https://thuviensach.vn

Table of Contents

Lời giới thiệu

Chương I

Chương II

Chương III

Chương IV

Chương V

Chương VI

Chương VII

Chương VIII

PHẦN VIẾT THÊM CỦA NGƯỜI DỊCH

Thay lời tựa

Chương I

Chương II

https://thuviensach.vn

Lời giới thiệu

ĐÔN JUAN là tác phẩm trung tâm của thi hào Anh George Gordon Byron (1788 – 1824, còn được gọi là Lord Byron, Huân tước Byron), mà theo lời nhà phê bình văn học xuất sắc Anh thế

kỷ 19, Percy Shelley, là tác phẩm hay nhất được viết bằng tiếng Anh từ xưa đến nay.

Đây là cuốn tiểu thuyết thơ đồ sộ gồm 7 chương dài (chưa kết thúc vì cái chết của tác giả) mang tính châm biếm, hài hước với cốt chuyện hấp dẫn pha chút ly kỳ đặc trưng cho khuynh hướng chủ

nghĩa lãng mạn châu Âu thời đó mà ông là lãnh tụ tinh thần. Trong khi trình bày phần nội dung, khá chậm và đơn giản, nhà thơ cho xen vào nhiều đoạn trữ tình dài về đủ các đề tài khác nhau, và đây chính là phần hấp dẫn của tác phẩm. Đó là những ví von độc đáo, những nhận xét bất ngờ và sâu sắc khiến người đọc không khỏi ngạc nhiên thích thú, vì chúng được viết với sự hóm hỉnh, vui nhộn khác thường, nhiều khi đến mức đùa tếu. Ưu điểm lớn nhất của bản dịch chúng ta đang đọc là người dịch đã truyền được một cách lưu loát sự hóm hỉnh và vui nhộn đó.

Dịch giả Thái Bá Tân dịch xong 7 chương trong khoảng thời gian từ năm 1978 đến năm 1990. Sau đó ông dừng lại để sáng tác văn xuôi. Được biết ông vừa bắt đầu dịch tiếp mười chương còn lại.

Đây là công việc khó khăn, lâu dài, đặc biệt khi người dịch quyết tâm chuyển thể không chỉ ý lời, giọng điệu mà cả hình thức thơ phức tạp của nguyên bản, tức giữ đúng nhất quán số lượng từ trong câu và sơ

đồ gieo vần, mà trong suốt cả gần nghìn trang thơ của cuốn tiểu thuyết.

Tóm lược nội dung:

https://thuviensach.vn

Chương một kể chuyện gia đình Đôn Juan ở thành phố Seville, Tây Ban Nha. Bố chàng, Hôxe, và mẹ, Inez, là cặp vợ chồng quí tộc giàu có nhưng bất hòa. Sau cái chết của chồng, Inez bắt đầu giáo dục con theo cách mà tác giả cho là sai lầm, là điều góp phần dẫn tới việc mới 16 tuổi, Juan đã dính vào vụ tình ái với Julia, người vợ trẻ của Anfonso. Sự việc vỡ lỡ, Julia phải vào tu viện, còn Juan thì được mẹ cho ra nước ngoài để học tập và cũng để trốn tranh dư luận.

Chương hai nói về cảnh con tàu chở Đôn Juan gặp bão rồi chìm, phải lênh đênh trên biển nhiều ngày, cảnh ăn thịt chó, thịt người, vân vân. Cuối cùng cả con tàu hai trăm người chỉ mình Juan sống sót, dạt vào một hòn đảo nhỏ ở Hy Lạp, nơi chàng được Haiđê cứu sống. Nàng là con gái một tên cướp biển, môt người buôn nô lệ

giàu có và nhẫn tâm. Hai người yêu nhau say đắm, một tình yêu trong trắng và lý tưởng.

Chương ba và bốn kể chuyện bố nàng trở về bất chợt, bắt Juan lên tàu đem tới Thổ Nhĩ Kỳ bán làm nô lệ. Haiđê quá buồn đau mà chết, mang theo xuống mồ đứa con tình yêu của họ. Ở Thổ Nhĩ

Kỳ, Juan và một ông người Anh được bán cho hoàng cung vua Thổ.

Gullbeyaz, bà vợ thứ tư của Sultan, thấy Juan đẹp trai bèn cho người mua về, cải trang thành nữ đưa vào cung hầu hạ mình.

Chương năm và sáu kể chuyện Juan bị bắt cải trang thành cô gái, đưa vào hậu cung của Gulbeayaz. Chàng cương quyết từ chối tình yêu của Gullbeyaz, suýt bị nàng giết. Nhưng cuối cùng chàng mềm lòng, và đang lúc sắp khuất phục thì chính đức Sultan xuất hiện. Ông này cũng thích Juan vì tưởng chàng là phụ nữ. Juan được đưa vào harem, nơi tì thiếp của vua ở. Tại đây, chàng được xếp ngủ

cùng giường với Dudu, một cung nữ xinh đẹp chưa bao giờ được vua đoái hoài tới. Nửa đêm bỗng Dudu kêu thét lên. Mọi người gạn hỏi, nàng không chịu nói vì sao, và lại cùng cô Juan ngủ tiếp, cho đến https://thuviensach.vn

sáng hôm sau, Gullbeyaz biết chuyện, tức giận sai lính cho bỏ hai người vào bao, ném xuống biển.

Trong hai chương bảy và tám tác giả mô tả quân Nga, do Suvorov chỉ huy đánh thành Ismail của quân Thổ. Juan và ông bạn người Anh kia chiến đầu rất dũng cảm trong hàng ngũ quân Nga.

Cũng ở đây, Juan hào hiệp cứu một cô bé người Thổ tên là Leila và nhận em làm con nuôi. Nhờ thành tích chiến đấu xuất sắc, Đôn Juan (cùng Leila) được Suvorov cho về Petersburg yết kiến nữ

hoàng Nga Ecaterine.

Các chương tiếp nói về việc chàng được nữ hoàng Nga đem lòng yêu mến và trở thành tình nhân của bà. Sợ chuyện vỡ lỡ, bà cử

Đôn Juan làm sứ thần Nga tới nước Anh. Các chương còn lại nói về

những chiến công chinh phục phụ nữ của Đôn Juan ở đây, quê hương của tác giả.

Cũng trên trang web này các bạn có thể đọc các tác phẩm khác của Byron, như Thơ trữ tình Byron, Cuộc hành hương của Childe

Harold, Tên cướp biển, Beppo, Người tù ngục Chillon và vở

kịch nổi tiếng Malfred.

https://thuviensach.vn

Chương I

1

Tôi đang kiếm người hùng làm nhân vật, Mà ngày nay loại người đó vô vàn.

Cứ hằng tháng, nhờ báo khen, họ phất, Tháng qua rồi, danh tiếng họ tiêu tan.

Các vị ấy, tôi không thèm để mắt,

Nên bây giờ xin được chọn Đôn Juan,

Người bạn cũ xưa nay ta khoái chí,

Xem diễn trò rồi cho đi với quỷ.

2

Howe, Vernon, Cumberland - hàng thịt, Ferdinand, Keppel, Hawke - một bầy

Cũng được báo nhắc tên, nhiều hoặc ít, Cũng sang hờ như Welles ngày nay.

Như một lứa lợn con luôn ụt ịt,

Họ cố tìm danh vọng khá mê say.

Mà danh vọng, thì Napôlêông cũng vậy, https://thuviensach.vn

Cũng nhờ báo mà trở nên lừng lẫy.

3

Barnave, Brissot, Danton, La Fayette, Rồi Petion, Clootz, Mirabeau,

Đều người Pháp, nhiều không sao kể xiết, Đời chưa quên, toàn mặt lớn tai to.

Cả các vị cựu chiến binh bất diệt

Như Hoche, Lannes hay Joubert,

Cũng nổi tiếng và vinh quang tất cả, Nhưng đưa họ vào thơ sao khó quá.

4

Cả Nelson đô đốc to loại cỡ,

Không nhiều người có thể sánh ông ta, Thế mà nay chẳng còn ai thèm nhớ,

Rằng một thời nổi tiếng Trafalga.

Nên có cái cho thủy quân lo sợ,

Vì bây giờ quân bộ đã hơn xa.

Họ được yêu, biết làm sao, sự thật, Cả Nelson và Howe...vua quên tất.

https://thuviensach.vn

5

Trước và sau Hecquyn ta đã thấy

Biết bao nhiêu dũng sĩ đáng tôn thờ.

Thế mà họ, các vĩ nhân lừng lẫy,

Không được đời cho lưu lại trong thơ.

Tôi không biết là vì sao lại vậy,

Nhưng thực tình, cắn bút, nghĩ bâng quơ, Nhân vật mới tôi không sao kiếm nổi, Nên đành chọn Đôn Juan như đã nói.

6

Horace khuyên: “In medias res”,

Là cách ta nên chọn để vào đề.

Gì có trước dần dần qua chi tiết, Ta trình bày, không được quá lê thê, Như một đôi đang yêu nhau tha thiết, Chọn lúc nào nên kể mọi người nghe,

Rằng đôi ấy trong nhà, trên bãi cỏ

Tỏ tình nhau, gì xảy ra sau đó…

7

https://thuviensach.vn

Thường là thế, nhưng riêng tôi thì khác.

Tôi kể ngay từ cái mới bắt đầu,

Và chủ trương phải trước sau mạch lạc, Nên lạc đề sẽ không có nhiều đâu.

Thôi xin phép được bắt đầu, (thật ác, (Cái câu này tôi phải nghĩ rất lâu), Về ông bố Đôn Juan tôi sẽ kể,

Cả bà mẹ, nếu các ngài thích thế.

8

Đôn Juan sinh ở Seville, thành phố

Có cam ngon và phụ nữ tuyệt vời.

Tiếc cho ai chưa một lần tới đó,

Để ít nhiều hưởng cái thú ăn chơi.

Bố mẹ Juan sống trong khu nhà cổ

Bên bờ sông cũng nổi tiếng khắp nơi, Sông Grada thành Seville lộng lẫy,

Đẹp nhất nhì Tây Ban Nha thời ấy.

9

Tên ông bố là Hôxê, ắt phải

https://thuviensach.vn

Kèm chữ Đôn, một quý tộc có nòi, Không hề lẫn máu người Mô, Do Thái, Con cháu người Gôtíc cổ xa xôi.

Tôi dám chắc trong làng chơi quý phái Chưa người nào (xin bạn đọc tin tôi), Tài cưỡi ngựa và có duyên như thế,

Như Hôxê…mà thôi, sau sẽ kể.

10

Bà mẹ Juan quả là nhà bác học,

Không môn nào bà không thạo, không hay.

Đến nỗi cả những người không phải ngốc, Chuyện với bà cũng phải thấy rất gay.

Mà thậm chí những con chiên Cơ đốc

Vốn nhiều tài và đức hạnh xưa nay, Cũng thầm ghen với bà ta, thú thật, Rằng khoa học, văn chương bà hơn tất.

11

Trí nhớ bà, tức Đôna Inez

Quả diệu kỳ, bà thuộc hết Lôpê

https://thuviensach.vn

Nên kép nào nhỡ quên vai, chịu chết, Liền được bà nhắc tuốt tuột cho nghe.

Cũng vì thế, không như ai chịu mệt, Bà chẳng cần các bài giảng lê thê

Của giáo sư Feinagle. Có lẽ

Ông chịu chết vì những người như thế.

12

Toán là môn được bà ưa hơn cả.

Tốt, cao sang là đức hạnh của bà.

Bà thích đùa, nhưng lời bà tao nhã.

Cái bà bàn phải to lớn, cao xa.

Nói tóm lại, bà này cao thượng quá,

Gọi là thần tôi nghĩ cũng không ngoa.

Về ăn mặc - đủ lụa the, nhung gấm, Nhưng cách may thì tôi không mê lắm.

13

Bà biết tiếng Latinh và đọc hết

Pater Noster; tiếng Hy Lạp thuộc lòng Các chữ cái; không ít khi mỏi mệt,

https://thuviensach.vn

Bà cũng cầm tiểu thuyết Pháp như ông (Tuy tiếng này, bà phát âm sai bét).

Tiếng nước bà, bà chẳng học, mất công.

Nên bà nói, quả không ai hiểu nổi,

Chắc bà nghĩ: nói hay là có tội.

14

Bà cũng thích cả tiếng Anh, Do Thái, Nghĩ tất nhiên hai tiếng ấy rất gần.

Bà giở sách ngồi tra từng chữ cái,

Đem điều mình suy nghĩ đặt lên cân.

Mới gần đây bà hỏi tôi: “Có phải

(Tôi biết bà đang rất đỗi phân vân) Là Edem tiếng Hebrew một ý

Với god damn tiếng Anh không ông nhỉ?”

16

Nói tóm lại, bà đoan trang, mực thước Như dạy đời sách của Miss Trimmer,

Như tiểu thuyết của chính bà Etwards Như vợ chàng Celeb đẹp, ngây thơ.

https://thuviensach.vn

Nghĩa là cố cũng không sao tìm được Ở người bà, dù chỉ nửa vết dơ.

Bà không mắc những lỗi lầm phái yếu Thường vẫn mắc (đó là điều khó hiểu).

17

Về đạo đức và uyên thâm mọi nhẽ,

Bà là gương cho thiên hạ soi mình.

Các nữ thần chắc cũng không được thế.

Thú vui đùa bà nhất mực coi khinh.

Về tính toán, Harison, có lẽ,

Bà hơn nhiều máy tính của nhà anh.

Con người ấy, họa chăng tôi dám ví

Cùng “dầu bôi Macassar” tế nhị.

18

Ai dám nói bà rằng không hoàn hảo?

Nhưng mà thôi, cũng thế cả đời này.

Như ta biết, tổ tiên xưa ăn táo

Trốn thiên đường, xuống trái đất ta đây.

Vì trên ấy, tôi nghe người ta bảo

https://thuviensach.vn

Cả đến hôn cũng không dám ban ngày, Mà Hôxê gọi Êva là cụ tổ,

Cây nhà ai ông cũng thèm, muốn mó.

19

Là một tay phớt đời ưa bay nhảy,

Sách không mê, cũng chẳng thiết học hành, Đôn Hôxê thích đi đâu, đi đấy,

Chẳng bao giờ đếm xỉa đến xung quanh.

Nhưng người đời, tất nhiên không chịu vậy, Họ sẽ làm cho điêu đứng đời anh.

“Hôxê có hai nhân tình”, họ nói.

Mà khoản ấy, một thôi là đủ tội.

20

Ngoài các điểm rất tốt trên, Inez

Còn có thêm một điểm nữa, là bà

Luôn tự mãn cho mình cao hơn hết,

Nên việc này bà quyết chẳng cho qua.

(Khi phụ nữ bị phụ tình, ta biết,

Đừng anh nào mong được họ buông tha).

https://thuviensach.vn

Inez tốt và hiền từ, đúng vậy, Nhưng đã đến nước này thì đợi đấy.

21

Trị một anh đàn ông không thật khó,

Nhất là khi hắn mắc tội ngoại tình.

Dù khéo dấu đến đâu rồi cũng lộ,

Bởi các bà về khoản ấy rất tinh.

Nếu bị bắt, thì ôi thôi, lúc đó

Các bà vung cán quạt, nghĩ mà kinh,

Vì cán quạt rơi vào tay phái đẹp,

Đánh nhiều khi còn đau hơn roi thép.

22

Nghĩ cũng tiếc: đời có nhiều cô gái, Tốt, khôn ngoan mà lấy phải chồng đần, Hoặc những ông tỏ ra mình thông thái, Mà chuyện trò chỉ biết ngắm bàn chân.

Tôi nói thế, chắc ít nhiều không phải, Tôi, anh chàng chưa vợ, phó thường dân, Xin mạn phép nhắc những ông chồng đó https://thuviensach.vn

Rằng có vợ, hãy xem chừng bị xỏ.

23

Đôn Hôxê hay cãi nhau với vợ.

Không một ai biết rõ chuyện thế nào, Nên tất cả, tất nhiên, tìm mọi cớ, Qua mọi nguồn để cố biết: vì sao?

Cái thói xấu tò mò luôn đáng sợ

Chẳng bao giờ tôi mắc nó, may sao.

Tôi chỉ mong mọi gia đình êm ấm,

Nhưng lấy vợ thì tôi cho lẩm cẩm.

24

Tôi đã cố một đôi lần can thiệp,

Cốt làm sao cho hai phía giảng hòa.

Vậy mà chẳng bao giờ tôi được tiếp.

Cửa suốt ngày im ỉm: họ đi xa.

Chỉ một hôm, thật là điều khủng khiếp, Juan một mình hé cửa, ló đầu ra,

Và các vị biết không, từ trên gác

Cậu hắt xuống, đúng nửa thùng nước rác.

https://thuviensach.vn

25

Như chú khỉ tóc xoăn, luôn nghịch ngợm, Juan ham chơi, láu lỉnh đủ các trò.

Bố mẹ cậu lại còn chiều ghê gớm.

Chỉ việc này là họ chẳng đôi co.

Như người khác, con lớn rồi, phải sớm Gửi đến trường là chuyện lớn nên lo, Nhưng họ nghỉ ở nhà là thượng sách,

Làm Juan hư, mỗi người theo một cách.

26

Đôn Hôxê và Đôna Inez

Sống với nhau, tôi nghĩ, chẳng vui gì.

Người này mong cho người kia chóng chết, Nhưng bề ngoài dám chắc chẳng ai nghi Hay căn vặn; vì hai người rất biết Dấu chuyện mình, vẫn đạo mạo, uy nghi.

Như trong bọc, chiếc kim rồi cũng lộ

Cuộc chiến tranh giữa hai người đã nổ.

