máy hành chính đã lỗi thời; biệt và các nhóm hộ tiêu thụ vùng sâu, vùng xa tạo thêm việc làm và khả năng đổi mới sáng tạo; và các hộ tiêu thụ điện độc lập; tăng cường nguồn giảm phụ thuộc vào năng lượng; tiến bộ y học, xóa cung trong nước, giảm thiểu sự phụ thuộc vào bỏ bệnh dịch.

nguồn năng lượng nhập khẩu nước ngoài; bảo đảm Tác động tiêu cực: trách nhiệm giải trình (ai là an ninh năng lượng quốc gia, bảo vệ môi trường, người chịu trách nhiệm, các vấn đề về pháp lý và giảm tác động làm biến đổi khí hậu,...

ủy thác); mất việc làm; nguy cơ bị hack/tội phạm Hạn chế và tác động tiêu cực: Trở ngại quan mạng; nghĩa vụ pháp lý, vấn đề quản trị; khiến trọng làm hạn chế sự phát triển sử dụng các nguồn mọi việc trở nên khó hiểu hơn; gia tăng bất bình năng lượng tái tạo là thiếu một hành lang pháp lý đẳng; thuật toán “phá luật”; đe dọa sự sinh tồn của phù hợp và sâu xa hơn, do sự thiếu vắng các công nhân loại.

trình nghiên cứu về những hậu quả sinh thái trong việc phát triển năng lượng tái tạo. Ví dụ việc hoạt Câu hỏi 15: Năng lượng tái tạo/Công nghệ

động của các trạm phát điện mặt trời có thể làm sạch (Renewable Energy/Clean-tech) là gì?

thay đổi hệ số phản chiếu của bề mặt trái đất đến

Trả lời:

mức độ nào sẽ dẫn đến những thay đổi không lường Năng lượng tái tạo hay năng lượng tái sinh là trước được của khí hậu trên những địa bàn rộng.

năng lượng từ những nguồn liên tục được tạo ra Hạn chế nữa là diện tích chiếm đất và kích mà theo chuẩn mực của con người là vô hạn như

thước cồng kềnh của các thiết bị năng lượng, có năng lượng mặt trời, gió, mưa, thủy triều, sóng và thể dẫn đến thay đổi cơ cấu sử dụng đất đai, tạo địa nhiệt. Công nghệ sạch là quy trình công nghệ

ra những vấn đề hoàn toàn mới mẻ về sinh thái 42

43

https://thuviensach.vn

- Hệ thống hành động như con người (suy luận hoặc giải pháp kỹ thuật không gây ô nhiễm môi tự động);

trường, thải hoặc phát ra ở mức thấp nhất chất gây

- Hệ thống tư duy hợp lý (suy luận, tối ưu hóa); ô nhiễm môi trường.

- Hệ thống hành động hợp lý (phần mềm thông Tác động tích cực: nền tảng cho sự định hướng, minh, robot đạt mục tiêu thông qua nhận thức khuyến khích phát triển các loại hình đầu tư năng xây dựng kế hoạch; giao tiếp, quyết định và hành lượng tái tạo, giúp giảm phát thải khí nhà kính, động).

hướng tới một nền tăng trưởng năng lượng xanh, Tác động tích cực: quyết định lý tính; dựa vào hiện đại; có thể làm giảm đáng kể việc giải quyết dữ liệu; ít thiên vị; loại bỏ những hành vi “bồng bột những nhu cầu năng lượng cho các khu vực riêng cảm tính”; tái cơ cấu bộ máy hành chính đã lỗi thời; biệt và các nhóm hộ tiêu thụ vùng sâu, vùng xa tạo thêm việc làm và khả năng đổi mới sáng tạo; và các hộ tiêu thụ điện độc lập; tăng cường nguồn giảm phụ thuộc vào năng lượng; tiến bộ y học, xóa cung trong nước, giảm thiểu sự phụ thuộc vào bỏ bệnh dịch.

nguồn năng lượng nhập khẩu nước ngoài; bảo đảm Tác động tiêu cực: trách nhiệm giải trình (ai là an ninh năng lượng quốc gia, bảo vệ môi trường, người chịu trách nhiệm, các vấn đề về pháp lý và giảm tác động làm biến đổi khí hậu,...

ủy thác); mất việc làm; nguy cơ bị hack/tội phạm Hạn chế và tác động tiêu cực: Trở ngại quan mạng; nghĩa vụ pháp lý, vấn đề quản trị; khiến trọng làm hạn chế sự phát triển sử dụng các nguồn mọi việc trở nên khó hiểu hơn; gia tăng bất bình năng lượng tái tạo là thiếu một hành lang pháp lý đẳng; thuật toán “phá luật”; đe dọa sự sinh tồn của phù hợp và sâu xa hơn, do sự thiếu vắng các công nhân loại.

trình nghiên cứu về những hậu quả sinh thái trong việc phát triển năng lượng tái tạo. Ví dụ việc hoạt Câu hỏi 15: Năng lượng tái tạo/Công nghệ

động của các trạm phát điện mặt trời có thể làm sạch (Renewable Energy/Clean-tech) là gì?

thay đổi hệ số phản chiếu của bề mặt trái đất đến

Trả lời:

mức độ nào sẽ dẫn đến những thay đổi không lường Năng lượng tái tạo hay năng lượng tái sinh là trước được của khí hậu trên những địa bàn rộng.

năng lượng từ những nguồn liên tục được tạo ra Hạn chế nữa là diện tích chiếm đất và kích mà theo chuẩn mực của con người là vô hạn như

thước cồng kềnh của các thiết bị năng lượng, có năng lượng mặt trời, gió, mưa, thủy triều, sóng và thể dẫn đến thay đổi cơ cấu sử dụng đất đai, tạo địa nhiệt. Công nghệ sạch là quy trình công nghệ

ra những vấn đề hoàn toàn mới mẻ về sinh thái 42

43

https://thuviensach.vn

và xã hội. Giá cả hiện hành đối với các dạng nhiên nhân vay mượn, quản lý tiền bạc, tài trợ vốn cho liệu nói chung làm cho các nguồn năng lượng tái các công ty khởi nghiệp.

tạo hạn chế khả năng cạnh tranh về mặt kinh tế.

- Các công ty thuộc dạng “back-office”1, hỗ trợ

Những chi phí lớn cho công trình và công trình công nghệ cho các định chế tài chính.

phải đầu tư lâu dài làm cho chúng giảm tính hấp Các ứng dụng đa dạng của FinTech đang tác dẫn đối với việc bỏ vốn đầu tư. Điều quan trọng là động đến hầu hết mọi lĩnh vực hoạt động của ngành cần phải hoạch định các tiêu chuẩn về xã hội và tài chính như tiền gửi, thanh toán, bảo hiểm, chứng sinh thái, về phương pháp luận đánh giá hiệu quả

khoán, tín dụng, quản trị rủi ro. Không những thế, sử dụng các dạng năng lượng tái tạo khác nhau.

FinTech cũng tác động đến cơ cấu thị trường, cơ

Trong các tiêu chuẩn, cần phải xem xét các mặt về

cấu sản phẩm, chiến lược phát triển và mọi mặt mối đe dọa đối với sự sống của con người, về việc kinh doanh của cả hệ thống tài chính ngân hàng.

sung công đất đai, về ảnh hưởng đến các loài chim Tác động tích cực: Làm thay đổi kênh phân phối và động vật, về tác động âm thanh và độ rung, về

và các sản phẩm dịch vụ tài chính truyền thống, bức xạ điện từ, v.v.. Khác với các tiêu chuẩn về kinh đặc biệt là dịch vụ ngân hàng; FinTech với các ứng tế, các tác động kể trên chủ yếu chỉ có ý nghĩa đánh dụng công nghệ cao trong phân tích hành vi khách giá về chất lượng.

hàng sẽ giúp cho các định chế tài chính thu thập Câu hỏi 16: Các công nghệ tài chính mới dữ liệu bên trong và bên ngoài nhằm tiết giảm chi (FinTech) là gì?

phí, hỗ trợ cho các quá trình ra quyết định, nâng

Trả lời:

cao chất lượng dịch vụ, mang lại giá trị gia tăng cũng như sự hài lòng hơn cho khách hàng; tăng cao FinTech là viết tắt của từ financial technology về nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao (giỏi cả

(công nghệ trong tài chính). FinTech được sử dụng về chuyên môn, nghiệp vụ tài chính và công nghệ

chung cho tất cả các công ty sử dụng Internet, điện thông tin).

thoại di động, công nghệ điện toán đám mây và các Tác động tiêu cực: quá nhiều loại hình dịch vụ

phần mềm mã nguồn mở nhằm mục đích nâng cao hiệu quả của hoạt động ngân hàng và đầu tư.

tài chính do FinTech mang lại hay các dịch vụ quá Các công ty FinTech được chia thành 2 nhóm: 1. Back-office có thể hiểu là bộ phận hành chính,

- Các công ty phục vụ người tiêu dùng, cung văn phòng và giải quyết các công việc hậu cần, các công cấp các công cụ kỹ thuật số để cải thiện cách các cá việc chủ yếu liên quan đến sổ sách, giấy tờ (B.T).

44

45

https://thuviensach.vn

và xã hội. Giá cả hiện hành đối với các dạng nhiên nhân vay mượn, quản lý tiền bạc, tài trợ vốn cho liệu nói chung làm cho các nguồn năng lượng tái các công ty khởi nghiệp.

tạo hạn chế khả năng cạnh tranh về mặt kinh tế.

- Các công ty thuộc dạng “back-office”1, hỗ trợ

Những chi phí lớn cho công trình và công trình công nghệ cho các định chế tài chính.

phải đầu tư lâu dài làm cho chúng giảm tính hấp Các ứng dụng đa dạng của FinTech đang tác dẫn đối với việc bỏ vốn đầu tư. Điều quan trọng là động đến hầu hết mọi lĩnh vực hoạt động của ngành cần phải hoạch định các tiêu chuẩn về xã hội và tài chính như tiền gửi, thanh toán, bảo hiểm, chứng sinh thái, về phương pháp luận đánh giá hiệu quả

khoán, tín dụng, quản trị rủi ro. Không những thế, sử dụng các dạng năng lượng tái tạo khác nhau.

FinTech cũng tác động đến cơ cấu thị trường, cơ

Trong các tiêu chuẩn, cần phải xem xét các mặt về

cấu sản phẩm, chiến lược phát triển và mọi mặt mối đe dọa đối với sự sống của con người, về việc kinh doanh của cả hệ thống tài chính ngân hàng.

sung công đất đai, về ảnh hưởng đến các loài chim Tác động tích cực: Làm thay đổi kênh phân phối và động vật, về tác động âm thanh và độ rung, về

và các sản phẩm dịch vụ tài chính truyền thống, bức xạ điện từ, v.v.. Khác với các tiêu chuẩn về kinh đặc biệt là dịch vụ ngân hàng; FinTech với các ứng tế, các tác động kể trên chủ yếu chỉ có ý nghĩa đánh dụng công nghệ cao trong phân tích hành vi khách giá về chất lượng.

hàng sẽ giúp cho các định chế tài chính thu thập Câu hỏi 16: Các công nghệ tài chính mới dữ liệu bên trong và bên ngoài nhằm tiết giảm chi (FinTech) là gì?

phí, hỗ trợ cho các quá trình ra quyết định, nâng

Trả lời:

cao chất lượng dịch vụ, mang lại giá trị gia tăng cũng như sự hài lòng hơn cho khách hàng; tăng cao FinTech là viết tắt của từ financial technology về nhu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao (giỏi cả

(công nghệ trong tài chính). FinTech được sử dụng về chuyên môn, nghiệp vụ tài chính và công nghệ

chung cho tất cả các công ty sử dụng Internet, điện thông tin).

thoại di động, công nghệ điện toán đám mây và các Tác động tiêu cực: quá nhiều loại hình dịch vụ

phần mềm mã nguồn mở nhằm mục đích nâng cao hiệu quả của hoạt động ngân hàng và đầu tư.

tài chính do FinTech mang lại hay các dịch vụ quá Các công ty FinTech được chia thành 2 nhóm: 1. Back-office có thể hiểu là bộ phận hành chính,

- Các công ty phục vụ người tiêu dùng, cung văn phòng và giải quyết các công việc hậu cần, các công cấp các công cụ kỹ thuật số để cải thiện cách các cá việc chủ yếu liên quan đến sổ sách, giấy tờ (B.T).

44

45

https://thuviensach.vn

mới có thể khiến khách hàng bối rối và không hiểu Tác động tiêu cực: tính an toàn; sự tin tưởng hết chức năng, quyền hạn, nghĩa vụ của bản thân và rủi ro; thiếu nhân lực; văn hóa; thiếu hạ tầng khi tham gia dịch vụ; hay FinTech cũng có thể thay về chữ ký số hóa (hoạt động của các tổ chức chứng thế các ngân hàng vật lý truyền thống, khiến các thực còn hạn chế); nhận thức của các tổ chức về

hộ gia đình có thu nhập thấp không thể tiếp cận thương mại điện tử; gian lận trong thương mại với các dịch vụ tài chính...

điện tử (thẻ tín dụng...); các sàn giao dịch B2B

(doanh nghiệp - doanh nghiệp) chưa thực sự thân Câu hỏi 17: Thương mại điện tử (E-Commerce) thiện với người dùng; các rào cản thương mại quốc là gì?

tế truyền thống; thiếu các tiêu chuẩn quốc tế về

Trả lời:

thương mại điện tử.

Thương mại điện tử là việc tiến hành một phần Câu hỏi 18: Người máy (Robotics) là gì?

hay toàn bộ hoạt động kinh doanh bằng các phương tiện điện tử. Có thể hiểu thương mại điện tử là việc

Trả lời:

mua, bán sản phẩm hay dịch vụ thông qua Internet Những tiến bộ trong các quy trình tự động, và các phương tiện điện tử khác. Các giao dịch này từ sản xuất đến các phương tiện tự động và kiến bao gồm tất cả các hoạt động như: giao dịch, mua thức tự động được kích hoạt bởi các hệ thống và bán, thanh toán, đặt hàng, quảng cáo và giao hàng...

máy móc có khả năng thay thế cho con người để

Tác động tích cực: nâng cao hiệu quả hoạt động hoàn thành các nhiệm vụ khác nhau thường được nghiên cứu thị trường, làm thay đổi mô hình kinh kết hợp với tư duy, đa nhiệm và kỹ năng vận động doanh, giảm chi phí sản xuất, hình thành các ngân tinh tế. Khoa học người máy bắt đầu ảnh hưởng hàng điện tử, mở ra cơ hội cho ngân hàng và khách đến nhiều ngành nghề khác nhau, từ sản xuất hàng; ảnh hưởng đến hoạt động ngoại thương.

đến nông nghiệp, bán lẻ đến dịch vụ. Theo thông Thương mại điện tử có khả năng giúp ích rất nhiều tin của Liên đoàn Robot Quốc tế, hiện có khoảng cho những doanh nghiệp lớn, nhỏ và người hưởng 1,1 triệu robot làm việc trên thế giới. Người máy lợi nhất thường là khách hàng. Khách hàng sẽ mua đã chiếm khoảng 80% khối lượng công việc trong được sản phẩm rẻ hơn, nhanh hơn, hiệu quả hơn ngành sản xuất ôtô.

và thuận lợi hơn; còn doanh nghiệp có thể đưa sản Dự kiến đến năm 2020 sẽ có 1,7 triệu robot phẩm của mình đến với thị trường một cách nhanh công nghiệp mới được lắp đặt tại các nhà máy trên nhất, bán hàng thuận lợi hơn.

toàn thế giới và điều này sẽ đi kèm với sự gia tăng 46

47

https://thuviensach.vn

mới có thể khiến khách hàng bối rối và không hiểu Tác động tiêu cực: tính an toàn; sự tin tưởng hết chức năng, quyền hạn, nghĩa vụ của bản thân và rủi ro; thiếu nhân lực; văn hóa; thiếu hạ tầng khi tham gia dịch vụ; hay FinTech cũng có thể thay về chữ ký số hóa (hoạt động của các tổ chức chứng thế các ngân hàng vật lý truyền thống, khiến các thực còn hạn chế); nhận thức của các tổ chức về

hộ gia đình có thu nhập thấp không thể tiếp cận thương mại điện tử; gian lận trong thương mại với các dịch vụ tài chính...

điện tử (thẻ tín dụng...); các sàn giao dịch B2B

(doanh nghiệp - doanh nghiệp) chưa thực sự thân Câu hỏi 17: Thương mại điện tử (E-Commerce) thiện với người dùng; các rào cản thương mại quốc là gì?

tế truyền thống; thiếu các tiêu chuẩn quốc tế về

Trả lời:

thương mại điện tử.

Thương mại điện tử là việc tiến hành một phần Câu hỏi 18: Người máy (Robotics) là gì?

hay toàn bộ hoạt động kinh doanh bằng các phương tiện điện tử. Có thể hiểu thương mại điện tử là việc

Trả lời:

mua, bán sản phẩm hay dịch vụ thông qua Internet Những tiến bộ trong các quy trình tự động, và các phương tiện điện tử khác. Các giao dịch này từ sản xuất đến các phương tiện tự động và kiến bao gồm tất cả các hoạt động như: giao dịch, mua thức tự động được kích hoạt bởi các hệ thống và bán, thanh toán, đặt hàng, quảng cáo và giao hàng...

máy móc có khả năng thay thế cho con người để

Tác động tích cực: nâng cao hiệu quả hoạt động hoàn thành các nhiệm vụ khác nhau thường được nghiên cứu thị trường, làm thay đổi mô hình kinh kết hợp với tư duy, đa nhiệm và kỹ năng vận động doanh, giảm chi phí sản xuất, hình thành các ngân tinh tế. Khoa học người máy bắt đầu ảnh hưởng hàng điện tử, mở ra cơ hội cho ngân hàng và khách đến nhiều ngành nghề khác nhau, từ sản xuất hàng; ảnh hưởng đến hoạt động ngoại thương.

đến nông nghiệp, bán lẻ đến dịch vụ. Theo thông Thương mại điện tử có khả năng giúp ích rất nhiều tin của Liên đoàn Robot Quốc tế, hiện có khoảng cho những doanh nghiệp lớn, nhỏ và người hưởng 1,1 triệu robot làm việc trên thế giới. Người máy lợi nhất thường là khách hàng. Khách hàng sẽ mua đã chiếm khoảng 80% khối lượng công việc trong được sản phẩm rẻ hơn, nhanh hơn, hiệu quả hơn ngành sản xuất ôtô.

và thuận lợi hơn; còn doanh nghiệp có thể đưa sản Dự kiến đến năm 2020 sẽ có 1,7 triệu robot phẩm của mình đến với thị trường một cách nhanh công nghiệp mới được lắp đặt tại các nhà máy trên nhất, bán hàng thuận lợi hơn.

toàn thế giới và điều này sẽ đi kèm với sự gia tăng 46

47

https://thuviensach.vn

mật độ robot. Một động lực chính cho tăng trưởng Tác động tích cực: tác động tích cực đến chuỗi hiện tại là tự động hóa sản xuất để tăng cường khả

cung ứng và các vấn đề hậu cần, giảm thiểu rủi năng cạnh tranh của các ngành công nghiệp, trong ro; nhiều thời gian giải trí hơn; cải thiện sức khỏe đó, đáng chú ý nhất là lĩnh vực sản xuất ôtô.

(nhờ vào dữ liệu lớn phục vụ nghiên cứu và phát Năm 2016, có 5 thị trường chính cho robot là triển trong ngành dược); ứng dụng sớm trong giao Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ và Đức, dịch ATM qua ngân hàng; tăng cường khả năng chiếm 74% tổng doanh số robot. Trung Quốc đã tiếp cận nguồn nguyên, vật liệu; sản xuất “hồi mở rộng đáng kể thị trường của mình và dự kiến hương” (như thay thế nhân công hoạt động tại sẽ củng cố vị thế dẫn đầu của mình với tư cách là nước ngoài bằng robot).

thị trường lớn nhất với doanh thu sắp tới gần với Tác động tiêu cực: mất việc làm; trách nhiệm tổng khối lượng bán hàng của châu Âu và châu pháp lý, trách nhiệm giải trình; các chuẩn mực xã Mỹ cộng lại.

hội thường ngày, dịch vụ 24 giờ hoàn toàn thay thế

Việc tăng trưởng robot hơn nữa dự kiến sẽ đáp khái niệm làm việc từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều; ứng nhu cầu thân thiện với người dùng, có tiềm tấn công mạng và an ninh mạng.

năng cung cấp quy trình sản xuất thông minh Câu hỏi 19: Công nghệ in 3D (3D Printing) thông qua tự động hóa linh hoạt hơn và giám sát, là gì?

điều chỉnh theo thời gian thực. Trí tuệ nhân tạo và tự động hóa ngày càng trở thành một phần quan

Trả lời:

trọng trong cuộc sống hằng ngày; tốc độ của công Công nghệ in 3D còn được gọi là công nghệ

nghệ đổi mới đang gia tăng là một phần của Cách sản xuất đắp dần (additive manufacturing), là mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra.

việc tạo ra vật thể bằng cách in ra từng lớp chồng Robot sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo sẽ

lên nhau từ một bản vẽ kỹ thuật số 3D hoặc một thay thế được con người trong hầu hết các công việc mô hình có trước. Công nghệ này trái ngược so với đòi hỏi độ chính xác cao, khả năng ghi nhớ của robot sản xuất cắt gọt vẫn thường được dùng để chế tạo cũng rất cao do đó nó có thể thực hiện các thao tác từ trước tới nay, mà theo đó từng lớp sẽ được loại một cách chính xác và rành mạch. Thế hệ xe không bỏ khỏi một khối vật liệu ban đầu cho đến khi thu người lái cũng sẽ được phát triển để giúp con người được hình dạng mong muốn. Ngược lại, công nghệ

lái xe an toàn hơn và còn hàng trăm nghìn công việc in 3D bắt đầu với vật liệu rời và sau đó tạo nên có thể được giải quyết một cách tốt hơn.

một vật thể dưới dạng ba chiều từ một mẫu kỹ

48

49

https://thuviensach.vn

mật độ robot. Một động lực chính cho tăng trưởng Tác động tích cực: tác động tích cực đến chuỗi hiện tại là tự động hóa sản xuất để tăng cường khả

cung ứng và các vấn đề hậu cần, giảm thiểu rủi năng cạnh tranh của các ngành công nghiệp, trong ro; nhiều thời gian giải trí hơn; cải thiện sức khỏe đó, đáng chú ý nhất là lĩnh vực sản xuất ôtô.

(nhờ vào dữ liệu lớn phục vụ nghiên cứu và phát Năm 2016, có 5 thị trường chính cho robot là triển trong ngành dược); ứng dụng sớm trong giao Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Mỹ và Đức, dịch ATM qua ngân hàng; tăng cường khả năng chiếm 74% tổng doanh số robot. Trung Quốc đã tiếp cận nguồn nguyên, vật liệu; sản xuất “hồi mở rộng đáng kể thị trường của mình và dự kiến hương” (như thay thế nhân công hoạt động tại sẽ củng cố vị thế dẫn đầu của mình với tư cách là nước ngoài bằng robot).

thị trường lớn nhất với doanh thu sắp tới gần với Tác động tiêu cực: mất việc làm; trách nhiệm tổng khối lượng bán hàng của châu Âu và châu pháp lý, trách nhiệm giải trình; các chuẩn mực xã Mỹ cộng lại.

hội thường ngày, dịch vụ 24 giờ hoàn toàn thay thế

Việc tăng trưởng robot hơn nữa dự kiến sẽ đáp khái niệm làm việc từ 9 giờ sáng đến 5 giờ chiều; ứng nhu cầu thân thiện với người dùng, có tiềm tấn công mạng và an ninh mạng.

năng cung cấp quy trình sản xuất thông minh Câu hỏi 19: Công nghệ in 3D (3D Printing) thông qua tự động hóa linh hoạt hơn và giám sát, là gì?

điều chỉnh theo thời gian thực. Trí tuệ nhân tạo và tự động hóa ngày càng trở thành một phần quan

Trả lời:

trọng trong cuộc sống hằng ngày; tốc độ của công Công nghệ in 3D còn được gọi là công nghệ

nghệ đổi mới đang gia tăng là một phần của Cách sản xuất đắp dần (additive manufacturing), là mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra.

việc tạo ra vật thể bằng cách in ra từng lớp chồng Robot sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo sẽ

lên nhau từ một bản vẽ kỹ thuật số 3D hoặc một thay thế được con người trong hầu hết các công việc mô hình có trước. Công nghệ này trái ngược so với đòi hỏi độ chính xác cao, khả năng ghi nhớ của robot sản xuất cắt gọt vẫn thường được dùng để chế tạo cũng rất cao do đó nó có thể thực hiện các thao tác từ trước tới nay, mà theo đó từng lớp sẽ được loại một cách chính xác và rành mạch. Thế hệ xe không bỏ khỏi một khối vật liệu ban đầu cho đến khi thu người lái cũng sẽ được phát triển để giúp con người được hình dạng mong muốn. Ngược lại, công nghệ

lái xe an toàn hơn và còn hàng trăm nghìn công việc in 3D bắt đầu với vật liệu rời và sau đó tạo nên có thể được giải quyết một cách tốt hơn.

một vật thể dưới dạng ba chiều từ một mẫu kỹ

48

49

https://thuviensach.vn

thuật số. Hãy tưởng tượng khi ta làm một ổ bánh động và cắt giảm chi phí tới 90% trên các lĩnh vực mỳ, từng lớp một.

khác nhau.

Công nghệ in 3D có tiềm năng tạo nên những Tác động tích cực: quá trình phát triển sản sản phẩm rất phức tạp mà không cần những thiết phẩm được tăng tốc; rút ngắn chu kỳ từ thiết kế tới bị phức tạp1. Cuối cùng, nhiều loại vật liệu khác sản xuất; các bộ phận phức tạp được sản xuất dễ

nhau có thể được sử dụng trong máy in 3D, ví dụ

dàng hơn (trước kia việc này là rất khó khăn, thậm như chất dẻo, nhôm, thép không gỉ, gốm hoặc thậm chí không khả thi); tăng nhu cầu về các nhà thiết chí cả các hợp kim tiên tiến, và máy in có thể làm kế sản phẩm; các cơ sở giáo dục sử dụng máy in 3D

những gì mà trước đây cần tới cả một nhà máy để

để tăng tốc độ học và hiểu; dân chủ hóa năng lực hoàn thành. Công nghệ in 3D hiện đã có nhiều sáng tạo/sản xuất (đều chỉ bị giới hạn bởi thiết kế); ứng dụng, từ sản xuất tuốcbin gió cho tới sản xuất sản xuất hàng loạt truyền thống ứng phó với thách đồ chơi. Thị trường toàn cầu cho in 3D ước tính thức bằng việc tìm cách cắt giảm chi phí và giữ quy khoảng 32,78 tỷ USD vào năm 2023.

mô sản xuất ở mức tối thiểu; tăng trưởng các “đồ

Từ việc thay thế các bộ phận cơ thể con người án” mã nguồn mở để in nhiều đối tượng; khai sinh đến việc hỗ trợ sửa chữa các con tàu đang hành một ngành công nghiệp mới cung ứng các vật liệu trình lên sao Hỏa, nhiều dự đoán rằng in 3D có in; gia tăng các cơ hội kinh doanh trong vũ trụ1; thể sớm được cải thiện sẽ tạo ra nhiều phát minh các lợi ích về môi trường nhờ giảm bớt các yêu cầu cho nhân loại. Dubai đã tiến thêm một bước để

về vận chuyển. Xây dựng bằng công nghệ in 3D có biến ước mơ thành hiện thực khi thông báo rằng thể giải quyết cuộc khủng hoảng vô gia cư do nhiều 25% các tòa nhà mới của thành phố sẽ được thực người đang bị thu hút về sống ở các thành phố khi hiện bằng máy in 3D vào năm 2025. Động thái này Liên hợp quốc dự đoán rằng đến năm 2030, thế giới là một phần của chiến lược in 3D đầy tham vọng sẽ có 41 thành phố lớn với hơn 10 triệu dân.

được công bố vào năm 2016 bởi Sheikh Mohammed Tác động tiêu cực: tăng lượng rác thải cần xử

bin Rashid Al Maktoum, Phó Tổng thống và Thủ

lý và tăng gánh nặng với môi trường; việc sản xuất tướng của Các Tiểu Vương quốc Arập thống nhất các bộ phận trong quá trình đắp lớp có thể bị dị

và người trị vì Dubai. Theo Quỹ Tương lai Dubai, chiến lược in 3D nhằm mục đích giảm 70% lao 1. “The 3D Printing Startup Ecosystem”, Slideshare.

net, 31 July 2014. http://de.slideshare.net/spontaneous 1. http://www.stratasys.com/.

Order/3d-printing-startup-ecosystem.

50

51

https://thuviensach.vn

thuật số. Hãy tưởng tượng khi ta làm một ổ bánh động và cắt giảm chi phí tới 90% trên các lĩnh vực mỳ, từng lớp một.

khác nhau.

Công nghệ in 3D có tiềm năng tạo nên những Tác động tích cực: quá trình phát triển sản sản phẩm rất phức tạp mà không cần những thiết phẩm được tăng tốc; rút ngắn chu kỳ từ thiết kế tới bị phức tạp1. Cuối cùng, nhiều loại vật liệu khác sản xuất; các bộ phận phức tạp được sản xuất dễ

nhau có thể được sử dụng trong máy in 3D, ví dụ

dàng hơn (trước kia việc này là rất khó khăn, thậm như chất dẻo, nhôm, thép không gỉ, gốm hoặc thậm chí không khả thi); tăng nhu cầu về các nhà thiết chí cả các hợp kim tiên tiến, và máy in có thể làm kế sản phẩm; các cơ sở giáo dục sử dụng máy in 3D

những gì mà trước đây cần tới cả một nhà máy để

để tăng tốc độ học và hiểu; dân chủ hóa năng lực hoàn thành. Công nghệ in 3D hiện đã có nhiều sáng tạo/sản xuất (đều chỉ bị giới hạn bởi thiết kế); ứng dụng, từ sản xuất tuốcbin gió cho tới sản xuất sản xuất hàng loạt truyền thống ứng phó với thách đồ chơi. Thị trường toàn cầu cho in 3D ước tính thức bằng việc tìm cách cắt giảm chi phí và giữ quy khoảng 32,78 tỷ USD vào năm 2023.

mô sản xuất ở mức tối thiểu; tăng trưởng các “đồ

Từ việc thay thế các bộ phận cơ thể con người án” mã nguồn mở để in nhiều đối tượng; khai sinh đến việc hỗ trợ sửa chữa các con tàu đang hành một ngành công nghiệp mới cung ứng các vật liệu trình lên sao Hỏa, nhiều dự đoán rằng in 3D có in; gia tăng các cơ hội kinh doanh trong vũ trụ1; thể sớm được cải thiện sẽ tạo ra nhiều phát minh các lợi ích về môi trường nhờ giảm bớt các yêu cầu cho nhân loại. Dubai đã tiến thêm một bước để

về vận chuyển. Xây dựng bằng công nghệ in 3D có biến ước mơ thành hiện thực khi thông báo rằng thể giải quyết cuộc khủng hoảng vô gia cư do nhiều 25% các tòa nhà mới của thành phố sẽ được thực người đang bị thu hút về sống ở các thành phố khi hiện bằng máy in 3D vào năm 2025. Động thái này Liên hợp quốc dự đoán rằng đến năm 2030, thế giới là một phần của chiến lược in 3D đầy tham vọng sẽ có 41 thành phố lớn với hơn 10 triệu dân.

được công bố vào năm 2016 bởi Sheikh Mohammed Tác động tiêu cực: tăng lượng rác thải cần xử

bin Rashid Al Maktoum, Phó Tổng thống và Thủ

lý và tăng gánh nặng với môi trường; việc sản xuất tướng của Các Tiểu Vương quốc Arập thống nhất các bộ phận trong quá trình đắp lớp có thể bị dị

và người trị vì Dubai. Theo Quỹ Tương lai Dubai, chiến lược in 3D nhằm mục đích giảm 70% lao 1. “The 3D Printing Startup Ecosystem”, Slideshare.

net, 31 July 2014. http://de.slideshare.net/spontaneous 1. http://www.stratasys.com/.

Order/3d-printing-startup-ecosystem.

50

51

https://thuviensach.vn

hướng, cụ thể là sức mạnh đắp lớp không đồng đều thế giới thực, bạn có thể vào đó và có những trải ở tất cả các hướng, có thể làm hạn chế khả năng nghiệm khác nhau trong không gian ảo như thực thực hiện chức năng của các bộ phận; mất việc làm tế. AR là một thế giới thực, có để áp đặt thế giới tại các ngành công nghiệp bị gián đoạn; ăn cắp bản ảo ở đó và “chồng” lên các thông tin hữu ích về âm quyền; thương hiệu và chất lượng sản phẩm...

thanh. Nói cách khác, VR là không gian ảo hoàn Câu hỏi 20: Kết nối thực - ảo (Virtual hảo trên thế giới, AR là không gian thực + không Reality (VR)/Augmented Reality (AR)) là gì?

gian ảo.

Tác động tích cực: Hướng đến tính ứng dụng,

Trả lời:

giáo dục, giải trí nhiều hơn, nó sẽ là các sản phẩm Thực tế ảo (VR) là thuật ngữ miêu tả một môi tác động trực tiếp vào đời sống của con người, đi trường được giả lập bởi con người. Các môi trường đến từng gia đình, từng cơ quan, trường học,...

giả lập này là hình ảnh do con người chủ động thiết đồng hành cùng mọi người khi ra khỏi nhà, đem kế qua các ứng dụng phần mềm chuyên dụng, được đến những tiện lợi, những trải nghiệm tuyệt vời.

hiển thị trên màn hình máy tính hoặc thông qua Tác động tiêu cực: Chi phí, giá thành cao; sử

kính thực tại ảo nhằm đem lại những trải nghiệm dụng kèm các thiết bị điện tử... Khi VR tiến bộ hơn, thực tế nhất cho người xem như họ đang ở trong chúng ta sẽ dần bị cảm thấy xa rời, lạc lõng với đời chính không gian đó. Để gia tăng tính trải nghiệm, các môi trường giả lập đều được tích hợp thêm giác sống thực và chìm đắm trong đời sống ảo. Mặt trái quan khác như thính giác (âm thanh).

khi sử dụng sai mục đích của VR, hoặc những nhà Thực tế ảo tăng cường (AR) được hiểu là công phát triển không có “tâm” hay thiếu trách nhiệm, nghệ mang những thứ ảo đưa vào thế giới thật, đạo đức... dẫn đến nguy cơ gây chấn thương tâm lý giúp người dùng nhìn thấy, cảm nhận thấy và khi sử dụng thời gian dài thực tế ảo. Vì vậy, cần có tương tác được với các vật ảo đó tại thế giới thật.

những chế tài, quy định hay một “bộ quy tắc ứng Phát triển các môi trường ảo phong phú, tinh xử” để kiểm soát việc phát triển quá đà của công vi, có thể bao gồm từ các màn hình hiển thị và các nghệ mới này. Một số công ty sản xuất kính thực hình ảnh ba chiều đến môi trường kỹ thuật số, vật tế ảo đã khuyến cáo người chơi nên có giới hạn sử

lý hỗn hợp, hoàn thiện các thế giới và giao diện ảo.

dụng là 1 giờ mỗi ngày như HTC Vive, hay trong VR không phải là thực tế thực sự, nhưng nó sách hướng dẫn của Sony PlayStation VR cũng tạo ra một không gian ảo khiến bạn nghĩ đó là một cấm trẻ em dưới 12 tuổi sử dụng thiết bị.

52

53

https://thuviensach.vn

hướng, cụ thể là sức mạnh đắp lớp không đồng đều thế giới thực, bạn có thể vào đó và có những trải ở tất cả các hướng, có thể làm hạn chế khả năng nghiệm khác nhau trong không gian ảo như thực thực hiện chức năng của các bộ phận; mất việc làm tế. AR là một thế giới thực, có để áp đặt thế giới tại các ngành công nghiệp bị gián đoạn; ăn cắp bản ảo ở đó và “chồng” lên các thông tin hữu ích về âm quyền; thương hiệu và chất lượng sản phẩm...

thanh. Nói cách khác, VR là không gian ảo hoàn Câu hỏi 20: Kết nối thực - ảo (Virtual hảo trên thế giới, AR là không gian thực + không Reality (VR)/Augmented Reality (AR)) là gì?

gian ảo.

Tác động tích cực: Hướng đến tính ứng dụng,

Trả lời:

giáo dục, giải trí nhiều hơn, nó sẽ là các sản phẩm Thực tế ảo (VR) là thuật ngữ miêu tả một môi tác động trực tiếp vào đời sống của con người, đi trường được giả lập bởi con người. Các môi trường đến từng gia đình, từng cơ quan, trường học,...

giả lập này là hình ảnh do con người chủ động thiết đồng hành cùng mọi người khi ra khỏi nhà, đem kế qua các ứng dụng phần mềm chuyên dụng, được đến những tiện lợi, những trải nghiệm tuyệt vời.

hiển thị trên màn hình máy tính hoặc thông qua Tác động tiêu cực: Chi phí, giá thành cao; sử

kính thực tại ảo nhằm đem lại những trải nghiệm dụng kèm các thiết bị điện tử... Khi VR tiến bộ hơn, thực tế nhất cho người xem như họ đang ở trong chúng ta sẽ dần bị cảm thấy xa rời, lạc lõng với đời chính không gian đó. Để gia tăng tính trải nghiệm, các môi trường giả lập đều được tích hợp thêm giác sống thực và chìm đắm trong đời sống ảo. Mặt trái quan khác như thính giác (âm thanh).

khi sử dụng sai mục đích của VR, hoặc những nhà Thực tế ảo tăng cường (AR) được hiểu là công phát triển không có “tâm” hay thiếu trách nhiệm, nghệ mang những thứ ảo đưa vào thế giới thật, đạo đức... dẫn đến nguy cơ gây chấn thương tâm lý giúp người dùng nhìn thấy, cảm nhận thấy và khi sử dụng thời gian dài thực tế ảo. Vì vậy, cần có tương tác được với các vật ảo đó tại thế giới thật.

những chế tài, quy định hay một “bộ quy tắc ứng Phát triển các môi trường ảo phong phú, tinh xử” để kiểm soát việc phát triển quá đà của công vi, có thể bao gồm từ các màn hình hiển thị và các nghệ mới này. Một số công ty sản xuất kính thực hình ảnh ba chiều đến môi trường kỹ thuật số, vật tế ảo đã khuyến cáo người chơi nên có giới hạn sử

lý hỗn hợp, hoàn thiện các thế giới và giao diện ảo.

dụng là 1 giờ mỗi ngày như HTC Vive, hay trong VR không phải là thực tế thực sự, nhưng nó sách hướng dẫn của Sony PlayStation VR cũng tạo ra một không gian ảo khiến bạn nghĩ đó là một cấm trẻ em dưới 12 tuổi sử dụng thiết bị.

52

53

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 21: Nền kinh tế chia sẻ (Sharing vượt ra khỏi biên giới Mỹ, lan rộng khắp châu Âu Economy) là gì?

và toàn thế giới.

Trả lời:

Trong sự thành công của kinh tế chia sẻ có thể

kể đến nhiều tên tuổi nổi tiếng như Airbnb, Uber,

“Nền kinh tế chia sẻ” là một thuật ngữ đề cập đến Grab, RabbitTask, Zipcar, RelayRides, Lyft... Rất mô hình kinh doanh khai thác các yếu tố tài nguyên nhiều dịch vụ khác đã và đang tiếp tục phát triển sẵn có của người dùng cuối cùng và kết hợp với các mạnh, chia sẻ và cho thuê gần như mọi thứ: từ máy yếu tố công nghệ để hợp thành một mô hình kinh nông nghiệp, máy công nghiệp, các thiết bị công doanh. Mô hình này thường do các doanh nghiệp nghiệp nặng, cho đến máy ảnh, đồ chơi, thiết bị thể

khởi nghiệp khởi xướng, các doanh nghiệp này không thao (xe đạp, ván trượt...), cho vay tiền, gọi vốn, sở hữu bất kỳ một nhà máy hay một kho hàng nào chia sẻ wifi, chăm sóc thú cưng, cho thuê xe tự lái, nhưng lại có cả một kho tài nguyên sẵn có trên toàn cho thuê nhân viên, thuê sách...

cầu và luôn sẵn sàng gia nhập vào hệ thống.

Như vậy, lợi ích đạt được của nền kinh tế chia Khái niệm nền kinh tế chia sẻ khởi đầu vào sẻ là rất lớn. Cụ thể là tiết kiệm chi phí, giúp bảo năm 1995 tại Mỹ với mô hình ban đầu có tính chất vệ môi trường, tăng tính hiệu quả của nền kinh tế,

“chia sẻ ngang hàng” nhưng không rõ rệt. Nó khởi giảm bớt sự lãng phí tài nguyên xã hội và sự dư

đầu bằng dịch vụ website thông tin cho thuê quảng thừa năng lực của các sản phẩm dịch vụ.

cáo, người tìm việc, việc tìm người,... và giúp cho Đây chính là những yếu tố khiến mô hình nền các cá nhân có thể kiếm được việc làm, kiếm được kinh tế chia sẻ có những tiềm năng phát triển lớn tiền quảng cáo.

mạnh hơn nữa trong tương lai, sẽ không chỉ là một Mô hình kinh doanh này thực sự phát triển thị trường ngách hay một hiện tượng nhất thời mà mạnh mẽ khi nền kinh tế Mỹ rơi vào khủng hoảng là tương lai của môi trường kinh doanh toàn cầu.

năm 2008, người dân buộc phải thay đổi cách tiêu Tác động tích cực: tăng tiếp cận với các công dùng để thích ứng với bối cảnh khó khăn.

cụ và các tài nguyên vật chất hữu ích khác; các kết Việc “chia sẻ” những tài nguyên sẵn có bằng quả tốt hơn cho môi trường (giảm sản xuất và yêu các ứng dụng công nghệ cùng những khoản lợi cầu ít tài sản hơn); nhiều dịch vụ cá nhân sẵn có nhuận khổng lồ đem lại cho nhà cung ứng dịch vụ

hơn; tăng khả năng dựa vào dòng tiền (ít cần tới lẫn người cho thuê và sử dụng tài nguyên, đã khiến các khoản tiết kiệm để có thể sử dụng các tài sản); mô hình kinh doanh này nhanh chóng phát triển sử dụng các tài sản hiệu quả hơn; ít cơ hội lợi dụng 54

55

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 21: Nền kinh tế chia sẻ (Sharing vượt ra khỏi biên giới Mỹ, lan rộng khắp châu Âu Economy) là gì?

và toàn thế giới.

Trả lời:

Trong sự thành công của kinh tế chia sẻ có thể

kể đến nhiều tên tuổi nổi tiếng như Airbnb, Uber,

“Nền kinh tế chia sẻ” là một thuật ngữ đề cập đến Grab, RabbitTask, Zipcar, RelayRides, Lyft... Rất mô hình kinh doanh khai thác các yếu tố tài nguyên nhiều dịch vụ khác đã và đang tiếp tục phát triển sẵn có của người dùng cuối cùng và kết hợp với các mạnh, chia sẻ và cho thuê gần như mọi thứ: từ máy yếu tố công nghệ để hợp thành một mô hình kinh nông nghiệp, máy công nghiệp, các thiết bị công doanh. Mô hình này thường do các doanh nghiệp nghiệp nặng, cho đến máy ảnh, đồ chơi, thiết bị thể

khởi nghiệp khởi xướng, các doanh nghiệp này không thao (xe đạp, ván trượt...), cho vay tiền, gọi vốn, sở hữu bất kỳ một nhà máy hay một kho hàng nào chia sẻ wifi, chăm sóc thú cưng, cho thuê xe tự lái, nhưng lại có cả một kho tài nguyên sẵn có trên toàn cho thuê nhân viên, thuê sách...

cầu và luôn sẵn sàng gia nhập vào hệ thống.

Như vậy, lợi ích đạt được của nền kinh tế chia Khái niệm nền kinh tế chia sẻ khởi đầu vào sẻ là rất lớn. Cụ thể là tiết kiệm chi phí, giúp bảo năm 1995 tại Mỹ với mô hình ban đầu có tính chất vệ môi trường, tăng tính hiệu quả của nền kinh tế,

“chia sẻ ngang hàng” nhưng không rõ rệt. Nó khởi giảm bớt sự lãng phí tài nguyên xã hội và sự dư

đầu bằng dịch vụ website thông tin cho thuê quảng thừa năng lực của các sản phẩm dịch vụ.

cáo, người tìm việc, việc tìm người,... và giúp cho Đây chính là những yếu tố khiến mô hình nền các cá nhân có thể kiếm được việc làm, kiếm được kinh tế chia sẻ có những tiềm năng phát triển lớn tiền quảng cáo.

mạnh hơn nữa trong tương lai, sẽ không chỉ là một Mô hình kinh doanh này thực sự phát triển thị trường ngách hay một hiện tượng nhất thời mà mạnh mẽ khi nền kinh tế Mỹ rơi vào khủng hoảng là tương lai của môi trường kinh doanh toàn cầu.

năm 2008, người dân buộc phải thay đổi cách tiêu Tác động tích cực: tăng tiếp cận với các công dùng để thích ứng với bối cảnh khó khăn.

cụ và các tài nguyên vật chất hữu ích khác; các kết Việc “chia sẻ” những tài nguyên sẵn có bằng quả tốt hơn cho môi trường (giảm sản xuất và yêu các ứng dụng công nghệ cùng những khoản lợi cầu ít tài sản hơn); nhiều dịch vụ cá nhân sẵn có nhuận khổng lồ đem lại cho nhà cung ứng dịch vụ

hơn; tăng khả năng dựa vào dòng tiền (ít cần tới lẫn người cho thuê và sử dụng tài nguyên, đã khiến các khoản tiết kiệm để có thể sử dụng các tài sản); mô hình kinh doanh này nhanh chóng phát triển sử dụng các tài sản hiệu quả hơn; ít cơ hội lợi dụng 54

55

https://thuviensach.vn

lòng tin dài hạn nhờ các vòng phản hồi trực tiếp và Câu hỏi 22: Internet kết nối vạn vật công khai; tạo ra các nền kinh tế thứ cấp (các tài xế

(Internet of Things (IoT)) là gì?

Uber vận chuyển hàng hóa hoặc thực phẩm); gia

Trả lời:

tăng tương tác xã hội.

Internet kết nối vạn vật thông qua hệ thống Tác động tiêu cực: khả năng thích ứng thấp hơn các công nghệ kết nối và các nền tảng khác nhau.

sau khi mất việc (do ít tiền tiết kiệm hơn); nhiều lao động hợp đồng/lao động theo thời vụ hơn (so Là một phần tích hợp của Internet tương lai bao với lao động dài hạn ổn định thông thường); giảm gồm các phát triển của Internet và mạng hiện tại khả năng đo lường nền kinh tế có khả năng mang và tiến hóa với kết cấu hạ tầng mạng động toàn màu xám (grey economy); nhiều cơ hội lợi dụng cầu dựa trên giao thức liên kết và tương tác “vạn lòng tin ngắn hạn hơn; ít vốn đầu tư sẵn có trong vật” hữu hình và ảo sử dụng các giao diện thông hệ thống hơn. Bên cạnh đó, mô hình nền kinh tế

minh được tích hợp vào mạng thông tin một cách chia sẻ cũng tồn tại nhiều mối lo ngại cho sự phát thông suốt.

triển của nó, đặc biệt là tính pháp lý. Những thách Viễn cảnh IoT bao gồm:

thức về khung pháp lý đặt ra cho mô hình kinh

- IoE (Internet of Energy): Internet kết nối doanh chia sẻ, đó là sự cạnh tranh “không công năng lượng;

bằng”, tình trạng này đang khiến cơ quan quản lý

- IoS (Internet of Services): Internet kết nối của nhiều quốc gia bối rối.

dịch vụ;

Đồng thời, việc trốn thuế của các công ty tham

- IoM (Internet of Multimedia): Internet kết gia nền kinh tế chia sẻ cũng sẽ trở thành mối quan nối truyền thông đa phương tiện;

tâm lớn của chính phủ các quốc gia, khi những

- IoP (Internet of People): Internet kết nối con khoản lợi nhuận các công ty này thu được ước tính người;

lên tới những con số khổng lồ (đặc biệt là sau khi

- IoT (Internet of Things): Internet kết nối

“hồ sơ Panama” đang khuấy đảo các quốc gia trên vạn vật.

thế giới). Những công ty này hiện vẫn duy trì danh IoT sẽ thay đổi cả phương thức hoạt động của nghĩa là công ty tư nhân - điều này cho phép họ

một nền kinh tế, tạo mô hình kinh doanh mới. Các linh động điều chỉnh, không phải báo cáo số liệu siêu kết nối thông qua IoT và điện toán đám mây với cổ đông, không bị kiểm toán độc lập và không sẽ cho phép truyền thông tin và giao tiếp phổ quát ai có thể giám sát tài khoản.

toàn cầu và gần như tức thời, xuất hiện những cách 56

57

https://thuviensach.vn

lòng tin dài hạn nhờ các vòng phản hồi trực tiếp và Câu hỏi 22: Internet kết nối vạn vật công khai; tạo ra các nền kinh tế thứ cấp (các tài xế

(Internet of Things (IoT)) là gì?

Uber vận chuyển hàng hóa hoặc thực phẩm); gia

Trả lời:

tăng tương tác xã hội.

Internet kết nối vạn vật thông qua hệ thống Tác động tiêu cực: khả năng thích ứng thấp hơn các công nghệ kết nối và các nền tảng khác nhau.

sau khi mất việc (do ít tiền tiết kiệm hơn); nhiều lao động hợp đồng/lao động theo thời vụ hơn (so Là một phần tích hợp của Internet tương lai bao với lao động dài hạn ổn định thông thường); giảm gồm các phát triển của Internet và mạng hiện tại khả năng đo lường nền kinh tế có khả năng mang và tiến hóa với kết cấu hạ tầng mạng động toàn màu xám (grey economy); nhiều cơ hội lợi dụng cầu dựa trên giao thức liên kết và tương tác “vạn lòng tin ngắn hạn hơn; ít vốn đầu tư sẵn có trong vật” hữu hình và ảo sử dụng các giao diện thông hệ thống hơn. Bên cạnh đó, mô hình nền kinh tế

minh được tích hợp vào mạng thông tin một cách chia sẻ cũng tồn tại nhiều mối lo ngại cho sự phát thông suốt.

triển của nó, đặc biệt là tính pháp lý. Những thách Viễn cảnh IoT bao gồm:

thức về khung pháp lý đặt ra cho mô hình kinh

- IoE (Internet of Energy): Internet kết nối doanh chia sẻ, đó là sự cạnh tranh “không công năng lượng;

bằng”, tình trạng này đang khiến cơ quan quản lý

- IoS (Internet of Services): Internet kết nối của nhiều quốc gia bối rối.

dịch vụ;

Đồng thời, việc trốn thuế của các công ty tham

- IoM (Internet of Multimedia): Internet kết gia nền kinh tế chia sẻ cũng sẽ trở thành mối quan nối truyền thông đa phương tiện;

tâm lớn của chính phủ các quốc gia, khi những

- IoP (Internet of People): Internet kết nối con khoản lợi nhuận các công ty này thu được ước tính người;

lên tới những con số khổng lồ (đặc biệt là sau khi

- IoT (Internet of Things): Internet kết nối

“hồ sơ Panama” đang khuấy đảo các quốc gia trên vạn vật.

thế giới). Những công ty này hiện vẫn duy trì danh IoT sẽ thay đổi cả phương thức hoạt động của nghĩa là công ty tư nhân - điều này cho phép họ

một nền kinh tế, tạo mô hình kinh doanh mới. Các linh động điều chỉnh, không phải báo cáo số liệu siêu kết nối thông qua IoT và điện toán đám mây với cổ đông, không bị kiểm toán độc lập và không sẽ cho phép truyền thông tin và giao tiếp phổ quát ai có thể giám sát tài khoản.

toàn cầu và gần như tức thời, xuất hiện những cách 56

57

https://thuviensach.vn

thức mà cung cấp hàng hóa, dịch vụ trước đây cho Câu hỏi 23: Công nghệ nano/Vật liệu 2D

là điều không tưởng.

(Nanotechnology/2D Materials) là gì?

Tác động tích cực: nâng cao hiệu quả sử dụng

Trả lời:

tài nguyên; tăng năng suất; nâng cao chất lượng Những thành tựu trong hóa học và vật lý dẫn cuộc sống; tác động tới môi trường; chi phí cung đến việc tạo ra các chất liệu mới, vật liệu thông cấp dịch vụ thấp hơn; tăng tính minh bạch về tình minh, vật liệu 2D và các đột phá khác trong các trạng tài nguyên và sử dụng tài nguyên; độ an tính chất và chế tạo, từ các đặc tính nhiệt và giữ

toàn (ví dụ: máy bay, thực phẩm); hiệu quả (dịch hình dạng đến các chức năng từ và cơ học.

vụ hậu cần); tăng nhu cầu lưu trữ và băng thông; Ví dụ: vật liệu nano cao cấp như graphene chuyển đổi thị trường lao động và kỹ năng; tạo ra là vật liệu siêu dẫn và siêu mỏng, cứng hơn thép các loại hình kinh doanh mới; các ứng dụng thời khoảng hơn 200 lần, mỏng hơn hàng triệu lần so gian thực ngay trong điều kiện khắc nghiệt trở

với tóc của người, là một chất dẫn nhiệt và điện nên khả thi trên các mạng truyền thông thông hiệu quả. Graphene cũng có thể tăng tốc độ máy thường; sản phẩm được thiết kế theo hướng sẵn tính lên 1.000 lần; nó dẫn điện tốt hơn đồng gấp sàng “kết nối số”; bổ sung dịch vụ kỹ thuật số cho 10 lần và tốt hơn silicon 250 lần. Các nhà nghiên sản phẩm; bản sao kỹ thuật số cung cấp dữ liệu cứu đã tạo ra transistor (linh kiện bán dẫn điện chính xác cho công tác giám sát, kiểm soát và dự

tử) bằng vật liệu graphene. Các transistor được sử

báo; bản sao kỹ thuật số trở thành yếu tố tích cực dụng để xây dựng các khối bảng mạch điện tử của trong quá trình kinh doanh, thông tin và xã hội; máy tính, nhưng tốc độ bị giới hạn bởi vật liệu chế

mọi vật sẽ có thể nhận thức một cách toàn diện tạo transistor. Người ta sử dụng dòng từ trường hơn về môi trường xung quanh chúng, tự động tác động lên vật liệu graphene đã giúp tăng tốc phản ứng và hành động; tạo ra kiến thức bổ sung độ các bộ vi xử lý lên hàng nghìn lần. Do vậy các và giá trị nhờ các thiết bị “thông minh” được liên nhà khoa học dự báo graphene có thể làm tăng tốc kết với nhau.

độ các máy tính hiện nay lên 1.000 lần trong khi Tác động tiêu cực: quyền riêng tư; lao động chỉ sử dụng 1% năng lượng. Các transistor bằng giản đơn mất việc; nguy cơ tấn công mạng, an ninh graphene có kích thước nhỏ hơn rất nhiều chế tạo (ví dụ: mạng lưới điện); mức độ phức tạp cao, nguy bằng silicon bán dẫn hiện nay. Máy tính tốc độ cao cơ mất kiểm soát.

hơn sẽ làm chuyển đổi những gì chúng ta đang làm 58

59

https://thuviensach.vn

thức mà cung cấp hàng hóa, dịch vụ trước đây cho Câu hỏi 23: Công nghệ nano/Vật liệu 2D

là điều không tưởng.

(Nanotechnology/2D Materials) là gì?

Tác động tích cực: nâng cao hiệu quả sử dụng

Trả lời:

tài nguyên; tăng năng suất; nâng cao chất lượng Những thành tựu trong hóa học và vật lý dẫn cuộc sống; tác động tới môi trường; chi phí cung đến việc tạo ra các chất liệu mới, vật liệu thông cấp dịch vụ thấp hơn; tăng tính minh bạch về tình minh, vật liệu 2D và các đột phá khác trong các trạng tài nguyên và sử dụng tài nguyên; độ an tính chất và chế tạo, từ các đặc tính nhiệt và giữ

toàn (ví dụ: máy bay, thực phẩm); hiệu quả (dịch hình dạng đến các chức năng từ và cơ học.

vụ hậu cần); tăng nhu cầu lưu trữ và băng thông; Ví dụ: vật liệu nano cao cấp như graphene chuyển đổi thị trường lao động và kỹ năng; tạo ra là vật liệu siêu dẫn và siêu mỏng, cứng hơn thép các loại hình kinh doanh mới; các ứng dụng thời khoảng hơn 200 lần, mỏng hơn hàng triệu lần so gian thực ngay trong điều kiện khắc nghiệt trở

với tóc của người, là một chất dẫn nhiệt và điện nên khả thi trên các mạng truyền thông thông hiệu quả. Graphene cũng có thể tăng tốc độ máy thường; sản phẩm được thiết kế theo hướng sẵn tính lên 1.000 lần; nó dẫn điện tốt hơn đồng gấp sàng “kết nối số”; bổ sung dịch vụ kỹ thuật số cho 10 lần và tốt hơn silicon 250 lần. Các nhà nghiên sản phẩm; bản sao kỹ thuật số cung cấp dữ liệu cứu đã tạo ra transistor (linh kiện bán dẫn điện chính xác cho công tác giám sát, kiểm soát và dự

tử) bằng vật liệu graphene. Các transistor được sử

báo; bản sao kỹ thuật số trở thành yếu tố tích cực dụng để xây dựng các khối bảng mạch điện tử của trong quá trình kinh doanh, thông tin và xã hội; máy tính, nhưng tốc độ bị giới hạn bởi vật liệu chế

mọi vật sẽ có thể nhận thức một cách toàn diện tạo transistor. Người ta sử dụng dòng từ trường hơn về môi trường xung quanh chúng, tự động tác động lên vật liệu graphene đã giúp tăng tốc phản ứng và hành động; tạo ra kiến thức bổ sung độ các bộ vi xử lý lên hàng nghìn lần. Do vậy các và giá trị nhờ các thiết bị “thông minh” được liên nhà khoa học dự báo graphene có thể làm tăng tốc kết với nhau.

độ các máy tính hiện nay lên 1.000 lần trong khi Tác động tiêu cực: quyền riêng tư; lao động chỉ sử dụng 1% năng lượng. Các transistor bằng giản đơn mất việc; nguy cơ tấn công mạng, an ninh graphene có kích thước nhỏ hơn rất nhiều chế tạo (ví dụ: mạng lưới điện); mức độ phức tạp cao, nguy bằng silicon bán dẫn hiện nay. Máy tính tốc độ cao cơ mất kiểm soát.

hơn sẽ làm chuyển đổi những gì chúng ta đang làm 58

59

https://thuviensach.vn

với Big Data. Các máy tính mạnh mẽ này sẽ được tại trước đó và sửa đổi vi sinh vật. Các ứng dụng y sử dụng để tạo lập các mô hình dự báo khí hậu, tế, nông nghiệp và công nghiệp, bao gồm tích hợp khám phá không gian và không giới hạn trong các chúng với các tiến bộ điện tử và máy tính. Những lĩnh vực khác nhau.

tiến bộ này sẽ không chỉ tạo ra tác động sâu rộng Khi giá của graphene trở nên cạnh tranh hơn tới y học mà còn tới nông nghiệp và sản xuất nhiên (so sánh với những vật liệu khác thì đây là một liệu sinh học.

trong những vật liệu đắt nhất hành tinh, một mẫu Hiện tại, hệ thống siêu máy tính Watson của với kích thước một micromet có giá hơn 1.000 USD), IBM có thể giúp đưa ra khuyến nghị, chỉ trong vài nó có thể gây xáo trộn các ngành công nghiệp sản phút, về các phương pháp điều trị cá nhân cho các xuất và kết cấu hạ tầng. Nó cũng có thể gây ảnh bệnh nhân ung thư bằng cách so sánh lịch sử bệnh hưởng lớn đến các quốc gia phụ thuộc nhiều vào lý và quy trình điều trị, kết quả chụp phim và dữ

một mặt hàng cụ thể. Graphene có thể sẽ là tương liệu di truyền với (gần như) tất cả những kiến thức lai của các máy tính sau này.

y học cập nhật trên toàn cầu.

Tác động tích cực: được ứng dụng trong nhiều Khả năng chỉnh sửa sinh học có thể được lĩnh vực như y học, điện tử, may mặc, trong tự

áp dụng cho bất kỳ một loại tế bào cụ thể nào, nhiên, thực phẩm...

cho phép tạo ra các thực vật hoặc động vật biến Tác động tiêu cực: liên quan về yếu tố đạo đức đổi gen, cũng như thay đổi tế bào của các cá thể

(khi sử dụng công nghệ nano để can thiệp vào việc trưởng thành bao gồm cả con người. Danh sách biến đổi gen), sức khoẻ, sự an toàn và phản ứng xã hội.

các ứng dụng tiềm năng dường như là vô tận - từ

khả năng làm biến đổi động vật để chúng có thể

Câu hỏi 24: Công nghệ sinh học/Biến đổi được nuôi với chế độ thức ăn kinh tế hơn và phù gen (Biotechnology/Genetics) là gì?

hợp hơn với điều kiện địa phương, đến việc tạo

Trả lời:

ra cây lương thực có khả năng chịu được khí hậu Những cải tiến trong chỉnh sửa bộ gen, liệu khắc nghiệt hoặc hạn hán.

pháp gen và các dạng khác của thao tác di truyền Tác động tích cực: gây giống chọn lọc, gây giống và sinh học tổng hợp dẫn đến bổ sung đăng ký các tiên tiến; người tiêu dùng có thêm lựa chọn về

loài động vật được sắp xếp trình tự cũng như DNA nguyên liệu thô biến đổi gen, sản phẩm chăn nuôi của con người, việc tạo ra các sinh vật không tồn bằng thức ăn biến đổi gen,...

60

61

https://thuviensach.vn

với Big Data. Các máy tính mạnh mẽ này sẽ được tại trước đó và sửa đổi vi sinh vật. Các ứng dụng y sử dụng để tạo lập các mô hình dự báo khí hậu, tế, nông nghiệp và công nghiệp, bao gồm tích hợp khám phá không gian và không giới hạn trong các chúng với các tiến bộ điện tử và máy tính. Những lĩnh vực khác nhau.

tiến bộ này sẽ không chỉ tạo ra tác động sâu rộng Khi giá của graphene trở nên cạnh tranh hơn tới y học mà còn tới nông nghiệp và sản xuất nhiên (so sánh với những vật liệu khác thì đây là một liệu sinh học.

trong những vật liệu đắt nhất hành tinh, một mẫu Hiện tại, hệ thống siêu máy tính Watson của với kích thước một micromet có giá hơn 1.000 USD), IBM có thể giúp đưa ra khuyến nghị, chỉ trong vài nó có thể gây xáo trộn các ngành công nghiệp sản phút, về các phương pháp điều trị cá nhân cho các xuất và kết cấu hạ tầng. Nó cũng có thể gây ảnh bệnh nhân ung thư bằng cách so sánh lịch sử bệnh hưởng lớn đến các quốc gia phụ thuộc nhiều vào lý và quy trình điều trị, kết quả chụp phim và dữ

một mặt hàng cụ thể. Graphene có thể sẽ là tương liệu di truyền với (gần như) tất cả những kiến thức lai của các máy tính sau này.

y học cập nhật trên toàn cầu.

Tác động tích cực: được ứng dụng trong nhiều Khả năng chỉnh sửa sinh học có thể được lĩnh vực như y học, điện tử, may mặc, trong tự

áp dụng cho bất kỳ một loại tế bào cụ thể nào, nhiên, thực phẩm...

cho phép tạo ra các thực vật hoặc động vật biến Tác động tiêu cực: liên quan về yếu tố đạo đức đổi gen, cũng như thay đổi tế bào của các cá thể

(khi sử dụng công nghệ nano để can thiệp vào việc trưởng thành bao gồm cả con người. Danh sách biến đổi gen), sức khoẻ, sự an toàn và phản ứng xã hội.

các ứng dụng tiềm năng dường như là vô tận - từ

khả năng làm biến đổi động vật để chúng có thể

Câu hỏi 24: Công nghệ sinh học/Biến đổi được nuôi với chế độ thức ăn kinh tế hơn và phù gen (Biotechnology/Genetics) là gì?

hợp hơn với điều kiện địa phương, đến việc tạo

Trả lời:

ra cây lương thực có khả năng chịu được khí hậu Những cải tiến trong chỉnh sửa bộ gen, liệu khắc nghiệt hoặc hạn hán.

pháp gen và các dạng khác của thao tác di truyền Tác động tích cực: gây giống chọn lọc, gây giống và sinh học tổng hợp dẫn đến bổ sung đăng ký các tiên tiến; người tiêu dùng có thêm lựa chọn về

loài động vật được sắp xếp trình tự cũng như DNA nguyên liệu thô biến đổi gen, sản phẩm chăn nuôi của con người, việc tạo ra các sinh vật không tồn bằng thức ăn biến đổi gen,...

60

61

https://thuviensach.vn

Tác động tiêu cực: ô nhiễm môi trường, đe dọa Câu hỏi 26: Sản xuất thông minh (Smart đa dạng sinh thái, xói mòn, mất việc làm và sinh Manufacturing) là gì?

kế cho người nông dân; vấn đề đạo đức.

Trả lời:

Câu hỏi 25: Khử muối lọc nước ngọt từ nước Cho đến nay, chưa có một khái niệm hay định biển và quản lý chất thải rắn (Desalination nghĩa chung nào về sản xuất thông minh. Theo and Enhanced Waste Management) như thế nào?

Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ

(National Institute of Standards and Technology,

Trả lời:

NIST), sản xuất thông minh là hệ thống được tích Đối với các vùng khô hạn như Trung Đông và hợp đầy đủ, thích ứng với điều kiện thay đổi trong Bắc Phi, việc khử muối từ lâu đã là một phần của mạng lưới cung ứng tổng thể của doanh nghiệp và chiến lược nước quốc gia. Nhìn chung, khu vực này nhu cầu của khách hàng theo thời gian thực. Do đó, chiếm một nửa công suất khử muối của thế giới sản xuất thông minh tích hợp các thiết bị sản xuất và là nơi có những nhà máy khử mặn lớn nhất.

với các cảm biến, nền tảng điện toán, công nghệ

Sự quan tâm và đầu tư vào công việc khử muối truyền thông, mô hình hóa dữ liệu, điều khiển, mô phỏng và kỹ thuật dự đoán. Sản xuất thông đang mở rộng ra ngoài khu vực này của thế giới.

minh sử dụng các công nghệ về hệ thống thực - ảo, Tuy nhiên, một phần do lo ngại về khan hiếm nước, Internet kết nối vạn vật, điện toán đám mây, trí 14% dân số thế giới dự kiến sẽ sống ở các khu vực tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu..., đưa sản xuất khan hiếm nước vào năm 2025. Nhu cầu ngày càng chính thức trở thành một trong những trụ cột quan tăng không phải là động lực duy nhất của việc tăng trọng của Cách mạng công nghiệp 4.0.

đầu tư vào khử muối khi công nghệ đã trở nên khả

Trong một nghiên cứu công bố năm 2013, thi hơn về mặt kinh tế.

Wallace và Riddick mô tả ngắn gọn về sản xuất Tác động tích cực: khử muối; tái sử dụng nước; thông minh là “một ứng dụng chuyên sâu công công nghệ nhiệt; tái chế và tái sử dụng; sử dụng nghệ thông tin về dữ liệu ở cấp độ doanh nghiệp năng lượng và hiệu quả; nguồn năng lượng thay cho phép các hoạt động sản xuất được thực hiện thế; môi trường và sức khỏe cộng đồng.

“thông minh”, hiệu quả và linh hoạt”1.

Tác động tiêu cực: chi phí, giá thành cao khi 1. E. Wallace and F. Riddick, “Panel on Enabling sản xuất đại trà.

Smart Manufacturing”, State College, USA, 2013.

62

63

https://thuviensach.vn

Tác động tiêu cực: ô nhiễm môi trường, đe dọa Câu hỏi 26: Sản xuất thông minh (Smart đa dạng sinh thái, xói mòn, mất việc làm và sinh Manufacturing) là gì?

kế cho người nông dân; vấn đề đạo đức.

Trả lời:

Câu hỏi 25: Khử muối lọc nước ngọt từ nước Cho đến nay, chưa có một khái niệm hay định biển và quản lý chất thải rắn (Desalination nghĩa chung nào về sản xuất thông minh. Theo and Enhanced Waste Management) như thế nào?

Viện Tiêu chuẩn và Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ

(National Institute of Standards and Technology,

Trả lời:

NIST), sản xuất thông minh là hệ thống được tích Đối với các vùng khô hạn như Trung Đông và hợp đầy đủ, thích ứng với điều kiện thay đổi trong Bắc Phi, việc khử muối từ lâu đã là một phần của mạng lưới cung ứng tổng thể của doanh nghiệp và chiến lược nước quốc gia. Nhìn chung, khu vực này nhu cầu của khách hàng theo thời gian thực. Do đó, chiếm một nửa công suất khử muối của thế giới sản xuất thông minh tích hợp các thiết bị sản xuất và là nơi có những nhà máy khử mặn lớn nhất.

với các cảm biến, nền tảng điện toán, công nghệ

Sự quan tâm và đầu tư vào công việc khử muối truyền thông, mô hình hóa dữ liệu, điều khiển, mô phỏng và kỹ thuật dự đoán. Sản xuất thông đang mở rộng ra ngoài khu vực này của thế giới.

minh sử dụng các công nghệ về hệ thống thực - ảo, Tuy nhiên, một phần do lo ngại về khan hiếm nước, Internet kết nối vạn vật, điện toán đám mây, trí 14% dân số thế giới dự kiến sẽ sống ở các khu vực tuệ nhân tạo và khoa học dữ liệu..., đưa sản xuất khan hiếm nước vào năm 2025. Nhu cầu ngày càng chính thức trở thành một trong những trụ cột quan tăng không phải là động lực duy nhất của việc tăng trọng của Cách mạng công nghiệp 4.0.

đầu tư vào khử muối khi công nghệ đã trở nên khả

Trong một nghiên cứu công bố năm 2013, thi hơn về mặt kinh tế.

Wallace và Riddick mô tả ngắn gọn về sản xuất Tác động tích cực: khử muối; tái sử dụng nước; thông minh là “một ứng dụng chuyên sâu công công nghệ nhiệt; tái chế và tái sử dụng; sử dụng nghệ thông tin về dữ liệu ở cấp độ doanh nghiệp năng lượng và hiệu quả; nguồn năng lượng thay cho phép các hoạt động sản xuất được thực hiện thế; môi trường và sức khỏe cộng đồng.

“thông minh”, hiệu quả và linh hoạt”1.

Tác động tiêu cực: chi phí, giá thành cao khi 1. E. Wallace and F. Riddick, “Panel on Enabling sản xuất đại trà.

Smart Manufacturing”, State College, USA, 2013.

62

63

https://thuviensach.vn

Định nghĩa của Liên minh lãnh đạo sản xuất Một số đặc điểm của sản xuất thông minh so thông minh (Smart Manufacturing Leadership với sản xuất thông thường

Coalition, SMLC) nêu rõ: “Sản xuất thông minh là (i) Tính kết nối

khả năng giải quyết các vấn đề hiện tại và tương Kết nối là một đặc điểm quan trọng của sản lai thông qua hạ tầng mở cho phép các giải pháp xuất thông minh. Thiết bị trong sản xuất thông kinh doanh được thực hiện, tạo ra giá trị lợi thế cho minh được kết nối với nhau thông qua hệ thống doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu”.

mạng để có thể truyền thông tin, dữ liệu. Dữ liệu Các khái niệm, định nghĩa hiện nay đều khẳng này được truyền theo thời gian thực. Truyền dữ

định quan điểm chủ đạo của sản xuất thông minh liệu theo thời gian thực cho phép tăng cường khả

là sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, năng hợp tác nhanh chóng và hiệu quả của nội bộ

công nghệ phân tích dữ liệu tiên tiến để cải thiện, (giữa các bộ phận) trong doanh nghiệp, hợp tác nâng cao năng suất, hoạt động sản xuất của doanh giữa các nhà sản xuất và nhà cung cấp.

nghiệp từ cấp độ nhà máy, mạng lưới cung cấp, (ii) Tính tối ưu hóa

mạng lưới phân phối đến chuỗi cung ứng. Bên cạnh Tối ưu hóa trong sản xuất thông minh được đó, một số quan điểm còn cho rằng, sản xuất thông hiểu là một doanh nghiệp có năng lực sản xuất, có minh có vai trò quan trọng đối với kiểm soát vòng thể dự đoán được nhu cầu thị trường và người tiêu đời sản phẩm.

Một điểm quan trọng và khác biệt của sản dùng, hiệu quả sản xuất cao, chất lượng sản phẩm xuất thông minh so với các phương thức sản xuất tốt và chi phí sản xuất thấp. Tính tối ưu hóa của khác là sự tham gia “linh hoạt” của con người sản xuất thông minh được thực hiện thông qua tự

vào hệ thống sản xuất thông minh cùng nhiều động hóa. Tự động hóa “thông minh” sẽ làm giảm công nghệ khác nhau (như hệ thống thực - ảo, đáng kể sự can thiệp của con người, giúp giảm số

IoT, robot, tự động hóa, phân tích dữ liệu lớn và lượng lỗi trong quá trình sản xuất sản phẩm.

điện toán đám mây...). Sản xuất thông minh giúp (iii) Tính minh bạch

doanh nghiệp tập trung vào giải quyết ba mục Hạn chế của sản xuất truyền thống là khó tiêu chính: tối ưu hóa toàn bộ hệ thống sản xuất; khăn trong việc lưu trữ, sử dụng và khai thác một sản xuất bền vững; phát triển chuỗi cung ứng nguồn dữ liệu chính xác do hệ thống dữ liệu của linh hoạt, đáp ứng yêu cầu của khách hàng trong quá trình sản xuất không được quản lý đồng bộ.

khoảng thời gian ngắn nhất.

Trong sản xuất thông minh, nguồn dữ liệu này là 64

65

https://thuviensach.vn

Định nghĩa của Liên minh lãnh đạo sản xuất Một số đặc điểm của sản xuất thông minh so thông minh (Smart Manufacturing Leadership với sản xuất thông thường

Coalition, SMLC) nêu rõ: “Sản xuất thông minh là (i) Tính kết nối

khả năng giải quyết các vấn đề hiện tại và tương Kết nối là một đặc điểm quan trọng của sản lai thông qua hạ tầng mở cho phép các giải pháp xuất thông minh. Thiết bị trong sản xuất thông kinh doanh được thực hiện, tạo ra giá trị lợi thế cho minh được kết nối với nhau thông qua hệ thống doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu”.

mạng để có thể truyền thông tin, dữ liệu. Dữ liệu Các khái niệm, định nghĩa hiện nay đều khẳng này được truyền theo thời gian thực. Truyền dữ

định quan điểm chủ đạo của sản xuất thông minh liệu theo thời gian thực cho phép tăng cường khả

là sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, năng hợp tác nhanh chóng và hiệu quả của nội bộ

công nghệ phân tích dữ liệu tiên tiến để cải thiện, (giữa các bộ phận) trong doanh nghiệp, hợp tác nâng cao năng suất, hoạt động sản xuất của doanh giữa các nhà sản xuất và nhà cung cấp.

nghiệp từ cấp độ nhà máy, mạng lưới cung cấp, (ii) Tính tối ưu hóa

mạng lưới phân phối đến chuỗi cung ứng. Bên cạnh Tối ưu hóa trong sản xuất thông minh được đó, một số quan điểm còn cho rằng, sản xuất thông hiểu là một doanh nghiệp có năng lực sản xuất, có minh có vai trò quan trọng đối với kiểm soát vòng thể dự đoán được nhu cầu thị trường và người tiêu đời sản phẩm.

Một điểm quan trọng và khác biệt của sản dùng, hiệu quả sản xuất cao, chất lượng sản phẩm xuất thông minh so với các phương thức sản xuất tốt và chi phí sản xuất thấp. Tính tối ưu hóa của khác là sự tham gia “linh hoạt” của con người sản xuất thông minh được thực hiện thông qua tự

vào hệ thống sản xuất thông minh cùng nhiều động hóa. Tự động hóa “thông minh” sẽ làm giảm công nghệ khác nhau (như hệ thống thực - ảo, đáng kể sự can thiệp của con người, giúp giảm số

IoT, robot, tự động hóa, phân tích dữ liệu lớn và lượng lỗi trong quá trình sản xuất sản phẩm.

điện toán đám mây...). Sản xuất thông minh giúp (iii) Tính minh bạch

doanh nghiệp tập trung vào giải quyết ba mục Hạn chế của sản xuất truyền thống là khó tiêu chính: tối ưu hóa toàn bộ hệ thống sản xuất; khăn trong việc lưu trữ, sử dụng và khai thác một sản xuất bền vững; phát triển chuỗi cung ứng nguồn dữ liệu chính xác do hệ thống dữ liệu của linh hoạt, đáp ứng yêu cầu của khách hàng trong quá trình sản xuất không được quản lý đồng bộ.

khoảng thời gian ngắn nhất.

Trong sản xuất thông minh, nguồn dữ liệu này là 64

65

https://thuviensach.vn

duy nhất, được lưu trữ, sử dụng và khai thác minh thác nhiều hơn hệ thống dữ liệu trong mạng lưới bạch. Trong quá trình sản xuất, dữ liệu được lưu chuỗi cung ứng. Dữ liệu theo thời gian thực sẽ giúp giữ theo thời gian thực, vì vậy, doanh nghiệp có thể

doanh nghiệp dự báo năng lực sản xuất để đáp ứng truy cập để xác định số lượng khách hàng và đánh yêu cầu của thị trường và khách hàng một cách giá nhu cầu của khách hàng trong tương lai.

hiệu quả nhất. Nhờ vậy, doanh nghiệp sẽ cung cấp (iv) Tính chủ động

các sản phẩm cần thiết, không bị hiện tượng dư

Một đặc điểm khác của sản xuất thông minh là thừa, tồn kho,... nhờ đó tác động trực tiếp vào việc tính chủ động do các công nghệ được áp dụng trong nâng cao năng suất của doanh nghiệp.

quá trình sản xuất. Các cảm biến trong sản xuất (ii) Tạo ra các sản phẩm mới và chất lượng cao hơn: Khi năng suất được cải thiện, doanh nghiệp thông minh không chỉ cho biết số lượng các sản sẽ tiết kiệm được tài chính để đầu tư vào hoạt phẩm hiện có, mà còn tự động kết nối với bộ phận động nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Phân kinh doanh của doanh nghiệp để giảm số lượng tích dữ liệu lớn trong sản xuất thông minh giúp hàng tồn kho xuống mức thấp nhất. Hệ thống thiết doanh nghiệp thấy được nhu cầu của khách hàng bị sản xuất tích hợp với công nghệ thông tin sẽ xác đối với sản phẩm của doanh nghiệp, qua đó tập định sự “bất thường” trong quá trình sản xuất, qua trung nghiên cứu và phát triển các sản phẩm mới, đó cho phép doanh nghiệp có thể chủ động ngăn có chất lượng cao hơn.

chặn các vấn đề “bất lợi” trước khi xảy ra.

(iii) Tạo ra lực lượng lao động am hiểu công (v) Tính linh hoạt

nghệ: Áp dụng sản xuất thông minh là một cách Linh hoạt trong sản xuất thông minh có nghĩa thức để doanh nghiệp thu hút lực lượng lao động là doanh nghiệp có thể nhanh chóng phản ứng với trẻ, am hiểu công nghệ vì sản xuất thông minh chủ

những thay đổi của môi trường và yêu cầu của yếu dựa vào nền tảng các công nghệ chủ chốt trong khách hàng. Doanh nghiệp xác định cấu hình hệ

Cách mạng công nghiệp 4.0. Sử dụng dữ liệu thống thống thiết bị, xây dựng sơ đồ vận hành sản xuất nhất và minh bạch trong sản xuất thông minh giúp để bảo đảm đáp ứng “nhanh nhất” với những thay nhân viên có cơ hội nghiên cứu và phát triển sản đổi trong quá trình sản xuất.

phẩm mới, tăng năng suất. Do đó, sản xuất thông Lợi ích của sản xuất thông minh: minh lại là động lực thu hút một lực lượng lao động (i) Cải thiện năng suất: Các quy trình sản xuất đông đảo, có khả năng và trình độ am hiểu công thông minh cho phép truy cập, sử dụng và khai nghệ cao.

66

67

https://thuviensach.vn

duy nhất, được lưu trữ, sử dụng và khai thác minh thác nhiều hơn hệ thống dữ liệu trong mạng lưới bạch. Trong quá trình sản xuất, dữ liệu được lưu chuỗi cung ứng. Dữ liệu theo thời gian thực sẽ giúp giữ theo thời gian thực, vì vậy, doanh nghiệp có thể

doanh nghiệp dự báo năng lực sản xuất để đáp ứng truy cập để xác định số lượng khách hàng và đánh yêu cầu của thị trường và khách hàng một cách giá nhu cầu của khách hàng trong tương lai.

hiệu quả nhất. Nhờ vậy, doanh nghiệp sẽ cung cấp (iv) Tính chủ động

các sản phẩm cần thiết, không bị hiện tượng dư

Một đặc điểm khác của sản xuất thông minh là thừa, tồn kho,... nhờ đó tác động trực tiếp vào việc tính chủ động do các công nghệ được áp dụng trong nâng cao năng suất của doanh nghiệp.

quá trình sản xuất. Các cảm biến trong sản xuất (ii) Tạo ra các sản phẩm mới và chất lượng cao hơn: Khi năng suất được cải thiện, doanh nghiệp thông minh không chỉ cho biết số lượng các sản sẽ tiết kiệm được tài chính để đầu tư vào hoạt phẩm hiện có, mà còn tự động kết nối với bộ phận động nghiên cứu và phát triển sản phẩm. Phân kinh doanh của doanh nghiệp để giảm số lượng tích dữ liệu lớn trong sản xuất thông minh giúp hàng tồn kho xuống mức thấp nhất. Hệ thống thiết doanh nghiệp thấy được nhu cầu của khách hàng bị sản xuất tích hợp với công nghệ thông tin sẽ xác đối với sản phẩm của doanh nghiệp, qua đó tập định sự “bất thường” trong quá trình sản xuất, qua trung nghiên cứu và phát triển các sản phẩm mới, đó cho phép doanh nghiệp có thể chủ động ngăn có chất lượng cao hơn.

chặn các vấn đề “bất lợi” trước khi xảy ra.

(iii) Tạo ra lực lượng lao động am hiểu công (v) Tính linh hoạt

nghệ: Áp dụng sản xuất thông minh là một cách Linh hoạt trong sản xuất thông minh có nghĩa thức để doanh nghiệp thu hút lực lượng lao động là doanh nghiệp có thể nhanh chóng phản ứng với trẻ, am hiểu công nghệ vì sản xuất thông minh chủ

những thay đổi của môi trường và yêu cầu của yếu dựa vào nền tảng các công nghệ chủ chốt trong khách hàng. Doanh nghiệp xác định cấu hình hệ

Cách mạng công nghiệp 4.0. Sử dụng dữ liệu thống thống thiết bị, xây dựng sơ đồ vận hành sản xuất nhất và minh bạch trong sản xuất thông minh giúp để bảo đảm đáp ứng “nhanh nhất” với những thay nhân viên có cơ hội nghiên cứu và phát triển sản đổi trong quá trình sản xuất.

phẩm mới, tăng năng suất. Do đó, sản xuất thông Lợi ích của sản xuất thông minh: minh lại là động lực thu hút một lực lượng lao động (i) Cải thiện năng suất: Các quy trình sản xuất đông đảo, có khả năng và trình độ am hiểu công thông minh cho phép truy cập, sử dụng và khai nghệ cao.

66

67

https://thuviensach.vn

(iv) Sử dụng hiệu quả năng lượng: Sản xuất Hàn Quốc là 72,3% (kém 2,5 năm) và Trung Quốc thông minh giúp tối ưu hóa quá trình sản xuất, là 66% (kém 3,1 năm)1. Sản xuất thông minh là qua đó có thể giảm lượng khí thải carbon, giảm mô hình sản xuất tương lai, kết nối tất cả các công chất thải trong quá trình sản xuất. Đặc biệt, với đoạn sản xuất bằng công nghệ chủ chốt, ứng dụng các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng, trí tuệ nhân tạo vào giải quyết các vấn đề tại công sản xuất thông minh sẽ là công cụ đặc biệt để giúp xưởng, đáp ứng nhanh yêu cầu mới từ thị trường.

doanh nghiệp sử dụng tiết kiệm năng lượng, giảm Mỹ sở hữu công nghệ cao nhất ở 6 lĩnh vực (IoT, chất thải, qua đó giúp giảm giá thành sản phẩm.

dữ liệu lớn, điện toán đám mây, cảm ứng, năng (v) Mở rộng không gian sản xuất: Sản xuất lượng thông minh, hệ thống thực - ảo); Hàn Quốc thông minh không chỉ giới hạn phạm vi sản xuất sở hữu công nghệ cao nhất ở hạng mục viễn thông tại một đơn vị sản xuất, mà có thể được tối ưu hóa Internet; Đức đứng đầu ở lĩnh vực hệ thống điều theo mạng lưới của nhiều đơn vị sản xuất trong khiển, robot...

cùng hệ thống.

Riêng với Hàn Quốc, Chính phủ Hàn Quốc đã Tình hình triển khai sản xuất thông minh trên xây dựng biện pháp nhằm thúc đẩy việc hình thành thế giới:

30.000 nhà máy thông minh vào năm 2022. Chính Trong các quốc gia đang triển khai mạnh mẽ

việc áp dụng sản xuất thông minh thì Mỹ, Đức, phủ nước này kỳ vọng rằng, các công ty trong ngành Nhật Bản và Hàn Quốc là các quốc gia thuộc nhóm sản xuất sẽ tạo ra 66.000 việc làm thông qua tự

đi đầu. Năm 2019, Bộ Thương mại, Công nghiệp động hóa 50% cơ sở sản xuất và tăng doanh thu lên và Năng lượng Hàn Quốc (MOTIE) đã công bố kết 18 nghìn tỷ won (16 tỷ USD). Chính phủ Hàn Quốc quả phân tích trình độ công nghệ sản xuất thông cũng xây dựng các chính sách ưu đãi cho các công minh của 6 nước đi đầu về công nghệ thông minh ty lớn ủng hộ dự án Chính phủ để xây dựng các trên thế giới (với 7 lĩnh vực, 25 công nghệ cụ thể).

nhà máy thông minh cho các công ty nhỏ hơn. Bốn Theo đó, Hàn Quốc xếp ở vị trí thứ 5 trong nhóm tập đoàn như: Samsung Electronics Co., Samsung này. Theo kết quả trên, Mỹ được xem là quốc gia đi đầu về công nghệ (giả thiết đạt 100% tiêu 1. Yong-Ki Min, Sang-Gun Lee, Yaichi Aoshima,

“A comparative study on industrial spillover effects chuẩn), trình độ công nghệ của Đức đạt 93,4%

among Korea, China, the USA, Germany and Japan”, (kém 0,4 năm), Nhật Bản là 79,9% (kém 1,5 năm), Industrial Management & Data Systems, Vol. 119

Liên minh châu Âu (EU) là 79,6% (kém 1,5 năm), Issue: 3, 2019, pp.454-472.

68

69

https://thuviensach.vn

(iv) Sử dụng hiệu quả năng lượng: Sản xuất Hàn Quốc là 72,3% (kém 2,5 năm) và Trung Quốc thông minh giúp tối ưu hóa quá trình sản xuất, là 66% (kém 3,1 năm)1. Sản xuất thông minh là qua đó có thể giảm lượng khí thải carbon, giảm mô hình sản xuất tương lai, kết nối tất cả các công chất thải trong quá trình sản xuất. Đặc biệt, với đoạn sản xuất bằng công nghệ chủ chốt, ứng dụng các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng, trí tuệ nhân tạo vào giải quyết các vấn đề tại công sản xuất thông minh sẽ là công cụ đặc biệt để giúp xưởng, đáp ứng nhanh yêu cầu mới từ thị trường.

doanh nghiệp sử dụng tiết kiệm năng lượng, giảm Mỹ sở hữu công nghệ cao nhất ở 6 lĩnh vực (IoT, chất thải, qua đó giúp giảm giá thành sản phẩm.

dữ liệu lớn, điện toán đám mây, cảm ứng, năng (v) Mở rộng không gian sản xuất: Sản xuất lượng thông minh, hệ thống thực - ảo); Hàn Quốc thông minh không chỉ giới hạn phạm vi sản xuất sở hữu công nghệ cao nhất ở hạng mục viễn thông tại một đơn vị sản xuất, mà có thể được tối ưu hóa Internet; Đức đứng đầu ở lĩnh vực hệ thống điều theo mạng lưới của nhiều đơn vị sản xuất trong khiển, robot...

cùng hệ thống.

Riêng với Hàn Quốc, Chính phủ Hàn Quốc đã Tình hình triển khai sản xuất thông minh trên xây dựng biện pháp nhằm thúc đẩy việc hình thành thế giới:

30.000 nhà máy thông minh vào năm 2022. Chính Trong các quốc gia đang triển khai mạnh mẽ

việc áp dụng sản xuất thông minh thì Mỹ, Đức, phủ nước này kỳ vọng rằng, các công ty trong ngành Nhật Bản và Hàn Quốc là các quốc gia thuộc nhóm sản xuất sẽ tạo ra 66.000 việc làm thông qua tự

đi đầu. Năm 2019, Bộ Thương mại, Công nghiệp động hóa 50% cơ sở sản xuất và tăng doanh thu lên và Năng lượng Hàn Quốc (MOTIE) đã công bố kết 18 nghìn tỷ won (16 tỷ USD). Chính phủ Hàn Quốc quả phân tích trình độ công nghệ sản xuất thông cũng xây dựng các chính sách ưu đãi cho các công minh của 6 nước đi đầu về công nghệ thông minh ty lớn ủng hộ dự án Chính phủ để xây dựng các trên thế giới (với 7 lĩnh vực, 25 công nghệ cụ thể).

nhà máy thông minh cho các công ty nhỏ hơn. Bốn Theo đó, Hàn Quốc xếp ở vị trí thứ 5 trong nhóm tập đoàn như: Samsung Electronics Co., Samsung này. Theo kết quả trên, Mỹ được xem là quốc gia đi đầu về công nghệ (giả thiết đạt 100% tiêu 1. Yong-Ki Min, Sang-Gun Lee, Yaichi Aoshima,

“A comparative study on industrial spillover effects chuẩn), trình độ công nghệ của Đức đạt 93,4%

among Korea, China, the USA, Germany and Japan”, (kém 0,4 năm), Nhật Bản là 79,9% (kém 1,5 năm), Industrial Management & Data Systems, Vol. 119

Liên minh châu Âu (EU) là 79,6% (kém 1,5 năm), Issue: 3, 2019, pp.454-472.

68

69

https://thuviensach.vn

Display Co., Hyundai Motor Co. và POSCO Group Tính kết nối giữa các chủ thể và chu trình đã huy động được 12,1 tỷ won (10,76 triệu USD) và kinh tế nhờ vào các thành tựu của công nghệ thông hiện đang hỗ trợ cho 60 công ty. Hơn nữa, Chính tin và Internet giúp tối ưu hóa nguồn lực, lược bỏ

phủ sẽ thành lập một trung tâm dữ liệu lớn để thu nhiều khâu trung gian, tăng cơ hội tiếp cận chuỗi thập, phân tích và sử dụng dữ liệu sản xuất ở cấp giá trị toàn cầu. Đồng thời, kinh tế số trong bối quốc gia và đào tạo 100.000 kỹ sư nhà máy thông cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ đẩy mạnh minh lành nghề vào năm 2022.

chuyển dịch cơ cấu lao động ở nhiều nước, lao động Câu hỏi 27: Kinh tế số (Digital Economy) sáng tạo sẽ ngày càng chiếm vị trí chủ đạo trong là gì?

lực lượng lao động xã hội. Ở tầm vĩ mô, kinh tế số

cũng có những đóng góp không nhỏ trong sự hội

Trả lời:

nhập của các doanh nghiệp vào chuỗi công nghệ

Theo nhóm cộng tác kinh tế số Oxford thì kinh toàn cầu. Nhờ có nền kinh tế số mà hiệu suất kinh tế số là “một nền kinh tế vận hành chủ yếu dựa tế đạt được nhiều thành quả cao, các ngành công trên công nghệ số”, đặc biệt là các giao dịch điện tử

nghiệp có bước chuyển biến đột phá trong mô hình tiến hành thông qua Internet. Kinh tế số bao gồm kinh doanh, từ thương mại điện tử, quảng cáo tất cả các ngành và lĩnh vực của nền kinh tế (công trực tuyến trên các trang mạng xã hội (Facebook, nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ; sản xuất, phân phối, Instagram), giải trí (Netflix, Pinterest) đến giao lưu thông hàng hóa, giao thông vận tải, logistic, thông vận tải (Uber, Grab), phân phối, bán buôn tài chính ngân hàng,...) mà trong đó công nghệ số

và bán lẻ (Lazada, Shopee)...

được áp dụng.

Có thể nói, Cách mạng công nghiệp 4.0 đưa Về bản chất, đây là các mô hình tổ chức và đến những công nghệ mới mang tính đột phá, tác phương thức hoạt động của nền kinh tế dựa trên ứng dụng công nghệ số. Ta có thể dễ dàng bắt gặp động sâu sắc đến mô hình tổ chức và cách thức vận hàng ngày những biểu hiện của công nghệ số xuất hành của nền kinh tế. Thương mại dần được toàn hiện ở bất cứ đâu trong đời sống như các trang cầu hóa; công nghệ số và các mô hình kinh doanh thương mại điện tử, quảng cáo trực tuyến hay các mới ngày càng phát triển. Việc chuyển đổi số sẽ

ứng dụng về ăn uống, vận chuyển, giao nhận,...

góp phần tăng hiệu quả hoạt động, tăng cường sự

cũng tích hợp công nghệ số để đáp ứng nhu cầu gắn kết giữa chính phủ với người dân, giữa doanh thuận tiện cho khách hàng.

nghiệp với khách hàng, góp phần gia tăng giá trị

70

71

https://thuviensach.vn

Display Co., Hyundai Motor Co. và POSCO Group Tính kết nối giữa các chủ thể và chu trình đã huy động được 12,1 tỷ won (10,76 triệu USD) và kinh tế nhờ vào các thành tựu của công nghệ thông hiện đang hỗ trợ cho 60 công ty. Hơn nữa, Chính tin và Internet giúp tối ưu hóa nguồn lực, lược bỏ

phủ sẽ thành lập một trung tâm dữ liệu lớn để thu nhiều khâu trung gian, tăng cơ hội tiếp cận chuỗi thập, phân tích và sử dụng dữ liệu sản xuất ở cấp giá trị toàn cầu. Đồng thời, kinh tế số trong bối quốc gia và đào tạo 100.000 kỹ sư nhà máy thông cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ đẩy mạnh minh lành nghề vào năm 2022.

chuyển dịch cơ cấu lao động ở nhiều nước, lao động Câu hỏi 27: Kinh tế số (Digital Economy) sáng tạo sẽ ngày càng chiếm vị trí chủ đạo trong là gì?

lực lượng lao động xã hội. Ở tầm vĩ mô, kinh tế số

cũng có những đóng góp không nhỏ trong sự hội

Trả lời:

nhập của các doanh nghiệp vào chuỗi công nghệ

Theo nhóm cộng tác kinh tế số Oxford thì kinh toàn cầu. Nhờ có nền kinh tế số mà hiệu suất kinh tế số là “một nền kinh tế vận hành chủ yếu dựa tế đạt được nhiều thành quả cao, các ngành công trên công nghệ số”, đặc biệt là các giao dịch điện tử

nghiệp có bước chuyển biến đột phá trong mô hình tiến hành thông qua Internet. Kinh tế số bao gồm kinh doanh, từ thương mại điện tử, quảng cáo tất cả các ngành và lĩnh vực của nền kinh tế (công trực tuyến trên các trang mạng xã hội (Facebook, nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ; sản xuất, phân phối, Instagram), giải trí (Netflix, Pinterest) đến giao lưu thông hàng hóa, giao thông vận tải, logistic, thông vận tải (Uber, Grab), phân phối, bán buôn tài chính ngân hàng,...) mà trong đó công nghệ số

và bán lẻ (Lazada, Shopee)...

được áp dụng.

Có thể nói, Cách mạng công nghiệp 4.0 đưa Về bản chất, đây là các mô hình tổ chức và đến những công nghệ mới mang tính đột phá, tác phương thức hoạt động của nền kinh tế dựa trên ứng dụng công nghệ số. Ta có thể dễ dàng bắt gặp động sâu sắc đến mô hình tổ chức và cách thức vận hàng ngày những biểu hiện của công nghệ số xuất hành của nền kinh tế. Thương mại dần được toàn hiện ở bất cứ đâu trong đời sống như các trang cầu hóa; công nghệ số và các mô hình kinh doanh thương mại điện tử, quảng cáo trực tuyến hay các mới ngày càng phát triển. Việc chuyển đổi số sẽ

ứng dụng về ăn uống, vận chuyển, giao nhận,...

góp phần tăng hiệu quả hoạt động, tăng cường sự

cũng tích hợp công nghệ số để đáp ứng nhu cầu gắn kết giữa chính phủ với người dân, giữa doanh thuận tiện cho khách hàng.

nghiệp với khách hàng, góp phần gia tăng giá trị

70

71

https://thuviensach.vn

cho doanh nghiệp, tăng tốc độ phát triển sản phẩm, dịch vụ mới.

Xét ở góc độ vi mô, Cách mạng công nghiệp 4.0

đang đặt ra yêu cầu đối với từng chính phủ, tổ chức và doanh nghiệp phải nắm bắt và thực hiện quá Phần 3:

trình chuyển đổi số để thích nghi với bối cảnh quản TÁC ĐỘNG CỦA

lý, kinh doanh mới. Tuy nhiên, nền kinh tế số cũng CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

tạo ra luật chơi mới và yêu cầu các doanh nghiệp tham gia vào cuộc chơi này phải có sự sáng tạo, Câu hỏi 28: Cách mạng công nghiệp lần thích ứng nhanh với thị trường nếu không muốn bị

thứ tư tác động đến kinh tế như thế nào?

tụt lại phía sau.

Trả lời:

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư thúc đẩy nền kinh tế thế giới chuyển sang kinh tế tri thức -

thông minh; làm “mờ dần” tính chất khác biệt giữa công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp; tác động đến tiêu dùng, sản xuất và giá cả; tác động tích cực đến lạm phát toàn cầu.

Kinh tế thế giới bước vào giai đoạn tăng trưởng chủ yếu dựa vào động lực công nghệ và đổi mới sáng tạo, thay cho tăng trưởng chủ yếu dựa vào các yếu tố đầu vào truyền thống. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang vẽ lại bản đồ kinh tế trên thế giới, với sự suy giảm quyền lực của các quốc gia dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên và sự gia tăng sức mạnh của các quốc gia dựa chủ yếu vào công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Bản đồ sức mạnh của các doanh nghiệp cũng đang được vẽ lại: các tập đoàn lớn vang bóng một 72

73

https://thuviensach.vn

cho doanh nghiệp, tăng tốc độ phát triển sản phẩm, dịch vụ mới.

Xét ở góc độ vi mô, Cách mạng công nghiệp 4.0

đang đặt ra yêu cầu đối với từng chính phủ, tổ chức và doanh nghiệp phải nắm bắt và thực hiện quá Phần 3:

trình chuyển đổi số để thích nghi với bối cảnh quản TÁC ĐỘNG CỦA

lý, kinh doanh mới. Tuy nhiên, nền kinh tế số cũng CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

tạo ra luật chơi mới và yêu cầu các doanh nghiệp tham gia vào cuộc chơi này phải có sự sáng tạo, Câu hỏi 28: Cách mạng công nghiệp lần thích ứng nhanh với thị trường nếu không muốn bị

thứ tư tác động đến kinh tế như thế nào?

tụt lại phía sau.

Trả lời:

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư thúc đẩy nền kinh tế thế giới chuyển sang kinh tế tri thức -

thông minh; làm “mờ dần” tính chất khác biệt giữa công nghiệp, dịch vụ và nông nghiệp; tác động đến tiêu dùng, sản xuất và giá cả; tác động tích cực đến lạm phát toàn cầu.

Kinh tế thế giới bước vào giai đoạn tăng trưởng chủ yếu dựa vào động lực công nghệ và đổi mới sáng tạo, thay cho tăng trưởng chủ yếu dựa vào các yếu tố đầu vào truyền thống. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang vẽ lại bản đồ kinh tế trên thế giới, với sự suy giảm quyền lực của các quốc gia dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên và sự gia tăng sức mạnh của các quốc gia dựa chủ yếu vào công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Bản đồ sức mạnh của các doanh nghiệp cũng đang được vẽ lại: các tập đoàn lớn vang bóng một 72

73

https://thuviensach.vn

thời và thống lĩnh thị trường trong một giai đoạn đòi hỏi những cơ cấu kinh tế và tổ chức hoàn toàn dài đang bị các doanh nghiệp trẻ khởi nghiệp trong mới để có thể nắm bắt đầy đủ giá trị của mình.

giai đoạn gần đây về lĩnh vực công nghệ vượt mặt.

Việc làm

Các công ty như Google, Facebook,... đang tăng Cách mạng công nghiệp lần thứ tư được cho là trưởng nhanh, trong khi IBM, Microsoft, Cisco, sẽ làm thay đổi hoàn toàn cách chúng ta sống, làm Intel, hay một loạt các tập đoàn điện tử lớn của việc và sản xuất, đặc biệt là trong lĩnh vực lao động Nhật Bản đang phải trải qua một quá trình tái cơ

khi máy móc dần dần thay thế con người.

cấu đầy khó khăn.

Nhiều loại hình công việc, đặc biệt là những Năng suất

công việc có đặc thù máy móc lặp đi lặp lại và đòi Năng suất là yếu tố quyết định quan trọng nhất hỏi lao động chân tay chính xác, đã được tự động cho tăng trưởng dài hạn và nâng cao chất lượng cuộc hóa. Xu thế này sẽ còn tiếp diễn khi sức mạnh của sống. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tạo ra máy tính tiếp tục phát triển vượt bậc. Sớm hơn dự

những tác động bước đầu tới năng suất: đoán của đa số, công việc của những nghề nghiệp như luật sư, phân tích tài chính, bác sĩ, phóng viên,

- Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đem lại cơ

kế toán, bảo hiểm hay thủ thư có thể sẽ được tự

hội lồng ghép những nhu cầu chưa được đáp ứng động hóa một phần hoặc toàn bộ. Đến nay, thực tế

của hai tỷ người vào nền kinh tế toàn cầu, kích cầu cho thấy Cách mạng công nghiệp lần thứ tư có vẻ

các sản phẩm và dịch vụ hiện có bằng cách trao tạo ra ít việc làm hơn trong các ngành công nghiệp quyền và kết nối các cá nhân, các cộng đồng trên mới so với các cuộc cách mạng trước đó.

thế giới lại với nhau.

Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, khoảng 47% số

- Cách mạng công nghiệp lần thứ tư sẽ gia tăng việc làm tại Mỹ có nguy cơ bị tự động hóa, có thể

đáng kể khả năng giải quyết các tác động ngoại trong một hoặc hai thập kỷ tới, với đặc thù là quy biên tiêu cực và trong quá trình này, kích thích mô triệt tiêu việc làm rộng hơn nhiều và với tốc tiềm năng tăng trưởng kinh tế.

độ nhanh hơn nhiều so với những lần dịch chuyển

- Doanh nghiệp, chính phủ và những người thị trường lao động trong các cuộc cách mạng công lãnh đạo các tổ chức xã hội đều đang nỗ lực cải cách nghiệp trước đây. Bên cạnh đó, xu hướng sắp tới là để khai thác triệt để hiệu suất mà sức mạnh công sự phân cực mạnh mẽ hơn của thị trường lao động.

nghệ số mang lại. Chúng ta vẫn đang ở giai đoạn Việc làm sẽ tăng đối với loại công việc trí tuệ, sáng đầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và nó tạo với mức lương cao và loại công việc chân tay 74

75

https://thuviensach.vn

thời và thống lĩnh thị trường trong một giai đoạn đòi hỏi những cơ cấu kinh tế và tổ chức hoàn toàn dài đang bị các doanh nghiệp trẻ khởi nghiệp trong mới để có thể nắm bắt đầy đủ giá trị của mình.

giai đoạn gần đây về lĩnh vực công nghệ vượt mặt.

Việc làm

Các công ty như Google, Facebook,... đang tăng Cách mạng công nghiệp lần thứ tư được cho là trưởng nhanh, trong khi IBM, Microsoft, Cisco, sẽ làm thay đổi hoàn toàn cách chúng ta sống, làm Intel, hay một loạt các tập đoàn điện tử lớn của việc và sản xuất, đặc biệt là trong lĩnh vực lao động Nhật Bản đang phải trải qua một quá trình tái cơ

khi máy móc dần dần thay thế con người.

cấu đầy khó khăn.

Nhiều loại hình công việc, đặc biệt là những Năng suất

công việc có đặc thù máy móc lặp đi lặp lại và đòi Năng suất là yếu tố quyết định quan trọng nhất hỏi lao động chân tay chính xác, đã được tự động cho tăng trưởng dài hạn và nâng cao chất lượng cuộc hóa. Xu thế này sẽ còn tiếp diễn khi sức mạnh của sống. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tạo ra máy tính tiếp tục phát triển vượt bậc. Sớm hơn dự

những tác động bước đầu tới năng suất: đoán của đa số, công việc của những nghề nghiệp như luật sư, phân tích tài chính, bác sĩ, phóng viên,

- Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đem lại cơ

kế toán, bảo hiểm hay thủ thư có thể sẽ được tự

hội lồng ghép những nhu cầu chưa được đáp ứng động hóa một phần hoặc toàn bộ. Đến nay, thực tế

của hai tỷ người vào nền kinh tế toàn cầu, kích cầu cho thấy Cách mạng công nghiệp lần thứ tư có vẻ

các sản phẩm và dịch vụ hiện có bằng cách trao tạo ra ít việc làm hơn trong các ngành công nghiệp quyền và kết nối các cá nhân, các cộng đồng trên mới so với các cuộc cách mạng trước đó.

thế giới lại với nhau.

Một nghiên cứu đã chỉ ra rằng, khoảng 47% số

- Cách mạng công nghiệp lần thứ tư sẽ gia tăng việc làm tại Mỹ có nguy cơ bị tự động hóa, có thể

đáng kể khả năng giải quyết các tác động ngoại trong một hoặc hai thập kỷ tới, với đặc thù là quy biên tiêu cực và trong quá trình này, kích thích mô triệt tiêu việc làm rộng hơn nhiều và với tốc tiềm năng tăng trưởng kinh tế.

độ nhanh hơn nhiều so với những lần dịch chuyển

- Doanh nghiệp, chính phủ và những người thị trường lao động trong các cuộc cách mạng công lãnh đạo các tổ chức xã hội đều đang nỗ lực cải cách nghiệp trước đây. Bên cạnh đó, xu hướng sắp tới là để khai thác triệt để hiệu suất mà sức mạnh công sự phân cực mạnh mẽ hơn của thị trường lao động.

nghệ số mang lại. Chúng ta vẫn đang ở giai đoạn Việc làm sẽ tăng đối với loại công việc trí tuệ, sáng đầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và nó tạo với mức lương cao và loại công việc chân tay 74

75

https://thuviensach.vn

thu nhập thấp, nhưng sẽ giảm đáng kể đối với các cao. Điều này đúng cả với các doanh nghiệp lâu loại công việc đều đặn, lặp đi lặp lại với thu nhập đời lẫn các doanh nghiệp trẻ, năng động. Nhóm các trung bình. Theo dự báo của Diễn đàn Kinh tế Thế

doanh nghiệp lâu đời thường thiếu các kỹ năng cụ

giới, trí tuệ nhân tạo sẽ thay thế 5 triệu việc làm thể và thiếu nhạy cảm với sự thay đổi nhu cầu của vào năm 2020.

khách hàng, trong khi nhóm các doanh nghiệp trẻ

Doanh nghiệp

thiếu vốn và nguồn dữ liệu phong phú thu được sau Cách mạng công nghiệp lần thứ tư có bốn tác động thời gian dài hoạt động. Khi các doanh nghiệp chia chính lên doanh nghiệp của các ngành khác nhau: sẻ nguồn lực thông qua cộng tác đổi mới sáng tạo,

- Kỳ vọng của người tiêu dùng đang thay đổi: không chỉ bản thân họ mà cả nền kinh tế nơi cộng Cách tiếp cận truyền thống theo các phân khúc tác diễn ra cũng thu được lợi ích to lớn.

dân số đang chuyển dần thành tìm kiếm khách

- Mô hình vận hành được chuyển đổi sang các hàng bằng tiêu chí số, nghĩa là xác định khách mô hình số mới: Tất cả những tác động này đòi hỏi hàng tiềm năng dựa vào sự sẵn sàng chia sẻ dữ

các công ty phải xem xét lại mô hình hoạt động. Do liệu và tương tác của họ. Do sự chuyển dịch từ sở

đó, khâu quy hoạch chiến lược đang đối diện với hữu sang chia sẻ ngày càng gia tăng (đặc biệt là ở

thách thức phải đáp ứng nhu cầu cần vận hành các thành phố), chia sẻ dữ liệu sẽ là một phần thiết nhanh hơn và linh hoạt, nhạy bén hơn của các công yếu để tạo lập giá trị.

ty. Một mô hình vận hành quan trọng ra đời qua

- Dữ liệu giúp cải tiến sản phẩm và cải thiện hiệu ứng mạng lưới của xu thế số hóa chính là mô năng suất sử dụng tài sản: Công nghệ mới đang hình nền tảng. Các chiến lược nền tảng, kết hợp với thay đổi cách doanh nghiệp nhìn nhận và quản lý nhu cầu coi khách hàng là trung tâm và cải tiến tài sản của họ, khi sản phẩm và dịch vụ được cải sản phẩm bằng dữ liệu, đang chuyển đổi các ngành tiến với các tính năng số giúp nâng cao giá trị.

công nghiệp từ chỗ tập trung bán sản phẩm sang

- Các hình thức đối tác mới ra đời do công ty cung cấp dịch vụ. Ngày càng nhiều người tiêu dùng nhận thức được tầm quan trọng của các mô hình không còn mua và sở hữu sản phẩm hữu hình mà cộng tác mới: Một thế giới của trải nghiệm khách trả tiền cho dịch vụ họ sử dụng thông qua một nền hàng, dịch vụ dựa trên dữ liệu và đánh giá hiệu tảng kỹ thuật số.

suất tài sản qua kết quả phân tích đòi hỏi các hình Nhà sản xuất

thức cộng tác mới, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới Cách mạng công nghiệp lần thứ tư chứng kiến sáng tạo và đột phá diễn ra với tốc độ ngày càng sự du nhập của các công nghệ tiên tiến giúp tạo 76

77

https://thuviensach.vn

thu nhập thấp, nhưng sẽ giảm đáng kể đối với các cao. Điều này đúng cả với các doanh nghiệp lâu loại công việc đều đặn, lặp đi lặp lại với thu nhập đời lẫn các doanh nghiệp trẻ, năng động. Nhóm các trung bình. Theo dự báo của Diễn đàn Kinh tế Thế

doanh nghiệp lâu đời thường thiếu các kỹ năng cụ

giới, trí tuệ nhân tạo sẽ thay thế 5 triệu việc làm thể và thiếu nhạy cảm với sự thay đổi nhu cầu của vào năm 2020.

khách hàng, trong khi nhóm các doanh nghiệp trẻ

Doanh nghiệp

thiếu vốn và nguồn dữ liệu phong phú thu được sau Cách mạng công nghiệp lần thứ tư có bốn tác động thời gian dài hoạt động. Khi các doanh nghiệp chia chính lên doanh nghiệp của các ngành khác nhau: sẻ nguồn lực thông qua cộng tác đổi mới sáng tạo,

- Kỳ vọng của người tiêu dùng đang thay đổi: không chỉ bản thân họ mà cả nền kinh tế nơi cộng Cách tiếp cận truyền thống theo các phân khúc tác diễn ra cũng thu được lợi ích to lớn.

dân số đang chuyển dần thành tìm kiếm khách

- Mô hình vận hành được chuyển đổi sang các hàng bằng tiêu chí số, nghĩa là xác định khách mô hình số mới: Tất cả những tác động này đòi hỏi hàng tiềm năng dựa vào sự sẵn sàng chia sẻ dữ

các công ty phải xem xét lại mô hình hoạt động. Do liệu và tương tác của họ. Do sự chuyển dịch từ sở

đó, khâu quy hoạch chiến lược đang đối diện với hữu sang chia sẻ ngày càng gia tăng (đặc biệt là ở

thách thức phải đáp ứng nhu cầu cần vận hành các thành phố), chia sẻ dữ liệu sẽ là một phần thiết nhanh hơn và linh hoạt, nhạy bén hơn của các công yếu để tạo lập giá trị.

ty. Một mô hình vận hành quan trọng ra đời qua

- Dữ liệu giúp cải tiến sản phẩm và cải thiện hiệu ứng mạng lưới của xu thế số hóa chính là mô năng suất sử dụng tài sản: Công nghệ mới đang hình nền tảng. Các chiến lược nền tảng, kết hợp với thay đổi cách doanh nghiệp nhìn nhận và quản lý nhu cầu coi khách hàng là trung tâm và cải tiến tài sản của họ, khi sản phẩm và dịch vụ được cải sản phẩm bằng dữ liệu, đang chuyển đổi các ngành tiến với các tính năng số giúp nâng cao giá trị.

công nghiệp từ chỗ tập trung bán sản phẩm sang

- Các hình thức đối tác mới ra đời do công ty cung cấp dịch vụ. Ngày càng nhiều người tiêu dùng nhận thức được tầm quan trọng của các mô hình không còn mua và sở hữu sản phẩm hữu hình mà cộng tác mới: Một thế giới của trải nghiệm khách trả tiền cho dịch vụ họ sử dụng thông qua một nền hàng, dịch vụ dựa trên dữ liệu và đánh giá hiệu tảng kỹ thuật số.

suất tài sản qua kết quả phân tích đòi hỏi các hình Nhà sản xuất

thức cộng tác mới, đặc biệt trong bối cảnh đổi mới Cách mạng công nghiệp lần thứ tư chứng kiến sáng tạo và đột phá diễn ra với tốc độ ngày càng sự du nhập của các công nghệ tiên tiến giúp tạo 76

77

https://thuviensach.vn

ra các sản phẩm và dịch vụ mới, tăng hiệu quả

đầu tư thích đáng và hiệu quả cho nghiên cứu và sản xuất, thúc đẩy sáng tạo và phát triển của nền ứng dụng khoa học - công nghệ sẽ có cơ hội bắt kịp công nghiệp trong dài hạn. Chi phí vận chuyển các nước phát triển. Bởi những thành tựu của kinh và liên lạc giảm, dây chuyền cung cấp hiệu quả

tế tri thức đem lại là vô cùng lớn. Bên cạnh thách hơn, chi phí thương mại được giảm thiểu. Khâu thức luôn là những cơ hội mà các quốc gia cần phát sản xuất hiện nay đang dần được ứng dụng máy huy tối đa thế mạnh của mình để phát triển.

móc một cách triệt để. Khi đó, vai trò của người Người tiêu dùng

lao động trực tiếp sẽ giảm. Những nước có nguồn Cách mạng công nghiệp lần thứ tư hứa hẹn sẽ

nhân lực giá rẻ, dồi dào lại là những nước kém thay đổi phương thức tiêu dùng, thời gian tiếp cận phát triển sẽ càng khó cạnh tranh được với các sản phẩm. Các hoạt động như tiêu dùng, sử dụng nước phát triển trong khâu sản xuất. Hiện nay, dịch vụ cơ bản đều có thể thực hiện từ xa. Thêm sản xuất đang bắt đầu chuyển dịch dần từ các vào đó, người tiêu dùng được tiếp cận thông tin sản nước có nhiều lao động phổ thông và tài nguyên phẩm minh bạch hơn do áp lực duy trì lợi thế cạnh sang những nước có nhiều trung tâm nghiên cứu, tranh giữa các nhà sản xuất. Từ góc độ tiêu dùng nhiều lao động có kỹ năng, chuyên môn cao và gần và giá cả, mọi người dân đều được hưởng lợi nhờ

thị trường tiêu thụ. Từ đó, kinh tế thế giới bước tiếp cận được với nhiều sản phẩm và dịch vụ mới vào giai đoạn tăng trưởng chủ yếu dựa vào công có chất lượng hơn với chi phí thấp hơn.

nghệ và đổi mới, sáng tạo.

Câu hỏi 29: Cách mạng công nghiệp lần Đây chính là những động lực không giới hạn thứ tư tác động đến quốc gia và toàn cầu như

thay cho tăng trưởng chủ yếu dựa vào khai thác thế nào?

tài nguyên, sử dụng vốn, lao động phổ thông - là những yếu tố đầu vào luôn có giới hạn. Bước ngoặt

Trả lời:

lớn như trên khiến các quốc gia đang phát triển Những thay đổi mang tính đột phá từ Cách không dễ dàng theo kịp và dẫn đến nguy cơ tụt mạng công nghiệp lần thứ tư đang định hình lại hậu. Nếu không nhanh chóng hòa nhập và tiếp cách hoạt động của các tổ chức và thể chế công. Đặc thu những công nghệ mới, khoảng cách chênh lệch biệt, những thay đổi này buộc chính phủ - ở cấp giàu - nghèo giữa các nhóm nước sẽ tiếp tục nới khu vực, quốc gia và địa phương - phải điều chỉnh rộng. Ngược lại, những quốc gia đang phát triển bằng cách tự làm mới mình và tìm ra những cách nhanh chóng nắm bắt được những xu hướng mới, thức hợp tác mới với người dân và khu vực tư nhân.

78

79

https://thuviensach.vn

ra các sản phẩm và dịch vụ mới, tăng hiệu quả

đầu tư thích đáng và hiệu quả cho nghiên cứu và sản xuất, thúc đẩy sáng tạo và phát triển của nền ứng dụng khoa học - công nghệ sẽ có cơ hội bắt kịp công nghiệp trong dài hạn. Chi phí vận chuyển các nước phát triển. Bởi những thành tựu của kinh và liên lạc giảm, dây chuyền cung cấp hiệu quả

tế tri thức đem lại là vô cùng lớn. Bên cạnh thách hơn, chi phí thương mại được giảm thiểu. Khâu thức luôn là những cơ hội mà các quốc gia cần phát sản xuất hiện nay đang dần được ứng dụng máy huy tối đa thế mạnh của mình để phát triển.

móc một cách triệt để. Khi đó, vai trò của người Người tiêu dùng

lao động trực tiếp sẽ giảm. Những nước có nguồn Cách mạng công nghiệp lần thứ tư hứa hẹn sẽ

nhân lực giá rẻ, dồi dào lại là những nước kém thay đổi phương thức tiêu dùng, thời gian tiếp cận phát triển sẽ càng khó cạnh tranh được với các sản phẩm. Các hoạt động như tiêu dùng, sử dụng nước phát triển trong khâu sản xuất. Hiện nay, dịch vụ cơ bản đều có thể thực hiện từ xa. Thêm sản xuất đang bắt đầu chuyển dịch dần từ các vào đó, người tiêu dùng được tiếp cận thông tin sản nước có nhiều lao động phổ thông và tài nguyên phẩm minh bạch hơn do áp lực duy trì lợi thế cạnh sang những nước có nhiều trung tâm nghiên cứu, tranh giữa các nhà sản xuất. Từ góc độ tiêu dùng nhiều lao động có kỹ năng, chuyên môn cao và gần và giá cả, mọi người dân đều được hưởng lợi nhờ

thị trường tiêu thụ. Từ đó, kinh tế thế giới bước tiếp cận được với nhiều sản phẩm và dịch vụ mới vào giai đoạn tăng trưởng chủ yếu dựa vào công có chất lượng hơn với chi phí thấp hơn.

nghệ và đổi mới, sáng tạo.

Câu hỏi 29: Cách mạng công nghiệp lần Đây chính là những động lực không giới hạn thứ tư tác động đến quốc gia và toàn cầu như

thay cho tăng trưởng chủ yếu dựa vào khai thác thế nào?

tài nguyên, sử dụng vốn, lao động phổ thông - là những yếu tố đầu vào luôn có giới hạn. Bước ngoặt

Trả lời:

lớn như trên khiến các quốc gia đang phát triển Những thay đổi mang tính đột phá từ Cách không dễ dàng theo kịp và dẫn đến nguy cơ tụt mạng công nghiệp lần thứ tư đang định hình lại hậu. Nếu không nhanh chóng hòa nhập và tiếp cách hoạt động của các tổ chức và thể chế công. Đặc thu những công nghệ mới, khoảng cách chênh lệch biệt, những thay đổi này buộc chính phủ - ở cấp giàu - nghèo giữa các nhóm nước sẽ tiếp tục nới khu vực, quốc gia và địa phương - phải điều chỉnh rộng. Ngược lại, những quốc gia đang phát triển bằng cách tự làm mới mình và tìm ra những cách nhanh chóng nắm bắt được những xu hướng mới, thức hợp tác mới với người dân và khu vực tư nhân.

78

79

https://thuviensach.vn

Chúng cũng ảnh hưởng đến quan hệ giữa các quốc và lương thấp bị thay thế bằng tự động hóa, phải gia và các chính phủ.

chăng những nơi có đủ khả năng thực hiện chuyển Chính phủ

đổi sẽ chỉ tập trung ở các quốc gia có thể chế mạnh Khi đánh giá tác động của Cách mạng công và chất lượng cuộc sống tốt?

nghiệp lần thứ tư đối với các chính phủ, điều nổi bật

- Quản lý thúc đẩy sáng tạo: các lựa chọn chính đầu tiên là việc sử dụng các công nghệ số để quản sách rốt cục sẽ quyết định việc một quốc gia hay lý tốt hơn. Áp dụng sáng tạo và sâu rộng hơn công khu vực cụ thể có thể tận dụng được tối đa cơ hội nghệ web có thể giúp hệ thống hành chính công do cách mạng công nghiệp này tạo ra hay không.

hiện đại hóa cấu trúc và chức năng nhằm nâng cao

- Các khu vực và thành phố giữ vai trò trung tổng thể hiệu quả hoạt động, từ củng cố các quy tâm đổi mới: điều quan trọng là các thành phố và trình quản lý điện tử đến tăng cường tính minh quốc gia cần tập trung bảo đảm khả năng tiếp cận bạch, trách nhiệm giải trình và gắn bó giữa chính và sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, phủ và người dân. Chính phủ cũng phải thích ứng vốn là nền tảng căn bản của Cách mạng công nghiệp với thực tế là quyền lực từ nhà nước chuyển dịch lần thứ tư. Chính phủ phải tập trung xóa bỏ khoảng sang các thực thể phi nhà nước, và từ các thể chế

cách công nghệ số ở các nước trong mọi giai đoạn đã sẵn có sang những mạng lưới lỏng lẻo. Các công phát triển nhằm bảo đảm các thành phố và quốc gia nghệ mới, các nhóm xã hội và những tương tác họ

có kết cấu hạ tầng cơ bản để mang lại cơ hội kinh tạo ra cho phép hầu như bất cứ ai cũng có thể tạo tế và sự thịnh vượng chung qua các mô hình mới về

ra ảnh hưởng theo cách mà chỉ mấy năm trước vẫn cộng tác, hiệu quả và tinh thần kinh doanh.

còn là điều không tưởng.

- An ninh quốc tế: Cách mạng công nghiệp Quốc gia, khu vực và thành phố

lần thứ tư sẽ tác động sâu sắc đến bản chất các Vì công nghệ số không có biên giới, nên khi xem mối quan hệ nhà nước và an ninh quốc tế. Sự gia xét tác động địa lý của công nghệ và tác động của tăng bất bình đẳng trong một thế giới siêu kết nối địa lý lên công nghệ chúng ta sẽ nảy sinh nhiều có thể dẫn tới một nguy cơ lớn, đó là sự chia rẽ, câu hỏi. Điều gì sẽ xác định vai trò của mỗi quốc ly khai và bất ổn xã hội, từ đó làm nảy sinh chủ

gia, mỗi khu vực và thành phố trong Cách mạng nghĩa cực đoan bạo lực. Cách mạng công nghiệp công nghiệp lần thứ tư? Trong một thế giới mà lần thứ tư sẽ thay đổi tính chất các mối đe dọa hàng hóa và dịch vụ có thể được tạo ra ở hầu khắp an ninh, đồng thời tác động đến sự dịch chuyển mọi nơi và phần lớn nhu cầu về công việc giản đơn quyền lực đang diễn ra cả về mặt địa lý và từ các 80

81

https://thuviensach.vn

Chúng cũng ảnh hưởng đến quan hệ giữa các quốc và lương thấp bị thay thế bằng tự động hóa, phải gia và các chính phủ.

chăng những nơi có đủ khả năng thực hiện chuyển Chính phủ

đổi sẽ chỉ tập trung ở các quốc gia có thể chế mạnh Khi đánh giá tác động của Cách mạng công và chất lượng cuộc sống tốt?

nghiệp lần thứ tư đối với các chính phủ, điều nổi bật

- Quản lý thúc đẩy sáng tạo: các lựa chọn chính đầu tiên là việc sử dụng các công nghệ số để quản sách rốt cục sẽ quyết định việc một quốc gia hay lý tốt hơn. Áp dụng sáng tạo và sâu rộng hơn công khu vực cụ thể có thể tận dụng được tối đa cơ hội nghệ web có thể giúp hệ thống hành chính công do cách mạng công nghiệp này tạo ra hay không.

hiện đại hóa cấu trúc và chức năng nhằm nâng cao

- Các khu vực và thành phố giữ vai trò trung tổng thể hiệu quả hoạt động, từ củng cố các quy tâm đổi mới: điều quan trọng là các thành phố và trình quản lý điện tử đến tăng cường tính minh quốc gia cần tập trung bảo đảm khả năng tiếp cận bạch, trách nhiệm giải trình và gắn bó giữa chính và sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông, phủ và người dân. Chính phủ cũng phải thích ứng vốn là nền tảng căn bản của Cách mạng công nghiệp với thực tế là quyền lực từ nhà nước chuyển dịch lần thứ tư. Chính phủ phải tập trung xóa bỏ khoảng sang các thực thể phi nhà nước, và từ các thể chế

cách công nghệ số ở các nước trong mọi giai đoạn đã sẵn có sang những mạng lưới lỏng lẻo. Các công phát triển nhằm bảo đảm các thành phố và quốc gia nghệ mới, các nhóm xã hội và những tương tác họ

có kết cấu hạ tầng cơ bản để mang lại cơ hội kinh tạo ra cho phép hầu như bất cứ ai cũng có thể tạo tế và sự thịnh vượng chung qua các mô hình mới về

ra ảnh hưởng theo cách mà chỉ mấy năm trước vẫn cộng tác, hiệu quả và tinh thần kinh doanh.

còn là điều không tưởng.

- An ninh quốc tế: Cách mạng công nghiệp Quốc gia, khu vực và thành phố

lần thứ tư sẽ tác động sâu sắc đến bản chất các Vì công nghệ số không có biên giới, nên khi xem mối quan hệ nhà nước và an ninh quốc tế. Sự gia xét tác động địa lý của công nghệ và tác động của tăng bất bình đẳng trong một thế giới siêu kết nối địa lý lên công nghệ chúng ta sẽ nảy sinh nhiều có thể dẫn tới một nguy cơ lớn, đó là sự chia rẽ, câu hỏi. Điều gì sẽ xác định vai trò của mỗi quốc ly khai và bất ổn xã hội, từ đó làm nảy sinh chủ

gia, mỗi khu vực và thành phố trong Cách mạng nghĩa cực đoan bạo lực. Cách mạng công nghiệp công nghiệp lần thứ tư? Trong một thế giới mà lần thứ tư sẽ thay đổi tính chất các mối đe dọa hàng hóa và dịch vụ có thể được tạo ra ở hầu khắp an ninh, đồng thời tác động đến sự dịch chuyển mọi nơi và phần lớn nhu cầu về công việc giản đơn quyền lực đang diễn ra cả về mặt địa lý và từ các 80

81

https://thuviensach.vn

chủ thể nhà nước sang phi nhà nước. Đối mặt với công việc hiện đại, hệ thống của chúng ta vượt ra tình trạng các chủ thể phi nhà nước có vũ trang khỏi trật tự cũ và trên cả việc tái cấu trúc hệ thống.

tăng lên trong bối cảnh địa chính trị ngày càng Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã tạo ra sự

phức tạp, triển vọng thiết lập một nền tảng hợp bùng nổ các hình thức tổ chức xã hội mới. Từ Liên tác chung về các thách thức an ninh quốc tế chính hợp quốc đến các tổ chức công đoàn, từ khu vực phi sẽ trở thành một nhiệm vụ thiết yếu, nếu không chính phủ đến phúc lợi quốc gia, các hệ thống mới nói là ngày càng cấp bách.

và các quan hệ đối tác được thiết kế để tạo thuận lợi Một mặt, làn sóng công nghệ mới, công nghệ

cho quá trình chuyển đổi từ một trật tự kinh tế - xã cao làm gia tăng các tội phạm công nghệ cao, vũ

hội cũ sang một trật tự kinh tế - xã hội tiếp theo.

khí sinh học, vũ khí tự động,... có tầm ảnh hưởng Tiến bộ khoa học, thương mại hóa và lan tỏa xuyên quốc gia. Mặt khác, sẽ giúp tăng cường an sáng tạo là những tiến trình xã hội mở ra khi con ninh quốc gia dưới sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ

người phát triển và trao đổi ý tưởng, giá trị, lợi ích nếu hệ thống điều hành nhà nước đủ linh hoạt để

và chuẩn mực xã hội trong nhiều bối cảnh khác quản lý, hợp tác chặt chẽ với các doanh nghiệp và nhau. Bởi vậy, khó mà phân biệt rạch ròi tác động công dân.

xã hội đầy đủ của các hệ thống công nghệ mới: có nhiều thành tố đan xen nhau cấu thành nên xã hội Câu hỏi 30: Cách mạng công nghiệp lần chúng ta và xét trên góc độ nào đó, nhiều đổi mới, thứ tư tác động đến xã hội như thế nào?

sáng tạo là do các thành tố đó cùng tạo nên.

Trả lời:

Thách thức lớn đối với hầu hết các xã hội là Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cần một cuộc làm sao để tiếp thu và thích nghi với sự hiện đại cách mạng xã hội thứ tư để có thể khai thác năng mới trong khi vẫn giữ gìn những khía cạnh tốt đẹp lượng và tiềm năng của thế kỷ này. Cách mạng của các hệ giá trị truyền thống. Cách mạng công công nghiệp lần thứ tư xuất phát từ kỹ thuật số và nghiệp lần thứ tư vốn đang thử thách rất nhiều các công nghệ nổi bật, do vậy, xã hội cần thích ứng nhận thức cơ bản của chúng ta, có thể làm trầm với những kỹ năng mới để làm việc và thông qua trọng hơn những căng thẳng sẵn có giữa những các kết nối xã hội mới. Sự không phù hợp giữa các xã hội mộ đạo sâu sắc đang bảo vệ những giá trị

dịch vụ đô thị và xã hội hiện nay với những thách cơ bản của mình và những xã hội có lòng tin được thức của thế kỷ XXI không chỉ nằm ở vấn đề về con định hình qua một thế giới quan thế tục hơn. Nguy người. Từ sự cô đơn đến lão hóa, từ giáo dục đến cơ lớn nhất của hợp tác và ổn định toàn cầu có thể

82

83

https://thuviensach.vn

chủ thể nhà nước sang phi nhà nước. Đối mặt với công việc hiện đại, hệ thống của chúng ta vượt ra tình trạng các chủ thể phi nhà nước có vũ trang khỏi trật tự cũ và trên cả việc tái cấu trúc hệ thống.

tăng lên trong bối cảnh địa chính trị ngày càng Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đã tạo ra sự

phức tạp, triển vọng thiết lập một nền tảng hợp bùng nổ các hình thức tổ chức xã hội mới. Từ Liên tác chung về các thách thức an ninh quốc tế chính hợp quốc đến các tổ chức công đoàn, từ khu vực phi sẽ trở thành một nhiệm vụ thiết yếu, nếu không chính phủ đến phúc lợi quốc gia, các hệ thống mới nói là ngày càng cấp bách.

và các quan hệ đối tác được thiết kế để tạo thuận lợi Một mặt, làn sóng công nghệ mới, công nghệ

cho quá trình chuyển đổi từ một trật tự kinh tế - xã cao làm gia tăng các tội phạm công nghệ cao, vũ

hội cũ sang một trật tự kinh tế - xã hội tiếp theo.

khí sinh học, vũ khí tự động,... có tầm ảnh hưởng Tiến bộ khoa học, thương mại hóa và lan tỏa xuyên quốc gia. Mặt khác, sẽ giúp tăng cường an sáng tạo là những tiến trình xã hội mở ra khi con ninh quốc gia dưới sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ

người phát triển và trao đổi ý tưởng, giá trị, lợi ích nếu hệ thống điều hành nhà nước đủ linh hoạt để

và chuẩn mực xã hội trong nhiều bối cảnh khác quản lý, hợp tác chặt chẽ với các doanh nghiệp và nhau. Bởi vậy, khó mà phân biệt rạch ròi tác động công dân.

xã hội đầy đủ của các hệ thống công nghệ mới: có nhiều thành tố đan xen nhau cấu thành nên xã hội Câu hỏi 30: Cách mạng công nghiệp lần chúng ta và xét trên góc độ nào đó, nhiều đổi mới, thứ tư tác động đến xã hội như thế nào?

sáng tạo là do các thành tố đó cùng tạo nên.

Trả lời:

Thách thức lớn đối với hầu hết các xã hội là Cách mạng công nghiệp lần thứ tư cần một cuộc làm sao để tiếp thu và thích nghi với sự hiện đại cách mạng xã hội thứ tư để có thể khai thác năng mới trong khi vẫn giữ gìn những khía cạnh tốt đẹp lượng và tiềm năng của thế kỷ này. Cách mạng của các hệ giá trị truyền thống. Cách mạng công công nghiệp lần thứ tư xuất phát từ kỹ thuật số và nghiệp lần thứ tư vốn đang thử thách rất nhiều các công nghệ nổi bật, do vậy, xã hội cần thích ứng nhận thức cơ bản của chúng ta, có thể làm trầm với những kỹ năng mới để làm việc và thông qua trọng hơn những căng thẳng sẵn có giữa những các kết nối xã hội mới. Sự không phù hợp giữa các xã hội mộ đạo sâu sắc đang bảo vệ những giá trị

dịch vụ đô thị và xã hội hiện nay với những thách cơ bản của mình và những xã hội có lòng tin được thức của thế kỷ XXI không chỉ nằm ở vấn đề về con định hình qua một thế giới quan thế tục hơn. Nguy người. Từ sự cô đơn đến lão hóa, từ giáo dục đến cơ lớn nhất của hợp tác và ổn định toàn cầu có thể

82

83

https://thuviensach.vn

đến từ những nhóm cấp tiến chống lại tiến bộ bằng đưa ra ý tưởng, mô hình kinh doanh, sản phẩm và thứ bạo lực cực đoan lấy ý thức hệ làm động lực.

dịch vụ mới, chứ không phải những ai chỉ có thể

Những động lực quan trọng nhất từ tác động cung cấp lao động kỹ năng thấp và hay nguồn vốn của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là làm thay thông thường.

đổi về mặt xã hội, bao gồm: bất bình đẳng gia tăng Cộng đồng

sẽ gây sức ép lên tầng lớp trung lưu và sự tích hợp Xét từ góc nhìn xã hội khái quát, một trong các phương tiện truyền thông kỹ thuật số đang làm những tác động lớn nhất (và dễ thấy nhất) của xu thay đổi cách các cộng đồng hình thành và liên hệ

thế số hóa là sự nổi lên của xã hội “lấy cá nhân làm với nhau.

trung tâm” - một quá trình cá biệt hóa và sự xuất Trên bình diện toàn cầu, tất cả các tổ chức đã hiện của các hình thái mới về khái niệm thành viên thấy mình tụt hậu với những thách thức và kỳ

và cộng đồng. Khác với trước đây, khái niệm thuộc vọng hiện đại. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

về một cộng đồng ngày nay được định hình bằng đòi hỏi một cuộc cách mạng xã hội song hành.

những dự án và giá trị/lợi ích cá nhân chứ không Bất bình đẳng và tầng lớp trung lưu phải bằng không gian (cộng đồng sở tại), công việc Phần phân tích về tác động kinh tế và kinh và gia đình.

doanh đã nêu bật một số chuyển dịch cơ cấu khác Các hình thức truyền thông số mới, một cấu nhau, góp phần gia tăng bất bình đẳng cho đến phần cốt lõi của Cách mạng công nghiệp lần thứ

nay và có thể trầm trọng hơn khi Cách mạng công tư, đang ngày càng định hướng cách nhìn nhận của nghiệp lần thứ tư tiếp tục mở rộng. Robot và thuật cá nhân và tập thể về xã hội và cộng đồng. Truyền toán ngày càng thay thế vốn đầu tư cho lao động, thông số đang kết nối con người một-đến-một và trong khi đầu tư (hay chính xác hơn là việc xây một-đến-nhiều theo những cách hoàn toàn mới, cho dựng một doanh nghiệp trong nền kinh tế số) ngày phép người sử dụng duy trì quan hệ bạn bè bất chấp càng cần ít vốn hơn. Trong khi đó, thị trường lao thời gian và khoảng cách, hình thành các nhóm lợi động ngày càng ưu tiên một số nhóm kỹ năng nhất ích mới và giúp những người bị cô lập về xã hội hoặc định, còn các nền tảng và thị trường số kết nối toàn thể chất kết nối với các cá nhân có quan điểm tương cầu lại chỉ dành phần thưởng hậu hĩnh cho một số

đồng. Dễ tiếp cận, chi phí thấp, trung tính về địa lý ít ỏi các “ngôi sao”. Khi những xu thế này xảy ra, của truyền thông số là những nhân tố cho phép tương người thắng sẽ là người có thể tham gia đầy đủ vào tác rộng rãi hơn, vượt qua các ranh giới xã hội, kinh các hệ sinh thái trên nền tảng sáng tạo bằng cách tế, văn hóa, chính trị, tôn giáo và ý thức hệ.

84

85

https://thuviensach.vn

đến từ những nhóm cấp tiến chống lại tiến bộ bằng đưa ra ý tưởng, mô hình kinh doanh, sản phẩm và thứ bạo lực cực đoan lấy ý thức hệ làm động lực.

dịch vụ mới, chứ không phải những ai chỉ có thể

Những động lực quan trọng nhất từ tác động cung cấp lao động kỹ năng thấp và hay nguồn vốn của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là làm thay thông thường.

đổi về mặt xã hội, bao gồm: bất bình đẳng gia tăng Cộng đồng

sẽ gây sức ép lên tầng lớp trung lưu và sự tích hợp Xét từ góc nhìn xã hội khái quát, một trong các phương tiện truyền thông kỹ thuật số đang làm những tác động lớn nhất (và dễ thấy nhất) của xu thay đổi cách các cộng đồng hình thành và liên hệ

thế số hóa là sự nổi lên của xã hội “lấy cá nhân làm với nhau.

trung tâm” - một quá trình cá biệt hóa và sự xuất Trên bình diện toàn cầu, tất cả các tổ chức đã hiện của các hình thái mới về khái niệm thành viên thấy mình tụt hậu với những thách thức và kỳ

và cộng đồng. Khác với trước đây, khái niệm thuộc vọng hiện đại. Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

về một cộng đồng ngày nay được định hình bằng đòi hỏi một cuộc cách mạng xã hội song hành.

những dự án và giá trị/lợi ích cá nhân chứ không Bất bình đẳng và tầng lớp trung lưu phải bằng không gian (cộng đồng sở tại), công việc Phần phân tích về tác động kinh tế và kinh và gia đình.

doanh đã nêu bật một số chuyển dịch cơ cấu khác Các hình thức truyền thông số mới, một cấu nhau, góp phần gia tăng bất bình đẳng cho đến phần cốt lõi của Cách mạng công nghiệp lần thứ

nay và có thể trầm trọng hơn khi Cách mạng công tư, đang ngày càng định hướng cách nhìn nhận của nghiệp lần thứ tư tiếp tục mở rộng. Robot và thuật cá nhân và tập thể về xã hội và cộng đồng. Truyền toán ngày càng thay thế vốn đầu tư cho lao động, thông số đang kết nối con người một-đến-một và trong khi đầu tư (hay chính xác hơn là việc xây một-đến-nhiều theo những cách hoàn toàn mới, cho dựng một doanh nghiệp trong nền kinh tế số) ngày phép người sử dụng duy trì quan hệ bạn bè bất chấp càng cần ít vốn hơn. Trong khi đó, thị trường lao thời gian và khoảng cách, hình thành các nhóm lợi động ngày càng ưu tiên một số nhóm kỹ năng nhất ích mới và giúp những người bị cô lập về xã hội hoặc định, còn các nền tảng và thị trường số kết nối toàn thể chất kết nối với các cá nhân có quan điểm tương cầu lại chỉ dành phần thưởng hậu hĩnh cho một số

đồng. Dễ tiếp cận, chi phí thấp, trung tính về địa lý ít ỏi các “ngôi sao”. Khi những xu thế này xảy ra, của truyền thông số là những nhân tố cho phép tương người thắng sẽ là người có thể tham gia đầy đủ vào tác rộng rãi hơn, vượt qua các ranh giới xã hội, kinh các hệ sinh thái trên nền tảng sáng tạo bằng cách tế, văn hóa, chính trị, tôn giáo và ý thức hệ.

84

85

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 31: Cách mạng công nghiệp lần chúng ta có thể chứng kiến sự phân cực ngày càng thứ tư tác động đến cá nhân như thế nào?

sâu sắc trên thế giới, giữa phe chấp nhận thay đổi

Trả lời:

và phe cưỡng lại nó.

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư không chỉ

Câu hỏi 32: Cách mạng công nghiệp lần thay đổi cách chúng ta làm việc mà còn thay đổi thứ tư mang đến những cơ hội gì?

bản thân chúng ta. Nó tác động nhiều mặt đến mỗi

Trả lời:

người chúng ta, ảnh hưởng đến bản sắc cá nhân Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang đến và những khía cạnh liên quan - ý thức về sự riêng tư, khái niệm về sở hữu, tập quán tiêu dùng, cách một số cơ hội:

chúng ta dành thời gian cho công việc và giải trí,

- Tạo ra kiến thức, công việc, sản phẩm và dịch cách phát triển sự nghiệp và trau dồi các kỹ năng.

vụ mới.

Nó cũng tác động đến cách chúng ta tạo dựng và

- Tăng năng suất, ngày càng tạo ra các sản phát triển các mối quan hệ, các cấu trúc thứ bậc là phẩm đỉnh cao và các dịch vụ đáp ứng.

nền tảng cuộc sống của chúng ta, đến sức khỏe của

- Cải thiện công thái học (nâng cao chất lượng mỗi người và thậm chí sớm hơn ta nghĩ. Nó sẽ dẫn nơi làm việc) và tạo giá trị gia tăng cho lao động.

đến những hình thức công nghệ làm tăng thêm

- Xóa bỏ dần các công việc nguy hiểm, nhiệm khả năng của con người/siêu nhân hóa (human vụ lặp đi lặp lại và thường xuyên.

augmentation) khiến ta phải đặt câu hỏi về bản

- Tạo ra một thế giới kết nối, các hệ thống mở, chất sự tồn tại của nhân loại. Các thay đổi ấy mang tăng tính minh bạch và chịu trách nhiệm.

lại cả sự phấn khích lẫn sợ hãi khi chúng ta phát

- Hình thành thêm các mối quan hệ cộng tác triển với tốc độ chưa từng thấy.

mới, các hình thức hợp tác, mối quan hệ và thực Đến nay, công nghệ đã giúp chúng ta về cơ bản hành có tổ chức.

làm mọi thứ đơn giản, nhanh chóng và hiệu quả

- Giảm bất bình đẳng xã hội, chính trị và kinh tế.

hơn. Chúng cũng tạo cơ hội cho ta tự phát triển Câu hỏi 33: Cách mạng công nghiệp lần bản thân. Tuy nhiên, chúng ta cũng bắt đầu nhận thứ tư đặt ra những nguy cơ gì?

thức được cơ hội và rủi ro sẽ còn lớn hơn nữa. Với những lý do nêu trên, chúng ta đang ở ngưỡng cửa

Trả lời:

của sự thay đổi căn bản mang tính hệ thống buộc Bên cạnh những cơ hội, Cách mạng công nghiệp con người phải thích nghi không ngừng. Hệ quả là lần thứ tư cũng đặt ra những nguy cơ: 86

87

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 31: Cách mạng công nghiệp lần chúng ta có thể chứng kiến sự phân cực ngày càng thứ tư tác động đến cá nhân như thế nào?

sâu sắc trên thế giới, giữa phe chấp nhận thay đổi

Trả lời:

và phe cưỡng lại nó.

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư không chỉ

Câu hỏi 32: Cách mạng công nghiệp lần thay đổi cách chúng ta làm việc mà còn thay đổi thứ tư mang đến những cơ hội gì?

bản thân chúng ta. Nó tác động nhiều mặt đến mỗi

Trả lời:

người chúng ta, ảnh hưởng đến bản sắc cá nhân Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang đến và những khía cạnh liên quan - ý thức về sự riêng tư, khái niệm về sở hữu, tập quán tiêu dùng, cách một số cơ hội:

chúng ta dành thời gian cho công việc và giải trí,

- Tạo ra kiến thức, công việc, sản phẩm và dịch cách phát triển sự nghiệp và trau dồi các kỹ năng.

vụ mới.

Nó cũng tác động đến cách chúng ta tạo dựng và

- Tăng năng suất, ngày càng tạo ra các sản phát triển các mối quan hệ, các cấu trúc thứ bậc là phẩm đỉnh cao và các dịch vụ đáp ứng.

nền tảng cuộc sống của chúng ta, đến sức khỏe của

- Cải thiện công thái học (nâng cao chất lượng mỗi người và thậm chí sớm hơn ta nghĩ. Nó sẽ dẫn nơi làm việc) và tạo giá trị gia tăng cho lao động.

đến những hình thức công nghệ làm tăng thêm

- Xóa bỏ dần các công việc nguy hiểm, nhiệm khả năng của con người/siêu nhân hóa (human vụ lặp đi lặp lại và thường xuyên.

augmentation) khiến ta phải đặt câu hỏi về bản

- Tạo ra một thế giới kết nối, các hệ thống mở, chất sự tồn tại của nhân loại. Các thay đổi ấy mang tăng tính minh bạch và chịu trách nhiệm.

lại cả sự phấn khích lẫn sợ hãi khi chúng ta phát

- Hình thành thêm các mối quan hệ cộng tác triển với tốc độ chưa từng thấy.

mới, các hình thức hợp tác, mối quan hệ và thực Đến nay, công nghệ đã giúp chúng ta về cơ bản hành có tổ chức.

làm mọi thứ đơn giản, nhanh chóng và hiệu quả

- Giảm bất bình đẳng xã hội, chính trị và kinh tế.

hơn. Chúng cũng tạo cơ hội cho ta tự phát triển Câu hỏi 33: Cách mạng công nghiệp lần bản thân. Tuy nhiên, chúng ta cũng bắt đầu nhận thứ tư đặt ra những nguy cơ gì?

thức được cơ hội và rủi ro sẽ còn lớn hơn nữa. Với những lý do nêu trên, chúng ta đang ở ngưỡng cửa

Trả lời:

của sự thay đổi căn bản mang tính hệ thống buộc Bên cạnh những cơ hội, Cách mạng công nghiệp con người phải thích nghi không ngừng. Hệ quả là lần thứ tư cũng đặt ra những nguy cơ: 86

87

https://thuviensach.vn

- Thất nghiệp tăng với mức độ đáng kể, nhiều công việc bị hủy bỏ.

- Sự xuất hiện của độc quyền tập đoàn chi phối nền kinh tế và gia tăng sự giàu có tập trung.

- Lao động bấp bênh và thị trường bị phân cực.

Phần 4:

- Thiếu kỹ năng mới phục vụ các khu vực tăng CHIẾN LƯỢC VÀ CHÍNH SÁCH CỦA

trưởng và xuất hiện sự không phù hợp giữa nhu MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ VÙNG LÃNH THỔ

cầu về kỹ năng và khả năng cung cấp của ngành TRƯỚC TÁC ĐỘNG CỦA

giáo dục - đào tạo.

- Việc mở rộng và tăng cường giám sát, theo dõi CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

làm ảnh hưởng đến sự riêng tư.

- Tăng cơ hội cho tội phạm mạng và cơ hội cho Câu hỏi 34: Chiến lược và chính sách các phần tử gây rối chính trị và kinh tế.

của Mỹ trước tác động của Cách mạng công

- Sự phát triển của Digital Taylorism và “thuật nghiệp lần thứ tư là gì?

toán” quản lý hành vi. Digital Taylorism là phương

Trả lời:

pháp quản lý hiện đại dựa trên tối đa hóa hiệu quả

Chính quyền Mỹ một lần nữa bắt đầu ưu tiên bằng cách tiêu chuẩn hóa và thường xuyên hóa các công cụ và kỹ thuật để hoàn thành nhiệm vụ liên hơn cho các kỹ thuật cơ khí, đang tìm cách theo quan đến một công việc nhất định. Digital Taylorism đuổi một chính sách công nghiệp tích cực để tạo liên quan đến việc sử dụng công nghệ quản lý để theo việc làm và khuyến khích sản xuất ở Mỹ.

dõi công nhân và bảo đảm họ đang sử dụng các công Năm 2011, Tổng thống Obama đã đưa ra cụ và kỹ thuật này ở mức thỏa đáng.

sáng kiến Đối tác chế tạo tiên tiến (Advanced

- Sự chậm trễ của chính sách so với tốc độ phát Manufacturing Partnership - AMP). Vào tháng triển của xã hội và công nghệ, bao gồm sự suy yếu 7/2012, AMP đệ trình một báo cáo chi tiết có 16

của các hành động tập thể, các hệ thống bảo vệ xã khuyến nghị, trong đó bao gồm việc thành lập hội và chậm phản ứng chính sách.