27

https://thuviensach.vn

Inez thuê mấy thầy lang nói dối Đến chứng minh là vốn đã lâu rồi

Chồng bà mắc bệnh điên, nhưng lại vội Bảo ông nhà chỉ rất xấu mà thôi.

Thế chứng cứ của bà đâu, tôi hỏi.

Bà ngập ngừng kiếm cách trả lời tôi, Nhưng bà tịt, bà khóc, thề xúc động: Chúa bắt bà ghét ông chồng hư hỏng.

28

Để chép tội, bà đóng luôn cuốn sổ

Ghi những nơi ông đi đến, lúc nào.

Để dẫn chứng, đến khi cần, sẵn có, Thư của chồng bà giấu một vài bao.

Tôi nghe nói, giúp bà làm việc đó

Là bạn bè trong thành phố. Ôi chao, Mẹ Inez yếu và già đến thế,

Cũng xông xáo thu tin về con rể.

29

Vâng, bà vợ tốt, tài, cao thượng ấy, https://thuviensach.vn

Rất thản nhiên trước đau khổ của chồng, (Như phụ nữ Sparta xưa lừng lẫy

Chồng mất đầu mà cứ tỉnh như không).

Bị xã hội và bạn bè ruồng rẫy,

Hôxê đành nén chịu nỗi bất công.

Còn Inez dửng dưng nhìn tất cả,

Cái dửng dưng thật tuyệt vời, danh giá.

30

Ta không trách nếu bạn bè im lặng

Không bênh ta khi kẻ xấu đang tìm

Đủ các cách hại đời ta - Ai chẳng

Muốn được làm danh giá, nghĩa là im?

Thêm vào đó, luật sư, xin nói thẳng, Cho ca này không “malus anim”.

Làm hại nhau tất nhiên là không tốt, Ai hại anh, thì không là my fault.

32

Không ít khi hai gia đình, hai họ

Và bạn thân khuyên giải họ nên hòa,

https://thuviensach.vn

Nhưng riêng tôi thì tôi cho rất khó, Vì cuối cùng còn có loại thứ ba,

Là các tay trạng sư luôn năng nổ

Xui hai người ly dị giống người ta, Cho các vị moi tiền, nhưng chỉ mệt -

Chưa kịp moi thì Hôxê đã chết.

33

Vâng, ông chết, khiến mọi người phải khóc, Và xót xa, tôi nghĩ, cũng khá nhiều.

Đó là chuyện bình thường, thưa bạn đọc: Ghét người nào, người đó chết - ta yêu.

Tôi được gặp một quan to có học.

Ngài lắc đầu: thật đáng tiếc bao nhiêu, Nếu Hôxe không chết nhanh như vậy, Thì khối chuyện giật gân ta sẽ thấy.

34

Hôxê chết, cùng theo ông xuống đất Là tiền công và thói xấu người đời.

Đầy tớ thải, nhà và đồ bán tất,

https://thuviensach.vn

Còn nhân tình thì mỗi ả một nơi.

Một cô ả theo thầy tu, ghê thật,

Còn một nàng thì bỗng biến mất hơi.

Ông thầy thuốc bảo tôi: vì sốt rét Mà Hôxê giờ không lo vợ ghét.

35

Nghĩ lắm lúc công bằng ra mà nói,

Đôn Hôxê không đến nỗi quá tồi.

Tôi hiểu ông nên không hề kết tội, Tuy chuyện này chuyện nọ đến tai tôi.

Ừ thì ông có phần nào nông nổi,

Gây lắm điều…nhưng cuộc sống, than ôi, Cũng phải cho người ta vui một chút, Chứ mấy ai được như Pompilus.

36

Dù tội lỗi đến mức nào cũng vậy,

Tôi nghĩ ông bị phạt thế là nhiều.

Thì các vị cứ nhìn xem sẽ thấy,

Một ông chồng sẽ đau đớn bao nhiêu, https://thuviensach.vn

Khi biết vợ cùng người thân chăng bẫy Để hại mình (người vợ vẫn từng yêu).

Nên Hôxê không có gì để chọn,

Ngoài cái chết, một việc làm khiêm tốn.

37

Không di chúc, không một lời trăng trối, Juan đương nhiên được thừa kế một mình Cả nhà đất, cả của chìm, của nổi,

Cả những lời nói xấu đến là kinh.

Bà Inez thì đương nhiên, khỏi nói,

Trở thành người duy nhất đủ thông minh Để dạy Juan …ừ, mà thôi, cũng tốt -

Mẹ độc thân nuôi dạy chàng con một.

38

Thông minh nhất trong những bà vợ góa, Bà bắt con thành mẫu mực cho đời,

Vì không lẽ cả họ hàng danh giá,

Mà con bà nay chỉ biêt ăn chơi?

Nên cưỡi ngựa, rồi đấu gươm - tất cả, https://thuviensach.vn

Juan tập tành không một phút nghỉ ngơi, Để mai sau thành anh hùng vĩ đại,

Và luôn thể thành một chàng chim gái.

39

Vốn cẩn thận, Đôna Inez muốn

Cứ mỗi hôm, trước khi dạy con bà,

Các ông giáo bà bỏ tiền ra mướn,

Báo chương trình cho bà chủ thông qua.

Bà tuyên bố: chừng nào còn chưa muộn, Dạy làm người tử tế biết lo xa.

Nên Juan học khá thông minh, lanh lẹ, Trừ môn sinh là cậu ta dốt tệ.

40

Trong các môn có môn văn học cổ

Là với Juan hơi tí chút nặng nề,

Bởi các thần, quả là không xấu hổ -

Không quần đùi, không mặc cả coóc-xê.

Các thầy Juan thì nhiều phen cãi cọ

Khi bắt chàng đọc Virgil, Ôđixê.

https://thuviensach.vn

Bà Inez, vì lý do nào đấy, Sợ thần thoại Hy Lạp như sợ cháy.

41

Ôi, Ovid chỉ là tay phóng đãng,

Riêng thơ ông đủ nói rõ điều này.

Anacrêôn không kém phần trác táng -

Rượu và tình cứ thế suốt đời say.

Còn Saphô để làm gương - chưa đáng,

Dù Longine đưa bà ấy lên mây;

Riêng Virgil thì chỉ hiềm một nỗi

Lại trót viết cuốn “Avor” tội lỗi.

42

Lucretius vô thần, nên cánh trẻ

Xơi được không là cả một vấn đề.

Juvenal thì tuy không phải thế,

Nhưng chửi đời bằng giọng lưỡi gớm ghê.

Cộng vào đó, nghe sao thô lỗ tệ.

Đọc món này, bạn chắc chắn không mê.

Martial với những bài thơ ngắn

https://thuviensach.vn

Không làm ai xem xong không tức giận.

43

Tất nhiên Juan đọc các nhà thơ đó

Trong tập thơ cho đối tượng học trò, Nơi nguyên bản bị ngang nhiên cắt bỏ, Tức những phần người ta nghĩ hơi thô.

Rất có thể các ngài thông thái nọ,

Soạn sách này trong bụng vẫn còn lo

Sẽ bị đánh, nên những phần bị cắt

Lại cho in vào cuối chương, lạ thật.

46

Cuốn gia phả rất nhiêu tranh, hình vẽ

Ở nhà Juan rất hấp dẫn, nhiều màu, Như sách truyện phổ thông xưa loại rẻ, Mà mọi người mua được, muốn xem mau.

Tôi ngờ ngợ, Juan nhiều lần có thể

Đã cố tìm xem chúng giấu nơi đâu,

May Inez lo xa, luôn giấu kĩ,

Vì sợ con xem xong đi với quỷ.

https://thuviensach.vn

47

Juan đọc kinh, đọc về đời các thánh.

Thánh xưa nay, ai cũng biết, rất nhiều, Họ, nói chung như chúng ta - lành mạnh, Nên Juan thường thích đọc, thấy còn yêu.

Có một vị, Augustin, cũng thánh,

Làm cậu chàng lòng dạ bỗng xiêu xiêu..

Trong Confession Augustin đã kể

Về đời ngài - Juan chỉ mong được thế.

48

Nhưng thật tiếc, cuốn sách này cũng vậy, Bị mẹ Juan giấu rất kín trong nhà.

Không tin ai, Juan đi đâu, bà đấy,

Như bóng hình, không một phút buông tha.

Bọn hầu gái bà chọn thuê, hết thẩy Đều phải lùn và phải xấu như ma.

Bà làm thế cả khi chồng chưa chết.

Tôi cũng khuyên các bà theo Inez.

49

https://thuviensach.vn

Cậu Đôn Juan của chúng ta cứ thế

Mà lớn lên trong sách vở miệt mài.

Lúc sáu tuổi tất nhiên còn hẵng bé, Nhưng lên mười đã na ná chàng trai.

Cậu chăm chỉ, khiến mọi người có thể

Tin cậu thành tên tuổi lớn nay mai,

Vì một nửa thời gian là cậu học,

Còn nữa khác - trong nhà thờ Cơ đốc.

50

Lên sáu tuổi, như thiên thần tuyệt đẹp, Juan của ta khá hiếu động, hiền từ.

Nhưng đến tuổi mười hai, tôi mạn phép Nói phần nào cậu hơi nhiễm suy tư.

Cũng đúng thôi, trong các bàn tay thép Của những thầy như thế, trách gì hư.

Bà mẹ chàng thì rất vui, hoan hỉ

Thấy cậu ấm là một nhà triết lý.

51

Tôi là anh bạo mồm, xin nói thật:

https://thuviensach.vn

Với mẹ Juan, tôi có ý nghi ngờ.

Về ông chồng, thực ra tôi biết tất, Đủ mọi điều, đến kẽ tóc, chân tơ.

Do không muốn thời gian tôi bị mất, Chuyện bất hòa, tôi chủ ý làm ngơ.

Còn việc Juan giống ai hơn, có lẽ,

Tôi phân vân, chắc khó lòng giống mẹ.

52

Mà thôi nhỉ, rồi sau ta sẽ rõ,

Xin nói thêm một tí nữa điều này,

Rằng nếu tôi mà có con như họ,

(Thật ơn trời tha khoản ấy, rất may) Thì lập tức tôi bắt con phải cố

Mà tới trường như chúng bạn xưa nay.

Ai chứ tôi thì tôi thà chịu chết,

Chứ không chịu trao con cho Inez.

53

Tôi không khoe, đến như tôi, dốt nát, Mà ngày xưa cũng biết khá nhiều điều.

https://thuviensach.vn

Trường dạy đủ các môn văn, múa, hát…

Tuy bây giờ tôi nhớ chẳng bao nhiêu.

Nghĩa là tốt. Nhưng thôi, verbum sat.

Dù bây giờ, mới chỉ tập tành yêu,

Nếu có vợ và có con sau đấy,

Tôi chắc chắn không dạy con cách ấy.

54

Mười sáu tuổi, Juan thông minh, lịch sự, Khỏe và cao, tuy đôi chút rụt rè;

Có dáng dấp của một anh hoàng tử -

Chắc sau này con gái khối nàng mê.

Nhưng Inez thì không, bà giận dữ

Gạt ra ngoài tất cả, chẳng thèm nghe.

“Nó còn bé!” chắc bà cho người lớn

Là cái gì rất xấu xa, dữ tợn.

55

Trong vô số bạn bè thân Inez

Có một nàng tên gọi Julia.

Nàng xinh đẹp, tất nhiên ai cũng biết, https://thuviensach.vn

Trước tên nàng cũng có chữ Đôna, Về hình thức... để sau tôi nói hết, Chỉ tạm thời hãy ví đẹp như hoa,

Như Vệ Nữ, hay như thần Cupid…

(Một cách ví nhàm tai và stupid).

56

Đôi mắt đẹp rất đen, riêng chuyện ấy Đủ nói nàng thuộc gốc gác người Mô.

Ở xứ này không ai ưa nói vậy -

Pha máu hèn là một tội rất to

Người ta kể: khi mọi ngươi bỏ chạy

Khỏi Grênada trong hoảng hốt, buồn lo, Bà cụ tổ Julia lưu lạc,

Không trở về châu Phi như người khác.

57

Sau cụ lấy một ông giàu, quý tộc

Tây Ban Nha ...Thôi, không nói chuyện này, Giới thượng lưu rất khắt khe, tàn khốc, Không muốn mình lẫn máu, sợ hôi lây.

https://thuviensach.vn

Nên nhiều vị vốn cho mình có học, Và hơn người về nòi giống xưa nay

Chỉ chọn vợ trong họ mình lừng lẫy,

Làm nòi giống phải lụi tàn cách ấy.

58

Thế mà cuộc hôn nhân này, thiết nghĩ, Tuy bất minh, pha trộn máu thấp hèn, Đã cứu thoát một họ xưa quyền quý

Khỏi chết dần, và từ đấy nhân lên.

Bầy con cháu cũng may, không xấu xí Đến mức làm quỷ sứ dỗi, ma ghen.

Tuy hơi điếc, nhưng nghe đồn như thể

Cụ có nhiều con hoang hơn con đẻ.

59

Dòng họ ấy cứ ra hoa kết trái,

Rất tốt tươi hết đời nọ, đời này

Cho đến khi cuối cùng còn sót lại

Chỉ một người, và người ấy, rất may Đã sinh hạ cho đời cô con gái

https://thuviensach.vn

Để chọn làm nhân vật chính hôm nay Cho tiểu thuyết của chúng ta. Phải nói: Hăm ba tuổi, nàng có chồng, khá nổi.

60

Đôi mắt nàng luôn mở to, đen láy

(Tôi rất mê đôi mắt đẹp các nàng), Một đôi mắt nhìn ta như rực cháy,

Đầy tự hào pha lẫn chút cao sang.

Và cái chính - nhiều khi ta chợt thấy Một cái gì vừa sâu thẳm, mênh mang

Trong mắt ấy. Tình yêu chăng? Có thể

Sự thèm muốn mơ hồ nhưng mạnh mẽ.

61

Trên vầng trán Julia, như sóng

Mái tóc xoăn từng lọn nhỏ khêu tình, Đôi má đẹp luôn căng đầy nhựa sống, Pha chút màu đỏ nhạt ánh bình minh.

Nghĩa là nàng, ngoài trái tim xúc động, Có bề ngoài phải nói đến là xinh.

https://thuviensach.vn

Nàng cân đối, cao như Aphrodit.

(Tôi chúa ghét những cô nào lùn tịt).

62

Nàng lấy chồng vài ba năm về trước -

Tuổi năm mươi, râu đã mọc đầy cằm.

Tôi thì tôi xin đổi ngay, nếu được, Lấy hai chồng có tuổi mới hăm lăm.

Nói thì sợ người ta chê hài hước,

Tôi cho rằng (kinh nghiệm đã nhiều năm): Các cô gái kén chồng nên để ý

Chọn những anh dưới ba mươi một tị.

65

Ông chồng nàng, Anphônxô, tôi biết, Cũng như ai, rất chững chạc, hiền lành; Không được yêu mà cũng không bị ghét; Vẫn bình thường với vợ, giống xung quanh.

Ông, tất nhiên, không nghi ngờ gì hết, Nhưng đôi lần hay nghĩ ngợi quẩn quanh.

Người ta bảo ông hơi ghen tí xíu.

https://thuviensach.vn

Có thật thế hay không, tôi cũng chịu.

66

Julia đã làm tôi kinh ngạc

Vì chơi thân với Inez, mặc dầu

Thị hiếu nàng với bà kia rất khác -

Nàng không hề ưa sách vở. Nghe đâu

Người ta nói không ít anh độc ác

Luôn đặt điều kiếm cách hại ngầm nhau, Rằng Inez vào năm này, tháng nọ,

Với chồng nàng có tình duyên gì đó.

67

Bà tiếp tục với ông này quan hệ,

Mà giờ đây đã phức tạp hơn nhiều.

Inez vốn rât thông minh, vì thế

Bỗng vô cùng quý cô vợ người yêu.

Bà còn khen, hễ bao giờ có thể,

Rằng chồng nàng rất danh giá, cao siêu.

Miệng người đời bắt bao anh phải chết, Mà cũng phải bó tay thua Inez.

https://thuviensach.vn

68

Tôi thú thật, chịu thua, không đoán nổi Nàng nghĩ sao trong chuyện éo le này.

Nàng không tỏ một nét gì thay đổi

Luôn bình thường như vẫn thế xưa nay.

Nàng thờ ơ, như người đời vẫn nói,

Hay lời đồn nàng không lẽ không hay?

Cũng có thể toàn những điều thêu dệt.

Nàng có nói với ai đâu mà biết.

69

Nàng thường chơi, không ít khi âu yếm Vuốt ve Juan, anh cậu ấm con nhà.

Bình thường thôi: cái cảnh này không hiếm, Khi nàng hai mươi và chàng mười ba.

Nhưng cảnh ấy tôi cho hơi nguy hiểm Khi một người đã đến tuổi hăm ba

Và mười sáu anh kia…Vâng, cứ vậy

Thì như lửa gần rơm rồi sẽ cháy.

70

https://thuviensach.vn

Nghĩa là nàng và Đôn Juan thay đổi, Ít gặp hơn, hay bẽn lẽn cúi đầu.

Nàng cố nghiêm mà cứ sao bối rối.

Juan ngượng ngùng; họ ít nói cùng nhau.

Không ai nghĩ là nàng không hiểu nổi Quan hệ này đang phát triển, do đâu?

Juan thì quả như người chưa thấy sóng, Không lường hết thế nào là biển rộng.

71

Cái nghiêm khắc của Julia tuy thế

Thật hay không cũng là chuyện nên bàn.

Tôi chỉ biết rằng nhiều khi rất khẽ, Ngón tay nàng đã chạm ngón tay Juan.

Vâng, đã chạm, vô tình thôi, rất nhẹ, Mà bắt chàng phải ngơ ngẩn, mê man.