Mạng lưới Quốc gia các Viện nghiên cứu đổi mới chế tạo (National Network of Manufacturing Innovation Institutes - NNMII). Các viện nghiên cứu này theo hình thức đối tác công - tư, hoạt động 88

89

https://thuviensach.vn

- Thất nghiệp tăng với mức độ đáng kể, nhiều công việc bị hủy bỏ.

- Sự xuất hiện của độc quyền tập đoàn chi phối nền kinh tế và gia tăng sự giàu có tập trung.

- Lao động bấp bênh và thị trường bị phân cực.

Phần 4:

- Thiếu kỹ năng mới phục vụ các khu vực tăng CHIẾN LƯỢC VÀ CHÍNH SÁCH CỦA

trưởng và xuất hiện sự không phù hợp giữa nhu MỘT SỐ QUỐC GIA VÀ VÙNG LÃNH THỔ

cầu về kỹ năng và khả năng cung cấp của ngành TRƯỚC TÁC ĐỘNG CỦA

giáo dục - đào tạo.

- Việc mở rộng và tăng cường giám sát, theo dõi CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

làm ảnh hưởng đến sự riêng tư.

- Tăng cơ hội cho tội phạm mạng và cơ hội cho Câu hỏi 34: Chiến lược và chính sách các phần tử gây rối chính trị và kinh tế.

của Mỹ trước tác động của Cách mạng công

- Sự phát triển của Digital Taylorism và “thuật nghiệp lần thứ tư là gì?

toán” quản lý hành vi. Digital Taylorism là phương

Trả lời:

pháp quản lý hiện đại dựa trên tối đa hóa hiệu quả

Chính quyền Mỹ một lần nữa bắt đầu ưu tiên bằng cách tiêu chuẩn hóa và thường xuyên hóa các công cụ và kỹ thuật để hoàn thành nhiệm vụ liên hơn cho các kỹ thuật cơ khí, đang tìm cách theo quan đến một công việc nhất định. Digital Taylorism đuổi một chính sách công nghiệp tích cực để tạo liên quan đến việc sử dụng công nghệ quản lý để theo việc làm và khuyến khích sản xuất ở Mỹ.

dõi công nhân và bảo đảm họ đang sử dụng các công Năm 2011, Tổng thống Obama đã đưa ra cụ và kỹ thuật này ở mức thỏa đáng.

sáng kiến Đối tác chế tạo tiên tiến (Advanced

- Sự chậm trễ của chính sách so với tốc độ phát Manufacturing Partnership - AMP). Vào tháng triển của xã hội và công nghệ, bao gồm sự suy yếu 7/2012, AMP đệ trình một báo cáo chi tiết có 16

của các hành động tập thể, các hệ thống bảo vệ xã khuyến nghị, trong đó bao gồm việc thành lập hội và chậm phản ứng chính sách.

Mạng lưới Quốc gia các Viện nghiên cứu đổi mới chế tạo (National Network of Manufacturing Innovation Institutes - NNMII). Các viện nghiên cứu này theo hình thức đối tác công - tư, hoạt động 88

89

https://thuviensach.vn

như “đầu mối khu vực cho chế tạo xuất sắc”, nhằm hành trước đó, Chiến lược công nghệ cao 2020 đặc cải thiện khả năng cạnh tranh toàn cầu của các biệt nhấn mạnh vào thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp Mỹ và đầu tư trong các cơ sở sản hệ thống nghiên cứu và phát triển, đối tượng của xuất ở quốc gia này.

chiến lược này là các khu vực ưu tiên chính thay vì Để hỗ trợ cho Cách mạng công nghiệp lần thứ

các chương trình nghiên cứu và các công nghệ cụ

tư, tháng 3/2014, Liên minh Internet Công nghiệp thể như trước đó thường được tập trung.

(Industrial Internet Consortium - IIC) được thành Chiến lược công nghệ cao 2020 của Đức tập lập nhằm thúc đẩy sự phát triển của Internet công trung vào 5 khu vực ưu tiên chính, bao gồm: khí nghiệp, đưa ra các định nghĩa chuẩn về các yêu cầu hậu, năng lượng; y tế, dinh dưỡng; giao thông, đi kết nối và nhằm bảo đảm tính tương tác giữa hàng lại; an ninh, an sinh, an toàn; viễn thông, di động.

tỷ thiết bị sử dụng trong xu hướng IoT.

Đi kèm với Chiến lược này, một số chiến lược, kế

Nghiên cứu các hệ thống thực - ảo (Cyber-hoạch hoặc chương trình nền tảng ở những lĩnh Physical Systems) cũng được xác định là lĩnh vực vực đặc thù như chương trình “Nghiên cứu về phát ưu tiên nghiên cứu chính của Quỹ Khoa học Quốc triển bền vững”, chương trình “Nghiên cứu về y tế

gia Mỹ.

và sức khỏe”, chiến lược “Nghiên cứu quốc gia về

kinh tế sinh học 2030”, chương trình “ICT 2020 -

Câu hỏi 35: Chiến lược và chính sách của Nghiên cứu về đổi mới” cũng được phê chuẩn và Đức trước tác động của Cách mạng công công bố vào năm 2010. Năm 2011, những chương nghiệp lần thứ tư là gì?

trình nền tảng đặc biệt về di động và an ninh cũng

Trả lời:

được xác định.

Là quốc gia đầu tiên nhận diện được Cách Sau sự ra đời của Chiến lược công nghệ cao mạng công nghiệp lần thứ tư và chính thức công 2020, Đức công bố việc nhận diện Cách mạng công bố việc loài người đang đối mặt với cuộc cách mạng nghiệp lần thứ tư và sau đó là hàng loạt các hoạt này vào đầu năm 2011, Chính phủ Đức đã nhen động có liên quan đến việc nghiên cứu các tác động nhóm một chiến lược thích ứng với sự thay đổi có thể có của cuộc cách mạng này đến các ngành, của công nghệ và xã hội từ trước đó. Năm 2010, lĩnh vực không chỉ trong phạm vi quốc gia mà ở

Chính phủ Đức ban hành Chiến lược công nghệ

phạm vi thế giới. Cùng với đó, sự hưởng ứng của cao 2020 để thích ứng với tình hình mới. Khác với các quốc gia cũng cho thấy sự hiện diện của cuộc những chiến lược đã được Chính phủ nước này ban cách mạng này ngày càng rõ nét hơn. Điều này đòi 90

91

https://thuviensach.vn

như “đầu mối khu vực cho chế tạo xuất sắc”, nhằm hành trước đó, Chiến lược công nghệ cao 2020 đặc cải thiện khả năng cạnh tranh toàn cầu của các biệt nhấn mạnh vào thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp Mỹ và đầu tư trong các cơ sở sản hệ thống nghiên cứu và phát triển, đối tượng của xuất ở quốc gia này.

chiến lược này là các khu vực ưu tiên chính thay vì Để hỗ trợ cho Cách mạng công nghiệp lần thứ

các chương trình nghiên cứu và các công nghệ cụ

tư, tháng 3/2014, Liên minh Internet Công nghiệp thể như trước đó thường được tập trung.

(Industrial Internet Consortium - IIC) được thành Chiến lược công nghệ cao 2020 của Đức tập lập nhằm thúc đẩy sự phát triển của Internet công trung vào 5 khu vực ưu tiên chính, bao gồm: khí nghiệp, đưa ra các định nghĩa chuẩn về các yêu cầu hậu, năng lượng; y tế, dinh dưỡng; giao thông, đi kết nối và nhằm bảo đảm tính tương tác giữa hàng lại; an ninh, an sinh, an toàn; viễn thông, di động.

tỷ thiết bị sử dụng trong xu hướng IoT.

Đi kèm với Chiến lược này, một số chiến lược, kế

Nghiên cứu các hệ thống thực - ảo (Cyber-hoạch hoặc chương trình nền tảng ở những lĩnh Physical Systems) cũng được xác định là lĩnh vực vực đặc thù như chương trình “Nghiên cứu về phát ưu tiên nghiên cứu chính của Quỹ Khoa học Quốc triển bền vững”, chương trình “Nghiên cứu về y tế

gia Mỹ.

và sức khỏe”, chiến lược “Nghiên cứu quốc gia về

kinh tế sinh học 2030”, chương trình “ICT 2020 -

Câu hỏi 35: Chiến lược và chính sách của Nghiên cứu về đổi mới” cũng được phê chuẩn và Đức trước tác động của Cách mạng công công bố vào năm 2010. Năm 2011, những chương nghiệp lần thứ tư là gì?

trình nền tảng đặc biệt về di động và an ninh cũng

Trả lời:

được xác định.

Là quốc gia đầu tiên nhận diện được Cách Sau sự ra đời của Chiến lược công nghệ cao mạng công nghiệp lần thứ tư và chính thức công 2020, Đức công bố việc nhận diện Cách mạng công bố việc loài người đang đối mặt với cuộc cách mạng nghiệp lần thứ tư và sau đó là hàng loạt các hoạt này vào đầu năm 2011, Chính phủ Đức đã nhen động có liên quan đến việc nghiên cứu các tác động nhóm một chiến lược thích ứng với sự thay đổi có thể có của cuộc cách mạng này đến các ngành, của công nghệ và xã hội từ trước đó. Năm 2010, lĩnh vực không chỉ trong phạm vi quốc gia mà ở

Chính phủ Đức ban hành Chiến lược công nghệ

phạm vi thế giới. Cùng với đó, sự hưởng ứng của cao 2020 để thích ứng với tình hình mới. Khác với các quốc gia cũng cho thấy sự hiện diện của cuộc những chiến lược đã được Chính phủ nước này ban cách mạng này ngày càng rõ nét hơn. Điều này đòi 90

91

https://thuviensach.vn

hỏi Chính phủ Đức cần có sự nhìn nhận thấu đáo

- An ninh, an sinh, an toàn: Bảo đảm an ninh, hơn và có chính sách phù hợp hơn. Ngày 03/9/2014, an sinh, an toàn; Xây dựng các giải pháp bảo vệ xã Chính phủ Đức ban hành Chiến lược công nghệ cao hội thông minh; Xây dựng và quản lý hồ sơ năng mới. Đây cũng được coi là chiến lược công nghệ cao lực; Phát triển các công nghệ bảo mật mới chống giai đoạn 3 của Đức.

lại các mối nguy hiểm và bảo vệ kết cấu hạ tầng Đức đã xây dựng Chiến lược công nghệ cao quan trọng; Hình thành thị trường về các giải pháp 2020 trên nhiều lĩnh vực:

an ninh dân sự; Các vấn đề văn hóa liên quan đến

- Biến đổi khí hậu và năng lượng: Chương trình Internet; Quản lý danh tính điện tử.

Nghiên cứu năng lượng; Nghiên cứu phát triển bền

- Viễn thông, di động: Chiến lược công nghệ

vững; Nghiên cứu kinh tế sinh học (Bio-economy); thông tin quốc gia; Chương trình nghiên cứu bảo Công nghệ năng lượng hạt nhân; Công nghệ hóa mật công nghệ thông tin; Chương trình hành chất từ than đá; Nghiên cứu biến đổi khí hậu gắn động công nghệ thông tin trên nền tảng điện toán với quản lý sử dụng đất đai; Nghiên cứu hệ thống đám mây và blockchain; Lưới điện thông minh; khí hậu (Climate System Research); Quan sát trái Lộ trình quốc gia cho các hệ thống nhúng; Kết cấu đất từ vũ trụ.

hạ tầng truyền thông; Truyền thông vệ tinh; Lao động có tay nghề cao trong công nghệ thông tin và

- Y tế và dinh dưỡng: Chương trình nghiên truyền thông.

cứu về y tế mới; Cá nhân hóa việc sử dụng thuốc; Phòng, chống dịch bệnh lan rộng; Tăng cường Câu hỏi 36: Chiến lược và chính sách của nghiên cứu phòng, chống bệnh; Nghiên cứu dinh Trung Quốc trước tác động của Cách mạng dưỡng; Nghiên cứu hệ gen/sinh học hệ thống; Công công nghiệp lần thứ tư là gì?

nghiệp chăm sóc sức khỏe; Nghiên cứu về lão hóa.

Trả lời:

- Giao thông và đi lại: Công nghệ vận chuyển Năm 2015, Chính phủ Trung Quốc đã đưa ra và di chuyển mới; Công nghệ xe điện; Khái niệm chiến lược công nghiệp “Made in China 2025”, với mới về di chuyển giao thông trong tương lai; mục tiêu biến Trung Quốc thành một người khổng Chương trình nghiên cứu phát triển hàng không; lồ về sản xuất trong vòng 10 năm tới bằng cách Quy hoạch tổng thể công nghệ hàng hải quốc gia; sử dụng các công nghệ tiên tiến như robot, cảm Nghiên cứu và phát triển các dự án giảm tiếng ồn biến và trí tuệ nhân tạo. Mục đích là để giảm sự

đáng kể trong giao thông vận tải.

phụ thuộc vào lao động giá rẻ trong sản xuất, đặc 92

93

https://thuviensach.vn

hỏi Chính phủ Đức cần có sự nhìn nhận thấu đáo

- An ninh, an sinh, an toàn: Bảo đảm an ninh, hơn và có chính sách phù hợp hơn. Ngày 03/9/2014, an sinh, an toàn; Xây dựng các giải pháp bảo vệ xã Chính phủ Đức ban hành Chiến lược công nghệ cao hội thông minh; Xây dựng và quản lý hồ sơ năng mới. Đây cũng được coi là chiến lược công nghệ cao lực; Phát triển các công nghệ bảo mật mới chống giai đoạn 3 của Đức.

lại các mối nguy hiểm và bảo vệ kết cấu hạ tầng Đức đã xây dựng Chiến lược công nghệ cao quan trọng; Hình thành thị trường về các giải pháp 2020 trên nhiều lĩnh vực:

an ninh dân sự; Các vấn đề văn hóa liên quan đến

- Biến đổi khí hậu và năng lượng: Chương trình Internet; Quản lý danh tính điện tử.

Nghiên cứu năng lượng; Nghiên cứu phát triển bền

- Viễn thông, di động: Chiến lược công nghệ

vững; Nghiên cứu kinh tế sinh học (Bio-economy); thông tin quốc gia; Chương trình nghiên cứu bảo Công nghệ năng lượng hạt nhân; Công nghệ hóa mật công nghệ thông tin; Chương trình hành chất từ than đá; Nghiên cứu biến đổi khí hậu gắn động công nghệ thông tin trên nền tảng điện toán với quản lý sử dụng đất đai; Nghiên cứu hệ thống đám mây và blockchain; Lưới điện thông minh; khí hậu (Climate System Research); Quan sát trái Lộ trình quốc gia cho các hệ thống nhúng; Kết cấu đất từ vũ trụ.

hạ tầng truyền thông; Truyền thông vệ tinh; Lao động có tay nghề cao trong công nghệ thông tin và

- Y tế và dinh dưỡng: Chương trình nghiên truyền thông.

cứu về y tế mới; Cá nhân hóa việc sử dụng thuốc; Phòng, chống dịch bệnh lan rộng; Tăng cường Câu hỏi 36: Chiến lược và chính sách của nghiên cứu phòng, chống bệnh; Nghiên cứu dinh Trung Quốc trước tác động của Cách mạng dưỡng; Nghiên cứu hệ gen/sinh học hệ thống; Công công nghiệp lần thứ tư là gì?

nghiệp chăm sóc sức khỏe; Nghiên cứu về lão hóa.

Trả lời:

- Giao thông và đi lại: Công nghệ vận chuyển Năm 2015, Chính phủ Trung Quốc đã đưa ra và di chuyển mới; Công nghệ xe điện; Khái niệm chiến lược công nghiệp “Made in China 2025”, với mới về di chuyển giao thông trong tương lai; mục tiêu biến Trung Quốc thành một người khổng Chương trình nghiên cứu phát triển hàng không; lồ về sản xuất trong vòng 10 năm tới bằng cách Quy hoạch tổng thể công nghệ hàng hải quốc gia; sử dụng các công nghệ tiên tiến như robot, cảm Nghiên cứu và phát triển các dự án giảm tiếng ồn biến và trí tuệ nhân tạo. Mục đích là để giảm sự

đáng kể trong giao thông vận tải.

phụ thuộc vào lao động giá rẻ trong sản xuất, đặc 92

93

https://thuviensach.vn

biệt là trong bối cảnh giá nhân công của Trung Trung Quốc) thành “Designed in China” (Thiết kế

Quốc đang tăng và tập trung vào các hệ thống tự

tại Trung Quốc).

động hóa và kỹ thuật số để cải thiện điều khiển Câu hỏi 37: Chiến lược và chính sách của quy trình. Mặc dù đó là một mục tiêu đáng ngưỡng Hàn Quốc trước tác động của Cách mạng mộ, nhưng “Made in China 2025” có thể bỏ lỡ Cách công nghiệp lần thứ tư là gì?

mạng công nghiệp lần thứ tư.

Chính phủ Trung Quốc xác định 10 ngành

Trả lời:

trọng điểm phải có bước đột phá, bao gồm: công Hàn Quốc cũng có cách thích ứng riêng với nghệ thông tin mới; các công cụ kiểm soát số và tự

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Tháng 6/2015, động hóa; trang thiết bị hàng không vũ trụ; trang Chính phủ Hàn Quốc giới thiệu “Sáng kiến đổi mới thiết bị cơ khí đại dương và tàu thuyền công nghệ

sản xuất 3.0”. Sáng kiến này tập trung vào việc gắn cao; trang thiết bị đường sắt; các phương tiện tiết công nghệ thông tin và truyền thông trong toàn bộ

kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng mới; trang quá trình sản xuất, quá trình mà Chính phủ nước thiết bị điện; các vật liệu mới; dược phẩm sinh học này hy vọng là có thể cá thể hóa và tận dụng tối và các thiết bị y tế; máy nông nghiệp.

ưu những nhà máy thông minh, từ đó tăng năng Từ năm 2010, Trung Quốc đã chú trọng vào lực cạnh tranh của ngành sản xuất. Chính phủ Hàn IoT, thể hiện qua hai sự kiện: tổ chức Hội nghị IoT

Quốc dự định đầu tư 200 tỷ won/năm (tương đương thường niên và thành lập Trung tâm IoT đầu tiên với 172 triệu USD) và xây dựng 1.500 nhà máy của Trung Quốc. Trung Quốc cũng đã thành lập thông minh đến năm 2020. Tính tổng lại thì tổng số

một “Khu đổi mới sáng tạo IoT” ở tỉnh Giang Tô đầu tư này lên đến 1.000 tỷ won (khoảng 861 triệu quy tụ 300 công ty, tuyển dụng hơn 70.000 người.

USD) và xây dựng khoảng 10.000 nhà máy thông Chính phủ nước này cũng có kế hoạch đầu tư vào minh từ năm 2015 đến năm 2020.

nghiên cứu phát triển IoT, điện toán đám mây, dữ

Điểm khác biệt cơ bản giữa chính sách của Hàn liệu lớn và phát triển các công nghệ kỹ thuật số.

Quốc với chính sách của các quốc gia khác là trong Ngoài ra, Chính phủ Trung Quốc cũng khuyến khi các quốc gia khác tập trung vào phát triển khích sự tham gia của các doanh nghiệp nước công nghệ và tiêu chuẩn hóa các công nghệ bản ngoài vào phát triển các ngành công nghiệp chiến xứ thì Sáng kiến này của Hàn Quốc lại tập trung lược mới nổi. Với kế hoạch trên, Trung Quốc mong vào việc chính phủ hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và muốn chuyển đổi từ “Made in China” (Sản xuất tại nhỏ trong việc phổ cập công nghệ nhà máy thông 94

95

https://thuviensach.vn

biệt là trong bối cảnh giá nhân công của Trung Trung Quốc) thành “Designed in China” (Thiết kế

Quốc đang tăng và tập trung vào các hệ thống tự

tại Trung Quốc).

động hóa và kỹ thuật số để cải thiện điều khiển Câu hỏi 37: Chiến lược và chính sách của quy trình. Mặc dù đó là một mục tiêu đáng ngưỡng Hàn Quốc trước tác động của Cách mạng mộ, nhưng “Made in China 2025” có thể bỏ lỡ Cách công nghiệp lần thứ tư là gì?

mạng công nghiệp lần thứ tư.

Chính phủ Trung Quốc xác định 10 ngành

Trả lời:

trọng điểm phải có bước đột phá, bao gồm: công Hàn Quốc cũng có cách thích ứng riêng với nghệ thông tin mới; các công cụ kiểm soát số và tự

Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Tháng 6/2015, động hóa; trang thiết bị hàng không vũ trụ; trang Chính phủ Hàn Quốc giới thiệu “Sáng kiến đổi mới thiết bị cơ khí đại dương và tàu thuyền công nghệ

sản xuất 3.0”. Sáng kiến này tập trung vào việc gắn cao; trang thiết bị đường sắt; các phương tiện tiết công nghệ thông tin và truyền thông trong toàn bộ

kiệm năng lượng và sử dụng năng lượng mới; trang quá trình sản xuất, quá trình mà Chính phủ nước thiết bị điện; các vật liệu mới; dược phẩm sinh học này hy vọng là có thể cá thể hóa và tận dụng tối và các thiết bị y tế; máy nông nghiệp.

ưu những nhà máy thông minh, từ đó tăng năng Từ năm 2010, Trung Quốc đã chú trọng vào lực cạnh tranh của ngành sản xuất. Chính phủ Hàn IoT, thể hiện qua hai sự kiện: tổ chức Hội nghị IoT

Quốc dự định đầu tư 200 tỷ won/năm (tương đương thường niên và thành lập Trung tâm IoT đầu tiên với 172 triệu USD) và xây dựng 1.500 nhà máy của Trung Quốc. Trung Quốc cũng đã thành lập thông minh đến năm 2020. Tính tổng lại thì tổng số

một “Khu đổi mới sáng tạo IoT” ở tỉnh Giang Tô đầu tư này lên đến 1.000 tỷ won (khoảng 861 triệu quy tụ 300 công ty, tuyển dụng hơn 70.000 người.

USD) và xây dựng khoảng 10.000 nhà máy thông Chính phủ nước này cũng có kế hoạch đầu tư vào minh từ năm 2015 đến năm 2020.

nghiên cứu phát triển IoT, điện toán đám mây, dữ

Điểm khác biệt cơ bản giữa chính sách của Hàn liệu lớn và phát triển các công nghệ kỹ thuật số.

Quốc với chính sách của các quốc gia khác là trong Ngoài ra, Chính phủ Trung Quốc cũng khuyến khi các quốc gia khác tập trung vào phát triển khích sự tham gia của các doanh nghiệp nước công nghệ và tiêu chuẩn hóa các công nghệ bản ngoài vào phát triển các ngành công nghiệp chiến xứ thì Sáng kiến này của Hàn Quốc lại tập trung lược mới nổi. Với kế hoạch trên, Trung Quốc mong vào việc chính phủ hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và muốn chuyển đổi từ “Made in China” (Sản xuất tại nhỏ trong việc phổ cập công nghệ nhà máy thông 94

95

https://thuviensach.vn

minh. Ngoài ra, điểm khác biệt giữa việc thực hiện cách mạng này. Chính phủ Nhật Bản sớm nhận các hành động chiến lược là trong khi các quốc gia thức rằng, Cách mạng công nghiệp 4.0 là cơ hội khác tập trung vào việc đổi mới vượt bậc thì Hàn lớn để Nhật Bản có thể thoát khỏi sự phát triển Quốc lại nhấn mạnh vào phương pháp tiếp cận đổi chậm chạp mà nền kinh tế này đã thể hiện trong mới từ từ theo từng giai đoạn.

suốt hai thập kỷ qua. Ngày 16/4/2013, Chính phủ

Trong “Sáng kiến đổi mới sản xuất 3.0”, Chính Nhật Bản đã thông báo Chiến lược tái sinh Nhật phủ Hàn Quốc xác định bốn khu vực được chú trọng Bản - Nhật Bản đã quay lại (Japan Revitalization bao gồm: nền tảng công nghệ, ứng dụng công nghệ, Strategy - JAPAN is BACK). Chiến lược tập trung các thiết bị và các mạng, sự tương kết và an ninh.

vào 3 kế hoạch hành động: (2) Kế hoạch tái sinh Với bốn khu vực này, Chính phủ Hàn Quốc đã xác công nghiệp, (1) Kế hoạch tạo thị trường chiến lược, định hai mục tiêu lớn cần đạt được là tiến bộ công (3) Chiến lược vươn ra toàn cầu. Kế hoạch tái sinh nghệ và phổ biến công nghệ nhà máy thông minh.

công nghiệp tập trung vào thúc đẩy các chương Các dự án nghiên cứu và phát triển tập trung vào 6

trình cải cách, tái cơ cấu; cải cách hệ thống làm việc công nghệ: công nghệ loại bỏ các sản phẩm lỗi; các và tăng cường năng lực của nguồn nhân lực; thúc kỹ thuật tác nghiệp tích hợp phần mềm; nền tảng đẩy khoa học - công nghệ và sáng tạo; trở thành công nghệ Internet kết nối vạn vật mở; cảm biến xã hội dẫn đầu về công nghệ thông tin; đổi mới các thông minh; các công nghệ xử lý thu thập và xử lý dữ liệu; các tiêu chuẩn công nghiệp. Để triển khai doanh nghiệp vừa và nhỏ của Nhật Bản. Kế hoạch

“Sáng kiến đổi mới sản xuất 3.0”, Chính phủ Hàn tạo thị trường chiến lược tập trung vào 4 chủ đề, Quốc cũng chủ trương đẩy mạnh hợp tác quốc tế, bao gồm: (i) Tăng cường tuổi thọ khỏe mạnh của đặc biệt là hợp tác với Mỹ và Đức.

quốc gia; (ii) Nhận thức về cung và cầu năng lượng kinh tế và sạch; (iii) Xây dựng kết cấu hạ tầng cho Câu hỏi 38: Chiến lược và chính sách của thế hệ mới kinh tế, tiện nghi và an toàn; (iv) Xây Nhật Bản trước tác động của Cách mạng công dựng các cộng đồng khu vực sử dụng những nguồn nghiệp lần thứ tư là gì?

lực địa phương đặc thù để thu hút thế giới. Đối với

Trả lời:

Chiến lược vươn ra toàn cầu, Chính phủ Nhật Bản Sau sự khởi xướng của Đức về Cách mạng công chủ trương xây dựng các mối quan hệ thương mại nghiệp lần thứ tư, Chính phủ Nhật Bản cũng có chiến lược và thúc đẩy phát triển các đối tác kinh kế hoạch thích ứng với những tác động của cuộc tế, phát triển các sáng kiến chiến lược để vươn ra 96

97

https://thuviensach.vn

minh. Ngoài ra, điểm khác biệt giữa việc thực hiện cách mạng này. Chính phủ Nhật Bản sớm nhận các hành động chiến lược là trong khi các quốc gia thức rằng, Cách mạng công nghiệp 4.0 là cơ hội khác tập trung vào việc đổi mới vượt bậc thì Hàn lớn để Nhật Bản có thể thoát khỏi sự phát triển Quốc lại nhấn mạnh vào phương pháp tiếp cận đổi chậm chạp mà nền kinh tế này đã thể hiện trong mới từ từ theo từng giai đoạn.

suốt hai thập kỷ qua. Ngày 16/4/2013, Chính phủ

Trong “Sáng kiến đổi mới sản xuất 3.0”, Chính Nhật Bản đã thông báo Chiến lược tái sinh Nhật phủ Hàn Quốc xác định bốn khu vực được chú trọng Bản - Nhật Bản đã quay lại (Japan Revitalization bao gồm: nền tảng công nghệ, ứng dụng công nghệ, Strategy - JAPAN is BACK). Chiến lược tập trung các thiết bị và các mạng, sự tương kết và an ninh.

vào 3 kế hoạch hành động: (2) Kế hoạch tái sinh Với bốn khu vực này, Chính phủ Hàn Quốc đã xác công nghiệp, (1) Kế hoạch tạo thị trường chiến lược, định hai mục tiêu lớn cần đạt được là tiến bộ công (3) Chiến lược vươn ra toàn cầu. Kế hoạch tái sinh nghệ và phổ biến công nghệ nhà máy thông minh.

công nghiệp tập trung vào thúc đẩy các chương Các dự án nghiên cứu và phát triển tập trung vào 6

trình cải cách, tái cơ cấu; cải cách hệ thống làm việc công nghệ: công nghệ loại bỏ các sản phẩm lỗi; các và tăng cường năng lực của nguồn nhân lực; thúc kỹ thuật tác nghiệp tích hợp phần mềm; nền tảng đẩy khoa học - công nghệ và sáng tạo; trở thành công nghệ Internet kết nối vạn vật mở; cảm biến xã hội dẫn đầu về công nghệ thông tin; đổi mới các thông minh; các công nghệ xử lý thu thập và xử lý dữ liệu; các tiêu chuẩn công nghiệp. Để triển khai doanh nghiệp vừa và nhỏ của Nhật Bản. Kế hoạch

“Sáng kiến đổi mới sản xuất 3.0”, Chính phủ Hàn tạo thị trường chiến lược tập trung vào 4 chủ đề, Quốc cũng chủ trương đẩy mạnh hợp tác quốc tế, bao gồm: (i) Tăng cường tuổi thọ khỏe mạnh của đặc biệt là hợp tác với Mỹ và Đức.

quốc gia; (ii) Nhận thức về cung và cầu năng lượng kinh tế và sạch; (iii) Xây dựng kết cấu hạ tầng cho Câu hỏi 38: Chiến lược và chính sách của thế hệ mới kinh tế, tiện nghi và an toàn; (iv) Xây Nhật Bản trước tác động của Cách mạng công dựng các cộng đồng khu vực sử dụng những nguồn nghiệp lần thứ tư là gì?

lực địa phương đặc thù để thu hút thế giới. Đối với

Trả lời:

Chiến lược vươn ra toàn cầu, Chính phủ Nhật Bản Sau sự khởi xướng của Đức về Cách mạng công chủ trương xây dựng các mối quan hệ thương mại nghiệp lần thứ tư, Chính phủ Nhật Bản cũng có chiến lược và thúc đẩy phát triển các đối tác kinh kế hoạch thích ứng với những tác động của cuộc tế, phát triển các sáng kiến chiến lược để vươn ra 96

97

https://thuviensach.vn

chiếm lĩnh các thị trường nước ngoài, cải thiện kết Theo chiến lược này, xã hội được phát triển qua 5

cấu hạ tầng liên quan đến các quỹ và nguồn nhân thời kỳ cơ bản, bao gồm: xã hội nguyên thủy tồn tại lực để hỗ trợ cho sự phát triển kinh tế.

cùng với tự nhiên, thời gian từ khi xuất hiện loài Năm 2015, Chính phủ Nhật Bản xây dựng người cho đến năm 13000 trước Công nguyên; xã hội Chiến lược chuỗi giá trị công nghiệp Nhật Bản. Đó là nông nghiệp được tính từ sau xã hội nguyên thủy ý tưởng mà tại đó các hệ thống sản xuất được kết nối đến cuối thế kỷ XVIII, đây là xã hội mà tại đó các với nhau, tạo ra giá trị cho người sử dụng cuối cùng kỹ thuật tưới tiêu phát triển và việc định cư tương thông qua việc duy trì khả năng hoạt động giữa các đối ổn định; xã hội công nghiệp kế tiếp cho đến cuối thành phần của hệ thống, bao gồm các ứng dụng, thế kỷ XX, đánh dấu bởi việc phát minh ra đầu các thiết bị, kết cấu hạ tầng và các công cụ. Mục máy hơi nước và sản xuất hàng loạt; xã hội thông đích của Chiến lược chuỗi giá trị công nghiệp là tăng tin được tính là khoảng thời gian cuối thế kỷ XX, cường giá trị cho các nhà sản xuất thông qua việc khi các phát minh ra máy tính và việc phân bố

thúc đẩy các doanh nghiệp cộng tác với nhau, đồng thông tin được thực hiện rộng rãi. Cuối cùng, xã thời tạo ra giao diện kết nối chung của các doanh hội siêu thông minh được cho là bắt đầu từ những nghiệp. Việc kết nối này giúp các doanh nghiệp có năm của thế kỷ XXI, đây là xã hội phát triển lấy thể sản xuất ra những sản phẩm hay dịch vụ mới con người làm trung tâm.

ngay cả khi công nghệ cơ bản được giữ nguyên. Điều Xã hội Nhật Bản 5.0 được kỳ vọng là xã hội này có ý nghĩa quan trọng, tăng cường vai trò của mà tại đó hàng hóa và dịch vụ cần thiết được cung các doanh nghiệp trong phát triển.

cấp cho những người cần chúng vào đúng thời Không chỉ dừng lại ở việc đưa ra những chiến điểm và đủ khối lượng. Xã hội này có khả năng lược để thích ứng với Cách mạng công nghiệp 4.0, đáp ứng chính xác nhiều nhu cầu của mọi người tháng 6/2016, Chính phủ Nhật Bản còn công bố

trong cộng đồng. Mọi người trong xã hội này có thể

Chiến lược phát triển Nhật Bản 2017, trong đó đề

dễ dàng có những dịch vụ chất lượng cao, bất chấp ra kế hoạch xây dựng một xã hội siêu thông minh, những khác biệt về đặc điểm cá nhân như tuổi tác, được gọi là “Xã hội Nhật Bản 5.0”. Chiến lược này giới tính, vùng miền, ngôn ngữ, tín ngưỡng,... Mọi bao gồm các kế hoạch chi tiết để hội nhập những người đều có thể có một cuộc sống viên mãn. Để có công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, người máy, thể có một xã hội như vậy, sự tham gia của các ứng dữ liệu lớn và máy bay không người lái nhằm giải dụng công nghệ cao rất quan trọng. Nhật Bản chủ

quyết những vấn đề về kinh tế - xã hội của Nhật Bản.

trương thúc đẩy phát triển các công nghệ bao gồm: 98

99

https://thuviensach.vn

chiếm lĩnh các thị trường nước ngoài, cải thiện kết Theo chiến lược này, xã hội được phát triển qua 5

cấu hạ tầng liên quan đến các quỹ và nguồn nhân thời kỳ cơ bản, bao gồm: xã hội nguyên thủy tồn tại lực để hỗ trợ cho sự phát triển kinh tế.

cùng với tự nhiên, thời gian từ khi xuất hiện loài Năm 2015, Chính phủ Nhật Bản xây dựng người cho đến năm 13000 trước Công nguyên; xã hội Chiến lược chuỗi giá trị công nghiệp Nhật Bản. Đó là nông nghiệp được tính từ sau xã hội nguyên thủy ý tưởng mà tại đó các hệ thống sản xuất được kết nối đến cuối thế kỷ XVIII, đây là xã hội mà tại đó các với nhau, tạo ra giá trị cho người sử dụng cuối cùng kỹ thuật tưới tiêu phát triển và việc định cư tương thông qua việc duy trì khả năng hoạt động giữa các đối ổn định; xã hội công nghiệp kế tiếp cho đến cuối thành phần của hệ thống, bao gồm các ứng dụng, thế kỷ XX, đánh dấu bởi việc phát minh ra đầu các thiết bị, kết cấu hạ tầng và các công cụ. Mục máy hơi nước và sản xuất hàng loạt; xã hội thông đích của Chiến lược chuỗi giá trị công nghiệp là tăng tin được tính là khoảng thời gian cuối thế kỷ XX, cường giá trị cho các nhà sản xuất thông qua việc khi các phát minh ra máy tính và việc phân bố

thúc đẩy các doanh nghiệp cộng tác với nhau, đồng thông tin được thực hiện rộng rãi. Cuối cùng, xã thời tạo ra giao diện kết nối chung của các doanh hội siêu thông minh được cho là bắt đầu từ những nghiệp. Việc kết nối này giúp các doanh nghiệp có năm của thế kỷ XXI, đây là xã hội phát triển lấy thể sản xuất ra những sản phẩm hay dịch vụ mới con người làm trung tâm.

ngay cả khi công nghệ cơ bản được giữ nguyên. Điều Xã hội Nhật Bản 5.0 được kỳ vọng là xã hội này có ý nghĩa quan trọng, tăng cường vai trò của mà tại đó hàng hóa và dịch vụ cần thiết được cung các doanh nghiệp trong phát triển.

cấp cho những người cần chúng vào đúng thời Không chỉ dừng lại ở việc đưa ra những chiến điểm và đủ khối lượng. Xã hội này có khả năng lược để thích ứng với Cách mạng công nghiệp 4.0, đáp ứng chính xác nhiều nhu cầu của mọi người tháng 6/2016, Chính phủ Nhật Bản còn công bố

trong cộng đồng. Mọi người trong xã hội này có thể

Chiến lược phát triển Nhật Bản 2017, trong đó đề

dễ dàng có những dịch vụ chất lượng cao, bất chấp ra kế hoạch xây dựng một xã hội siêu thông minh, những khác biệt về đặc điểm cá nhân như tuổi tác, được gọi là “Xã hội Nhật Bản 5.0”. Chiến lược này giới tính, vùng miền, ngôn ngữ, tín ngưỡng,... Mọi bao gồm các kế hoạch chi tiết để hội nhập những người đều có thể có một cuộc sống viên mãn. Để có công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, người máy, thể có một xã hội như vậy, sự tham gia của các ứng dữ liệu lớn và máy bay không người lái nhằm giải dụng công nghệ cao rất quan trọng. Nhật Bản chủ

quyết những vấn đề về kinh tế - xã hội của Nhật Bản.

trương thúc đẩy phát triển các công nghệ bao gồm: 98

99

https://thuviensach.vn

- An ninh mạng.

các phương pháp giữ gìn các môđun cốt lõi thông

- Công nghệ kiến trúc hệ thống Internet kết qua các phương tiện công nghệ thông tin; xác định nối vạn vật.

mô hình kinh doanh trong đó các nguồn lực kinh

- Phân tích dữ liệu lớn.

tế mới nổi có thể được sử dụng như những đòn bẩy;

- Trí tuệ nhân tạo.

khai thác khả năng mở rộng kinh doanh thông qua

- Công nghệ thiết bị.

sử dụng công nghệ thông tin. Trên hết, điều quan

- Công nghệ mạng.

trọng là phát triển biện pháp trong các kịch bản

- Điện toán tiên phong.

khác nhau, chẳng hạn như sự xuất hiện của những Các công nghệ được cho là cốt lõi trong cuộc doanh nghiệp cạnh tranh thông qua tối ưu hóa việc cách mạng này được Nhật Bản xác định bao gồm: sử dụng các hệ thống.

- Người máy.

Câu hỏi 39: Chiến lược và chính sách của

- Công nghệ cảm biến.

Đài Loan trước tác động của Cách mạng công

- Công nghệ thiết bị truyền động.

nghiệp lần thứ tư là gì?

- Công nghệ sinh học.

- Công nghệ giao diện con người.

Trả lời:

- Vật liệu/công nghệ nano.

Nhằm mục đích thích ứng với Cách mạng công

- Công nghệ ánh sáng/lượng tử.

nghiệp lần thứ tư, Chính quyền Đài Loan đã công Các doanh nghiệp Nhật Bản xác định rõ, sức bố và triển khai “Sáng kiến năng suất 4.0” vào ảnh hưởng của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

cuối năm 2015 với hy vọng tạo ra một cuộc đổi mới sẽ không đáng kể trong ngắn hạn (ít hơn 3 năm), nhằm chuyển các doanh nghiệp từ việc sử dụng mà chủ yếu là trong dài hạn (5-10 năm trở lên). Sẽ

những công nghệ tự động sang những công nghệ

là rất rủi ro nếu các doanh nghiệp trong dài hạn thông minh và chuyển đổi Đài Loan từ một nền không có chiến lược thích ứng với cuộc cách mạng kinh tế dựa vào hiệu quả sang một nền kinh tế dựa này. Chiến lược dài hạn của các doanh nghiệp cần vào đổi mới. Sáng kiến năng suất 4.0 dựa vào nền tính đến là các chiến lược đầu tư chuỗi giá trị chứ

tảng của máy móc thông minh, công nghệ Internet không chỉ đơn thuần là chiến lược đầu tư sản phẩm/

kết nối vạn vật và ứng dụng dữ liệu lớn. Theo kế

dịch vụ. Đặc biệt, các doanh nghiệp cần tính đến hoạch, thời gian triển khai Sáng kiến này là giai việc xác định các môđun cốt lõi của doanh nghiệp đoạn 2015-2024 với ngân sách 36 tỷ Đài tệ (tương và các lớp tạo ra giá trị của doanh nghiệp; xem xét đương với 1,13 tỷ USD). Các ngành công nghiệp 100

101

https://thuviensach.vn

- An ninh mạng.

các phương pháp giữ gìn các môđun cốt lõi thông

- Công nghệ kiến trúc hệ thống Internet kết qua các phương tiện công nghệ thông tin; xác định nối vạn vật.

mô hình kinh doanh trong đó các nguồn lực kinh

- Phân tích dữ liệu lớn.

tế mới nổi có thể được sử dụng như những đòn bẩy;

- Trí tuệ nhân tạo.

khai thác khả năng mở rộng kinh doanh thông qua

- Công nghệ thiết bị.

sử dụng công nghệ thông tin. Trên hết, điều quan

- Công nghệ mạng.

trọng là phát triển biện pháp trong các kịch bản

- Điện toán tiên phong.

khác nhau, chẳng hạn như sự xuất hiện của những Các công nghệ được cho là cốt lõi trong cuộc doanh nghiệp cạnh tranh thông qua tối ưu hóa việc cách mạng này được Nhật Bản xác định bao gồm: sử dụng các hệ thống.

- Người máy.

Câu hỏi 39: Chiến lược và chính sách của

- Công nghệ cảm biến.

Đài Loan trước tác động của Cách mạng công

- Công nghệ thiết bị truyền động.

nghiệp lần thứ tư là gì?

- Công nghệ sinh học.

- Công nghệ giao diện con người.

Trả lời:

- Vật liệu/công nghệ nano.

Nhằm mục đích thích ứng với Cách mạng công

- Công nghệ ánh sáng/lượng tử.

nghiệp lần thứ tư, Chính quyền Đài Loan đã công Các doanh nghiệp Nhật Bản xác định rõ, sức bố và triển khai “Sáng kiến năng suất 4.0” vào ảnh hưởng của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

cuối năm 2015 với hy vọng tạo ra một cuộc đổi mới sẽ không đáng kể trong ngắn hạn (ít hơn 3 năm), nhằm chuyển các doanh nghiệp từ việc sử dụng mà chủ yếu là trong dài hạn (5-10 năm trở lên). Sẽ

những công nghệ tự động sang những công nghệ

là rất rủi ro nếu các doanh nghiệp trong dài hạn thông minh và chuyển đổi Đài Loan từ một nền không có chiến lược thích ứng với cuộc cách mạng kinh tế dựa vào hiệu quả sang một nền kinh tế dựa này. Chiến lược dài hạn của các doanh nghiệp cần vào đổi mới. Sáng kiến năng suất 4.0 dựa vào nền tính đến là các chiến lược đầu tư chuỗi giá trị chứ

tảng của máy móc thông minh, công nghệ Internet không chỉ đơn thuần là chiến lược đầu tư sản phẩm/

kết nối vạn vật và ứng dụng dữ liệu lớn. Theo kế

dịch vụ. Đặc biệt, các doanh nghiệp cần tính đến hoạch, thời gian triển khai Sáng kiến này là giai việc xác định các môđun cốt lõi của doanh nghiệp đoạn 2015-2024 với ngân sách 36 tỷ Đài tệ (tương và các lớp tạo ra giá trị của doanh nghiệp; xem xét đương với 1,13 tỷ USD). Các ngành công nghiệp 100

101

https://thuviensach.vn

hàng đầu được ưu tiên phát triển bao gồm: điện tử và thông tin, kim loại và vận tải, cơ khí, thức ăn, dệt, hậu cần và dịch vụ bán lẻ, nông nghiệp.

Trong các ngành đó, 6 chiến lược chính được sử

dụng bao gồm:

Phần 5:

- Cải thiện hệ sinh thái cung cấp thông minh THỰC TRẠNG VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG

cho những ngành công nghiệp hàng đầu; CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

- Ươm mầm các ý tưởng khởi nghiệp;

CỦA VIỆT NAM

- Phát triển các sản phẩm và dịch vụ nội địa;

- Tăng cường năng lực tự lực trong các công Câu hỏi 40: Những điểm phù hợp và chưa nghệ cốt lõi;

phù hợp của Việt Nam trong việc đáp ứng

- Đào tạo và gặt hái tài năng;

yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ

- Triển khai các chính sách phát triển công nghiệp.

tư là gì?

Sáng kiến năng suất 4.0 của Đài Loan kỳ vọng biến Đài Loan thành Thung lũng Silicon châu Á,

Trả lời:

đồng thời củng cố vị thế của Đài Loan trong chuỗi

1. Những điểm phù hợp

giá trị toàn cầu. Đài Loan hy vọng rằng, sau 9 năm Chỉ số Phát triển công nghệ thông tin và triển khai Sáng kiến này, năng suất tính theo đầu truyền thông (IDI) đánh giá tốc độ phát triển công người của Đài Loan đạt mức 10 triệu Đài tệ (tương nghệ thông tin và truyền thông của các quốc gia đương với 325.500 USD).

dựa trên ba nhóm chỉ số chính, bao gồm: (i) mức độ phổ cập công nghệ thông tin và truyền thông (gồm các chỉ số phụ như tỷ lệ điện thoại cố định, di động, băng thông Internet, tỷ lệ máy tính); (ii) mức độ sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông (gồm chỉ số như tỷ lệ người dùng Internet, số thuê bao Internet, thuê bao băng rộng di động); (iii) các kỹ năng công nghệ thông tin và truyền thông (tỷ

lệ người trưởng thành biết chữ, tỷ lệ phổ cập giáo dục trung học phổ thông). Năm 2017, Việt Nam 102

103

https://thuviensach.vn

hàng đầu được ưu tiên phát triển bao gồm: điện tử và thông tin, kim loại và vận tải, cơ khí, thức ăn, dệt, hậu cần và dịch vụ bán lẻ, nông nghiệp.

Trong các ngành đó, 6 chiến lược chính được sử

dụng bao gồm:

Phần 5:

- Cải thiện hệ sinh thái cung cấp thông minh THỰC TRẠNG VÀ KHẢ NĂNG ĐÁP ỨNG

cho những ngành công nghiệp hàng đầu; CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

- Ươm mầm các ý tưởng khởi nghiệp;

CỦA VIỆT NAM

- Phát triển các sản phẩm và dịch vụ nội địa;

- Tăng cường năng lực tự lực trong các công Câu hỏi 40: Những điểm phù hợp và chưa nghệ cốt lõi;

phù hợp của Việt Nam trong việc đáp ứng

- Đào tạo và gặt hái tài năng;

yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ

- Triển khai các chính sách phát triển công nghiệp.

tư là gì?

Sáng kiến năng suất 4.0 của Đài Loan kỳ vọng biến Đài Loan thành Thung lũng Silicon châu Á,

Trả lời:

đồng thời củng cố vị thế của Đài Loan trong chuỗi

1. Những điểm phù hợp

giá trị toàn cầu. Đài Loan hy vọng rằng, sau 9 năm Chỉ số Phát triển công nghệ thông tin và triển khai Sáng kiến này, năng suất tính theo đầu truyền thông (IDI) đánh giá tốc độ phát triển công người của Đài Loan đạt mức 10 triệu Đài tệ (tương nghệ thông tin và truyền thông của các quốc gia đương với 325.500 USD).

dựa trên ba nhóm chỉ số chính, bao gồm: (i) mức độ phổ cập công nghệ thông tin và truyền thông (gồm các chỉ số phụ như tỷ lệ điện thoại cố định, di động, băng thông Internet, tỷ lệ máy tính); (ii) mức độ sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông (gồm chỉ số như tỷ lệ người dùng Internet, số thuê bao Internet, thuê bao băng rộng di động); (iii) các kỹ năng công nghệ thông tin và truyền thông (tỷ

lệ người trưởng thành biết chữ, tỷ lệ phổ cập giáo dục trung học phổ thông). Năm 2017, Việt Nam 102

103

https://thuviensach.vn

xếp hạng 108/176 nước (giữ nguyên thứ hạng so với Về phía doanh nghiệp, theo khảo sát của năm 2016) về chỉ số Phát triển công nghệ thông tin VINASA được công bố tại Vietnam ICT Summit và truyền thông là 4,431.

2017, có 35,2% số các tổ chức và đơn vị đã chuẩn Một trong những yêu cầu bắt buộc để đón nhận bị sẵn sàng cho Cách mạng công nghiệp 4.0. Trong Cách mạng công nghiệp 4.0 là chất lượng kết cấu đó, đa số là các doanh nghiệp thuộc khối ngân hạ tầng. Năm 2016, theo Báo cáo Công nghệ thông hàng, một số doanh nghiệp thuộc khối công nghệ

tin toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Việt thông tin, và chiếm đông nhất là các doanh nghiệp, Nam đứng thứ 79/139 nước về chỉ số Sẵn sàng kết cơ quan ứng dụng và một số cơ quan quản lý công nối (Networked Readiness Index), giảm 6 hạng so nghệ thông tin. Ngoài ra, có 58% các doanh nghiệp với năm 2015. Trong chỉ số này, ba chỉ số phụ được đã tìm hiểu về Cách mạng công nghiệp 4.0 nhưng quan tâm là mức độ sẵn sàng của kết cấu hạ tầng, chưa biết phải chuẩn bị những gì. Chỉ có 6,1% các khả năng chi trả và kỹ năng

doanh nghiệp chưa tìm hiểu gì và chưa biết phải 2, Việt Nam lần lượt xếp

hạng 121, 3 và 82. Những chỉ số trên cho thấy, tuy chuẩn bị như thế nào trước các cơ hội và thách thức của Cách mạng công nghiệp 4.0. Như vậy, có kết cấu hạ tầng về công nghệ thông tin và truyền thể thấy rằng doanh nghiệp ý thức được tầm quan thông đang có những bước tiến đáng kể nhằm đáp trọng của Cách mạng công nghiệp 4.0 nhưng chưa ứng những yêu cầu của Cách mạng công nghiệp 4.0, định hướng được những chiến lược dài hạn hoặc song cần có sự đầu tư mạnh hơn, những chính sách những hành động cụ thể để thích nghi với Cách triệt để hơn với trọng tâm là kết cấu hạ tầng công mạng công nghiệp 4.0.

nghệ thông tin và truyền thông.

Cho đến nay, ba thành phố là Hà Nội, Thành 1. Xem http://www.itu.int/net4/ITU-D/idi/2017/index.

phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng được xem là đầu tàu html.

trong việc xây dựng và phát triển nguồn nhân lực 2. Kết cấu hạ tầng dựa trên các khảo sát về cung và hạ tầng công nghệ thông tin nhằm sẵn sàng đón cấp điện, độ phủ của mạng di động, băng thông Internet đầu Cách mạng công nghiệp 4.0. Chỉ số Nguồn lực và số trạm Internet an toàn. Khả năng chi trả được tính và hạ tầng công nghệ thông tin của Hà Nội, Thành dựa trên thuế, thuế Internet băng thông rộng cố định và phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng lần lượt là 93,7; 85,5

khả năng cạnh tranh Internet và điện thoại. Chỉ số kỹ

năng dựa trên đánh giá về chất lượng của hệ thống giáo và 37,9. Các tỉnh, thành phố còn lại có mức độ phát dục, chất lượng giáo dục toán và khoa học, tỷ lệ nhập triển khá tương đồng nhau với chỉ số trên dao động học trung học cơ sở và tỷ lệ người trưởng thành biết chữ.

từ 10,0 đến 22,1. Điều này cho thấy, nguồn nhân 104

105

https://thuviensach.vn

xếp hạng 108/176 nước (giữ nguyên thứ hạng so với Về phía doanh nghiệp, theo khảo sát của năm 2016) về chỉ số Phát triển công nghệ thông tin VINASA được công bố tại Vietnam ICT Summit và truyền thông là 4,431.

2017, có 35,2% số các tổ chức và đơn vị đã chuẩn Một trong những yêu cầu bắt buộc để đón nhận bị sẵn sàng cho Cách mạng công nghiệp 4.0. Trong Cách mạng công nghiệp 4.0 là chất lượng kết cấu đó, đa số là các doanh nghiệp thuộc khối ngân hạ tầng. Năm 2016, theo Báo cáo Công nghệ thông hàng, một số doanh nghiệp thuộc khối công nghệ

tin toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Việt thông tin, và chiếm đông nhất là các doanh nghiệp, Nam đứng thứ 79/139 nước về chỉ số Sẵn sàng kết cơ quan ứng dụng và một số cơ quan quản lý công nối (Networked Readiness Index), giảm 6 hạng so nghệ thông tin. Ngoài ra, có 58% các doanh nghiệp với năm 2015. Trong chỉ số này, ba chỉ số phụ được đã tìm hiểu về Cách mạng công nghiệp 4.0 nhưng quan tâm là mức độ sẵn sàng của kết cấu hạ tầng, chưa biết phải chuẩn bị những gì. Chỉ có 6,1% các khả năng chi trả và kỹ năng

doanh nghiệp chưa tìm hiểu gì và chưa biết phải 2, Việt Nam lần lượt xếp

hạng 121, 3 và 82. Những chỉ số trên cho thấy, tuy chuẩn bị như thế nào trước các cơ hội và thách thức của Cách mạng công nghiệp 4.0. Như vậy, có kết cấu hạ tầng về công nghệ thông tin và truyền thể thấy rằng doanh nghiệp ý thức được tầm quan thông đang có những bước tiến đáng kể nhằm đáp trọng của Cách mạng công nghiệp 4.0 nhưng chưa ứng những yêu cầu của Cách mạng công nghiệp 4.0, định hướng được những chiến lược dài hạn hoặc song cần có sự đầu tư mạnh hơn, những chính sách những hành động cụ thể để thích nghi với Cách triệt để hơn với trọng tâm là kết cấu hạ tầng công mạng công nghiệp 4.0.

nghệ thông tin và truyền thông.

Cho đến nay, ba thành phố là Hà Nội, Thành 1. Xem http://www.itu.int/net4/ITU-D/idi/2017/index.

phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng được xem là đầu tàu html.

trong việc xây dựng và phát triển nguồn nhân lực 2. Kết cấu hạ tầng dựa trên các khảo sát về cung và hạ tầng công nghệ thông tin nhằm sẵn sàng đón cấp điện, độ phủ của mạng di động, băng thông Internet đầu Cách mạng công nghiệp 4.0. Chỉ số Nguồn lực và số trạm Internet an toàn. Khả năng chi trả được tính và hạ tầng công nghệ thông tin của Hà Nội, Thành dựa trên thuế, thuế Internet băng thông rộng cố định và phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng lần lượt là 93,7; 85,5

khả năng cạnh tranh Internet và điện thoại. Chỉ số kỹ

năng dựa trên đánh giá về chất lượng của hệ thống giáo và 37,9. Các tỉnh, thành phố còn lại có mức độ phát dục, chất lượng giáo dục toán và khoa học, tỷ lệ nhập triển khá tương đồng nhau với chỉ số trên dao động học trung học cơ sở và tỷ lệ người trưởng thành biết chữ.

từ 10,0 đến 22,1. Điều này cho thấy, nguồn nhân 104

105

https://thuviensach.vn

lực và hạ tầng công nghệ thông tin đang chỉ tập

2. Những điểm chưa phù hợp và nguyên nhân

trung ở một vài thành phố lớn. Điều này đặt ra nhu

- Năm 2018, chỉ số Đổi mới sáng tạo của Việt cầu là cần có các chính sách nhằm phân bổ tốt hơn Nam xếp hạng 42/129 quốc gia được khảo sát, tăng nguồn lực và hạ tầng công nghệ thông tin giữa các 13 hạng so với năm 2017. Bên cạnh đó sự phát tỉnh, thành phố với mục tiêu tối đa hóa khả năng triển kinh tế của Việt Nam chủ yếu dựa vào các đón nhận Cách mạng công nghiệp 4.0 trên phạm yếu tố vốn, tài nguyên thiên nhiên và nguồn lao vi cả nước.

động trình độ thấp, trong đó tăng trưởng dựa trên Về phía Chính phủ, thời gian qua Chính phủ

việc tích lũy vốn chiếm 52,7%. Do đó, chất lượng đã bắt đầu tham gia vào xây dựng Chính phủ điện tăng trưởng vẫn còn thấp và năng lực cạnh tranh tử. Năm 2015, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết của quốc gia chưa được cải thiện, đặc biệt là đối số 36a/NQ-CP về Chính phủ điện tử; mục tiêu của với các tổ chức kinh tế, kết cấu hạ tầng và đổi mới, Nghị quyết này là xây dựng hệ thống dịch vụ hành sáng tạo công nghệ.

chính công trực tuyến theo bốn cấp độ trên cả nước.

- Việt Nam thiếu hụt nguồn nhân lực chất Quyết tâm của Chính phủ và các ban, ngành góp lượng cao. Theo Bộ Lao động - Thương binh và phần giúp Việt Nam tăng 11 bậc trên bảng xếp hạng Xã hội, tính đến hết quý IV/2018, cả nước có tới của Liên hợp quốc về mức độ sẵn sàng của Chính 77,78% số người lao động không có trình độ chuyên phủ điện tử toàn cầu (E-Government Development môn kỹ thuật. Bên cạnh đó, tỷ lệ lao động có trình Index) từ năm 2014 đến năm 2018 (từ hạng 99/193

độ đại học trở lên trong tổng lưu lượng lao động năm 2014 lên hạng 89/193 năm 2016 và lên hạng là 9,76%; cao đẳng là 3,68%; trung cấp là 5,35%

88/193 năm 2018)1; nhưng lại giảm 7 bậc về mức và sơ cấp nghề là 3,43%1. Có thể thấy rằng kỹ

độ tham gia điện tử (từ hạng 65 năm 2014 xuống năng của người lao động và số lượng sẵn có vẫn hạng 72 năm 2018).

là điều quan tâm, lo ngại của đơn vị sử dụng lao Các chỉ số thành phần của Việt Nam về mức độ

động. Việc tuyển dụng lao động mới là khó khăn sẵn sàng của Chính phủ điện tử toàn cầu như chỉ

lớn đối với nhiều đơn vị sử dụng lao động do kỹ

số ứng dụng website/dịch vụ trực tuyến, chỉ số hạ

năng chưa bảo đảm, đặc biệt trong số các ứng cử

tầng bưu chính viễn thông và chỉ số vốn con người cũng được cải thiện.

1. Theo Bản tin cập nhật thị trường lao động hằng quý, số 20, quý IV/2018 của Bộ Lao động - Thương binh 1. Xem http://publicadministration.un.org.

và Xã hội.

106

107

https://thuviensach.vn

lực và hạ tầng công nghệ thông tin đang chỉ tập

2. Những điểm chưa phù hợp và nguyên nhân

trung ở một vài thành phố lớn. Điều này đặt ra nhu

- Năm 2018, chỉ số Đổi mới sáng tạo của Việt cầu là cần có các chính sách nhằm phân bổ tốt hơn Nam xếp hạng 42/129 quốc gia được khảo sát, tăng nguồn lực và hạ tầng công nghệ thông tin giữa các 13 hạng so với năm 2017. Bên cạnh đó sự phát tỉnh, thành phố với mục tiêu tối đa hóa khả năng triển kinh tế của Việt Nam chủ yếu dựa vào các đón nhận Cách mạng công nghiệp 4.0 trên phạm yếu tố vốn, tài nguyên thiên nhiên và nguồn lao vi cả nước.

động trình độ thấp, trong đó tăng trưởng dựa trên Về phía Chính phủ, thời gian qua Chính phủ

việc tích lũy vốn chiếm 52,7%. Do đó, chất lượng đã bắt đầu tham gia vào xây dựng Chính phủ điện tăng trưởng vẫn còn thấp và năng lực cạnh tranh tử. Năm 2015, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết của quốc gia chưa được cải thiện, đặc biệt là đối số 36a/NQ-CP về Chính phủ điện tử; mục tiêu của với các tổ chức kinh tế, kết cấu hạ tầng và đổi mới, Nghị quyết này là xây dựng hệ thống dịch vụ hành sáng tạo công nghệ.

chính công trực tuyến theo bốn cấp độ trên cả nước.

- Việt Nam thiếu hụt nguồn nhân lực chất Quyết tâm của Chính phủ và các ban, ngành góp lượng cao. Theo Bộ Lao động - Thương binh và phần giúp Việt Nam tăng 11 bậc trên bảng xếp hạng Xã hội, tính đến hết quý IV/2018, cả nước có tới của Liên hợp quốc về mức độ sẵn sàng của Chính 77,78% số người lao động không có trình độ chuyên phủ điện tử toàn cầu (E-Government Development môn kỹ thuật. Bên cạnh đó, tỷ lệ lao động có trình Index) từ năm 2014 đến năm 2018 (từ hạng 99/193

độ đại học trở lên trong tổng lưu lượng lao động năm 2014 lên hạng 89/193 năm 2016 và lên hạng là 9,76%; cao đẳng là 3,68%; trung cấp là 5,35%

88/193 năm 2018)1; nhưng lại giảm 7 bậc về mức và sơ cấp nghề là 3,43%1. Có thể thấy rằng kỹ

độ tham gia điện tử (từ hạng 65 năm 2014 xuống năng của người lao động và số lượng sẵn có vẫn hạng 72 năm 2018).

là điều quan tâm, lo ngại của đơn vị sử dụng lao Các chỉ số thành phần của Việt Nam về mức độ

động. Việc tuyển dụng lao động mới là khó khăn sẵn sàng của Chính phủ điện tử toàn cầu như chỉ

lớn đối với nhiều đơn vị sử dụng lao động do kỹ

số ứng dụng website/dịch vụ trực tuyến, chỉ số hạ

năng chưa bảo đảm, đặc biệt trong số các ứng cử

tầng bưu chính viễn thông và chỉ số vốn con người cũng được cải thiện.

1. Theo Bản tin cập nhật thị trường lao động hằng quý, số 20, quý IV/2018 của Bộ Lao động - Thương binh 1. Xem http://publicadministration.un.org.

và Xã hội.

106

107

https://thuviensach.vn

viên vào các ngành nghề quản lý, chuyên môn và đến 10%. Đến tháng 7/2018, Thủ tướng Chính phủ

kỹ thuật. Nguồn nhân lực đã qua đào tạo là thấp ban hành Quyết định số 877/QĐ-TTg về danh mục và chưa đáp ứng được sự phát triển nhanh của kỹ

dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, mức độ 4 để các thuật hiện đại. Do đó, nguồn nhân lực hiện tại sẽ

bộ, ngành, địa phương thực hiện trong các năm là thách thức và cũng là điểm chưa phù hợp của 2018-2019. Dịch vụ công trực tuyến góp phần cung Việt Nam trong Cách mạng công nghiệp lần thứ

cấp thông tin thuận tiện cho người dân, tiết kiệm tư. Đồng thời trong Cách mạng công nghiệp 4.0, thời gian, chi phí, hạn chế tình trạng “cò hành cơ hội làm việc của người lao động có nguy cơ giảm chính”. Tuy nhiên vẫn còn không ít những thách mạnh do việc ứng dụng rộng rãi công nghệ robot thức, khó khăn trong việc kết nối, chia sẻ dữ liệu.

trong quy trình sản xuất. Báo cáo mới nhất của Tổ

- Môi trường kinh doanh còn những bất cập.

chức Lao động Quốc tế (ILO) cho thấy, trong vòng Các chỉ tiêu và xếp hạng của Việt Nam theo báo hai thập kỷ tới, khoảng 56% người lao động ở Đông cáo Môi trường Kinh doanh (Doing Business 2019) Nam Á, trong đó có Việt Nam, có nguy cơ mất việc của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam xếp thứ 69/190

làm do sử dụng robot. Những ngành kinh tế có thể

quốc gia. Báo cáo phân tích cụ thể các yếu tố Việt bị ảnh hưởng lớn bởi Cách mạng công nghiệp 4.0 là Nam còn nhiều hạn chế như: Khởi sự kinh doanh ngành dệt may, ngành da giày, ngành lắp ráp thiết (104/190), Bảo vệ nhà đầu tư nhỏ (89/190), Nộp bị điện tử, ngành chế biến thủy sản và ngành dịch thuế (131/190), Thương mại qua biên giới (100/190) vụ bán lẻ.

và Giải quyết phá sản (133/190)1. Từ năm 2006

- Việc xây dựng Chính phủ điện tử có sự thay đến nay, việc Việt Nam đang chuẩn bị tham gia đổi nhưng chưa thực sự mạnh mẽ. Mặc dù đã được 16 hiệp định thương mại tự do với nhiều quốc gia triển khai ở một số ngành, địa phương, tuy nhiên và vùng kinh tế trên thế giới, việc tạo môi trường theo Báo cáo về tình hình thực hiện Nghị quyết kinh doanh thuận lợi để thu hút đầu tư, phát triển số 36a/NQ-CP ngày 14/10/2015 của Chính phủ về

kinh tế là rất quan trọng. Tuy nhiên, với những Chính phủ điện tử thì đến quý I/2018, mục tiêu khó khăn như trên thì Việt Nam vẫn đang đối mặt các bộ, ngành có 100% danh mục dịch vụ công trực với những thách thức trong việc khởi nghiệp, hoạt tuyến cấp độ 3, 4 chưa hoàn thành; chỉ có khoảng động kinh doanh, từ đó khó tạo động lực cho các 24% dịch vụ công trực tuyến cấp độ 3, 4 của bộ, hoạt động đầu tư đổi mới, sáng tạo.

ngành có phát sinh hồ sơ trực tuyến; với các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương con số này chưa 1. Xem http://www.doingbusiness.org.

108

109

https://thuviensach.vn

viên vào các ngành nghề quản lý, chuyên môn và đến 10%. Đến tháng 7/2018, Thủ tướng Chính phủ

kỹ thuật. Nguồn nhân lực đã qua đào tạo là thấp ban hành Quyết định số 877/QĐ-TTg về danh mục và chưa đáp ứng được sự phát triển nhanh của kỹ

dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, mức độ 4 để các thuật hiện đại. Do đó, nguồn nhân lực hiện tại sẽ

bộ, ngành, địa phương thực hiện trong các năm là thách thức và cũng là điểm chưa phù hợp của 2018-2019. Dịch vụ công trực tuyến góp phần cung Việt Nam trong Cách mạng công nghiệp lần thứ

cấp thông tin thuận tiện cho người dân, tiết kiệm tư. Đồng thời trong Cách mạng công nghiệp 4.0, thời gian, chi phí, hạn chế tình trạng “cò hành cơ hội làm việc của người lao động có nguy cơ giảm chính”. Tuy nhiên vẫn còn không ít những thách mạnh do việc ứng dụng rộng rãi công nghệ robot thức, khó khăn trong việc kết nối, chia sẻ dữ liệu.

trong quy trình sản xuất. Báo cáo mới nhất của Tổ

- Môi trường kinh doanh còn những bất cập.

chức Lao động Quốc tế (ILO) cho thấy, trong vòng Các chỉ tiêu và xếp hạng của Việt Nam theo báo hai thập kỷ tới, khoảng 56% người lao động ở Đông cáo Môi trường Kinh doanh (Doing Business 2019) Nam Á, trong đó có Việt Nam, có nguy cơ mất việc của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam xếp thứ 69/190

làm do sử dụng robot. Những ngành kinh tế có thể

quốc gia. Báo cáo phân tích cụ thể các yếu tố Việt bị ảnh hưởng lớn bởi Cách mạng công nghiệp 4.0 là Nam còn nhiều hạn chế như: Khởi sự kinh doanh ngành dệt may, ngành da giày, ngành lắp ráp thiết (104/190), Bảo vệ nhà đầu tư nhỏ (89/190), Nộp bị điện tử, ngành chế biến thủy sản và ngành dịch thuế (131/190), Thương mại qua biên giới (100/190) vụ bán lẻ.

và Giải quyết phá sản (133/190)1. Từ năm 2006

- Việc xây dựng Chính phủ điện tử có sự thay đến nay, việc Việt Nam đang chuẩn bị tham gia đổi nhưng chưa thực sự mạnh mẽ. Mặc dù đã được 16 hiệp định thương mại tự do với nhiều quốc gia triển khai ở một số ngành, địa phương, tuy nhiên và vùng kinh tế trên thế giới, việc tạo môi trường theo Báo cáo về tình hình thực hiện Nghị quyết kinh doanh thuận lợi để thu hút đầu tư, phát triển số 36a/NQ-CP ngày 14/10/2015 của Chính phủ về

kinh tế là rất quan trọng. Tuy nhiên, với những Chính phủ điện tử thì đến quý I/2018, mục tiêu khó khăn như trên thì Việt Nam vẫn đang đối mặt các bộ, ngành có 100% danh mục dịch vụ công trực với những thách thức trong việc khởi nghiệp, hoạt tuyến cấp độ 3, 4 chưa hoàn thành; chỉ có khoảng động kinh doanh, từ đó khó tạo động lực cho các 24% dịch vụ công trực tuyến cấp độ 3, 4 của bộ, hoạt động đầu tư đổi mới, sáng tạo.

ngành có phát sinh hồ sơ trực tuyến; với các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương con số này chưa 1. Xem http://www.doingbusiness.org.

108

109

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 41: Mức độ sẵn sàng của Việt Nam Cách mạng công nghiệp 4.0 có thể giúp GDP

trong việc đáp ứng yêu cầu của Cách mạng của Việt Nam tăng thêm 8-18 tỷ USD/năm. Để

công nghiệp lần thứ tư như thế nào?

thực hiện thành công Cách mạng công nghiệp 4.0,

Trả lời:

cũng như các nước, Việt Nam cần có các điều kiện, nguồn lực cần thiết để có thể ứng dụng các công Trong hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, nghệ của Cách mạng công nghiệp 4.0 vào sản xuất tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam luôn ở

và quản lý xã hội, thúc đẩy các hoạt động đổi mới, mức cao, trung bình 6-7%/năm. Quy mô, trình độ

sáng tạo, làm chủ các công nghệ của Cách mạng công nghệ chung của nền kinh tế, của các ngành công nghiệp 4.0, tạo ra giá trị gia tăng mới và tham công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, của hệ thống gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

kết cấu hạ tầng đều tăng lên; cơ cấu kinh tế chuyển Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Khoa học và dịch tích cực. Nền kinh tế thị trường định hướng Công nghệ công bố tháng 4/2017, Việt Nam tiếp xã hội chủ nghĩa ngày càng hoàn thiện, phù hợp cận với Cách mạng công nghiệp 4.0 ở mức trung với yêu cầu của nền kinh tế thị trường hiện đại, bình thấp, chỉ đạt 4,9/10 điểm về mức độ sẵn sàng hội nhập quốc tế. Việt Nam đã thu hút được những với Cách mạng công nghiệp 4.0. Điều này được nguồn vốn lớn từ trong và ngoài nước, tiếp thu đánh giá dựa trên những khía cạnh sau: được nhiều thành tựu khoa học - công nghệ của thế

- Đánh giá dựa trên các chỉ số cạnh tranh: Trong giới. Các ngành kinh tế của đất nước, công nghiệp, khi nguồn nhân lực Việt Nam được đánh giá có ưu nông nghiệp, dịch vụ đều phát triển cả về quy mô thế về các môn học mà học sinh được học các kiến và trình độ khoa học - công nghệ. Việt Nam có nền thức về khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, giáo dục phát triển từ nhiều năm qua, đã phổ cập nhưng theo đánh giá của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế

giáo dục trung học cơ sở, đang hướng tới phổ cập giới (WIPO) và Trường Đại học Cornell (Mỹ) tháng giáo dục trung học phổ thông; có đội ngũ trí thức, 7/2019, các chỉ số đánh giá của Việt Nam còn thấp.

cán bộ khoa học đông đảo, được đào tạo từ nhiều Chẳng hạn, năm 2019 mặc dù đã tăng 3 bậc so với nguồn, trong đó có những nhà khoa học, chuyên năm 2018, song chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu gia có trình độ cao ở trong nước và người Việt Nam xếp thứ 42/129. Theo số liệu của Bộ Công Thương, ở nước ngoài. Việt Nam đã có sự phát triển vượt tính đến cuối năm 2017 có tới 61% số doanh nghiệp bậc, đạt được những thành tựu to lớn, từ một nước Việt Nam hiện còn đứng ngoài cuộc Cách mạng công nghèo, kém phát triển đã trở thành nước đang phát nghiệp 4.0 và 21% số doanh nghiệp mới bắt đầu có triển có thu nhập trung bình thấp.

các hoạt động chuẩn bị đầu tiên.

110

111

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 41: Mức độ sẵn sàng của Việt Nam Cách mạng công nghiệp 4.0 có thể giúp GDP

trong việc đáp ứng yêu cầu của Cách mạng của Việt Nam tăng thêm 8-18 tỷ USD/năm. Để

công nghiệp lần thứ tư như thế nào?

thực hiện thành công Cách mạng công nghiệp 4.0,

Trả lời:

cũng như các nước, Việt Nam cần có các điều kiện, nguồn lực cần thiết để có thể ứng dụng các công Trong hơn 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, nghệ của Cách mạng công nghiệp 4.0 vào sản xuất tốc độ tăng trưởng kinh tế của Việt Nam luôn ở

và quản lý xã hội, thúc đẩy các hoạt động đổi mới, mức cao, trung bình 6-7%/năm. Quy mô, trình độ

sáng tạo, làm chủ các công nghệ của Cách mạng công nghệ chung của nền kinh tế, của các ngành công nghiệp 4.0, tạo ra giá trị gia tăng mới và tham công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ, của hệ thống gia vào các chuỗi cung ứng toàn cầu.

kết cấu hạ tầng đều tăng lên; cơ cấu kinh tế chuyển Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Khoa học và dịch tích cực. Nền kinh tế thị trường định hướng Công nghệ công bố tháng 4/2017, Việt Nam tiếp xã hội chủ nghĩa ngày càng hoàn thiện, phù hợp cận với Cách mạng công nghiệp 4.0 ở mức trung với yêu cầu của nền kinh tế thị trường hiện đại, bình thấp, chỉ đạt 4,9/10 điểm về mức độ sẵn sàng hội nhập quốc tế. Việt Nam đã thu hút được những với Cách mạng công nghiệp 4.0. Điều này được nguồn vốn lớn từ trong và ngoài nước, tiếp thu đánh giá dựa trên những khía cạnh sau: được nhiều thành tựu khoa học - công nghệ của thế

- Đánh giá dựa trên các chỉ số cạnh tranh: Trong giới. Các ngành kinh tế của đất nước, công nghiệp, khi nguồn nhân lực Việt Nam được đánh giá có ưu nông nghiệp, dịch vụ đều phát triển cả về quy mô thế về các môn học mà học sinh được học các kiến và trình độ khoa học - công nghệ. Việt Nam có nền thức về khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học, giáo dục phát triển từ nhiều năm qua, đã phổ cập nhưng theo đánh giá của Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế

giáo dục trung học cơ sở, đang hướng tới phổ cập giới (WIPO) và Trường Đại học Cornell (Mỹ) tháng giáo dục trung học phổ thông; có đội ngũ trí thức, 7/2019, các chỉ số đánh giá của Việt Nam còn thấp.

cán bộ khoa học đông đảo, được đào tạo từ nhiều Chẳng hạn, năm 2019 mặc dù đã tăng 3 bậc so với nguồn, trong đó có những nhà khoa học, chuyên năm 2018, song chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu gia có trình độ cao ở trong nước và người Việt Nam xếp thứ 42/129. Theo số liệu của Bộ Công Thương, ở nước ngoài. Việt Nam đã có sự phát triển vượt tính đến cuối năm 2017 có tới 61% số doanh nghiệp bậc, đạt được những thành tựu to lớn, từ một nước Việt Nam hiện còn đứng ngoài cuộc Cách mạng công nghèo, kém phát triển đã trở thành nước đang phát nghiệp 4.0 và 21% số doanh nghiệp mới bắt đầu có triển có thu nhập trung bình thấp.

các hoạt động chuẩn bị đầu tiên.