Tôi dám chắc đến gậy thần phù thủy Cũng không hơn cái chạm kia tình ý.

72

Lúc gặp Juan, nàng không cười, tuy vậy https://thuviensach.vn

Đôi mắt đen lại âu yếm, đủ thừa Để nói hết những gì đang rực cháy

Trong tim nàng. Ai cũng biết từ xưa Khi phái đẹp mắt đưa tình, nhay nháy, Là tha hồ phái mạnh phải say sưa.

Nên không phải chân thành không mắc tội.

Tình yêu dạy bài đầu tiên: giả dối.

73

Các tình cảm, cho dù sâu kín nhất,

Một ngày kia cũng lộ hết ra ngoài,

Như không thể ngăn mưa dông chớp giật Khi bầu trời mây phủ kín. Còn ai

Định vờ vĩnh lạnh lùng hay thân mật, Hay giận hờn, hay độc ác đùa dai

Đều vô ích: Những điều kia - mặt nạ, Sớm hoặc muộn sẽ phơi trần tất cả.

74

Phần tiếp theo là thở dài, đau khổ, Là bâng khuâng, là trộm liếc cúi đầu, https://thuviensach.vn

Là bỗng chốc má đỏ bừng, xấu hổ, Là bần thần mới gặp đã xa nhau.

Như ta biết, những điều tôi kể đó, Trên con đường tình ái rất dài lâu, Chỉ là bước đầu tiên cho lính mới.

Quả tình yêu… nhưng mà thôi, hãy đợi.

75

Vâng, hoàn cảnh Julia không nói

Ai cũng hay phức tạp đến mức nào:

Giữa một bên là trái tim sôi nổi,

Một bên chồng, danh dự - biết làm sao?

Nhưng cuối cùng, vì lương tâm kêu gọi, Vì gia đình, vì phẩm hạnh thanh cao, Trước Đức Mẹ, hết lỗi mình nàng kể.

(Không ai hiểu về nàng hơn Đức Mẹ).

76

Nàng mới thề không gặp Juan hôm trước, Thì hôm sau lại thăm bạn của mình

Là Inez, và thầm mong giá được

https://thuviensach.vn

Thoáng thấy chàng - Ôi Đức Mẹ đồng trinh.

Suốt cả buổi nàng liếc nhìn sau trước, Một cách nhìn vô ý mà rất tinh,

Nhưng chẳng thấy. Nàng nghe đâu vì vậy, Giận Đức Mẹ, thôi cầu kinh từ đấy.

77

Nàng còn tự hỏi mình: Sao, không lẽ

Một phu nhân đức hạnh đến mức này

Mà lại sợ, sợ đàn ông như thế,

Sợ cuộc đời cám dỗ? Đến là hay.

Nàng thầm nghĩ: Không anh nào có thể

Làm lòng nàng, dù một chút, lung lay.

Còn Juan ư? Quả mình yêu một tí,

Như yêu em, có gì mà phải nghĩ.

78

Còn giả sử… (thì ai mà biết đấy)

Một ngày kia bỗng có một anh nào

Làm tình cảm trong tim nàng trỗi dậy, Và bắt nàng (cứ giả sử) nôn nao?

https://thuviensach.vn

Ồ tất nhiên, là anh chàng lúc ấy Sẽ bị nàng từ chối thẳng chứ sao.

Tuyệt, tuyệt quá, các bà ơi, thật tuyệt.

Xin các bà cách nghĩ này nên biết.

79

Mà hơn nữa, Julia lại nghĩ,

Nàng rất tin vẫn có ở đời này

Thứ tình yêu kiểu Platông cao quý,

Vừa siêu phàm, vừa trong sáng, thơ ngây.

Cái tình yêu đến cả thần lẫn quỷ,

Cả các bà đứng tuổi cũng mê say.

Nàng nghĩ thế… Nói các ngài tha tội, Nếu mà nàng yêu tôi, tôi chẳng chối.

80

Vâng, tất nhiên, một tình yêu như thế, Tốt và không nguy hiểm, hẳn thế rồi.

Lúc đầu tay gặp tay, vâng, có thể,

Rồi dần dần đến má (được!) và môi.

Ai nỡ trách, khi trái tim còn trẻ,

https://thuviensach.vn

Khi trong người dòng máu nóng đang sôi.

Nhưng xì-top, xa hơn là không được.

Có chuyện gì đừng kêu không báo trước.

81

Đúng, cứ yêu, nhưng yêu trong khuôn khổ, Julia quyết định (kín trong đầu).

Nàng tin chắc, cả với Juan điều đó Cũng là điều bổ ích, hại gì đâu.

Nghĩa là nàng khỏi đắn đo này nọ,

Cứ tha hồ mà gặp, ở bên nhau.

Nàng còn nghĩ: Chắc rồi Juan sẽ thấy.

Nhưng thấy gì? Nàng không hay lúc ấy.

82

Rồi từ đó Julia, không lạ,

Rất vững tin vào sức mạnh của mình, Cũng như tin tim nàng khô hơn đá,

Đầu óc nàng thì rất đỗi thông minh.

Nên nàng quyết gạt phăng đi tất cả, Cũng chẳng cần nghĩ ngợi chuyện linh tinh.

https://thuviensach.vn

Cứ thoải mái! Nhưng tiếc thay, việc đó Đúng hay không - chờ xem, ta sẽ rõ.

83

Mà…giả sử Anphônxô đột ngột

Chết thì sao? Lạy Chúa, chẳng bao giờ

Nàng dám nghĩ…Nàng sẽ lo, hoảng hốt, Sẽ khóc, buồn, sẽ đau khổ, ngẩn ngơ.

Thì tôi nói nếu như… inter nos

(Nghĩa là entre nous, nhưng thơ

Bắt có vần, nên tôi đành viết vậy, Chứ nàng nghĩ bằng Francaise lúc ấy).

85

Thì cứ cho là ông ta sẽ chết,

Bảy năm sau cũng chưa muộn cơ mà.

Lúc ấy Juan đã lớn khôn, hiểu biết, Hiểu cuộc đời cũng không kém gì ta.

Nên cái cảnh góa chồng kia đáng ghét Sẽ không còn bắt tội Julia.

Nàng nghĩ thế, nghe xuôi và hợp quá, https://thuviensach.vn

Sau nên vợ nên chồng, không đáng lạ.

86

Juan thì sao, cái anh chàng - cậu bé, Phút giây kia căng thẳng, nghĩ cái gì?

Điều xẩy ra Juan hoàn toàn không thể

Biết tận tường và phân tích chi ly.

Dưới mắt Juan cuộc đời luôn đẹp đẽ, Và như nàng Medeas đa nghi,

Juan ngờ ngợ rằng hình như sắp tới Sẽ có nhiều đổi thay, và cậu đợi.

87

Luôn suy nghĩ một mình, chàng thong thả, Bước chân đi trong yên tĩnh rừng sồi.

Lòng xao xuyến một cái gì khó tả,

Khi bần thần, khi nhơ nhớ… Còn tôi, Trên đời này cũng thích hơn tất cả, Được một mình, vâng, chỉ một mà thôi, Lạc vào giữa một rừng cô gái trẻ,

Chứ không phải một rừng cây buồn tẻ.

https://thuviensach.vn

90

Juan lại đi lang thang trên bãi cỏ

Dọc bờ khe, nơi nước chảy trong lành, Để ý nghĩ nhởn nhơ như ngọn gió.

Chim rộn ràng trong tán lá cây xanh…

Nghĩa là thấy, rất tình cờ, cảnh đó, Nhà thơ nào cũng lấy bút ghi nhanh

Thành tuyệt tác. Chỉ riêng ông Wordsworth Là viết gì cũng tối tăm, hời hợt.

91

Còn anh chàng… (Nghĩa là Juan, xin lỗi, Không phải ông tôi mới nhắc vừa rồi), Vâng, Đôn Juan, rất mơ màng, bối rối, Giữa cảnh này, xin các vị tin tôi,

Quên mọi chuyện, rồi ngất ngây, sôi nổi Rồi dần dần - vô ý thức mà thôi -

Rơi vào thuyết siêu hình luôn mờ mịt Như từng rơi chính cả ngài Coleridge.

92

https://thuviensach.vn

Juan suy nghĩ về mình, về trái đất, Về ngôi sao - ai thắp sáng? Bao giờ?

Về bướm, hoa, về con ong hút mật,

Về mặt trời… về các cảnh nên thơ,

Về chiến tranh, về bão, mưa, động đất, Về thiên đường, về địa ngục, ước mơ.

Về đường kính mặt trăng sao lớn vậy?

Và về mắt Julia đen láy.

93

Người biết nghĩ siêu, siêu phàm như thế, Trời sinh ra, theo tôi biết, không nhiều, Mà phần lớn như chúng ta, có thể

Nghĩ thế này là do có tình yêu.

Ta ngạc nhiên: Đôn Juan còn hẵng trẻ, Mà trong đầu toàn ý tưởng cao siêu?

Tôi không nghĩ là phạm trù triết lý.

Tuổi dậy thì! Thế thôi, thưa các vị.

94

Juan mê mải hết ngắm hoa, nhìn lá, https://thuviensach.vn

Lại không đâu hay bất giác thở dài.

Trong tiếng gió vi vu, chàng thấy lạ

Như có người đang nói khẽ bên tai.

Rồi chàng nghĩ đến một bầy tiên cá Hoặc tiên trời rơi xuống cõi trần ai…

Cho đến khi chàng lạc đường, tối mịt, Về muộn ăn hai, ba giờ là ít.

95

Cũng có lúc Juan đem vài thi tác

Của Boscan ra đọc, bỗng bất ngờ

Thấy trang giấy trước mắt mình xào xạc Như nhẹ nhàng gió thổi những vần thơ, Cho đậu nhẹ lên lòng chàng man mác.

Chàng bồi hồi như đang sống trong mơ.

Trong truyện cổ xưa bà ta vẫn kể,

Các phù thủy gọi gió về cũng thế.

96

Juan thơ thẩn và đăm chiêu, cứ vậy

Cái gì Juan đang muốn hoặc đang tìm?

https://thuviensach.vn

Cả thơ ca, cả giấc mơ nồng cháy Cũng không làm khuây khỏa nổi trái tim.

Tôi thì nghĩ rằng anh chàng lúc ấy Đang mong chờ ai đó đến, ngồi im

Và chàng sẽ… Nhưng thôi, tôi chẳng nhớ, Mà có nhớ, nó ra tôi cũng sợ.

97

Julia, dẫu không nhìn, thấy hết

Việc Đôn Juan đang thay đổi từng ngày.

Rất có thể những điều này, ai biết, Đã làm nàng thêm mạnh dạn gần đây.

Tôi thấy lạ là vì sao Inez,

Vốn một người rất sắc sảo xưa nay, Lại không thấy, hay giả vờ không thấy, Không thèm hỏi ông con mình việc ấy.

98

Tôi xin phép dừng lại đây một tí,

Để nói thêm là các đức ông chồng

Có vợ xinh thường hay ghen, vẫn nghĩ

https://thuviensach.vn

Rằng vợ mình luôn nhẹ dạ, lông bông, Và đã phá điều năm, hay sáu nhỉ,

Trong mười điều Chúa đã dạy, nhớ không?

Nói tóm lại, khi máu ghen đã bốc,

Các ông chồng thường tỏ ra rất ngốc.

99

Anh chồng ghen thường là anh chồng tốt, Nhưng nhiều khi rất tiếc lại ghen nhầm.

Người tử tế thì anh ta hoảng hốt

Xem như thù, trong khi đó nhiều năm Người đáng ghen được anh ta dại dột

Nuôi trong nhà như ông bạn tri âm.

Khi vợ trốn theo trai thì khỏi nói, Anh ta buồn, bảo mình không có lỗi.

100

Không ít vị đầy cháu con đông đúc,

Rất tinh khôn, rất lọc lõi chuyện đời, Thế mà xưa và nay không ít lúc

Chẳng thấy gì trong các cuộc vui chơi https://thuviensach.vn

Của cánh trẻ. Và than ôi rốt cục, Chuyện nổ bùng thành tai tiếng khắp nơi.

Đến lúc ấy thì bà già suýt chết,

Ông bố giận, không để đâu cho hết..

101

Nhưng Inez thì sao? Xin nói thật,

Tôi rất nghi bà ta trong chuyện này.

Sao bà ngơ cho anh con duy nhất

Được một mình…Hay có ý gì đây?

Ý gì nhỉ? Nhưng mà thôi, hà tất

Phải nói nhiều. Vốn xảo quyệt xưa nay, Chắc bà muốn Anphônxô được thấy

Cô vợ mình tốt và ngoan như vậy.

102

Chuyện xẩy ra đầu mùa hè, một tối, Một mùa vui và dễ chịu, mặc dầu

Rất nguy hiểm cho những người sôi nổi, Nhất là mùa trăng sáng suốt đêm thâu.

Nhưng suy kỹ, chính mặt trời có lỗi -

https://thuviensach.vn

Ấm chi hoài cho thiên hạ yêu nhau.

(Thì thiên nhiên vốn đã sinh ra thế: Tháng ba thỏ vui, tháng năm người trẻ).

103

Vâng tháng sáu, ngày mùng ba, tối ấy, Sáu giờ hơn, hay có thể bảy giờ,

Trên ghế đá Julia lộng lẫy

Như một nàng tiên nữ đến trong mơ.

Một cảnh đẹp và trữ tình như vậy

Tôi tin rằng ta chỉ thấy trong thơ

Anacreon-Moore, một nhà thơ xuất sắc Của nước Anh chúng ta, tôi dám chắc.

105

Julia ngồi yên… Vâng, phải nói,

Đang ngồi yên, nhưng không phải một mình.

Tôi không biết vì sao, đừng gạn hỏi.

Những lúc này tốt nhất cứ làm thinh.

Ngồi với ai? Với Juan ư? Xin lỗi,

Phải xem chừng kẻo tai mắt xung quanh.

https://thuviensach.vn

Đêm sáng trăng, mà lại hơi lành lạnh, Việc anh chị gần nhau là nên tránh.

106

Nàng ngồi yên, vẻ thẹn thùng, đôi má Cũng như tim đang rực cháy, ửng hồng.

Ôi tình yêu, tình yêu kỳ diệu quá,

Hạ đàn bà, đánh gục cả đàn ông.

Bọn chúng ta, trước tình yêu, tất cả

Quên một điều, quên tốn của, mất công, Trên bờ vực của tình yêu, ta đứng,

Dù sắp ngã mà cứ tin còn vững.

107

Nàng thở dài, rồi bâng quơ nàng nghĩ

Về Đôn Juan rất trẻ đẹp bên mình,

Về khái niệm thế nào là chung thủy, Về những bà vợ tốt, trẻ và xinh

Cứ hợm hĩnh vờ đoan trang, giữ ý,

Chứ trong lòng…về đủ chuyện linh tinh, Kể cả việc Anphônxô, nghe nói

https://thuviensach.vn

Đã quá tuổi năm mươi rồi, thật tội.

108

“Bà đã nhắc năm mươi lần, rõ ghét”, Các bà cô hay mắng cháu cách này.

“Tôi đã viết năm mươi bài xônét” -

Khách giật mình, hồn vía bỗng lên mây (Vì sợ nhỡ nhà thơ kia đọc hết).

Lấy phải người năm mươi tuổi rất gay.

Chỉ mỗi cái - năm mươi đồng tiền mặt Ai cũng cho đúng là điều tốt nhất.

109

Julia, công bằng ra mà nói,

Với ông kia luôn giữ đúng mọi điều.

Nàng vẫn thề không bao giờ giả dối, Với chồng mình - chỉ quý trọng thương yêu.

Nàng nghĩ thế… nhưng tay nàng khốn nỗi, Một tay nàng, thật đáng lạ bao nhiêu, Lại đặt lên bàn tay Juan, (có lẽ

Nàng tưởng lầm tay mình nên mới thế).

https://thuviensach.vn

110

Bàn tay kia của Đôn Juan cũng lạ,

Đã ôm lưng cô bạn tự bao giờ.

Julia về phía chàng hơi ngả,

Mặt bần thần cứ như đang trong mơ.

Trời, Inez không hay gì, tệ quá.

Con lớn rồi, sao có thể làm ngơ.

Mẹ với con cái kiểu này thật mệt,

Tôi mà thế thì mẹ tôi mắng chết.

111

Đôi bàn tay Julia tế nhị

Vuốt ve Juan rất âu yếm, dịu dàng, Như muốn nói: “Người đâu không biết ý, Còn chờ gì?” Rồi liếc mắt nhìn ngang.

Nhưng lúc ấy tất nhiên nàng vẫn nghĩ

Những điều này đều đúng mực, đoan trang.

Tôi dám chắc rằng nàng tin: không lẽ

Con người ta có thể ghen vì thế?

112

https://thuviensach.vn

Tôi không biết Juan nghĩ gì lúc ấy, Nhưng anh ta đã xử sự thế này

(Cũng đúng thôi, mà rồi ai cũng vậy): Chẳng cần mời, Juan vội vã giang tay Ôm hôn nàng. Julia giãy nẩy

Rồi lắc đầu, rồi định bước đi ngay, Thậm chí trách một vài câu gì đó,

Nhưng lời sao cứ mắc ngang trong cổ.

115

Julia và Đôn Juan cứ thế

Ngồi bên nhau, tay vẫn nắm không rời.

Họ cùng nghe hai trái tim đập nhẹ,

Chẳng thấy gì là quá đáng, lả lơi.

Đã đến lúc… Nhưng trời sao đẹp tệ,

Khiến bất ngờ họ bỗng…bỗng…mà thôi, Bỗng thế nào thì xin mời tự đoán.

Tôi không quen lắm lời, thưa các bạn.

116

Ôi, Platông, bao điều ngươi thuyết giáo https://thuviensach.vn

Về tình yêu cao thượng lẫn siêu phàm Đều nhảm nhí; ngươi chỉ toàn nói láo, Khiến người đời mọi thói xấu thêm ham.

Các nhà thơ (xưa nay ai cũng bảo)

Giết các nàng bằng đủ thứ tạp nham, Cũng không hại bằng ngươi vì một lẽ: Ngươi dám bịp con người ta như thế.

117

Ôi!... thở dài, nàng ngồi im sửa tóc (Nói, than ôi, đã quá muộn lúc này).

Nàng xấu hổ và hồi lâu nàng khóc,

Không biết giờ nên xử sự sao đây.

Vâng, quả đúng là vấn đề rất hóc, Nhưng một lần ai chẳng bị lung lay

Vì cám dỗ? Nàng đã đem ý chí

Để cương quyết nói Không ...rồi đồng ý.

118

Người ta nói Xerxes xưa từng đã

Hứa thưởng to cho tất cả những người https://thuviensach.vn

Biết phát minh những cái gì mới lạ

Trong món nghề giải trí, thú vui chơi.

Vốn khiêm tốn (tôi tin không nói quá), Tôi xem tình cũng chỉ một trò chơi.

Mà trò chơi, theo tôi ta có đủ,

Mới làm gì, cứ giữ nguyên cái cũ.

119

Ôi khoái lạc, còn gì hơn khoái lạc,

Dù đưa ta xuống địa ngục sau này.

Tôi biết thế, vẫn luôn thề đổi khác, Mà không thành, vâng, thú thật rất gay.

Tôi rất muốn thay đổi mình, thật ác, Thề bao lần mà cho đến hôm nay,

Trước tội lỗi giờ vẫn nguyên tội lỗi.

Nhưng xin thề, sang năm tôi thay đổi.

120

Trước Nàng Thơ tôi chân thành xin lỗi Rằng thơ tôi quả phóng túng ít nhiều.

Xin bạn đọc đừng trách tôi mà tội,

https://thuviensach.vn

Cái tôi làm chẳng đáng trách bao nhiêu.

Tôi coi trọng luật tam nguyên, khỏi nói, Và Arixtốt là người tôi rất yêu.

Cũng vì thế bây giờ, xin nói trước, Hãy thứ lỗi khi tôi sai, nếu được.

121

Cái phóng túng của thơ tôi ở chỗ

Bắt người xem phải nén giận, phiền lòng Tạm chấp nhận, rằng từ đêm hôm nọ, Mấy tháng liền, cho đến tận mùa đông, Anh và chị luôn gặp nhau. Điều đó

Liệu có gì không thật tốt hay không?

Một tối nọ, cuối tháng mười thì phải, Chuyện xảy ra… để rồi tôi xem lại.

122

Ôi hạnh phúc là khi đêm thanh vắng

Giữa mênh mông trăng sáng, nước êm đềm, Ta nằm nghe, nghe từ xa văng vẳng

Tiếng những người đánh cá hát trong đêm.

https://thuviensach.vn

Hay hạnh phúc khi ta ngồi im lặng Nghe lá vàng rơi trong gió rất êm.

Và hạnh phúc cũng là khi ta thấy

Sau cơn mưa chiếc cầu vồng lộng lẫy.

123

Ôi, hạnh phúc là khi nghe tiếng chó Sủa rất vui khi ta trở về nhà;

Ta hạnh phúc khi bất ngờ ai đó

Khẽ mỉm cười âu yếm liếc nhìn ta;

Vâng, hạnh phúc - sáng con chim trước ngõ Rất yêu đời, lên tiếng líu lo ca;

Và hạnh phúc là suối trong, đồng nội, Là những tiếng đầu tiên con tập nói.

124

Vâng, hạnh phúc là mùa nho trĩu quả, Vườn nhà ai trái cũng uốn sai cành.

Hạnh phúc cũng là khi đang mệt rã,

Từ phố phường ta trở lại đồng xanh.

Hạnh phúc khi đánh nhau là tàn phá,

https://thuviensach.vn

Khi túng tiền ta bỗng được giàu nhanh.

Hạnh phúc ai vợ chồng không lục đục.

Với phụ nữ, trả thù là hạnh phúc.

125

Ta hạnh phúc khi bất ngờ được biết Một bà cô nào đấy chết, rất giàu.

Một bà cô rất khó gần, keo kiệt,

Mà nóng lòng ta mong chết cho mau.

Nhưng bà thuộc loại người, tật đáng ghét, Yếu và già nhưng lại sống rất lâu.

Mà chúng ta thiếu tiền nên buộc phải Đem tài sản ký tên vay nặng lãi.

126

Ta hạnh phúc khi nhờ thơ, nhờ máu

Mà bỗng nhiên rất nổi tiếng một ngày.

Hoặc là khi với những người bạn xấu Hết mọi điều ta nói thẳng, chia tay.

Và hạnh phúc - biết vì ai chiến đấu, Biết chọn người để uống rượu cùng say.

https://thuviensach.vn

Ta hạnh phúc khi nhớ về tuổi trẻ, Mái trường xưa, các trò chơi ngày bé.

127

Nhưng theo tôi, hạnh phúc hơn tất cả -

Lần đầu tiên yêu tha thiết mặn mà, Như hạnh phúc của Ađam nhẹ dạ

Ăn táo thần từ tay vợ Êva.

Hay hạnh phúc Prômêtê hoang dã

Cướp lửa trời mang xuống đất cho ta.

Vâng, hạnh phúc là lần đầu có thể

Nếm tình yêu, cái tình yêu hạ thế.

128

Là con vật lạ lùng trong cuộc sống, Con người ta, theo tôi nghĩ, anh nào Cũng có ít chất tư duy, khát vọng,

Cố sức mình xây sự nghiệp lớn lao.

Thời đại ta cửa phát minh mở rộng

Cho mọi người cùng thi thố, may sao.

Tuy có vị lúc đầu không đến nỗi,

https://thuviensach.vn

Thế mà sau giở lắm trò giả dối.

129

Phát minh nhiều và đối nhau không hiếm (Tư tưởng cao nhưng túi chẳng có gì).

Người sửa mũi, người lo làm máy chém, Người đánh què, người lắp nạng cho đi.

Chỉ vacxin là không hề nguy hiểm,

(Với súng trường có thể gọi anti).

Để chữa bệnh đậu mùa, tôi chẳng giấu, Phải tiêm trước nhiều vi trùng bệnh đậu.

130

Ta biết dùng khoai tây thay bột bánh, Biết nhiều khi bắt xác chết giật mình Bằng dòng điện cắm hai đầu thật mạnh, Biết nghĩ nhiều máy móc khá thông minh.

Kể có cái đáng cho ta kiêu hãnh

Trên con đường đi tới đích quang vinh.

Chữa được bệnh đâu mùa thì phải nói

Bệnh giang mai có ngày ta chữa khỏi.

https://thuviensach.vn

131

Cái bệnh ấy nghe đâu từ châu Mỹ

Tràn sang ta, nay đã lại quay về.

Người ta nói bên kia, thưa các vị,

Dân tăng nhiều, với tốc độ rất ghê.

Cần giảm bớt: bằng giang mai, vũ khí, Bằng các đòn khoa học rất tinh vi.

Nhưng thử hỏi: Gì đáng lo hơn cả -

Các loại bệnh hay chiến tranh tàn phá?

132

Thời của ta đầy phát minh này nọ:

Chém đầu anh để cứu lấy tâm hồn.

Sir Davy nghĩ ra đèn thợ mỏ,

Cứu vạn người có thể bị vùi chôn.

Ta còn biết đi khắp nơi đây đó,

Tới cả miền cực Bắc - đủ điều khôn, Để giúp ta thành văn minh, nhân ái

(Để có trận Waterloo vĩ đại).

133

https://thuviensach.vn

Đúng, con người từ ngàn xưa, phải nói Là cái con khó hiểu nhất trên đời.

Vì vinh quang, tình, tiền, ai cũng vội, Cũng nháo nhào tất bật chạy khắp nơi.

Tôi rất tiếc: vui chơi là tội lỗi, Nhưng cũng thường tội lỗi là vui chơi.

Vâng, cứ thế, luôn vui buồn, sướng khổ, Chúng ta sống, chết đi, và sau đó…

134

Và sau đó thì sao? Riêng khoản ấy

Tôi không hay, các vị cũng nên bàn.

Nhưng thôi đủ, lần sau ta tiếp vậy, Còn bây giờ ta trở lại với Juan.

Chuyện xẩy ra, vâng, tháng mười, hôm ấy, Khi trên đồi tuyết phủ trắng chưa tan, Sóng biển vỗ, trời đầy mây, buồn tẻ, Mặt trời lặn rất nhanh như thường lệ.

135

Đêm tối đen, như lính canh thường nói, https://thuviensach.vn

Đến nhìn tay không thấy rõ ngón mình.

Ngoài cửa sổ gió từng cơn cứ thổi,

Củi trong lò chầm chậm cháy, lung linh, Như quyến rũ khách đi đường mệt mỏi Hãy tạm dừng, vào nhập bọn ngồi quanh.

Xin thú thật, tôi rất mê lò sưởi,

Mê chuyện gẫu, sâm banh và dự cưới.

136

Đúng nửa đêm, Julia đang ngủ,

Hoặc là không, ai dám chắc điều này?

Bỗng ngoài phố có tiếng reo, tiếng rú, Tiếng nhiều người đang nhốn nháo. Xưa nay Tôi không biết chuyện gì, nhưng cứ ngủ, Mà bất ngờ nghe thấy thế là gay.

Rồi có tiếng gõ cửa phòng, sợ sệt:

“Ôi, cô ơi, dậy đi thôi, thôi chết!

137

Ôi lạy Chúa, ông nhà đang đến đó,

Kéo đi theo nửa thành phố bên mình.

https://thuviensach.vn

Không, không phải lỗi tôi đâu, rõ khổ.

Chẳng lúc nào tôi dám ngủ, tôi canh.

Ôi, ông nhà đã đến kia trước ngõ.

Các cửa phòng cô hãy mở cho nhanh.

Còn anh kia, quả là trời bắt tội,

Tường thấp thôi, trốn đi, trời hẵng tối”.

138

Ngay lúc ấy Anphônxô ập đến,

Cùng gia nhân và bạn bè đứng đầy.

Đang hăng hái, cả đám người hổn hển, Quyết một lần cho cô ấy biết tay.

Trong số họ, không ít anh nuốt thẹn, Vợ cắm sừng, mang tiếng xấu lâu nay.

Bệnh ngoại tình rất dễ lây, vì thế

Tha một cô, cô sau càng được thể.

139

Tôi không biết Anphônxô đã nghĩ

Và nghi ai là thủ phạm trong đầu,

Nhưng một người như ông ta, hiệp sĩ, https://thuviensach.vn

Tiếng một nhà quý tộc, đấng mày râu, Mà bất chợt đang đêm, không tế nhị

Gặp vợ mình, không nói trước vài câu, Lại đuốc, gươm, kéo cả đoàn, đột ngột.

Gì thì gì, theo tôi là không tốt.

140

Julia, như mới vừa tỉnh dậy,

Mắt nheo nheo, đi đến đứng bên chồng.

Rồi nàng ngáp, rồi liền ngay lúc ấy Khóc váng nhà trước mặt cả đám đông.

Còn bà vú của nàng thì thấy vậy,

Vội đến giường, mặt cứ tỉnh như không, Bà vén dọn, cốt ông kia được rõ

Việc hai người đã ngủ chung là có.

141

Vâng, hai người, là bà và cô chủ.

Không ngạc nhiên: các cô gái ở nhà,

Chồng đi vắng một mình không dám ngủ, Sợ người ngoài hơn sợ rắn, sợ ma.

https://thuviensach.vn

Nên dễ hiểu sao hôm nay bà vú Ngủ chung giường với cô vợ ông ta,

Chờ đến khuya, ông thanh minh thành thật Rằng hôm nay ông ra về sớm nhất.

142

Kia, cuối cùng Julia nói được:

“Anphônxô, tôi phải hiểu thế nào?

Gì xẩy ra? Quả là ông hài hước.

Đêm thế này, lại người, đuốc - vì sao?

Ôi, khốn khổ! Sao tôi không chết trước, Để bây giờ…Ôi nhục nhã biết bao!

Vâng, kiếm đi! Tha hồ ông lục lọi”.

Anphônxô chỉ nhìn quanh, không nói.

143

Rồi ông ta cùng gia nhân hăng hái

Kiếm khắp nơi, trong đáy tủ, dưới bàn.

Họ tìm thấy nào lược, gương, nào vải, Nào khăn quàng, nào tất mạng, que đan…

(Nghĩa là đủ những thứ gì con gái

https://thuviensach.vn

Có và cần để tăng chút dung nhan).

Họ rút kiếm, chọc, đâm tìm trong vách Làm vô ý, mấy ri-đô bị rách.

144

Họ còn chui xuống giường, nhưng tiếc quá, Thấy than ôi không phải cái đang tìm.

Mở hết cửa, họ soi đèn, thật lạ -

Không chỗ nào để lại dấu chân in.

Phải kiếm lại! Lần thứ hai tất cả

Lộn tùng phèo, từng sợi chỉ chiếc kim.

Thế mà lạ, không anh nào biết nghĩ

Rằng cũng nên xem trên giường một tí.

145

“Kiếm, kiếm đi! Julia thấy vậy

Càng nói to. Kiếm nữa, kiếm khắp phòng!

Bấy nhiêu năm tôi nhịn ông nhường ấy Mà ông còn… Chỉ tốn sức, mất công!

Tôi sung sướng trong nhà này thế đấy, Làm con hầu cho một kẻ như ông.

https://thuviensach.vn

Từ hôm nay đừng mong tôi chịu nữa: Phải ra tòa, đừng có chơi với lửa!

146

Ông không phải là chồng tôi, đúng thế.

Anphônxô, ông không xứng từ này.

Đã hai lần ba mươi, đâu có trẻ,

Tiếng một người cũng đứng đắn xưa nay, Mà ông đối với vợ ông như thế,

Định đặt điều để bêu xấu người ngay.

Ông là xấu, là dã man, thô lỗ,

Sao ông dám nghi cho tôi này nọ?

148

Trong đám trẻ thành Seville, ông biết, Không một ai tôi thèm chọn nhân tình.

Cũng vì ông, trò chơi tôi chẳng thiết, Trừ đấu bò và dạ hội, đăng- xinh

Không ít kẻ bám đuôi tôi theo riết, Thấy tôi lờ mà hoảng hốt, thất kinh.

Tướng Reilly chưa bao giờ thất bại, https://thuviensach.vn

Tấn công tôi, cũng phải kêu: xin vái!

149

Cazzani, một danh ca người Ý,

Tỏ tình tôi, sáu tháng hát quanh nhà.

Rồi bá tước Corniani cao quý

Khen là người đẹp nhất Tây Ban Nha.

Rồi tử tước Stronggan, thi sĩ,

Rồi anh hào từ đất Pháp, đất Nga…

Vừa năm ngoái, không được tôi đón tiếp, Một huân tước uống giải sầu sạt nghiệp.

150

Rồi một lúc, vâng, cả hai giáo chủ

Quỳ dưới chân, tôi cũng chẳng đoái hoài, Rồi công tước Đôn Fernan… thôi đủ!

Thế mà giờ, người vợ ấy vì ai,

Vâng vì ai mà đêm khuya đang ngủ

Lại thế này… Tôi hỏi: đúng hay sai?

Ông trả lời tôi đi, sao đứng thế?

Hay ông định đánh tôi chăng, không lẽ?

https://thuviensach.vn

151

Giờ tôi hiểu sao hôm qua ông nói

Phải đi đâu, như có việc bất ngờ.

Ra ông nghe thằng trạng sư nói dối, Hắn kia kìa, đang thảm hại, ngác ngơ.

Chứ mình ông, tôi tin không nghĩ nổi Những cảnh này rất ngu ngốc, vẩn vơ.

Hắn đâu cần tôi, ông hay sự thật.

Cho hắn tiền là ôi, ôi - xong tất.

152

Ông đã kiếm, không bỏ qua sợi tóc.

Hay cứ sai lập biên bản việc này?

Chứ có ai cho không tiền thằng ngốc.

Giấy trên bàn, mời ông trạng lại đây.

Còn lũ kia, hung hăng và vô học,

Tôi xin mời ông tống khứ đi ngay.

Đấy, bà vú xem chừng đang xấu hổ…

(Antônia vung tay: Mẹ chúng nó!)

153

https://thuviensach.vn

Kìa, sao ông đứng im? Đây tủ bé, Kia tủ to, và kia nữa - ghế bành.

Ông cứ kiếm, hay biết đâu có thể

Trên trần nhà đang trốn một vài anh.

Tôi muốn ngủ, mong ông không đứng thế, Kiếm nữa vào để kết thúc cho nhanh.

Mà kiếm được anh chàng nào, thiết nghĩ, Ông đừng quên cho tôi xem một tí.

154

Anphônxô, ông nghi tôi, thôi được,

Nhưng nhìn kia, đảo lộn hết trong ngoài.

Nếu có thể làm ơn cho biết trước:

Kiếm người nào, và người ấy là ai?

Béo hay gầy, mà rồi cao mấy thước?

Một ông già, hay một gã xinh trai?

Ông hãy nói tôi nghe và để biết

Rằng việc ông làm đây là cần thiết.

155

Tôi dám chắc là người kia, có lẽ

https://thuviensach.vn

Chưa năm mươi như ai đó. Phải rồi, Chứ nếu không, ông chẳng ghen đến thế.

(Vú vào nhà mang cốc nước cho tôi)

Tôi xấu hổ, làm sao tôi có thể

Khóc dễ dàng như đứa trẻ trong nôi.