110

111

https://thuviensach.vn

- Đánh giá dựa trên trình độ công nghệ: Trình nghiên cứu và phát triển (R&D) chỉ chiếm 0,2%

độ công nghệ của Việt Nam thấp. Điều này có thể

GDP, xếp hạng 82/100 nền kinh tế1.

thấy qua tỷ lệ giá trị sản phẩm công nghệ trung

- Chất lượng thể chế cũng ở mức thấp: Môi bình và cao cấp của Việt Nam chỉ chiếm 30% trong trường thể chế còn yếu, thể hiện: 1) thiếu hụt lao tổng giá trị xuất khẩu, trong khi các nước trong khu động có trình độ cao; 2) thiếu ổn định trong các quy vực là 80%, thấp như Philippines cũng chiếm 50%.

định chính sách; 3) thuế cao và thủ tục thuế rườm Đánh giá mức kết nối IoT ở mức trung bình, mức rà; 4) tiếp cận tài chính khó và phức tạp. Tỷ lệ lao kết nối giao thông thông minh, công nghệ in 3D, động có trình độ kỹ thuật cao trong ngành chế biến, vật liệu tiên tiến, năng lượng tái tạo thấp. Với trình chế tạo chỉ chiếm trung bình 9% (trình độ từ cao độ công nghệ ở mức thấp, năng suất lao động của đẳng trở lên), trong khi với các nước phát triển, tỷ

Việt Nam thấp thì nguy cơ mất việc làm do áp dụng lệ này là 40-60%. Dự đoán sẽ có 74% trong tổng số

những tiến bộ của tự động hóa ở Việt Nam sẽ rất lao động ngành chế biến, chế tạo của Việt Nam có cao. Ở khía cạnh này, Việt Nam chỉ có ưu điểm duy mức độ rủi ro cao, bị thay thế do tự động hóa. Con nhất là mật độ thuê bao di động vượt xa các nước có số này cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực.

mức thu nhập tương đương trong khu vực ASEAN.

Cũng theo Báo cáo sẵn sàng cho sản xuất tương Tính đến quý I/2018, tỷ lệ người sử dụng Internet ở

lai năm 2018 của WEF, về tiềm năng sản xuất khi Việt Nam đạt 54,19% dân số.

so sánh điều kiện và nguồn lực của Việt Nam, đối

- Các yếu tố về đổi mới sáng tạo công nghệ và với Cách mạng công nghiệp 4.0 trong tương quan giáo dục đang ở mức thấp: Theo Báo cáo năm 2018

với các nước trên thế giới được đánh giá theo các chỉ

về mức độ sẵn sàng cho nền sản xuất trong tương số quốc tế, Việt Nam được xếp vào nhóm Non trẻ

lai do Diễn đàn Kinh tế Thế giới công bố, trong 100

(Nascent), tức là còn yếu kém cả về Cấu trúc sản nước tham gia đánh giá: Chỉ số về công nghệ và đổi xuất và Động lực sản xuất. Tuy nhiên, Việt Nam mới của Việt Nam ở mức thấp nhất với 3,1/10 điểm, cũng không bị đánh giá quá thấp. Báo cáo này xếp đứng thứ 90/100 về công nghệ và đổi mới, sáng tạo Việt Nam ở vị trí 53/100 về Động lực sản xuất (với (trong đó xếp thứ 92/100 về nền tảng công nghệ

4,93/10 điểm) và vị trí 48/100 về Cấu trúc sản xuất và xếp thứ 77/100 về năng lực sáng tạo); xếp hạng (với 4,96/10 điểm). Điểm yếu của chúng ta chủ yếu 70/100 về nguồn lực con người (trong đó xếp thứ

81/100 về lao động chuyên môn cao và xếp hạng 1. Xem Cổng Thông tin kinh tế Việt Nam: http://

75/100 về chất lượng đào tạo đại học); đầu tư cho vnep.org.vn.

112

113

https://thuviensach.vn

- Đánh giá dựa trên trình độ công nghệ: Trình nghiên cứu và phát triển (R&D) chỉ chiếm 0,2%

độ công nghệ của Việt Nam thấp. Điều này có thể

GDP, xếp hạng 82/100 nền kinh tế1.

thấy qua tỷ lệ giá trị sản phẩm công nghệ trung

- Chất lượng thể chế cũng ở mức thấp: Môi bình và cao cấp của Việt Nam chỉ chiếm 30% trong trường thể chế còn yếu, thể hiện: 1) thiếu hụt lao tổng giá trị xuất khẩu, trong khi các nước trong khu động có trình độ cao; 2) thiếu ổn định trong các quy vực là 80%, thấp như Philippines cũng chiếm 50%.

định chính sách; 3) thuế cao và thủ tục thuế rườm Đánh giá mức kết nối IoT ở mức trung bình, mức rà; 4) tiếp cận tài chính khó và phức tạp. Tỷ lệ lao kết nối giao thông thông minh, công nghệ in 3D, động có trình độ kỹ thuật cao trong ngành chế biến, vật liệu tiên tiến, năng lượng tái tạo thấp. Với trình chế tạo chỉ chiếm trung bình 9% (trình độ từ cao độ công nghệ ở mức thấp, năng suất lao động của đẳng trở lên), trong khi với các nước phát triển, tỷ

Việt Nam thấp thì nguy cơ mất việc làm do áp dụng lệ này là 40-60%. Dự đoán sẽ có 74% trong tổng số

những tiến bộ của tự động hóa ở Việt Nam sẽ rất lao động ngành chế biến, chế tạo của Việt Nam có cao. Ở khía cạnh này, Việt Nam chỉ có ưu điểm duy mức độ rủi ro cao, bị thay thế do tự động hóa. Con nhất là mật độ thuê bao di động vượt xa các nước có số này cao hơn nhiều so với các nước trong khu vực.

mức thu nhập tương đương trong khu vực ASEAN.

Cũng theo Báo cáo sẵn sàng cho sản xuất tương Tính đến quý I/2018, tỷ lệ người sử dụng Internet ở

lai năm 2018 của WEF, về tiềm năng sản xuất khi Việt Nam đạt 54,19% dân số.

so sánh điều kiện và nguồn lực của Việt Nam, đối

- Các yếu tố về đổi mới sáng tạo công nghệ và với Cách mạng công nghiệp 4.0 trong tương quan giáo dục đang ở mức thấp: Theo Báo cáo năm 2018

với các nước trên thế giới được đánh giá theo các chỉ

về mức độ sẵn sàng cho nền sản xuất trong tương số quốc tế, Việt Nam được xếp vào nhóm Non trẻ

lai do Diễn đàn Kinh tế Thế giới công bố, trong 100

(Nascent), tức là còn yếu kém cả về Cấu trúc sản nước tham gia đánh giá: Chỉ số về công nghệ và đổi xuất và Động lực sản xuất. Tuy nhiên, Việt Nam mới của Việt Nam ở mức thấp nhất với 3,1/10 điểm, cũng không bị đánh giá quá thấp. Báo cáo này xếp đứng thứ 90/100 về công nghệ và đổi mới, sáng tạo Việt Nam ở vị trí 53/100 về Động lực sản xuất (với (trong đó xếp thứ 92/100 về nền tảng công nghệ

4,93/10 điểm) và vị trí 48/100 về Cấu trúc sản xuất và xếp thứ 77/100 về năng lực sáng tạo); xếp hạng (với 4,96/10 điểm). Điểm yếu của chúng ta chủ yếu 70/100 về nguồn lực con người (trong đó xếp thứ

81/100 về lao động chuyên môn cao và xếp hạng 1. Xem Cổng Thông tin kinh tế Việt Nam: http://

75/100 về chất lượng đào tạo đại học); đầu tư cho vnep.org.vn.

112

113

https://thuviensach.vn

nằm ở Độ phức tạp sản xuất (xếp vị trí 72), Công năm 2017) và thành thị (23,5 triệu người năm 2017).

nghệ và Đổi mới sáng tạo (xếp vị trí 90) và Vốn con Bên cạnh đó, tỷ lệ người dùng điện thoại thông minh người (xếp vị trí 70).

tăng lên ở tất cả các khu vực như thành phố trung tâm, thành phố thứ cấp và nông thôn.

Câu hỏi 42: Thực trạng về công nghệ

Về ứng dụng công nghệ thông tin trong nền thông tin của Việt Nam trong việc đáp ứng kinh tế, theo Báo cáo đánh giá, xếp hạng mức độ

yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ

sẵn sàng cho phát triển và ứng dụng công nghệ

tư như thế nào?

thông tin ở Việt Nam (Vietnam ICT Index 2017)

Trả lời:

thực hiện bởi Bộ Thông tin và Truyền thông và Công nghệ thông tin và truyền thông là hạ

Hội Tin học Việt Nam, thực trạng ứng dụng công tầng thiết yếu cho Cách mạng công nghiệp lần nghệ thông tin trong quản lý đã có bước tiến trong thứ tư diễn ra hiệu quả và sâu rộng. Hạ tầng công những năm gần đây, điển hình như: (i) hơn 1/2 số

nghệ thông tin và truyền thông của Việt Nam đã cán bộ, công chức sử dụng thư điện tử trong công có những bước phát triển nhất định như đến hết việc và tỷ lệ này xấp xỉ 90% ở các thành phố trực quý I/2018, tỷ lệ người dùng Internet (% dân số) thuộc Trung ương, (ii) gần 80% các tỉnh, thành phố có trường cao đẳng, đại học có chuyên ngành là 54,19%, số thuê bao điện thoại cố định/100 dân công nghệ thông tin và truyền thông nhưng chỉ

là 4,9, số thuê bao di động/100 dân là 129,00, số

có khoảng 1% số cán bộ chuyên trách công nghệ

thuê bao băng thông rộng cố định (có dây)/100

thông tin trong các cơ quan nhà nước, (iii) khoảng dân là 12,00, số thuê bao băng thông rộng (không 70% số Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố áp dụng dây)/100 dân là 48,41. Tuy vậy, hai chỉ số này vẫn hệ thống một cửa điện tử và ứng dụng chữ ký số; còn thấp so với hầu hết các quốc gia châu Á lựa (iv) 95/95 cơ quan Trung ương và địa phương đã chọn so sánh.

hoàn thành kết nối các hệ thống văn bản và điều Lượng người sử dụng Facebook liên tục tăng qua hành trên trục liên thông văn bản quốc gia (Trục các năm ở cả khu vực nông thôn (22,5 triệu người liên thông văn bản quốc gia được khai trương đầu tháng 3/2019).

1. Theo Báo cáo số 2911/BC-VPCP ngày 30/3/2018

của Văn phòng Chính phủ về tình hình thực hiện Nghị

Ở góc độ chính phủ, thời gian qua Chính phủ

quyết số 36a/NQ-CP của Chính phủ về Chính phủ điện đã đẩy mạnh việc xây dựng Chính phủ điện tử, vận tử quý I năm 2018.

động hệ thống các công ty công nghệ, các cơ quan 114

115

https://thuviensach.vn

nằm ở Độ phức tạp sản xuất (xếp vị trí 72), Công năm 2017) và thành thị (23,5 triệu người năm 2017).

nghệ và Đổi mới sáng tạo (xếp vị trí 90) và Vốn con Bên cạnh đó, tỷ lệ người dùng điện thoại thông minh người (xếp vị trí 70).

tăng lên ở tất cả các khu vực như thành phố trung tâm, thành phố thứ cấp và nông thôn.

Câu hỏi 42: Thực trạng về công nghệ

Về ứng dụng công nghệ thông tin trong nền thông tin của Việt Nam trong việc đáp ứng kinh tế, theo Báo cáo đánh giá, xếp hạng mức độ

yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ

sẵn sàng cho phát triển và ứng dụng công nghệ

tư như thế nào?

thông tin ở Việt Nam (Vietnam ICT Index 2017)

Trả lời:

thực hiện bởi Bộ Thông tin và Truyền thông và Công nghệ thông tin và truyền thông là hạ

Hội Tin học Việt Nam, thực trạng ứng dụng công tầng thiết yếu cho Cách mạng công nghiệp lần nghệ thông tin trong quản lý đã có bước tiến trong thứ tư diễn ra hiệu quả và sâu rộng. Hạ tầng công những năm gần đây, điển hình như: (i) hơn 1/2 số

nghệ thông tin và truyền thông của Việt Nam đã cán bộ, công chức sử dụng thư điện tử trong công có những bước phát triển nhất định như đến hết việc và tỷ lệ này xấp xỉ 90% ở các thành phố trực quý I/2018, tỷ lệ người dùng Internet (% dân số) thuộc Trung ương, (ii) gần 80% các tỉnh, thành phố có trường cao đẳng, đại học có chuyên ngành là 54,19%, số thuê bao điện thoại cố định/100 dân công nghệ thông tin và truyền thông nhưng chỉ

là 4,9, số thuê bao di động/100 dân là 129,00, số

có khoảng 1% số cán bộ chuyên trách công nghệ

thuê bao băng thông rộng cố định (có dây)/100

thông tin trong các cơ quan nhà nước, (iii) khoảng dân là 12,00, số thuê bao băng thông rộng (không 70% số Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố áp dụng dây)/100 dân là 48,41. Tuy vậy, hai chỉ số này vẫn hệ thống một cửa điện tử và ứng dụng chữ ký số; còn thấp so với hầu hết các quốc gia châu Á lựa (iv) 95/95 cơ quan Trung ương và địa phương đã chọn so sánh.

hoàn thành kết nối các hệ thống văn bản và điều Lượng người sử dụng Facebook liên tục tăng qua hành trên trục liên thông văn bản quốc gia (Trục các năm ở cả khu vực nông thôn (22,5 triệu người liên thông văn bản quốc gia được khai trương đầu tháng 3/2019).

1. Theo Báo cáo số 2911/BC-VPCP ngày 30/3/2018

của Văn phòng Chính phủ về tình hình thực hiện Nghị

Ở góc độ chính phủ, thời gian qua Chính phủ

quyết số 36a/NQ-CP của Chính phủ về Chính phủ điện đã đẩy mạnh việc xây dựng Chính phủ điện tử, vận tử quý I năm 2018.

động hệ thống các công ty công nghệ, các cơ quan 114

115

https://thuviensach.vn

liên quan vào giúp việc Chính phủ xây dựng Chính Ở góc độ doanh nghiệp, hơn 95% doanh nghiệp phủ điện tử. Chính phủ đã xác định đây là nhiệm có website, hơn 90% doanh nghiệp có kết nối vụ chiến lược, trọng tâm của Chính phủ giai đoạn Internet băng thông rộng. Điều đó cho thấy nỗ

2018-2020 và những năm tiếp theo. Đồng thời, đặt lực của doanh nghiệp trong việc quảng bá, tiếp thị

ra mục tiêu xây dựng Chính phủ điện tử phục vụ

và tương tác khách hàng cũng như quyết tâm của người dân; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, Nhà nước trong việc ứng dụng công nghệ thông tin xử lý hồ sơ công việc trên mạng máy tính; thực hiện vào hoạt động quản lý hành chính.

kết nối liên thông các hệ thống thông tin, cơ sở dữ

Câu hỏi 43: Thực trạng về khoa học và liệu; thực hiện hiệu quả cơ chế một cửa, một cửa công nghệ của Việt Nam trong việc đáp ứng liên thông; tăng cường bảo đảm an toàn thông tin, yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ

an ninh mạng; nâng cao chỉ số về Chính phủ điện tư như thế nào?

tử theo đánh giá của Liên hợp quốc. Hiện nay, đã

Trả lời:

có gần 50 bộ, ngành, địa phương triển khai nghiên Bức tranh khoa học và công nghệ của Việt cứu và xây dựng kiến trúc chính phủ, chính quyền Nam trong những năm qua có nhiều nét khởi sắc, điện tử và hầu hết các bộ, ngành địa phương còn lại tuy vẫn còn có những bất cập cần được cải thiện.

đang triển khai xây dựng1. Cuối tháng 6/2019, hệ

Hoạt động đổi mới công nghệ có tốc độ tăng thống thông tin phục vụ họp và xử lý công việc của trưởng cao, đáp ứng được yêu cầu của Chiến Chính phủ (E-cabinet) chính thức được khai trương lược Phát triển khoa học và công nghệ giai đoạn đưa vào hoạt động. Mục tiêu của E-cabinet là giúp 2011-2020. Trong giai đoạn 2011-2014, tốc độ đổi chuyển phương thức làm việc từ văn bản giấy sang mới công nghệ, thiết bị đạt 10,68%/năm, đạt mục môi trường điện tử, sử dụng văn bản điện tử, tạo tiêu chiến lược đề ra là 10-15%/năm giai đoạn 2011-2015. Tiếp theo, trong giai đoạn 2016-2020, môi trường hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch, chiến lược đề ra mục tiêu là tốc độ này đạt 20%/năm.

giảm thời gian, tăng hiệu quả trong xử lý công việc Bên cạnh một số lĩnh vực có tốc độ đổi mới công của Chính phủ.

nghệ nhanh như công nghệ thông tin - viễn thông, dầu khí, hàng không, tài chính - ngân hàng, thì 1. Theo Báo cáo số 2911/BC-VPCP ngày 30/3/2018

của Văn phòng Chính phủ về tình hình thực hiện Nghị

lĩnh vực sản xuất công nghiệp lại có tốc độ đổi mới quyết số 36a/NQ-CP của Chính phủ về Chính phủ điện công nghệ chậm hơn. Các doanh nghiệp trong lĩnh tử quý I năm 2018.

vực này chiếm khoảng 1/3 tổng số doanh nghiệp, 116

117

https://thuviensach.vn

liên quan vào giúp việc Chính phủ xây dựng Chính Ở góc độ doanh nghiệp, hơn 95% doanh nghiệp phủ điện tử. Chính phủ đã xác định đây là nhiệm có website, hơn 90% doanh nghiệp có kết nối vụ chiến lược, trọng tâm của Chính phủ giai đoạn Internet băng thông rộng. Điều đó cho thấy nỗ

2018-2020 và những năm tiếp theo. Đồng thời, đặt lực của doanh nghiệp trong việc quảng bá, tiếp thị

ra mục tiêu xây dựng Chính phủ điện tử phục vụ

và tương tác khách hàng cũng như quyết tâm của người dân; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, Nhà nước trong việc ứng dụng công nghệ thông tin xử lý hồ sơ công việc trên mạng máy tính; thực hiện vào hoạt động quản lý hành chính.

kết nối liên thông các hệ thống thông tin, cơ sở dữ

Câu hỏi 43: Thực trạng về khoa học và liệu; thực hiện hiệu quả cơ chế một cửa, một cửa công nghệ của Việt Nam trong việc đáp ứng liên thông; tăng cường bảo đảm an toàn thông tin, yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ

an ninh mạng; nâng cao chỉ số về Chính phủ điện tư như thế nào?

tử theo đánh giá của Liên hợp quốc. Hiện nay, đã

Trả lời:

có gần 50 bộ, ngành, địa phương triển khai nghiên Bức tranh khoa học và công nghệ của Việt cứu và xây dựng kiến trúc chính phủ, chính quyền Nam trong những năm qua có nhiều nét khởi sắc, điện tử và hầu hết các bộ, ngành địa phương còn lại tuy vẫn còn có những bất cập cần được cải thiện.

đang triển khai xây dựng1. Cuối tháng 6/2019, hệ

Hoạt động đổi mới công nghệ có tốc độ tăng thống thông tin phục vụ họp và xử lý công việc của trưởng cao, đáp ứng được yêu cầu của Chiến Chính phủ (E-cabinet) chính thức được khai trương lược Phát triển khoa học và công nghệ giai đoạn đưa vào hoạt động. Mục tiêu của E-cabinet là giúp 2011-2020. Trong giai đoạn 2011-2014, tốc độ đổi chuyển phương thức làm việc từ văn bản giấy sang mới công nghệ, thiết bị đạt 10,68%/năm, đạt mục môi trường điện tử, sử dụng văn bản điện tử, tạo tiêu chiến lược đề ra là 10-15%/năm giai đoạn 2011-2015. Tiếp theo, trong giai đoạn 2016-2020, môi trường hiện đại, chuyên nghiệp, minh bạch, chiến lược đề ra mục tiêu là tốc độ này đạt 20%/năm.

giảm thời gian, tăng hiệu quả trong xử lý công việc Bên cạnh một số lĩnh vực có tốc độ đổi mới công của Chính phủ.

nghệ nhanh như công nghệ thông tin - viễn thông, dầu khí, hàng không, tài chính - ngân hàng, thì 1. Theo Báo cáo số 2911/BC-VPCP ngày 30/3/2018

của Văn phòng Chính phủ về tình hình thực hiện Nghị

lĩnh vực sản xuất công nghiệp lại có tốc độ đổi mới quyết số 36a/NQ-CP của Chính phủ về Chính phủ điện công nghệ chậm hơn. Các doanh nghiệp trong lĩnh tử quý I năm 2018.

vực này chiếm khoảng 1/3 tổng số doanh nghiệp, 116

117

https://thuviensach.vn

tuy nhiên nhóm doanh nghiệp có trình độ công so với năm 2018); tỷ lệ hiệu quả của Việt Nam xếp nghệ tiên tiến chỉ đạt khoảng dưới 20% (chủ yếu là hạng 10, chỉ số Đổi mới sáng tạo đầu ra và đầu vào các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài).

lần lượt xếp hạng 38 và 71. Có nhiều nguyên nhân Mức độ tiên tiến, hiện đại của các công nghệ, dẫn đến thực trạng trên, tuy nhiên nguyên nhân thiết bị được các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư

trực tiếp có thể kể tới là đa số các doanh nghiệp nhập khẩu còn hạn chế, chủ yếu chỉ ở mức trung Việt Nam chưa có tầm nhìn dài hạn, thiếu nhân bình so với thế giới. Số liệu thống kê cho thấy, hai lực có trình độ cao và tiềm lực tài chính để tiến nhóm hàng Việt Nam nhập khẩu nhiều nhất trong hành đổi mới, nâng cấp công nghệ. Đầu tư của năm 2018 là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh doanh nghiệp cho nghiên cứu và đổi mới công nghệ

kiện (đạt 42,2 tỷ USD, tăng 11,7% so với năm 2017) còn rất thấp. Theo Báo cáo Năng lực cạnh tranh và máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác toàn cầu năm 2018 của Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ

(33,73 tỷ USD, giảm 0,5% so với năm 2017). Tuy đầu tư cho nghiên cứu và phát triển trên GDP xếp nhiên, có 95% kim ngạch xuất khẩu của hai nhóm hạng 76; theo Tổng cục Thống kê, chi ngân sách hàng này lại đang thuộc về các doanh nghiệp FDI nhà nước cho đầu tư phát triển năm 2018 đạt 260,2

và nguyên vật liệu cho hai nhóm hàng trên chủ

nghìn tỷ đồng, chiếm 20,45% tổng chi ngân sách yếu được nhập khẩu từ Trung Quốc (27%), trong nhà nước. Nguyên nhân sâu xa hơn là do khoa học khi đó tỷ trọng nhập khẩu từ các quốc gia tiên tiến và công nghệ chưa được xem là nhân tố quan trọng về công nghệ (như Hàn Quốc, Nhật Bản) khá thấp quyết định tốc độ và chất lượng tăng trưởng kinh (25,8% và 12,4%)1.

tế, tính cạnh tranh của nền kinh tế vẫn dựa chủ

Hoạt động cải tiến khoa học và công nghệ đã có yếu vào phát triển theo chiều rộng, thâm dụng lao hiệu quả đáng kể, tuy nhiên trình độ khoa học và động giá rẻ, khai thác tài nguyên thiên nhiên sẵn công nghệ còn thấp, đầu tư cho hoạt động nghiên có và tăng vốn đầu tư.

cứu và phát triển còn chưa cao. Theo xếp hạng của Hoạt động công bố quốc tế, sáng chế và đề xuất Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới năm 2017, Việt giải pháp hữu ích có tăng về số lượng, nhưng chất Nam xếp hạng 42/129 quốc gia được khảo sát về

lượng và mức độ ảnh hưởng đến phát triển kinh tế -

xã hội chưa cao. Theo Web of Science năm 2016, chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu 2019 (tăng 3 hạng trong giai đoạn 2011-2015, Việt Nam có 11.738 công 1. Theo Tổng cục Thống kê và Tổng cục Hải quan bố quốc tế, gấp 2,2 lần so với giai đoạn 2006-2010,

năm 2017; 2018.

tốc độ tăng bình quân là 19,5%/năm. Hoạt động 118

119

https://thuviensach.vn

tuy nhiên nhóm doanh nghiệp có trình độ công so với năm 2018); tỷ lệ hiệu quả của Việt Nam xếp nghệ tiên tiến chỉ đạt khoảng dưới 20% (chủ yếu là hạng 10, chỉ số Đổi mới sáng tạo đầu ra và đầu vào các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài).

lần lượt xếp hạng 38 và 71. Có nhiều nguyên nhân Mức độ tiên tiến, hiện đại của các công nghệ, dẫn đến thực trạng trên, tuy nhiên nguyên nhân thiết bị được các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư

trực tiếp có thể kể tới là đa số các doanh nghiệp nhập khẩu còn hạn chế, chủ yếu chỉ ở mức trung Việt Nam chưa có tầm nhìn dài hạn, thiếu nhân bình so với thế giới. Số liệu thống kê cho thấy, hai lực có trình độ cao và tiềm lực tài chính để tiến nhóm hàng Việt Nam nhập khẩu nhiều nhất trong hành đổi mới, nâng cấp công nghệ. Đầu tư của năm 2018 là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh doanh nghiệp cho nghiên cứu và đổi mới công nghệ

kiện (đạt 42,2 tỷ USD, tăng 11,7% so với năm 2017) còn rất thấp. Theo Báo cáo Năng lực cạnh tranh và máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng khác toàn cầu năm 2018 của Ngân hàng Thế giới, tỷ lệ

(33,73 tỷ USD, giảm 0,5% so với năm 2017). Tuy đầu tư cho nghiên cứu và phát triển trên GDP xếp nhiên, có 95% kim ngạch xuất khẩu của hai nhóm hạng 76; theo Tổng cục Thống kê, chi ngân sách hàng này lại đang thuộc về các doanh nghiệp FDI nhà nước cho đầu tư phát triển năm 2018 đạt 260,2

và nguyên vật liệu cho hai nhóm hàng trên chủ

nghìn tỷ đồng, chiếm 20,45% tổng chi ngân sách yếu được nhập khẩu từ Trung Quốc (27%), trong nhà nước. Nguyên nhân sâu xa hơn là do khoa học khi đó tỷ trọng nhập khẩu từ các quốc gia tiên tiến và công nghệ chưa được xem là nhân tố quan trọng về công nghệ (như Hàn Quốc, Nhật Bản) khá thấp quyết định tốc độ và chất lượng tăng trưởng kinh (25,8% và 12,4%)1.

tế, tính cạnh tranh của nền kinh tế vẫn dựa chủ

Hoạt động cải tiến khoa học và công nghệ đã có yếu vào phát triển theo chiều rộng, thâm dụng lao hiệu quả đáng kể, tuy nhiên trình độ khoa học và động giá rẻ, khai thác tài nguyên thiên nhiên sẵn công nghệ còn thấp, đầu tư cho hoạt động nghiên có và tăng vốn đầu tư.

cứu và phát triển còn chưa cao. Theo xếp hạng của Hoạt động công bố quốc tế, sáng chế và đề xuất Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới năm 2017, Việt giải pháp hữu ích có tăng về số lượng, nhưng chất Nam xếp hạng 42/129 quốc gia được khảo sát về

lượng và mức độ ảnh hưởng đến phát triển kinh tế -

xã hội chưa cao. Theo Web of Science năm 2016, chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu 2019 (tăng 3 hạng trong giai đoạn 2011-2015, Việt Nam có 11.738 công 1. Theo Tổng cục Thống kê và Tổng cục Hải quan bố quốc tế, gấp 2,2 lần so với giai đoạn 2006-2010,

năm 2017; 2018.

tốc độ tăng bình quân là 19,5%/năm. Hoạt động 118

119

https://thuviensach.vn

công bố quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn 34 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận doanh 2011-2015 xếp thứ 59 trên thế giới (so với thứ

nghiệp công nghệ cao; 400 doanh nghiệp đang hoạt hạng 66 trong giai đoạn 2006-2010 và thứ hạng 73

động tại các khu công nghệ cao; 818 doanh nghiệp trong giai đoạn 2001-2005) và xếp thứ 4 của Đông đạt tiêu chí doanh nghiệp khoa học và công nghệ

Nam Á, sau Singapore (thứ hạng 32 trên thế giới), và có nhu cầu được cấp chứng nhận (tập trung Malaysia (thứ hạng 38 trên thế giới) và Thái Lan chủ yếu trên địa bàn thành phố Hà Nội và Thành (thứ hạng 43 trên thế giới). Cùng với đó, số lượng phố Hồ Chí Minh); 1.400 doanh nghiệp phần mềm sáng chế, giải pháp hữu ích được bảo hộ trong trong lĩnh vực công nghệ thông tin1.

giai đoạn 2011-2015 tăng 62% so với giai đoạn 2006-2010. Tuy nhiên, phần lớn các công bố quốc tế

Câu hỏi 44: Thực trạng ngành công nghiệp xuất xứ từ Việt Nam đều là các bài báo, công trình Việt Nam khi bước vào thực hiện Cách mạng đứng tên chung với các tác giả nước ngoài; chỉ số

công nghiệp lần thứ tư như thế nào?

trích dẫn quốc tế và chỉ số tác động khoa học còn

Trả lời:

chưa đạt mức trung bình thế giới.

Công nghiệp Việt Nam đạt thành tích lớn về

Nguồn lực tham gia hoạt động nghiên cứu và quy mô phát triển và xuất khẩu, đóng góp quan phát triển của Việt Nam dồi dào, nhưng vẫn chưa trọng vào tăng trưởng GDP với nhiều ngành kinh phải là lợi thế cạnh tranh so với các nước trên thế

tế chủ lực. Theo Tổ chức Phát triển Công nghiệp giới. Theo kết quả điều tra năm 2014, tính theo Liên hợp quốc (UNIDO), năm 2017, Việt Nam xếp đầu người, cả nước có 164.744 người tham gia hoạt hạng 41/148 quốc gia về chỉ số Hiệu quả cạnh tranh động nghiên cứu và phát triển (14 người/vạn dân), công nghiệp. Đến hết năm 2016, cả nước có 325

trong đó số cán bộ nghiên cứu có trình độ cao đẳng khu công nghiệp được thành lập với tổng diện tích và đại học trở lên là 128.997 người. Nếu quy đổi đất tự nhiên 94,9 nghìn ha và 16 khu kinh tế được toàn thời gian (FTE), số lượng cán bộ nghiên cứu thành lập với tổng diện tích mặt đất và mặt nước và phát triển của Việt Nam chỉ đạt gần 7 người/

xấp xỉ 815 nghìn ha. Tính chung cả năm 2018, chỉ

vạn dân. Con số này vẫn rất thấp trên thế giới.

số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 10,2%

Về doanh nghiệp, tính đến tháng 11 năm 2015, cả

so với năm 2017. Trong các ngành công nghiệp, nước có khoảng 2.800 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, gồm 204 doanh nghiệp đã được cấp giấy 1. Theo Báo cáo Khoa học công nghệ năm 2015 của chứng nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ; Bộ Khoa học và Công nghệ.

120

121

https://thuviensach.vn

công bố quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn 34 doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận doanh 2011-2015 xếp thứ 59 trên thế giới (so với thứ

nghiệp công nghệ cao; 400 doanh nghiệp đang hoạt hạng 66 trong giai đoạn 2006-2010 và thứ hạng 73

động tại các khu công nghệ cao; 818 doanh nghiệp trong giai đoạn 2001-2005) và xếp thứ 4 của Đông đạt tiêu chí doanh nghiệp khoa học và công nghệ

Nam Á, sau Singapore (thứ hạng 32 trên thế giới), và có nhu cầu được cấp chứng nhận (tập trung Malaysia (thứ hạng 38 trên thế giới) và Thái Lan chủ yếu trên địa bàn thành phố Hà Nội và Thành (thứ hạng 43 trên thế giới). Cùng với đó, số lượng phố Hồ Chí Minh); 1.400 doanh nghiệp phần mềm sáng chế, giải pháp hữu ích được bảo hộ trong trong lĩnh vực công nghệ thông tin1.

giai đoạn 2011-2015 tăng 62% so với giai đoạn 2006-2010. Tuy nhiên, phần lớn các công bố quốc tế

Câu hỏi 44: Thực trạng ngành công nghiệp xuất xứ từ Việt Nam đều là các bài báo, công trình Việt Nam khi bước vào thực hiện Cách mạng đứng tên chung với các tác giả nước ngoài; chỉ số

công nghiệp lần thứ tư như thế nào?

trích dẫn quốc tế và chỉ số tác động khoa học còn

Trả lời:

chưa đạt mức trung bình thế giới.

Công nghiệp Việt Nam đạt thành tích lớn về

Nguồn lực tham gia hoạt động nghiên cứu và quy mô phát triển và xuất khẩu, đóng góp quan phát triển của Việt Nam dồi dào, nhưng vẫn chưa trọng vào tăng trưởng GDP với nhiều ngành kinh phải là lợi thế cạnh tranh so với các nước trên thế

tế chủ lực. Theo Tổ chức Phát triển Công nghiệp giới. Theo kết quả điều tra năm 2014, tính theo Liên hợp quốc (UNIDO), năm 2017, Việt Nam xếp đầu người, cả nước có 164.744 người tham gia hoạt hạng 41/148 quốc gia về chỉ số Hiệu quả cạnh tranh động nghiên cứu và phát triển (14 người/vạn dân), công nghiệp. Đến hết năm 2016, cả nước có 325

trong đó số cán bộ nghiên cứu có trình độ cao đẳng khu công nghiệp được thành lập với tổng diện tích và đại học trở lên là 128.997 người. Nếu quy đổi đất tự nhiên 94,9 nghìn ha và 16 khu kinh tế được toàn thời gian (FTE), số lượng cán bộ nghiên cứu thành lập với tổng diện tích mặt đất và mặt nước và phát triển của Việt Nam chỉ đạt gần 7 người/

xấp xỉ 815 nghìn ha. Tính chung cả năm 2018, chỉ

vạn dân. Con số này vẫn rất thấp trên thế giới.

số sản xuất toàn ngành công nghiệp tăng 10,2%

Về doanh nghiệp, tính đến tháng 11 năm 2015, cả

so với năm 2017. Trong các ngành công nghiệp, nước có khoảng 2.800 doanh nghiệp khoa học và công nghệ, gồm 204 doanh nghiệp đã được cấp giấy 1. Theo Báo cáo Khoa học công nghệ năm 2015 của chứng nhận doanh nghiệp khoa học và công nghệ; Bộ Khoa học và Công nghệ.

120

121

https://thuviensach.vn

ngành chế biến, chế tạo tăng 12,3%, thấp hơn Thứ nhất, trình độ công nghiệp của Việt Nam mức tăng 14,7% của năm 2017 nhưng cao hơn còn thấp, chủ yếu phát triển theo chiều rộng nhưng mức tăng các năm (2012-2016); ngành sản xuất giá trị gia tăng không cao. Một số ngành công và phân phối điện tăng 10%; ngành cung cấp nước nghiệp chủ đạo chưa được tổ chức theo mô hình và xử lý rác thải, nước thải tăng 6,3%; ngành khai chuỗi giá trị, đặc biệt là các ngành công nghiệp khoáng giảm sâu ở mức 2%1. Giá trị sản xuất công định hướng xuất khẩu. Đa số các doanh nghiệp chỉ

nghiệp Việt Nam sau 10 năm 2006-2015 tăng gần tham gia được ở các công đoạn có giá trị gia tăng 3,5 lần, với tỷ trọng đóng góp vào GDP duy trì ổn thấp như gia công, lắp ráp, không chủ động được định khoảng 31-32% và trở thành ngành đóng góp nguồn cung cho sản xuất, đặc biệt là đối với các nhiều nhất cho ngân sách nhà nước. Công nghiệp ngành phải nhập khẩu nguyên phụ liệu như dệt luôn là ngành xuất khẩu chủ đạo của Việt Nam may, da giày, điện tử, hóa chất... Đây là các khâu với tỷ trọng ở mức xấp xỉ 90% tổng kim ngạch xuất được đánh giá là tạo ra giá trị gia tăng thấp nhất.

khẩu cả nước qua các năm. Cơ cấu xuất khẩu của Đến năm 2014, Việt Nam chỉ đứng thứ 102/144

các ngành công nghiệp chuyển dịch theo hướng quốc gia về chỉ số Giá trị gia tăng của nhóm ngành tích cực với tỷ trọng các ngành công nghiệp chế

công nghiệp chế tạo (MVA) bình quân đầu người1.

biến, chế tạo từ mức 46,7% năm 2000 lên 82,82%

Ngành công nghiệp phụ thuộc nhiều vào doanh năm 2018, trong khi nhóm ngành khoáng sản nghiệp FDI, nội lực phát triển còn yếu. Tính đến hết giảm liên tục, từ 22% năm 2007 xuống còn 1,94%

năm 2018, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước năm 2018. Trong những năm gần đây, các ngành đạt 480,17 tỷ USD, tăng 12,2% so với năm 2017.

như: điện tử, dệt may và da giày đã trở thành ba Trong đó, xuất, nhập khẩu của khối doanh nghiệp ngành xuất khẩu chủ lực của nền kinh tế với tỷ

FDI đạt 313,21 tỷ USD, chiếm 65,2% tổng kim trọng chiếm hơn 60% tổng kim ngạch xuất khẩu ngạch xuất, nhập khẩu2. Do nội lực phát triển còn của cả nước2.

yếu nên công nghiệp là ngành liên tục nhập siêu.

Bên cạnh những thành tích nổi bật trên, thực Từ đó cho thấy, ngành công nghiệp Việt Nam còn trạng về phát triển công nghiệp ở Việt Nam hiện phụ thuộc vào nhập khẩu, thiếu chủ động và dễ tổn nay là:

thương trước các biến động của thị trường thế giới, 1. Tổng cục Thống kê, http://www.gso.gov.vn, 2018.

1. Theo UNIDO, 2016.

2. Bộ Công Thương, 2018.

2. Tổng cục Hải quan, http://www.customs.gov.vn, 2018.

122

123

https://thuviensach.vn

ngành chế biến, chế tạo tăng 12,3%, thấp hơn Thứ nhất, trình độ công nghiệp của Việt Nam mức tăng 14,7% của năm 2017 nhưng cao hơn còn thấp, chủ yếu phát triển theo chiều rộng nhưng mức tăng các năm (2012-2016); ngành sản xuất giá trị gia tăng không cao. Một số ngành công và phân phối điện tăng 10%; ngành cung cấp nước nghiệp chủ đạo chưa được tổ chức theo mô hình và xử lý rác thải, nước thải tăng 6,3%; ngành khai chuỗi giá trị, đặc biệt là các ngành công nghiệp khoáng giảm sâu ở mức 2%1. Giá trị sản xuất công định hướng xuất khẩu. Đa số các doanh nghiệp chỉ

nghiệp Việt Nam sau 10 năm 2006-2015 tăng gần tham gia được ở các công đoạn có giá trị gia tăng 3,5 lần, với tỷ trọng đóng góp vào GDP duy trì ổn thấp như gia công, lắp ráp, không chủ động được định khoảng 31-32% và trở thành ngành đóng góp nguồn cung cho sản xuất, đặc biệt là đối với các nhiều nhất cho ngân sách nhà nước. Công nghiệp ngành phải nhập khẩu nguyên phụ liệu như dệt luôn là ngành xuất khẩu chủ đạo của Việt Nam may, da giày, điện tử, hóa chất... Đây là các khâu với tỷ trọng ở mức xấp xỉ 90% tổng kim ngạch xuất được đánh giá là tạo ra giá trị gia tăng thấp nhất.

khẩu cả nước qua các năm. Cơ cấu xuất khẩu của Đến năm 2014, Việt Nam chỉ đứng thứ 102/144

các ngành công nghiệp chuyển dịch theo hướng quốc gia về chỉ số Giá trị gia tăng của nhóm ngành tích cực với tỷ trọng các ngành công nghiệp chế

công nghiệp chế tạo (MVA) bình quân đầu người1.

biến, chế tạo từ mức 46,7% năm 2000 lên 82,82%

Ngành công nghiệp phụ thuộc nhiều vào doanh năm 2018, trong khi nhóm ngành khoáng sản nghiệp FDI, nội lực phát triển còn yếu. Tính đến hết giảm liên tục, từ 22% năm 2007 xuống còn 1,94%

năm 2018, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước năm 2018. Trong những năm gần đây, các ngành đạt 480,17 tỷ USD, tăng 12,2% so với năm 2017.

như: điện tử, dệt may và da giày đã trở thành ba Trong đó, xuất, nhập khẩu của khối doanh nghiệp ngành xuất khẩu chủ lực của nền kinh tế với tỷ

FDI đạt 313,21 tỷ USD, chiếm 65,2% tổng kim trọng chiếm hơn 60% tổng kim ngạch xuất khẩu ngạch xuất, nhập khẩu2. Do nội lực phát triển còn của cả nước2.

yếu nên công nghiệp là ngành liên tục nhập siêu.

Bên cạnh những thành tích nổi bật trên, thực Từ đó cho thấy, ngành công nghiệp Việt Nam còn trạng về phát triển công nghiệp ở Việt Nam hiện phụ thuộc vào nhập khẩu, thiếu chủ động và dễ tổn nay là:

thương trước các biến động của thị trường thế giới, 1. Tổng cục Thống kê, http://www.gso.gov.vn, 2018.

1. Theo UNIDO, 2016.

2. Bộ Công Thương, 2018.

2. Tổng cục Hải quan, http://www.customs.gov.vn, 2018.

122

123

https://thuviensach.vn

đặc biệt là nhập khẩu nguyên liệu đầu vào cho sản Câu hỏi 45: Thực trạng ngành nông nghiệp xuất. Năm 2015, tỷ lệ nội địa hóa của ngành điện Việt Nam khi bước vào thực hiện Cách mạng tử gia dụng là 30-35%; điện tử tin học, viễn thông công nghiệp lần thứ tư như thế nào?

là 15%; điện tử chuyên dụng là 5%; ôtô - xe máy là

Trả lời:

40%; công nghiệp công nghệ cao là 5%; dệt may là 40%; da giày là 40-45% (Bộ Công Thương, 2017).

Ở Việt Nam, cơ cấu lại nông nghiệp sau 5 năm Thứ hai, năng suất lao động công nghiệp, nhất 2013-2017 đã có bước chuyển dịch đáng kể, từ sản là công nghiệp chế biến, chế tạo còn ở mức thấp.

xuất nông nghiệp còn nhiều hạn chế, yếu kém sang Tốc độ tăng năng suất lao động của ngành công nền nông nghiệp cạnh tranh quốc tế, sản xuất theo nghiệp năm 2018 tăng 4,5%, bình quân giai đoạn lợi thế và nhu cầu thị trường.

2011-2018 tăng 3,1%/năm, bình quân giai đoạn Năng suất lao động nông nghiệp tăng nhanh 2016-2018 tăng 1,83%/năm; tốc độ tăng chậm hơn tốc trong 5 năm qua, với mức tăng bình quân 6,67%/năm.

độ tăng bình quân chung của nền kinh tế giai đoạn Thu nhập và mức sống cư dân nông thôn ngày càng 2016-2018 tăng 5,77%/năm, giai đoạn 2011-2018

được cải thiện, thu nhập bình quân hộ gia đình nông tăng bình quân 4,88%/năm1. Năng suất lao động thôn đạt khoảng 130 triệu đồng/năm, gấp 1,71 lần so công nghiệp Việt Nam bị bỏ xa so với các nước phát với năm 2012.

triển và các nước trong khu vực: năng suất lao Trước các tác động của biến đổi khí hậu, thiên động của Nhật Bản cao gấp 39 lần của Việt Nam, tai và biến động bất lợi của thị trường, ngành nông Singapore cao gấp 26 lần, Hàn Quốc cao gấp 16

nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng ổn định 2,55%/năm.

lần và Trung Quốc cao gấp 2 lần. So với các nước Quy mô và sức sản xuất của nông nghiệp được đang phát triển trong khu vực thì Malaysia cao mở rộng, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng cả về

gấp 6,5 lần, Thái Lan và Philippines cao gấp 1,5

số lượng và chất lượng nông sản, đưa Việt Nam lần so với Việt Nam. Tốc độ tăng trưởng giá trị gia trở thành nước xuất khẩu nông sản đứng thứ 2

tăng trong công nghiệp đạt thấp, tỷ trọng giá trị

Đông Nam Á và thứ 15 trên thế giới. Song, vượt gia tăng ngành công nghiệp trong GDP giảm từ

qua những thách thức đó ngành nông nghiệp cũng 32% năm 2010 xuống còn khoảng 28% năm 2015

có nhiều bước tiến mang tính đột phá, năm 2017

(Bộ Công Thương, 2017).

ngành nông nghiệp (chiếm tới 15,34% trong tổng 1. Theo Báo điện tử Chính phủ, http://www.

GDP của cả nước) đạt mức tăng trưởng 2,9% so với baochinhphu.vn.

cùng kỳ năm 2016. Trong 6 tháng đầu năm 2018, 124

125

https://thuviensach.vn

đặc biệt là nhập khẩu nguyên liệu đầu vào cho sản Câu hỏi 45: Thực trạng ngành nông nghiệp xuất. Năm 2015, tỷ lệ nội địa hóa của ngành điện Việt Nam khi bước vào thực hiện Cách mạng tử gia dụng là 30-35%; điện tử tin học, viễn thông công nghiệp lần thứ tư như thế nào?

là 15%; điện tử chuyên dụng là 5%; ôtô - xe máy là

Trả lời:

40%; công nghiệp công nghệ cao là 5%; dệt may là 40%; da giày là 40-45% (Bộ Công Thương, 2017).

Ở Việt Nam, cơ cấu lại nông nghiệp sau 5 năm Thứ hai, năng suất lao động công nghiệp, nhất 2013-2017 đã có bước chuyển dịch đáng kể, từ sản là công nghiệp chế biến, chế tạo còn ở mức thấp.

xuất nông nghiệp còn nhiều hạn chế, yếu kém sang Tốc độ tăng năng suất lao động của ngành công nền nông nghiệp cạnh tranh quốc tế, sản xuất theo nghiệp năm 2018 tăng 4,5%, bình quân giai đoạn lợi thế và nhu cầu thị trường.

2011-2018 tăng 3,1%/năm, bình quân giai đoạn Năng suất lao động nông nghiệp tăng nhanh 2016-2018 tăng 1,83%/năm; tốc độ tăng chậm hơn tốc trong 5 năm qua, với mức tăng bình quân 6,67%/năm.

độ tăng bình quân chung của nền kinh tế giai đoạn Thu nhập và mức sống cư dân nông thôn ngày càng 2016-2018 tăng 5,77%/năm, giai đoạn 2011-2018

được cải thiện, thu nhập bình quân hộ gia đình nông tăng bình quân 4,88%/năm1. Năng suất lao động thôn đạt khoảng 130 triệu đồng/năm, gấp 1,71 lần so công nghiệp Việt Nam bị bỏ xa so với các nước phát với năm 2012.

triển và các nước trong khu vực: năng suất lao Trước các tác động của biến đổi khí hậu, thiên động của Nhật Bản cao gấp 39 lần của Việt Nam, tai và biến động bất lợi của thị trường, ngành nông Singapore cao gấp 26 lần, Hàn Quốc cao gấp 16

nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng ổn định 2,55%/năm.

lần và Trung Quốc cao gấp 2 lần. So với các nước Quy mô và sức sản xuất của nông nghiệp được đang phát triển trong khu vực thì Malaysia cao mở rộng, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng cả về

gấp 6,5 lần, Thái Lan và Philippines cao gấp 1,5

số lượng và chất lượng nông sản, đưa Việt Nam lần so với Việt Nam. Tốc độ tăng trưởng giá trị gia trở thành nước xuất khẩu nông sản đứng thứ 2

tăng trong công nghiệp đạt thấp, tỷ trọng giá trị

Đông Nam Á và thứ 15 trên thế giới. Song, vượt gia tăng ngành công nghiệp trong GDP giảm từ

qua những thách thức đó ngành nông nghiệp cũng 32% năm 2010 xuống còn khoảng 28% năm 2015

có nhiều bước tiến mang tính đột phá, năm 2017

(Bộ Công Thương, 2017).

ngành nông nghiệp (chiếm tới 15,34% trong tổng 1. Theo Báo điện tử Chính phủ, http://www.

GDP của cả nước) đạt mức tăng trưởng 2,9% so với baochinhphu.vn.

cùng kỳ năm 2016. Trong 6 tháng đầu năm 2018, 124

125

https://thuviensach.vn

con số thống kê cho thấy đã vượt mức so với kế

phá trong công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, hoạch đề ra. Theo đó, GDP ngành nông, lâm, thủy công nghệ nano... Việc áp dụng các tiến bộ khoa học sản 6 tháng đầu năm 2018 tăng từ 3,95-4,05%, đạt kỹ thuật đã và đang thực sự làm thay đổi diện mạo mức tăng cao nhất trong 10 năm gần đây. Giá trị

cho ngành nông nghiệp Việt Nam theo hướng công sản xuất nông, lâm, thủy sản tăng trưởng 4,2%.

nghiệp hóa. Với công nghệ có từ Cách mạng công Trong đó, trồng trọt tăng 4,12%, chăn nuôi tăng nghiệp 4.0, ngành nông nghiệp sẽ được tiếp cận rõ 2,04%, lâm nghiệp tăng 5,21%, thủy sản tăng 6,49%.

ràng hơn, sắc nét hơn các tính năng ưu việt của nó, Tuy nhiên, trong những năm qua, nông nghiệp không chỉ thúc đẩy mạnh mẽ trong sản xuất mà nước ta vẫn còn gặp nhiều khó khăn từ yếu tố khách còn tăng chất lượng và giá thành sản phẩm. Các quan đến yếu tố chủ quan, được mùa thì mất giá, mô hình sản xuất khép kín, với hệ thống máy móc, được giá thì lại mất mùa. Điều đó khiến không ít trang thiết bị hiện đại thay thế sức lao động, các lần đời sống của bà con nông dân bị đảo lộn, gây sản phẩm được tạo ra một cách nghiêm ngặt theo thiệt hại đến thu nhập cũng như ảnh hưởng đến đúng chuẩn quốc tế, đúng quy định về vệ sinh an nền kinh tế nước nhà.

toàn thực phẩm, các khu ứng dụng công nghệ cao Có thể thấy áp dụng khoa học công nghệ vào giúp đẩy mạnh việc tái cơ cấu cây trồng... được đưa sản xuất nông nghiệp có vai trò rất quan trọng.

vào sử dụng.

“Không có khoa học công nghệ, không thể tăng Bên cạnh đó, việc sử dụng công nghệ điện toán năng suất lao động, không thể tạo ra những sản đám mây giúp các doanh nghiệp kiểm soát được phẩm có tính đột phá”, khoa học công nghệ trong nhiệt độ khi vận chuyển nông sản xuất khẩu sang sản xuất nông nghiệp giúp tạo thêm tới hơn 30%

các thị trường khác, tránh được tình trạng hư

giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp.

hỏng cũng như giữ nguyên chất lượng sản phẩm, Những tiến bộ của khoa học công nghệ, đặc biệt bảo đảm yêu cầu của những thị trường nước ngoài là thành tựu của Cách mạng công nghiệp 4.0 đang khó tính.

tạo ra cơ hội rất lớn cho nông nghiệp. Nông nghiệp Hay như công nghệ sinh học cho phép người Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội phát triển, để

nông dân lai giống, chọn lọc ra các giống cây trồng nâng cao chất lượng, hiệu quả, sản lượng, sức cạnh vật nuôi có chất lượng, phù hợp nhu cầu của thị

tranh của nông sản.

trường, từ đó tăng năng suất, chất lượng và giá Cách mạng công nghiệp 4.0 tập trung chủ yếu thành sản phẩm. Sự nhanh nhạy trong công nghệ

vào sản xuất, phần lớn dựa trên các thành tựu đột thông tin giúp doanh nghiệp, người sản xuất quảng 126

127

https://thuviensach.vn

con số thống kê cho thấy đã vượt mức so với kế

phá trong công nghệ thông tin, công nghệ sinh học, hoạch đề ra. Theo đó, GDP ngành nông, lâm, thủy công nghệ nano... Việc áp dụng các tiến bộ khoa học sản 6 tháng đầu năm 2018 tăng từ 3,95-4,05%, đạt kỹ thuật đã và đang thực sự làm thay đổi diện mạo mức tăng cao nhất trong 10 năm gần đây. Giá trị

cho ngành nông nghiệp Việt Nam theo hướng công sản xuất nông, lâm, thủy sản tăng trưởng 4,2%.

nghiệp hóa. Với công nghệ có từ Cách mạng công Trong đó, trồng trọt tăng 4,12%, chăn nuôi tăng nghiệp 4.0, ngành nông nghiệp sẽ được tiếp cận rõ 2,04%, lâm nghiệp tăng 5,21%, thủy sản tăng 6,49%.

ràng hơn, sắc nét hơn các tính năng ưu việt của nó, Tuy nhiên, trong những năm qua, nông nghiệp không chỉ thúc đẩy mạnh mẽ trong sản xuất mà nước ta vẫn còn gặp nhiều khó khăn từ yếu tố khách còn tăng chất lượng và giá thành sản phẩm. Các quan đến yếu tố chủ quan, được mùa thì mất giá, mô hình sản xuất khép kín, với hệ thống máy móc, được giá thì lại mất mùa. Điều đó khiến không ít trang thiết bị hiện đại thay thế sức lao động, các lần đời sống của bà con nông dân bị đảo lộn, gây sản phẩm được tạo ra một cách nghiêm ngặt theo thiệt hại đến thu nhập cũng như ảnh hưởng đến đúng chuẩn quốc tế, đúng quy định về vệ sinh an nền kinh tế nước nhà.

toàn thực phẩm, các khu ứng dụng công nghệ cao Có thể thấy áp dụng khoa học công nghệ vào giúp đẩy mạnh việc tái cơ cấu cây trồng... được đưa sản xuất nông nghiệp có vai trò rất quan trọng.

vào sử dụng.

“Không có khoa học công nghệ, không thể tăng Bên cạnh đó, việc sử dụng công nghệ điện toán năng suất lao động, không thể tạo ra những sản đám mây giúp các doanh nghiệp kiểm soát được phẩm có tính đột phá”, khoa học công nghệ trong nhiệt độ khi vận chuyển nông sản xuất khẩu sang sản xuất nông nghiệp giúp tạo thêm tới hơn 30%

các thị trường khác, tránh được tình trạng hư

giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp.

hỏng cũng như giữ nguyên chất lượng sản phẩm, Những tiến bộ của khoa học công nghệ, đặc biệt bảo đảm yêu cầu của những thị trường nước ngoài là thành tựu của Cách mạng công nghiệp 4.0 đang khó tính.

tạo ra cơ hội rất lớn cho nông nghiệp. Nông nghiệp Hay như công nghệ sinh học cho phép người Việt Nam đứng trước nhiều cơ hội phát triển, để

nông dân lai giống, chọn lọc ra các giống cây trồng nâng cao chất lượng, hiệu quả, sản lượng, sức cạnh vật nuôi có chất lượng, phù hợp nhu cầu của thị

tranh của nông sản.

trường, từ đó tăng năng suất, chất lượng và giá Cách mạng công nghiệp 4.0 tập trung chủ yếu thành sản phẩm. Sự nhanh nhạy trong công nghệ

vào sản xuất, phần lớn dựa trên các thành tựu đột thông tin giúp doanh nghiệp, người sản xuất quảng 126

127

https://thuviensach.vn

bá được hình ảnh quy trình sản xuất, chất lượng, sản xuất manh mún còn nhiều, điều kiện tự nhiên mẫu mã, công dụng... của các sản phẩm đến rộng mỗi vùng mỗi phức tạp, gây cản trở cho các doanh rãi người tiêu dùng, thu hút các nhà đầu tư trong và nghiệp đầu tư quy mô lớn...

ngoài nước tham gia đầu tư liên kết phát triển... Có Các thị trường khó tính trên thế giới như Mỹ, thể thấy rõ bản chất của cơ cấu lại nông nghiệp là Nhật Bản, các nước EU... đòi hỏi nông sản Việt chuyển dịch sản xuất từ mô hình cũ sang mô hình Nam phải thực sự có chất lượng theo đúng tiêu mới phù hợp với nhu cầu thị trường, nhằm đem lại chuẩn. Bên cạnh đó, các sản phẩm của các nước năng suất, chất lượng và giá trị cao hơn. Để thực được đầu tư bài bản, có hiệu quả sẽ khiến cho nông hiện được mục đích trên thì chỉ có cách áp dụng công sản của nước ta khó có thể cạnh tranh nếu việc áp nghệ cao, công nghệ của Cách mạng công nghiệp 4.0, dụng các công nghệ của Cách mạng công nghiệp 4.0

chứ không phải dựa vào vốn, lao động.

không đúng quy trình.

Công nghệ phát triển bên cạnh mặt tích cực Bên cạnh đó, các doanh nghiệp đầu tư vào sản cũng có những khó khăn ảnh hưởng đến nông xuất nông sản ở Việt Nam hiện nay thực sự còn nghiệp. Nhìn vào thực trạng công nghệ hiện nay, quá ít, trừ một số ít doanh nghiệp lớn đã có thương nhiều chuyên gia tỏ ra lo ngại đối với phát triển hiệu, có khả năng về kinh tế, có sự đầu tư bài bản nông nghiệp sử dụng công nghệ của Cách mạng về công nghệ, quy trình đã và đang dần vươn ra công nghiệp 4.0 bởi trình độ công nghệ của Việt thị trường lớn của nước ngoài. Đối với các doanh Nam chỉ loanh quanh ở mức 2.5.

nghiệp nhỏ và vừa, khả năng đầu tư còn hạn chế

Khoa học công nghệ liên quan mật thiết tới do yếu hơn về tiềm lực kinh tế, chủ yếu phục vụ

giáo dục và đào tạo, nhưng hiện nay ở nước ta cả

thị trường nội địa, khó cạnh tranh với các doanh hai lĩnh vực này còn nhiều bất cập.

nghiệp lớn. Có thể thấy doanh nghiệp nhà nước đã Đối với người sản xuất sản phẩm nông nghiệp, có sự chuyển mình, song còn chưa rõ rệt, chưa có sự

việc áp dụng được công nghệ 4.0 vào các sản phẩm đầu tư chọn lọc vào nghiên cứu ứng dụng hay việc nông nghiệp đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khá lớn (đầu chuyển giao công nghệ.

tư xây dựng mô hình khép kín, máy móc tự động Trong nông nghiệp, do chi phí sản xuất còn cao hóa, các kỹ thuật chăm sóc...), song điều kiện tại so với giá cả biến động và việc lạm dụng phân bón, các vùng nông thôn còn nhiều thiếu thốn, chưa có thuốc bảo vệ thực vật, sản xuất sai quy trình kỹ

sự quy hoạch bài bản mà chỉ tập trung ở các vùng thuật, sử dụng quá nhiều lao động và chất lượng trọng điểm miền Bắc và miền Nam. Tình trạng không đồng nhất. Trong bối cảnh đó, tổn thất nông 128

129

https://thuviensach.vn

bá được hình ảnh quy trình sản xuất, chất lượng, sản xuất manh mún còn nhiều, điều kiện tự nhiên mẫu mã, công dụng... của các sản phẩm đến rộng mỗi vùng mỗi phức tạp, gây cản trở cho các doanh rãi người tiêu dùng, thu hút các nhà đầu tư trong và nghiệp đầu tư quy mô lớn...

ngoài nước tham gia đầu tư liên kết phát triển... Có Các thị trường khó tính trên thế giới như Mỹ, thể thấy rõ bản chất của cơ cấu lại nông nghiệp là Nhật Bản, các nước EU... đòi hỏi nông sản Việt chuyển dịch sản xuất từ mô hình cũ sang mô hình Nam phải thực sự có chất lượng theo đúng tiêu mới phù hợp với nhu cầu thị trường, nhằm đem lại chuẩn. Bên cạnh đó, các sản phẩm của các nước năng suất, chất lượng và giá trị cao hơn. Để thực được đầu tư bài bản, có hiệu quả sẽ khiến cho nông hiện được mục đích trên thì chỉ có cách áp dụng công sản của nước ta khó có thể cạnh tranh nếu việc áp nghệ cao, công nghệ của Cách mạng công nghiệp 4.0, dụng các công nghệ của Cách mạng công nghiệp 4.0

chứ không phải dựa vào vốn, lao động.

không đúng quy trình.

Công nghệ phát triển bên cạnh mặt tích cực Bên cạnh đó, các doanh nghiệp đầu tư vào sản cũng có những khó khăn ảnh hưởng đến nông xuất nông sản ở Việt Nam hiện nay thực sự còn nghiệp. Nhìn vào thực trạng công nghệ hiện nay, quá ít, trừ một số ít doanh nghiệp lớn đã có thương nhiều chuyên gia tỏ ra lo ngại đối với phát triển hiệu, có khả năng về kinh tế, có sự đầu tư bài bản nông nghiệp sử dụng công nghệ của Cách mạng về công nghệ, quy trình đã và đang dần vươn ra công nghiệp 4.0 bởi trình độ công nghệ của Việt thị trường lớn của nước ngoài. Đối với các doanh Nam chỉ loanh quanh ở mức 2.5.

nghiệp nhỏ và vừa, khả năng đầu tư còn hạn chế

Khoa học công nghệ liên quan mật thiết tới do yếu hơn về tiềm lực kinh tế, chủ yếu phục vụ

giáo dục và đào tạo, nhưng hiện nay ở nước ta cả

thị trường nội địa, khó cạnh tranh với các doanh hai lĩnh vực này còn nhiều bất cập.

nghiệp lớn. Có thể thấy doanh nghiệp nhà nước đã Đối với người sản xuất sản phẩm nông nghiệp, có sự chuyển mình, song còn chưa rõ rệt, chưa có sự

việc áp dụng được công nghệ 4.0 vào các sản phẩm đầu tư chọn lọc vào nghiên cứu ứng dụng hay việc nông nghiệp đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khá lớn (đầu chuyển giao công nghệ.

tư xây dựng mô hình khép kín, máy móc tự động Trong nông nghiệp, do chi phí sản xuất còn cao hóa, các kỹ thuật chăm sóc...), song điều kiện tại so với giá cả biến động và việc lạm dụng phân bón, các vùng nông thôn còn nhiều thiếu thốn, chưa có thuốc bảo vệ thực vật, sản xuất sai quy trình kỹ

sự quy hoạch bài bản mà chỉ tập trung ở các vùng thuật, sử dụng quá nhiều lao động và chất lượng trọng điểm miền Bắc và miền Nam. Tình trạng không đồng nhất. Trong bối cảnh đó, tổn thất nông 128

129

https://thuviensach.vn

sản sau thu hoạch ở Việt Nam còn cao hơn so với doanh nghiệp như Demeter, MimosaTEK, Infinity các nước trong khu vực Đông Nam Á (rau quả là Blockchain Labs... Song trong thực tế, thiết bị công 32%, thịt là 14% và thủy sản là 12%). Bên cạnh đó, nghệ lõi như cảm biến đo lường “sức khỏe” cây trồng tồn tại những cái khó là thiếu kho chứa bảo đảm và môi trường canh tác đều được nhập khẩu; giải tiêu chuẩn, vận chuyển và đóng gói kém và giao pháp thông minh mà doanh nghiệp đưa ra chưa dịch qua quá nhiều khâu trung gian.

đồng bộ, chẳng hạn như giải pháp truy xuất nguồn Ở khâu chế biến, hạn chế là công nghệ thấp, gốc sản phẩm bằng tem QR code.

giá trị gia tăng thấp, quy mô nhỏ, manh mún. Theo Có không ít địa phương xác định phát triển đánh giá của Công ty cổ phần Nafoods Group, hiện nông nghiệp trong Cách mạng công nghiệp 4.0 là nay các công nghệ bảo quản, chế biến nông sản nội dung quan trọng của cơ cấu lại nông nghiệp.

trong nước còn rất hạn chế. Đặc biệt, do công nghệ

Đầu tư thiết bị công nghệ của Cách mạng công chế biến sâu ở Việt Nam còn hạn chế nên chưa tạo nghiệp 4.0 phục vụ sản xuất nông nghiệp không ra nhiều sản phẩm nông nghiệp có giá trị gia tăng hề dễ dàng bởi ứng dụng công nghệ cao vào sản cao. Do đó, sản phẩm nông sản xuất khẩu có chất xuất nông nghiệp tuy đã được chứng minh là đem lượng thấp và giá thấp, thiếu thương hiệu...

lại giá trị cao hơn hẳn, nhưng để có bước chuyển Thế nên, khi không đủ tiềm lực để cạnh tranh từ nông nghiệp công nghệ cao sang nông nghiệp với các doanh nghiệp lớn, rất dễ xảy ra hiện tượng 4.0 lại là bài toán khó. Thiết bị phần cứng phục lợi dụng thương hiệu, bao bì, nhãn mác, làm giả, làm vụ nông nghiệp 4.0 của Việt Nam còn thua kém và nhái thương hiệu. Để tiêu thụ sản phẩm kéo theo cả

rất hạn chế so với các quốc gia khác. Ngoài ra chi sản phẩm phục vụ sản xuất như phân bón, thuốc trừ

phí đầu tư thiết bị công nghệ cho nông nghiệp 4.0

sâu, các nguyên liệu bảo quản, thức ăn chăn nuôi...

không hề nhỏ.

cũng bị làm giả để “che mắt” người tiêu dùng.

Điểm cốt lõi của nông nghiệp 4.0 là kết nối Mặt khác, việc thiếu và chưa đồng bộ thiết bị

cảm biến Internet vạn vật (IoT). Tuy nhiên, chi phí công nghệ, giá thành nhập khẩu cao... là những đầu tư camera cảm biến tự động là 500 triệu đồng/

nút thắt đối với phát triển nông nghiệp trong Cách chiếc, bằng 100 tấn lúa và phải sản xuất trong 2

mạng công nghiệp 4.0 ở Việt Nam.

vụ. Thái Lan hay Nhật Bản đã áp dụng thiết bị và Thị trường giải pháp và thiết bị thông minh robot thu hái cà phê và cây ăn quả, nhưng giá bán cho sản xuất nông nghiệp 4.0 ở Việt Nam đã chừng 200.000-300.000 USD (khoảng 6 tỷ đồng), bước đầu hình thành, với sự tham gia của một số

mức giá này bằng khoảng 1.200 tấn lúa.

130

131

https://thuviensach.vn

sản sau thu hoạch ở Việt Nam còn cao hơn so với doanh nghiệp như Demeter, MimosaTEK, Infinity các nước trong khu vực Đông Nam Á (rau quả là Blockchain Labs... Song trong thực tế, thiết bị công 32%, thịt là 14% và thủy sản là 12%). Bên cạnh đó, nghệ lõi như cảm biến đo lường “sức khỏe” cây trồng tồn tại những cái khó là thiếu kho chứa bảo đảm và môi trường canh tác đều được nhập khẩu; giải tiêu chuẩn, vận chuyển và đóng gói kém và giao pháp thông minh mà doanh nghiệp đưa ra chưa dịch qua quá nhiều khâu trung gian.

đồng bộ, chẳng hạn như giải pháp truy xuất nguồn Ở khâu chế biến, hạn chế là công nghệ thấp, gốc sản phẩm bằng tem QR code.

giá trị gia tăng thấp, quy mô nhỏ, manh mún. Theo Có không ít địa phương xác định phát triển đánh giá của Công ty cổ phần Nafoods Group, hiện nông nghiệp trong Cách mạng công nghiệp 4.0 là nay các công nghệ bảo quản, chế biến nông sản nội dung quan trọng của cơ cấu lại nông nghiệp.

trong nước còn rất hạn chế. Đặc biệt, do công nghệ

Đầu tư thiết bị công nghệ của Cách mạng công chế biến sâu ở Việt Nam còn hạn chế nên chưa tạo nghiệp 4.0 phục vụ sản xuất nông nghiệp không ra nhiều sản phẩm nông nghiệp có giá trị gia tăng hề dễ dàng bởi ứng dụng công nghệ cao vào sản cao. Do đó, sản phẩm nông sản xuất khẩu có chất xuất nông nghiệp tuy đã được chứng minh là đem lượng thấp và giá thấp, thiếu thương hiệu...

lại giá trị cao hơn hẳn, nhưng để có bước chuyển Thế nên, khi không đủ tiềm lực để cạnh tranh từ nông nghiệp công nghệ cao sang nông nghiệp với các doanh nghiệp lớn, rất dễ xảy ra hiện tượng 4.0 lại là bài toán khó. Thiết bị phần cứng phục lợi dụng thương hiệu, bao bì, nhãn mác, làm giả, làm vụ nông nghiệp 4.0 của Việt Nam còn thua kém và nhái thương hiệu. Để tiêu thụ sản phẩm kéo theo cả

rất hạn chế so với các quốc gia khác. Ngoài ra chi sản phẩm phục vụ sản xuất như phân bón, thuốc trừ

phí đầu tư thiết bị công nghệ cho nông nghiệp 4.0

sâu, các nguyên liệu bảo quản, thức ăn chăn nuôi...

không hề nhỏ.

cũng bị làm giả để “che mắt” người tiêu dùng.

Điểm cốt lõi của nông nghiệp 4.0 là kết nối Mặt khác, việc thiếu và chưa đồng bộ thiết bị

cảm biến Internet vạn vật (IoT). Tuy nhiên, chi phí công nghệ, giá thành nhập khẩu cao... là những đầu tư camera cảm biến tự động là 500 triệu đồng/

nút thắt đối với phát triển nông nghiệp trong Cách chiếc, bằng 100 tấn lúa và phải sản xuất trong 2

mạng công nghiệp 4.0 ở Việt Nam.

vụ. Thái Lan hay Nhật Bản đã áp dụng thiết bị và Thị trường giải pháp và thiết bị thông minh robot thu hái cà phê và cây ăn quả, nhưng giá bán cho sản xuất nông nghiệp 4.0 ở Việt Nam đã chừng 200.000-300.000 USD (khoảng 6 tỷ đồng), bước đầu hình thành, với sự tham gia của một số

mức giá này bằng khoảng 1.200 tấn lúa.

130

131

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 46: Thực trạng về kết cấu hạ tầng quan trọng như hệ thống điện, giao thông, trường sản xuất của Việt Nam trong việc đáp ứng học, trạm y tế, thiết chế văn hóa, hệ thống bảo vệ

yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ

môi trường của xã, thôn đã được tăng cường1.

tư như thế nào?

Theo Báo cáo Năng lực cạnh tranh toàn cầu

Trả lời:

năm 2018 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Việt Nam đứng thứ 75/140 nước về kết cấu hạ tầng. Kết cấu Theo Ngân hàng Thế giới, đánh giá môi trường hạ tầng trong báo cáo này bao gồm chất lượng của kinh doanh của một quốc gia dựa trên 10 chỉ số, kết cấu hạ tầng tổng thể, đường bộ, đường sắt, trong đó có 4 chỉ số thuộc về kết cấu hạ tầng sản cảng, vận chuyển hàng không và cung cấp điện xuất: Giấy phép xây dựng; Tiếp cận điện năng; năng, quãng đường bay, tỷ lệ thuê bao di động và Đăng ký tài sản; và Tiếp cận tín dụng. Theo báo điện thoại cố định trên tổng dân số.

cáo Môi trường kinh doanh 2019 (Doing Business 2019) của Ngân hàng Thế giới, năm 2018 chỉ có 2/4

Câu hỏi 47: Thực trạng về giáo dục - đào chỉ số trên tăng so với năm 2017 là: tiếp cận điện tạo và phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam năng (78,69/100 điểm năm 2017 tăng lên 87,94/100

trong việc đáp ứng yêu cầu của Cách mạng điểm năm 2018); đăng ký tài sản (tăng từ lên công nghiệp lần thứ tư như thế nào?

70,61/100 điểm lên 71,09 điểm). Hai chỉ số còn lại

Trả lời:

là giấy phép xây dựng và tiếp cận tín dụng vẫn giữ

Trong Cách mạng công nghiệp 4.0, các công việc nguyên lần lượt là 79,05 điểm và 70,83 điểm. Có truyền thống sẽ ngày càng mất dần và được thay thể thấy kết cấu hạ tầng đã thỏa mãn được phần thế bằng robot, trí tuệ nhân tạo và các thiết bị thông nào cho quá trình khởi sự kinh doanh ở Việt Nam, minh. Theo dự báo của Tập đoàn tư vấn nhân lực khi chỉ số khởi sự kinh doanh tăng từ 82,02 điểm đa quốc gia Manpower Group, các ngành chịu tác năm 2017 lên 84,82 điểm năm 2018.

động nhiều nhất của Cách mạng công nghiệp 4.0

Trong 5 năm 2011-2016, các cấp, các ngành từ

là công nghệ thông tin (26%), nhân sự (20%) và Trung ương đến địa phương đã triển khai có hiệu dịch vụ khách hàng (15%). Để có thể thích nghi với quả nhiều chủ trương, chính sách, giải pháp phát tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0, nguồn triển kinh tế - xã hội nông thôn. Bộ mặt nông thôn nhân lực trong kỷ nguyên số phải sở hữu những có sự biến đổi sâu sắc, nhất là kết cấu hạ tầng.

Thực hiện phương châm “Nhà nước và nhân dân 1. Theo Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và cùng làm”, hầu hết các công trình kết cấu hạ tầng thủy sản năm 2016 của Tổng cục Thống kê.

132

133

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 46: Thực trạng về kết cấu hạ tầng quan trọng như hệ thống điện, giao thông, trường sản xuất của Việt Nam trong việc đáp ứng học, trạm y tế, thiết chế văn hóa, hệ thống bảo vệ

yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lần thứ

môi trường của xã, thôn đã được tăng cường1.

tư như thế nào?

Theo Báo cáo Năng lực cạnh tranh toàn cầu

Trả lời:

năm 2018 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Việt Nam đứng thứ 75/140 nước về kết cấu hạ tầng. Kết cấu Theo Ngân hàng Thế giới, đánh giá môi trường hạ tầng trong báo cáo này bao gồm chất lượng của kinh doanh của một quốc gia dựa trên 10 chỉ số, kết cấu hạ tầng tổng thể, đường bộ, đường sắt, trong đó có 4 chỉ số thuộc về kết cấu hạ tầng sản cảng, vận chuyển hàng không và cung cấp điện xuất: Giấy phép xây dựng; Tiếp cận điện năng; năng, quãng đường bay, tỷ lệ thuê bao di động và Đăng ký tài sản; và Tiếp cận tín dụng. Theo báo điện thoại cố định trên tổng dân số.

cáo Môi trường kinh doanh 2019 (Doing Business 2019) của Ngân hàng Thế giới, năm 2018 chỉ có 2/4

Câu hỏi 47: Thực trạng về giáo dục - đào chỉ số trên tăng so với năm 2017 là: tiếp cận điện tạo và phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam năng (78,69/100 điểm năm 2017 tăng lên 87,94/100

trong việc đáp ứng yêu cầu của Cách mạng điểm năm 2018); đăng ký tài sản (tăng từ lên công nghiệp lần thứ tư như thế nào?