Khi gả chồng, ôi mẹ tôi không nghĩ

Là chính bà đang trao con cho quỷ.

156

Hay bà vú làm ông ghen, chắc vậy?

Khi các ông xô cửa kéo nhau vào,

Hai chúng tôi ngủ chung giường ông thấy.

Còn sau này, tôi thiết nghĩ dù sao, Ông đến thăm, rất mong đừng nóng nảy.

Đứng bên ngoài chờ tí có là bao,

Vì thú thật, là đàn bà con gái,

Mà ở truồng tiếp ông, e không phải.

157

Tôi nói hết những gì tôi muốn nói, Chỉ mong sao những điều ấy sau này https://thuviensach.vn

Sẽ có ích và giúp ông hiểu nổi Rằng vợ mình quả đúng một người ngay.

Ông là thế, nhưng tôi không kết tội, Chỉ âm thầm đau khổ khóc hôm nay.

Tôi để ông với lương tâm, sự thật.

Vú đưa tôi chiếc khăn, ôi, chết mất!”

159

Anphônxô đứng ngây như thằng ngốc.

Antônia luôn đi lại trong phòng,

Sửa cái này, đặt cái kia, châm chọc, Giễu ông nhà và trêu tức đám đông

Đang đứng cạnh, máu trong người bớt bốc, Cái cơ này có lẽ phải về không.

Chỉ ông trạng xem ra còn bình tĩnh,

Chắc nhân quả cái việc này đang tính.

160

Thấy bà vú không chịu yên như thế, Hắn đâm nghi, bèn theo dõi bà già.

Hắn tin chắc rằng thằng kia không thể

https://thuviensach.vn

Trốn khỏi phòng. Nhất định phải tìm ra…

Hắn là vậy, có chết ai cũng kệ,

Và lại càng không thương tiếc Julia.

Hắn chỉ tin trong nghề mình, sự thật Là lời khai mà hắn mua khá đắt.

161

Anphônxô chúng ta thì khỏi nói

Có ngờ đâu cơ sự lại thế này.

Tìm kiếm mãi không thấy gì, rõ tội, Ngoài những lời trách mắng ấy rất gay Của bà vợ bị oan đang xỉa xói,

Trút lên chồng đủ các thứ không hay.

Nên suốt buổi Anphôngxô nhục nhã

Giơ mặt chịu những lời kia đanh đá.

162

Ông cúi mặt, lầu bầu xin lỗi vợ.

Julia liền vội vã sụt sùi,

Ông đành im, mà im là có cớ:

Đó là điềm báo trước rất không vui https://thuviensach.vn

Của những cái còn lớn hơn - đổ vỡ

Và đau buồn. Nên tốt nhất rút lui.

Hơn thế nữa, cái chuyện này bên ngoại Nhỡ mà biết thì tha hồ phiền toái.

163

Anphônxô đang phân vân khó xử

Thì bà kia tinh ý vội nói liền:

“Chẳng nhất thiết phải dài dòng văn tự, Xin phép ngài cho cô chủ tôi yên.

Bà sắp ngất…” Anphônxô ậm ự:

“Kệ các bà!” rồi như bị thôi miên,

Ông cất bước từ từ ra phía cửa.

Còn đi đâu - ông cũng không biết nữa.

164

Theo ông ta là posse comitatus,

Gã trạng sư là nhân vật cuối cùng

Còn nấn ná trong phòng, chưa muốn rút, Mặt thẫn thờ như suy nghĩ rất lung.

Gã đang tiếc: chỉ vì hiatus,

https://thuviensach.vn

Mà không thành…Nhưng đã muộn, nói chung Giờ bà vú không còn thèm giữ ý,

Đóng sập cửa trước mũi ngài công lý.

165

Cửa vừa đóng - Ôi âm mưu nhục nhã!

Ôi giả dối tình yêu! Ôi đàn bà!

Nhân danh ai, dám dối lừa tất cả?

Ôi bề ngoài, ôi thực chất yêu ma!

Các vị trách tôi nghiêm và nói quá?

Hãy nhìn kia từ chăn ấm chui ra

Là Đôn Juan đang trần truồng, ngơ ngác, Có thể nói hơi ít nhiều phờ phạc.

166

Vâng, phải khen là anh ta trốn giỏi.

Trốn ở đâu, chàng đã trốn thế nào?

Một khi giường là đống chăn và gối, Thì hai người trốn đấy cũng không sao, Tuy khó thở, tất nhiên, còn bức bối, Nhưng thực tình, tôi chẳng xót là bao.

https://thuviensach.vn

Có chết ngạt hay gì gì cũng kệ.

Xưa Clarence trong thùng bia cũng thế.

167

Mà hơn nữa, thương Đôn Juan, tôi nghĩ

Là không nên - mới ngần ấy tuổi đầu Đã mắc tội. Lại hoàn toàn tự ý.

Tội tầy đình bị Chúa cấm từ lâu.

Đành là thế, nhưng công bằng một tý, Anh chàng này đã chín chắn gì đâu.

Sáu mươi tuổi ta mới ngồi kiểm lại

Và cân nhắc việc mình làm phải trái.

168

Về tâm trạng của Juan, tôi chẳng rõ, Nhưng Thánh Kinh đã nói hết mọi điều: Thay cho đủ các thuốc này, đơn nọ,

Đám cận thần chọn một ả đáng yêu

Cho Đavit, và nhà vua từ đó

Lại hồng hào, khỏe mạnh biết bao nhiêu.

Nhưng mà thôi, vua sao không quan trọng, https://thuviensach.vn

Juan thì đúng như người không muốn sống.

169

Thời gian trôi…Hãy coi chừng, đợi đấy.

Anphônxô sẽ quay lại bây giờ.

Bà vú nhanh và khôn ngoan nhường ấy, Mà lúc này cũng phải đứng ngẩn ngơ.

Tính làm sao? Còn gay hơn lúc nãy.

Bà thở dài. Cô chủ cứ bâng quơ

Nhìn xung quanh, cuối cùng nàng im lặng.

Áp đôi môi lên má Juan nhợt trắng.

170

Juan, tất nhiên, lại hôn (ngay lập tức Chuyện vừa qua không nhớ một tí gì), Ôm chặt nàng, tay vuốt vai, sờ ngực.

Bà vú già trông thấy, quát: “Thôi đi, Xin anh chị ngồi yên cho lại sức!

Đến nước này còn quyến luyến, lâm li.

Anh chàng kia, bây giờ xin nói thật, Đã đến lúc phải cho vào tủ sắt.

https://thuviensach.vn

171

Tôi sợ quá, tay hẵng còn run rẩy.

Ôi cái đêm…Sao kinh khủng thế này?

Mà thử hỏi ai gây nên điều ấy?

Chỉ một chàng mười sáu tuổi thơ ngây.

Anh chị biết, tính ông nhà nóng nảy, Nhỡ chuyện gì thì phải nói rất gay: Tôi mất việc, hai người, ai cũng rõ, Là nhất định sẽ đầu rơi khỏi cổ.

172

Nếu tình nhân là một anh bề thế,

Tuổi hăm lăm thì không đến nỗi nào.

Chứ anh này quả không hơn thằng bé.

Đúng, thực tình tôi chẳng hiểu làm sao.

Thôi, mời cậu chui vào đây thật khẽ, Ngay bây giờ ông chủ tới. Ôi chao,

Không khịt mũi, phải ngồi yên trong tủ, Và nhất thiết là cấm không được ngủ!”

173

https://thuviensach.vn

Đúng lúc ấy Anphônxô không hiểu Bỗng từ đâu lại xuất hiện. Bà già

Phải im ngay. Ông ta liền ra hiệu

Cho bà này nên sơm sớm lui ra.

Biết có muốn làm gì thêm cũng chịu, Đưa mắt nhìn cô chủ Julia,

Antônia tay cầm đèn, lần lữa,

Khẽ cúi chào rồi đi ra phía cửa.

174

Mấy giây sau, Anphônxô lúng búng

Nhận rằng ông đã thế nọ, thế này, Rằng việc làm vừa qua không thật đúng, Ông là người hơi thô lỗ, thơ ngây.

Ông thú thật sao dạo này ai cũng

Đồn về nàng thật lắm chuyện không hay.

Nói tóm lại, ông nói hay, sôi nổi -

Một mẫu mực rigmarole khoa nói.

175

Julia chỉ lắng nghe, im lặng.

https://thuviensach.vn

Thì xưa nay giới phụ nữ lúc nào Cũng im lặng khi biết mình chiến thắng, Còn kẻ thù đang ở thế nốc-ao.

Khi vợ chồng ghen nhau, tôi nói thẳng: Người ít lời, bình tĩnh, thích làm cao Là người bị nghi một lần dan díu,

Biết chứng minh người kia ba phải chịu.

176

Julia thực tình đang muốn nói

Về ông kia và Inez rất nhiều.

Chuyện quá rõ, nhưng nàng im, bối rối.

Chắc vì nàng không muốn để người yêu Phải nghe xấu về mẹ mình, rõ tội,

(Suy cho cùng, im lặng tốt bao nhiêu).

Cũng có thể vì lý do khác hẳn:

Nàng xấu hổ, gọi chồng không đứng đắn?

177

Cũng có thể còn lý do, tôi nghĩ

Làm Julia không dám nói điều gì:

https://thuviensach.vn

Anphônxô chưa bao giờ ám chỉ, Chưa lần nào nhắc đối tượng ông nghi.

Trong cuộc sống không ít ca tế nhị

Bắt mọi người phải thủ thế nhiều khi, Nên nàng im không nhắc tên Inez,

Cốt để chồng về Juan vờ không biết.

178

Gặp những lúc rất éo le, khó xử,

Im là hơn, thêm vào đó cách này

Với phái đẹp, được cho là lịch sự

(Từ mới dùng, tôi cũng biết không hay Nhưng tiếng ta đang nghèo âm, thiếu chữ, Thơ cần vần, nên phải ép). Xưa nay Phải công nhận rằng các bà rất giỏi Về nghệ thuật giả vờ và nói dối.

179

Họ đỏ mặt, và chúng ta tin họ

(Hay ít ra tôi tin thế nhiều lần), Việc đối đáp, họ không cho thật khó.

https://thuviensach.vn

Dối đủ điều, họ không chút phân vân.

Rồi tiếp đến, cúi đầu vờ xấu hổ, Để đôi dòng nước mắt tự do lăn

Trên đôi má… Họ thở dài, họ dỗi.

Ta đành thua, mời họ đi ăn tối.

180

Tôi kể tiếp: Anphônxô thành khẩn

Xin Julia tha tội lớn cho mình.

Julia nửa như còn đang giận,

Nửa nguôi rồi, nhưng vẫn cứ làm thinh, Để ông kia đứng trước nàng, hối hận, Như Ađam trong câu chuyện Thánh Kinh Đứng bên cửa thiên đường. Vâng, cứ vậy Ông đứng yên cho đến khi chợt thấy…

181

Một đôi giày! Ừ thì sao, gì xấu,

Nhất là khi ta thấy chúng trong phòng?

Ôi thật tiếc, đôi kia, tôi chẳng giấu, Trong phòng nàng, nhưng lại của đàn ông!

https://thuviensach.vn

Ông ngớ mặt. Còn tôi thì thấy máu Trong tim mình (vì hoảng sợ) sắp đông.

Anphônxô đo đôi giày cẩn thận

Và hiểu ra - không để đâu hết giận.

182

Ông ta chạy khỏi phòng, tìm bảo kiếm.

Julia thì vội vã bổ nhào

Đến chiếc tủ: “Ôi Juan, Juan, nguy hiểm!

Trốn! Bây giờ! Các cửa sổ không cao.

Trốn khỏi đây, nhanh lên, theo ngõ hẻm, Phố ít người, trời chưa sáng, may sao.

Anphônxô đang lại kia, thôi chết!

Nhanh, nhanh lên!... Ôi Juan, Juan, tạm biệt!”

183

Một lời khuyên đáng nghe theo, khỏi nói, Rất, rất hay nhưng hơi muộn ít nhiều.

Đời là thế, trời vẫn hay bắt tội,

Bắt con người phải trả giá tình yêu.

Trong nháy mắt, Juan nhảy ra, đang vội https://thuviensach.vn

Kiếm cách chuồn, thì đáng tiếc bao nhiêu: Vừa đến cửa, Anphôngxô ập tới,

Juan vung tay đánh luôn, không cần đợi.

184

Đèn phụt tắt. “Ối làng ôi, cháy! Cháy!

Antônia liền hoảng hốt ôm đầu

Kêu thét lên, nhưng không ai động đậy, Mặc hai người cứ thả sức quần nhau.

Anphônxô chửi thề: “Mày đợi đấy!”

(Tội ông già bị đánh khá là đau).

Còn Đôn Juan trẻ, hăng như mãnh thú, Đánh luôn tay, không xót thương đối thủ.

185

Đang lúng túng chưa rút ra khỏi vỏ,

Anphônxô để rơi kiếm lúc nào.

May mà Juan không nhận ra điều đó

Chứ không thì… sẽ chẳng biết ra sao.

Đang nóng nảy, tự kiềm mình rất khó.

Chắc ông già phải trả giá rất cao.

https://thuviensach.vn

Các bà vợ ngoại tình, ôi, thật nhục, Có thể góa cả hai chồng một lúc!

186

Anphônxô cố giữ Juan thật chặt,

Miệng không quên luôn kêu cứu người nhà.

Juan đập mạnh đầu ông ta xuống đất, Làm từ mồm và mũi máu tuôn ra.

Chàng bỏ chạy thoát thân, vâng, thú thật, Có điều này tôi chẳng tiện nói ra:

Juan thoát đấy, nhưng quần đùi bỏ lại, Như Joseph trong sách kinh Do Thái.

187

Tôi thiết nghĩ cũng chẳng cần kể tiếp Việc Đôn Juan đã hoảng sợ thế nào,

Lẻn về nhà, nhờ đêm đen hào hiệp

Che trần truồng… về dư luận xôn xao, Về cả việc sau đêm kia khủng khiếp, Họ ra tòa xin li dị ra sao -

Tất, tất cả những điều trên, các vị

https://thuviensach.vn

Cứ đọc báo - viết rất hay, rất kỹ.

189

Các bài báo kể ta nghe đủ thứ,

Nào to không vụ án ấy, mấy ngày,

Ai buộc tội và rồi ai kháng cự,

Nguyên bị thế nào, hậu quả ai gây?

Nhưng hay nhất, ý nhiều mà ít chữ

Là những bài của ký giả Gơnây.

Nghe nói ông lên thủ đô năng nổ

Để thu tin về vụ này hiếm có.

190

Một sự kiện xưa nay ta ít thấy.

Từ Valdal cho tới tận bây giờ

Chưa hề có vụ nào to đến vậy,

Nên rõ ràng Inez chẳng lam ngơ.

Để xoa dịu những điều tai tiếng ấy, Bà cúng trời nào nến trắng, nào tơ, Và cho con ra nước ngoài du lịch,

Theo lời khuyên của những người thân thích.

https://thuviensach.vn

191

Vì ở đấy con trai bà, bà nghĩ,

Sẽ khôn lên, học được cái đang cần, Sẽ nghỉ ngơi ở miền Nam nước Ý,

Vài trăm ngày ở nước Pháp dừng chân.

Trong khi đó, Julia, thưa các vị,

Bị gửi vào tu viện để tu thân.

Nàng đau khổ, cho Juan nàng đã viết Một bức thư khi chia tay vĩnh biệt.

192

“Anh ra đi, đi xa, vâng, phải thế.

Tốt cho anh, nhưng em biết điều này Riêng em khổ. Trái tim anh tươi trẻ

Em chẳng còn âu yếm nữa từ nay.

Nhưng em yêu, yêu chừng nào có thể.

Nên bây giờ em viết gửi anh đây

Bức thư nhỏ, nếu mực nhòe, khó đọc, Xin đừng nghĩ đấy là vì em khóc.

193

https://thuviensach.vn

Em đã, đang, và sẽ yêu, kết quả: Vì tình yêu, mất hạnh phúc gia đình, Mất danh dự, mất lương tâm, phẩm giá, Tuy không hề than tiếc đã yêu anh.

Em biết lỗi do em gây tất cả,

Nên bây giờ em thức, đợi bình minh

Để viết nốt bức thư này đẫm lệ.

Em không dám trách anh gì, quả thế.

194

Với đàn ông, tình yêu không quan trọng, Nhưng than ôi, với phụ nữ là đời,

Là hạnh phúc, là tương lai, lẽ sống, Mà một lần vô ý dễ làm rơi.

Và đàn ông, khi trái tim trống rỗng, Họ lấp đầy bằng công việc, vui chơi.

Còn phụ nữ luôn đáng thương, bé nhỏ, Yêu, khổ đau, rồi lại yêu, đau khổ.

195

Anh được yêu và lại yêu người khác,

https://thuviensach.vn

Lại say sưa bao cái mới anh tìm.

Em chỉ biết sống cuộc đời đạm bạc, Cùng nỗi buồn đang chôn kín trong tim.

Nhưng khát vọng và tình yêu tàn ác

Có bao giờ cam khuất phục, nằm im.

Hãy nhớ em... Ồ, không, không, xin lỗi, Chuyện đã qua, anh đừng tin em nói.

196

Cả thể xác, tâm hồn, em bé nhỏ,

Nhưng em tin em đứng vững đời này.

Em chỉ nghĩ về anh, như sóng vỗ

Lên một bờ, luôn âu yếm, mê say.

Chỉ vì anh, em buồn vui, sướng khổ.

Sống âm thầm trong nỗi nhớ từ nay.

Kim la bàn về một phương rung nhẹ,

Như tim em hướng về anh, lặng lẽ.

197

Em nói hết những gì em muốn nói

Lúc này đây bên trang giấy thẫn thờ

https://thuviensach.vn

Phải gấp, gửi nhưng em không gửi nổi, Không muốn mình phải đơn chiếc, bơ vơ.

Em đã sống và yêu anh, lầm lỗi,

Chỉ tiếc mình không được chết trong mơ, Trong nỗi buồn. Nhưng không, em phải sống Để yêu anh, theo anh trên đường rộng...”

198

Viết xong thư, ngồi im không động đậy, Tay nàng run như chiếc lá trên cành.

Những dòng chữ chạy đều trên trang giấy, Những đường viền hoa mỹ bốn xung quanh, Và câu: “Elle vous suit partout” cạnh đấy, (Có nghĩa là: “Nàng sẽ ở bên anh”)

Với hình in hoa hướng dương màu đỏ,

Một biểu tượng của tình yêu, đau khổ.

199

Về câu chuyện của Đôn Juan, thiết nghĩ, Thế là tôi đã viết hết phần đầu.

Giờ phụ thuộc hoàn toàn vào các vị -

https://thuviensach.vn

Bỏ dở chừng hay viết tiếp phần sau.

Tôi rất muốn được mọi người góp ý.

Nếu viết tồi, chê cũng chẳng sao đâu.

Nhưng được khen, đúng mười hai tháng nữa Tôi sẽ viết chương thứ hai, xin hứa.

200

Bản trường ca của tôi, xin nói rõ,

Mười hai chương, kiểu epic anh hùng, Đủ tình yêu và âm mưu, đau khổ,

Bão, đắm tàu, nơi trận mạc, hoàng cung, Với đầy đủ các loại người, sau đó

Tôi viết nhiều về địa ngục. Nói chung, Như Homer và Virgil đã viết,

Không thêm bớt, toàn những điều cần thiết.

201

Các nguyên tắc của Arixtôt,

Khi làm thơ, tôi đọc lại hàng ngày.

Đây là cuốn Vademecum rất tốt

Mà những người cầm bút vẫn khen hay.

https://thuviensach.vn

Nhiều nhà thơ không thích vần, dại dột, Tôi là người trái ngược hẳn xưa nay.

Thơ của tôi phải có nhiều chất nhạc, Nhiều điển tích, cảnh và người cũng khác.

202

Trong thể loại thơ trường ca, có lẽ, Thơ của tôi hơi khác biệt phần nào

Với trường ca của rất nhiều thế hệ

Của nhiều người trong quá khứ. Vì sao?

Vì họ quá tham lam, hay kể lể,

Khen quá lời, nhân vật quá thanh tao.

Còn thơ tôi, tôi cho điều tốt nhất Là tất cả phải giống y như thật.

203

Những vị nào không tin, xin cứ việc

Đọc các trang báo nhạt, chán và dài, Đọc lịch sử, xem kịch vui, xem xiếc, Sẽ thấy điều tôi nói đúng hay sai.

Và cuối cùng, thực lòng tôi rất tiếc https://thuviensach.vn

Rằng vừa rồi quả không có một ai Trong các vị được cùng tôi tận mắt

Thấy ở Seville Đôn Juan bị ma bắt.

205

Milton, Pope thì tôi khuyên nên đọc.

Nên tránh xa các thi sĩ Phái Hồ:

Coleridge thường say, Wordsworth - nói móc, Southy là người óc bé, mồm to.

Còn Crabbe luôn dở cười, dở khóc,

Campbell buồn, ướt mà lại rất khô.

Đừng ăn cắp thơ Rogers, rất chán.

Còn Nàng thơ ông More, đừng ve vãn.

207

Nếu các vị chê tôi không đứng đắn, Hoặc lông bông thì phải nói từ đầu, Rằng các vị chưa đọc tôi cẩn thận,

Hoặc vốn thường chưa đánh đã kêu đau.

Tôi nghiêm túc, đó là điều chắc chắn, Đọc truyện này, các vị chẳng buồn đâu.

https://thuviensach.vn

Tôi dự định chương mười hai sẽ kể

Về những tay lỗi lầm nơi hạ thế.

208

Còn những ai tự cho mình là giỏi,

Sau khi nghe giải thích những điều này, Vẫn một mực không tin lời tôi nói,

Không nể tình, mà xô ghế, vung tay

Bảo thơ tôi chỉ tuyên truyền tội lỗi, Thì buộc lòng tôi đập lại gắt gay:

Rằng các vị về thơ văn rất dốt,

Rằng đổ oan cho người là không tốt.

209

Tôi rất tin rằng phần đông bạn đọc Xem thơ tôi đứng đắn, chẳng hề gì.

Tôi làm thơ (và không là anh ngốc)

Cũng muốn mình trong sử được người ghi.

(Như trẻ con, muốn răng non chóng mọc, Phải kiếm gì cho chúng mút). Nhiều khi Để biết chắc không bị chê, tôi buộc https://thuviensach.vn

Phải hối lộ cho tờ Tin Anh quốc.

210

Trong bức thư gửi lên ông chủ bút,

Tôi khôn ngoan kèm theo nó ít tiền.

Ông ta ra gặp tôi sau ít phút,

Hứa bây giờ sẽ tâng bốc tôi lên.

Cũng có thể tôi thơ ngây, mừng hụt,

Nếu sau này ông trở mặt không khen, Mà sẽ chê đủ các điều thậm tệ

Thì tôi chỉ trách tôi: Đời vẫn thế!

211

Nhưng tôi tin: Liên minh này thần thánh Nếu thành công, tôi đỡ khổ hơn nhiều.

Các báo khác tôi không lo bị đánh,

Chắc dần dần tôi cũng được thương yêu.

Các báo ấy và tôi (do khác cánh)

Nên thực tình tôi chẳng biết bao nhiêu.

Đến Tạp chí Edinburgh không thiên vị

Mà cũng đánh các nhà thơ trái ý.

https://thuviensach.vn

212

Horace nói (tôi cũng cho là thế):

Non ego hoc ferrem calidus juventa!

Sáu bảy năm trước đây, khi hẵng trẻ, Từ cái thời thậm chí trước Brenta,

Tôi hăng máu và bốc lên rất dễ,

Như vừa rồi tôi quyết chẳng cho qua.

Vâng, lúc ấy vua George III còn sống, Gặp chuyện nào bất công, tôi cũng chống.

213

Ba mươi tuổi mà tóc tôi đã bạc.

Rồi bốn mươi không biết sẽ màu gì.

Đeo tóc giả như bao nhiêu người khác?

Tim bây giờ cũng rệu rã. Nhiều khi

Tôi nghĩ lại: Trong vui chơi hưởng lạc, Một phần đời tốt nhất đã trôi đi, Rồi hoảng hốt: Tuổi thanh xuân đẹp nhất, Lòng dũng cảm, than ôi, tôi để mất.

214

https://thuviensach.vn

Biết làm sao giọt sương kia dịu mát Lên tim tôi không nhỏ lại bao giờ.

Ôi giọt sương của tình yêu dào dạt,

Của cuộc đời hư ảo những giấc mơ.

Như con ong lòng đang mang đầy mật, Mang trong lòng bao cảm hứng - nhà thơ.

Các nhà thơ, chỉ khi tim đập mạnh

Mới có thể giúp Nàng Thơ cất cánh.

215

Ôi không, không, không bao giờ, có lẽ, Trái tim tôi lần nữa lại tràn đầy, Như ngày xưa đã trào dâng sức trẻ,

Với cuộc đời luôn khát vọng, mê say.

Cái bồng bột, vâng, một thời đẹp thế, Đã qua rồi, tim khô héo từ nay.

Thay cho tiếng trái tim trong lồng ngực, Là tiếng gõ của tư duy đang thức.

216

Cũng qua rồi thời yêu đương sôi nổi.

https://thuviensach.vn

Không như xưa, các cô gái, các bà Giờ không thể bắt tôi yêu, bối rối.

Cũng qua rồi đời trác táng, bê tha.

Cả cốc rượu (cốc nước thần, nghe nói) Mà bây giờ tôi cũng chịu lánh xa.

Chỉ một cái, tự bao giờ không biết, Tôi học thêm, là bắt đầu keo kiệt.

217

Từ rất lâu tôi đuổi theo danh vọng, Cũng từ lâu bao khoái lạc, nỗi buồn Luôn chăng bẫy lừa tôi trong cuộc sống, Nên cuối cùng danh vọng hão tôi chôn.

Cái tuổi trẻ đầy đam mê, sống động Đã qua rồi, nay tỉnh táo, lớn khôn, Tôi để mất trái tim, thưa bạn đọc,

Cho tình yêu, và cho vần - khối óc.

218

Danh là gì? Là làm sao tất cả

Thấy tên ta trên trang báo nhiều lần; https://thuviensach.vn

Là ngọn đồi mà thi nhau hối hả

Ta cố trèo, không một phút dừng chân.

Chúng ta sống, hoặc làm thơ, tàn phá, Vui rồi buồn, rồi sướng khổ, vân vân, Cũng chỉ để sau này, khi phải chết, Ta lưu lại bức chân dung hạng bét.

219

Vua Khêốp, quốc vương xưa Ai Cập

Chết, bắt dân phải đẽo đá, đào hầm, Lần đầu tiên cho xây Kim Tự Tháp

Giữ xác mình trong vĩnh cửu nghìn năm.

Nhưng vô ích, xác vua bị mất cắp,

Để bây giờ mất nốt cả tiếng tăm.

Thế thì ta, những người trần đang sống, Ta biết bám vào đâu mà hy vọng?

220

Vâng, dẫu vậy, là người ưa triết lý, Tôi nhắc tôi, rằng số phận con người Thật mỏng manh, trước và sau cũng chỉ

https://thuviensach.vn

Như hoa tàn, dù hôm trước xinh tươi.

Bọn chúng ta, cả tôi cùng các vị,

Chỉ một lần trời phú tuổi hai mươi, Nên hãy sống, chăm đọc kinh, nhân thể

Chăm hầu bao, đừng trách đời quá tệ.

221

Thưa bạn đọc rất thân yêu, tôi viết Cho tới đây thế cũng đã dài dòng,

Tôi xin phép được bắt tay tạm biệt

Và chúc nhiều, nhiều may mắn, thành công.

Ta lại sẽ còn gặp nhau, ai biết,

Nếu mọi người cùng thích thế, còn không Thì gút-bai! Tính tôi, thưa các bạn, Không ép ai xem thơ khi họ chán!

https://thuviensach.vn

Chương II

1

Hỡi những người đang trên vai gánh vác Việc trông nom con cái của toàn cầu, Hãy lắng nghe, đừng cho tôi là ác:

Trẻ bây giờ cứ phải đánh thật đau.

Mẹ của Juan và rất nhiều người khác, Cố đủ điều chứ ít ỏi gì đâu,

Nhưng vô ích, anh chàng ngoan đến thế, Mà cũng hư, như trên tôi mới kể.

2

Nếu Đôn Juan được vô tư ăn học

Như xung quanh đám trẻ, được tới trường, Thì tôi nghĩ những điều kia ngu ngốc Khó mà làm tâm trí cậu vấn vương.

Cũng có thể do miền Nam tàn khốc,

Nóng chi hoài cho ai đó yêu thương.

Mười sáu tuổi đã gây nên li dị -

https://thuviensach.vn

Các ông giáo chuyện này hơi khó nghĩ.

3

Bản thân tôi, tôi không cho là lạ:

Muốn hay không cũng phải đến nước này.

Một bà mẹ thông minh nhưng thái quá, Ông giáo già vừa ngốc lại vừa say,

Cộng vào đấy, một cô trông kha khá, Có ông chồng luống tuổi, đến là gay.

Rồi hoàn cảnh, những điều trên cộng lại Thành tội lỗi, suy cho cùng cũng phải.

4

Quay quanh trục của chính mình, trái đất Bắt đời quay theo nó, lộn tùng phèo.

Ta đóng thuế, ta làm ăn, nhất nhất Luôn lựa chiều gió thổi, mở buồm theo.

Ta để quan được làm quan, cứ phất,

Để thầy đồ dạy chữ, để anh keo

Được ki cóp, và chúng ta nhờ thế

Mong được sống và nổi danh mọi nhẽ.

https://thuviensach.vn

5

Thế là Juan được gửi đi Cadiz,

Là cái nơi tôi đã ở khá nhiều,

Nơi hàng hóa của phương Nam không ít, Cũng lắm nàng rất xinh đẹp, đáng yêu (Mà chỉ riêng dáng đi thôi đủ chết, Đủ để làm khối vị thấy xiêu xiêu).

Tôi không biết nên ví gì với họ,

Hay tả họ thế nào, ôi, thật khó.

6

Với con báo? Với ngựa vằn? Chó sói?

Hay con nai đang đi lại trên đồng?

Không, tất cả không có gì sánh nổi

Với các nàng, và các vị biết không, Tôi mê nhất những đôi chân, miễn nói, Và sẵn sàng bỏ việc, chịu mất công

Ngồi suốt buổi để tìm từ ca ngợi,

Hiềm một nỗi Nàng Thơ ghen, đang đợi.

8

https://thuviensach.vn

Tôi kể tiếp: Bà Đôna Inez Cho con đi Cadiz để anh chàng

Lên tàu thủy ra nước ngoài, vĩnh biệt Với nỗi buồn, và từ đó lang thang

Nơi đất khách, mong mọi điều được biết, Sớm quên dần những tội lỗi đang mang.

Bà tiễn con lên tàu, như thể nó

Là chiếc thuyền Nô-ê trong truyện cổ.

9

Juan miễn cưỡng sai anh hầu chuẩn bị, Gói tư trang, hành lí để lên đường.

Inez buồn, tất nhiên, nhưng lại nghĩ:

“Bốn năm trời nó lưu lạc tha hương, Sẽ khôn lên”. Và kèm theo hành lý,

Ngoài những lời đầy âu yếm, yêu thương, Bà cho tiền cùng lời khuyên, thú thật, Chỉ cái đầu là Đôn Juan ưa nhất.

10

Bà Inez, để giải sầu, đã mở

https://thuviensach.vn

Một trường tư chủ nhật của riêng bà Cho những đứa trẻ con hư đủ cỡ,

Với tuổi đời: lên bốn hoặc lên ba.

Nhưng bọn chúng, hễ thấy bà là sợ -

Nhỡ chuyện gì là bị đánh không tha.

Chả là gương con trai bà bà thấy,

Nên thế hệ sau Juan bà quyết dạy.

11

Juan xuống tàu, tàu nhổ neo, thuận gió, Nhưng sóng dâng hơi khang khác mọi ngày.

Ai chứ tôi, biển này tôi biết rõ,

Vẫn bất thường, gây lắm chuyện không hay.

Đôn Juan đứng trên boong, buồn, đau khổ, Trong bụi mù, nước biển té như mây,

Với Tổ quốc Tây Ban Nha - tạm biệt, Một, hai năm hay suốt đời - ai biết?

12

Khi xa nước, tàu đưa ta rẽ sóng.

Ngắm quê hương đang lặng lẽ tan mờ

https://thuviensach.vn

Trong mây nước, lòng ai không xúc động, Nhất là người vừa mới lớn, ngây thơ?

Tôi còn nhớ: Không ít khi cuộc sống Bắt xa nhà, xa dải đất nên thơ

Là nước Anh trắng một màu của cát,

Mà càng xa, càng ngả thành xanh nhạt.

13

Vâng, Juan đứng trên boong tàu, đau khổ.

Cột buồm kêu, sóng đập té lên tàu.

Gió thổi mạnh, từ xa xa thành phố

Đã trở thành một chấm nhỏ từ lâu.

Sóng nhiều lần làm tôi say, điều đó Suy cho cùng không khó chữa lắm đâu: Vừa chớm say là tôi ăn bít-tết.

Mời các vị cứ thử xem sẽ biết.

14

Từ đuôi tàu, Juan đứng im lặng lẽ

Ngắm quê hương rất yêu dấu của mình.

Xa Tổ quốc lần đầu tiên không dễ.

https://thuviensach.vn

Anh lính quèn luôn đây đó viễn chinh Mà ra đi cũng nôn nao, như thể

Thấy rõ điềm báo trước sẽ hy sinh.

Một tình cảm làm lòng ta tê tái,

Khiến bất giác ta ngoảnh đầu ngoái lại.

15

Juan xa mẹ, xa người yêu, phải nói,

Là rất may chưa có vợ ở nhà.

Tôi cứ nghĩ: không thương Juan cũng tội.

Cả những người giàu kinh nghiệm như ta (Với trái tim đã cằn khô, tội lỗi

Mà cũng buồn khi khăn gói đi xa).

Thôi, thương ghét ra sao tùy bạn đọc, Tôi chỉ biết giờ Đôn Juan đang khóc.

16

Juan khóc thật, như xưa dân Do Thái

Khóc Sion. Tôi cũng muốn sụt sùi

Khi mỗi lần tuổi xuân tôi nhớ lại,

Nhưng Nàng Thơ tôi nhộn, chỉ thích vui.

https://thuviensach.vn

Mà rồi nghĩ: ai trẻ, giàu ắt phải Lo lên đường tìm cái thú ăn chơi.

Tôi chỉ mong khi ra đi, họ nhớ

Mang vài trang tập thơ này viết giở.

17

Đôn Juan khóc, để rơi dòng nước mắt Xuống đại dương cũng đầy muối mặn mà, Như “cái đẹp cho người xinh đẹp nhất”-

Câu nói này mẹ Hamlet tài ba

Đã từng nói khi tung hoa lên đất

Chôn xác nàng Orphelia.

Vâng, Juan khóc, biết mình hư, dại dột, Giờ tự hứa sẽ thành người rất tốt.

18

“Xin vĩnh biệt quê hương, Juan nức nở, Mà biết đâu ta sẽ chẳng bao giờ

Được thấy lại, khi ngày kia tắt thở

Trên đất người như du khách bơ vơ.