70,61/100 điểm lên 71,09 điểm). Hai chỉ số còn lại

Trả lời:

là giấy phép xây dựng và tiếp cận tín dụng vẫn giữ

Trong Cách mạng công nghiệp 4.0, các công việc nguyên lần lượt là 79,05 điểm và 70,83 điểm. Có truyền thống sẽ ngày càng mất dần và được thay thể thấy kết cấu hạ tầng đã thỏa mãn được phần thế bằng robot, trí tuệ nhân tạo và các thiết bị thông nào cho quá trình khởi sự kinh doanh ở Việt Nam, minh. Theo dự báo của Tập đoàn tư vấn nhân lực khi chỉ số khởi sự kinh doanh tăng từ 82,02 điểm đa quốc gia Manpower Group, các ngành chịu tác năm 2017 lên 84,82 điểm năm 2018.

động nhiều nhất của Cách mạng công nghiệp 4.0

Trong 5 năm 2011-2016, các cấp, các ngành từ

là công nghệ thông tin (26%), nhân sự (20%) và Trung ương đến địa phương đã triển khai có hiệu dịch vụ khách hàng (15%). Để có thể thích nghi với quả nhiều chủ trương, chính sách, giải pháp phát tác động của Cách mạng công nghiệp 4.0, nguồn triển kinh tế - xã hội nông thôn. Bộ mặt nông thôn nhân lực trong kỷ nguyên số phải sở hữu những có sự biến đổi sâu sắc, nhất là kết cấu hạ tầng.

Thực hiện phương châm “Nhà nước và nhân dân 1. Theo Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và cùng làm”, hầu hết các công trình kết cấu hạ tầng thủy sản năm 2016 của Tổng cục Thống kê.

132

133

https://thuviensach.vn

kỹ năng mà máy móc không thể có. Sáng tạo, linh lực lượng lao động nhưng vẫn có thể cải thiện vốn hoạt trong nhận thức, trí tuệ, cảm xúc, khả năng con người bằng cách nâng cao chất lượng giáo dục ra quyết định sẽ là chìa khóa để người lao động duy đầu ra để bắt kịp với những yêu cầu của nền kinh trì được các công việc đang có và nắm bắt những tế hiện đại, nphức tạp. Theo Báo cáo Vốn con người công việc xuất hiện trong tương lai.

toàn cầu năm 2017 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Trước những thay đổi về yêu cầu nguồn nhân Việt Nam đứng thứ 64 (62,19) về chỉ số Vốn con lực cho Cách mạng công nghiệp 4.0, thực trạng người toàn cầu, với thứ hạng của các chỉ số phụ

giáo dục - đào tạo tại Việt Nam cho thấy những như Năng suất (Capacity), Khả năng triển khai nét thay đổi tích cực. Theo Tổng cục Thống kê, đến (Deployment), Phát triển (Development) và Bí năm 2017, cả nước có 235 trường đại học, bao gồm quyết (Know-how) lần lượt là 85 (62,26), 6 (81,12), 170 trường công lập và 65 trường ngoài công lập.

67 (63,62), 120 (41,76). Bên cạnh đó, Diễn đàn Số giáo viên đại học là gần 75 nghìn người, tăng 3%

Kinh tế Thế giới cũng đánh giá Việt Nam đã đạt so với năm 2016, trong đó có 59,3 nghìn giáo viên được những thành tựu giáo dục đáng chú ý trong công lập, tăng 2,8%. Số sinh viên đại học là gần 1,7

thế hệ trẻ và có được tầm nhìn vững chắc cho việc triệu người, giảm 3,6% so với năm 2016, trong đó phát triển vốn con người tiềm năng trong tương lai số sinh viên nữ là 904 nghìn người, chiếm 52,9% và qua chỉ số Phát triển (Development).

giảm 3,3%. Năm 2017, cả nước có 319,5 nghìn sinh Câu hỏi 48: Thực trạng về thể chế thúc viên tốt nghiệp đại học, tăng 4,5% so với năm 2016.

đẩy phát triển công nghiệp hiện đại của Việt Những thay đổi trên đã góp phần nâng cao Nam trong việc đáp ứng yêu cầu của Cách chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam nhằm mạng công nghiệp lần thứ tư như thế nào?

phục vụ cho những mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội lâu dài. Theo Báo cáo Vốn con người năm 2016

Trả lời:

của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Việt Nam đứng thứ

Thể chế kinh tế đóng vai trò quan trọng trong 68/130 nước về chỉ số Vốn con người (68,39), với việc huy động và phân bổ nguồn lực hiệu quả, thứ hạng cụ thể dành cho các nhóm tuổi 0-14 tuổi, khuyến khích tinh thần doanh nhân, từ đó thúc 15-24 tuổi, 25-54 tuổi, 55-64 tuổi và trên 64 tuổi đẩy đổi mới, sáng tạo. Chính phủ Việt Nam quyết lần lượt là 89 (77,21), 31 (75,43), 70 (61,19), 60

tâm xây dựng chính phủ kiến tạo, các thành phố lớn (70,92), và 57 (59,64). Ngoài ra, báo cáo này còn định hướng xây dựng thành phố thông minh, thúc đánh giá Việt Nam tuy đã làm tốt việc triển khai đẩy tinh thần khởi nghiệp, đặc biệt khởi nghiệp 134

135

https://thuviensach.vn

kỹ năng mà máy móc không thể có. Sáng tạo, linh lực lượng lao động nhưng vẫn có thể cải thiện vốn hoạt trong nhận thức, trí tuệ, cảm xúc, khả năng con người bằng cách nâng cao chất lượng giáo dục ra quyết định sẽ là chìa khóa để người lao động duy đầu ra để bắt kịp với những yêu cầu của nền kinh trì được các công việc đang có và nắm bắt những tế hiện đại, nphức tạp. Theo Báo cáo Vốn con người công việc xuất hiện trong tương lai.

toàn cầu năm 2017 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Trước những thay đổi về yêu cầu nguồn nhân Việt Nam đứng thứ 64 (62,19) về chỉ số Vốn con lực cho Cách mạng công nghiệp 4.0, thực trạng người toàn cầu, với thứ hạng của các chỉ số phụ

giáo dục - đào tạo tại Việt Nam cho thấy những như Năng suất (Capacity), Khả năng triển khai nét thay đổi tích cực. Theo Tổng cục Thống kê, đến (Deployment), Phát triển (Development) và Bí năm 2017, cả nước có 235 trường đại học, bao gồm quyết (Know-how) lần lượt là 85 (62,26), 6 (81,12), 170 trường công lập và 65 trường ngoài công lập.

67 (63,62), 120 (41,76). Bên cạnh đó, Diễn đàn Số giáo viên đại học là gần 75 nghìn người, tăng 3%

Kinh tế Thế giới cũng đánh giá Việt Nam đã đạt so với năm 2016, trong đó có 59,3 nghìn giáo viên được những thành tựu giáo dục đáng chú ý trong công lập, tăng 2,8%. Số sinh viên đại học là gần 1,7

thế hệ trẻ và có được tầm nhìn vững chắc cho việc triệu người, giảm 3,6% so với năm 2016, trong đó phát triển vốn con người tiềm năng trong tương lai số sinh viên nữ là 904 nghìn người, chiếm 52,9% và qua chỉ số Phát triển (Development).

giảm 3,3%. Năm 2017, cả nước có 319,5 nghìn sinh Câu hỏi 48: Thực trạng về thể chế thúc viên tốt nghiệp đại học, tăng 4,5% so với năm 2016.

đẩy phát triển công nghiệp hiện đại của Việt Những thay đổi trên đã góp phần nâng cao Nam trong việc đáp ứng yêu cầu của Cách chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam nhằm mạng công nghiệp lần thứ tư như thế nào?

phục vụ cho những mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội lâu dài. Theo Báo cáo Vốn con người năm 2016

Trả lời:

của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, Việt Nam đứng thứ

Thể chế kinh tế đóng vai trò quan trọng trong 68/130 nước về chỉ số Vốn con người (68,39), với việc huy động và phân bổ nguồn lực hiệu quả, thứ hạng cụ thể dành cho các nhóm tuổi 0-14 tuổi, khuyến khích tinh thần doanh nhân, từ đó thúc 15-24 tuổi, 25-54 tuổi, 55-64 tuổi và trên 64 tuổi đẩy đổi mới, sáng tạo. Chính phủ Việt Nam quyết lần lượt là 89 (77,21), 31 (75,43), 70 (61,19), 60

tâm xây dựng chính phủ kiến tạo, các thành phố lớn (70,92), và 57 (59,64). Ngoài ra, báo cáo này còn định hướng xây dựng thành phố thông minh, thúc đánh giá Việt Nam tuy đã làm tốt việc triển khai đẩy tinh thần khởi nghiệp, đặc biệt khởi nghiệp 134

135

https://thuviensach.vn

công nghệ cao. Trong thời gian gần đây, Việt Nam, cho doanh nghiệp; và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp mặc dù có những bước tiến nhất định trong đổi mới phát triển, chất lượng cao. Bên cạnh kết quả đạt thể chế, nhưng vẫn còn khoảng cách nhất định so được, Việt Nam còn một số lĩnh vực cần được cải với các nền kinh tế mạnh ở khu vực châu Á. Cụ

thiện như tính minh bạch của môi trường kinh thể: các chi phí bất bình thường và hối lộ, gánh doanh chưa cao; chi phí không chính thức cao; chi nặng thủ tục hành chính, sự minh bạch trong quá phí thời gian thực hiện các thủ tục hành chính lớn; trình hoạch định chính sách của Chính phủ, bảo khả năng tiếp cận đất đai thấp; môi trường cạnh vệ nhà đầu tư là những hạn chế cần được cải thiện tranh chưa bình đẳng; và thiết chế pháp lý có dấu hơn nữa để tạo ra môi trường khuyến khích kinh hiệu chững lại.

doanh, khởi nghiệp. Ngoài ra, theo Báo cáo năm Qua các báo cáo và đánh giá nêu trên, có thể

2018 của Tổ chức Minh bạch Thế giới, mức độ tham thấy rằng những nỗ lực của Chính phủ trong việc nhũng của Việt Nam là khá cao so với một số quốc nâng cao chất lượng thể chế nhằm tạo môi trường gia châu Á. Việt Nam xếp hạng 117/180 nước được thuận lợi cho công nghiệp hiện đại phát triển là khảo sát, với 33/100 điểm, tụt 10 bậc so với năm đáng ghi nhận. Tuy nhiên, vẫn còn những bất cập 2017. Trong khi đó thứ hạng của Singapore, Hàn cố hữu về tính minh bạch và tính hiệu quả của hệ

Quốc, Malaysia, Trung Quốc, Indonesia và Thái thống thủ tục hành chính. Điều đó đặt ra yêu cầu Lan lần lượt là 3 (85/100 điểm); 45 (57/100 điểm); cần phải đưa công nghệ thông tin và truyền thông 61 (47/100 điểm); 87 (39/100 điểm); 89 (38/100 điểm); cũng như các ứng dụng của Cách mạng công nghiệp 99 (36/100 điểm).

lần thứ tư vào hoạt động quản trị hành chính để

Tại Việt Nam, theo Báo cáo Chỉ số hiệu quả

nâng cao chất lượng hành chính công và tính minh quản trị và hành chính công cấp tỉnh năm 2018, bạch của cơ sở dữ liệu quản trị.

các chỉ số gồm công khai minh bạch, kiểm soát Câu hỏi 49: Cơ hội của Việt Nam trong tham nhũng trong khu vực công và cung ứng dịch Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

vụ công đều tăng hoặc ổn định trong giai đoạn 2011-2018. Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh

Trả lời:

cấp tỉnh năm 2018 cho thấy, một số lĩnh vực được Dù Việt Nam tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0

cải thiện đáng kể như chi phí gia nhập thị trường còn ở mức trung bình thấp song cuộc cách mạng thấp; chính sách đào tạo lao động tốt; chính quyền này đã mở ra những cơ hội có thể tranh thủ để thúc tỉnh năng động, sáng tạo trong giải quyết vấn đề

đẩy sự phát triển của của Việt Nam. Cụ thể là: 136

137

https://thuviensach.vn

công nghệ cao. Trong thời gian gần đây, Việt Nam, cho doanh nghiệp; và dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp mặc dù có những bước tiến nhất định trong đổi mới phát triển, chất lượng cao. Bên cạnh kết quả đạt thể chế, nhưng vẫn còn khoảng cách nhất định so được, Việt Nam còn một số lĩnh vực cần được cải với các nền kinh tế mạnh ở khu vực châu Á. Cụ

thiện như tính minh bạch của môi trường kinh thể: các chi phí bất bình thường và hối lộ, gánh doanh chưa cao; chi phí không chính thức cao; chi nặng thủ tục hành chính, sự minh bạch trong quá phí thời gian thực hiện các thủ tục hành chính lớn; trình hoạch định chính sách của Chính phủ, bảo khả năng tiếp cận đất đai thấp; môi trường cạnh vệ nhà đầu tư là những hạn chế cần được cải thiện tranh chưa bình đẳng; và thiết chế pháp lý có dấu hơn nữa để tạo ra môi trường khuyến khích kinh hiệu chững lại.

doanh, khởi nghiệp. Ngoài ra, theo Báo cáo năm Qua các báo cáo và đánh giá nêu trên, có thể

2018 của Tổ chức Minh bạch Thế giới, mức độ tham thấy rằng những nỗ lực của Chính phủ trong việc nhũng của Việt Nam là khá cao so với một số quốc nâng cao chất lượng thể chế nhằm tạo môi trường gia châu Á. Việt Nam xếp hạng 117/180 nước được thuận lợi cho công nghiệp hiện đại phát triển là khảo sát, với 33/100 điểm, tụt 10 bậc so với năm đáng ghi nhận. Tuy nhiên, vẫn còn những bất cập 2017. Trong khi đó thứ hạng của Singapore, Hàn cố hữu về tính minh bạch và tính hiệu quả của hệ

Quốc, Malaysia, Trung Quốc, Indonesia và Thái thống thủ tục hành chính. Điều đó đặt ra yêu cầu Lan lần lượt là 3 (85/100 điểm); 45 (57/100 điểm); cần phải đưa công nghệ thông tin và truyền thông 61 (47/100 điểm); 87 (39/100 điểm); 89 (38/100 điểm); cũng như các ứng dụng của Cách mạng công nghiệp 99 (36/100 điểm).

lần thứ tư vào hoạt động quản trị hành chính để

Tại Việt Nam, theo Báo cáo Chỉ số hiệu quả

nâng cao chất lượng hành chính công và tính minh quản trị và hành chính công cấp tỉnh năm 2018, bạch của cơ sở dữ liệu quản trị.

các chỉ số gồm công khai minh bạch, kiểm soát Câu hỏi 49: Cơ hội của Việt Nam trong tham nhũng trong khu vực công và cung ứng dịch Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

vụ công đều tăng hoặc ổn định trong giai đoạn 2011-2018. Báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh

Trả lời:

cấp tỉnh năm 2018 cho thấy, một số lĩnh vực được Dù Việt Nam tiếp cận Cách mạng công nghiệp 4.0

cải thiện đáng kể như chi phí gia nhập thị trường còn ở mức trung bình thấp song cuộc cách mạng thấp; chính sách đào tạo lao động tốt; chính quyền này đã mở ra những cơ hội có thể tranh thủ để thúc tỉnh năng động, sáng tạo trong giải quyết vấn đề

đẩy sự phát triển của của Việt Nam. Cụ thể là: 136

137

https://thuviensach.vn

- Cách mạng công nghiệp lần thứ tư có thể tạo cơ hội tạo thêm việc làm trong lĩnh vực công nghệ

ra lợi thế của những nước đi sau như Việt Nam so thông tin. Nhu cầu lao động trong ngành công nghệ

với các nước phát triển do không bị hạn chế bởi quy thông tin đang tăng nhanh, với gần 15.000 việc làm mô cồng kềnh, quán tính lớn; tạo điều kiện cho Việt (năm 2016) và khoảng 80.000 sinh viên công nghệ

Nam bứt phá nhanh chóng, vượt qua các quốc gia thông tin bước vào thị trường lao động trong giai khác cho dù xuất phát sau;

đoạn 2017-2018. Việc ứng dụng công nghệ thông tin

- Việc ứng dụng những công nghệ mới cho phép có được lợi ích lớn trong nâng cao chất lượng cuộc thúc đẩy năng suất lao động và tạo khả năng nâng sống và hoạt động kinh doanh. Hơn nữa, các doanh cao mức thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống nghiệp đi đầu của Việt Nam có trình độ phát triển cho người dân;

không thấp hơn mức trung bình của thế giới. Ba là,

- Khả năng biến đổi các hệ thống sản xuất, mức độ hội nhập quốc tế cao, cả về thương mại -

quản lý và quản trị cho doanh nghiệp trong nước; đầu tư. Việt Nam tham gia 16 hiệp định thương mại

- Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, những tự do (FTA) tính đến năm 2017, bao gồm cả các hiệp phát triển về công nghệ có thể rút ngắn (cũng có định đã ký kết, thực thi và đang đàm phán là minh thể gia tăng) khoảng cách chênh lệch về tiềm lực chứng cho chủ trương chủ động hội nhập quốc tế

của các quốc gia khác nhau.

sâu rộng của Việt Nam trong tiến trình tự do hóa Việt Nam có những lợi thế, cơ hội lớn trước cuộc thương mại khu vực và thế giới, thu hút được 310

cách mạng này. Một là, ý thức nắm bắt Cách mạng tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tính công nghiệp 4.0 ở Việt Nam mạnh mẽ và rộng khắp, đến năm 2017, tổng vốn giải ngân thực tế là 165 tỷ

điều kiện hạ tầng công nghệ thông tin khá tốt và chi USD, trong đó gần 80% đến từ các nước châu Á -

phí rẻ. Việt Nam đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao Thái Bình Dương. Do vậy, Việt Nam có độ mở rất lớn và các công nghệ số trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội, trong nỗ lực nắm bắt Cách mạng công nghiệp 4.0.

đặc biệt đang tập trung vào một số ngành có lợi thế

Bốn là, Chính phủ quan tâm đặc biệt tới Cách mạng trong Cách mạng công nghiệp 4.0 như du lịch, nông công nghiệp 4.0. Điều này được thể hiện rất rõ qua nghiệp, tài chính, ngân hàng và logistics... Công nghệ

việc Chính phủ tập trung phát triển hạ tầng công thông tin cũng được tăng cường ứng dụng trong đổi nghệ thông tin, ưu tiên phát triển công nghiệp công mới thể chế pháp luật, cải cách thủ tục hành chính.

nghệ số, nông nghiệp thông minh, du lịch thông Hai là, tỷ lệ người dùng công nghệ thông tin cao là minh, đô thị thông minh, thúc đẩy hệ sinh thái khởi 138

139

https://thuviensach.vn

- Cách mạng công nghiệp lần thứ tư có thể tạo cơ hội tạo thêm việc làm trong lĩnh vực công nghệ

ra lợi thế của những nước đi sau như Việt Nam so thông tin. Nhu cầu lao động trong ngành công nghệ

với các nước phát triển do không bị hạn chế bởi quy thông tin đang tăng nhanh, với gần 15.000 việc làm mô cồng kềnh, quán tính lớn; tạo điều kiện cho Việt (năm 2016) và khoảng 80.000 sinh viên công nghệ

Nam bứt phá nhanh chóng, vượt qua các quốc gia thông tin bước vào thị trường lao động trong giai khác cho dù xuất phát sau;

đoạn 2017-2018. Việc ứng dụng công nghệ thông tin

- Việc ứng dụng những công nghệ mới cho phép có được lợi ích lớn trong nâng cao chất lượng cuộc thúc đẩy năng suất lao động và tạo khả năng nâng sống và hoạt động kinh doanh. Hơn nữa, các doanh cao mức thu nhập và cải thiện chất lượng cuộc sống nghiệp đi đầu của Việt Nam có trình độ phát triển cho người dân;

không thấp hơn mức trung bình của thế giới. Ba là,

- Khả năng biến đổi các hệ thống sản xuất, mức độ hội nhập quốc tế cao, cả về thương mại -

quản lý và quản trị cho doanh nghiệp trong nước; đầu tư. Việt Nam tham gia 16 hiệp định thương mại

- Trong lĩnh vực quốc phòng, an ninh, những tự do (FTA) tính đến năm 2017, bao gồm cả các hiệp phát triển về công nghệ có thể rút ngắn (cũng có định đã ký kết, thực thi và đang đàm phán là minh thể gia tăng) khoảng cách chênh lệch về tiềm lực chứng cho chủ trương chủ động hội nhập quốc tế

của các quốc gia khác nhau.

sâu rộng của Việt Nam trong tiến trình tự do hóa Việt Nam có những lợi thế, cơ hội lớn trước cuộc thương mại khu vực và thế giới, thu hút được 310

cách mạng này. Một là, ý thức nắm bắt Cách mạng tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tính công nghiệp 4.0 ở Việt Nam mạnh mẽ và rộng khắp, đến năm 2017, tổng vốn giải ngân thực tế là 165 tỷ

điều kiện hạ tầng công nghệ thông tin khá tốt và chi USD, trong đó gần 80% đến từ các nước châu Á -

phí rẻ. Việt Nam đẩy mạnh ứng dụng công nghệ cao Thái Bình Dương. Do vậy, Việt Nam có độ mở rất lớn và các công nghệ số trong mọi lĩnh vực kinh tế - xã hội, trong nỗ lực nắm bắt Cách mạng công nghiệp 4.0.

đặc biệt đang tập trung vào một số ngành có lợi thế

Bốn là, Chính phủ quan tâm đặc biệt tới Cách mạng trong Cách mạng công nghiệp 4.0 như du lịch, nông công nghiệp 4.0. Điều này được thể hiện rất rõ qua nghiệp, tài chính, ngân hàng và logistics... Công nghệ

việc Chính phủ tập trung phát triển hạ tầng công thông tin cũng được tăng cường ứng dụng trong đổi nghệ thông tin, ưu tiên phát triển công nghiệp công mới thể chế pháp luật, cải cách thủ tục hành chính.

nghệ số, nông nghiệp thông minh, du lịch thông Hai là, tỷ lệ người dùng công nghệ thông tin cao là minh, đô thị thông minh, thúc đẩy hệ sinh thái khởi 138

139

https://thuviensach.vn

nghiệp sáng tạo, cải cách giáo dục và dạy nghề, đào

- Đối với ngành công nghiệp

tạo nguồn nhân lực có khả năng tiếp nhận các xu Cách mạng công nghiệp 4.0 tạo ra cơ hội cho thế công nghệ sản xuất mới.

công nghiệp Việt Nam, do đó, để phát triển, Việt Nam cần tận dụng các cơ hội phát triển hiện nay Câu hỏi 50: Cách mạng công nghiệp lần như: Lợi thế từ vị trí địa lý chiến lược, nằm trong thứ tư mang đến những cơ hội gì cho phát vùng đang phát triển nhanh của thế giới; phát huy triển kinh tế Việt Nam?

các ngành kinh tế tiềm năng, đặc biệt là trong lĩnh

Trả lời:

vực công nghệ và sáng tạo;...

Cách mạng công nghiệp 4.0 có những bước Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ mở ra cơ hội cho đột phá trong các lĩnh vực công nghệ thông tin và Việt Nam trong việc thay đổi cơ cấu ngành công truyền thông, trí tuệ nhân tạo, công nghệ nano, nghiệp. Hiện nay cơ cấu ngành công nghiệp của công nghệ sinh học, khoa học vật liệu,... hứa hẹn Việt Nam chủ yếu vẫn tập trung vào các ngành sản sẽ tác động mạnh mẽ, toàn diện đến cách thức sản xuất sử dụng nhiều vốn và lao động, khai thác lợi xuất, thương mại, vận hành nền kinh tế cũng như

thế sẵn có về tài nguyên và điều kiện tự nhiên. Đến đời sống của con người. Nhờ vậy, Cách mạng công năm 2017, Việt Nam nằm trong nhóm 15 nền kinh nghiệp 4.0 mang lại một số cơ hội cho sự phát triển tế ở giai đoạn chuyển tiếp từ giai đoạn tăng trưởng của các ngành kinh tế của Việt Nam như công dựa vào yếu tố đầu vào1 sang giai đoạn tăng trưởng nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ.

dựa vào hiệu quả. Việt Nam vẫn còn khoảng cách Theo khảo sát của Hiệp hội Phần mềm và Dịch khá xa để có nền công nghiệp tăng trưởng dựa vào vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) công bố

hiệu quả và cao nhất là tăng trưởng dựa vào đổi tại Diễn đàn Cấp cao công nghệ thông tin và truyền mới, sáng tạo. Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ mở ra thông Việt Nam 2017 (Vietnam ICT Summit 2017)1, những cơ hội và chúng ta có thể tranh thủ để thúc Việt Nam có lợi thế trong Cách mạng công nghiệp 4.0

đẩy sự phát triển đối với ngành công nghiệp.

ở các ngành kinh tế như: công nghệ thông tin (89,9%), du lịch (45,7%), nông nghiệp (44,9%), tài 1. Các quốc gia được phân loại theo 3 giai đoạn phát chính - ngân hàng (47%) và logistics (28,3%).

triển (tăng trưởng dựa vào yếu tố đầu vào, tăng trưởng dựa vào hiệu quả, tăng trưởng dựa vào đổi mới, sáng 1. Khảo sát được thực hiện trên 275 cơ quan, đơn vị

tạo) và 2 quá trình chuyển tiếp (Diễn đàn Kinh tế Thế

tham dự Diễn đàn.

giới, 2015).

140

141

https://thuviensach.vn

nghiệp sáng tạo, cải cách giáo dục và dạy nghề, đào

- Đối với ngành công nghiệp

tạo nguồn nhân lực có khả năng tiếp nhận các xu Cách mạng công nghiệp 4.0 tạo ra cơ hội cho thế công nghệ sản xuất mới.

công nghiệp Việt Nam, do đó, để phát triển, Việt Nam cần tận dụng các cơ hội phát triển hiện nay Câu hỏi 50: Cách mạng công nghiệp lần như: Lợi thế từ vị trí địa lý chiến lược, nằm trong thứ tư mang đến những cơ hội gì cho phát vùng đang phát triển nhanh của thế giới; phát huy triển kinh tế Việt Nam?

các ngành kinh tế tiềm năng, đặc biệt là trong lĩnh

Trả lời:

vực công nghệ và sáng tạo;...

Cách mạng công nghiệp 4.0 có những bước Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ mở ra cơ hội cho đột phá trong các lĩnh vực công nghệ thông tin và Việt Nam trong việc thay đổi cơ cấu ngành công truyền thông, trí tuệ nhân tạo, công nghệ nano, nghiệp. Hiện nay cơ cấu ngành công nghiệp của công nghệ sinh học, khoa học vật liệu,... hứa hẹn Việt Nam chủ yếu vẫn tập trung vào các ngành sản sẽ tác động mạnh mẽ, toàn diện đến cách thức sản xuất sử dụng nhiều vốn và lao động, khai thác lợi xuất, thương mại, vận hành nền kinh tế cũng như

thế sẵn có về tài nguyên và điều kiện tự nhiên. Đến đời sống của con người. Nhờ vậy, Cách mạng công năm 2017, Việt Nam nằm trong nhóm 15 nền kinh nghiệp 4.0 mang lại một số cơ hội cho sự phát triển tế ở giai đoạn chuyển tiếp từ giai đoạn tăng trưởng của các ngành kinh tế của Việt Nam như công dựa vào yếu tố đầu vào1 sang giai đoạn tăng trưởng nghiệp, nông nghiệp và dịch vụ.

dựa vào hiệu quả. Việt Nam vẫn còn khoảng cách Theo khảo sát của Hiệp hội Phần mềm và Dịch khá xa để có nền công nghiệp tăng trưởng dựa vào vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) công bố

hiệu quả và cao nhất là tăng trưởng dựa vào đổi tại Diễn đàn Cấp cao công nghệ thông tin và truyền mới, sáng tạo. Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ mở ra thông Việt Nam 2017 (Vietnam ICT Summit 2017)1, những cơ hội và chúng ta có thể tranh thủ để thúc Việt Nam có lợi thế trong Cách mạng công nghiệp 4.0

đẩy sự phát triển đối với ngành công nghiệp.

ở các ngành kinh tế như: công nghệ thông tin (89,9%), du lịch (45,7%), nông nghiệp (44,9%), tài 1. Các quốc gia được phân loại theo 3 giai đoạn phát chính - ngân hàng (47%) và logistics (28,3%).

triển (tăng trưởng dựa vào yếu tố đầu vào, tăng trưởng dựa vào hiệu quả, tăng trưởng dựa vào đổi mới, sáng 1. Khảo sát được thực hiện trên 275 cơ quan, đơn vị

tạo) và 2 quá trình chuyển tiếp (Diễn đàn Kinh tế Thế

tham dự Diễn đàn.

giới, 2015).

140

141

https://thuviensach.vn

Cụ thể là Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ tạo ra người, giúp hấp thụ các cú sốc và có tác dụng như

động lực để doanh nghiệp của ngành công thương bệ đỡ cho nền kinh tế.

phải ý thức và thay đổi phương thức sản xuất, kinh Hiện nay, sản xuất nông nghiệp của Việt Nam doanh, đổi mới tư duy về sản xuất và tư duy thị

đang trên đà phục hồi và cải thiện từng bước.

trường phù hợp. Cùng với đó là, tác động làm giảm Tăng trưởng của toàn ngành nông, lâm nghiệp và chi phí và tăng năng suất, chất lượng lao động thủy sản đạt khoảng 2,39% trong nửa đầu năm trong sản xuất công nghiệp. Không những thế, 2019. Đóng góp trung bình hằng năm của toàn Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ buộc phải cơ cấu lại ngành cho nền kinh tế khoảng 13,55%. Tuy nhiên, và thay đổi từ phương thức tổ chức sản xuất đến tình trạng khôi phục vẫn chưa thực sự vững chắc quy trình và các công đoạn trong toàn bộ quá trình và còn dễ bị tổn thương bởi thiên tai, dịch bệnh và sản xuất của ngành công nghiệp. Ngoài ra, thúc biến đổi khí hậu. Vấn đề đặt ra là cần cải thiện về

đẩy năng lực sáng tạo trong sản xuất công nghiệp an toàn thực phẩm và chất lượng sản phẩm, nâng nhờ việc thử nghiệm sản phẩm mới ít rủi ro, bớt giá trị gia tăng của nông sản thương phẩm, tăng tốn kém hơn nhờ sự hỗ trợ của các công nghệ mới...

cường quản lý tài nguyên để bảo đảm tăng trưởng Ở các nền công nghiệp dựa vào tính hiệu quả, bền vững trong ngành, tạo thu nhập cao hơn cho Internet kết nối vạn vật (IoT) là cầu nối giữa các người nông dân và đóng góp của ngành cho tăng ứng dụng vật lý và ứng dụng kỹ thuật số. IoT kết trưởng kinh tế nói chung. Sự đóng góp của nông nối con người với sản phẩm và dịch vụ dựa trên các nghiệp (theo nghĩa rộng bao gồm cả lâm nghiệp công nghệ kết nối và nền tảng khác nhau... Cảm và thủy sản) vào GDP đang có sự gia tăng đáng biến và vô số các phương tiện khác giúp kết nối các kể. Động lực phát triển của ngành nông nghiệp công cụ vật lý vào mạng lưới toàn cầu.

Việt Nam là tăng năng suất và chất lượng. Cách

- Đối với ngành nông nghiệp

mạng công nghiệp 4.0 có thể là cơ hội để Việt Nam Là nước nông nghiệp, nên từ xưa đến nay, nông giải quyết bài toán trên. Cụ thể, khi nói về nông nghiệp luôn là nền tảng bảo đảm ổn định kinh tế -

nghiệp 2.0 với việc ứng dụng IoT, Ngân hàng Thế

xã hội tại Việt Nam. Trong những năm qua, nguồn giới (2017) nhận định rằng: nông dân Việt Nam cung lương thực đa dạng và đầy đủ giúp Việt Nam sẽ được hưởng lợi kép từ ứng dụng IoT trong nông kiểm soát được lạm phát, duy trì được năng lực nghiệp: thứ nhất, IoT giúp nông dân giảm chi phí cạnh tranh của ngành công nghiệp chế tạo, cung sản xuất và tiết kiệm vật tư nhờ sử dụng tối ưu cấp việc làm, ít nhất là bán thời gian, cho nhiều nguồn lực; thứ hai, IoT giúp nông dân nâng cao 142

143

https://thuviensach.vn

Cụ thể là Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ tạo ra người, giúp hấp thụ các cú sốc và có tác dụng như

động lực để doanh nghiệp của ngành công thương bệ đỡ cho nền kinh tế.

phải ý thức và thay đổi phương thức sản xuất, kinh Hiện nay, sản xuất nông nghiệp của Việt Nam doanh, đổi mới tư duy về sản xuất và tư duy thị

đang trên đà phục hồi và cải thiện từng bước.

trường phù hợp. Cùng với đó là, tác động làm giảm Tăng trưởng của toàn ngành nông, lâm nghiệp và chi phí và tăng năng suất, chất lượng lao động thủy sản đạt khoảng 2,39% trong nửa đầu năm trong sản xuất công nghiệp. Không những thế, 2019. Đóng góp trung bình hằng năm của toàn Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ buộc phải cơ cấu lại ngành cho nền kinh tế khoảng 13,55%. Tuy nhiên, và thay đổi từ phương thức tổ chức sản xuất đến tình trạng khôi phục vẫn chưa thực sự vững chắc quy trình và các công đoạn trong toàn bộ quá trình và còn dễ bị tổn thương bởi thiên tai, dịch bệnh và sản xuất của ngành công nghiệp. Ngoài ra, thúc biến đổi khí hậu. Vấn đề đặt ra là cần cải thiện về

đẩy năng lực sáng tạo trong sản xuất công nghiệp an toàn thực phẩm và chất lượng sản phẩm, nâng nhờ việc thử nghiệm sản phẩm mới ít rủi ro, bớt giá trị gia tăng của nông sản thương phẩm, tăng tốn kém hơn nhờ sự hỗ trợ của các công nghệ mới...

cường quản lý tài nguyên để bảo đảm tăng trưởng Ở các nền công nghiệp dựa vào tính hiệu quả, bền vững trong ngành, tạo thu nhập cao hơn cho Internet kết nối vạn vật (IoT) là cầu nối giữa các người nông dân và đóng góp của ngành cho tăng ứng dụng vật lý và ứng dụng kỹ thuật số. IoT kết trưởng kinh tế nói chung. Sự đóng góp của nông nối con người với sản phẩm và dịch vụ dựa trên các nghiệp (theo nghĩa rộng bao gồm cả lâm nghiệp công nghệ kết nối và nền tảng khác nhau... Cảm và thủy sản) vào GDP đang có sự gia tăng đáng biến và vô số các phương tiện khác giúp kết nối các kể. Động lực phát triển của ngành nông nghiệp công cụ vật lý vào mạng lưới toàn cầu.

Việt Nam là tăng năng suất và chất lượng. Cách

- Đối với ngành nông nghiệp

mạng công nghiệp 4.0 có thể là cơ hội để Việt Nam Là nước nông nghiệp, nên từ xưa đến nay, nông giải quyết bài toán trên. Cụ thể, khi nói về nông nghiệp luôn là nền tảng bảo đảm ổn định kinh tế -

nghiệp 2.0 với việc ứng dụng IoT, Ngân hàng Thế

xã hội tại Việt Nam. Trong những năm qua, nguồn giới (2017) nhận định rằng: nông dân Việt Nam cung lương thực đa dạng và đầy đủ giúp Việt Nam sẽ được hưởng lợi kép từ ứng dụng IoT trong nông kiểm soát được lạm phát, duy trì được năng lực nghiệp: thứ nhất, IoT giúp nông dân giảm chi phí cạnh tranh của ngành công nghiệp chế tạo, cung sản xuất và tiết kiệm vật tư nhờ sử dụng tối ưu cấp việc làm, ít nhất là bán thời gian, cho nhiều nguồn lực; thứ hai, IoT giúp nông dân nâng cao 142

143

https://thuviensach.vn

năng suất nhờ có dữ liệu chính xác hơn và đưa ra một cách thủ công hoặc hoàn toàn tự động để thực quyết định tốt hơn.

hiện các thao tác mong muốn. Ví dụ: nếu muốn tưới Hai lợi ích trên của IoT là cơ hội cho nền nông cây, người nông dân có thể lắp đặt đầu cảm biến độ

nghiệp Việt Nam trong bối cảnh dân số tăng nhanh, ẩm để tự động kích hoạt máy bơm nước khi cây bị

cơ cấu bữa ăn thay đổi, nguồn lực hạn chế và biến thiếu nước ở một mức nhất định.

đổi khí hậu. Những vấn đề này buộc người nông dân

- Đối với ngành dịch vụ

phải tìm cách gia tăng năng suất và sử dụng ít tài Ở nước ta hiện nay, ngành du lịch nói riêng và nguyên hơn. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp ngành dịch vụ nói chung ngày càng khẳng định của Liên hợp quốc (FAO) ước tính đến năm 2050, vai trò là ngành kinh tế quan trọng của đất nước.

tổng sản lượng lương thực toàn cầu phải tăng thêm Ngành dịch vụ vẫn tiếp tục đạt kết quả tốt nhờ tiêu 70% mới đáp ứng đủ nhu cầu. Vì vậy, chúng ta buộc dùng tư nhân ở mức cao và số lượng khách du lịch phải sử dụng tiết kiệm và tối ưu hóa vật tư đầu vào tăng lên. Ngành dịch vụ 6 tháng đầu năm 2019

trong ngành trồng trọt như giống, phân bón; nhưng tăng 6,69%, tuy thấp hơn mức tăng 6,89% của 6

nếu không theo dõi thường xuyên và chính xác thì tháng đầu năm 2017 và năm 2018 nhưng cao hơn sẽ rất khó có thể sử dụng tiết kiệm vật tư. Đối với các năm 2012-2016. Chỉ số bán lẻ, là chỉ số về tăng hộ nông dân, nếu có thông tin đúng có thể sẽ giúp trưởng tiêu dùng, tăng 11,1% theo giá hiện hành họ nâng cao sản lượng. Tuy nhiên, đa phần trong số

trong nửa đầu năm 2019 so với cùng kỳ năm 2018.

họ chỉ có thể “đoán mò” chứ không có được số liệu Lĩnh vực du lịch cũng có đóng góp đáng kể cho tăng đáng tin cậy để đưa ra các quyết định sản xuất. Vì trưởng của toàn ngành dịch vụ với số lượt khách du vậy, IoT cung cấp giải pháp bằng cách kết nối mọi lịch tăng 30% so với cùng kỳ năm trước...

đồ vật lại với nhau. Người nông dân có thể lắp đặt Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào ngành các đầu cảm biến ở nhiều nơi như trên mặt đất, dịch vụ góp phần mang lại nhiều lợi ích kinh tế, dưới nước, trong phương tiện đi lại nhằm thu thập và mới đây, các bộ, ngành có liên quan ở Việt Nam dữ liệu cần thiết như: độ ẩm của đất hay tình trạng đang phấn đấu đưa du lịch trở thành ngành kinh cây trồng. Dữ liệu thu thập được sẽ được lưu trữ vào tế mũi nhọn, bao gồm đẩy mạnh hoạt động xúc máy chủ hay hệ thống điện toán đám mây. Nông tiến, quảng bá du lịch và mở rộng danh sách các dân có thể dùng máy tính bảng, điện thoại di động nước được thí điểm áp dụng cấp thị thực điện tử

để truy cập số liệu này qua Internet. Tùy điều kiện, (e-visa). Hai giải pháp trên đều gắn với việc ứng nông dân có thể điều khiển các thiết bị được kết nối dụng công nghệ thông tin và truyền thông. Ở phạm 144

145

https://thuviensach.vn

năng suất nhờ có dữ liệu chính xác hơn và đưa ra một cách thủ công hoặc hoàn toàn tự động để thực quyết định tốt hơn.

hiện các thao tác mong muốn. Ví dụ: nếu muốn tưới Hai lợi ích trên của IoT là cơ hội cho nền nông cây, người nông dân có thể lắp đặt đầu cảm biến độ

nghiệp Việt Nam trong bối cảnh dân số tăng nhanh, ẩm để tự động kích hoạt máy bơm nước khi cây bị

cơ cấu bữa ăn thay đổi, nguồn lực hạn chế và biến thiếu nước ở một mức nhất định.

đổi khí hậu. Những vấn đề này buộc người nông dân

- Đối với ngành dịch vụ

phải tìm cách gia tăng năng suất và sử dụng ít tài Ở nước ta hiện nay, ngành du lịch nói riêng và nguyên hơn. Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp ngành dịch vụ nói chung ngày càng khẳng định của Liên hợp quốc (FAO) ước tính đến năm 2050, vai trò là ngành kinh tế quan trọng của đất nước.

tổng sản lượng lương thực toàn cầu phải tăng thêm Ngành dịch vụ vẫn tiếp tục đạt kết quả tốt nhờ tiêu 70% mới đáp ứng đủ nhu cầu. Vì vậy, chúng ta buộc dùng tư nhân ở mức cao và số lượng khách du lịch phải sử dụng tiết kiệm và tối ưu hóa vật tư đầu vào tăng lên. Ngành dịch vụ 6 tháng đầu năm 2019

trong ngành trồng trọt như giống, phân bón; nhưng tăng 6,69%, tuy thấp hơn mức tăng 6,89% của 6

nếu không theo dõi thường xuyên và chính xác thì tháng đầu năm 2017 và năm 2018 nhưng cao hơn sẽ rất khó có thể sử dụng tiết kiệm vật tư. Đối với các năm 2012-2016. Chỉ số bán lẻ, là chỉ số về tăng hộ nông dân, nếu có thông tin đúng có thể sẽ giúp trưởng tiêu dùng, tăng 11,1% theo giá hiện hành họ nâng cao sản lượng. Tuy nhiên, đa phần trong số

trong nửa đầu năm 2019 so với cùng kỳ năm 2018.

họ chỉ có thể “đoán mò” chứ không có được số liệu Lĩnh vực du lịch cũng có đóng góp đáng kể cho tăng đáng tin cậy để đưa ra các quyết định sản xuất. Vì trưởng của toàn ngành dịch vụ với số lượt khách du vậy, IoT cung cấp giải pháp bằng cách kết nối mọi lịch tăng 30% so với cùng kỳ năm trước...

đồ vật lại với nhau. Người nông dân có thể lắp đặt Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào ngành các đầu cảm biến ở nhiều nơi như trên mặt đất, dịch vụ góp phần mang lại nhiều lợi ích kinh tế, dưới nước, trong phương tiện đi lại nhằm thu thập và mới đây, các bộ, ngành có liên quan ở Việt Nam dữ liệu cần thiết như: độ ẩm của đất hay tình trạng đang phấn đấu đưa du lịch trở thành ngành kinh cây trồng. Dữ liệu thu thập được sẽ được lưu trữ vào tế mũi nhọn, bao gồm đẩy mạnh hoạt động xúc máy chủ hay hệ thống điện toán đám mây. Nông tiến, quảng bá du lịch và mở rộng danh sách các dân có thể dùng máy tính bảng, điện thoại di động nước được thí điểm áp dụng cấp thị thực điện tử

để truy cập số liệu này qua Internet. Tùy điều kiện, (e-visa). Hai giải pháp trên đều gắn với việc ứng nông dân có thể điều khiển các thiết bị được kết nối dụng công nghệ thông tin và truyền thông. Ở phạm 144

145

https://thuviensach.vn

vi rộng hơn, du lịch trực tuyến đang tạo ra cơ hội lịch, người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; mới giúp du lịch có bước phát triển đột phá. Bên (2) Đổi mới hoạt động quảng bá, xúc tiến, áp dụng cạnh đó, thông tin từ Bộ Công Thương cho biết, công nghệ số và thiết bị số tiên tiến; (3) Tăng cường năm 2013 giao dịch trực tuyến giữa doanh nghiệp chất lượng môi trường; (4) Tạo điều kiện cho doanh và người tiêu dùng (B2C) đạt 2,2 tỷ USD, tăng nghiệp hợp tác công - tư, phát triển trên nền tảng lên 6,2 tỷ USD năm 2017, trung bình tốc độ tăng số hóa nhằm nâng cao giá trị gia tăng trong việc trưởng là 20%/năm. Trong đó, gần một nửa người cung cấp dịch vụ du lịch; (5) Đổi mới phương thức dùng Internet có đặt dịch vụ khách sạn, vé máy quản lý điểm đến kết hợp số hóa chia sẻ và làm bay, tour du lịch... theo hình thức trực tuyến.

giàu dữ liệu điểm đến nhằm phát huy nội hàm văn Với sự hỗ trợ của công nghệ số, công nghệ thông hóa, giá trị gia tăng về du lịch, cải thiện yếu tố môi tin, các hoạt động của ngành dịch vụ diễn ra nhanh trường và hạ tầng phục vụ du lịch; và (6) Hỗ trợ các chóng, chính xác và tiện lợi hơn cho cả khách hàng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực cũng như người cung cấp dịch vụ. Du lịch là một du lịch dựa trên nền tảng công nghệ. Những nội lĩnh vực điển hình của ngành dịch vụ mà ở đó Cách dung trên không chỉ là cơ hội cho ngành du lịch mà mạng công nghiệp 4.0 mang lại nhiều cơ hội phát còn cho cả ngành dịch vụ.

triển. Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, không chỉ

Bên cạnh đó, thương mại điện tử cũng là một mang đến doanh thu trực tiếp từ các lĩnh vực dịch trong những ngành dịch vụ nhận được nhiều sự

vụ như khách sạn, tour tuyến, điểm tham quan, quan tâm để phát triển. Việc ứng dụng công nghệ

mà còn tạo nguồn thu, góp phần quan trọng thúc thông tin mang lại cơ hội cho doanh nghiệp phát đẩy sự phát triển của các ngành, nghề liên quan triển và nâng cao hiệu quả của nhiều hoạt động khác như giao thông, ăn uống, giải trí, thương mại.

kinh doanh. Chẳng hạn, trong giao dịch thương Do đó, chất lượng dịch vụ du lịch có vai trò đặc biệt mại điện tử giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng quan trọng trong phát triển ngành du lịch.

(B2C), có 54% số doanh nghiệp cập nhật thông tin Cách mạng công nghiệp 4.0 có thể mang lại cơ

hằng ngày trong năm 2016 so với 50% trong năm hội cho ngành du lịch nói riêng và ngành dịch vụ

2015; hay việc quảng cáo qua mạng xã hội và các nói chung thông qua sáu định hướng chính, gồm: công cụ tìm kiếm được doanh nghiệp đánh giá là có (1) Đẩy mạnh số hóa công tác quản lý ngành du hiệu quả cao và tăng dần qua các năm.

lịch, phát triển chính quyền điện tử hướng tới phát Thực tế cho thấy, đang ngày càng có nhiều triển bền vững, trong đó lấy nhu cầu của khách du hơn các doanh nghiệp đánh giá cao hiệu quả của 146

147

https://thuviensach.vn

vi rộng hơn, du lịch trực tuyến đang tạo ra cơ hội lịch, người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; mới giúp du lịch có bước phát triển đột phá. Bên (2) Đổi mới hoạt động quảng bá, xúc tiến, áp dụng cạnh đó, thông tin từ Bộ Công Thương cho biết, công nghệ số và thiết bị số tiên tiến; (3) Tăng cường năm 2013 giao dịch trực tuyến giữa doanh nghiệp chất lượng môi trường; (4) Tạo điều kiện cho doanh và người tiêu dùng (B2C) đạt 2,2 tỷ USD, tăng nghiệp hợp tác công - tư, phát triển trên nền tảng lên 6,2 tỷ USD năm 2017, trung bình tốc độ tăng số hóa nhằm nâng cao giá trị gia tăng trong việc trưởng là 20%/năm. Trong đó, gần một nửa người cung cấp dịch vụ du lịch; (5) Đổi mới phương thức dùng Internet có đặt dịch vụ khách sạn, vé máy quản lý điểm đến kết hợp số hóa chia sẻ và làm bay, tour du lịch... theo hình thức trực tuyến.

giàu dữ liệu điểm đến nhằm phát huy nội hàm văn Với sự hỗ trợ của công nghệ số, công nghệ thông hóa, giá trị gia tăng về du lịch, cải thiện yếu tố môi tin, các hoạt động của ngành dịch vụ diễn ra nhanh trường và hạ tầng phục vụ du lịch; và (6) Hỗ trợ các chóng, chính xác và tiện lợi hơn cho cả khách hàng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực cũng như người cung cấp dịch vụ. Du lịch là một du lịch dựa trên nền tảng công nghệ. Những nội lĩnh vực điển hình của ngành dịch vụ mà ở đó Cách dung trên không chỉ là cơ hội cho ngành du lịch mà mạng công nghiệp 4.0 mang lại nhiều cơ hội phát còn cho cả ngành dịch vụ.

triển. Du lịch là ngành kinh tế tổng hợp, không chỉ

Bên cạnh đó, thương mại điện tử cũng là một mang đến doanh thu trực tiếp từ các lĩnh vực dịch trong những ngành dịch vụ nhận được nhiều sự

vụ như khách sạn, tour tuyến, điểm tham quan, quan tâm để phát triển. Việc ứng dụng công nghệ

mà còn tạo nguồn thu, góp phần quan trọng thúc thông tin mang lại cơ hội cho doanh nghiệp phát đẩy sự phát triển của các ngành, nghề liên quan triển và nâng cao hiệu quả của nhiều hoạt động khác như giao thông, ăn uống, giải trí, thương mại.

kinh doanh. Chẳng hạn, trong giao dịch thương Do đó, chất lượng dịch vụ du lịch có vai trò đặc biệt mại điện tử giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng quan trọng trong phát triển ngành du lịch.

(B2C), có 54% số doanh nghiệp cập nhật thông tin Cách mạng công nghiệp 4.0 có thể mang lại cơ

hằng ngày trong năm 2016 so với 50% trong năm hội cho ngành du lịch nói riêng và ngành dịch vụ

2015; hay việc quảng cáo qua mạng xã hội và các nói chung thông qua sáu định hướng chính, gồm: công cụ tìm kiếm được doanh nghiệp đánh giá là có (1) Đẩy mạnh số hóa công tác quản lý ngành du hiệu quả cao và tăng dần qua các năm.

lịch, phát triển chính quyền điện tử hướng tới phát Thực tế cho thấy, đang ngày càng có nhiều triển bền vững, trong đó lấy nhu cầu của khách du hơn các doanh nghiệp đánh giá cao hiệu quả của 146

147

https://thuviensach.vn

các công cụ quảng cáo trực tuyến như báo điện tử,

- Tinh gọn bộ máy hành chính được xem là cơ

mạng xã hội, các công cụ tìm kiếm, tin nhắn và ứng hội cũng như là thách thức mà Cách mạng công dụng di động.

nghiệp 4.0 đặt ra cho phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Việc hấp thụ Cách mạng công nghiệp lần Câu hỏi 51: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư hay việc ứng dụng công nghệ thông tin vào thứ tư mang đến những cơ hội gì cho phát bộ máy hành chính sẽ đem lại sự tinh gọn, chính triển văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng xác, tiện lợi và tiết kiệm cho cả người cung cấp dịch của Việt Nam?

vụ (chính phủ và cơ quan nhà nước) và người dân

Trả lời:

sử dụng dịch vụ. Trong báo cáo tình hình thực hiện Cách mạng công nghiệp 4.0 mang đến cơ hội Nghị quyết số 36a/NQ-CP ngày 14 tháng 10 năm làm gia tăng mạnh mẽ khả năng tiếp cận của công 2015 của Chính phủ về Chính phủ điện tử quý I chúng đối với văn hóa thế giới. Công nghệ số tạo ra năm 2018, các bộ, ngành Trung ương đã hoàn thành những thay đổi mang tính tương tác đa chiều trong 53/73 nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết 36a (đạt từng khâu sáng tạo, sản xuất, phân phối, tiêu dùng tỷ lệ 72,6%). Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ ngày và thụ hưởng. Các nhà sáng tạo, các nghệ sĩ độc càng cho phép người dân tiếp cận gần hơn tới chính lập phát triển ý tưởng mới về nội dung, hình thành quyền để nêu ý kiến và cùng phối hợp hoạt động.

Đồng thời, chính quyền cũng có được sức mạnh về

các mô hình kinh doanh mới dựa trên nền tảng số

công nghệ để tăng cường sự lãnh đạo của mình đối và có sự điều chỉnh linh hoạt trong mối tương tác với người dân dựa trên những hệ thống giám sát với công chúng, nghệ sĩ sáng tạo có thể nhận được rộng rãi và khả năng điều khiển.

phản hồi ngay lập tức từ công chúng. Sự tương tác Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng tạo điều kiện và nền tảng số đã cho phép nghệ sĩ sáng tạo dễ

cho các quốc gia, doanh nghiệp hay cá nhân có khả

dàng nắm bắt thị hiếu, nhu cầu của công chúng năng tiếp cận với công nghệ tiên tiến, khoa học - kỹ

để điều chỉnh và tạo ra những tác phẩm của mình.

thuật hiện đại nhằm tạo ra sản phẩm mới, nâng Việt Nam là một đất nước có bề dày văn hóa với cao năng suất và tăng cường đổi mới, sáng tạo.

những giá trị di sản đặc sắc, đa dạng của 54 dân Quá trình con người được thay thế bằng công tộc, trong bối cảnh toàn cầu hóa, Việt Nam có thể

nghệ mới cũng sẽ dẫn đến gia tăng việc làm an tận dụng yếu tố “bản sắc” để tạo dấu ấn đặc trưng toàn và thu nhập cao hơn. Tuy Cách mạng công và khác biệt cho thương hiệu quốc gia.

nghiệp 4.0 cũng gây ra sự lo ngại về việc lao động 148

149

https://thuviensach.vn

các công cụ quảng cáo trực tuyến như báo điện tử,

- Tinh gọn bộ máy hành chính được xem là cơ

mạng xã hội, các công cụ tìm kiếm, tin nhắn và ứng hội cũng như là thách thức mà Cách mạng công dụng di động.

nghiệp 4.0 đặt ra cho phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam. Việc hấp thụ Cách mạng công nghiệp lần Câu hỏi 51: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư hay việc ứng dụng công nghệ thông tin vào thứ tư mang đến những cơ hội gì cho phát bộ máy hành chính sẽ đem lại sự tinh gọn, chính triển văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng xác, tiện lợi và tiết kiệm cho cả người cung cấp dịch của Việt Nam?

vụ (chính phủ và cơ quan nhà nước) và người dân

Trả lời:

sử dụng dịch vụ. Trong báo cáo tình hình thực hiện Cách mạng công nghiệp 4.0 mang đến cơ hội Nghị quyết số 36a/NQ-CP ngày 14 tháng 10 năm làm gia tăng mạnh mẽ khả năng tiếp cận của công 2015 của Chính phủ về Chính phủ điện tử quý I chúng đối với văn hóa thế giới. Công nghệ số tạo ra năm 2018, các bộ, ngành Trung ương đã hoàn thành những thay đổi mang tính tương tác đa chiều trong 53/73 nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết 36a (đạt từng khâu sáng tạo, sản xuất, phân phối, tiêu dùng tỷ lệ 72,6%). Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ ngày và thụ hưởng. Các nhà sáng tạo, các nghệ sĩ độc càng cho phép người dân tiếp cận gần hơn tới chính lập phát triển ý tưởng mới về nội dung, hình thành quyền để nêu ý kiến và cùng phối hợp hoạt động.

Đồng thời, chính quyền cũng có được sức mạnh về

các mô hình kinh doanh mới dựa trên nền tảng số

công nghệ để tăng cường sự lãnh đạo của mình đối và có sự điều chỉnh linh hoạt trong mối tương tác với người dân dựa trên những hệ thống giám sát với công chúng, nghệ sĩ sáng tạo có thể nhận được rộng rãi và khả năng điều khiển.

phản hồi ngay lập tức từ công chúng. Sự tương tác Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng tạo điều kiện và nền tảng số đã cho phép nghệ sĩ sáng tạo dễ

cho các quốc gia, doanh nghiệp hay cá nhân có khả

dàng nắm bắt thị hiếu, nhu cầu của công chúng năng tiếp cận với công nghệ tiên tiến, khoa học - kỹ

để điều chỉnh và tạo ra những tác phẩm của mình.

thuật hiện đại nhằm tạo ra sản phẩm mới, nâng Việt Nam là một đất nước có bề dày văn hóa với cao năng suất và tăng cường đổi mới, sáng tạo.

những giá trị di sản đặc sắc, đa dạng của 54 dân Quá trình con người được thay thế bằng công tộc, trong bối cảnh toàn cầu hóa, Việt Nam có thể

nghệ mới cũng sẽ dẫn đến gia tăng việc làm an tận dụng yếu tố “bản sắc” để tạo dấu ấn đặc trưng toàn và thu nhập cao hơn. Tuy Cách mạng công và khác biệt cho thương hiệu quốc gia.

nghiệp 4.0 cũng gây ra sự lo ngại về việc lao động 148

149

https://thuviensach.vn

thất nghiệp do máy móc thay thế, nhưng các nhà cung, trong nhiều ngành công nghiệp, đang xuất nghiên cứu trên thế giới đều tin rằng việc giảm hiện các công nghệ tạo ra những cách thức hoàn tổng số việc làm là không thể bởi tự động hóa thay toàn mới, đáp ứng các nhu cầu hiện tại và phá thế có thể tạo cơ hội nâng cao năng suất cho việc vỡ đáng kể các chuỗi giá trị công nghiệp hiện có.

làm hiện tại hoặc tạo ra nhu cầu về những công Sự xuất hiện của những đối thủ cạnh tranh sáng việc hoàn toàn mới.

tạo, nhanh nhạy, với việc tiếp cận các nền tảng kỹ

Cách mạng công nghiệp 4.0 có bốn tác động thuật số toàn cầu cho nghiên cứu, triển khai, tiếp chính đối với doanh nghiệp: 1) về kỳ vọng của thị, bán hàng và phân phối, có thể lật đổ những khách hàng, 2) về nâng cao chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp đang chiếm giữ thị phần lớn nhanh 3) về đổi mới hợp tác, và 4) về các hình thức tổ

hơn bao giờ hết bằng cách cải thiện chất lượng, tốc chức. Khách hàng đang ngày càng trở thành trung độ, hay giá cả đối với giá trị cung cấp.

tâm của nền kinh tế, tất cả đều nhằm mục đích Những thay đổi lớn về phía cầu cũng đang buộc cải thiện cách thức phục vụ khách hàng. Hơn nữa, các công ty thích nghi với cách họ thiết kế, tiếp thị

các sản phẩm vật chất và dịch vụ đều có thể được và cung cấp các sản phẩm và dịch vụ. Từ đó tạo ra tăng cường với công nghệ số hóa để làm tăng giá cơ hội cho sự phát triển của các nền tảng công nghệ

trị của chúng. Các công nghệ mới làm cho tài sản mới, cho phép kết hợp cả cung và cầu để phá vỡ

có chất lượng và giá trị sử dụng cao hơn. Bên cạnh cấu trúc ngành công nghiệp hiện nay. Những nền đó, trong một thế giới mà khách hàng có thể trải tảng công nghệ mới, dễ dàng sử dụng với điện thoại nghiệm nhiều hơn, các dịch vụ dựa trên phân tích thông minh, cho phép tích hợp con người, tài sản dữ liệu người dùng đòi hỏi phải có các hình thức và dữ liệu để tạo ra những cách thức tiêu thụ hàng hợp tác mới. Sự xuất hiện của các mô hình kinh hóa và dịch vụ hoàn toàn mới. Ngoài ra, chúng làm doanh mới dẫn tới việc cần xem xét, điều chỉnh lại giảm đi sự cách biệt đối với các doanh nghiệp và cá hình thức tổ chức và văn hóa phát triển của các nhân để tạo ra sự giàu có, làm thay đổi môi trường doanh nghiệp.

cá nhân và chuyên môn của người lao động. Các Các công nghệ là nền tảng cho Cách mạng công doanh nghiệp kinh doanh trên các nền tảng mới nghiệp 4.0 đang có tác động lớn đến các doanh này đang nhanh chóng phát triển thêm nhiều dịch nghiệp, trong đó tốc độ đổi mới công nghệ đã liên vụ mới.

tục gây bất ngờ đối với cả các doanh nghiệp có liên Một cơ hội khác của Cách mạng công nghiệp 4.0

kết tốt nhất và có được thông tin tốt nhất. Về phía là dù số vốn đầu tư ban đầu cho khởi nghiệp có 150

151

https://thuviensach.vn

thất nghiệp do máy móc thay thế, nhưng các nhà cung, trong nhiều ngành công nghiệp, đang xuất nghiên cứu trên thế giới đều tin rằng việc giảm hiện các công nghệ tạo ra những cách thức hoàn tổng số việc làm là không thể bởi tự động hóa thay toàn mới, đáp ứng các nhu cầu hiện tại và phá thế có thể tạo cơ hội nâng cao năng suất cho việc vỡ đáng kể các chuỗi giá trị công nghiệp hiện có.

làm hiện tại hoặc tạo ra nhu cầu về những công Sự xuất hiện của những đối thủ cạnh tranh sáng việc hoàn toàn mới.

tạo, nhanh nhạy, với việc tiếp cận các nền tảng kỹ

Cách mạng công nghiệp 4.0 có bốn tác động thuật số toàn cầu cho nghiên cứu, triển khai, tiếp chính đối với doanh nghiệp: 1) về kỳ vọng của thị, bán hàng và phân phối, có thể lật đổ những khách hàng, 2) về nâng cao chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp đang chiếm giữ thị phần lớn nhanh 3) về đổi mới hợp tác, và 4) về các hình thức tổ

hơn bao giờ hết bằng cách cải thiện chất lượng, tốc chức. Khách hàng đang ngày càng trở thành trung độ, hay giá cả đối với giá trị cung cấp.

tâm của nền kinh tế, tất cả đều nhằm mục đích Những thay đổi lớn về phía cầu cũng đang buộc cải thiện cách thức phục vụ khách hàng. Hơn nữa, các công ty thích nghi với cách họ thiết kế, tiếp thị

các sản phẩm vật chất và dịch vụ đều có thể được và cung cấp các sản phẩm và dịch vụ. Từ đó tạo ra tăng cường với công nghệ số hóa để làm tăng giá cơ hội cho sự phát triển của các nền tảng công nghệ

trị của chúng. Các công nghệ mới làm cho tài sản mới, cho phép kết hợp cả cung và cầu để phá vỡ

có chất lượng và giá trị sử dụng cao hơn. Bên cạnh cấu trúc ngành công nghiệp hiện nay. Những nền đó, trong một thế giới mà khách hàng có thể trải tảng công nghệ mới, dễ dàng sử dụng với điện thoại nghiệm nhiều hơn, các dịch vụ dựa trên phân tích thông minh, cho phép tích hợp con người, tài sản dữ liệu người dùng đòi hỏi phải có các hình thức và dữ liệu để tạo ra những cách thức tiêu thụ hàng hợp tác mới. Sự xuất hiện của các mô hình kinh hóa và dịch vụ hoàn toàn mới. Ngoài ra, chúng làm doanh mới dẫn tới việc cần xem xét, điều chỉnh lại giảm đi sự cách biệt đối với các doanh nghiệp và cá hình thức tổ chức và văn hóa phát triển của các nhân để tạo ra sự giàu có, làm thay đổi môi trường doanh nghiệp.

cá nhân và chuyên môn của người lao động. Các Các công nghệ là nền tảng cho Cách mạng công doanh nghiệp kinh doanh trên các nền tảng mới nghiệp 4.0 đang có tác động lớn đến các doanh này đang nhanh chóng phát triển thêm nhiều dịch nghiệp, trong đó tốc độ đổi mới công nghệ đã liên vụ mới.

tục gây bất ngờ đối với cả các doanh nghiệp có liên Một cơ hội khác của Cách mạng công nghiệp 4.0

kết tốt nhất và có được thông tin tốt nhất. Về phía là dù số vốn đầu tư ban đầu cho khởi nghiệp có 150

151

https://thuviensach.vn

thể không lớn, nhưng lợi nhuận thu về cao. Với kỹ năng về xã hội bao gồm: kỹ năng giao tiếp ứng Cách mạng công nghiệp 4.0, các doanh nghiệp có xử và tạo lập quan hệ, ứng xử. Cách mạng công thể khởi nghiệp dễ dàng hơn, vốn ít hơn trong khi nghiệp 4.0 đặt ra những yêu cầu mới về kỹ năng mang lại lợi nhuận lớn trong thời gian ngắn hơn.

của người lao động.

Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ thay đổi ngay cả

Trong điều kiện hiện nay, khi khoa học công chính con người, bao gồm: Sự riêng tư, ý thức về sự

nghệ đang phát triển mạnh, khi tri thức tồn tại sở hữu, phương thức tiêu dùng, thời gian chúng ta khắp nơi, xuất hiện trong mọi mặt của cuộc sống dành cho công việc, giải trí và cách thức chúng ta và hoạt động sản xuất, thì việc áp dụng những kiến phát triển sự nghiệp, trau dồi kỹ năng, gặp gỡ mọi thức chúng ta được học trở nên quan trọng hơn rất người và củng cố các mối quan hệ. Nó đã và đang nhiều so với bản thân những kiến thức đó. Ngoài làm thay đổi sức khỏe của chúng ta, dẫn tới một cái ra, khi hằng ngày, hằng giờ đều có những thay đổi tôi nhất định.

về mặt công nghệ, ảnh hưởng đến đời sống thì khả

- Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra yêu cầu về

năng thích ứng và khả năng giải quyết vấn đề một nguồn nhân lực chất lượng cao, và điều này sẽ tác cách linh hoạt, sáng tạo là những chìa khóa để giúp động lớn đến thị trường lao động của Việt Nam khi con người thành công trong công việc.

mà nguồn nhân lực chất lượng cao bị thiếu hụt. Do Xu thế hội nhập sâu rộng cũng yêu cầu người đó sẽ tạo điều kiện cho việc đẩy mạnh đào tạo nhân lao động có những kỹ năng mang tính toàn cầu hơn, lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của Cách mạng những kỹ năng xúc cảm cũng cần được phát triển để

công nghiệp 4.0.

người lao động có thể làm việc trong môi trường đa Giáo dục có liên quan trực tiếp đến kỹ năng quốc gia với các đồng nghiệp đến từ nhiều nơi trên của người lao động. Những kỹ năng này có thể được thế giới. Các yêu cầu ấy đồng thời cũng là những phân thành 3 nhóm: (1) Các kỹ năng liên quan đến cơ hội cho người lao động không ngừng tích lũy kỹ

nhận thức; (2) Các kỹ năng về thể chất; và (3) Các năng và có cơ hội tiếp xúc với tri thức tiến bộ để

kỹ năng về xã hội. Các kỹ năng liên quan đến nhận thích ứng kịp thời với Cách mạng công nghiệp 4.0.

thức bao gồm: tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp,

- Trong lĩnh vực giữ gìn, bảo đảm an ninh trật kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng tự phê bình, tự, những thành tựu công nghệ của Cách mạng khả năng sáng tạo tri thức, hay chiến lược học công nghiệp 4.0 có thể ứng dụng trong công tác tập. Các kỹ năng về thể chất bao gồm: kỹ năng đấu tranh phòng, chống tội phạm. Ngoài ra, việc ngôn ngữ, kỹ năng về cuộc sống, kỹ năng số. Các tăng cường kết nối toàn cầu và phát triển tự động 152

153

https://thuviensach.vn

thể không lớn, nhưng lợi nhuận thu về cao. Với kỹ năng về xã hội bao gồm: kỹ năng giao tiếp ứng Cách mạng công nghiệp 4.0, các doanh nghiệp có xử và tạo lập quan hệ, ứng xử. Cách mạng công thể khởi nghiệp dễ dàng hơn, vốn ít hơn trong khi nghiệp 4.0 đặt ra những yêu cầu mới về kỹ năng mang lại lợi nhuận lớn trong thời gian ngắn hơn.

của người lao động.

Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ thay đổi ngay cả

Trong điều kiện hiện nay, khi khoa học công chính con người, bao gồm: Sự riêng tư, ý thức về sự

nghệ đang phát triển mạnh, khi tri thức tồn tại sở hữu, phương thức tiêu dùng, thời gian chúng ta khắp nơi, xuất hiện trong mọi mặt của cuộc sống dành cho công việc, giải trí và cách thức chúng ta và hoạt động sản xuất, thì việc áp dụng những kiến phát triển sự nghiệp, trau dồi kỹ năng, gặp gỡ mọi thức chúng ta được học trở nên quan trọng hơn rất người và củng cố các mối quan hệ. Nó đã và đang nhiều so với bản thân những kiến thức đó. Ngoài làm thay đổi sức khỏe của chúng ta, dẫn tới một cái ra, khi hằng ngày, hằng giờ đều có những thay đổi tôi nhất định.

về mặt công nghệ, ảnh hưởng đến đời sống thì khả

- Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra yêu cầu về

năng thích ứng và khả năng giải quyết vấn đề một nguồn nhân lực chất lượng cao, và điều này sẽ tác cách linh hoạt, sáng tạo là những chìa khóa để giúp động lớn đến thị trường lao động của Việt Nam khi con người thành công trong công việc.

mà nguồn nhân lực chất lượng cao bị thiếu hụt. Do Xu thế hội nhập sâu rộng cũng yêu cầu người đó sẽ tạo điều kiện cho việc đẩy mạnh đào tạo nhân lao động có những kỹ năng mang tính toàn cầu hơn, lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu của Cách mạng những kỹ năng xúc cảm cũng cần được phát triển để

công nghiệp 4.0.

người lao động có thể làm việc trong môi trường đa Giáo dục có liên quan trực tiếp đến kỹ năng quốc gia với các đồng nghiệp đến từ nhiều nơi trên của người lao động. Những kỹ năng này có thể được thế giới. Các yêu cầu ấy đồng thời cũng là những phân thành 3 nhóm: (1) Các kỹ năng liên quan đến cơ hội cho người lao động không ngừng tích lũy kỹ

nhận thức; (2) Các kỹ năng về thể chất; và (3) Các năng và có cơ hội tiếp xúc với tri thức tiến bộ để

kỹ năng về xã hội. Các kỹ năng liên quan đến nhận thích ứng kịp thời với Cách mạng công nghiệp 4.0.

thức bao gồm: tư duy phản biện, kỹ năng giao tiếp,

- Trong lĩnh vực giữ gìn, bảo đảm an ninh trật kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng tự phê bình, tự, những thành tựu công nghệ của Cách mạng khả năng sáng tạo tri thức, hay chiến lược học công nghiệp 4.0 có thể ứng dụng trong công tác tập. Các kỹ năng về thể chất bao gồm: kỹ năng đấu tranh phòng, chống tội phạm. Ngoài ra, việc ngôn ngữ, kỹ năng về cuộc sống, kỹ năng số. Các tăng cường kết nối toàn cầu và phát triển tự động 152

153

https://thuviensach.vn

hóa có thể giúp nâng cao quan hệ phối hợp giữa cứu cơ bản định hướng trong lĩnh vực khoa học và Công an Việt Nam với các lực lượng trong và ngoài công nghệ, đặc biệt là vật lý, sinh học, khoa học máy nước, trong và ngoài ngành trong đấu tranh với tính và trí tuệ nhân tạo, các lĩnh vực công nghệ mới, các loại tội phạm xuyên quốc gia, băng ổ nhóm; nghiên cứu các công nghệ mang tính đột phá; giúp giảm thiệt hại về người và của, bảo đảm an

- Nghiên cứu và phát triển trở thành chìa khóa toàn cho các lực lượng khi thi hành công vụ hơn.

quan trọng quyết định sự phát triển kinh tế - xã Nếu biết đón đầu, chủ động phát huy mặt tích cực hội; gắn kết chặt chẽ hơn nữa giữa nghiên cứu của Cách mạng công nghiệp 4.0, đời sống nhân dân khoa học và sản xuất;

được nâng cao là điều kiện để hạn chế tội phạm và

- Gia tăng bức xúc xã hội do sự thâm nhập của tệ nạn xã hội phát sinh trong thời gian tới.

các công nghệ kỹ thuật số và các động lực của việc Bên cạnh đó, những tiến bộ về công nghệ cũng chia sẻ thông tin tiêu biểu của truyền thông xã hội; đồng thời tạo ra tiềm năng giúp làm giảm quy mô

- Đặt ra những vấn đề lớn về giải quyết việc và tác động của bạo lực bằng cách phát triển các làm, ô nhiễm môi trường, đạo đức xã hội, rủi ro phương thức bảo vệ mới.

công nghệ;

- Thêm vào đó, Cách mạng công nghiệp 4.0

Câu hỏi 52: Thách thức của Việt Nam trong diễn ra với tốc độ vô cùng nhanh chắc chắn sẽ đẩy Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

Việt Nam đứng trước nguy cơ tụt hậu hơn nữa

Trả lời:

trong phát triển so với thế giới và rơi vào thế bị

Mặc dù có được những lợi thế, cơ hội nhờ Cách động trong đối phó với những mặt trái của cuộc mạng công nghiệp 4.0, nhưng Việt Nam cũng phải cách mạng này.

đối diện với không ít những thách thức, cụ thể là: Việt Nam sẽ gặp những khó khăn do tác động

- Phải có nhận thức đầy đủ về bản chất, tác của Cách mạng công nghiệp 4.0:

động của Cách mạng công nghiệp 4.0 và khả năng

- Thứ nhất, áp lực về nâng cao trình độ của tư duy, quản lý điều phối tích hợp các yếu tố công người lao động. Lực lượng lao động Việt Nam hiện nghệ, phi công nghệ, giữa thực và ảo, giữa con chủ yếu vẫn là lao động có trình độ tay nghề thấp.

người và máy móc;

Số lao động chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ

- Để gia nhập vào xu thế Cách mạng công thuật có xu hướng giảm, song vẫn chiếm đại đa số

nghiệp 4.0 đòi hỏi phải có sự phát triển dựa trên (khoảng gần 80%) lực lượng lao động xã hội. Trong tích lũy nền tảng lâu dài của nhiều lĩnh vực nghiên khi nhu cầu về lao động phổ thông của Việt Nam 154

155

https://thuviensach.vn

hóa có thể giúp nâng cao quan hệ phối hợp giữa cứu cơ bản định hướng trong lĩnh vực khoa học và Công an Việt Nam với các lực lượng trong và ngoài công nghệ, đặc biệt là vật lý, sinh học, khoa học máy nước, trong và ngoài ngành trong đấu tranh với tính và trí tuệ nhân tạo, các lĩnh vực công nghệ mới, các loại tội phạm xuyên quốc gia, băng ổ nhóm; nghiên cứu các công nghệ mang tính đột phá; giúp giảm thiệt hại về người và của, bảo đảm an

- Nghiên cứu và phát triển trở thành chìa khóa toàn cho các lực lượng khi thi hành công vụ hơn.

quan trọng quyết định sự phát triển kinh tế - xã Nếu biết đón đầu, chủ động phát huy mặt tích cực hội; gắn kết chặt chẽ hơn nữa giữa nghiên cứu của Cách mạng công nghiệp 4.0, đời sống nhân dân khoa học và sản xuất;

được nâng cao là điều kiện để hạn chế tội phạm và

- Gia tăng bức xúc xã hội do sự thâm nhập của tệ nạn xã hội phát sinh trong thời gian tới.

các công nghệ kỹ thuật số và các động lực của việc Bên cạnh đó, những tiến bộ về công nghệ cũng chia sẻ thông tin tiêu biểu của truyền thông xã hội; đồng thời tạo ra tiềm năng giúp làm giảm quy mô

- Đặt ra những vấn đề lớn về giải quyết việc và tác động của bạo lực bằng cách phát triển các làm, ô nhiễm môi trường, đạo đức xã hội, rủi ro phương thức bảo vệ mới.

công nghệ;

- Thêm vào đó, Cách mạng công nghiệp 4.0

Câu hỏi 52: Thách thức của Việt Nam trong diễn ra với tốc độ vô cùng nhanh chắc chắn sẽ đẩy Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

Việt Nam đứng trước nguy cơ tụt hậu hơn nữa

Trả lời:

trong phát triển so với thế giới và rơi vào thế bị

Mặc dù có được những lợi thế, cơ hội nhờ Cách động trong đối phó với những mặt trái của cuộc mạng công nghiệp 4.0, nhưng Việt Nam cũng phải cách mạng này.