Ôi vĩnh biệt con sông ta thương nhớ, https://thuviensach.vn

Mẹ và nàng cùng tuổi trẻ, ước mơ”.

Rồi bức thư Julia hôm nọ,

Chàng đem đọc (cho thêm phần đau khổ).

19

“Anh sẽ không, không bao giờ, Juan nói, Có thể quên dù một phút trong lòng,

Cả khi biển bốc hơi thành mây khói, Hay núi đồi thành biển biếc mênh mông.

Khi tim đau - không thuốc nào chữa khỏi, Anh vô cùng… em có biết cho không?”

Đúng lúc ấy con tàu nghiêng, say sóng.

Chàng cảm thấy nao nao trong cuống họng.

20

“Julia!... (Juan buồn nôn hơn trước), Ôi người anh yêu quí, mối tình đầu…

(Ôi, mẹ kiếp! Nào cho ta ngụm nước!

Batixta đâu rồi? Còn thằng nữa đi đâu?) Julia, giá mà anh chết được...

(Đỡ ta vào! Ôi chết! Khéo, ta đau!) https://thuviensach.vn

Em thân yêu”… Juan kêu lên như thế, Nhưng rất tiếc bỗng im vì… bận ọe.

21

Chàng chợt thấy trong lòng đau, đau thắt (Hay đúng hơn, đau bên dưới dạ dày).

Ta cũng thế, khi người ta yêu nhất Phải lên đường, ta quyến luyến chia tay; Khi bạn phản; khi ta chôn xuống đất Những người nhà bị chết sớm không may.

Tôi tin chắc Juan còn than khóc nữa, Nếu giữa chừng không đau đầu, nôn mửa.

22

Ai cũng biết rằng tình yêu rất nóng, Nhưng than ôi, thành sốt cũng rất gần.

Vì tình yêu không ưa ho, viêm họng,

Hay đái đường, hay cảm cúm, vân vân.

Với những bệnh thượng lưu, còn tạm chống, Bệnh thấp hèn - tình yêu ghét, không thân.

(Vì hắt hơi làm lời thề dang dở.

https://thuviensach.vn

Ai đang yêu nhức răng là đáng sợ).

23

Nhưng say sóng mới là điều sợ nhất.

Ai xưa nay có đủ sức tỏ tình

Khi bụng dưới bị đau như dao cắt,

Lại cần người luôn xoa bóp cho anh?

Rồi nôn ọe đến đứt hơi, vỡ mật,

Vỡ mật vàng, rồi vỡ cả mật xanh.

Nên Đôn Juan buồn, yêu là một việc, Còn việc khác: anh ta nôn, rất tiếc.

24

Trinida chính là tên tàu thủy

Chở Đôn Juan tới tận cảng Leghorn,

Một cảng nhỏ ở miền Tây nước Ý.

Đấy là vùng Inez lắm bà con.

Như gia đình Môncađa, tôi nghĩ,

Luôn sẵn sàng nuôi dạy cháu lớn khôn.

Hôm ra đi, một bức thư tôi thấy

Inez gửi cho họ hàng bên ấy.

https://thuviensach.vn

25

Đi theo Juan - hai anh hầu, ông giáo, Là Pedrillo, một tiến sĩ có tài,

Biết nhiều tiếng cổ kim và mộ đạo.

Ông bây giờ cấm khẩu, thở bằng tai Vì say sóng. Nghĩ mà thương ông lão

Đang ôm đầu, chỉ mong được như ai

Đi trên đất… Gối chăn ông lần lượt Bị nước biển ngấm vào khoang, sũng ướt.

26

Gió mỗi lúc một to hơn, chập tối

Mọi người nghe tiếng bão biển rít gào.

Đám hành khách không ít người bối rối.

Thủy thủ thường bình tĩnh nói: không sao!

Vì họ quen với đại dương chống chọi, Thế mà giờ, thấy sóng biển dâng cao, Họ hạ buồm, trời đầy mây xám xịt.

Gió có thể xé dăm buồm là ít.

27

https://thuviensach.vn

Một giờ sáng, gió đổi chiều thổi giật, Con tàu rơi giữa hai ngọn sóng dồi.

Đuôi bị đứt, gãy cột buồm lớn nhất, Cả thân tàu như muốn vỡ làm đôi.

Đúng vào lúc đang loay hoay chật vật Giữa hiểm nghèo thì bỗng thấy, than ôi, Trong khoang chính nước ập vào nửa mét.

Bơm, bơm đâu, nhanh lên, không thì chết!

28

Ngay lập tức một số người hăng hái

Đem bơm bơm, một số khác bắt đầu

Tìm chỗ nứt, mong kịp thời bịt lại.

Nhưng mọi người phải vất vả hồi lâu Mới tìm thấy, rồi thi nhau đem vải -

Đủ áo quần cùng chăn đệm, giẻ lau -

Định bịt kín, bịt thật nhanh, khốn nỗi, Nước vẫn vào, không cách gì ngăn nổi.

29

Nếu không có những bơm kia có lẽ

https://thuviensach.vn

Triniđa ngay đêm ấy đã chìm, Dù cố gắng đến bao nhiêu cũng thế, Nên bây giờ tôi không thể ngồi im

Không quảng cao cho hãng Mann luôn thể: Hỡi những tàu đang bay lượn như chim Trên biển cả, bơm hãng này không xịt, Một phút bơm trăm ga-lông là it!

30

Sáng hôm sau trời như yên tĩnh lại.

Nước trong khoang cũng giảm bớt ít nhiều.

Cánh thủy thủ chưa hết lo, vẫn phải Không dám rời bơm nước, chẳng hề kêu.

Rồi đêm đến, chợt mọi người kinh hãi Thấy biển trời cứ nghiêng ngả, vẹo xiêu.

Một cơn bão sắp kéo qua, tàu thủy

Lại bị đánh, phải nằm yên, bẹp gí.

31

Vâng, nằm yên, trông thảm thương, nhăn nhở.

Nước trên boong luôn lênh láng, con tàu https://thuviensach.vn

Muốn hay không cũng làm ta chợt nhớ

Tới những gì gợi bất hạnh, buồn đau, Như chiến tranh, hay cháy nhà, đổ vỡ...

(Cái con ngưòi thường chủ ý nhớ lâu -

Ai thoát nạn, xưa hoặc nay đều thế, Về tai nạn của chính mình thích kể).

32

Không khó hiểu là vì sao lúc ấy

Khách hoang mang và lo sợ hết hồn, Họ không muốn phải lìa đời sớm vậy, Một cuộc đời luôn mặc đẹp, ăn ngon.

Cánh thủy thủ từng bôn ba, từng thấy Đủ các điều, lại khỏe mạnh, tinh khôn, Thế mà giờ cũng hoàn toàn bối rối, Phải cầu đến chai rượu rum, thật tội.

34

Không gì tốt bằng cốc rum loại rẻ

Và lòng tin vào Đức Chúa trên trời.

Nên bọn họ uống rượu nhiều vì thế, https://thuviensach.vn

Cũng hết lòng cầu Chúa cứu. Theo tôi Chính nỗi sợ bị chết chìm có lẽ

Làm mọi người quên say sóng. Khắp nơi Là tiếng khóc, tiếng rủa nguyền khốn khổ

Hòa với tiếng đại dương đang phẫn nộ.

35

Nếu không có chàng Đôn Juan nhanh trí Giơ hai tay hai súng, giữa ồn ào

Chàng bắn dọa bắt im, thưa các vị, Cái cảnh này không biết sẽ ra sao.

Đám thủy thủ liền im ngay, chợt nghĩ: Sóng bây giờ không đáng sợ là bao

So với súng của chàng kia. Trước đó

Họ nghĩ chết khi say là thượng võ.

36

Biết cái chết đang chờ mình phía trước, Họ xin Juan được uống rượu giải sầu.

Juan dứt khoát trả lời ngay: “Không được!

Phải đàng hoàng mà chết, đấng mày râu”.

https://thuviensach.vn

Trước mũi súng, giữa mênh mông sóng nước, Mọi người đành im lặng, chỉ nhìn nhau.

Nghĩ tội nghiệp Pedrillo, tuy thẹn,

Nhưng sợ quá, cũng xin trò một chén.

37

Vâng, ông lão đang vô cùng sợ sệt,

Vừa khóc to, trách oán mãi thân mình, Vừa hối hận đã theo Juan. Ông quyết Rằng sau này sẽ nhất định tái sinh.

Nghĩa là nếu gặp may ông thoát chết, Thì suốt đời lo nấu sử sôi kinh,

Chứ không chịu như Panxa dại dột

Đi theo Juan như theo Đôn Kisốt.

38

Chợt hy vọng lại lóe lên sau đấy:

Đêm vừa tan, gió đỡ mạnh, mặc dầu

Các lỗ thủng trong hai khoang vẫn chảy, Mấy anh chàng thủy thủ vẫn thay nhau Bơm thoát nước. Còn phần đông lúc ấy, https://thuviensach.vn

Gồm những người toàn già cả, ốm đau, Lên sưởi nắng trên boong, hay tìm cách Vá víu lại những tấm buồm bị rách.

39

Những miếng giẻ, những mẩu buồm sót lại Đã được đem bịt kín hết lỗ rò.

Nước đỡ chảy, nhưng con tàu vẫn phải (Bởi không buồm) chao giữa sóng dâng to.

Tốt hơn hết là không nên sợ hãi,

Phải đến cùng chống đỡ, chớ buồn lo.

Ai cũng chết tất nhiên, nhưng thiết nghĩ, Chết thế này e kém phần thi vị.

40

Sóng và gió cứ thi nhau mặc sức

Tung họ lên, dìm họ xuống suốt ngày.

Cánh thủy thủ cũng không cam bất lực Vẫn chống chèo không một phút ngừng tay, (Kéo dài thêm cái cảnh này cùng cực, Dù ít giờ), chờ biển lặng, chờ may.

https://thuviensach.vn

Tàu của họ vẫn còn bơi, hẳn vậy, Tuy không nhanh hơn vịt bầu là mấy.

41

Gió có vẻ đã lặng im hơn trước,

Nhưng tiếc thay, ai cũng thấy con tàu Tơi tả quá, nghĩ khó lòng giữ được

Để không chìm, chưa nói chuyện đi đâu.

Thêm vào đó, cả thức ăn, cả nước

Đang cạn dần. Và vô ích hồi lâu

Các ống nhòm tìm tàu xa, tìm đất -

Chỉ thấy biển và hoàng hôn đang tắt.

42

Một lúc sau gió trở chiều, lại thổi, Bão gầm lên rất giận dữ, khác thường.

Nước lại té, ập vào khoang như xối, Mà bơm thì lại hỏng - lắm tai ương.

Ai cũng biết: đã đến giờ sám hối.

Chỉ còn chờ sóng biển rủ lòng thương.

Mà lòng thương biển xanh ta đã rõ,

https://thuviensach.vn

Là lòng thương hoàn toàn không thể có.

43

Trong tuyệt vọng, một ông già thợ mộc Khóc hu hu, nước mắt chảy hai dòng, Gặp thuyền trưởng chỉ nói rằng ông khóc Không phải vì ông lo sợ - không, không.

Đại dương này ông đã đi ngang dọc,

Đã gặp nhiều bão biển lớn, mưa dông.

Ông thú thật, bây giờ ông sùi sụt

Chỉ vì thương vợ con mình côi cút.

44

Chiếc tàu thủy bắt đầu chìm. Tất cả

Khách trên boong than khóc, lạy Chúa mình.

Một số người mong thoát thân, vội vã Hứa sau này lễ trăm ngọn nến xinh.

Một số khác khôn ngoan hơn, nên đã

Kiếm xuồng bè cho xuống nước thật nhanh.

Một hành khách xin Pedrillo rửa tội, Ông kia quát: “Chỉ làm ta thêm rối!”

https://thuviensach.vn

45

Không ít người đem áo quần đẹp nhất Như sắp đi lễ hội lớn, mặc vào.

Một số khác thì chửi Trời, oán Phật, Tay ôm đầu, trách số phận lao đao.

Còn những ai xuống được thuyền, hà tất Đã hết buồn, nhưng cứ nghĩ: Dù sao Chiếc xuồng nhỏ vững vàng khi gặp bão, Vẫn tốt hơn chiếc tàu kia rệu rạo.

46

Gay go nhất với mọi người, có lẽ

Là làm sao cướp giật nổi lúc này

Một ít nước và thức ăn đủ để

Kéo thêm dài cái vận rủi hôm nay.

(Con người ta háu ăn, ai cũng thế,

Sắp chết rồi còn thấy đói). Giờ đây Những người xuống ca-nô, may cướp được Hòm bích-quy và thùng bơ đầy nước.

47

https://thuviensach.vn

Còn thuyền lớn may hơn, thừa dịp tốt Vớ một lô vừa bánh ướt, vừa giò,

Một thùng to mấy ga-lông nước ngọt, Cộng sáu bình toàn cô-nhắc, rượu nho, Thêm một ít pa-tê-sô không sốt,

Thịt ướp dầu cũng được mấy khoanh to.

Nghĩa là nhiều, nhưng bây giờ có lẽ

Chừng ấy người - như muối đem bỏ bể.

48

Các thuyền nhỏ có nguy cơ bị đắm

Ngay từ khi cơn bão mới bắt đầu.

Mà thuyền lớn hình như không vững lắm, Vì thiếu buồm, thiếu lái, trụ bao lâu?

Đám hành khách vừa khóc than, dọa dẫm, Vừa nhảy ào xuống nó, đạp lên nhau.

Họ thừa biết, nếu không thì sẽ chết -

Các xuồng nhỏ từ rất lâu đã hết.

49

Hoàng hôn buông một màu nâu ảm đạm.

https://thuviensach.vn

Mặt đại dương xa tít tắp, vô bờ.

Đêm ập đến che bầu trời mây xám

Đang quay cuồng giận giữ giống trong mơ.

Còn hành khách, cả những người dũng cảm, Cũng hãi hùng tay ôm mặt ngác ngơ:

Mười hai ngày mười hai đêm lo sợ,

Giờ sắp chết, không vui là có cớ.

50

Hai ba anh bàn nhau làm bè gỗ -

Một việc điên và vô ích lúc này.

Người khác nghe, ồ lên cười nhăn nhó.

Hỏi cười gì, chính họ cũng không hay.

Nghe mà rợn, tiếng cười kia của họ

Là tiếng cười man rợ của thằng say -

Nửa như điên, nửa như người hoang dã.

Họ mà sống qua phen này mới lạ.

51

Tám giờ tối, các máy bơm, thùng rỗng Đều được quăng xuống biển để con tàu https://thuviensach.vn

Đỡ nặng hơn, làm mọi người hy vọng Thêm ít giờ cùng sống sót bên nhau.

Gió khẽ thổi, tàu lắc lư theo sóng.

Sao trên trời nhấp nháy suốt đêm thâu.

Bỗng đột ngột con tàu nghiêng phía trước, Khẽ rùng mình rồi chìm ngay xuống nước.

52

Đúng lúc ấy, những tiếng kêu kinh khủng Bay lên cao như từ giã cuộc đời.

Người khóc than, người giơ tay lúng túng, Một số liều nhảy xuống nước và bơi, Nhưng bị biển liền nuốt ngay vào bụng.

Biển rít gầm - có thể nghĩ khắp nơi Như đang có hai đoàn quân hùng hổ

Lao vào nhau để cắn, rên, bóp cổ.

53

Tiếng kêu ấy nghe to hơn sóng vỗ,

Như âm vang tiếng đại bác ngân rền.

Rồi tất cả lại im ngay sau đó,

https://thuviensach.vn

Chỉ bốn bề gió thổi, thảm thê rên, Chỉ thỉnh thoảng ở nơi này, nơi nọ

Từ chiều sâu ghê rợn của đêm đen

Lại nghe tiếng những sinh linh sắp chết Bơi đâu đó, cô đơn và mỏi mệt.

54

Mấy chiếc thuyền, như trên tôi đã nói, Người ít hơn, tuy chắc chắn bây giờ

Không ai nghĩ rằng phen này sống nổi Giữa bão bùng biển động, sóng thờ ơ.

Thêm vào đó, ít thôi, nhưng khốn nỗi Cũng quá nhiều giữa giông tố bơ vơ.

Chiếc thuyền lớn: ba mươi người có lẻ.

Chiếc ca-nô chín người hay hơn thế.

55

Số còn lại, hơn hai trăm người khác (Những con chiên ngoan đạo) phải làm mồi Cho biển dữ, hồn lìa xa khỏi xác.

Xác mấy tuần theo con sóng cứ trôi https://thuviensach.vn

Cho đến khi lễ cầu hồn (có nhạc) Được tiến hành rất trọng thể, than ôi, Và tốn kém - nghe đồn, ngoài cơm thịt, Một lần lễ ba đồng vàng là ít.

56

Juan nhanh nhẹn lao xuống ngay thuyền lớn Giúp Pedrillo cùng nhảy xuống. Ông già Mới ngày nào còn oai nghiêm, dữ tợn, Nay hoàn toàn như cậu bé mười ba.

Còn Đôn Juan thì như đùa, như giỡn

Định một lèo cứu cả Batixta,

Hay còn gọi Tita, nhưng khốn nỗi,

Anh ta say vì bị trời bắt tội.

57

Pedro, anh hầu kia cũng vậy,

Cũng vì lý do trên mà thiệt mình.

Anh ta uống quá nhiều nên lúc ấy

Thấy cái gì cũng mờ ảo, lung linh,

Nên vừa gặp ca-nô là vội nhảy

https://thuviensach.vn

Rồi rơi ùm xuống nước lạnh. Xung quanh Có người đứng, nhưng không ai để ý.

Nên mạng sống Pedro đành bỏ phí.