đối diện với không ít những thách thức, cụ thể là: Việt Nam sẽ gặp những khó khăn do tác động

- Phải có nhận thức đầy đủ về bản chất, tác của Cách mạng công nghiệp 4.0:

động của Cách mạng công nghiệp 4.0 và khả năng

- Thứ nhất, áp lực về nâng cao trình độ của tư duy, quản lý điều phối tích hợp các yếu tố công người lao động. Lực lượng lao động Việt Nam hiện nghệ, phi công nghệ, giữa thực và ảo, giữa con chủ yếu vẫn là lao động có trình độ tay nghề thấp.

người và máy móc;

Số lao động chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ

- Để gia nhập vào xu thế Cách mạng công thuật có xu hướng giảm, song vẫn chiếm đại đa số

nghiệp 4.0 đòi hỏi phải có sự phát triển dựa trên (khoảng gần 80%) lực lượng lao động xã hội. Trong tích lũy nền tảng lâu dài của nhiều lĩnh vực nghiên khi nhu cầu về lao động phổ thông của Việt Nam 154

155

https://thuviensach.vn

sẽ giảm mạnh trong thời gian tới. Theo đánh giá đổi mới sáng tạo lại thấp (chỉ số Ứng dụng công của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), khoảng 70% số

nghệ thông tin xếp hạng 95/140; chỉ số Thị trường việc làm trong các ngành sử dụng nhiều lao động sản phẩm xếp hạng 102/140; chất lượng của các tổ

phổ thông (da giày, lắp ráp điện tử, chế biến thủy chức nghiên cứu và phát triển xếp thứ 60/140...).

sản, dịch vụ bán lẻ...) và 86% trong ngành dệt may Điều đó cho thấy năng lực đổi mới sáng tạo của có rủi ro cao bị thay thế bởi máy móc và thiết bị

đội ngũ lao động Việt Nam còn hạn chế, trong khi hiện đại trong thập niên 2017-2027.

đây lại là yếu tố quyết định trong Cách mạng công Chất lượng lao động của nhóm “lao động có nghiệp 4.0.

trình độ tay nghề” chưa cao, chưa đáp ứng được Báo cáo Đánh giá khoa học, công nghệ và đổi yêu cầu của thị trường cả về chuyên môn và trình mới sáng tạo ở Việt Nam của Ngân hàng Thế giới độ ngoại ngữ. Theo điều tra của Cơ quan Hợp tác (WB) và Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế

quốc tế Nhật Bản (JICA) về chất lượng lao động (OECD) nhận định, Việt Nam có ít doanh nghiệp Việt Nam tại các doanh nghiệp liên kết với Nhật thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển Bản, trong số 2.000 sinh viên công nghệ thông tin (R&D), kinh phí cho các hoạt động R&D chỉ chiếm Việt Nam chỉ có khoảng 90 ứng viên (tương đương một phần rất nhỏ trong nguồn tài chính của doanh 5%) vượt qua được các kỳ khảo sát về chuyên môn, nghiệp. Việc tiếp thu công nghệ mới thông qua trong đó chỉ có 40 ứng viên có đủ trình độ tiếng Anh hoạt động của các doanh nghiệp FDI cũng đạt hiệu để làm việc. Khoảng 24% số doanh nghiệp gặp khó quả chưa cao.

khăn trong tuyển dụng nhân sự có kỹ năng công

- Thứ ba, áp lực về tăng năng suất lao động. Hạn nghệ thông tin và chuyên môn đào tạo (năm 2015).

chế lớn nhất của thị trường lao động Việt Nam là So với các nước trong khu vực, trình độ chuyên môn năng suất lao động thấp. Năng suất lao động của kỹ thuật của lực lượng lao động Việt Nam thấp hơn Việt Nam tính theo PPP năm 2011 đạt 10.232 USD

nhiều. Lực lượng lao động qua đào tạo ở Việt Nam (năm 2018), chỉ bằng 7,2% của Singapore; 18,4% của chỉ hơn 20% trong khi các nước như Singapore là Malaysia; 36,2% của Thái Lan; 43% của Indonesia; 61,5%, Malaysia là 62%, Philippines là 67%.

55% của Philippines1. Đáng chú ý là chênh lệch về

- Thứ hai, áp lực về nâng cao năng lực đổi mới mức năng suất lao động giữa Việt Nam với các nước sáng tạo của đội ngũ lao động. Theo Báo cáo Năng vẫn tiếp tục gia tăng, điều này cho thấy khoảng lực cạnh tranh toàn cầu 2018, Việt Nam xếp thứ

77/140 quốc gia, nhưng các chỉ số liên quan đến 1. Tổng cục Thống kê, http://www.gso.gov.vn, 2018.

156

157

https://thuviensach.vn

sẽ giảm mạnh trong thời gian tới. Theo đánh giá đổi mới sáng tạo lại thấp (chỉ số Ứng dụng công của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), khoảng 70% số

nghệ thông tin xếp hạng 95/140; chỉ số Thị trường việc làm trong các ngành sử dụng nhiều lao động sản phẩm xếp hạng 102/140; chất lượng của các tổ

phổ thông (da giày, lắp ráp điện tử, chế biến thủy chức nghiên cứu và phát triển xếp thứ 60/140...).

sản, dịch vụ bán lẻ...) và 86% trong ngành dệt may Điều đó cho thấy năng lực đổi mới sáng tạo của có rủi ro cao bị thay thế bởi máy móc và thiết bị

đội ngũ lao động Việt Nam còn hạn chế, trong khi hiện đại trong thập niên 2017-2027.

đây lại là yếu tố quyết định trong Cách mạng công Chất lượng lao động của nhóm “lao động có nghiệp 4.0.

trình độ tay nghề” chưa cao, chưa đáp ứng được Báo cáo Đánh giá khoa học, công nghệ và đổi yêu cầu của thị trường cả về chuyên môn và trình mới sáng tạo ở Việt Nam của Ngân hàng Thế giới độ ngoại ngữ. Theo điều tra của Cơ quan Hợp tác (WB) và Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế

quốc tế Nhật Bản (JICA) về chất lượng lao động (OECD) nhận định, Việt Nam có ít doanh nghiệp Việt Nam tại các doanh nghiệp liên kết với Nhật thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển Bản, trong số 2.000 sinh viên công nghệ thông tin (R&D), kinh phí cho các hoạt động R&D chỉ chiếm Việt Nam chỉ có khoảng 90 ứng viên (tương đương một phần rất nhỏ trong nguồn tài chính của doanh 5%) vượt qua được các kỳ khảo sát về chuyên môn, nghiệp. Việc tiếp thu công nghệ mới thông qua trong đó chỉ có 40 ứng viên có đủ trình độ tiếng Anh hoạt động của các doanh nghiệp FDI cũng đạt hiệu để làm việc. Khoảng 24% số doanh nghiệp gặp khó quả chưa cao.

khăn trong tuyển dụng nhân sự có kỹ năng công

- Thứ ba, áp lực về tăng năng suất lao động. Hạn nghệ thông tin và chuyên môn đào tạo (năm 2015).

chế lớn nhất của thị trường lao động Việt Nam là So với các nước trong khu vực, trình độ chuyên môn năng suất lao động thấp. Năng suất lao động của kỹ thuật của lực lượng lao động Việt Nam thấp hơn Việt Nam tính theo PPP năm 2011 đạt 10.232 USD

nhiều. Lực lượng lao động qua đào tạo ở Việt Nam (năm 2018), chỉ bằng 7,2% của Singapore; 18,4% của chỉ hơn 20% trong khi các nước như Singapore là Malaysia; 36,2% của Thái Lan; 43% của Indonesia; 61,5%, Malaysia là 62%, Philippines là 67%.

55% của Philippines1. Đáng chú ý là chênh lệch về

- Thứ hai, áp lực về nâng cao năng lực đổi mới mức năng suất lao động giữa Việt Nam với các nước sáng tạo của đội ngũ lao động. Theo Báo cáo Năng vẫn tiếp tục gia tăng, điều này cho thấy khoảng lực cạnh tranh toàn cầu 2018, Việt Nam xếp thứ

77/140 quốc gia, nhưng các chỉ số liên quan đến 1. Tổng cục Thống kê, http://www.gso.gov.vn, 2018.

156

157

https://thuviensach.vn

cách và thách thức mà nền kinh tế Việt Nam phải bước vào Cách mạng công nghiệp 4.0, Việt Nam sẽ

đối mặt để có thể bắt kịp mức năng suất lao động phải đối mặt với một số thách thức về kinh tế do của các nước. Năng suất lao động thấp được xem cuộc cách mạng này tạo ra.

như là một hệ quả tất yếu của chất lượng nguồn

- Đối với ngành công nghiệp

lao động thấp và năng lực đổi mới sáng tạo yếu.

Tham gia vào Cách mạng công nghiệp 4.0, Do đó, nâng cao năng suất lao động là đòi hỏi cấp ngành công nghiệp Việt Nam đứng trước thách thức bách để thị trường lao động phát triển, đáp ứng về phát triển nguồn nhân lực, trong đó có nguồn những yêu cầu mới của nền kinh tế dưới tác động nhân lực chất lượng cao. So với các quốc gia châu của Cách mạng công nghiệp 4.0. Vấn đề đào tạo Á khác thì hầu hết các chỉ tiêu về giáo dục đại học nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu và đào tạo của Việt Nam khá thấp, thậm chí những của Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng được xem là nội dung như chất lượng các trường quản lý, sự sẵn vấn đề trung tâm, thách thức lớn đối với Việt Nam.

có các dịch vụ nghiên cứu và đào tạo được đánh giá Việt Nam đang thiếu hụt lớn về nguồn nhân lực rất thấp. Việc giáo dục đại học chưa trang bị đầy trong thị trường kỹ thuật số, trong lĩnh vực công đủ cho sinh viên năng lực sáng tạo, chất lượng đào nghệ thông tin và công nghệ cao.

tạo nghề chưa đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp Câu hỏi 53: Cách mạng công nghiệp lần là rào cản khá lớn mà Việt Nam phải vượt qua để

thứ tư đặt ra những thách thức gì cho phát vươn lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị công triển kinh tế của Việt Nam?

nghiệp toàn cầu.

Trả lời:

Tại Việt Nam, theo số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê, năm 2016, chỉ có khoảng 1/3 lực Cho đến nay, mô hình tăng trưởng kinh tế của lượng lao động của khu vực doanh nghiệp có trình Việt Nam vẫn chủ yếu theo chiều rộng, dựa nhiều độ trung cấp trở lên. Giai đoạn từ năm 2009 đến vào khai thác tự nhiên và lao động phổ thông giá hết quý II/2018, lao động có trình độ cao1 tăng khá rẻ, chuyển đổi chậm. Các nguồn lực về vốn, lao nhanh, từ 4,5 triệu người lên 6,3 triệu người, tuy động, đất đai, tài nguyên khoa học - công nghệ

còn chưa được huy động, phân bổ hợp lý, sử dụng nhiên, hiện nay số lao động có trình độ cao vẫn có hiệu quả. Năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức 1. Lao động có trình độ cao là một bộ phận của nguồn cạnh tranh của nền kinh tế, của doanh nghiệp và nhân lực đang làm việc ở những vị trí lãnh đạo, chuyên của nhiều sản phẩm của Việt Nam còn thấp. Khi môn kỹ thuật bậc cao và chuyên môn kỹ thuật bậc trung.

158

159

https://thuviensach.vn

cách và thách thức mà nền kinh tế Việt Nam phải bước vào Cách mạng công nghiệp 4.0, Việt Nam sẽ

đối mặt để có thể bắt kịp mức năng suất lao động phải đối mặt với một số thách thức về kinh tế do của các nước. Năng suất lao động thấp được xem cuộc cách mạng này tạo ra.

như là một hệ quả tất yếu của chất lượng nguồn

- Đối với ngành công nghiệp

lao động thấp và năng lực đổi mới sáng tạo yếu.

Tham gia vào Cách mạng công nghiệp 4.0, Do đó, nâng cao năng suất lao động là đòi hỏi cấp ngành công nghiệp Việt Nam đứng trước thách thức bách để thị trường lao động phát triển, đáp ứng về phát triển nguồn nhân lực, trong đó có nguồn những yêu cầu mới của nền kinh tế dưới tác động nhân lực chất lượng cao. So với các quốc gia châu của Cách mạng công nghiệp 4.0. Vấn đề đào tạo Á khác thì hầu hết các chỉ tiêu về giáo dục đại học nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng yêu cầu và đào tạo của Việt Nam khá thấp, thậm chí những của Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng được xem là nội dung như chất lượng các trường quản lý, sự sẵn vấn đề trung tâm, thách thức lớn đối với Việt Nam.

có các dịch vụ nghiên cứu và đào tạo được đánh giá Việt Nam đang thiếu hụt lớn về nguồn nhân lực rất thấp. Việc giáo dục đại học chưa trang bị đầy trong thị trường kỹ thuật số, trong lĩnh vực công đủ cho sinh viên năng lực sáng tạo, chất lượng đào nghệ thông tin và công nghệ cao.

tạo nghề chưa đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp Câu hỏi 53: Cách mạng công nghiệp lần là rào cản khá lớn mà Việt Nam phải vượt qua để

thứ tư đặt ra những thách thức gì cho phát vươn lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị công triển kinh tế của Việt Nam?

nghiệp toàn cầu.

Trả lời:

Tại Việt Nam, theo số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê, năm 2016, chỉ có khoảng 1/3 lực Cho đến nay, mô hình tăng trưởng kinh tế của lượng lao động của khu vực doanh nghiệp có trình Việt Nam vẫn chủ yếu theo chiều rộng, dựa nhiều độ trung cấp trở lên. Giai đoạn từ năm 2009 đến vào khai thác tự nhiên và lao động phổ thông giá hết quý II/2018, lao động có trình độ cao1 tăng khá rẻ, chuyển đổi chậm. Các nguồn lực về vốn, lao nhanh, từ 4,5 triệu người lên 6,3 triệu người, tuy động, đất đai, tài nguyên khoa học - công nghệ

còn chưa được huy động, phân bổ hợp lý, sử dụng nhiên, hiện nay số lao động có trình độ cao vẫn có hiệu quả. Năng suất, chất lượng, hiệu quả, sức 1. Lao động có trình độ cao là một bộ phận của nguồn cạnh tranh của nền kinh tế, của doanh nghiệp và nhân lực đang làm việc ở những vị trí lãnh đạo, chuyên của nhiều sản phẩm của Việt Nam còn thấp. Khi môn kỹ thuật bậc cao và chuyên môn kỹ thuật bậc trung.

158

159

https://thuviensach.vn

chỉ chiếm khoảng 11,6% tổng lao động của cả nước.

bình thấp từ các nước và vùng lãnh thổ như: Đông Đến quý II/2018, trong số gần 6,3 triệu lao động có Âu, Đài Loan, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ.

trình độ cao bao gồm 591,8 nghìn lãnh đạo trong các Công nghệ tiên tiến, hiện đại chỉ tập trung vào một ngành, các cấp và các đơn vị (chiếm 9,45%); 3,8 triệu số lĩnh vực như dầu khí, điện lực, chế tạo khuôn lao động chuyên môn kỹ thuật bậc cao (chiếm 61%) mẫu, thiết bị điện, hàng điện tử dân dụng, săm lốp, và 1,85 triệu lao động chuyên môn kỹ thuật bậc ắc quy, đồ nhựa,... Tuy nhiên, ngành dầu khí của trung (chiếm 29,55%)1. Tuy nhiên, công nghiệp chế

Việt Nam chịu áp lực rất lớn bởi nhu cầu không còn biến, chế tạo là ngành chủ lực trong quá trình công như trước, bên cạnh đó xuất hiện những đột phá nghiệp hóa, hiện đại hóa, chỉ chiếm 9% tổng số lao trong lĩnh vực năng lượng (như khai thác dầu đá động có trình độ cao, trong khi đó theo Tổng cục phiến, sản xuất năng lượng tái tạo, ắc quy trữ điện) Thống kê năm 2017, tỷ lệ này ở các nước phát triển và vận tải (ôtô điện với chi phí sản xuất và giá giảm lên đến 40-60%. Điều này đã cản trở việc hấp thụ

nhanh, sự xuất hiện của Uber hay Grab). Nhu cầu Cách mạng công nghiệp 4.0 vào ngành công nghiệp dầu thô khó tăng mạnh là thách thức mà ngành của Việt Nam.

dầu khí Việt Nam phải đối mặt mang tính dài hạn, Bên cạnh đó, trình độ công nghệ của ngành đòi hỏi phải đẩy mạnh tái cơ cấu. Ngành điện có công nghiệp Việt Nam còn thấp, do đó khó đáp ứng thể được hưởng lợi khá nhiều do ở Việt Nam, năng được những yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lượng tái tạo, nhất là điện mặt trời đã có những đột 4.0 cũng như khó nắm bắt được cơ hội mà cuộc phá mạnh. Tuy nhiên công suất các dự án điện gió cách mạng này mang lại. Đây được xem là thách và điện mặt trời còn khá thấp.

thức tiếp theo mà Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt Nền công nghiệp có bước phát triển, nhưng quy ra cho ngành công nghiệp Việt Nam. Tốc độ đổi mô còn nhỏ, trình độ còn thấp. Sản xuất công nghiệp mới công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam trong chủ yếu là gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp; những năm qua còn thấp, không đồng đều và còn trình độ công nghệ còn lạc hậu, phần lớn là của tản mạn/không theo một định hướng phát triển rõ thời kỳ Cách mạng công nghiệp 2.0, chậm được đổi rệt. Số công nghệ mới từ các nước công nghiệp phát mới; năng suất lao động của Việt Nam thấp; năng lực cạnh tranh, khả năng tham gia chuỗi giá trị

triển còn ít, mà chủ yếu là công nghệ bậc trung toàn cầu rất hạn chế. Nội lực của nền công nghiệp 1. Tổng cục Thống kê: Báo cáo Điều tra lao động yếu, phụ thuộc nhiều vào các doanh nghiệp có vốn việc làm quý II/2018.

đầu tư trực tiếp nước ngoài; tỷ lệ nội địa hóa trong 160

161

https://thuviensach.vn

chỉ chiếm khoảng 11,6% tổng lao động của cả nước.

bình thấp từ các nước và vùng lãnh thổ như: Đông Đến quý II/2018, trong số gần 6,3 triệu lao động có Âu, Đài Loan, Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ.

trình độ cao bao gồm 591,8 nghìn lãnh đạo trong các Công nghệ tiên tiến, hiện đại chỉ tập trung vào một ngành, các cấp và các đơn vị (chiếm 9,45%); 3,8 triệu số lĩnh vực như dầu khí, điện lực, chế tạo khuôn lao động chuyên môn kỹ thuật bậc cao (chiếm 61%) mẫu, thiết bị điện, hàng điện tử dân dụng, săm lốp, và 1,85 triệu lao động chuyên môn kỹ thuật bậc ắc quy, đồ nhựa,... Tuy nhiên, ngành dầu khí của trung (chiếm 29,55%)1. Tuy nhiên, công nghiệp chế

Việt Nam chịu áp lực rất lớn bởi nhu cầu không còn biến, chế tạo là ngành chủ lực trong quá trình công như trước, bên cạnh đó xuất hiện những đột phá nghiệp hóa, hiện đại hóa, chỉ chiếm 9% tổng số lao trong lĩnh vực năng lượng (như khai thác dầu đá động có trình độ cao, trong khi đó theo Tổng cục phiến, sản xuất năng lượng tái tạo, ắc quy trữ điện) Thống kê năm 2017, tỷ lệ này ở các nước phát triển và vận tải (ôtô điện với chi phí sản xuất và giá giảm lên đến 40-60%. Điều này đã cản trở việc hấp thụ

nhanh, sự xuất hiện của Uber hay Grab). Nhu cầu Cách mạng công nghiệp 4.0 vào ngành công nghiệp dầu thô khó tăng mạnh là thách thức mà ngành của Việt Nam.

dầu khí Việt Nam phải đối mặt mang tính dài hạn, Bên cạnh đó, trình độ công nghệ của ngành đòi hỏi phải đẩy mạnh tái cơ cấu. Ngành điện có công nghiệp Việt Nam còn thấp, do đó khó đáp ứng thể được hưởng lợi khá nhiều do ở Việt Nam, năng được những yêu cầu của Cách mạng công nghiệp lượng tái tạo, nhất là điện mặt trời đã có những đột 4.0 cũng như khó nắm bắt được cơ hội mà cuộc phá mạnh. Tuy nhiên công suất các dự án điện gió cách mạng này mang lại. Đây được xem là thách và điện mặt trời còn khá thấp.

thức tiếp theo mà Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt Nền công nghiệp có bước phát triển, nhưng quy ra cho ngành công nghiệp Việt Nam. Tốc độ đổi mô còn nhỏ, trình độ còn thấp. Sản xuất công nghiệp mới công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam trong chủ yếu là gia công, lắp ráp, giá trị gia tăng thấp; những năm qua còn thấp, không đồng đều và còn trình độ công nghệ còn lạc hậu, phần lớn là của tản mạn/không theo một định hướng phát triển rõ thời kỳ Cách mạng công nghiệp 2.0, chậm được đổi rệt. Số công nghệ mới từ các nước công nghiệp phát mới; năng suất lao động của Việt Nam thấp; năng lực cạnh tranh, khả năng tham gia chuỗi giá trị

triển còn ít, mà chủ yếu là công nghệ bậc trung toàn cầu rất hạn chế. Nội lực của nền công nghiệp 1. Tổng cục Thống kê: Báo cáo Điều tra lao động yếu, phụ thuộc nhiều vào các doanh nghiệp có vốn việc làm quý II/2018.

đầu tư trực tiếp nước ngoài; tỷ lệ nội địa hóa trong 160

161

https://thuviensach.vn

sản phẩm do doanh nghiệp FDI sản xuất thấp.

dụng thực tế chỉ đạt tối đa 70-80% công suất. Việc Việc cơ cấu lại các ngành sản xuất công nghiệp còn đầu tư đổi mới công nghệ chủ yếu được thực hiện ở

chậm. Công nghiệp hỗ trợ kém phát triển; chưa có các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (chiếm những ngành công nghiệp mũi nhọn có vai trò dẫn tới trên 90,6% tổng số vốn đầu tư). Ở các doanh dắt nền kinh tế; nhiều ngành công nghiệp được ưu nghiệp nhà nước, vốn dành cho đổi mới công nghệ

tiên phát triển nhưng không đạt được mục tiêu đề

cũng chỉ chiếm 8,7%. Ở khu vực doanh nghiệp ra. Các sản phẩm công nghệ cao, như điện thoại di ngoài nhà nước, vốn dành cho đổi mới công nghệ

động, máy tính, các linh kiện, thiết bị điện tử phần chỉ chiếm 0,67% trong tổng vốn đầu tư cho khoa học và công nghệ1.

lớn là do các doanh nghiệp FDI sản xuất. Công nghệ

Rất nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa chuẩn thông tin, viễn thông phát triển nhanh nhưng chủ

bị cho Cách mạng công nghiệp 4.0. khảo sát 2.000

yếu là nhập khẩu thiết bị để kinh doanh dịch vụ.

doanh nghiệp thuộc Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và Công nghiệp phần mềm khá phát triển cũng chỉ

vừa Hà Nội cho thấy, có đến 79% doanh nghiệp trả

chủ yếu là gia công cho nước ngoài. Hệ thống kết lời chưa chuẩn bị cho Cách mạng công nghiệp 4.0; cấu hạ tầng chưa đồng bộ.

55% doanh nghiệp cho biết đang tìm hiểu nghiên Hệ thống doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam cứu; 19% doanh nghiệp đã xây dựng kế hoạch và cũng có đa tầng công nghệ, đây là điều kiện để

chỉ có 12% doanh nghiệp đang triển khai các biện chúng ta có thể sản xuất sản phẩm ở nhiều cấp pháp ứng phó.

chất lượng khác nhau. Tuy nhiên, sự đa dạng công Trên đây là một số khó khăn mà Việt Nam nghệ này lại chủ yếu phổ biến ở cấp trình độ trung phải đối mặt, đồng thời cũng là những thách thức bình (thậm chí có cả công nghệ thấp và lạc hậu), làm hạn chế khả năng hấp thụ Cách mạng công mà thiếu các công nghệ tiên tiến và công nghệ cao nghiệp 4.0 của nước ta.

ở nhiều ngành, lĩnh vực.

- Đối với ngành nông nghiệp 2

Bên cạnh đó, chất lượng và hiệu quả chuyển Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra thách thức giao công nghệ còn hạn chế do thiếu lựa chọn công cho ngành nông nghiệp Việt Nam trong việc đáp nghệ tối ưu, trình độ công nghệ không phù hợp và đặc biệt là giá trị chuyển giao phần mềm về bí 1. Tổng cục Thống kê, http://www.gso.gov.vn.

quyết công nghệ (know-how) rất thấp. Do đó, khả

2. PGS.TS. Trần Thị Vân Hoa: Cách mạng công nghiệp 4.0 - Vấn đề đặt ra cho phát triển kinh tế - xã năng vận hành, thích nghi hóa và làm chủ thiết hội và hội nhập quốc tế của Việt Nam, Nxb. Chính trị

bị công nghệ mới còn nhiều hạn chế; hiệu suất sử

quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2018.

162

163

https://thuviensach.vn

sản phẩm do doanh nghiệp FDI sản xuất thấp.

dụng thực tế chỉ đạt tối đa 70-80% công suất. Việc Việc cơ cấu lại các ngành sản xuất công nghiệp còn đầu tư đổi mới công nghệ chủ yếu được thực hiện ở

chậm. Công nghiệp hỗ trợ kém phát triển; chưa có các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (chiếm những ngành công nghiệp mũi nhọn có vai trò dẫn tới trên 90,6% tổng số vốn đầu tư). Ở các doanh dắt nền kinh tế; nhiều ngành công nghiệp được ưu nghiệp nhà nước, vốn dành cho đổi mới công nghệ

tiên phát triển nhưng không đạt được mục tiêu đề

cũng chỉ chiếm 8,7%. Ở khu vực doanh nghiệp ra. Các sản phẩm công nghệ cao, như điện thoại di ngoài nhà nước, vốn dành cho đổi mới công nghệ

động, máy tính, các linh kiện, thiết bị điện tử phần chỉ chiếm 0,67% trong tổng vốn đầu tư cho khoa học và công nghệ1.

lớn là do các doanh nghiệp FDI sản xuất. Công nghệ

Rất nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa chuẩn thông tin, viễn thông phát triển nhanh nhưng chủ

bị cho Cách mạng công nghiệp 4.0. khảo sát 2.000

yếu là nhập khẩu thiết bị để kinh doanh dịch vụ.

doanh nghiệp thuộc Hiệp hội doanh nghiệp nhỏ và Công nghiệp phần mềm khá phát triển cũng chỉ

vừa Hà Nội cho thấy, có đến 79% doanh nghiệp trả

chủ yếu là gia công cho nước ngoài. Hệ thống kết lời chưa chuẩn bị cho Cách mạng công nghiệp 4.0; cấu hạ tầng chưa đồng bộ.

55% doanh nghiệp cho biết đang tìm hiểu nghiên Hệ thống doanh nghiệp công nghiệp Việt Nam cứu; 19% doanh nghiệp đã xây dựng kế hoạch và cũng có đa tầng công nghệ, đây là điều kiện để

chỉ có 12% doanh nghiệp đang triển khai các biện chúng ta có thể sản xuất sản phẩm ở nhiều cấp pháp ứng phó.

chất lượng khác nhau. Tuy nhiên, sự đa dạng công Trên đây là một số khó khăn mà Việt Nam nghệ này lại chủ yếu phổ biến ở cấp trình độ trung phải đối mặt, đồng thời cũng là những thách thức bình (thậm chí có cả công nghệ thấp và lạc hậu), làm hạn chế khả năng hấp thụ Cách mạng công mà thiếu các công nghệ tiên tiến và công nghệ cao nghiệp 4.0 của nước ta.

ở nhiều ngành, lĩnh vực.

- Đối với ngành nông nghiệp 2

Bên cạnh đó, chất lượng và hiệu quả chuyển Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra thách thức giao công nghệ còn hạn chế do thiếu lựa chọn công cho ngành nông nghiệp Việt Nam trong việc đáp nghệ tối ưu, trình độ công nghệ không phù hợp và đặc biệt là giá trị chuyển giao phần mềm về bí 1. Tổng cục Thống kê, http://www.gso.gov.vn.

quyết công nghệ (know-how) rất thấp. Do đó, khả

2. PGS.TS. Trần Thị Vân Hoa: Cách mạng công nghiệp 4.0 - Vấn đề đặt ra cho phát triển kinh tế - xã năng vận hành, thích nghi hóa và làm chủ thiết hội và hội nhập quốc tế của Việt Nam, Nxb. Chính trị

bị công nghệ mới còn nhiều hạn chế; hiệu suất sử

quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2018.

162

163

https://thuviensach.vn

ứng yêu cầu về kết cấu hạ tầng trong quá trình áp Ngân hàng Thế giới, tốc độ tăng năng suất các dụng IoT vào sản xuất nông nghiệp. Các vùng nông yếu tố tổng hợp (TFP) trong ngành nông nghiệp nghiệp chính của Việt Nam chủ yếu là các vùng của Việt Nam từ năm 2000 vẫn đang trong xu thế

nông thôn và đa số các vùng này thường không có giảm. TFP chiếm trung bình khoảng 40% tăng kết cấu hạ tầng viễn thông tốt. Đồng thời, các biện trưởng các năm gần đây của nông nghiệp Việt pháp khuyến khích nông dân áp dụng IoT có chi Nam, trong khi đó Thái Lan là 83%, Trung Quốc phí lắp đặt ban đầu thường cao. Cho đến nay, mặc là 86% và Malaysia là 92%. Do quá tập trung vào dù kết cấu hạ tầng thông tin truyền thông ở nông mục tiêu sản lượng nên người nông dân đã áp dụng thôn đã được tăng cường nhưng chỉ dừng lại ở các quá mức các phương thức canh tác không bền vững công nghệ lạc hậu như trạm bưu điện, loa truyền để đạt sản lượng cao nhưng giá trị xuất khẩu thấp.

thanh1. Số lượng điểm bưu điện có máy tính nối Tăng trưởng nông nghiệp chủ yếu dựa vào sức lao mạng Internet phục vụ nhân dân truy cập chiếm động, mở rộng sản xuất hoặc tăng cường sử dụng 33,6% tổng số xã có điểm bưu điện văn hóa xã. Số

đất và các tài nguyên thiên nhiên khác, sử dụng máy vi tính trang bị cho cán bộ xã sử dụng bình khá nhiều phân bón và các hóa chất khác trong quân trong năm 2016 đạt 15,4 máy/xã, gấp gần 2,2

nông nghiệp. Trong giai đoạn 2005-2016, ngành lần mức bình quân năm 2011, trong đó 89,8% số

nông nghiệp Việt Nam tăng trưởng khoảng 36,8%, máy vi tính được kết nối Internet. Số tỉnh, thành tuy nhiên nhập khẩu vật tư nông nghiệp lại tăng phố trực thuộc Trung ương có tất cả các trụ sở làm vượt xa mức này, điển hình là nhập khẩu phân bón việc của Ủy ban nhân dân xã trên địa bàn có máy tăng 43% và nhập khẩu thuốc trừ sâu và nguyên vi tính kết nối Internet tăng từ 5 tỉnh, thành phố

liệu hóa chất tăng cao. Theo Tổng cục Thống kê và năm 2011 lên 39 tỉnh, thành phố năm 20162.

Tổng cục Hải quan Việt Nam, trong 5 tháng đầu Nông nghiệp trong Cách mạng công nghiệp năm 2017, nhập khẩu phân bón và thuốc trừ sâu lần thứ tư là nền nông nghiệp hướng đến sự phát tiếp tục tăng lần lượt là 24% và 42,9%. Do đó, tăng triển bền vững, hay nói cách khác, tương lai của trưởng nông nghiệp cũng đi kèm với các tác động ngành nông nghiệp là “tăng giá trị, giảm đầu vào”.

xấu đến môi trường như phá rừng, hủy hoại nguồn Theo Báo cáo Phát triển Việt Nam năm 2016 của lợi thủy sản, suy thoái đất và ô nhiễm nước.

1, 2. Tổng cục Thống kê: Báo cáo Tổng điều tra nông Ngân hàng Thế giới năm 2017 đánh giá Việt thôn, nông nghiệp và thủy sản năm 2016.

Nam còn thua kém các nước trong khu vực nếu xét 164

165

https://thuviensach.vn

ứng yêu cầu về kết cấu hạ tầng trong quá trình áp Ngân hàng Thế giới, tốc độ tăng năng suất các dụng IoT vào sản xuất nông nghiệp. Các vùng nông yếu tố tổng hợp (TFP) trong ngành nông nghiệp nghiệp chính của Việt Nam chủ yếu là các vùng của Việt Nam từ năm 2000 vẫn đang trong xu thế

nông thôn và đa số các vùng này thường không có giảm. TFP chiếm trung bình khoảng 40% tăng kết cấu hạ tầng viễn thông tốt. Đồng thời, các biện trưởng các năm gần đây của nông nghiệp Việt pháp khuyến khích nông dân áp dụng IoT có chi Nam, trong khi đó Thái Lan là 83%, Trung Quốc phí lắp đặt ban đầu thường cao. Cho đến nay, mặc là 86% và Malaysia là 92%. Do quá tập trung vào dù kết cấu hạ tầng thông tin truyền thông ở nông mục tiêu sản lượng nên người nông dân đã áp dụng thôn đã được tăng cường nhưng chỉ dừng lại ở các quá mức các phương thức canh tác không bền vững công nghệ lạc hậu như trạm bưu điện, loa truyền để đạt sản lượng cao nhưng giá trị xuất khẩu thấp.

thanh1. Số lượng điểm bưu điện có máy tính nối Tăng trưởng nông nghiệp chủ yếu dựa vào sức lao mạng Internet phục vụ nhân dân truy cập chiếm động, mở rộng sản xuất hoặc tăng cường sử dụng 33,6% tổng số xã có điểm bưu điện văn hóa xã. Số

đất và các tài nguyên thiên nhiên khác, sử dụng máy vi tính trang bị cho cán bộ xã sử dụng bình khá nhiều phân bón và các hóa chất khác trong quân trong năm 2016 đạt 15,4 máy/xã, gấp gần 2,2

nông nghiệp. Trong giai đoạn 2005-2016, ngành lần mức bình quân năm 2011, trong đó 89,8% số

nông nghiệp Việt Nam tăng trưởng khoảng 36,8%, máy vi tính được kết nối Internet. Số tỉnh, thành tuy nhiên nhập khẩu vật tư nông nghiệp lại tăng phố trực thuộc Trung ương có tất cả các trụ sở làm vượt xa mức này, điển hình là nhập khẩu phân bón việc của Ủy ban nhân dân xã trên địa bàn có máy tăng 43% và nhập khẩu thuốc trừ sâu và nguyên vi tính kết nối Internet tăng từ 5 tỉnh, thành phố

liệu hóa chất tăng cao. Theo Tổng cục Thống kê và năm 2011 lên 39 tỉnh, thành phố năm 20162.

Tổng cục Hải quan Việt Nam, trong 5 tháng đầu Nông nghiệp trong Cách mạng công nghiệp năm 2017, nhập khẩu phân bón và thuốc trừ sâu lần thứ tư là nền nông nghiệp hướng đến sự phát tiếp tục tăng lần lượt là 24% và 42,9%. Do đó, tăng triển bền vững, hay nói cách khác, tương lai của trưởng nông nghiệp cũng đi kèm với các tác động ngành nông nghiệp là “tăng giá trị, giảm đầu vào”.

xấu đến môi trường như phá rừng, hủy hoại nguồn Theo Báo cáo Phát triển Việt Nam năm 2016 của lợi thủy sản, suy thoái đất và ô nhiễm nước.

1, 2. Tổng cục Thống kê: Báo cáo Tổng điều tra nông Ngân hàng Thế giới năm 2017 đánh giá Việt thôn, nông nghiệp và thủy sản năm 2016.

Nam còn thua kém các nước trong khu vực nếu xét 164

165

https://thuviensach.vn

về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, lao động và số người có bằng cấp và 4,47% tổng số lao động khu nước. Từ đó, thách thức về sự phát triển bền vững vực nông thôn1.

mà Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra đó là ngành Thách thức tiếp theo của Cách mạng công nông nghiệp cần có phương pháp canh tác tốt hơn, nghiệp 4.0 đối với nông nghiệp Việt Nam là vấn đề

đồng thời cải thiện hạ tầng sản xuất, chế biến và quyền sử dụng đất nông nghiệp. Sở hữu đất nông liên kết nông dân với các doanh nghiệp nông nghiệp nghiệp ở Việt Nam còn manh mún: khoảng 90%

để đưa các công nghệ mới vào sản xuất nhằm tạo đất nông nghiệp là thuộc quyền sử dụng của các ra sản phẩm có chất lượng cao hơn. Việc thay đổi hộ nông nghiệp và trang trại, 6% thuộc các doanh phương thức sản xuất và cách thức tổ chức chuỗi nghiệp và số còn lại thuộc các cơ sở khác2. Đa phần cung ứng sẽ mang lại lợi ích cho hộ nông dân sản các hộ nông nghiệp đều có quy mô rất nhỏ; trong xuất nhỏ.

đó, nhóm hộ canh tác trên ruộng có diện tích dưới Thách thức tiếp theo của Cách mạng công 0,5 hécta chiếm tới 69%, nhóm có diện tích từ 0,5

nghiệp 4.0 là chất lượng lao động. Hiện nay, chất đến 2 hécta chiếm 25% và nhóm có diện tích lớn lượng lao động trong ngành nông nghiệp đang hơn 2 hécta chỉ chiếm 6%. Ngoài ra, độ manh mún thấp trong khi Cách mạng công nghiệp 4.0 đòi hỏi có sự khác biệt lớn giữa các vùng, trong đó đồng nguồn nhân lực chất lượng cao, có trình độ công bằng sông Hồng và trung du, miền núi phía Bắc nghệ thông tin và truyền thông. Trong tổng số

có mức độ manh mún cao nhất. Diện tích canh tác gần 36,8 triệu người trong độ tuổi lao động có khả

bình quân mỗi lao động nông nghiệp Việt Nam ở

năng lao động của khu vực nông thôn tính đến quý mức 0,34 hécta, chỉ bằng từ 0,6 đến 0,8 lần các II/2018, có 86,2% số người chưa được đào tạo nghề

nước trong khu vực như Campuchia, Myanmar và hoặc đào tạo ngắn hạn không được cấp chứng chỉ; Philippines.

13,8% số người được đào tạo có bằng cấp, chứng Mặc dù ngành nông nghiệp Việt Nam có những chỉ chuyên môn từ sơ cấp nghề trở lên. Trong đó, tiến bộ vượt bậc trong hơn 30 năm đổi mới nhưng chủ yếu là lao động có trình độ sơ cấp và trung cấp những năm gần đây, tốc độ tăng trưởng toàn ngành với 2,61 triệu người, chiếm 51,4% tổng số người có 1. Tổng cục Thống kê: Báo cáo Điều tra lao động bằng cấp, chứng chỉ và chiếm 7,1% tổng số lao động việc làm quý II/2018.

nông thôn. Đại học và trên đại học khu vực nông 2. Tổng cục Thống kê: Báo cáo Tổng điều tra nông thôn chỉ có gần 1,65 triệu người, chiếm 32,3% tổng thôn, nông nghiệp và thủy sản năm 2016.

166

167

https://thuviensach.vn

về hiệu quả sử dụng đất nông nghiệp, lao động và số người có bằng cấp và 4,47% tổng số lao động khu nước. Từ đó, thách thức về sự phát triển bền vững vực nông thôn1.

mà Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra đó là ngành Thách thức tiếp theo của Cách mạng công nông nghiệp cần có phương pháp canh tác tốt hơn, nghiệp 4.0 đối với nông nghiệp Việt Nam là vấn đề

đồng thời cải thiện hạ tầng sản xuất, chế biến và quyền sử dụng đất nông nghiệp. Sở hữu đất nông liên kết nông dân với các doanh nghiệp nông nghiệp nghiệp ở Việt Nam còn manh mún: khoảng 90%

để đưa các công nghệ mới vào sản xuất nhằm tạo đất nông nghiệp là thuộc quyền sử dụng của các ra sản phẩm có chất lượng cao hơn. Việc thay đổi hộ nông nghiệp và trang trại, 6% thuộc các doanh phương thức sản xuất và cách thức tổ chức chuỗi nghiệp và số còn lại thuộc các cơ sở khác2. Đa phần cung ứng sẽ mang lại lợi ích cho hộ nông dân sản các hộ nông nghiệp đều có quy mô rất nhỏ; trong xuất nhỏ.

đó, nhóm hộ canh tác trên ruộng có diện tích dưới Thách thức tiếp theo của Cách mạng công 0,5 hécta chiếm tới 69%, nhóm có diện tích từ 0,5

nghiệp 4.0 là chất lượng lao động. Hiện nay, chất đến 2 hécta chiếm 25% và nhóm có diện tích lớn lượng lao động trong ngành nông nghiệp đang hơn 2 hécta chỉ chiếm 6%. Ngoài ra, độ manh mún thấp trong khi Cách mạng công nghiệp 4.0 đòi hỏi có sự khác biệt lớn giữa các vùng, trong đó đồng nguồn nhân lực chất lượng cao, có trình độ công bằng sông Hồng và trung du, miền núi phía Bắc nghệ thông tin và truyền thông. Trong tổng số

có mức độ manh mún cao nhất. Diện tích canh tác gần 36,8 triệu người trong độ tuổi lao động có khả

bình quân mỗi lao động nông nghiệp Việt Nam ở

năng lao động của khu vực nông thôn tính đến quý mức 0,34 hécta, chỉ bằng từ 0,6 đến 0,8 lần các II/2018, có 86,2% số người chưa được đào tạo nghề

nước trong khu vực như Campuchia, Myanmar và hoặc đào tạo ngắn hạn không được cấp chứng chỉ; Philippines.

13,8% số người được đào tạo có bằng cấp, chứng Mặc dù ngành nông nghiệp Việt Nam có những chỉ chuyên môn từ sơ cấp nghề trở lên. Trong đó, tiến bộ vượt bậc trong hơn 30 năm đổi mới nhưng chủ yếu là lao động có trình độ sơ cấp và trung cấp những năm gần đây, tốc độ tăng trưởng toàn ngành với 2,61 triệu người, chiếm 51,4% tổng số người có 1. Tổng cục Thống kê: Báo cáo Điều tra lao động bằng cấp, chứng chỉ và chiếm 7,1% tổng số lao động việc làm quý II/2018.

nông thôn. Đại học và trên đại học khu vực nông 2. Tổng cục Thống kê: Báo cáo Tổng điều tra nông thôn chỉ có gần 1,65 triệu người, chiếm 32,3% tổng thôn, nông nghiệp và thủy sản năm 2016.

166

167

https://thuviensach.vn

có dấu hiệu chững lại. Tỷ trọng đóng góp vào GDP

chiếm 68,1% và 19,5% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước cũng giảm từ 2,63% xuống còn 1,36%.

của Việt Nam1.

Nguyên nhân có thể kể đến là do ảnh hưởng của Việt Nam có tiềm năng lớn về đẩy mạnh du lịch biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn, cùng với đó là và ngành logistics. Tuy nhiên, để làm được điều đó khả năng ứng phó kém của ngành đối với những cần phải tiếp tục tăng cường chất lượng cung cấp ảnh hưởng do biến đổi khí hậu gây ra. Bên cạnh dịch vụ, và nếu có thể làm được thì kim ngạch xuất đó, do ngành nông nghiệp vẫn lấy cây lúa làm khẩu dịch vụ sẽ chiếm tỷ trọng lớn hơn trong tổng cây trồng quan trọng nhất, cây lúa chiếm tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong những 52,5% trong cơ cấu cây trồng toàn ngành, với diện năm tới.

tích hơn 7 triệu hécta và cung cấp sản lượng gần Ngành tài chính - ngân hàng cũng bị tác động, 45 triệu tấn hằng năm. Điều này gây khó khăn cho chịu thách thức do Cách mạng công nghiệp 4.0

việc đa dạng hóa cây trồng, nâng cao giá trị ngành mang lại. Các phương thức giao dịch mới trong kỷ

nông nghiệp Việt Nam.

nguyên số phát triển mạnh. Trong khoảng 10 năm

- Đối với ngành dịch vụ 1

trở lại đây, việc xuất hiện điện thoại thông minh Ngược lại với kết quả tốt về thương mại hàng làm thay đổi cách con người giao tiếp, tương tác, hóa, thương mại dịch vụ của Việt Nam còn chưa kéo theo đó là sự thay đổi về kênh phân phối, mạng phát triển tương xứng. Tăng trưởng thương mại lưới bán hàng và sản phẩm dịch vụ của ngành dịch vụ nhìn chung thua xa so với tốc độ tăng ngân hàng. Kênh bán hàng qua Internet, ngân trưởng cao của thương mại hàng hóa. Trong năm hàng dựa trên điện thoại thông minh, ngân hàng 2018, kim ngạch xuất khẩu dịch vụ thương mại đạt kỹ thuật số, giao dịch không giấy tờ,... có xu hướng 14,8 tỷ USD, chiếm khoảng 6,04% tổng kim ngạch phát triển mạnh. Ngân hàng di động đang là xu xuất khẩu hàng hóa; kim ngạch nhập khẩu dịch vụ

hướng phát triển rất mạnh với khối lượng giao dịch thương mại đạt 18,5 tỷ USD, chiếm khoảng 7,79%

lớn. Ngày càng có nhiều khách hàng chuyển sang tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ.

sử dụng máy tính, điện thoại thông minh để giao Nguồn thu từ dịch vụ du lịch và vận tải lần lượt dịch với ngân hàng. Internet điện toán đám mây là xu hướng để giao dịch dễ dàng hơn. Lĩnh vực 1. Xem PGS.TS. Trần Thị Vân Hoa: Cách mạng tài chính - ngân hàng ở Việt Nam chịu tác động công nghiệp 4.0 - Vấn đề đặt ra cho phát triển kinh tế -

xã hội và hội nhập quốc tế của Việt Nam, Sđd.

1. Tổng cục Thống kê, http://www.gso.gov.vn.

168

169

https://thuviensach.vn

có dấu hiệu chững lại. Tỷ trọng đóng góp vào GDP

chiếm 68,1% và 19,5% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước cũng giảm từ 2,63% xuống còn 1,36%.

của Việt Nam1.

Nguyên nhân có thể kể đến là do ảnh hưởng của Việt Nam có tiềm năng lớn về đẩy mạnh du lịch biến đổi khí hậu và xâm nhập mặn, cùng với đó là và ngành logistics. Tuy nhiên, để làm được điều đó khả năng ứng phó kém của ngành đối với những cần phải tiếp tục tăng cường chất lượng cung cấp ảnh hưởng do biến đổi khí hậu gây ra. Bên cạnh dịch vụ, và nếu có thể làm được thì kim ngạch xuất đó, do ngành nông nghiệp vẫn lấy cây lúa làm khẩu dịch vụ sẽ chiếm tỷ trọng lớn hơn trong tổng cây trồng quan trọng nhất, cây lúa chiếm tỷ trọng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam trong những 52,5% trong cơ cấu cây trồng toàn ngành, với diện năm tới.

tích hơn 7 triệu hécta và cung cấp sản lượng gần Ngành tài chính - ngân hàng cũng bị tác động, 45 triệu tấn hằng năm. Điều này gây khó khăn cho chịu thách thức do Cách mạng công nghiệp 4.0

việc đa dạng hóa cây trồng, nâng cao giá trị ngành mang lại. Các phương thức giao dịch mới trong kỷ

nông nghiệp Việt Nam.

nguyên số phát triển mạnh. Trong khoảng 10 năm

- Đối với ngành dịch vụ 1

trở lại đây, việc xuất hiện điện thoại thông minh Ngược lại với kết quả tốt về thương mại hàng làm thay đổi cách con người giao tiếp, tương tác, hóa, thương mại dịch vụ của Việt Nam còn chưa kéo theo đó là sự thay đổi về kênh phân phối, mạng phát triển tương xứng. Tăng trưởng thương mại lưới bán hàng và sản phẩm dịch vụ của ngành dịch vụ nhìn chung thua xa so với tốc độ tăng ngân hàng. Kênh bán hàng qua Internet, ngân trưởng cao của thương mại hàng hóa. Trong năm hàng dựa trên điện thoại thông minh, ngân hàng 2018, kim ngạch xuất khẩu dịch vụ thương mại đạt kỹ thuật số, giao dịch không giấy tờ,... có xu hướng 14,8 tỷ USD, chiếm khoảng 6,04% tổng kim ngạch phát triển mạnh. Ngân hàng di động đang là xu xuất khẩu hàng hóa; kim ngạch nhập khẩu dịch vụ

hướng phát triển rất mạnh với khối lượng giao dịch thương mại đạt 18,5 tỷ USD, chiếm khoảng 7,79%

lớn. Ngày càng có nhiều khách hàng chuyển sang tổng kim ngạch nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ.

sử dụng máy tính, điện thoại thông minh để giao Nguồn thu từ dịch vụ du lịch và vận tải lần lượt dịch với ngân hàng. Internet điện toán đám mây là xu hướng để giao dịch dễ dàng hơn. Lĩnh vực 1. Xem PGS.TS. Trần Thị Vân Hoa: Cách mạng tài chính - ngân hàng ở Việt Nam chịu tác động công nghiệp 4.0 - Vấn đề đặt ra cho phát triển kinh tế -

xã hội và hội nhập quốc tế của Việt Nam, Sđd.

1. Tổng cục Thống kê, http://www.gso.gov.vn.

168

169

https://thuviensach.vn

của: xu hướng ngân hàng không giấy sẽ giảm vai Như vậy, để tận dụng các lợi thế, đón đầu các cơ

trò của chi nhánh ngân hàng; nhiều liên kết kinh hội và giảm thiểu bất lợi, Cách mạng công nghiệp 4.0

doanh mới trong cung ứng sản phẩm dịch vụ tài đặt ra thách thức cho văn hóa Việt Nam, chúng ta chính đang xuất hiện; mô hình ngân hàng số thay cần đổi mới đặc biệt ở nguồn lực con người, cần một thế dần ngân hàng truyền thống; tài chính kỹ

giải pháp đầu tư có trọng điểm trong đó ưu tiên ứng thuật số phát triển mạnh.

dụng công nghệ tiên tiến để phát triển một số lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh như điện ảnh, âm nhạc, Câu hỏi 54: Cách mạng công nghiệp lần nghệ thuật biểu diễn... song hành với việc từng bước thứ tư đặt ra những thách thức gì cho phát nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò của triển văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng văn hóa và các ngành công nghiệp văn hóa.

của Việt Nam?

- Tinh gọn bộ máy hành chính và tinh giản

Trả lời:

biên chế hưởng lương ngân sách là thách thức

- Trước xu thế phát triển của Cách mạng công không nhỏ mà Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra.

nghiệp 4.0, lĩnh vực văn hóa của Việt Nam cũng Bộ máy hành chính của Việt Nam so với các nước gặp nhiều bất lợi. Công tác số hóa trong lĩnh vực trong khu vực được đánh giá là cồng kềnh, chi phí văn hóa chưa được quan tâm, đầu tư thích đáng; vận hành cao. Tỷ lệ công chức, viên chức đang làm đồng thời có một thực tế là những người làm trong việc và hưởng lương từ ngân sách nhà nước thuộc lĩnh vực văn hóa nghệ thuật lại ít am hiểu về công loại cao nhất so với các nước trong khu vực. Mặc dù nghệ. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ tiên mức lương công chức, viên chức khá thấp nhưng tỷ

tiến trong hoạt động của các thiết chế văn hóa công trọng chi tiền lương trong tổng chi ngân sách nhà cộng, như bảo tàng, thư viện, nhà hát, rạp chiếu nước và trong GDP ở Việt Nam hiện nay đang ở

phim... còn chậm và lạc hậu. Do đó, lĩnh vực văn mức cao nhất trong khu vực, cao hơn cả Hàn Quốc, hóa của nước ta chưa tận dụng được cơ hội mở rộng Nhật Bản và Ấn Độ. Bộ máy hành chính hoạt động sự tiếp cận đến mọi đối tượng khán giả. Tình trạng kém hiệu quả do ảnh hưởng của mô hình và tư duy vi phạm bản quyền và sở hữu trí tuệ trong môi quản lý nhà nước thời kỳ kế hoạch hóa tập trung trường số diễn ra phổ biến, chưa hình thành thói tạo nên một bộ máy hành chính cồng kềnh, kém quen sử dụng sản phẩm văn hóa có bản quyền, làm thân thiện. Trách nhiệm giải trình còn thấp, tham ảnh hưởng đến động lực sáng tạo của nghệ sĩ và nhũng còn nghiêm trọng. Chỉ số về trách nhiệm quyết định đầu tư của nhà sản xuất.

giải trình của Việt Nam luôn đứng ở mức rất thấp 170

171

https://thuviensach.vn

của: xu hướng ngân hàng không giấy sẽ giảm vai Như vậy, để tận dụng các lợi thế, đón đầu các cơ

trò của chi nhánh ngân hàng; nhiều liên kết kinh hội và giảm thiểu bất lợi, Cách mạng công nghiệp 4.0

doanh mới trong cung ứng sản phẩm dịch vụ tài đặt ra thách thức cho văn hóa Việt Nam, chúng ta chính đang xuất hiện; mô hình ngân hàng số thay cần đổi mới đặc biệt ở nguồn lực con người, cần một thế dần ngân hàng truyền thống; tài chính kỹ

giải pháp đầu tư có trọng điểm trong đó ưu tiên ứng thuật số phát triển mạnh.

dụng công nghệ tiên tiến để phát triển một số lĩnh vực có lợi thế cạnh tranh như điện ảnh, âm nhạc, Câu hỏi 54: Cách mạng công nghiệp lần nghệ thuật biểu diễn... song hành với việc từng bước thứ tư đặt ra những thách thức gì cho phát nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò của triển văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng văn hóa và các ngành công nghiệp văn hóa.

của Việt Nam?

- Tinh gọn bộ máy hành chính và tinh giản

Trả lời:

biên chế hưởng lương ngân sách là thách thức

- Trước xu thế phát triển của Cách mạng công không nhỏ mà Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra.

nghiệp 4.0, lĩnh vực văn hóa của Việt Nam cũng Bộ máy hành chính của Việt Nam so với các nước gặp nhiều bất lợi. Công tác số hóa trong lĩnh vực trong khu vực được đánh giá là cồng kềnh, chi phí văn hóa chưa được quan tâm, đầu tư thích đáng; vận hành cao. Tỷ lệ công chức, viên chức đang làm đồng thời có một thực tế là những người làm trong việc và hưởng lương từ ngân sách nhà nước thuộc lĩnh vực văn hóa nghệ thuật lại ít am hiểu về công loại cao nhất so với các nước trong khu vực. Mặc dù nghệ. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ tiên mức lương công chức, viên chức khá thấp nhưng tỷ

tiến trong hoạt động của các thiết chế văn hóa công trọng chi tiền lương trong tổng chi ngân sách nhà cộng, như bảo tàng, thư viện, nhà hát, rạp chiếu nước và trong GDP ở Việt Nam hiện nay đang ở

phim... còn chậm và lạc hậu. Do đó, lĩnh vực văn mức cao nhất trong khu vực, cao hơn cả Hàn Quốc, hóa của nước ta chưa tận dụng được cơ hội mở rộng Nhật Bản và Ấn Độ. Bộ máy hành chính hoạt động sự tiếp cận đến mọi đối tượng khán giả. Tình trạng kém hiệu quả do ảnh hưởng của mô hình và tư duy vi phạm bản quyền và sở hữu trí tuệ trong môi quản lý nhà nước thời kỳ kế hoạch hóa tập trung trường số diễn ra phổ biến, chưa hình thành thói tạo nên một bộ máy hành chính cồng kềnh, kém quen sử dụng sản phẩm văn hóa có bản quyền, làm thân thiện. Trách nhiệm giải trình còn thấp, tham ảnh hưởng đến động lực sáng tạo của nghệ sĩ và nhũng còn nghiêm trọng. Chỉ số về trách nhiệm quyết định đầu tư của nhà sản xuất.

giải trình của Việt Nam luôn đứng ở mức rất thấp 170

171

https://thuviensach.vn

so với các nước trong khu vực và chưa thấy có sự

từ đó nới rộng khoảng cách giàu - nghèo và có thể

cải thiện. Chất lượng ban hành chính sách của tiềm ẩn nguy cơ của bất ổn xã hội. Việt Nam đầu Việt Nam cũng bị xếp hạng là kém nhất so với các tư cho khoa học - kỹ thuật chiếm 1% GDP, trong nước trong khu vực. Đây là vấn đề nghiêm trọng, khi chỉ số này ở Trung Quốc và Hàn Quốc lần lượt nhức nhối trong xã hội.

là 2,2% và 4,5%. Nếu không đáp ứng được những

- Việc Cách mạng công nghiệp 4.0 yêu cầu về

yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao cũng nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ tác động lớn đến như trình độ khoa học - kỹ thuật tiên tiến, nền thị trường lao động của Việt Nam khi mà nguồn kinh tế - xã hội của Việt Nam sẽ tụt hậu so với nhân lực chất lượng cao bị thiếu hụt, nhưng tỷ

các nước trong khu vực và trên thế giới, điển hình lệ thất nghiệp sẽ tăng trong một số ngành. Cách nhất là những bất ổn của thị trường lao động.

mạng công nghiệp 4.0 sẽ triệt tiêu lao động giản Đối với Việt Nam, ILO dự báo, trong 10 năm tới, đơn, nhất là người lao động trong lĩnh vực nông 70% số việc làm có rủi ro cao, 18% có rủi ro trung nghiệp và thủ công nghiệp. Điều này có thể sẽ tạo bình và 12% có rủi ro thấp1. Những ngành có rủi ra thất nghiệp, bất ổn xã hội. Báo cáo về tương lai ro cao nhất bao gồm: nông, lâm và thủy sản (với nghề nghiệp của Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm 83,3% số việc làm có rủi ro cao); công nghiệp chế

2016 dự đoán, “cơn bão 4.0” sẽ khiến nhu cầu lao động các ngành sản xuất - chế tạo, máy tính - toán biến, chế tạo (74,4% số việc làm có rủi ro cao); bán học, kiến trúc - kỹ thuật tại khu vực ASEAN suy buôn, bán lẻ (84,1% số việc làm có rủi cao). Ngay giảm. Việt Nam là nước có nhiều ngành sử dụng cả công việc trong lĩnh vực nông nghiệp truyền nhiều lao động cao nên thách thức lại càng thể

thống ở Việt Nam với đặc điểm là lao động thủ

hiện rõ hơn. Báo cáo gần đây của Tổ chức Lao động công và có tính lặp đi lặp lại cao cũng có nguy cơ bị

Quốc tế (ILO) dự đoán, robot sẽ thay thế 85% công thay thế bởi máy móc và thiết bị tự động. Những nhân trong ngành dệt may Việt Nam trong vài nghề có rủi ro cao là: trồng trọt (khoảng 13,7 triệu thập kỷ tới.

việc làm); chăn nuôi (gần 3,2 triệu việc làm); làm Hiện nay, nền kinh tế Việt Nam đang tận dụng lợi thế của chi phí lao động thấp nên sự phát triển 1. Việc làm có rủi ro cao là có tỷ lệ bị thay thế trên 70%; rủi ro trung bình là có tỷ lệ bị thay thế từ 30-70%

của khoa học - kỹ thuật có thể dẫn đến tình trạng và rủi ro thấp là có tỷ lệ bị thay thế dưới 30%. Có rủi ro thất nghiệp hàng loạt. Nguyên nhân là do người được hiểu là những công việc có thể bị thay thế bằng các lao động không tiếp cận được các công nghệ mới, hệ thống máy móc tự động hóa.

172

173

https://thuviensach.vn

so với các nước trong khu vực và chưa thấy có sự

từ đó nới rộng khoảng cách giàu - nghèo và có thể

cải thiện. Chất lượng ban hành chính sách của tiềm ẩn nguy cơ của bất ổn xã hội. Việt Nam đầu Việt Nam cũng bị xếp hạng là kém nhất so với các tư cho khoa học - kỹ thuật chiếm 1% GDP, trong nước trong khu vực. Đây là vấn đề nghiêm trọng, khi chỉ số này ở Trung Quốc và Hàn Quốc lần lượt nhức nhối trong xã hội.

là 2,2% và 4,5%. Nếu không đáp ứng được những

- Việc Cách mạng công nghiệp 4.0 yêu cầu về

yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao cũng nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ tác động lớn đến như trình độ khoa học - kỹ thuật tiên tiến, nền thị trường lao động của Việt Nam khi mà nguồn kinh tế - xã hội của Việt Nam sẽ tụt hậu so với nhân lực chất lượng cao bị thiếu hụt, nhưng tỷ

các nước trong khu vực và trên thế giới, điển hình lệ thất nghiệp sẽ tăng trong một số ngành. Cách nhất là những bất ổn của thị trường lao động.

mạng công nghiệp 4.0 sẽ triệt tiêu lao động giản Đối với Việt Nam, ILO dự báo, trong 10 năm tới, đơn, nhất là người lao động trong lĩnh vực nông 70% số việc làm có rủi ro cao, 18% có rủi ro trung nghiệp và thủ công nghiệp. Điều này có thể sẽ tạo bình và 12% có rủi ro thấp1. Những ngành có rủi ra thất nghiệp, bất ổn xã hội. Báo cáo về tương lai ro cao nhất bao gồm: nông, lâm và thủy sản (với nghề nghiệp của Diễn đàn Kinh tế Thế giới năm 83,3% số việc làm có rủi ro cao); công nghiệp chế

2016 dự đoán, “cơn bão 4.0” sẽ khiến nhu cầu lao động các ngành sản xuất - chế tạo, máy tính - toán biến, chế tạo (74,4% số việc làm có rủi ro cao); bán học, kiến trúc - kỹ thuật tại khu vực ASEAN suy buôn, bán lẻ (84,1% số việc làm có rủi cao). Ngay giảm. Việt Nam là nước có nhiều ngành sử dụng cả công việc trong lĩnh vực nông nghiệp truyền nhiều lao động cao nên thách thức lại càng thể

thống ở Việt Nam với đặc điểm là lao động thủ

hiện rõ hơn. Báo cáo gần đây của Tổ chức Lao động công và có tính lặp đi lặp lại cao cũng có nguy cơ bị

Quốc tế (ILO) dự đoán, robot sẽ thay thế 85% công thay thế bởi máy móc và thiết bị tự động. Những nhân trong ngành dệt may Việt Nam trong vài nghề có rủi ro cao là: trồng trọt (khoảng 13,7 triệu thập kỷ tới.

việc làm); chăn nuôi (gần 3,2 triệu việc làm); làm Hiện nay, nền kinh tế Việt Nam đang tận dụng lợi thế của chi phí lao động thấp nên sự phát triển 1. Việc làm có rủi ro cao là có tỷ lệ bị thay thế trên 70%; rủi ro trung bình là có tỷ lệ bị thay thế từ 30-70%

của khoa học - kỹ thuật có thể dẫn đến tình trạng và rủi ro thấp là có tỷ lệ bị thay thế dưới 30%. Có rủi ro thất nghiệp hàng loạt. Nguyên nhân là do người được hiểu là những công việc có thể bị thay thế bằng các lao động không tiếp cận được các công nghệ mới, hệ thống máy móc tự động hóa.

172

173

https://thuviensach.vn

vườn (1 triệu việc làm); đánh bắt và nuôi trồng phổ biến, khi đó ngành bảo hiểm có thể không thủy sản (0,84 triệu việc làm).

cần sự can thiệp của con người, hầu hết truy vấn Rõ ràng là Cách mạng công nghiệp 4.0 có thể sẽ

khách hàng được trả lời tự động..., “robot tư vấn tài gây ra sự bất bình đẳng lớn hơn, đặc biệt là ở khả

chính” đã có trên thị trường, đồng thời máy tính năng phá vỡ thị trường lao động. Khi tự động hóa, có thể nhanh chóng “đọc” hàng triệu email và cắt mà cụ thể hơn là robot sẽ thay thế người lao động giảm chi phí điều tra phục vụ cho lĩnh vực tư pháp.

trong toàn bộ nền kinh tế, làm trầm trọng thêm sự

Trước khi diễn ra Cách mạng công nghiệp 4.0, chênh lệch giữa lợi nhuận so với vốn đầu tư và lợi Việt Nam có lợi thế địa lý kinh tế và nguồn lao nhuận so với sức lao động. Đồng thời, có thể khẳng động trẻ, dồi dào, tham gia vào nhiều chuỗi giá định tri thức, chứ không phải là vốn, sẽ là yếu tố

trị toàn cầu ở khâu lắp ráp. Cùng với đó, thế giới quan trọng của sản xuất trong tương lai. Vấn đề

cũng có sự dịch chuyển trung tâm trọng lực kinh này sẽ dẫn đến ngày càng có sự tách biệt giữa kỹ

tế toàn cầu từ Tây sang Đông, từ Bắc xuống Nam.

năng thấp/lương thấp và kỹ năng cao/lương cao, do Tuy nhiên, khi Cách mạng công nghiệp 4.0 được đó sẽ dẫn đến sự gia tăng bức xúc xã hội.

đẩy mạnh thì những điều trên sẽ thay đổi, làm suy Có thể thấy rõ tự động hóa cao chắc chắn sẽ có giảm lợi thế lao động giá rẻ, cũng như lợi thế địa tác động đối với lực lượng lao động, trong đó, một kinh tế khi đưa công nghiệp chế tạo quay lại các phần lực lượng lao động kỹ năng thấp có thể bị ảnh nước phát triển để gần thị trường tiêu thụ. Với tình hưởng bởi tự động hóa. Sự ra đời của “cobots”, tức thế đó, Việt Nam sẽ chịu áp lực tụt hậu nhưng vẫn robot hợp tác có khả năng di chuyển và tương tác, phải hội nhập vào thế giới công nghệ cao và cạnh sẽ giúp các công việc kỹ năng thấp đạt năng suất tranh trong đó. Thất nghiệp và lạm phát là hai vấn nhảy vọt. Những người bị ảnh hưởng nặng nhất đề nan giải nhất của nước ta trước tác động của có thể là lực lượng lao động có kỹ năng trung bình Cách mạng công nghiệp 4.0, có ảnh hưởng rất lớn do sự phát triển của tự động hóa, cùng với trí tuệ

đến sự phát triển và sự ổn định kinh tế - chính trị -

nhân tạo sẽ tác động đáng kể đến bản chất của các xã hội nói chung, an ninh, trật tự nói riêng. Ảnh công việc liên quan đến tri thức.

hưởng rất lớn đến từng cá nhân và gia đình trong Tự động hóa chắc chắn sẽ ảnh hưởng đầu tiên xã hội, cắt đứt nguồn thu nhập chủ yếu hoặc duy đến công việc văn phòng, bán hàng, dịch vụ khách nhất, cắt đứt phương tiện sinh sống của người lao hàng và các ngành hỗ trợ. Khi quá trình robot tự

động và gia đình họ, đẩy những người này vào cảnh động hóa, báo cáo tự động và trợ lý ảo sẽ trở nên túng quẫn không có khả năng thanh toán cho các 174

175

https://thuviensach.vn

vườn (1 triệu việc làm); đánh bắt và nuôi trồng phổ biến, khi đó ngành bảo hiểm có thể không thủy sản (0,84 triệu việc làm).

cần sự can thiệp của con người, hầu hết truy vấn Rõ ràng là Cách mạng công nghiệp 4.0 có thể sẽ

khách hàng được trả lời tự động..., “robot tư vấn tài gây ra sự bất bình đẳng lớn hơn, đặc biệt là ở khả

chính” đã có trên thị trường, đồng thời máy tính năng phá vỡ thị trường lao động. Khi tự động hóa, có thể nhanh chóng “đọc” hàng triệu email và cắt mà cụ thể hơn là robot sẽ thay thế người lao động giảm chi phí điều tra phục vụ cho lĩnh vực tư pháp.

trong toàn bộ nền kinh tế, làm trầm trọng thêm sự

Trước khi diễn ra Cách mạng công nghiệp 4.0, chênh lệch giữa lợi nhuận so với vốn đầu tư và lợi Việt Nam có lợi thế địa lý kinh tế và nguồn lao nhuận so với sức lao động. Đồng thời, có thể khẳng động trẻ, dồi dào, tham gia vào nhiều chuỗi giá định tri thức, chứ không phải là vốn, sẽ là yếu tố

trị toàn cầu ở khâu lắp ráp. Cùng với đó, thế giới quan trọng của sản xuất trong tương lai. Vấn đề

cũng có sự dịch chuyển trung tâm trọng lực kinh này sẽ dẫn đến ngày càng có sự tách biệt giữa kỹ

tế toàn cầu từ Tây sang Đông, từ Bắc xuống Nam.

năng thấp/lương thấp và kỹ năng cao/lương cao, do Tuy nhiên, khi Cách mạng công nghiệp 4.0 được đó sẽ dẫn đến sự gia tăng bức xúc xã hội.

đẩy mạnh thì những điều trên sẽ thay đổi, làm suy Có thể thấy rõ tự động hóa cao chắc chắn sẽ có giảm lợi thế lao động giá rẻ, cũng như lợi thế địa tác động đối với lực lượng lao động, trong đó, một kinh tế khi đưa công nghiệp chế tạo quay lại các phần lực lượng lao động kỹ năng thấp có thể bị ảnh nước phát triển để gần thị trường tiêu thụ. Với tình hưởng bởi tự động hóa. Sự ra đời của “cobots”, tức thế đó, Việt Nam sẽ chịu áp lực tụt hậu nhưng vẫn robot hợp tác có khả năng di chuyển và tương tác, phải hội nhập vào thế giới công nghệ cao và cạnh sẽ giúp các công việc kỹ năng thấp đạt năng suất tranh trong đó. Thất nghiệp và lạm phát là hai vấn nhảy vọt. Những người bị ảnh hưởng nặng nhất đề nan giải nhất của nước ta trước tác động của có thể là lực lượng lao động có kỹ năng trung bình Cách mạng công nghiệp 4.0, có ảnh hưởng rất lớn do sự phát triển của tự động hóa, cùng với trí tuệ

đến sự phát triển và sự ổn định kinh tế - chính trị -

nhân tạo sẽ tác động đáng kể đến bản chất của các xã hội nói chung, an ninh, trật tự nói riêng. Ảnh công việc liên quan đến tri thức.

hưởng rất lớn đến từng cá nhân và gia đình trong Tự động hóa chắc chắn sẽ ảnh hưởng đầu tiên xã hội, cắt đứt nguồn thu nhập chủ yếu hoặc duy đến công việc văn phòng, bán hàng, dịch vụ khách nhất, cắt đứt phương tiện sinh sống của người lao hàng và các ngành hỗ trợ. Khi quá trình robot tự

động và gia đình họ, đẩy những người này vào cảnh động hóa, báo cáo tự động và trợ lý ảo sẽ trở nên túng quẫn không có khả năng thanh toán cho các 174

175

https://thuviensach.vn

chi phí thường ngày. Gia tăng lượng người vô gia cơ cấu đạt mức minh bạch và hiệu quả, cho phép họ

cư, tổn hại về mặt tinh thần và sức khỏe cho người duy trì được lợi thế cạnh tranh của mình, họ sẽ tồn lao động. Nhiều người thất nghiệp dễ sa vào các tại. Ngược lại, nếu không thể cải thiện, họ sẽ phải tệ nạn xã hội, tội phạm,... Đối với quốc gia, thất đối mặt với ngày càng nhiều vấn đề.

nghiệp là sự phí phạm nguồn nhân lực, không thúc Điều này đặc biệt đúng trong hệ thống điều đẩy sự phát triển kinh tế, đồng thời dễ dẫn đến hành. Ví dụ: Các hệ thống chính sách công và quy những xáo trộn về xã hội, thậm chí dẫn đến biến trình ra quyết định hiện nay được phát triển cùng động về chính trị, gây bất ổn tới an ninh quốc gia.

với cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, khi các Những vấn đề này dễ dẫn đến biểu tình, đình công, nhà hoạch định chính sách có điều kiện dành thời người lao động dễ bị xúi giục tuyên truyền lệch lạc, gian nhất định để nghiên cứu một vấn đề cụ thể và phản động.

đưa ra cách ứng phó cần thiết hoặc khuôn khổ quy Những bất ổn về kinh tế nảy sinh từ Cách định phù hợp. Toàn bộ quá trình này được vận hành mạng công nghiệp 4.0 sẽ dẫn đến những bất ổn trơn tru và theo mô hình chặt chẽ từ cao xuống về đời sống. Hệ lụy của nó sẽ là những bất ổn về

thấp. Song cách thức như vậy không thể thực hiện chính trị. Nếu chính phủ các nước không hiểu rõ và trong điều kiện hiện nay. Trước tốc độ phát triển chuẩn bị đầy đủ cho làn sóng công nghiệp 4.0, nguy nhanh chóng và tác động sâu rộng của Cách mạng cơ xảy ra bất ổn trên toàn cầu là hoàn toàn có thể.

công nghiệp 4.0, các nhà lập pháp và điều hành Cách mạng công nghiệp 4.0 buộc các chính phủ

sẽ ngày càng phải đối mặt với áp lực phải thay đổi đang bị thử thách trước yêu cầu mới.

cách thức tiếp cận hiện nay của họ đối với sự tham Cho đến nay, mọi người đều nhận thấy rõ rằng, gia của công chúng và quy trình đưa ra quyết định một trong những thách thức mang tính cá nhân khi vai trò trung tâm của họ trong việc thực thi lớn nhất mà công nghệ thông tin mang lại là sự

chính sách suy giảm trước sự xuất hiện của các riêng tư. Thông tin về cá nhân sẽ dễ dàng tra cứu nguồn cạnh tranh mới, sự phân phối lại và phân và tìm kiếm vì chúng ta buộc phải kết nối với các bổ quyền lực dưới sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ.

hệ thống điện tử. Tương tự, các cuộc cách mạng Khả năng các cơ quan chính quyền và tổ chức diễn ra trong lĩnh vực công nghệ sinh học và trí tuệ

xã hội có thể thích ứng sẽ quyết định sự tồn tại của nhân tạo giúp định nghĩa lại con người là gì bằng họ. Nếu chứng minh được khả năng có thể bắt kịp cách hạ thấp những giới hạn hiện tại về tuổi thọ, một thế giới với những thay đổi đột phá, cải thiện sức khỏe, nhận thức và năng lực. Chỉ những cái 176

177

https://thuviensach.vn

chi phí thường ngày. Gia tăng lượng người vô gia cơ cấu đạt mức minh bạch và hiệu quả, cho phép họ

cư, tổn hại về mặt tinh thần và sức khỏe cho người duy trì được lợi thế cạnh tranh của mình, họ sẽ tồn lao động. Nhiều người thất nghiệp dễ sa vào các tại. Ngược lại, nếu không thể cải thiện, họ sẽ phải tệ nạn xã hội, tội phạm,... Đối với quốc gia, thất đối mặt với ngày càng nhiều vấn đề.

nghiệp là sự phí phạm nguồn nhân lực, không thúc Điều này đặc biệt đúng trong hệ thống điều đẩy sự phát triển kinh tế, đồng thời dễ dẫn đến hành. Ví dụ: Các hệ thống chính sách công và quy những xáo trộn về xã hội, thậm chí dẫn đến biến trình ra quyết định hiện nay được phát triển cùng động về chính trị, gây bất ổn tới an ninh quốc gia.

với cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, khi các Những vấn đề này dễ dẫn đến biểu tình, đình công, nhà hoạch định chính sách có điều kiện dành thời người lao động dễ bị xúi giục tuyên truyền lệch lạc, gian nhất định để nghiên cứu một vấn đề cụ thể và phản động.

đưa ra cách ứng phó cần thiết hoặc khuôn khổ quy Những bất ổn về kinh tế nảy sinh từ Cách định phù hợp. Toàn bộ quá trình này được vận hành mạng công nghiệp 4.0 sẽ dẫn đến những bất ổn trơn tru và theo mô hình chặt chẽ từ cao xuống về đời sống. Hệ lụy của nó sẽ là những bất ổn về

thấp. Song cách thức như vậy không thể thực hiện chính trị. Nếu chính phủ các nước không hiểu rõ và trong điều kiện hiện nay. Trước tốc độ phát triển chuẩn bị đầy đủ cho làn sóng công nghiệp 4.0, nguy nhanh chóng và tác động sâu rộng của Cách mạng cơ xảy ra bất ổn trên toàn cầu là hoàn toàn có thể.

công nghiệp 4.0, các nhà lập pháp và điều hành Cách mạng công nghiệp 4.0 buộc các chính phủ

sẽ ngày càng phải đối mặt với áp lực phải thay đổi đang bị thử thách trước yêu cầu mới.

cách thức tiếp cận hiện nay của họ đối với sự tham Cho đến nay, mọi người đều nhận thấy rõ rằng, gia của công chúng và quy trình đưa ra quyết định một trong những thách thức mang tính cá nhân khi vai trò trung tâm của họ trong việc thực thi lớn nhất mà công nghệ thông tin mang lại là sự

chính sách suy giảm trước sự xuất hiện của các riêng tư. Thông tin về cá nhân sẽ dễ dàng tra cứu nguồn cạnh tranh mới, sự phân phối lại và phân và tìm kiếm vì chúng ta buộc phải kết nối với các bổ quyền lực dưới sự hỗ trợ đắc lực của công nghệ.

hệ thống điện tử. Tương tự, các cuộc cách mạng Khả năng các cơ quan chính quyền và tổ chức diễn ra trong lĩnh vực công nghệ sinh học và trí tuệ

xã hội có thể thích ứng sẽ quyết định sự tồn tại của nhân tạo giúp định nghĩa lại con người là gì bằng họ. Nếu chứng minh được khả năng có thể bắt kịp cách hạ thấp những giới hạn hiện tại về tuổi thọ, một thế giới với những thay đổi đột phá, cải thiện sức khỏe, nhận thức và năng lực. Chỉ những cái 176

177

https://thuviensach.vn

đó thôi cũng đã buộc chúng ta phải định hình lại dụng công nghệ thường xuyên trong quá trình học những ranh giới về đạo đức xã hội.

tập cũng hình thành và bồi dưỡng những kỹ năng Như vậy, Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra về công nghệ cho người lao động khi tham gia vào không ít những thách thức cho Việt Nam, đồng thị trường lao động.

thời cũng tác động làm thay đổi chính sách giáo

- Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng sẽ ảnh dục. Thứ nhất, trình độ chuyên môn kỹ thuật cao hưởng sâu sắc tới vấn đề an ninh và quốc phòng, hơn đồng nghĩa với kỹ năng cao hơn. Những kỹ

tác động tới cả bản chất và khả năng xảy ra xung năng được tích lũy thông qua quá trình học tập đột, đồng thời đặt ra thách thức về lĩnh vực này và ở mỗi cấp học khác nhau người học sẽ được học khi hiện nay các cuộc xung đột giữa các quốc gia theo từng nhóm kỹ năng khác nhau. Thứ hai, hội đang ngày càng đan xen, kết hợp các kỹ năng chiến nhập quốc tế đang là một xu thế tất yếu, đồng thời đấu truyền thống với các yếu tố hiện đại, ranh giới những vấn đề kinh tế - xã hội trong bối cảnh hội giữa chiến tranh và hòa bình, giữa chiến binh và nhập kinh tế quốc tế ảnh hưởng đến nhiều quốc gia dân thường, thậm chí là giữa bạo lực và phi bạo lực và đòi hỏi sự phối hợp giải quyết của nhiều quốc (chẳng hạn như chiến tranh mạng) đang trở nên gia. Để người lao động có thể thích nghi trong bối ngày càng mong manh. Khi quá trình này diễn ra cảnh hội nhập khu vực, chương trình giảng dạy và các công nghệ mới như vũ khí tự động và vũ

trong nhà trường cần tích hợp được các vấn đề toàn khí sinh học trở nên dễ dàng sử dụng hơn, từng cá cầu để trang bị cho người học một chương trình đào nhân và các nhóm nhỏ sẽ sở hữu khả năng gây ra tạo phức tạp hơn gồm những kiến thức, kỹ năng những tổn thương hàng loạt không thua kém sự

cần thiết. Thứ ba, người lao động làm việc trong xung đột giữa các quốc gia.

thời đại của Cách mạng công nghiệp 4.0 cần thành Sự thâm nhập của các công nghệ kỹ thuật số

thạo sử dụng các công nghệ. Để nâng cao kỹ năng và các động lực của việc chia sẻ thông tin cũng làm về công nghệ, tốt nhất là thông qua việc sử dụng gia tăng bức xúc xã hội. Một tỷ lệ không nhỏ dân công nghệ trong giảng dạy. Công nghệ sẽ giúp tăng số thế giới hiện nay sử dụng các nền tảng truyền cường khả năng tiếp cận với các tri thức thông qua thông xã hội để kết nối, học hỏi và chia sẻ thông các hình thức khác nhau, giúp việc chia sẻ kiến tin. Trong một thế giới lý tưởng, những tương tác thức giữa các giảng viên, giữa giảng viên với học này sẽ cung cấp cơ hội cho sự hiểu biết và liên kết viên nhanh hơn và hiệu quả hơn. Đồng thời, việc sử

liên văn hóa. Tuy nhiên, chúng cũng có thể tạo ra 178

179

https://thuviensach.vn

đó thôi cũng đã buộc chúng ta phải định hình lại dụng công nghệ thường xuyên trong quá trình học những ranh giới về đạo đức xã hội.

tập cũng hình thành và bồi dưỡng những kỹ năng Như vậy, Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra về công nghệ cho người lao động khi tham gia vào không ít những thách thức cho Việt Nam, đồng thị trường lao động.

thời cũng tác động làm thay đổi chính sách giáo

- Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng sẽ ảnh dục. Thứ nhất, trình độ chuyên môn kỹ thuật cao hưởng sâu sắc tới vấn đề an ninh và quốc phòng, hơn đồng nghĩa với kỹ năng cao hơn. Những kỹ

tác động tới cả bản chất và khả năng xảy ra xung năng được tích lũy thông qua quá trình học tập đột, đồng thời đặt ra thách thức về lĩnh vực này và ở mỗi cấp học khác nhau người học sẽ được học khi hiện nay các cuộc xung đột giữa các quốc gia theo từng nhóm kỹ năng khác nhau. Thứ hai, hội đang ngày càng đan xen, kết hợp các kỹ năng chiến nhập quốc tế đang là một xu thế tất yếu, đồng thời đấu truyền thống với các yếu tố hiện đại, ranh giới những vấn đề kinh tế - xã hội trong bối cảnh hội giữa chiến tranh và hòa bình, giữa chiến binh và nhập kinh tế quốc tế ảnh hưởng đến nhiều quốc gia dân thường, thậm chí là giữa bạo lực và phi bạo lực và đòi hỏi sự phối hợp giải quyết của nhiều quốc (chẳng hạn như chiến tranh mạng) đang trở nên gia. Để người lao động có thể thích nghi trong bối ngày càng mong manh. Khi quá trình này diễn ra cảnh hội nhập khu vực, chương trình giảng dạy và các công nghệ mới như vũ khí tự động và vũ

trong nhà trường cần tích hợp được các vấn đề toàn khí sinh học trở nên dễ dàng sử dụng hơn, từng cá cầu để trang bị cho người học một chương trình đào nhân và các nhóm nhỏ sẽ sở hữu khả năng gây ra tạo phức tạp hơn gồm những kiến thức, kỹ năng những tổn thương hàng loạt không thua kém sự

cần thiết. Thứ ba, người lao động làm việc trong xung đột giữa các quốc gia.

thời đại của Cách mạng công nghiệp 4.0 cần thành Sự thâm nhập của các công nghệ kỹ thuật số

thạo sử dụng các công nghệ. Để nâng cao kỹ năng và các động lực của việc chia sẻ thông tin cũng làm về công nghệ, tốt nhất là thông qua việc sử dụng gia tăng bức xúc xã hội. Một tỷ lệ không nhỏ dân công nghệ trong giảng dạy. Công nghệ sẽ giúp tăng số thế giới hiện nay sử dụng các nền tảng truyền cường khả năng tiếp cận với các tri thức thông qua thông xã hội để kết nối, học hỏi và chia sẻ thông các hình thức khác nhau, giúp việc chia sẻ kiến tin. Trong một thế giới lý tưởng, những tương tác thức giữa các giảng viên, giữa giảng viên với học này sẽ cung cấp cơ hội cho sự hiểu biết và liên kết viên nhanh hơn và hiệu quả hơn. Đồng thời, việc sử

liên văn hóa. Tuy nhiên, chúng cũng có thể tạo ra 178

179

https://thuviensach.vn

và tuyên truyền những kỳ vọng không thực tế như

công nghiệp 4.0, không gian mạng phức hợp đã những gì tạo nên thành công cho một cá nhân hoặc tác động sâu sắc đến mọi mặt của đời sống xã hội.

một nhóm, cũng như mở ra các cơ hội cho sự lan Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có truyền những ý tưởng và ý thức hệ cực đoan.

tốc độ phát triển và ứng dụng Internet cao nhất thế

Cách mạng công nghiệp 4.0 phát triển làm cho giới với khoảng 54,19% dân số sử dụng Internet, kết nối toàn cầu nhanh, mạnh, tuy nhiên cũng làm xếp thứ 16 thế giới với số người sử dụng Internet; tăng rủi ro an ninh mạng. Theo Symantec, năng đứng đầu Đông Nam Á về số lượng tên miền quốc lượng hiện nay là 1 trong 5 lĩnh vực bị tin tặc toàn gia. Số liệu này đang tăng hằng năm. Do đó, nếu cầu nhắm đến nhiều nhất. Sự bùng nổ thông tin thông tin cá nhân không được bảo vệ một cách an làm thay đổi mạnh mẽ đời sống và các mối quan hệ

toàn sẽ dẫn đến những hệ lụy khôn lường. Thậm xã hội, các nước sẽ đối mặt với các thách thức an chí, đối tượng tấn công của loại tội phạm này có thể

ninh truyền thống, an ninh phi truyền thống, đặc là cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước, kể cả các biệt là an ninh mạng. Từ năm 2000 đến năm 2020, cơ quan an ninh quốc phòng, các cơ sở dữ liệu về tài dự báo số lượng thiết bị được kết nối Internet ở Việt chính, ngân hàng, giao thông, năng lượng, thông tin liên lạc, các công ty thương mại điện tử, các Nam tăng từ 1 tỷ lên 50 tỷ thiết bị. Việc kết nối này ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán qua mạng, là cơ sở chia sẻ dữ liệu, tuy nhiên số lượng dữ liệu các máy ATM... Rõ nét hơn là sự phối hợp của tội càng nhiều thì thách thức an ninh với những nhà phạm trong nước và quốc tế tấn công vào các mạng quản lý gặp phải cũng tăng lên1.

máy tính trộm cắp thông tin thẻ tín dụng, sử dụng Cùng với sự phát triển vượt bậc của khoa học -

thông tin thẻ tín dụng làm thẻ “trắng” giả rút tiền công nghệ, đặc biệt là trong Cách mạng công nghiệp ở ATM, thẻ “màu” giả để mua hàng, mua vé máy 4.0, các thủ đoạn tội phạm lại càng đa dạng và tinh bay, thanh toán tiền khách sạn... Những thiệt hại vi hơn; thâm nhập vào đời sống dân sinh để lừa đảo do lộ thông tin bí mật quốc gia sẽ khó có thể ước dưới mọi hình thức - chiêu trò - mánh khóe trên tính được nếu không có sự chuẩn bị đối phó từ bây tất cả bình diện. Trong dòng chảy của Cách mạng giờ. Nhu cầu an ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao ngày càng gay gắt mang tính 1. Báo Tin tức - Thông tấn xã Việt Nam: “Chuyển đổi số - Bài 1: Cơ hội và thách thức”, https://baotintuc.

sống còn trên mọi lĩnh vực của đời sống.

vn/khoa-hoc-cong-nghe/chuyen-doi-so-bai-1-co-hoi-

- Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng ảnh hưởng va-thach-thuc-20190921124801894.htm.

đến vấn đề xã hội. Những người hưởng lợi lớn nhất 180

181

https://thuviensach.vn

và tuyên truyền những kỳ vọng không thực tế như

công nghiệp 4.0, không gian mạng phức hợp đã những gì tạo nên thành công cho một cá nhân hoặc tác động sâu sắc đến mọi mặt của đời sống xã hội.

một nhóm, cũng như mở ra các cơ hội cho sự lan Việt Nam trở thành một trong những quốc gia có truyền những ý tưởng và ý thức hệ cực đoan.

tốc độ phát triển và ứng dụng Internet cao nhất thế

Cách mạng công nghiệp 4.0 phát triển làm cho giới với khoảng 54,19% dân số sử dụng Internet, kết nối toàn cầu nhanh, mạnh, tuy nhiên cũng làm xếp thứ 16 thế giới với số người sử dụng Internet; tăng rủi ro an ninh mạng. Theo Symantec, năng đứng đầu Đông Nam Á về số lượng tên miền quốc lượng hiện nay là 1 trong 5 lĩnh vực bị tin tặc toàn gia. Số liệu này đang tăng hằng năm. Do đó, nếu cầu nhắm đến nhiều nhất. Sự bùng nổ thông tin thông tin cá nhân không được bảo vệ một cách an làm thay đổi mạnh mẽ đời sống và các mối quan hệ

toàn sẽ dẫn đến những hệ lụy khôn lường. Thậm xã hội, các nước sẽ đối mặt với các thách thức an chí, đối tượng tấn công của loại tội phạm này có thể

ninh truyền thống, an ninh phi truyền thống, đặc là cơ sở dữ liệu của các cơ quan nhà nước, kể cả các biệt là an ninh mạng. Từ năm 2000 đến năm 2020, cơ quan an ninh quốc phòng, các cơ sở dữ liệu về tài dự báo số lượng thiết bị được kết nối Internet ở Việt chính, ngân hàng, giao thông, năng lượng, thông tin liên lạc, các công ty thương mại điện tử, các Nam tăng từ 1 tỷ lên 50 tỷ thiết bị. Việc kết nối này ngân hàng cung cấp dịch vụ thanh toán qua mạng, là cơ sở chia sẻ dữ liệu, tuy nhiên số lượng dữ liệu các máy ATM... Rõ nét hơn là sự phối hợp của tội càng nhiều thì thách thức an ninh với những nhà phạm trong nước và quốc tế tấn công vào các mạng quản lý gặp phải cũng tăng lên1.

máy tính trộm cắp thông tin thẻ tín dụng, sử dụng Cùng với sự phát triển vượt bậc của khoa học -

thông tin thẻ tín dụng làm thẻ “trắng” giả rút tiền công nghệ, đặc biệt là trong Cách mạng công nghiệp ở ATM, thẻ “màu” giả để mua hàng, mua vé máy 4.0, các thủ đoạn tội phạm lại càng đa dạng và tinh bay, thanh toán tiền khách sạn... Những thiệt hại vi hơn; thâm nhập vào đời sống dân sinh để lừa đảo do lộ thông tin bí mật quốc gia sẽ khó có thể ước dưới mọi hình thức - chiêu trò - mánh khóe trên tính được nếu không có sự chuẩn bị đối phó từ bây tất cả bình diện. Trong dòng chảy của Cách mạng giờ. Nhu cầu an ninh mạng và phòng, chống tội phạm công nghệ cao ngày càng gay gắt mang tính 1. Báo Tin tức - Thông tấn xã Việt Nam: “Chuyển đổi số - Bài 1: Cơ hội và thách thức”, https://baotintuc.

sống còn trên mọi lĩnh vực của đời sống.

vn/khoa-hoc-cong-nghe/chuyen-doi-so-bai-1-co-hoi-

- Cách mạng công nghiệp 4.0 cũng ảnh hưởng va-thach-thuc-20190921124801894.htm.

đến vấn đề xã hội. Những người hưởng lợi lớn nhất 180

181

https://thuviensach.vn

của sự đổi mới có xu hướng là các nhà cung cấp vốn chiều sâu dựa trên khoa học - công nghệ, nguồn trí tuệ và vật chất - những nhà sáng tạo, cổ đông nhân lực chất lượng cao để nâng cao năng suất, chất và nhà đầu tư và điều này làm gia tăng chênh lệch lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh. Tất cả các ngành, giàu - nghèo. Điều này giúp giải thích tại sao rất lĩnh vực đều phải đổi mới công nghệ; chuyển mạnh nhiều người lao động đang thất vọng và sợ rằng sang sử dụng những công nghệ ở trình độ Cách thu nhập thực tế của họ và của con cái họ sẽ tiếp mạng công nghiệp 4.0; ứng dụng những thành tựu tục bị đình trệ. Nó cũng giúp giải thích tại sao tầng mới nhất của công nghệ sinh học, công nghệ vật lớp trung lưu trên thế giới đang thường xuyên cảm liệu, công nghệ in 3D, công nghệ thông tin, trí tuệ

thấy bất mãn và bất công hơn.

nhân tạo, Internet kết nối vạn vật, robot,... vào Câu hỏi 55: Yêu cầu đặt ra đối với Việt phân tích dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Nam trong Cách mạng công nghiệp lần thứ

Việt Nam cần triển khai các giải pháp công nghệ

tư là gì?

thông tin mới như cảm biến, hệ thống điều khiển, các ứng dụng kinh doanh và chăm sóc khách hàng.

Trả lời:

Các giải pháp công nghệ thông tin trên sẽ tạo ra Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ ảnh hưởng mạnh một lượng dữ liệu lớn và đòi hỏi công tác thu thập, mẽ đến kinh tế - xã hội của thế giới nói chung và phân tích và xử lý để đưa ra quyết định, tạo lợi Việt Nam nói riêng. Đối mặt với những thay đổi thế cạnh tranh cho Việt Nam. Do đó, lưu trữ và tiềm năng đó, Việt Nam cần đáp ứng được những sử dụng hiệu quả các dữ liệu lớn trên đòi hỏi phải yêu cầu mà Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra trên có các ứng dụng điện toán đám mây. Nguồn thông nhiều phương diện.

tin chất lượng từ việc phân tích dữ liệu lớn góp Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, phần quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt trước hết, Việt Nam vừa phát triển theo chiều rộng động bằng việc nhanh chóng đưa ra các quyết định để tận dụng, phát huy tiềm năng, lợi thế của nền chính xác để cải thiện an toàn, quy trình làm việc, nông nghiệp nhiệt đới và của lực lượng lao động dịch vụ và bảo trì. Tất cả các ngành, lĩnh vực kinh đông đảo, giá rẻ trong thời kỳ “dân số vàng”; phát tế phải từng bước chuyển sang tự động hóa, tiến triển nông, lâm, ngư nghiệp và các ngành công tới thông minh hóa, nông nghiệp thông minh, công nghiệp sử dụng nhiều lao động như dệt may, da nghiệp thông minh, sản xuất thông minh, dịch vụ

giày; vừa phải chuyển mạnh sang phát triển theo vận tải thông minh, ngân hàng thông minh...

182

183

https://thuviensach.vn

của sự đổi mới có xu hướng là các nhà cung cấp vốn chiều sâu dựa trên khoa học - công nghệ, nguồn trí tuệ và vật chất - những nhà sáng tạo, cổ đông nhân lực chất lượng cao để nâng cao năng suất, chất và nhà đầu tư và điều này làm gia tăng chênh lệch lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh. Tất cả các ngành, giàu - nghèo. Điều này giúp giải thích tại sao rất lĩnh vực đều phải đổi mới công nghệ; chuyển mạnh nhiều người lao động đang thất vọng và sợ rằng sang sử dụng những công nghệ ở trình độ Cách thu nhập thực tế của họ và của con cái họ sẽ tiếp mạng công nghiệp 4.0; ứng dụng những thành tựu tục bị đình trệ. Nó cũng giúp giải thích tại sao tầng mới nhất của công nghệ sinh học, công nghệ vật lớp trung lưu trên thế giới đang thường xuyên cảm liệu, công nghệ in 3D, công nghệ thông tin, trí tuệ

thấy bất mãn và bất công hơn.

nhân tạo, Internet kết nối vạn vật, robot,... vào Câu hỏi 55: Yêu cầu đặt ra đối với Việt phân tích dữ liệu phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Nam trong Cách mạng công nghiệp lần thứ

Việt Nam cần triển khai các giải pháp công nghệ

tư là gì?

thông tin mới như cảm biến, hệ thống điều khiển, các ứng dụng kinh doanh và chăm sóc khách hàng.

Trả lời:

Các giải pháp công nghệ thông tin trên sẽ tạo ra Cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ ảnh hưởng mạnh một lượng dữ liệu lớn và đòi hỏi công tác thu thập, mẽ đến kinh tế - xã hội của thế giới nói chung và phân tích và xử lý để đưa ra quyết định, tạo lợi Việt Nam nói riêng. Đối mặt với những thay đổi thế cạnh tranh cho Việt Nam. Do đó, lưu trữ và tiềm năng đó, Việt Nam cần đáp ứng được những sử dụng hiệu quả các dữ liệu lớn trên đòi hỏi phải yêu cầu mà Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra trên có các ứng dụng điện toán đám mây. Nguồn thông nhiều phương diện.

tin chất lượng từ việc phân tích dữ liệu lớn góp Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0, phần quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả hoạt trước hết, Việt Nam vừa phát triển theo chiều rộng động bằng việc nhanh chóng đưa ra các quyết định để tận dụng, phát huy tiềm năng, lợi thế của nền chính xác để cải thiện an toàn, quy trình làm việc, nông nghiệp nhiệt đới và của lực lượng lao động dịch vụ và bảo trì. Tất cả các ngành, lĩnh vực kinh đông đảo, giá rẻ trong thời kỳ “dân số vàng”; phát tế phải từng bước chuyển sang tự động hóa, tiến triển nông, lâm, ngư nghiệp và các ngành công tới thông minh hóa, nông nghiệp thông minh, công nghiệp sử dụng nhiều lao động như dệt may, da nghiệp thông minh, sản xuất thông minh, dịch vụ

giày; vừa phải chuyển mạnh sang phát triển theo vận tải thông minh, ngân hàng thông minh...

182

183

https://thuviensach.vn

Đổi mới cơ cấu kinh tế, nhất là cơ cấu công dụng tiến bộ khoa học - công nghệ vào những lĩnh nghiệp, phù hợp với xu hướng phát triển của Cách vực trung tâm, mũi nhọn của Cách mạng công mạng công nghiệp 4.0. Những ngành, lĩnh vực nghiệp 4.0, như trí tuệ nhân tạo, điện tử, tin học, kinh tế cần tập trung phát triển sẽ bao gồm: các công nghệ thông tin, truyền thông, công nghệ sinh ngành nông, lâm, ngư nghiệp gắn với phát triển học, công nghệ vật liệu mới, công nghệ năng lượng công nghiệp chế biến nông, lâm, ngư nghiệp; công tái tạo... Xây dựng những viện nghiên cứu, phòng nghệ thông tin, viễn thông; công nghiệp chế tạo, thí nghiệm hiện đại cho các lĩnh vực quan trọng sản xuất các thiết bị điện tử, tin học, các loại máy này. Khuyến khích, tạo điều kiện cho các doanh móc, thiết bị, các robot, dây chuyền sản xuất tự

nghiệp, nhất là các tập đoàn kinh tế, các tổng công động cho các ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch ty, các doanh nghiệp lớn nghiên cứu, ứng dụng tiến vụ,...; công nghiệp năng lượng, nhất là các dạng bộ khoa học - công nghệ; khuyến khích mọi ý tưởng năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, công nghiệp đổi mới, sáng tạo trong doanh nghiệp, trong các cơ

luyện kim, công nghiệp sản xuất các loại vật liệu quan, đơn vị, tổ chức,...

mới; phát triển công nghiệp hỗ trợ; đồng thời tăng Đổi mới mô hình tổ chức, quản lý, chương trình, cường liên kết, hợp tác giữa các ngành, lĩnh vực phương pháp giáo dục - đào tạo ở tất cả các cấp học, trong và ngoài nước; mở rộng khả năng, cơ hội để

ngành học theo chuẩn quốc tế, cung cấp nguồn lao các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu, có giá trị

động chất lượng cao, có kỹ năng và năng lực sáng lớn, có vị trí vững chắc trong chuỗi giá trị toàn cầu.

tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa Tăng cường đầu tư của toàn xã hội, Nhà nước, đất nước trong Cách mạng công nghiệp 4.0. Định các doanh nghiệp, các tổ chức trong và ngoài nước hướng phát triển giáo dục - đào tạo gắn với chiến cho phát triển khoa học - công nghệ; thực hiện lược phát triển kinh tế - xã hội đất nước, với định quyền tự chủ đầy đủ cho các tổ chức nghiên cứu, hướng phát triển các ngành, lĩnh vực công nghệ

ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học - công cao, sản xuất thông minh của nền kinh tế tri thức.

nghệ; gắn kết chặt chẽ hoạt động khoa học - công Khuyến khích các doanh nghiệp đào tạo lực lượng nghệ với thực tiễn cuộc sống, với nhu cầu phát lao động có tay nghề cao. Chú trọng đào tạo đội ngũ

triển, đổi mới của các ngành, lĩnh vực. Phát triển doanh nhân có trình độ chuyên môn cao, kỹ năng thị trường khoa học - công nghệ để trao đổi, mua quản lý, quản trị hiện đại, ngang tầm với doanh bán, đưa các thành tựu nghiên cứu khoa học - công nhân ở các nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

nghệ vào sản xuất. Định hướng nghiên cứu, ứng và cuộc cách mạng công nghiệp hiện nay. Thu hút 184

185

https://thuviensach.vn

Đổi mới cơ cấu kinh tế, nhất là cơ cấu công dụng tiến bộ khoa học - công nghệ vào những lĩnh nghiệp, phù hợp với xu hướng phát triển của Cách vực trung tâm, mũi nhọn của Cách mạng công mạng công nghiệp 4.0. Những ngành, lĩnh vực nghiệp 4.0, như trí tuệ nhân tạo, điện tử, tin học, kinh tế cần tập trung phát triển sẽ bao gồm: các công nghệ thông tin, truyền thông, công nghệ sinh ngành nông, lâm, ngư nghiệp gắn với phát triển học, công nghệ vật liệu mới, công nghệ năng lượng công nghiệp chế biến nông, lâm, ngư nghiệp; công tái tạo... Xây dựng những viện nghiên cứu, phòng nghệ thông tin, viễn thông; công nghiệp chế tạo, thí nghiệm hiện đại cho các lĩnh vực quan trọng sản xuất các thiết bị điện tử, tin học, các loại máy này. Khuyến khích, tạo điều kiện cho các doanh móc, thiết bị, các robot, dây chuyền sản xuất tự

nghiệp, nhất là các tập đoàn kinh tế, các tổng công động cho các ngành công nghiệp, nông nghiệp, dịch ty, các doanh nghiệp lớn nghiên cứu, ứng dụng tiến vụ,...; công nghiệp năng lượng, nhất là các dạng bộ khoa học - công nghệ; khuyến khích mọi ý tưởng năng lượng tái tạo, năng lượng sạch, công nghiệp đổi mới, sáng tạo trong doanh nghiệp, trong các cơ

luyện kim, công nghiệp sản xuất các loại vật liệu quan, đơn vị, tổ chức,...

mới; phát triển công nghiệp hỗ trợ; đồng thời tăng Đổi mới mô hình tổ chức, quản lý, chương trình, cường liên kết, hợp tác giữa các ngành, lĩnh vực phương pháp giáo dục - đào tạo ở tất cả các cấp học, trong và ngoài nước; mở rộng khả năng, cơ hội để

ngành học theo chuẩn quốc tế, cung cấp nguồn lao các doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu, có giá trị

động chất lượng cao, có kỹ năng và năng lực sáng lớn, có vị trí vững chắc trong chuỗi giá trị toàn cầu.

tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa Tăng cường đầu tư của toàn xã hội, Nhà nước, đất nước trong Cách mạng công nghiệp 4.0. Định các doanh nghiệp, các tổ chức trong và ngoài nước hướng phát triển giáo dục - đào tạo gắn với chiến cho phát triển khoa học - công nghệ; thực hiện lược phát triển kinh tế - xã hội đất nước, với định quyền tự chủ đầy đủ cho các tổ chức nghiên cứu, hướng phát triển các ngành, lĩnh vực công nghệ

ứng dụng, chuyển giao tiến bộ khoa học - công cao, sản xuất thông minh của nền kinh tế tri thức.

nghệ; gắn kết chặt chẽ hoạt động khoa học - công Khuyến khích các doanh nghiệp đào tạo lực lượng nghệ với thực tiễn cuộc sống, với nhu cầu phát lao động có tay nghề cao. Chú trọng đào tạo đội ngũ

triển, đổi mới của các ngành, lĩnh vực. Phát triển doanh nhân có trình độ chuyên môn cao, kỹ năng thị trường khoa học - công nghệ để trao đổi, mua quản lý, quản trị hiện đại, ngang tầm với doanh bán, đưa các thành tựu nghiên cứu khoa học - công nhân ở các nước, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế

nghệ vào sản xuất. Định hướng nghiên cứu, ứng và cuộc cách mạng công nghiệp hiện nay. Thu hút 184

185

https://thuviensach.vn

được các chuyên gia, cán bộ khoa học - công nghệ

ngành, lĩnh vực này; cần phải có cơ chế khuyến có trình độ cao của nước ngoài và người Việt Nam ở

khích, đãi ngộ thỏa đáng đối với các chuyên gia, nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

cán bộ khoa học - công nghệ có trình độ cao, những Xây dựng và hoàn thiện khung pháp luật đầy người có kết quả nghiên cứu, sáng tạo có giá trị

đủ, đồng bộ cho những ngành, lĩnh vực mới, những cao; có cơ chế, chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán tổ chức, phương thức sản xuất, kinh doanh mới, bộ khoa học - công nghệ trẻ, có tiềm năng ở trong những thị trường sản phẩm mới; đưa vào sử dụng và ngoài nước, thu hút chuyên gia khoa học - công những loại vật liệu mới, những sản phẩm mới. Cần nghệ là người Việt Nam ở nước ngoài về cống hiến phải có những cơ chế, chính sách ưu tiên, hỗ trợ, cho đất nước...1.

khuyến khích các nhà đầu tư, các doanh nghiệp đầu tư vào các ngành, lĩnh vực, các sản phẩm công Câu hỏi 56: Quan điểm của Việt Nam đối nghệ cao, đặc trưng của Cách mạng công nghiệp 4.0; với Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

phát triển nền công nghiệp thông minh, nông

Trả lời:

nghiệp thông minh, dịch vụ thông minh; thúc đẩy Chủ trương công nghiệp hóa đất nước đã được việc đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền Đảng ta xác định từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần kinh tế.

thứ III (năm 1960). Cùng với bước chuyển đổi căn Việc đổi mới, hoàn thiện thể chế phải tạo ra và bản của hệ thống thể chế và cơ chế kinh tế, Đảng ta hoàn thiện khung khổ pháp luật cho việc đổi mới đã đề ra mục tiêu: “... xây dựng nước ta thành một cơ chế quản lý phát triển khoa học - công nghệ, nước công nghiệp có cơ sở vật chất - kỹ thuật hiện giáo dục - đào tạo; đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút đại,... đến năm 2020, ra sức phấn đấu đưa nước ta các nguồn lực xã hội vào phát triển khoa học - công cơ bản trở thành một nước công nghiệp”2 tại Đại nghệ, giáo dục - đào tạo; thực hiện cơ chế tự chủ

hội VIII (năm 1996). Mục tiêu phát triển đất nước của các tổ chức khoa học - công nghệ, giáo dục -

đào tạo; hoạt động của thị trường sản phẩm khoa 1. Xem PGS.TS. Nguyễn Văn Thạo: “Cách mạng học - công nghệ, nhất là đối với những sản phẩm công nghiệp lần thứ tư và những vấn đề đặt ra đối với mới do Cách mạng công nghiệp 4.0 tạo ra; bảo vệ

công nghiệp hóa theo hướng hiện đại ở nước ta”, Tạp chí Cộng Sản điện tử, 10/01/2019.

quyền sở hữu trí tuệ với các sản phẩm nghiên cứu, 2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại sáng tạo; định hướng đào tạo vào đáp ứng nhu biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao cho những Nội, 1996, tr. 18-19.

186

187

https://thuviensach.vn

được các chuyên gia, cán bộ khoa học - công nghệ

ngành, lĩnh vực này; cần phải có cơ chế khuyến có trình độ cao của nước ngoài và người Việt Nam ở

khích, đãi ngộ thỏa đáng đối với các chuyên gia, nước ngoài làm việc tại Việt Nam.

cán bộ khoa học - công nghệ có trình độ cao, những Xây dựng và hoàn thiện khung pháp luật đầy người có kết quả nghiên cứu, sáng tạo có giá trị

đủ, đồng bộ cho những ngành, lĩnh vực mới, những cao; có cơ chế, chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán tổ chức, phương thức sản xuất, kinh doanh mới, bộ khoa học - công nghệ trẻ, có tiềm năng ở trong những thị trường sản phẩm mới; đưa vào sử dụng và ngoài nước, thu hút chuyên gia khoa học - công những loại vật liệu mới, những sản phẩm mới. Cần nghệ là người Việt Nam ở nước ngoài về cống hiến phải có những cơ chế, chính sách ưu tiên, hỗ trợ, cho đất nước...1.

khuyến khích các nhà đầu tư, các doanh nghiệp đầu tư vào các ngành, lĩnh vực, các sản phẩm công Câu hỏi 56: Quan điểm của Việt Nam đối nghệ cao, đặc trưng của Cách mạng công nghiệp 4.0; với Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

phát triển nền công nghiệp thông minh, nông

Trả lời:

nghiệp thông minh, dịch vụ thông minh; thúc đẩy Chủ trương công nghiệp hóa đất nước đã được việc đổi mới mô hình tăng trưởng, cơ cấu lại nền Đảng ta xác định từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần kinh tế.

thứ III (năm 1960). Cùng với bước chuyển đổi căn Việc đổi mới, hoàn thiện thể chế phải tạo ra và bản của hệ thống thể chế và cơ chế kinh tế, Đảng ta hoàn thiện khung khổ pháp luật cho việc đổi mới đã đề ra mục tiêu: “... xây dựng nước ta thành một cơ chế quản lý phát triển khoa học - công nghệ, nước công nghiệp có cơ sở vật chất - kỹ thuật hiện giáo dục - đào tạo; đẩy mạnh xã hội hóa, thu hút đại,... đến năm 2020, ra sức phấn đấu đưa nước ta các nguồn lực xã hội vào phát triển khoa học - công cơ bản trở thành một nước công nghiệp”2 tại Đại nghệ, giáo dục - đào tạo; thực hiện cơ chế tự chủ

hội VIII (năm 1996). Mục tiêu phát triển đất nước của các tổ chức khoa học - công nghệ, giáo dục -

đào tạo; hoạt động của thị trường sản phẩm khoa 1. Xem PGS.TS. Nguyễn Văn Thạo: “Cách mạng học - công nghệ, nhất là đối với những sản phẩm công nghiệp lần thứ tư và những vấn đề đặt ra đối với mới do Cách mạng công nghiệp 4.0 tạo ra; bảo vệ

công nghiệp hóa theo hướng hiện đại ở nước ta”, Tạp chí Cộng Sản điện tử, 10/01/2019.

quyền sở hữu trí tuệ với các sản phẩm nghiên cứu, 2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại sáng tạo; định hướng đào tạo vào đáp ứng nhu biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao cho những Nội, 1996, tr. 18-19.

186

187

https://thuviensach.vn

đã được khẳng định lại: “... đến năm 2020 nước ta nhất quán trong đường lối và chiến lược phát triển cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng đất nước qua nhiều kỳ Đại hội của Đảng.

hiện đại”1 tại Đại hội IX của Đảng (năm 2001); Quá trình phát triển và xây dựng nước công

“Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát nghiệp theo hướng hiện đại của Việt Nam đã và triển kinh tế tri thức, tạo nền tảng để đưa nước ta đang chịu sự tác động mạnh mẽ của những thay cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng đổi toàn cầu hóa, Cách mạng công nghiệp 4.0 và hiện đại vào năm 2020”2 tại Đại hội X của Đảng biến đổi khí hậu. Mỗi sự thay đổi của các yếu tố kinh (năm 2006). Đại hội XI của Đảng (năm 2011) tiếp tế, địa chính trị và công nghệ trên thế giới đều tạo ra những thách thức và cơ hội mới cho sự phát tục khẳng định: “... tạo nền tảng để đến năm 2020

triển đất nước, đòi hỏi các nhà hoạch định chính nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo sách cần nhạy bén để có thể điều chỉnh mục tiêu hướng hiện đại”3. Đến Đại hội XII của Đảng (năm và cách thức phát triển đất nước sao cho phù hợp 2016), mục tiêu này được khẳng định: “Đẩy mạnh với xu thế chung của thời đại. Trong bối cảnh đó, toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới; phát triển ngày 01 tháng 11 năm 2016, Hội nghị Trung ương 4

kinh tế nhanh, bền vững, phấn đấu sớm đưa nước khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 05/NQ-TW về

ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng một số chủ trương, chính sách lớn nhằm tiếp tục hiện đại”4. Như vậy, chủ trương xây dựng đất nước đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng trở thành nước công nghiệp ở Việt Nam đã được tăng trưởng, năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế, trong đó có nhiệm vụ xây dựng 1. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại và thực hiện chính sách công nghiệp quốc gia, tạo biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, tr. 159.

khung khổ chính sách đồng bộ, trọng tâm, đột 2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại phá, hướng vào năng suất, chất lượng, hiệu quả

biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà và sức cạnh tranh. Đặc biệt, ngày 04 tháng 5 năm Nội, 2006, tr. 186.

2017, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số

3. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại 16/CT-TTg về việc tăng cường năng lực tiếp cận biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự

cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trong đó thật, Hà Nội, 2011, tr. 33.

4. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại chỉ rõ sáu giải pháp quan trọng và phân công nhiệm biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. Chính trị quốc gia -

vụ cho tất cả các bộ, ban, ngành nhằm tăng cường Sự thật, Hà Nội, 2016, tr. 76.

năng lực tiếp cận Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

188

189

https://thuviensach.vn

đã được khẳng định lại: “... đến năm 2020 nước ta nhất quán trong đường lối và chiến lược phát triển cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng đất nước qua nhiều kỳ Đại hội của Đảng.

hiện đại”1 tại Đại hội IX của Đảng (năm 2001); Quá trình phát triển và xây dựng nước công

“Đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và phát nghiệp theo hướng hiện đại của Việt Nam đã và triển kinh tế tri thức, tạo nền tảng để đưa nước ta đang chịu sự tác động mạnh mẽ của những thay cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng đổi toàn cầu hóa, Cách mạng công nghiệp 4.0 và hiện đại vào năm 2020”2 tại Đại hội X của Đảng biến đổi khí hậu. Mỗi sự thay đổi của các yếu tố kinh (năm 2006). Đại hội XI của Đảng (năm 2011) tiếp tế, địa chính trị và công nghệ trên thế giới đều tạo ra những thách thức và cơ hội mới cho sự phát tục khẳng định: “... tạo nền tảng để đến năm 2020

triển đất nước, đòi hỏi các nhà hoạch định chính nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo sách cần nhạy bén để có thể điều chỉnh mục tiêu hướng hiện đại”3. Đến Đại hội XII của Đảng (năm và cách thức phát triển đất nước sao cho phù hợp 2016), mục tiêu này được khẳng định: “Đẩy mạnh với xu thế chung của thời đại. Trong bối cảnh đó, toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới; phát triển ngày 01 tháng 11 năm 2016, Hội nghị Trung ương 4

kinh tế nhanh, bền vững, phấn đấu sớm đưa nước khóa XII đã ban hành Nghị quyết số 05/NQ-TW về

ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng một số chủ trương, chính sách lớn nhằm tiếp tục hiện đại”4. Như vậy, chủ trương xây dựng đất nước đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng trở thành nước công nghiệp ở Việt Nam đã được tăng trưởng, năng suất lao động, sức cạnh tranh của nền kinh tế, trong đó có nhiệm vụ xây dựng 1. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại và thực hiện chính sách công nghiệp quốc gia, tạo biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001, tr. 159.

khung khổ chính sách đồng bộ, trọng tâm, đột 2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại phá, hướng vào năng suất, chất lượng, hiệu quả

biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà và sức cạnh tranh. Đặc biệt, ngày 04 tháng 5 năm Nội, 2006, tr. 186.

2017, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số

3. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại 16/CT-TTg về việc tăng cường năng lực tiếp cận biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự

cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trong đó thật, Hà Nội, 2011, tr. 33.

4. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại chỉ rõ sáu giải pháp quan trọng và phân công nhiệm biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. Chính trị quốc gia -

vụ cho tất cả các bộ, ban, ngành nhằm tăng cường Sự thật, Hà Nội, 2016, tr. 76.

năng lực tiếp cận Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

188

189

https://thuviensach.vn

Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ: “Cuộc đối mặt những thách thức, tác động tiêu cực như: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với xu hướng Sự tụt hậu về công nghệ, suy giảm sản xuất, kinh phát triển dựa trên nền tảng tích hợp cao độ của hệ

doanh; dư thừa lao động có kỹ năng và trình độ

thống kết nối số hóa - vật lý - sinh học với sự đột thấp gây phá vỡ thị trường lao động truyền thống, phá của Internet vạn vật và trí tuệ nhân tạo đang ảnh hưởng tới tình hình kinh tế - xã hội đất nước; làm thay đổi căn bản nền sản xuất của thế giới.

mất an toàn, an ninh thông tin, xâm phạm bản Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với đặc điểm là quyền, thiếu hụt nguồn nhân lực trình độ cao. Mặt tận dụng một cách triệt để sức mạnh lan tỏa của khác có khả năng xuất hiện làn sóng đẩy công nghệ

số hóa và công nghệ thông tin. Làn sóng công nghệ

lạc hậu từ các nước phát triển sang các nước đang mới này đang diễn ra với tốc độ khác nhau tại các phát triển và chậm phát triển.

quốc gia trên thế giới, nhưng đang tạo ra tác động Do những thay đổi mang tính cách mạng về

mạnh mẽ, ngày một gia tăng tới mọi mặt của đời khoa học và công nghệ dẫn tới thay đổi mạnh mẽ

sống kinh tế - xã hội, dẫn đến việc thay đổi phương về cơ cấu, mô hình kinh tế, hệ thống quản lý nhà thức và lực lượng sản xuất của xã hội.

nước, xã hội cũng như phương thức hoạt động của Việt Nam là quốc gia đang trong quá trình công các doanh nghiệp. Cách mạng công nghiệp lần nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, cuộc thứ tư cũng đặt ra những thách thức đối với một Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mở ra nhiều cơ

số ngành, lĩnh vực cụ thể như: Yêu cầu về đổi mới hội trong việc nâng cao trình độ công nghệ, nâng công nghệ trong lĩnh vực công nghệ thông tin; cao năng lực sản xuất và cạnh tranh trong chuỗi đẩy mạnh khoa học phân tích và quản lý và xử

sản phẩm; tạo ra sự thay đổi lớn về hình thái kinh doanh dịch vụ; tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh lý dữ liệu lớn tạo ra tri thức mới, hỗ trợ việc đưa nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; giảm đáng kể chi phí ra quyết định và tạo lợi thế cạnh tranh. Yêu cầu giao dịch, vận chuyển; tạo cơ hội đầu tư hấp dẫn về đổi mới mô hình quản lý, sản xuất, tối ưu hóa và đầy tiềm năng trong lĩnh vực công nghệ số và mô hình kinh doanh, thiết lập chuỗi cung ứng và Internet đồng thời cũng là cơ hội lớn cho sản xuất hậu cần thông minh trong mạng lưới chuỗi giá trị

công nghiệp với trình độ khoa học và công nghệ

toàn cầu và mô hình thuế quan mới. Yêu cầu về

tiên tiến.

hệ thống quản lý sở hữu trí tuệ mới, tốt hơn trong Tuy nhiên, nếu không bắt kịp nhịp độ phát thời đại số. Yêu cầu cao hơn về bảo đảm an toàn, triển của thế giới và khu vực, Việt Nam sẽ phải an ninh thông tin mạng”.

190

191

https://thuviensach.vn

Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ chỉ rõ: “Cuộc đối mặt những thách thức, tác động tiêu cực như: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với xu hướng Sự tụt hậu về công nghệ, suy giảm sản xuất, kinh phát triển dựa trên nền tảng tích hợp cao độ của hệ

doanh; dư thừa lao động có kỹ năng và trình độ

thống kết nối số hóa - vật lý - sinh học với sự đột thấp gây phá vỡ thị trường lao động truyền thống, phá của Internet vạn vật và trí tuệ nhân tạo đang ảnh hưởng tới tình hình kinh tế - xã hội đất nước; làm thay đổi căn bản nền sản xuất của thế giới.

mất an toàn, an ninh thông tin, xâm phạm bản Cách mạng công nghiệp lần thứ tư với đặc điểm là quyền, thiếu hụt nguồn nhân lực trình độ cao. Mặt tận dụng một cách triệt để sức mạnh lan tỏa của khác có khả năng xuất hiện làn sóng đẩy công nghệ

số hóa và công nghệ thông tin. Làn sóng công nghệ

lạc hậu từ các nước phát triển sang các nước đang mới này đang diễn ra với tốc độ khác nhau tại các phát triển và chậm phát triển.

quốc gia trên thế giới, nhưng đang tạo ra tác động Do những thay đổi mang tính cách mạng về

mạnh mẽ, ngày một gia tăng tới mọi mặt của đời khoa học và công nghệ dẫn tới thay đổi mạnh mẽ

sống kinh tế - xã hội, dẫn đến việc thay đổi phương về cơ cấu, mô hình kinh tế, hệ thống quản lý nhà thức và lực lượng sản xuất của xã hội.

nước, xã hội cũng như phương thức hoạt động của Việt Nam là quốc gia đang trong quá trình công các doanh nghiệp. Cách mạng công nghiệp lần nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, cuộc thứ tư cũng đặt ra những thách thức đối với một Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mở ra nhiều cơ

số ngành, lĩnh vực cụ thể như: Yêu cầu về đổi mới hội trong việc nâng cao trình độ công nghệ, nâng công nghệ trong lĩnh vực công nghệ thông tin; cao năng lực sản xuất và cạnh tranh trong chuỗi đẩy mạnh khoa học phân tích và quản lý và xử

sản phẩm; tạo ra sự thay đổi lớn về hình thái kinh doanh dịch vụ; tạo ra nhiều cơ hội cho các doanh lý dữ liệu lớn tạo ra tri thức mới, hỗ trợ việc đưa nghiệp khởi nghiệp sáng tạo; giảm đáng kể chi phí ra quyết định và tạo lợi thế cạnh tranh. Yêu cầu giao dịch, vận chuyển; tạo cơ hội đầu tư hấp dẫn về đổi mới mô hình quản lý, sản xuất, tối ưu hóa và đầy tiềm năng trong lĩnh vực công nghệ số và mô hình kinh doanh, thiết lập chuỗi cung ứng và Internet đồng thời cũng là cơ hội lớn cho sản xuất hậu cần thông minh trong mạng lưới chuỗi giá trị

công nghiệp với trình độ khoa học và công nghệ

toàn cầu và mô hình thuế quan mới. Yêu cầu về

tiên tiến.

hệ thống quản lý sở hữu trí tuệ mới, tốt hơn trong Tuy nhiên, nếu không bắt kịp nhịp độ phát thời đại số. Yêu cầu cao hơn về bảo đảm an toàn, triển của thế giới và khu vực, Việt Nam sẽ phải an ninh thông tin mạng”.

190

191

https://thuviensach.vn

Bên cạnh đó, Cách mạng công nghiệp 4.0 đã và quả của Cách mạng công nghiệp 4.0 còn khá hạn đang diễn ra với tốc độ khác nhau tại các quốc gia chế như: (i) Cơ cấu ngành công nghiệp tập trung trên thế giới, tạo ra tác động mạnh mẽ, ngày một vào các ngành sản xuất thâm dụng nhiều vốn và gia tăng tới mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, lao động, khai thác lợi thế sẵn có về tài nguyên và dẫn đến việc thay đổi phương thức và lực lượng sản điều kiện tự nhiên, đặc biệt là nền công nghiệp chỉ

xuất của xã hội, có khả năng làm thay đổi triệt để

mới chạm vào giai đoạn hiệu quả và còn khoảng cách chúng ta sống, làm việc và quan hệ với nhau.

cách khá xa với giai đoạn đổi mới sáng tạo, do vậy Xu hướng đó đã khiến nền công nghiệp của các quốc tỷ trọng các sản phẩm công nghiệp xuất khẩu ở

gia sẽ phải thay đổi cơ cấu theo hướng tích cực dựa trình độ công nghệ trung và cao còn thấp hơn so vào các tiến bộ của quá trình số hóa từ Cách mạng với các quốc gia trong khu vực; (ii) Đổi mới sáng công nghiệp 4.0, sản xuất công nghiệp sẽ không chỉ

tạo ở doanh nghiệp, cơ quan nghiên cứu đều khá dừng lại ở các quy trình lắp ráp thuần túy trước yếu cả về lượng và chất, cụ thể là các doanh nghiệp đây mà sẽ phải được hỗ trợ theo các cơ chế vận Việt Nam còn ở trình độ thấp về đổi mới sáng tạo hành của robot với tính tự động hóa cao theo lập do chủ yếu tính đổi mới chỉ nằm ở doanh nghiệp và trình. Vai trò của các chủ thể cũng như các yếu tố

thị trường nội địa, tính đổi mới so với thế giới là rất trong nền kinh tế cũng thay đổi, nguồn nhân lực và thấp, các thể chế thúc đẩy cho nghiên cứu và phát phương tiện công nghệ thông tin truyền thông sẽ là triển của doanh nghiệp còn hạn chế, đặc biệt là các hai tác nhân mang tính trực tiếp và thể chế kinh tế

quỹ đầu tư mạo hiểm phục vụ cho nghiên cứu đổi đóng vai trò đặc biệt trong việc hỗ trợ nền tảng cho mới sáng tạo hầu như mới chỉ ở mức độ khởi đầu; con người với các khuyến khích đổi mới sáng tạo.

(iii) Chất lượng nguồn nhân lực, chất lượng giáo Cách mạng công nghiệp 4.0 yêu cầu các quốc gia dục - đào tạo chưa đáp ứng được nhu cầu của nền phải có một hệ thống thúc đẩy tính đổi mới sáng công nghiệp công nghệ cao, vì sản phẩm giáo dục tạo và ứng dụng tốt các thành quả của cuộc cách chưa làm tăng tỷ lệ lao động có kỹ năng và chưa mạng này nhằm chuyển đổi nền công nghiệp hiện tạo ra nguồn nhân lực có khả năng đổi mới sáng hành lên một vị trí cao hơn, giá trị hơn, tri thức tạo do giáo dục ở hai khâu truyền đạt và tiếp thu hơn, năng suất hơn, toàn cầu hơn, cạnh tranh hơn còn dừng lại ở tiếp cận truyền thống, chưa nêu cao và bền vững hơn. Trong khi đó, các yếu tố nền tảng vai trò trung tâm của người học; (iv) Công nghệ

để Việt Nam tận dụng và tiệm cận với các thành thông tin và truyền thông tuy đã có những bước 192

193

https://thuviensach.vn

Bên cạnh đó, Cách mạng công nghiệp 4.0 đã và quả của Cách mạng công nghiệp 4.0 còn khá hạn đang diễn ra với tốc độ khác nhau tại các quốc gia chế như: (i) Cơ cấu ngành công nghiệp tập trung trên thế giới, tạo ra tác động mạnh mẽ, ngày một vào các ngành sản xuất thâm dụng nhiều vốn và gia tăng tới mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội, lao động, khai thác lợi thế sẵn có về tài nguyên và dẫn đến việc thay đổi phương thức và lực lượng sản điều kiện tự nhiên, đặc biệt là nền công nghiệp chỉ

xuất của xã hội, có khả năng làm thay đổi triệt để

mới chạm vào giai đoạn hiệu quả và còn khoảng cách chúng ta sống, làm việc và quan hệ với nhau.

cách khá xa với giai đoạn đổi mới sáng tạo, do vậy Xu hướng đó đã khiến nền công nghiệp của các quốc tỷ trọng các sản phẩm công nghiệp xuất khẩu ở

gia sẽ phải thay đổi cơ cấu theo hướng tích cực dựa trình độ công nghệ trung và cao còn thấp hơn so vào các tiến bộ của quá trình số hóa từ Cách mạng với các quốc gia trong khu vực; (ii) Đổi mới sáng công nghiệp 4.0, sản xuất công nghiệp sẽ không chỉ

tạo ở doanh nghiệp, cơ quan nghiên cứu đều khá dừng lại ở các quy trình lắp ráp thuần túy trước yếu cả về lượng và chất, cụ thể là các doanh nghiệp đây mà sẽ phải được hỗ trợ theo các cơ chế vận Việt Nam còn ở trình độ thấp về đổi mới sáng tạo hành của robot với tính tự động hóa cao theo lập do chủ yếu tính đổi mới chỉ nằm ở doanh nghiệp và trình. Vai trò của các chủ thể cũng như các yếu tố

thị trường nội địa, tính đổi mới so với thế giới là rất trong nền kinh tế cũng thay đổi, nguồn nhân lực và thấp, các thể chế thúc đẩy cho nghiên cứu và phát phương tiện công nghệ thông tin truyền thông sẽ là triển của doanh nghiệp còn hạn chế, đặc biệt là các hai tác nhân mang tính trực tiếp và thể chế kinh tế

quỹ đầu tư mạo hiểm phục vụ cho nghiên cứu đổi đóng vai trò đặc biệt trong việc hỗ trợ nền tảng cho mới sáng tạo hầu như mới chỉ ở mức độ khởi đầu; con người với các khuyến khích đổi mới sáng tạo.

(iii) Chất lượng nguồn nhân lực, chất lượng giáo Cách mạng công nghiệp 4.0 yêu cầu các quốc gia dục - đào tạo chưa đáp ứng được nhu cầu của nền phải có một hệ thống thúc đẩy tính đổi mới sáng công nghiệp công nghệ cao, vì sản phẩm giáo dục tạo và ứng dụng tốt các thành quả của cuộc cách chưa làm tăng tỷ lệ lao động có kỹ năng và chưa mạng này nhằm chuyển đổi nền công nghiệp hiện tạo ra nguồn nhân lực có khả năng đổi mới sáng hành lên một vị trí cao hơn, giá trị hơn, tri thức tạo do giáo dục ở hai khâu truyền đạt và tiếp thu hơn, năng suất hơn, toàn cầu hơn, cạnh tranh hơn còn dừng lại ở tiếp cận truyền thống, chưa nêu cao và bền vững hơn. Trong khi đó, các yếu tố nền tảng vai trò trung tâm của người học; (iv) Công nghệ

để Việt Nam tận dụng và tiệm cận với các thành thông tin và truyền thông tuy đã có những bước 192

193

https://thuviensach.vn

đầu về kết cấu hạ tầng và sự phổ biến, song ứng hiệu lực, hiệu quả quản lý xã hội thông qua nghiên dụng trong chính quyền điện tử và ở cấp độ doanh cứu, chuyển giao và ứng dụng mạnh mẽ các thành nghiệp còn cần nhiều nỗ lực hơn nữa; (v) Thể chế

tựu tiên tiến của Cách mạng công nghiệp lần thứ

kinh tế tuy đã có những bước tiến nhất định, nhưng tư cho các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, vẫn còn nhiều rào cản về thủ tục hành chính, hỗ

nhất là một số ngành, lĩnh vực trọng điểm, có tiềm trợ nhà đầu tư trong quá trình kinh doanh/khởi năng, lợi thế để làm động lực cho tăng trưởng theo nghiệp và như vậy chưa đóng vai trò tích cực nhằm tinh thần bắt kịp, tiến cùng và vượt lên ở một số

thúc đẩy đổi mới sáng tạo từ doanh nghiệp.

lĩnh vực so với khu vực và thế giới.

Trong thời gian tới, Việt Nam cần quán triệt Chủ động phòng ngừa, ứng phó để hạn chế các các quan điểm chỉ đạo theo tinh thần Nghị quyết tác động tiêu cực, bảo đảm quốc phòng, an ninh, an số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị

toàn, công bằng xã hội và tính bền vững của quá như sau:

trình phát triển đất nước.

Một là, chủ động, tích cực tham gia Cách Ba là, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư yêu mạng công nghiệp lần thứ tư là yêu cầu tất yếu cầu phải đổi mới tư duy về quản lý kinh tế, quản khách quan; là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lý xã hội, xây dựng, hoàn thiện thể chế cho phù đặc biệt quan trọng, vừa cấp bách vừa lâu dài hợp. Cần có cách tiếp cận mở, sáng tạo, cho thí của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, gắn chặt với quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng; đồng điểm đối với những vấn đề thực tiễn mới đặt ra, thời nhận thức đầy đủ, đúng đắn về nội hàm, bản tạo mọi thuận lợi cho đổi mới sáng tạo. Tránh mọi chất của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư để

biểu hiện bàng quan, thiếu tự tin, thụ động, nhưng quyết tâm đổi mới tư duy và hành động, coi đó là không chủ quan, nóng vội, duy ý chí.

giải pháp đột phá với bước đi và lộ trình phù hợp Bốn là, phát huy tối đa các nguồn lực, bảo đảm là cơ hội để Việt Nam bứt phá trong phát triển đủ nguồn lực cho việc chủ động tham gia Cách kinh tế - xã hội.

mạng công nghiệp lần thứ tư, xác định nguồn lực Hai là, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang bên trong là quyết định, chiến lược, cơ bản lâu dài; lại cả cơ hội và thách thức. Phải nắm bắt kịp thời, nguồn lực bên ngoài là quan trọng, đột phá, bảo tận dụng hiệu quả các cơ hội để nâng cao năng suất đảm sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, lao động, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế, phát huy sức mạnh của toàn xã hội.

194

195

https://thuviensach.vn

đầu về kết cấu hạ tầng và sự phổ biến, song ứng hiệu lực, hiệu quả quản lý xã hội thông qua nghiên dụng trong chính quyền điện tử và ở cấp độ doanh cứu, chuyển giao và ứng dụng mạnh mẽ các thành nghiệp còn cần nhiều nỗ lực hơn nữa; (v) Thể chế

tựu tiên tiến của Cách mạng công nghiệp lần thứ

kinh tế tuy đã có những bước tiến nhất định, nhưng tư cho các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, vẫn còn nhiều rào cản về thủ tục hành chính, hỗ

nhất là một số ngành, lĩnh vực trọng điểm, có tiềm trợ nhà đầu tư trong quá trình kinh doanh/khởi năng, lợi thế để làm động lực cho tăng trưởng theo nghiệp và như vậy chưa đóng vai trò tích cực nhằm tinh thần bắt kịp, tiến cùng và vượt lên ở một số

thúc đẩy đổi mới sáng tạo từ doanh nghiệp.

lĩnh vực so với khu vực và thế giới.

Trong thời gian tới, Việt Nam cần quán triệt Chủ động phòng ngừa, ứng phó để hạn chế các các quan điểm chỉ đạo theo tinh thần Nghị quyết tác động tiêu cực, bảo đảm quốc phòng, an ninh, an số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 của Bộ Chính trị

toàn, công bằng xã hội và tính bền vững của quá như sau:

trình phát triển đất nước.

Một là, chủ động, tích cực tham gia Cách Ba là, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư yêu mạng công nghiệp lần thứ tư là yêu cầu tất yếu cầu phải đổi mới tư duy về quản lý kinh tế, quản khách quan; là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược lý xã hội, xây dựng, hoàn thiện thể chế cho phù đặc biệt quan trọng, vừa cấp bách vừa lâu dài hợp. Cần có cách tiếp cận mở, sáng tạo, cho thí của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, gắn chặt với quá trình hội nhập quốc tế sâu rộng; đồng điểm đối với những vấn đề thực tiễn mới đặt ra, thời nhận thức đầy đủ, đúng đắn về nội hàm, bản tạo mọi thuận lợi cho đổi mới sáng tạo. Tránh mọi chất của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư để

biểu hiện bàng quan, thiếu tự tin, thụ động, nhưng quyết tâm đổi mới tư duy và hành động, coi đó là không chủ quan, nóng vội, duy ý chí.

giải pháp đột phá với bước đi và lộ trình phù hợp Bốn là, phát huy tối đa các nguồn lực, bảo đảm là cơ hội để Việt Nam bứt phá trong phát triển đủ nguồn lực cho việc chủ động tham gia Cách kinh tế - xã hội.

mạng công nghiệp lần thứ tư, xác định nguồn lực Hai là, Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang bên trong là quyết định, chiến lược, cơ bản lâu dài; lại cả cơ hội và thách thức. Phải nắm bắt kịp thời, nguồn lực bên ngoài là quan trọng, đột phá, bảo tận dụng hiệu quả các cơ hội để nâng cao năng suất đảm sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, lao động, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền kinh tế, phát huy sức mạnh của toàn xã hội.

194

195

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 57: Đảng ta đã đề ra chủ trương,

- Nhà nước ưu tiên chuyển giao và ứng dụng chính sách gì để chủ động tham gia Cách mạnh mẽ công nghệ mới trong các ngành, lĩnh vực; mạng công nghiệp lần thứ tư?

có trách nhiệm thúc đẩy nghiên cứu khoa học, công

Trả lời:

nghệ, tạo môi trường thuận lợi và hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm để người dân và doanh nghiệp là Trong Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019, các chủ thể quyết định tham gia Cách mạng công Bộ Chính trị đã đề ra một số chủ trương, chính sách nghiệp lần thứ tư.

để Việt Nam chủ động tham gia Cách mạng công

- Phát huy sự tham gia có hiệu quả của Mặt nghiệp lần thứ tư trong thời gian tới: trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, các Thứ nhất, đổi mới tư duy, thống nhất nhận đối tượng chịu tác động của chính sách vào quá thức, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, quản trình hoạch định và giám sát thực thi các chính lý của Nhà nước, phát huy sự tham gia của Mặt sách có liên quan đến Cách mạng công nghiệp lần trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội.

thứ tư. Xây dựng cơ chế hợp tác giữa Nhà nước và

- Nâng cao nhận thức của các cấp uỷ đảng, các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp trong xây chính quyền về sự cấp thiết phải chủ động tham dựng và thực thi các chính sách.

gia tích cực và có hiệu quả Cách mạng công nghiệp Thứ hai, hoàn thiện thể chế tạo thuận lợi cho lần thứ tư, coi đó là một nhiệm vụ trọng tâm. Gắn chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp các mục tiêu, nhiệm vụ tham gia Cách mạng công lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số quốc gia.

- Hoàn thiện pháp luật, trước hết là pháp luật nghiệp lần thứ tư với các mục tiêu, nhiệm vụ phát về doanh nghiệp, khởi nghiệp sáng tạo, sở hữu trí triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, bảo đảm tuệ, thương mại, đầu tư, kinh doanh để tạo điều quốc phòng, an ninh của các cấp, các ngành.

kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi số quốc gia

- Xác định nội dung cốt lõi của chính sách chủ

và phát triển các sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh động tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

tế mới dựa trên nền tảng công nghệ số, Internet và của nước ta là thúc đẩy phát triển khoa học, công không gian mạng; đồng thời ngăn chặn kịp thời các nghệ và đổi mới sáng tạo trên tất cả các ngành, tác động tiêu cực cả về kinh tế và xã hội, bảo đảm lĩnh vực và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, trọng quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã tâm là phát triển kinh tế số, xây dựng đô thị thông hội trên không gian mạng. Bổ sung một số ngành minh, chính quyền điện tử, tiến tới chính quyền số.

nghề kinh doanh mới được ưu đãi đầu tư để thúc 196

197

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 57: Đảng ta đã đề ra chủ trương,

- Nhà nước ưu tiên chuyển giao và ứng dụng chính sách gì để chủ động tham gia Cách mạnh mẽ công nghệ mới trong các ngành, lĩnh vực; mạng công nghiệp lần thứ tư?

có trách nhiệm thúc đẩy nghiên cứu khoa học, công

Trả lời:

nghệ, tạo môi trường thuận lợi và hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm để người dân và doanh nghiệp là Trong Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019, các chủ thể quyết định tham gia Cách mạng công Bộ Chính trị đã đề ra một số chủ trương, chính sách nghiệp lần thứ tư.

để Việt Nam chủ động tham gia Cách mạng công

- Phát huy sự tham gia có hiệu quả của Mặt nghiệp lần thứ tư trong thời gian tới: trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, các Thứ nhất, đổi mới tư duy, thống nhất nhận đối tượng chịu tác động của chính sách vào quá thức, tăng cường vai trò lãnh đạo của Đảng, quản trình hoạch định và giám sát thực thi các chính lý của Nhà nước, phát huy sự tham gia của Mặt sách có liên quan đến Cách mạng công nghiệp lần trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội.

thứ tư. Xây dựng cơ chế hợp tác giữa Nhà nước và

- Nâng cao nhận thức của các cấp uỷ đảng, các doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp trong xây chính quyền về sự cấp thiết phải chủ động tham dựng và thực thi các chính sách.

gia tích cực và có hiệu quả Cách mạng công nghiệp Thứ hai, hoàn thiện thể chế tạo thuận lợi cho lần thứ tư, coi đó là một nhiệm vụ trọng tâm. Gắn chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp các mục tiêu, nhiệm vụ tham gia Cách mạng công lần thứ tư và quá trình chuyển đổi số quốc gia.

- Hoàn thiện pháp luật, trước hết là pháp luật nghiệp lần thứ tư với các mục tiêu, nhiệm vụ phát về doanh nghiệp, khởi nghiệp sáng tạo, sở hữu trí triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, bảo đảm tuệ, thương mại, đầu tư, kinh doanh để tạo điều quốc phòng, an ninh của các cấp, các ngành.

kiện thuận lợi cho quá trình chuyển đổi số quốc gia

- Xác định nội dung cốt lõi của chính sách chủ

và phát triển các sản phẩm, dịch vụ, mô hình kinh động tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

tế mới dựa trên nền tảng công nghệ số, Internet và của nước ta là thúc đẩy phát triển khoa học, công không gian mạng; đồng thời ngăn chặn kịp thời các nghệ và đổi mới sáng tạo trên tất cả các ngành, tác động tiêu cực cả về kinh tế và xã hội, bảo đảm lĩnh vực và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, trọng quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã tâm là phát triển kinh tế số, xây dựng đô thị thông hội trên không gian mạng. Bổ sung một số ngành minh, chính quyền điện tử, tiến tới chính quyền số.

nghề kinh doanh mới được ưu đãi đầu tư để thúc 196

197

https://thuviensach.vn

đẩy tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Có Sửa đổi các quy định về đầu tư theo hướng tạo cơ chế cho doanh nghiệp nhà nước thực hiện đầu tư

thuận lợi cho các hoạt động thu hút vốn, mua cổ

nghiên cứu phát triển công nghệ, đầu tư mạo hiểm, phần, mua bán sáp nhập doanh nghiệp công nghệ; đầu tư vào khởi nghiệp đổi mới, sáng tạo.

các nhà đầu tư nước ngoài góp vốn vào các doanh

- Xây dựng cơ chế quản lý phù hợp với môi nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

trường kinh doanh số, tạo thuận lợi cho đổi mới,

- Hoàn thiện pháp luật về sở hữu trí tuệ, bảo sáng tạo. Sớm ban hành khung thể chế thử nghiệm hộ và khai thác hiệu quả, hợp lý các tài sản trí tuệ

có kiểm soát đối với các công nghệ, sản phẩm, dịch do Việt Nam tạo ra; khuyến khích thương mại hóa vụ, mô hình kinh doanh mới hình thành từ Cách và chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là đối mạng công nghiệp lần thứ tư. Quy định rõ phạm với các sáng chế tại Việt Nam trên cơ sở tuân thủ

vi không gian và thời gian thử nghiệm. Nghiên pháp luật trong nước và bảo đảm lợi ích an ninh cứu, xây dựng các khu thử nghiệm dành cho doanh quốc gia. Khuyến khích các công ty đa quốc gia đặt nghiệp công nghệ theo mô hình tiên tiến của thế

các cơ sở nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam.

giới. Thực hiện định danh, công nhận, xây dựng hệ

- Hoàn thiện pháp luật, chính sách về tài chính thống tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với các sản phẩm,

- tiền tệ, thanh toán điện tử, quản lý thuế và các công nghệ, mô hình kinh doanh mới.

dịch vụ xuyên biên giới phù hợp với xu thế phát

- Chủ động tham gia vào các khung khổ pháp triển của kinh tế số. Hoàn thiện chính sách đặt lý khu vực và toàn cầu để phát triển kinh tế số.

hàng sản xuất và mua sắm công đối với các sản Hoàn thiện pháp luật, chính sách về dữ liệu, quản phẩm công nghệ số do Việt Nam sản xuất.

trị dữ liệu, tạo thuận lợi cho việc tạo dựng, kết nối,

- Ban hành các chính sách hạn chế các tác động chia sẻ và khai thác dữ liệu bảo đảm an toàn, an tiêu cực của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

ninh mạng trong nước, tiến tới kết nối với khu vực Tạo lập hành lang pháp lý cho việc triển khai các ASEAN và quốc tế. Xây dựng hành lang pháp lý mô hình lao động, việc làm mới trên nền tảng công cho định danh số và xác thực điện tử quốc gia; thiết nghệ số và hoàn thiện chính sách an sinh xã hội lập khung danh tính số quốc gia.

phù hợp với Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, xử

- Hoàn thiện các chính sách tài chính nhằm lý kịp thời các thách thức đặt ra đối với phát triển khuyến khích, huy động mọi nguồn lực xã hội đầu xã hội. Thúc đẩy việc tham gia Cách mạng công tư cho các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát nghiệp lần thứ tư để giải quyết tình trạng ô nhiễm triển và ứng dụng công nghệ, đổi mới, sáng tạo.

môi trường, biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

198

199

https://thuviensach.vn

đẩy tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Có Sửa đổi các quy định về đầu tư theo hướng tạo cơ chế cho doanh nghiệp nhà nước thực hiện đầu tư

thuận lợi cho các hoạt động thu hút vốn, mua cổ

nghiên cứu phát triển công nghệ, đầu tư mạo hiểm, phần, mua bán sáp nhập doanh nghiệp công nghệ; đầu tư vào khởi nghiệp đổi mới, sáng tạo.

các nhà đầu tư nước ngoài góp vốn vào các doanh

- Xây dựng cơ chế quản lý phù hợp với môi nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

trường kinh doanh số, tạo thuận lợi cho đổi mới,

- Hoàn thiện pháp luật về sở hữu trí tuệ, bảo sáng tạo. Sớm ban hành khung thể chế thử nghiệm hộ và khai thác hiệu quả, hợp lý các tài sản trí tuệ

có kiểm soát đối với các công nghệ, sản phẩm, dịch do Việt Nam tạo ra; khuyến khích thương mại hóa vụ, mô hình kinh doanh mới hình thành từ Cách và chuyển giao quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là đối mạng công nghiệp lần thứ tư. Quy định rõ phạm với các sáng chế tại Việt Nam trên cơ sở tuân thủ

vi không gian và thời gian thử nghiệm. Nghiên pháp luật trong nước và bảo đảm lợi ích an ninh cứu, xây dựng các khu thử nghiệm dành cho doanh quốc gia. Khuyến khích các công ty đa quốc gia đặt nghiệp công nghệ theo mô hình tiên tiến của thế

các cơ sở nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam.

giới. Thực hiện định danh, công nhận, xây dựng hệ

- Hoàn thiện pháp luật, chính sách về tài chính thống tiêu chuẩn, quy chuẩn đối với các sản phẩm,

- tiền tệ, thanh toán điện tử, quản lý thuế và các công nghệ, mô hình kinh doanh mới.

dịch vụ xuyên biên giới phù hợp với xu thế phát

- Chủ động tham gia vào các khung khổ pháp triển của kinh tế số. Hoàn thiện chính sách đặt lý khu vực và toàn cầu để phát triển kinh tế số.

hàng sản xuất và mua sắm công đối với các sản Hoàn thiện pháp luật, chính sách về dữ liệu, quản phẩm công nghệ số do Việt Nam sản xuất.

trị dữ liệu, tạo thuận lợi cho việc tạo dựng, kết nối,

- Ban hành các chính sách hạn chế các tác động chia sẻ và khai thác dữ liệu bảo đảm an toàn, an tiêu cực của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

ninh mạng trong nước, tiến tới kết nối với khu vực Tạo lập hành lang pháp lý cho việc triển khai các ASEAN và quốc tế. Xây dựng hành lang pháp lý mô hình lao động, việc làm mới trên nền tảng công cho định danh số và xác thực điện tử quốc gia; thiết nghệ số và hoàn thiện chính sách an sinh xã hội lập khung danh tính số quốc gia.

phù hợp với Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, xử

- Hoàn thiện các chính sách tài chính nhằm lý kịp thời các thách thức đặt ra đối với phát triển khuyến khích, huy động mọi nguồn lực xã hội đầu xã hội. Thúc đẩy việc tham gia Cách mạng công tư cho các hoạt động nghiên cứu khoa học, phát nghiệp lần thứ tư để giải quyết tình trạng ô nhiễm triển và ứng dụng công nghệ, đổi mới, sáng tạo.

môi trường, biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

198

199

https://thuviensach.vn

- Xây dựng và triển khai Chiến lược quốc gia

- Quy hoạch xây dựng hạ tầng thanh toán số

về phát triển các doanh nghiệp công nghệ, ưu tiên quốc gia theo hướng đồng bộ, thống nhất, dùng phát triển các doanh nghiệp công nghệ số, doanh chung, tận dụng và khai thác có hiệu quả hạ tầng nghiệp công nghệ cao thực hiện thiết kế, sáng tạo mạng lưới viễn thông để triển khai các dịch vụ

và sản xuất tại Việt Nam.

thanh toán cho người dân với chi phí thấp. Hoàn

- Xây dựng, hoàn thiện khung pháp lý về phát thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy mạnh mẽ thanh triển đô thị thông minh bền vững; hệ thống các toán không dùng tiền mặt. Khuyến khích các tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia; hệ thống hạ tầng doanh nghiệp Việt Nam xây dựng các hệ thống dữ liệu, hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt thanh toán số. Quản lý và kiểm soát chặt chẽ các động của đô thị thông minh. Xác định rõ lộ trình thí hình thức thanh toán trực tuyến qua biên giới.

điểm và lựa chọn các đô thị thí điểm đô thị thông

- Đầu tư nâng cấp hạ tầng kỹ thuật bảo đảm an minh; cho phép thực hiện thí điểm một số cơ chế

toàn, an ninh mạng. Xây dựng và triển khai có hiệu đặc thù trong quá trình triển khai thí điểm phát quả Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 25/7/2018 của triển đô thị thông minh bảo đảm tính hiệu quả và Bộ Chính trị về Chiến lược an ninh mạng quốc gia.

phù hợp với điều kiện thực tế.

- Nâng cấp hạ tầng các ngành, lĩnh vực quan Thứ ba, chính sách phát triển kết cấu hạ tầng trọng, thiết yếu đồng bộ, hiện đại đáp ứng yêu cầu thiết yếu.

- Triển khai băng thông rộng chất lượng cao áp dụng công nghệ của Cách mạng công nghiệp lần trên phạm vi toàn quốc. Khuyến khích doanh thứ tư, trước hết là hạ tầng năng lượng và giao nghiệp tư nhân có đủ năng lực tham gia xây dựng thông. Bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng hạ tầng viễn thông và các hạ tầng khác cho chuyển quốc gia.

đổi số quốc gia.

Thứ tư, chính sách phát triển và nâng cao năng

- Xây dựng và phát triển đồng bộ hạ tầng dữ

lực đổi mới, sáng tạo quốc gia.

liệu quốc gia. Hình thành hệ thống trung tâm dữ

- Cơ cấu lại toàn diện hệ thống các cơ sở nghiên liệu quốc gia, các trung tâm dữ liệu vùng và địa cứu khoa học công nghệ công lập. Xây dựng và phương kết nối đồng bộ và thống nhất. Hình thành phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia, các hệ thống dữ liệu tin cậy, ổn định của Nhà nước tập trung vào các công nghệ cốt lõi của Cách mạng và doanh nghiệp. Đầu tư trang bị các hệ thống thiết công nghiệp lần thứ tư. Nâng cao hiệu quả đầu tư

bị thu thập, lưu trữ, xử lý, bảo vệ dữ liệu công.

công cho hoạt động nghiên cứu khoa học công nghệ

200

201

https://thuviensach.vn

- Xây dựng và triển khai Chiến lược quốc gia

- Quy hoạch xây dựng hạ tầng thanh toán số

về phát triển các doanh nghiệp công nghệ, ưu tiên quốc gia theo hướng đồng bộ, thống nhất, dùng phát triển các doanh nghiệp công nghệ số, doanh chung, tận dụng và khai thác có hiệu quả hạ tầng nghiệp công nghệ cao thực hiện thiết kế, sáng tạo mạng lưới viễn thông để triển khai các dịch vụ

và sản xuất tại Việt Nam.

thanh toán cho người dân với chi phí thấp. Hoàn

- Xây dựng, hoàn thiện khung pháp lý về phát thiện cơ chế, chính sách thúc đẩy mạnh mẽ thanh triển đô thị thông minh bền vững; hệ thống các toán không dùng tiền mặt. Khuyến khích các tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc gia; hệ thống hạ tầng doanh nghiệp Việt Nam xây dựng các hệ thống dữ liệu, hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả hoạt thanh toán số. Quản lý và kiểm soát chặt chẽ các động của đô thị thông minh. Xác định rõ lộ trình thí hình thức thanh toán trực tuyến qua biên giới.

điểm và lựa chọn các đô thị thí điểm đô thị thông

- Đầu tư nâng cấp hạ tầng kỹ thuật bảo đảm an minh; cho phép thực hiện thí điểm một số cơ chế

toàn, an ninh mạng. Xây dựng và triển khai có hiệu đặc thù trong quá trình triển khai thí điểm phát quả Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 25/7/2018 của triển đô thị thông minh bảo đảm tính hiệu quả và Bộ Chính trị về Chiến lược an ninh mạng quốc gia.

phù hợp với điều kiện thực tế.

- Nâng cấp hạ tầng các ngành, lĩnh vực quan Thứ ba, chính sách phát triển kết cấu hạ tầng trọng, thiết yếu đồng bộ, hiện đại đáp ứng yêu cầu thiết yếu.

- Triển khai băng thông rộng chất lượng cao áp dụng công nghệ của Cách mạng công nghiệp lần trên phạm vi toàn quốc. Khuyến khích doanh thứ tư, trước hết là hạ tầng năng lượng và giao nghiệp tư nhân có đủ năng lực tham gia xây dựng thông. Bảo đảm vững chắc an ninh năng lượng hạ tầng viễn thông và các hạ tầng khác cho chuyển quốc gia.

đổi số quốc gia.

Thứ tư, chính sách phát triển và nâng cao năng

- Xây dựng và phát triển đồng bộ hạ tầng dữ

lực đổi mới, sáng tạo quốc gia.

liệu quốc gia. Hình thành hệ thống trung tâm dữ

- Cơ cấu lại toàn diện hệ thống các cơ sở nghiên liệu quốc gia, các trung tâm dữ liệu vùng và địa cứu khoa học công nghệ công lập. Xây dựng và phương kết nối đồng bộ và thống nhất. Hình thành phát triển các trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia, các hệ thống dữ liệu tin cậy, ổn định của Nhà nước tập trung vào các công nghệ cốt lõi của Cách mạng và doanh nghiệp. Đầu tư trang bị các hệ thống thiết công nghiệp lần thứ tư. Nâng cao hiệu quả đầu tư

bị thu thập, lưu trữ, xử lý, bảo vệ dữ liệu công.

công cho hoạt động nghiên cứu khoa học công nghệ

200

201

https://thuviensach.vn

trên cơ sở áp dụng mô hình quản trị mới theo thông nghiệp sáng tạo quốc gia, trước mắt tại Hà Nội, Đà lệ tốt của thế giới.

Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh.

- Áp dụng các cơ chế, chính sách đặc biệt, có Thứ năm, chính sách phát triển nguồn nhân lực.

tính đột phá đối với các trung tâm đổi mới sáng tạo.

- Rà soát tổng thể, thực hiện đổi mới nội dung Phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia theo và chương trình giáo dục, đào tạo theo hướng phát hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, trường triển năng lực tiếp cận, tư duy sáng tạo và khả

đại học và viện nghiên cứu là chủ thể nghiên cứu năng thích ứng với môi trường công nghệ liên tục mạnh. Khuyến khích các trường đại học, doanh thay đổi và phát triển; đưa vào chương trình giáo nghiệp, tổ chức trong nước và nước ngoài thành lập dục phổ thông nội dung kỹ năng số và ngoại ngữ tối các trung tâm đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

thiểu. Đổi mới cách dạy và học trên cơ sở áp dụng

- Ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn công nghệ số; lấy đánh giá của doanh nghiệp làm quốc gia làm nền tảng cho việc ứng dụng và phát thước đo cho chất lượng đào tạo của các trường đại triển các công nghệ cốt lõi của Cách mạng công học trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Khuyến nghiệp lần thứ tư trong sản xuất và đời sống. Tạo khích các mô hình giáo dục, đào tạo mới dựa trên lập đồng bộ và kịp thời khung pháp lý và hệ thống các nền tảng số.

các chính sách để triển khai và phát triển các công

- Có cơ chế khuyến khích và ưu đãi đối với các nghệ mới. Xây dựng và triển khai các chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp nghiên cứu và ứng dụng tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp công nghệ tham công nghệ, thực hiện chuyển đổi số, nâng cao năng gia trực tiếp vào quá trình giáo dục và đào tạo, suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền tạo ra sản phẩm phục vụ cho nền kinh tế số. Xây kinh tế.

dựng một số trung tâm giáo dục, đào tạo xuất sắc

- Hoàn thiện mô hình và cơ chế, chính sách để

về công nghệ theo hình thức hợp tác công - tư. Tiếp tạo sự phát triển đột phá đối với các khu công nghệ

tục hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, cao. Trên cơ sở các khu công nghệ cao Hoà Lạc (Hà thu hút, sử dụng nhân tài, nguồn nhân lực chất Nội), Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh, phát lượng cao.

triển các khu đô thị sáng tạo đạt đẳng cấp quốc

- Phát triển mạnh đào tạo nghề và hỗ trợ đào tế. Thúc đẩy phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp tạo kỹ năng cho chuyển đổi công việc. Nhà nước có sáng tạo, đẩy nhanh thành lập các trung tâm khởi chính sách hỗ trợ cho người lao động khi tham gia 202

203

https://thuviensach.vn

trên cơ sở áp dụng mô hình quản trị mới theo thông nghiệp sáng tạo quốc gia, trước mắt tại Hà Nội, Đà lệ tốt của thế giới.

Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh.

- Áp dụng các cơ chế, chính sách đặc biệt, có Thứ năm, chính sách phát triển nguồn nhân lực.

tính đột phá đối với các trung tâm đổi mới sáng tạo.

- Rà soát tổng thể, thực hiện đổi mới nội dung Phát triển hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia theo và chương trình giáo dục, đào tạo theo hướng phát hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, trường triển năng lực tiếp cận, tư duy sáng tạo và khả

đại học và viện nghiên cứu là chủ thể nghiên cứu năng thích ứng với môi trường công nghệ liên tục mạnh. Khuyến khích các trường đại học, doanh thay đổi và phát triển; đưa vào chương trình giáo nghiệp, tổ chức trong nước và nước ngoài thành lập dục phổ thông nội dung kỹ năng số và ngoại ngữ tối các trung tâm đổi mới sáng tạo tại Việt Nam.

thiểu. Đổi mới cách dạy và học trên cơ sở áp dụng

- Ban hành hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn công nghệ số; lấy đánh giá của doanh nghiệp làm quốc gia làm nền tảng cho việc ứng dụng và phát thước đo cho chất lượng đào tạo của các trường đại triển các công nghệ cốt lõi của Cách mạng công học trong lĩnh vực công nghệ thông tin. Khuyến nghiệp lần thứ tư trong sản xuất và đời sống. Tạo khích các mô hình giáo dục, đào tạo mới dựa trên lập đồng bộ và kịp thời khung pháp lý và hệ thống các nền tảng số.

các chính sách để triển khai và phát triển các công

- Có cơ chế khuyến khích và ưu đãi đối với các nghệ mới. Xây dựng và triển khai các chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp nghiên cứu và ứng dụng tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp công nghệ tham công nghệ, thực hiện chuyển đổi số, nâng cao năng gia trực tiếp vào quá trình giáo dục và đào tạo, suất, chất lượng, hiệu quả, sức cạnh tranh của nền tạo ra sản phẩm phục vụ cho nền kinh tế số. Xây kinh tế.

dựng một số trung tâm giáo dục, đào tạo xuất sắc

- Hoàn thiện mô hình và cơ chế, chính sách để

về công nghệ theo hình thức hợp tác công - tư. Tiếp tạo sự phát triển đột phá đối với các khu công nghệ

tục hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, cao. Trên cơ sở các khu công nghệ cao Hoà Lạc (Hà thu hút, sử dụng nhân tài, nguồn nhân lực chất Nội), Đà Nẵng và Thành phố Hồ Chí Minh, phát lượng cao.

triển các khu đô thị sáng tạo đạt đẳng cấp quốc

- Phát triển mạnh đào tạo nghề và hỗ trợ đào tế. Thúc đẩy phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp tạo kỹ năng cho chuyển đổi công việc. Nhà nước có sáng tạo, đẩy nhanh thành lập các trung tâm khởi chính sách hỗ trợ cho người lao động khi tham gia 202

203

https://thuviensach.vn

đào tạo lại, đào tạo nâng cao chuyên môn và kỹ

Thứ bảy, chính sách hội nhập quốc tế.

năng để chuyển đổi công việc.

- Mở rộng và làm sâu sắc hơn hợp tác về khoa

- Hình thành mạng học tập mở của người Việt học, công nghệ với các đối tác, đặc biệt là các nước Nam. Thực hiện theo lộ trình phổ cập kỹ năng đối tác chiến lược có trình độ khoa học công nghệ

số, kỹ năng bảo đảm an toàn, an ninh mạng đạt tiên tiến, đang đi đầu trong Cách mạng công nghiệp trình độ cơ bản cho người dân. Đẩy mạnh công tác lần thứ tư. Chủ động tham gia mạng lưới đổi mới truyền thông, nâng cao nhận thức, xây dựng văn sáng tạo toàn cầu.

hóa số trong cộng đồng.

- Đẩy mạnh thu hút và sử dụng hiệu quả các Thứ sáu, chính sách phát triển các ngành và nguồn lực từ nước ngoài và các đối tác quốc tế cho công nghệ ưu tiên.

hoạt động nghiên cứu, ứng dụng, đổi mới sáng tạo,

- Tập trung phát triển các ngành ưu tiên có khởi nghiệp sáng tạo, chuyển giao công nghệ.

mức độ sẵn sàng cao như: công nghiệp công nghệ

- Hoàn thiện luật pháp, chính sách về đầu thông tin, điện tử - viễn thông; an toàn, an ninh tư trực tiếp nước ngoài theo hướng nâng cao tiêu mạng; công nghiệp chế tạo thông minh; tài chính -

chuẩn công nghệ, khuyến khích hình thức liên ngân hàng; thương mại điện tử; nông nghiệp số; doanh và tăng cường liên kết, chuyển giao công du lịch số; công nghiệp văn hóa số; y tế; giáo dục nghệ giữa doanh nghiệp trong nước với các doanh và đào tạo.

nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài; quản lý chặt

- Ưu tiên nguồn lực cho triển khai một số

chẽ hoạt động của các doanh nghiệp dựa trên nền chương trình nghiên cứu trọng điểm quốc gia về

tảng cung cấp dịch vụ xuyên quốc gia để bảo đảm các công nghệ ưu tiên, trọng tâm là: công nghệ

môi trường kinh doanh bình đẳng trong nước.

thông tin và truyền thông, cơ điện tử, công nghệ

Hoàn thiện các quy định pháp luật về đầu tư mạo mới trong lĩnh vực năng lượng, trí tuệ nhân tạo, hiểm có vốn nước ngoài.

công nghệ sinh học, điện tử y sinh.

Thứ tám, chính sách thúc đẩy chuyển đổi số

- Nhà nước thực hiện chính sách hỗ trợ các trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ

ngành và công nghệ ưu tiên chủ yếu thông qua đổi quốc, các tổ chức chính trị - xã hội.

mới, hoàn thiện thể chế, tạo lập môi trường kinh

- Tiên phong thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ

doanh thuận lợi; hỗ trợ đầu tư kết cấu hạ tầng; trong các cơ quan đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt phát triển nguồn nhân lực; phát triển khoa học và trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội bảo đảm công nghệ; đặt hàng mua sắm công.

thống nhất, kết nối liên thông và đồng bộ.

204

205

https://thuviensach.vn

đào tạo lại, đào tạo nâng cao chuyên môn và kỹ

Thứ bảy, chính sách hội nhập quốc tế.

năng để chuyển đổi công việc.

- Mở rộng và làm sâu sắc hơn hợp tác về khoa

- Hình thành mạng học tập mở của người Việt học, công nghệ với các đối tác, đặc biệt là các nước Nam. Thực hiện theo lộ trình phổ cập kỹ năng đối tác chiến lược có trình độ khoa học công nghệ

số, kỹ năng bảo đảm an toàn, an ninh mạng đạt tiên tiến, đang đi đầu trong Cách mạng công nghiệp trình độ cơ bản cho người dân. Đẩy mạnh công tác lần thứ tư. Chủ động tham gia mạng lưới đổi mới truyền thông, nâng cao nhận thức, xây dựng văn sáng tạo toàn cầu.

hóa số trong cộng đồng.

- Đẩy mạnh thu hút và sử dụng hiệu quả các Thứ sáu, chính sách phát triển các ngành và nguồn lực từ nước ngoài và các đối tác quốc tế cho công nghệ ưu tiên.

hoạt động nghiên cứu, ứng dụng, đổi mới sáng tạo,

- Tập trung phát triển các ngành ưu tiên có khởi nghiệp sáng tạo, chuyển giao công nghệ.

mức độ sẵn sàng cao như: công nghiệp công nghệ

- Hoàn thiện luật pháp, chính sách về đầu thông tin, điện tử - viễn thông; an toàn, an ninh tư trực tiếp nước ngoài theo hướng nâng cao tiêu mạng; công nghiệp chế tạo thông minh; tài chính -

chuẩn công nghệ, khuyến khích hình thức liên ngân hàng; thương mại điện tử; nông nghiệp số; doanh và tăng cường liên kết, chuyển giao công du lịch số; công nghiệp văn hóa số; y tế; giáo dục nghệ giữa doanh nghiệp trong nước với các doanh và đào tạo.

nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài; quản lý chặt

- Ưu tiên nguồn lực cho triển khai một số

chẽ hoạt động của các doanh nghiệp dựa trên nền chương trình nghiên cứu trọng điểm quốc gia về

tảng cung cấp dịch vụ xuyên quốc gia để bảo đảm các công nghệ ưu tiên, trọng tâm là: công nghệ

môi trường kinh doanh bình đẳng trong nước.

thông tin và truyền thông, cơ điện tử, công nghệ

Hoàn thiện các quy định pháp luật về đầu tư mạo mới trong lĩnh vực năng lượng, trí tuệ nhân tạo, hiểm có vốn nước ngoài.

công nghệ sinh học, điện tử y sinh.

Thứ tám, chính sách thúc đẩy chuyển đổi số

- Nhà nước thực hiện chính sách hỗ trợ các trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ

ngành và công nghệ ưu tiên chủ yếu thông qua đổi quốc, các tổ chức chính trị - xã hội.

mới, hoàn thiện thể chế, tạo lập môi trường kinh

- Tiên phong thực hiện chuyển đổi số mạnh mẽ

doanh thuận lợi; hỗ trợ đầu tư kết cấu hạ tầng; trong các cơ quan đảng, Quốc hội, Chính phủ, Mặt phát triển nguồn nhân lực; phát triển khoa học và trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội bảo đảm công nghệ; đặt hàng mua sắm công.

thống nhất, kết nối liên thông và đồng bộ.

204

205

https://thuviensach.vn

- Xây dựng cơ sở dữ liệu số của Chính phủ và các đột phá chiến lược và hiện đại hóa đất nước; các cấp chính quyền, tạo điều kiện để mọi công dân phát triển mạnh mẽ kinh tế số; phát triển nhanh có thể cập nhật thông tin cần thiết về hoạt động và bền vững dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới của bộ máy nhà nước. Đầu tư xây dựng kết cấu hạ

sáng tạo và nhân lực chất lượng cao; nâng cao chất tầng thu thập, quản lý dữ liệu và giao dịch trên lượng cuộc sống, phúc lợi của người dân; bảo đảm nền tảng Internet ở các cơ quan nhà nước.

vững chắc quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường

- Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, sinh thái.

viên chức đáp ứng yêu cầu của cuộc Cách mạng Một số mục tiêu cụ thể đến năm 2025: Duy trì công nghiệp lần thứ tư; chuẩn hóa và tăng cường xếp hạng về chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năng lực đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước các cấp.

thuộc 3 nước dẫn đầu ASEAN. Xây dựng được hạ

Phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, cơ chế phối hợp tầng số đạt trình độ tiên tiến của khu vực ASEAN; giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong thực hiện Internet băng thông rộng phủ 100% các xã. Kinh tế

chuyển đổi số. Hoàn thiện các quy trình, thủ tục số chiếm khoảng 20% GDP; năng suất lao động tăng hành chính phù hợp với hoạt động của chính quyền bình quân trên 7%/năm. Cơ bản hoàn thành chuyển số, cắt giảm tối đa giao dịch trực tiếp.

đổi số trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội. Thuộc nhóm Câu hỏi 58: Mục tiêu của Việt Nam trong 4 nước dẫn đầu ASEAN trong xếp hạng Chính phủ

chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp điện tử theo đánh giá của Liên hợp quốc. Có ít nhất lần thứ tư là gì?

3 đô thị thông minh tại 3 vùng kinh tế trọng điểm

Trả lời:

phía Bắc, phía Nam và miền Trung.

Theo tinh thần Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày Một số mục tiêu cụ thể đến năm 2030: Duy trì 27/9/2019 của Bộ Chính trị, mục tiêu của Việt Nam xếp hạng về chỉ số GII thuộc nhóm 40 nước dẫn trong chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp đầu thế giới. Mạng di động 5G phủ sóng toàn quốc; lần thứ tư là:

mọi người dân được truy cập Internet băng thông Mục tiêu tổng quát: Tận dụng có hiệu quả các rộng với chi phí thấp. Kinh tế số chiếm trên 30%

cơ hội do Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đem GDP; năng suất lao động tăng bình quân khoảng lại để thúc đẩy quá trình đổi mới mô hình tăng 7,5%/năm. Hoàn thành xây dựng chính phủ số.

trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với thực hiện Hình thành một số chuỗi đô thị thông minh tại các 206

207

https://thuviensach.vn

- Xây dựng cơ sở dữ liệu số của Chính phủ và các đột phá chiến lược và hiện đại hóa đất nước; các cấp chính quyền, tạo điều kiện để mọi công dân phát triển mạnh mẽ kinh tế số; phát triển nhanh có thể cập nhật thông tin cần thiết về hoạt động và bền vững dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới của bộ máy nhà nước. Đầu tư xây dựng kết cấu hạ

sáng tạo và nhân lực chất lượng cao; nâng cao chất tầng thu thập, quản lý dữ liệu và giao dịch trên lượng cuộc sống, phúc lợi của người dân; bảo đảm nền tảng Internet ở các cơ quan nhà nước.

vững chắc quốc phòng, an ninh, bảo vệ môi trường

- Chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, sinh thái.

viên chức đáp ứng yêu cầu của cuộc Cách mạng Một số mục tiêu cụ thể đến năm 2025: Duy trì công nghiệp lần thứ tư; chuẩn hóa và tăng cường xếp hạng về chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII) năng lực đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước các cấp.

thuộc 3 nước dẫn đầu ASEAN. Xây dựng được hạ

Phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, cơ chế phối hợp tầng số đạt trình độ tiên tiến của khu vực ASEAN; giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong thực hiện Internet băng thông rộng phủ 100% các xã. Kinh tế

chuyển đổi số. Hoàn thiện các quy trình, thủ tục số chiếm khoảng 20% GDP; năng suất lao động tăng hành chính phù hợp với hoạt động của chính quyền bình quân trên 7%/năm. Cơ bản hoàn thành chuyển số, cắt giảm tối đa giao dịch trực tiếp.

đổi số trong các cơ quan Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội. Thuộc nhóm Câu hỏi 58: Mục tiêu của Việt Nam trong 4 nước dẫn đầu ASEAN trong xếp hạng Chính phủ

chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp điện tử theo đánh giá của Liên hợp quốc. Có ít nhất lần thứ tư là gì?

3 đô thị thông minh tại 3 vùng kinh tế trọng điểm

Trả lời:

phía Bắc, phía Nam và miền Trung.

Theo tinh thần Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày Một số mục tiêu cụ thể đến năm 2030: Duy trì 27/9/2019 của Bộ Chính trị, mục tiêu của Việt Nam xếp hạng về chỉ số GII thuộc nhóm 40 nước dẫn trong chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp đầu thế giới. Mạng di động 5G phủ sóng toàn quốc; lần thứ tư là:

mọi người dân được truy cập Internet băng thông Mục tiêu tổng quát: Tận dụng có hiệu quả các rộng với chi phí thấp. Kinh tế số chiếm trên 30%

cơ hội do Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đem GDP; năng suất lao động tăng bình quân khoảng lại để thúc đẩy quá trình đổi mới mô hình tăng 7,5%/năm. Hoàn thành xây dựng chính phủ số.

trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế gắn với thực hiện Hình thành một số chuỗi đô thị thông minh tại các 206

207

https://thuviensach.vn

khu vực kinh tế trọng điểm phía Bắc, phía Nam và thế phát triển của Cách mạng công nghiệp 4.0, cần miền Trung; từng bước kết nối với mạng lưới đô thị

xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế - xã hội thông minh trong khu vực và thế giới.

thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Muốn vậy, cần xây dựng Tầm nhìn đến năm 2045: Việt Nam trở thành cơ chế, chính sách khuyến khích sáng tạo trong một trong những trung tâm sản xuất và dịch vụ

toàn xã hội; xây dựng cơ chế phát huy sáng kiến thông minh, trung tâm khởi nghiệp, đổi mới sáng trong nhân dân, hỗ trợ để hoàn thiện và ứng dụng tạo thuộc nhóm dẫn đầu khu vực châu Á; có năng sáng kiến đó; tăng cường mạnh mẽ công tác thông suất lao động cao, có đủ năng lực làm chủ và áp tin, truyền thông về khoa học và công nghệ cũng dụng công nghệ hiện đại trong tất cả các lĩnh vực như việc triển khai các ý tưởng sáng tạo của nhân kinh tế - xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh.

dân trong thực tiễn. Tất cả những sáng tạo của người dân đều cần được trân trọng, vì đó là những Câu hỏi 59: Để đón nhận cơ hội mà Cách sản phẩm cụ thể của sức sáng tạo xã hội. Xây dựng mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại, Việt hành lang pháp lý chặt chẽ phù hợp với thông lệ

Nam phải làm gì?

quốc tế để tạo ra môi trường kinh doanh minh

Trả lời:

bạch, bình đẳng, bảo vệ sở hữu trí tuệ, khuyến Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra cho chúng khích tinh thần khởi nghiệp, tạo động lực cho mọi ta không ít cơ hội những cũng nhiều thách thức. Để

thành phần kinh tế không ngừng đổi mới sáng tạo tận dụng được những cơ hội và đối phó với những và khởi nghiệp dựa trên đổi mới sáng tạo. Ngoài thách thức từ Cách mạng công nghiệp 4.0, Việt ra, cần đổi mới cơ chế đầu tư, tài trợ cho nghiên Nam cần có các giải pháp xây dựng và phát triển cứu khoa học và phát triển công nghệ. Bên cạnh năng lực đổi mới sáng tạo phù hợp cho từng giai đó, cũng cần nâng cao kỷ luật hành chính, kỷ luật đoạn phát triển tổng thể cũng như các giải pháp công vụ của cán bộ, công chức các cấp để thực thi cho từng ngành, từng vùng nhằm khai thác và hiệu quả chính sách đổi mới sáng tạo. Cần đổi mới phát huy thế mạnh để phát triển, đặc biệt là phát thể chế, hoàn thiện môi trường pháp lý phù hợp với triển kinh tế. Cụ thể là cần tập trung vào các nhóm các yêu cầu của Cách mạng công nghiệp 4.0, trong giải pháp sau:

đó, trước hết là hoàn thiện môi trường pháp lý cho

- Thứ nhất, nhóm các giải pháp về thể chế. Để

phát triển thị trường khoa học và công nghệ theo vượt qua các thách thức của nền kinh tế trước xu hướng hội nhập, xây dựng môi trường pháp lý cho 208

209

https://thuviensach.vn

khu vực kinh tế trọng điểm phía Bắc, phía Nam và thế phát triển của Cách mạng công nghiệp 4.0, cần miền Trung; từng bước kết nối với mạng lưới đô thị

xây dựng và hoàn thiện thể chế kinh tế - xã hội thông minh trong khu vực và thế giới.

thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Muốn vậy, cần xây dựng Tầm nhìn đến năm 2045: Việt Nam trở thành cơ chế, chính sách khuyến khích sáng tạo trong một trong những trung tâm sản xuất và dịch vụ

toàn xã hội; xây dựng cơ chế phát huy sáng kiến thông minh, trung tâm khởi nghiệp, đổi mới sáng trong nhân dân, hỗ trợ để hoàn thiện và ứng dụng tạo thuộc nhóm dẫn đầu khu vực châu Á; có năng sáng kiến đó; tăng cường mạnh mẽ công tác thông suất lao động cao, có đủ năng lực làm chủ và áp tin, truyền thông về khoa học và công nghệ cũng dụng công nghệ hiện đại trong tất cả các lĩnh vực như việc triển khai các ý tưởng sáng tạo của nhân kinh tế - xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh.

dân trong thực tiễn. Tất cả những sáng tạo của người dân đều cần được trân trọng, vì đó là những Câu hỏi 59: Để đón nhận cơ hội mà Cách sản phẩm cụ thể của sức sáng tạo xã hội. Xây dựng mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại, Việt hành lang pháp lý chặt chẽ phù hợp với thông lệ

Nam phải làm gì?

quốc tế để tạo ra môi trường kinh doanh minh

Trả lời:

bạch, bình đẳng, bảo vệ sở hữu trí tuệ, khuyến Cách mạng công nghiệp 4.0 đặt ra cho chúng khích tinh thần khởi nghiệp, tạo động lực cho mọi ta không ít cơ hội những cũng nhiều thách thức. Để

thành phần kinh tế không ngừng đổi mới sáng tạo tận dụng được những cơ hội và đối phó với những và khởi nghiệp dựa trên đổi mới sáng tạo. Ngoài thách thức từ Cách mạng công nghiệp 4.0, Việt ra, cần đổi mới cơ chế đầu tư, tài trợ cho nghiên Nam cần có các giải pháp xây dựng và phát triển cứu khoa học và phát triển công nghệ. Bên cạnh năng lực đổi mới sáng tạo phù hợp cho từng giai đó, cũng cần nâng cao kỷ luật hành chính, kỷ luật đoạn phát triển tổng thể cũng như các giải pháp công vụ của cán bộ, công chức các cấp để thực thi cho từng ngành, từng vùng nhằm khai thác và hiệu quả chính sách đổi mới sáng tạo. Cần đổi mới phát huy thế mạnh để phát triển, đặc biệt là phát thể chế, hoàn thiện môi trường pháp lý phù hợp với triển kinh tế. Cụ thể là cần tập trung vào các nhóm các yêu cầu của Cách mạng công nghiệp 4.0, trong giải pháp sau:

đó, trước hết là hoàn thiện môi trường pháp lý cho

- Thứ nhất, nhóm các giải pháp về thể chế. Để

phát triển thị trường khoa học và công nghệ theo vượt qua các thách thức của nền kinh tế trước xu hướng hội nhập, xây dựng môi trường pháp lý cho 208

209

https://thuviensach.vn

phát triển các ngành, nghề kinh doanh mới ở Việt đào tạo nguồn nhân lực về công nghệ thông tin và Nam đang bắt đầu nảy sinh từ cuộc Cách mạng truyền thông có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu công nghiệp 4.0, tạo điều kiện thật thuận lợi cho của nền công nghiệp thế hệ thứ tư. Thúc đẩy ứng các doanh nghiệp được tiếp cận, tham gia và ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông sâu rộng dụng các công nghệ tiên tiến, xây dựng chỉ số đổi trong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống, sản xuất, mới công nghệ quốc gia và lấy chỉ số này cùng các kinh doanh, quản lý hành chính, triển khai sâu chỉ số về năng lực cạnh tranh làm một trong những rộng các ứng dụng của chính phủ điện tử. Cần xây thước đo sự hiệu quả của Chính phủ.

dựng và triển khai một chiến lược phát triển công

- Thứ hai, nhóm giải pháp nâng cao nhận thức.

nghệ thông tin và truyền thông thành ngành kinh Trước hết cần tuyên truyền và xây dựng nhận thức tế trọng điểm, nâng cao giá trị các sản phẩm công chung trong toàn xã hội về bản chất, xu thế phát nghệ thông tin và truyền thông, xem đây là trụ cột triển, tác động quan trọng và những cơ hội to lớn của nền công nghiệp thế hệ thứ tư.

cho phát triển kinh tế mà Cách mạng công nghiệp Kết cấu hạ tầng công nghệ thông tin quốc gia 4.0 đem lại cũng như vai trò của từng chủ thể trong cần được quan tâm, đầu tư để có thể mở rộng, nâng việc biến cơ hội đó thành hành động và kết quả thực cấp ngang bằng với mức độ tiên tiến của khu vực.

tế. Có như vậy, mới tạo ra sự chủ động và sẵn sàng Xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, trong đó, công nỗ lực vươn lên của từng cá nhân, doanh nghiệp, tổ

nghệ thông tin và hạ tầng thông tin đóng vai trò hạ

chức và toàn xã hội nhằm góp phần tạo ra sự phát tầng của hạ tầng. Phát triển ngành công nghiệp công triển “tăng tốc” của Việt Nam trong thời gian tới.

nghệ thông tin để Việt Nam trở thành trung tâm

- Thứ ba, nhóm giải pháp phát triển hạ tầng công nghiệp phần mềm, ứng dụng di động và trung kỹ thuật và nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tâm dịch vụ an toàn bảo mật thông tin của thế giới.

tin. Để tận dụng tốt các cơ hội của Cách mạng công

- Thứ tư, nhóm giải pháp xây dựng, lựa chọn nghiệp 4.0, cần phát triển mạnh mẽ hạ tầng kỹ

chiến lược và tầm nhìn lâu dài, phát triển quốc gia thuật, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông minh trên cơ sở đổi mới mô hình tăng trưởng thông trong tất cả mọi hoạt động. Muốn vậy, cần theo hướng dựa nhiều vào khoa học và công nghệ

xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin và truyền và đổi mới sáng tạo, chủ động giảm dần sự lệ thuộc thông hoàn chỉnh, hiện đại, an toàn bằng nguồn vào các ngành thâm dụng lao động nhằm tạo ra lực của Nhà nước cũng như xã hội hóa. Đồng thời, giá trị gia tăng cao cho nền kinh tế thông qua việc 210

211

https://thuviensach.vn

phát triển các ngành, nghề kinh doanh mới ở Việt đào tạo nguồn nhân lực về công nghệ thông tin và Nam đang bắt đầu nảy sinh từ cuộc Cách mạng truyền thông có chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu công nghiệp 4.0, tạo điều kiện thật thuận lợi cho của nền công nghiệp thế hệ thứ tư. Thúc đẩy ứng các doanh nghiệp được tiếp cận, tham gia và ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông sâu rộng dụng các công nghệ tiên tiến, xây dựng chỉ số đổi trong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống, sản xuất, mới công nghệ quốc gia và lấy chỉ số này cùng các kinh doanh, quản lý hành chính, triển khai sâu chỉ số về năng lực cạnh tranh làm một trong những rộng các ứng dụng của chính phủ điện tử. Cần xây thước đo sự hiệu quả của Chính phủ.

dựng và triển khai một chiến lược phát triển công

- Thứ hai, nhóm giải pháp nâng cao nhận thức.

nghệ thông tin và truyền thông thành ngành kinh Trước hết cần tuyên truyền và xây dựng nhận thức tế trọng điểm, nâng cao giá trị các sản phẩm công chung trong toàn xã hội về bản chất, xu thế phát nghệ thông tin và truyền thông, xem đây là trụ cột triển, tác động quan trọng và những cơ hội to lớn của nền công nghiệp thế hệ thứ tư.

cho phát triển kinh tế mà Cách mạng công nghiệp Kết cấu hạ tầng công nghệ thông tin quốc gia 4.0 đem lại cũng như vai trò của từng chủ thể trong cần được quan tâm, đầu tư để có thể mở rộng, nâng việc biến cơ hội đó thành hành động và kết quả thực cấp ngang bằng với mức độ tiên tiến của khu vực.

tế. Có như vậy, mới tạo ra sự chủ động và sẵn sàng Xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, trong đó, công nỗ lực vươn lên của từng cá nhân, doanh nghiệp, tổ

nghệ thông tin và hạ tầng thông tin đóng vai trò hạ

chức và toàn xã hội nhằm góp phần tạo ra sự phát tầng của hạ tầng. Phát triển ngành công nghiệp công triển “tăng tốc” của Việt Nam trong thời gian tới.

nghệ thông tin để Việt Nam trở thành trung tâm

- Thứ ba, nhóm giải pháp phát triển hạ tầng công nghiệp phần mềm, ứng dụng di động và trung kỹ thuật và nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tâm dịch vụ an toàn bảo mật thông tin của thế giới.

tin. Để tận dụng tốt các cơ hội của Cách mạng công

- Thứ tư, nhóm giải pháp xây dựng, lựa chọn nghiệp 4.0, cần phát triển mạnh mẽ hạ tầng kỹ

chiến lược và tầm nhìn lâu dài, phát triển quốc gia thuật, ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông minh trên cơ sở đổi mới mô hình tăng trưởng thông trong tất cả mọi hoạt động. Muốn vậy, cần theo hướng dựa nhiều vào khoa học và công nghệ

xây dựng hạ tầng công nghệ thông tin và truyền và đổi mới sáng tạo, chủ động giảm dần sự lệ thuộc thông hoàn chỉnh, hiện đại, an toàn bằng nguồn vào các ngành thâm dụng lao động nhằm tạo ra lực của Nhà nước cũng như xã hội hóa. Đồng thời, giá trị gia tăng cao cho nền kinh tế thông qua việc 210

211

https://thuviensach.vn

phát triển kinh tế tri thức. Muốn vậy, cần có sự đầu chú trọng rèn luyện cho sinh viên khả năng và tinh tư thỏa đáng hơn vào phát triển các công nghệ chủ

thần sáng tạo. Đặc biệt, triết lý giáo dục Việt Nam chốt và nền tảng của Cách mạng công nghiệp 4.0, cần có sự thay đổi mạnh mẽ theo hướng kích thích coi đây là các ngành công nghệ mũi nhọn (như vật tính đổi mới sáng tạo và tính chủ động, tinh thần liệu mới, công nghệ thông tin, năng lượng mới, khởi nghiệp mạnh mẽ cho người học. Bên cạnh đó, công nghệ sinh học gen, robot,...). Chiến lược đổi cần có các chính sách thu hút nguồn nhân lực có mới sáng tạo ở tầm quốc gia cần lựa chọn đầu tư có chất lượng cao từ bên ngoài nhằm tạo ra động lực chọn lọc và mạnh mẽ nguồn lực cả từ Nhà nước và đổi mới và cơ hội học hỏi, phát triển trên cơ sở mua xã hội vào một số ngành/lĩnh vực cốt lõi của Cách kỹ năng và kiến thức từ bên ngoài, xây dựng một mạng công nghiệp 4.0, đồng thời tranh thủ sự cộng xã hội học tập với sự chuyển giao và chia sẻ tri thức tác từ quốc tế.

chung của toàn thế giới.

- Thứ năm, nhóm giải pháp nâng cao chất

- Thứ sáu, nhóm giải pháp xây dựng cơ sở dữ

lượng nguồn nhân lực. Trong quá trình phát triển liệu quốc gia và hoàn thiện hệ thống đổi mới sáng kinh tế, để tận dụng tốt nhất cơ hội của Cách mạng tạo quốc gia. Cơ sở dữ liệu quốc gia cần phải được công nghiệp lần thứ tư, yếu tố chất lượng nguồn nhanh chóng xây dựng và phát triển một cách nhân lực có một vai trò hết sức quan trọng, đặc thống nhất, phù hợp với thông lệ quốc tế về lưu biệt là trong quá trình tạo ra và sử dụng công nghệ

trữ, phân tích, kết nối, lưu chuyển, tiếp cận và tiên tiến. Điều này, đòi hỏi Việt Nam cần quan tâm khai thác sử dụng thông tin. Tiếp tục cải thiện môi đặc biệt đến việc tạo ra và thu hút nguồn nhân lực trường cạnh tranh kinh doanh để thúc đẩy sự phát chất lượng cao để có thể tiếp thu, làm chủ và khai triển của doanh nghiệp, tạo điều kiện cho doanh thác, vận hành hiệu quả những tiến bộ công nghệ

nghiệp nhanh chóng hấp thụ và phát triển được làm nên Cách mạng công nghiệp 4.0. Để làm được các công nghệ sản xuất mới.

điều này, cần quan tâm đến các giải pháp đổi mới Cách mạng công nghiệp 4.0 đang mở ra nhiều hệ thống giáo dục và đào tạo, xây dựng các trường cơ hội cho các nước, đặc biệt là các nước đang phát học thông minh, tăng cường ứng dụng khoa học và triển như Việt Nam, nâng cao năng suất và rút công nghệ trong đào tạo, đổi mới chương trình và ngắn khoảng cách phát triển. Trong bối cảnh Việt cơ cấu lại ngành nghề đào tạo cho phù hợp với các Nam đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế

yêu cầu của Cách mạng công nghiệp 4.0, đồng thời giới với việc hoàn tất nhiều hiệp định thương mại 212

213

https://thuviensach.vn

phát triển kinh tế tri thức. Muốn vậy, cần có sự đầu chú trọng rèn luyện cho sinh viên khả năng và tinh tư thỏa đáng hơn vào phát triển các công nghệ chủ

thần sáng tạo. Đặc biệt, triết lý giáo dục Việt Nam chốt và nền tảng của Cách mạng công nghiệp 4.0, cần có sự thay đổi mạnh mẽ theo hướng kích thích coi đây là các ngành công nghệ mũi nhọn (như vật tính đổi mới sáng tạo và tính chủ động, tinh thần liệu mới, công nghệ thông tin, năng lượng mới, khởi nghiệp mạnh mẽ cho người học. Bên cạnh đó, công nghệ sinh học gen, robot,...). Chiến lược đổi cần có các chính sách thu hút nguồn nhân lực có mới sáng tạo ở tầm quốc gia cần lựa chọn đầu tư có chất lượng cao từ bên ngoài nhằm tạo ra động lực chọn lọc và mạnh mẽ nguồn lực cả từ Nhà nước và đổi mới và cơ hội học hỏi, phát triển trên cơ sở mua xã hội vào một số ngành/lĩnh vực cốt lõi của Cách kỹ năng và kiến thức từ bên ngoài, xây dựng một mạng công nghiệp 4.0, đồng thời tranh thủ sự cộng xã hội học tập với sự chuyển giao và chia sẻ tri thức tác từ quốc tế.

chung của toàn thế giới.

- Thứ năm, nhóm giải pháp nâng cao chất

- Thứ sáu, nhóm giải pháp xây dựng cơ sở dữ

lượng nguồn nhân lực. Trong quá trình phát triển liệu quốc gia và hoàn thiện hệ thống đổi mới sáng kinh tế, để tận dụng tốt nhất cơ hội của Cách mạng tạo quốc gia. Cơ sở dữ liệu quốc gia cần phải được công nghiệp lần thứ tư, yếu tố chất lượng nguồn nhanh chóng xây dựng và phát triển một cách nhân lực có một vai trò hết sức quan trọng, đặc thống nhất, phù hợp với thông lệ quốc tế về lưu biệt là trong quá trình tạo ra và sử dụng công nghệ

trữ, phân tích, kết nối, lưu chuyển, tiếp cận và tiên tiến. Điều này, đòi hỏi Việt Nam cần quan tâm khai thác sử dụng thông tin. Tiếp tục cải thiện môi đặc biệt đến việc tạo ra và thu hút nguồn nhân lực trường cạnh tranh kinh doanh để thúc đẩy sự phát chất lượng cao để có thể tiếp thu, làm chủ và khai triển của doanh nghiệp, tạo điều kiện cho doanh thác, vận hành hiệu quả những tiến bộ công nghệ

nghiệp nhanh chóng hấp thụ và phát triển được làm nên Cách mạng công nghiệp 4.0. Để làm được các công nghệ sản xuất mới.

điều này, cần quan tâm đến các giải pháp đổi mới Cách mạng công nghiệp 4.0 đang mở ra nhiều hệ thống giáo dục và đào tạo, xây dựng các trường cơ hội cho các nước, đặc biệt là các nước đang phát học thông minh, tăng cường ứng dụng khoa học và triển như Việt Nam, nâng cao năng suất và rút công nghệ trong đào tạo, đổi mới chương trình và ngắn khoảng cách phát triển. Trong bối cảnh Việt cơ cấu lại ngành nghề đào tạo cho phù hợp với các Nam đang hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế

yêu cầu của Cách mạng công nghiệp 4.0, đồng thời giới với việc hoàn tất nhiều hiệp định thương mại 212

213

https://thuviensach.vn

tự do quy mô lớn như Hiệp định Đối tác toàn diện dụng và nghiên cứu cơ bản nhằm cải thiện năng và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp lực đổi mới sáng tạo của cả khu vực tư nhân và khu định thương mại tự do (FTA) với Liên minh châu vực nhà nước. Cần quan tâm xây dựng, thực hiện Âu (EU), Liên minh kinh tế Á - Âu..., việc tiếp cận chương trình hỗ trợ và nâng cao năng lực hội nhập, thành tựu của cách mạng sản xuất mới để tham gia đón nhận Cách mạng công nghiệp 4.0 cho doanh có hiệu quả vào chuỗi giá trị toàn cầu và đẩy mạnh nghiệp Việt Nam, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và công nghiệp hóa, hiện đại hóa là nhu cầu cấp thiết.

vừa, xây dựng một khu vực tư nhân năng động có Một quốc gia nghèo có thể phát triển nhanh và tạo thể tạo ra nhu cầu mạnh mẽ và hấp thụ tri thức nên sự “thần kỳ” nhờ vào hai động lực: Hội nhập tiên tiến cho những hàng hóa có giá trị gia tăng và quốc tế và nắm bắt Cách mạng công nghiệp 4.0. Việt khả năng cạnh tranh cao hơn trên thị trường trong Nam đang ở vị trí rất thuận lợi để khai thác và phát nước và quốc tế. Các doanh nghiệp khi đó có thể

huy mạnh mẽ hai động lực này. Với sức mạnh vươn tham gia hiệu quả hơn vào các chuỗi giá trị toàn lên, Việt Nam sẽ là quốc gia đi đầu và có những cầu, đóng vai trò dẫn dắt trong các chuỗi giá trị nội sáng tạo đột phá trong cả hội nhập và nắm bắt Cách địa và các cụm công nghiệp.

mạng công nghiệp 4.0 trong tương lai.

Ngoài các nhóm giải pháp trên, cần có các giải Về năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia, trước pháp khác như: chuẩn bị các phương án nhằm hết, coi khoa học, công nghệ và giáo dục đại học thích ứng với những thay đổi do Cách mạng công phải đạt trình độ tiên tiến, đủ năng lực cung cấp nghiệp 4.0 đem lại, nhất là ứng phó, quản lý rủi ro tri thức và nhân lực chất lượng cao cho nền kinh từ những hệ quả của nó đối với việc làm và quản trị

tế toàn cầu. Xây dựng hệ thống đổi mới sáng tạo nhà nước. Hơn nữa, cần đưa ra các chính sách và cơ

quốc gia nhằm nâng cao năng suất, chất lượng chế tài chính giúp tăng cường sự hợp tác giữa các tăng trưởng của nền kinh tế. Muốn vậy, chúng ta trường đại học, các viện nghiên cứu và các doanh phải phát triển một hệ thống các viện/trung tâm nghiệp theo hướng làm cho các kết quả nghiên cứu nghiên cứu năng động, hiệu quả và liên kết với của các tổ chức nghiên cứu gắn với nhu cầu của nền mạng lưới tri thức toàn cầu. Các viện/trung tâm kinh tế và thị trường lao động, giải quyết những nghiên cứu cần được cơ cấu lại theo hướng tự chủ

hạn chế về nguồn lực và định hướng cũng như hỗ

cao để phù hợp với nền kinh tế thị trường định trợ tài chính cho các nghiên cứu công một cách có hướng xã hội chủ nghĩa, thực hiện nghiên cứu ứng hiệu quả. Bên cạnh đó, cũng cần xây dựng mối liên 214

215

https://thuviensach.vn

tự do quy mô lớn như Hiệp định Đối tác toàn diện dụng và nghiên cứu cơ bản nhằm cải thiện năng và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), Hiệp lực đổi mới sáng tạo của cả khu vực tư nhân và khu định thương mại tự do (FTA) với Liên minh châu vực nhà nước. Cần quan tâm xây dựng, thực hiện Âu (EU), Liên minh kinh tế Á - Âu..., việc tiếp cận chương trình hỗ trợ và nâng cao năng lực hội nhập, thành tựu của cách mạng sản xuất mới để tham gia đón nhận Cách mạng công nghiệp 4.0 cho doanh có hiệu quả vào chuỗi giá trị toàn cầu và đẩy mạnh nghiệp Việt Nam, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và công nghiệp hóa, hiện đại hóa là nhu cầu cấp thiết.

vừa, xây dựng một khu vực tư nhân năng động có Một quốc gia nghèo có thể phát triển nhanh và tạo thể tạo ra nhu cầu mạnh mẽ và hấp thụ tri thức nên sự “thần kỳ” nhờ vào hai động lực: Hội nhập tiên tiến cho những hàng hóa có giá trị gia tăng và quốc tế và nắm bắt Cách mạng công nghiệp 4.0. Việt khả năng cạnh tranh cao hơn trên thị trường trong Nam đang ở vị trí rất thuận lợi để khai thác và phát nước và quốc tế. Các doanh nghiệp khi đó có thể

huy mạnh mẽ hai động lực này. Với sức mạnh vươn tham gia hiệu quả hơn vào các chuỗi giá trị toàn lên, Việt Nam sẽ là quốc gia đi đầu và có những cầu, đóng vai trò dẫn dắt trong các chuỗi giá trị nội sáng tạo đột phá trong cả hội nhập và nắm bắt Cách địa và các cụm công nghiệp.

mạng công nghiệp 4.0 trong tương lai.

Ngoài các nhóm giải pháp trên, cần có các giải Về năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia, trước pháp khác như: chuẩn bị các phương án nhằm hết, coi khoa học, công nghệ và giáo dục đại học thích ứng với những thay đổi do Cách mạng công phải đạt trình độ tiên tiến, đủ năng lực cung cấp nghiệp 4.0 đem lại, nhất là ứng phó, quản lý rủi ro tri thức và nhân lực chất lượng cao cho nền kinh từ những hệ quả của nó đối với việc làm và quản trị

tế toàn cầu. Xây dựng hệ thống đổi mới sáng tạo nhà nước. Hơn nữa, cần đưa ra các chính sách và cơ

quốc gia nhằm nâng cao năng suất, chất lượng chế tài chính giúp tăng cường sự hợp tác giữa các tăng trưởng của nền kinh tế. Muốn vậy, chúng ta trường đại học, các viện nghiên cứu và các doanh phải phát triển một hệ thống các viện/trung tâm nghiệp theo hướng làm cho các kết quả nghiên cứu nghiên cứu năng động, hiệu quả và liên kết với của các tổ chức nghiên cứu gắn với nhu cầu của nền mạng lưới tri thức toàn cầu. Các viện/trung tâm kinh tế và thị trường lao động, giải quyết những nghiên cứu cần được cơ cấu lại theo hướng tự chủ

hạn chế về nguồn lực và định hướng cũng như hỗ

cao để phù hợp với nền kinh tế thị trường định trợ tài chính cho các nghiên cứu công một cách có hướng xã hội chủ nghĩa, thực hiện nghiên cứu ứng hiệu quả. Bên cạnh đó, cũng cần xây dựng mối liên 214

215

https://thuviensach.vn

kết với các doanh nghiệp - viện/trung tâm nghiên cứu, phát triển thị trường vốn cho nghiên cứu và phát triển theo hướng gia tăng vai trò của nguồn vốn đầu tư mạo hiểm từ các tổ chức trong và ngoài nước nhằm tăng cường các sản phẩm nghiên cứu TÀI LIỆU THAM KHẢO

phục vụ cho quá trình đổi mới sáng tạo từ khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt 1. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội động trong các lĩnh vực công nghiệp.

đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb. Chính trị

quốc gia, Hà Nội, 1996.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001.

3. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006.

4. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011.

5. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2016.

6. Bộ Khoa học và Công nghệ: “Những cơ hội, thách thức của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đối với Việt Nam và những kiến nghị, đề xuất từ góc độ khoa học và công nghệ” (“The opportunities and challenges of the fourth industrial revolution for vietnam, recommendations from the perspective of science 216

217

https://thuviensach.vn

kết với các doanh nghiệp - viện/trung tâm nghiên cứu, phát triển thị trường vốn cho nghiên cứu và phát triển theo hướng gia tăng vai trò của nguồn vốn đầu tư mạo hiểm từ các tổ chức trong và ngoài nước nhằm tăng cường các sản phẩm nghiên cứu TÀI LIỆU THAM KHẢO

phục vụ cho quá trình đổi mới sáng tạo từ khu vực doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt 1. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội động trong các lĩnh vực công nghiệp.

đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Nxb. Chính trị

quốc gia, Hà Nội, 1996.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001.

3. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006.

4. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2011.

5. Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb. Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội, 2016.

6. Bộ Khoa học và Công nghệ: “Những cơ hội, thách thức của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đối với Việt Nam và những kiến nghị, đề xuất từ góc độ khoa học và công nghệ” (“The opportunities and challenges of the fourth industrial revolution for vietnam, recommendations from the perspective of science 216

217

https://thuviensach.vn

and technology”), http://egov.hufi.edu.vn/nghien-14. Một số website:

cuu-trao-doi/nhung-co-hoi-thach-thuc-cua-

- Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, http://

cuoc-cach-mang-cong-nghiep-lan-thu-tu-doi-www.baochinhphu.vn

voi-viet-nam-va-nhung-kien-nghi-de-xuat-

- Tổng cục Thống kê, http://www.gso.gov.vn tu-goc-do-khoa-hoc-va-cong-nghe-435.html

- Tổng cục Hải quan, http://www.custom.gov.vn 7. PGS.TS. Phạm Thị Thanh Bình: “Việt Nam

- Cổng thông tin kinh tế Việt Nam: http://vnep.

với Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0”, Tạp chí org.vn

Cộng Sản điện tử, 24/10/2018.

- Xếp hạng Công nghệ thông tin và truyền thông 8. PGS.TS. Trần Thị Vân Hoa: Cách mạng công http://itu.int/net4/ITU-D/idi/2017/index.html nghiệp 4.0 - Vấn đề đặt ra cho phát triển kinh

- Xếp hạng Môi trường kinh doanh của Ngân tế - xã hội và hội nhập quốc tế của Việt Nam, hàng Thế giới: https://www.doingbusiness.org/

Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2018.

- Xếp hạng mức độ sẵn sàng của Chính 9. TS. Hà Minh Hiệp: Sản xuất thông minh trong phủ điện tử của Liên hợp quốc: https://

Cách mạng công nghiệp 4.0, Nxb. Chính trị

publicadministration.un.org/en/

quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2019.

- Tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc:

10. ThS. Trần Thị Lan: “Cách mạng công nghiệp https://www.unido.org/

4.0: Cơ hội và thách thức cho ngành nông nghiệp”, Tạp chí Tài chính điện tử, 19/5/2018.

11. PGS.TS. Nguyễn Văn Thạo: “Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và những vấn đề đặt ra đối với công nghiệp hóa theo hướng hiện đại ở nước ta”, Tạp chí Cộng Sản điện tử, 10/01/2019.

12. E. Wallace and F. Riddick, “Panel on Enabling Smart Manufacturing”, State College, USA, 2013.

13. Yong-Ki Min, Sang-Gun Lee, Yaichi Aoshima,

“A comparative study on industrial spillover effects among Korea, China, the USA, Germany and Japan”, Industrial Management & Data Systems, Vol. 119 Issue: 3, 2019.

218

219

https://thuviensach.vn

and technology”), http://egov.hufi.edu.vn/nghien-14. Một số website:

cuu-trao-doi/nhung-co-hoi-thach-thuc-cua-

- Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, http://

cuoc-cach-mang-cong-nghiep-lan-thu-tu-doi-www.baochinhphu.vn

voi-viet-nam-va-nhung-kien-nghi-de-xuat-

- Tổng cục Thống kê, http://www.gso.gov.vn tu-goc-do-khoa-hoc-va-cong-nghe-435.html

- Tổng cục Hải quan, http://www.custom.gov.vn 7. PGS.TS. Phạm Thị Thanh Bình: “Việt Nam

- Cổng thông tin kinh tế Việt Nam: http://vnep.

với Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0”, Tạp chí org.vn

Cộng Sản điện tử, 24/10/2018.

- Xếp hạng Công nghệ thông tin và truyền thông 8. PGS.TS. Trần Thị Vân Hoa: Cách mạng công http://itu.int/net4/ITU-D/idi/2017/index.html nghiệp 4.0 - Vấn đề đặt ra cho phát triển kinh

- Xếp hạng Môi trường kinh doanh của Ngân tế - xã hội và hội nhập quốc tế của Việt Nam, hàng Thế giới: https://www.doingbusiness.org/

Nxb. Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2018.

- Xếp hạng mức độ sẵn sàng của Chính 9. TS. Hà Minh Hiệp: Sản xuất thông minh trong phủ điện tử của Liên hợp quốc: https://

Cách mạng công nghiệp 4.0, Nxb. Chính trị

publicadministration.un.org/en/

quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2019.

- Tổ chức phát triển công nghiệp Liên hợp quốc:

10. ThS. Trần Thị Lan: “Cách mạng công nghiệp https://www.unido.org/

4.0: Cơ hội và thách thức cho ngành nông nghiệp”, Tạp chí Tài chính điện tử, 19/5/2018.

11. PGS.TS. Nguyễn Văn Thạo: “Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và những vấn đề đặt ra đối với công nghiệp hóa theo hướng hiện đại ở nước ta”, Tạp chí Cộng Sản điện tử, 10/01/2019.

12. E. Wallace and F. Riddick, “Panel on Enabling Smart Manufacturing”, State College, USA, 2013.

13. Yong-Ki Min, Sang-Gun Lee, Yaichi Aoshima,

“A comparative study on industrial spillover effects among Korea, China, the USA, Germany and Japan”, Industrial Management & Data Systems, Vol. 119 Issue: 3, 2019.

218

219

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 8: Các xu hướng lớn về kỹ thuật số

của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

là gì?

20

MỤC LỤC

Câu hỏi 9: Các xu hướng lớn về sinh học của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

25

Trang

Câu hỏi 10: 21 sản phẩm công nghệ được Lời Nhà xuất bản

5

trông chờ xuất hiện trước năm 2025 là gì?

29

Phần 1:

Phần 2:

KHÁI QUÁT VỀ

CÁC LĨNH VỰC CHỦ ĐẠO

CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP

CỦA CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP

LẦN THỨ TƯ

7

LẦN THỨ TƯ

33

Câu hỏi 1: Đặc trưng cơ bản của Cách Câu hỏi 11: Cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) là gì?

33

mạng công nghiệp lần thứ nhất là gì?

7

Câu hỏi 12: Thế nào là thành phố thông Câu hỏi 2: Đặc trưng cơ bản của Cách minh (Smart City)?

36

mạng công nghiệp lần thứ hai là gì?

8

Câu hỏi 3: Đặc trưng cơ bản của Cách Câu hỏi 13: Chuỗi khối/Tiền ảo (Blockchain/

mạng công nghiệp lần thứ ba là gì?

10

Bitcoin) là gì?

37

Câu hỏi 4: Cách mạng công nghiệp lần Câu hỏi 14: Trí tuệ nhân tạo (Artificial thứ tư (hay còn gọi là Cách mạng công Intelligence) là gì?

40

nghiệp 4.0) ra đời trong bối cảnh nào?

10

Câu hỏi 15: Năng lượng tái tạo/Công nghệ

Câu hỏi 5: Nội dung chính của Cách mạng sạch (Renewable Energy/Clean-tech) công nghiệp lần thứ tư là gì?

13

là gì?

42

Câu hỏi 6: Có mấy xu hướng lớn của Cách Câu hỏi 16: Các công nghệ tài chính mới mạng công nghiệp lần thứ tư?

15

(FinTech) là gì?

44

Câu hỏi 7: Các xu hướng lớn về vật chất Câu hỏi 17: Thương mại điện tử (E-Commerce) của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

là gì?

46

là gì?

16

Câu hỏi 18: Người máy (Robotics) là gì?

47

220

221

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 8: Các xu hướng lớn về kỹ thuật số

của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

là gì?

20

MỤC LỤC

Câu hỏi 9: Các xu hướng lớn về sinh học của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

25

Trang

Câu hỏi 10: 21 sản phẩm công nghệ được Lời Nhà xuất bản

5

trông chờ xuất hiện trước năm 2025 là gì?

29

Phần 1:

Phần 2:

KHÁI QUÁT VỀ

CÁC LĨNH VỰC CHỦ ĐẠO

CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP

CỦA CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP

LẦN THỨ TƯ

7

LẦN THỨ TƯ

33

Câu hỏi 1: Đặc trưng cơ bản của Cách Câu hỏi 11: Cơ sở dữ liệu lớn (Big Data) là gì?

33

mạng công nghiệp lần thứ nhất là gì?

7

Câu hỏi 12: Thế nào là thành phố thông Câu hỏi 2: Đặc trưng cơ bản của Cách minh (Smart City)?

36

mạng công nghiệp lần thứ hai là gì?

8

Câu hỏi 3: Đặc trưng cơ bản của Cách Câu hỏi 13: Chuỗi khối/Tiền ảo (Blockchain/

mạng công nghiệp lần thứ ba là gì?

10

Bitcoin) là gì?

37

Câu hỏi 4: Cách mạng công nghiệp lần Câu hỏi 14: Trí tuệ nhân tạo (Artificial thứ tư (hay còn gọi là Cách mạng công Intelligence) là gì?

40

nghiệp 4.0) ra đời trong bối cảnh nào?

10

Câu hỏi 15: Năng lượng tái tạo/Công nghệ

Câu hỏi 5: Nội dung chính của Cách mạng sạch (Renewable Energy/Clean-tech) công nghiệp lần thứ tư là gì?

13

là gì?

42

Câu hỏi 6: Có mấy xu hướng lớn của Cách Câu hỏi 16: Các công nghệ tài chính mới mạng công nghiệp lần thứ tư?

15

(FinTech) là gì?

44

Câu hỏi 7: Các xu hướng lớn về vật chất Câu hỏi 17: Thương mại điện tử (E-Commerce) của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

là gì?

46

là gì?

16

Câu hỏi 18: Người máy (Robotics) là gì?

47

220

221

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 19: Công nghệ in 3D (3D Printing) Câu hỏi 29: Cách mạng công nghiệp lần là gì?

49

thứ tư tác động đến quốc gia và toàn Câu hỏi 20: Kết nối thực - ảo (Virtual Reality cầu như thế nào?

79

(VR)/Augmented Reality (AR)) là gì?

52

Câu hỏi 30: Cách mạng công nghiệp lần thứ

Câu hỏi 21: Nền kinh tế chia sẻ (Sharing tư tác động đến xã hội như thế nào?

82

Economy) là gì?

54

Câu hỏi 31: Cách mạng công nghiệp lần thứ

Câu hỏi 22: Internet kết nối vạn vật (Internet tư tác động đến cá nhân như thế nào?

86

of Things - IoT) là gì?

57

Câu hỏi 32: Cách mạng công nghiệp lần Câu hỏi 23: Công nghệ nano/Vật liệu 2D

thứ tư mang đến những cơ hội gì?

87

(Nanotechnology/2D Materials) là gì?

59

Câu hỏi 33: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đặt ra những nguy cơ gì?

87

Câu hỏi 24: Công nghệ sinh học/Biến đổi gen (Biotechnology/Genetics) là gì?

60

Phần 4:

Câu hỏi 25: Khử muối lọc nước ngọt từ

CHIẾN LƯỢC VÀ CHÍNH SÁCH

nước biển và quản lý chất thải rắn CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA

(Desalination and Enhanced Waste VÀ VÙNG LÃNH THỔ TRƯỚC TÁC

Management) như thế nào?

62

ĐỘNG CỦA CÁCH MẠNG

Câu hỏi 26: Sản xuất thông minh (Smart CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

89

Manufacturing) là gì?

63

Câu hỏi 34: Chiến lược và chính sách của Câu hỏi 27: Kinh tế số (Digital Economy) Mỹ trước tác động của Cách mạng công là gì?

70

nghiệp lần thứ tư là gì?

89

Câu hỏi 35: Chiến lược và chính sách của Phần 3:

Đức trước tác động của Cách mạng công TÁC ĐỘNG CỦA CÁCH MẠNG

nghiệp lần thứ tư là gì?

90

CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

73

Câu hỏi 36: Chiến lược và chính sách của Câu hỏi 28: Cách mạng công nghiệp lần thứ

Trung Quốc trước tác động của Cách tư tác động đến kinh tế như thế nào?

73

mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

93

222

223

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 19: Công nghệ in 3D (3D Printing) Câu hỏi 29: Cách mạng công nghiệp lần là gì?

49

thứ tư tác động đến quốc gia và toàn Câu hỏi 20: Kết nối thực - ảo (Virtual Reality cầu như thế nào?

79

(VR)/Augmented Reality (AR)) là gì?

52

Câu hỏi 30: Cách mạng công nghiệp lần thứ

Câu hỏi 21: Nền kinh tế chia sẻ (Sharing tư tác động đến xã hội như thế nào?

82

Economy) là gì?

54

Câu hỏi 31: Cách mạng công nghiệp lần thứ

Câu hỏi 22: Internet kết nối vạn vật (Internet tư tác động đến cá nhân như thế nào?

86

of Things - IoT) là gì?

57

Câu hỏi 32: Cách mạng công nghiệp lần Câu hỏi 23: Công nghệ nano/Vật liệu 2D

thứ tư mang đến những cơ hội gì?

87

(Nanotechnology/2D Materials) là gì?

59

Câu hỏi 33: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đặt ra những nguy cơ gì?

87

Câu hỏi 24: Công nghệ sinh học/Biến đổi gen (Biotechnology/Genetics) là gì?

60

Phần 4:

Câu hỏi 25: Khử muối lọc nước ngọt từ

CHIẾN LƯỢC VÀ CHÍNH SÁCH

nước biển và quản lý chất thải rắn CỦA MỘT SỐ QUỐC GIA

(Desalination and Enhanced Waste VÀ VÙNG LÃNH THỔ TRƯỚC TÁC

Management) như thế nào?

62

ĐỘNG CỦA CÁCH MẠNG

Câu hỏi 26: Sản xuất thông minh (Smart CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

89

Manufacturing) là gì?

63

Câu hỏi 34: Chiến lược và chính sách của Câu hỏi 27: Kinh tế số (Digital Economy) Mỹ trước tác động của Cách mạng công là gì?

70

nghiệp lần thứ tư là gì?

89

Câu hỏi 35: Chiến lược và chính sách của Phần 3:

Đức trước tác động của Cách mạng công TÁC ĐỘNG CỦA CÁCH MẠNG

nghiệp lần thứ tư là gì?

90

CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ

73

Câu hỏi 36: Chiến lược và chính sách của Câu hỏi 28: Cách mạng công nghiệp lần thứ

Trung Quốc trước tác động của Cách tư tác động đến kinh tế như thế nào?

73

mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

93

222

223

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 37: Chiến lược và chính sách của đáp ứng yêu cầu của Cách mạng công

Hàn Quốc trước tác động của Cách nghiệp lần thứ tư như thế nào?

117

mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

95

Câu hỏi 44: Thực trạng ngành công nghiệp Câu hỏi 38: Chiến lược và chính sách của Việt Nam khi bước vào thực hiện Nhật Bản trước tác động của Cách Cách mạng công nghiệp lần thứ tư như

mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

96

thế nào?

121

Câu hỏi 39: Chiến lược và chính sách của Câu hỏi 45: Thực trạng ngành nông Đài Loan trước tác động của Cách mạng nghiệp Việt Nam khi bước vào thực công nghiệp lần thứ tư là gì?

101

hiện Cách mạng công nghiệp lần thứ

tư như thế nào?

125

Phần 5:

THỰC TRẠNG VÀ KHẢ NĂNG

Câu hỏi 46: Thực trạng về kết cấu hạ

ĐÁP ỨNG CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP

tầng sản xuất của Việt Nam trong việc LẦN THỨ TƯ CỦA VIỆT NAM

103

đáp ứng yêu cầu của Cách mạng công

Câu hỏi 40: Những điểm phù hợp và nghiệp lần thứ tư như thế nào?

132

chưa phù hợp của Việt Nam trong việc Câu hỏi 47: Thực trạng về giáo dục - đào đáp ứng yêu cầu của Cách mạng công

tạo và phát triển nguồn nhân lực của nghiệp lần thứ tư là gì?

103

Việt Nam trong việc đáp ứng yêu cầu Câu hỏi 41: Mức độ sẵn sàng của Việt Nam của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

trong việc đáp ứng yêu cầu của Cách như thế nào?

133

mạng công nghiệp lần thứ tư như

Câu hỏi 48: Thực trạng về thể chế thúc thế nào?

110

đẩy phát triển công nghiệp hiện đại của Câu hỏi 42: Thực trạng về công nghệ thông Việt Nam trong việc đáp ứng yêu cầu tin của Việt Nam trong việc đáp ứng của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

yêu cầu của Cách mạng công nghiệp như thế nào?

135

lần thứ tư như thế nào?

114

Câu hỏi 49: Cơ hội của Việt Nam trong Câu hỏi 43: Thực trạng về khoa học và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

công nghệ của Việt Nam trong việc là gì?

137

224

225

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 37: Chiến lược và chính sách của đáp ứng yêu cầu của Cách mạng công

Hàn Quốc trước tác động của Cách nghiệp lần thứ tư như thế nào?

117

mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

95

Câu hỏi 44: Thực trạng ngành công nghiệp Câu hỏi 38: Chiến lược và chính sách của Việt Nam khi bước vào thực hiện Nhật Bản trước tác động của Cách Cách mạng công nghiệp lần thứ tư như

mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

96

thế nào?

121

Câu hỏi 39: Chiến lược và chính sách của Câu hỏi 45: Thực trạng ngành nông Đài Loan trước tác động của Cách mạng nghiệp Việt Nam khi bước vào thực công nghiệp lần thứ tư là gì?

101

hiện Cách mạng công nghiệp lần thứ

tư như thế nào?

125

Phần 5:

THỰC TRẠNG VÀ KHẢ NĂNG

Câu hỏi 46: Thực trạng về kết cấu hạ

ĐÁP ỨNG CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP

tầng sản xuất của Việt Nam trong việc LẦN THỨ TƯ CỦA VIỆT NAM

103

đáp ứng yêu cầu của Cách mạng công

Câu hỏi 40: Những điểm phù hợp và nghiệp lần thứ tư như thế nào?

132

chưa phù hợp của Việt Nam trong việc Câu hỏi 47: Thực trạng về giáo dục - đào đáp ứng yêu cầu của Cách mạng công

tạo và phát triển nguồn nhân lực của nghiệp lần thứ tư là gì?

103

Việt Nam trong việc đáp ứng yêu cầu Câu hỏi 41: Mức độ sẵn sàng của Việt Nam của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

trong việc đáp ứng yêu cầu của Cách như thế nào?

133

mạng công nghiệp lần thứ tư như

Câu hỏi 48: Thực trạng về thể chế thúc thế nào?

110

đẩy phát triển công nghiệp hiện đại của Câu hỏi 42: Thực trạng về công nghệ thông Việt Nam trong việc đáp ứng yêu cầu tin của Việt Nam trong việc đáp ứng của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

yêu cầu của Cách mạng công nghiệp như thế nào?

135

lần thứ tư như thế nào?

114

Câu hỏi 49: Cơ hội của Việt Nam trong Câu hỏi 43: Thực trạng về khoa học và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

công nghệ của Việt Nam trong việc là gì?

137

224

225

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 50: Cách mạng công nghiệp lần Câu hỏi 58: Mục tiêu của Việt Nam trong thứ tư mang đến những cơ hội gì cho chủ động tham gia Cách mạng công phát triển kinh tế Việt Nam?

140

nghiệp lần thứ tư là gì?

206

Câu hỏi 51: Cách mạng công nghiệp lần Câu hỏi 59: Để đón nhận cơ hội mà Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại, thứ tư mang đến những cơ hội gì cho Việt Nam phải làm gì?

208

phát triển văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng của Việt Nam?

148

Tài liệu tham khảo

217

Câu hỏi 52: Thách thức của Việt Nam trong Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

154

Câu hỏi 53: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đặt ra những thách thức gì cho phát triển kinh tế của Việt Nam?

158

Câu hỏi 54: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đặt ra những thách thức gì cho phát triển văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng của Việt Nam?

170

Câu hỏi 55: Yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam trong Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

là gì?

182

Câu hỏi 56: Quan điểm của Việt Nam đối với Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

là gì?

187

Câu hỏi 57: Đảng ta đã đề ra chủ trương, chính sách gì để chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư? 196

226

227

https://thuviensach.vn

Câu hỏi 50: Cách mạng công nghiệp lần Câu hỏi 58: Mục tiêu của Việt Nam trong thứ tư mang đến những cơ hội gì cho chủ động tham gia Cách mạng công phát triển kinh tế Việt Nam?

140

nghiệp lần thứ tư là gì?

206

Câu hỏi 51: Cách mạng công nghiệp lần Câu hỏi 59: Để đón nhận cơ hội mà Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mang lại, thứ tư mang đến những cơ hội gì cho Việt Nam phải làm gì?

208

phát triển văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng của Việt Nam?

148

Tài liệu tham khảo

217

Câu hỏi 52: Thách thức của Việt Nam trong Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là gì?

154

Câu hỏi 53: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đặt ra những thách thức gì cho phát triển kinh tế của Việt Nam?

158

Câu hỏi 54: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đặt ra những thách thức gì cho phát triển văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng của Việt Nam?

170

Câu hỏi 55: Yêu cầu đặt ra đối với Việt Nam trong Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

là gì?

182

Câu hỏi 56: Quan điểm của Việt Nam đối với Cách mạng công nghiệp lần thứ tư

là gì?

187

Câu hỏi 57: Đảng ta đã đề ra chủ trương, chính sách gì để chủ động tham gia Cách mạng công nghiệp lần thứ tư? 196

226

227

https://thuviensach.vn

Chịu trách nhiệm xuất bản Q. GIÁM ĐỐC - TỔNG BIÊN TẬP

PHẠM CHÍ THÀNH

Chịu trách nhiệm nội dung

PHÓ GIÁM ĐỐC - PHÓ TỔNG BIÊN TẬP

TS. ĐỖ QUANG DŨNG

Biên tập nội dung:

ThS. PHẠM THỊ KIM HUẾ

ThS. TRỊNH THỊ NGỌC QUỲNH

Trình bày bìa:

PHẠM DUY THÁI

Chế bản vi tính:

HOÀNG MINH TÁM

Sửa bản in:

NGUYỄN XUÂN TRƯỜNG

Đọc sách mẫu:

NGỌC QUỲNH

228

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Blank Page

Table of Contents

Blank Page