58

Con chó nhỏ Đôn Hôxê để lại

Juan mang theo và cứu được lúc này.

Riêng điều đó đủ nói Juan nhớ mãi

Ông bố mình. Con chó sủa gắt gay.

Nó biết tàu sắp chìm nên sợ hãi

(Chó bao giờ cũng rất thính xưa nay).

Juan bế chặt, cho xuống thuyền, sau đó Mới nhảy theo, rất nhanh và đúng chỗ.

59

Chàng không quên nhét tiền đầy túi áo (Cả túi Pedrillo), trên dưới lẫn trong ngoài.

Sợ, đáng thương, đến lúc này ông lão Chẳng biết gì, không phân biệt đúng sai.

Còn Đôn Juan vẫn cứ tin giông bão

Sẽ nguôi dần, tin sẽ sống ngày mai.

https://thuviensach.vn

Cũng có thể nhờ lòng tin cố hữu, Mà con chó và ông kia được cứu.

60

Đêm trời tối, gió điên cuồng thổi giật.

Sóng dâng cao từ hai phía, con thuyền Rơi xuống đáy, làm cánh buồm rách nát, Hết căng phồng, giờ lặng lẽ đứng yên.

Nước biển té, tràn lên mui như tát,

Sóng hết dìm lại bất chợt tung lên Để đầy đọa những con người mệt mỏi, Vừa rét, vừa lo, vừa đau. vừa đói.

61

Chiếc ca-nô và chín người trên nó

Chẳng bao lâu bị sóng biển nhấn chìm.

Chiếc thuyền lớn thì vật vờ khốn khổ.

Lấy chăn dày, các thủy thủ dùng kim Khâu thành buồm, rồi treo lên trước gió, Làm chiếc thuyền không một phút nằm im.

Người ta khóc, thương những người đã chết, https://thuviensach.vn

Thương cho cả bích-quy và bít-tết.

62

Mặt trời mọc, đỏ vàng như viên gạch, Báo cơn giông sắp sửa đến, rất gần.

Đành chịu chết, ôi chỉ còn một cách Là bằng lòng cho con tạo đưa chân.

Ai cũng đói, áo quần ai cũng rách,

Rét run người, nước biển ướt toàn thân, Nhưng rất may là mỗi người được phát Một cốc rum và bánh mì một lát.

63

Ba mươi người chen chân nhau chật chội Trong chiếc khoang bé nhỏ của con thuyền.

Người thì đứng, kẻ chắp tay quỳ gối, Kẻ mơ màng trong ý nghĩ triền miên.

Tất cả yếu, gầy, đau và mệt mỏi,

Sốt hoành hành, nóng lạnh cứ thay phiên.

Bầu trời thấp giữa đại dương giông tố

Là tấm áo đang che lên người họ.

https://thuviensach.vn

64

Người ta nói, chính lòng ham muốn sống Có thể tăng tuổi thọ mỗi con người.

Khi đau yếu, với bệnh tình muốn chống, Ta bắt mình phải phấn chấn vui tươi, Để sợi chỉ, nhờ ước mơ, hy vọng,

Không giữa chừng bị đứt phựt làm đôi.

Ai hay buồn thì đời mình chắc hẳn

Vốn đã ngắn lại càng làm thêm ngắn.

66

Gặp tai nạn giữa biển khơi cũng vậy, Nhờ lòng tin vào cuộc sống, vào mình, Mà thủy thủ trong khó khăn nhường ấy Vẫn vững vàng không cam chịu hy sinh.

Họ cưỡi sóng, luôn nay đây mai đấy, Luôn yêu đời, mọi nguy hiểm coi khinh.

Nghe nói thuyền Argô xưa Hy Lạp

Nhờ niềm tin mà vượt qua bão táp.

67

https://thuviensach.vn

Về bản chất, người là con ăn thịt, (Có thiếu chăng, cũng một bữa một ngày) Như cá mập, như hùm, mà không ít,

Nên mất phần là sẽ thấy rất gay.

Tuy kể ra, nếu bữa ăn xám xịt,

Có thể xài xà-lách hoặc trái cây.

Nhưng cánh ta, những người quen lao động, Cần thịt lợn, thịt cừu non để sống.

68

Ba ngày sau, biển hoàn toàn im lặng, Trời trong xanh, không một ngọn gió nào.

Mọi người mệt, chỉ nằm yên sưởi nắng Trên con thuyền theo sóng, khẽ chao chao.

Lúc tỉnh dậy, cổ cháy khô, miệng đắng, Họ nhìn thùng lương thực, thấy nôn nao, Rồi quyết định thả sức ăn tùy ý.

Mai ăn gì, họ hoàn toàn không nghĩ.

69

Và kết quả, tất nhiên ai cũng biết, https://thuviensach.vn

Một loáng sau hết sạch, chẳng còn gì.

Cả thịt, bánh và rượu nho đều hết.

Mọi người chờ gió nổi, đẩy thuyền đi (Chứ dùng sức mà chèo thì quá mệt,

Các mái chèo cũng trục trặc đôi khi).

Thật không dễ, biển yên nhưng lặng gió.

Lương thực hết, cái gì đang đợi họ?

70

Ngày thứ tư, trời vẫn yên như thế.

Biển bao la như ngực trẻ phập phồng Trong giấc ngủ, thở đều đều rất khẽ, Biển và trời cùng sâu thẳm, xanh trong.

Bị đói khát luôn điên cuồng dày xé, Phải làm gì? Chiều hôm ấy, mất công Juan khẩn khoản xin tha cho con chó.

Người ta giết, mỗi người hai miếng nhỏ.

71

Còn bộ da, sáng hôm sau tất cả

Chia nhau ăn, nhưng Juan vẫn lắc đầu, https://thuviensach.vn

Vì chàng nghĩ: Con chó kia quý giá Là những gì bố để lại từ lâu.

Chàng cố giữ, nhưng cuối cùng đói quá, Mới tạm cầm, vâng, chỉ một chân sau.

Chàng hào hiệp đem chia thầy một nửa.

Ông kia ăn, nhìn Juan như muốn nữa.

72

Ngày thứ bảy - vẫn không hề có gió.

Mặt trời lên, thiêu đốt những thân gầy Như xác chết đang nằm trên mặt gỗ.

Biển hiền hòa mà ác thế. Từ nay

Nước ngọt hết và bánh ăn không có.

Cái chết chờ. Giờ phải tính sao đây?

Một ý nghĩ âm thầm mà dữ dội:

Phải ăn thịt nhau thôi! Ai dám nói?

73

Rồi cuối cùng, bỗng một anh nói khẽ

Ý nghĩ kia vào tai bạn của mình.

Anh bạn ấy với người bên, cứ thế

https://thuviensach.vn

Tiếng thì thầm đáng sợ cứ truyền nhanh.

Không ai biết ai đầu tiên có thể

Nói thành lời điều đó. Bỗng đồng thanh Tất cả thét: Rút thăm! Không thể khác!

Chọn người chết cho chúng ta xé xác!

74

Các đồ vật làm bằng da trước đấy

Họ tranh nhau chén sạch tự bao giờ,

Nay bới lục, cố tìm nhưng chẳng thấy Dù một vài mẩu bánh hoặc hơi bơ.

Thậm chí lúc làm thăm, không có giấy, Họ buộc lòng, tôi xin lỗi Nàng Thơ,

Phải dùng sức bắt Juan, thưa các vị, Đưa cho họ bức thư chàng yêu quý.

75

Thăm làm xong, kia, mọi người lặng lẽ

Đứng nhìn nhau, không ai nói câu nào.

Cả cái đói cũng nằm im như thể

Biết lúc này đang quan trọng là bao.

https://thuviensach.vn

Ăn thịt nhau, vâng không ai muốn thế, Nhưng cảnh tình bắt buộc, biết làm sao?

Và kết quả, thật không ai lường hết: Pedrillo bắt được thăm phải chết.

76

Ông tiến sĩ chỉ yêu cầu được cắt

Động mạch tay để máu chảy, dần dần Ông sẽ chết - chết cách này đẹp nhất, Không đau buồn, không gợn chút băn khoăn.

Quả giáo dục không uổng công, đúng thật.

Như một người ngoan đạo được ban ân, Ông thành kính ôm hôn cây thập ác,

Rồi chìa tay, mắt nhìn sang hướng khác.

77

Để đền công, người cắt tay ông lão Được ưu tiên cho chọn trước hơn người Một phần ngon, nhưng anh ta chỉ bảo Thích một mình uống máu lúc đang tươi.

Còn tất cả Pedrillo (trừ quần áo

https://thuviensach.vn

Và ruột già cho cá mập đang bơi), Đám người đói tranh nhau ăn, thật khiếp.

Nghĩ mà thương ông giáo già tội nghiệp.

78

Đám người đói tranh nhau ăn, đúng vậy, Trừ đôi anh còn hơi ngại phần nào,

Trong số họ có Đôn Juan, trước đấy Đã chối từ ăn thịt chó. Dù sao

Thế cũng tốt. Và chỉ riêng điều ấy Đủ dễ dàng cắt nghĩa được vì sao

Juan không nỡ, cả khi đang bụng đói, Ăn thịt thầy. Thật đáng khen, thật giỏi.

79

Thế là may cho đôn Juan. Tối đó

Cái việc kia cho kết quả rõ ràng:

Ai tham ăn, giờ như điên, khốn khổ, Khóc, kêu gào dưới nắng gắt chang chang.

Rồi nóng, khát, gầm gừ như lũ chó, Ngứa, vật vờ trên boong gỗ lang thang, https://thuviensach.vn

Họ rứt tóc, xé áo quần, la hét, Và lần lượt trong hôn mê họ chết.

80

Sau lần ấy thuyền nhẹ hơn: nhiều vị, Đã đi theo thần chết tận nơi nào.

Chỉ sống sót một vài anh mất trí,

(So với người được chết - thiệt thòi sao).

Còn những anh chưa điên thì đã nghĩ

Ai là người nên ăn tiếp, ôi chao,

Như thể họ bài học kia không biết,

Không nhớ việc bao nhiêu người đã chết.

81

Béo hơn cả là một ông thuyền phó.

Xung quanh ai cũng nghĩ: chén anh này!

Ông ta béo, thịt ngon nhưng rõ khổ,

Hay trở trời đau ốm vặt gần đây.

Và sở dĩ ông ta chưa bị họ

Biến thành mồi cho họ chén: rất may, Ở Cađiz các bà cho một cái

https://thuviensach.vn

Mà đàn ông thoáng nhìn ai cũng ngại.

82

Pedrillo mọi người ăn chưa hết.

Một số anh trông thấy cảnh vừa rồi Cũng đâm hoảng; một số anh sợ chết Nhưng chén đều xác ông lão không thôi.

Chỉ Đôn Juan của chúng ta hào hiệp

Nhá vải buồm thay mớ thịt đang ôi.

Trừ những lúc bắt được vài chim lạc, Thì tất cả mới tạm ngừng ăn xác.

83

Ai hoảng sợ khi cảnh trên phải thấy, Thì Ugolino xin hãy nhớ: ông già

Kể xong chuyện thương tâm, liền ôm gáy Kẻ thù mình mà ngoạm, cắn, kêu la.

Nên thủy thủ ăn thịt nhau như vậy

Suy cho cùng không khó hiểu, vì ta

Biết rằng họ đang rơi vào địa ngục, Hơn địa ngục Dante trong “Thần Khúc”.

https://thuviensach.vn

84

Đêm hôm ấy trời đổ mưa, may quá.

Đứng trên mui, như đất nẻ lâu ngày

Vì hạn hán, họ ngửa đầu, miệng há

Đón những dòng nước ngọt phất phơ bay.

Ta cũng thế, nếu rơi vào Trung Á,

Khát vài lần là sẽ biết nhau ngay.

Tôi dám chắc, bấy giờ ta hiểu được Rằng chân lý chỉ có trong cốc nước.

85

Mưa khá to, mọi người tìm đủ cách

Uống thỏa thuê, nhưng không đỡ tí nào.

Cho đến khi chợt nhớ ra: chăn rách

Và áo quần được mang tới. May sao

Chúng đẫm nước, họ thi nhau vắt sạch Vào miệng mình - thật đơn giản biết bao.

Đây chắc chắn lần đầu tiên họ biết Rằng nước mưa, trời đất ơi, ngon tuyệt.

86

https://thuviensach.vn

Lưỡi họ rộp và thâm sì, rát bỏng, Máu trên môi theo kẽ nứt ứa đầy.

Họ uống mãi vẫn thấy khô cuống họng, Như anh giàu dưới địa ngục giơ tay

Vì quá khát, vì quá đau, vì nóng,

Xin anh nghèo từng giọt nước. Giờ đây Nếu điều trên Thánh Kinh không nói dối, Thì khối anh sẽ cam tâm nghèo đói.

87

Có ông bố và hai con bị nạn.

Một người con trông khỏe mạnh, yêu đời, Gặp khó khăn cậu không buồn, không nản, Nhưng cuối cùng, bất chợt bỗng hắt hơi Và tắt thở. Ông bố già nhíu trán,

Nhìn con mình vứt cho cá đang bơi

Rồi lẩm bẩm: “Thôi, ý trời đã vậy”, Mắt ráo khô, nhìn thẫn thờ đâu đấy.

88

Cậu thứ hai thì yếu hơn, nhỏ bé,

https://thuviensach.vn

Da xanh xao, thích một chỗ nằm dài, Nhưng trái tim và tâm hồn vẫn khỏe, Chẳng dễ dàng chịu chết, sống rất dai.

Cậu ít nói, chỉ đôi khi lặng lẽ

Nhìn bố già đang lo nghĩ ngày mai

Con sẽ chết, phải một mình đau khổ.

Cậu mỉm cười, cốt động viên ông bố.

89

Ông bố cậu vẫn không nguôi thất vọng, Ngồi bên con, một phút chẳng dám rời Để chăm sóc, mong cho con được sống.

Khi bất ngờ có những giọt mưa rơi

Thì đứa bé đã nằm im lại bỗng

Mở mắt nhìn như mới được hà hơi,

Ông bố vội hai tay cầm nắm giẻ,

Định vắt nước cho con, nhưng quá trễ.

90

Thằng bé chết, và thẫn thờ người bố

Ôm trên tay cái xác nhỏ không hồn

https://thuviensach.vn

Mà lắc lắc, ru ru như thể nó Sẽ bất ngờ sống lại. Đến khi con

Bị vứt xuống đại dương đang phẫn nộ

Nay thành mồ và vĩnh viễn vùi chôn, Thì ông ngã để rồi không thể dậy,

Chỉ chốc chốc tay và chân run rẩy.

91

Chợt từ đâu, trên trời cao xuất hiện, Xuyên qua mây là một chiếc cầu vồng, Làm tất cả bỗng sáng bừng trên biển, Như mặt trời xua gió rét mùa đông,

Như ngọn cờ bay cao trên trận chiến Với bảy màu, rực rỡ cả tầng không.

Chiếc cổng lớn nhà trời to, đẹp thật.

Kia lung linh, rồi bất ngờ biến mất.

92

Là con đẻ của mặt trời, hơi nước,

Chiếc cầu kia luôn đổi sắc thay màu.

Như ảo thuật, sau không hề giống trước, https://thuviensach.vn

Đỏ rồi vàng, một chốc lại thành nâu.

Nó lấp lánh như trăng soi mặt nước, Nửa vòng tròn bên tháp suốt canh thâu.

(Những vết xanh sau khi ta đánh bốc, Trông cũng giống cầu vồng, thưa bạn đọc).

93

Người bị nạn thấy cầu vồng vội nghĩ

Đây điềm vui báo trước sự tốt lành.

Người Hy Lạp ngày xưa và người Ý

Đã nhiều lần tin như thế. Còn anh Đang mệt mỏi, không cái ăn, thối chí, Chỉ thấy trời và biển nước xung quanh, Chắc cầu vồng sẽ làm anh hy vọng, Và tin nó sẽ giúp anh được sống.

94

Cũng lúc ấy, một con chim nho nhỏ,

Giống bồ câu, chắc có lẽ lạc bầy, Lông màu trắng, nhìn chiếc thuyền nghiêng ngó Như đang tìm chỗ trú, nghỉ vài giây.

https://thuviensach.vn

Nó lượn mãi quanh chiếc thuyền, muốn đỗ, Thế mà rồi không chịu đỗ, cứ bay

Cho đến tối, rồi biến đi đột ngột.

Mọi người tin âu cũng là điềm tốt.

95

Tôi thì nghĩ, chắc không sai, lúc ấy Nó rất khôn khi không đậu xuống thuyền: Những con thú hai chân kia nó thấy

Chẳng bao giờ cam chịu để nó yên.

Vâng, cả chim của Nô-ê cũng vậy,

Nếu lúc này đỗ xuống, những người điên Vì đói khát, sẽ ăn ngay một thể

Cả thịt chim và cả cành nguyệt quế.

96

Đêm lại đến, trời bắt đầu nổi gió.

Gió vừa thôi, sao vẫn sáng trên đầu.

Chiếc thuyền dạt về một nơi nào đó, Nhưng mọi người không thể đoán về đâu.

Một số khoe là thực tình chính họ

https://thuviensach.vn

Thấy đất liền. Một số bảo: Còn lâu.

Số còn lại thề họ nghe đại bác

Đang bắn nhau đâu đây, không thể khác.

97

Trời rạng sáng, không hiểu sao gió tắt.

Chợt có ai đứng trước mũi, đang nhìn, Bỗng kêu to: “Kia rồi, kia, đất! Đất!” -

Phía chân trời một vệt thẫm mờ in.

Những người khác thì dướn chân, dụi mắt, Dẫu rất mừng, lòng thực sự chưa tin.

Nhưng bờ biển đang hiện dần trước họ.

Núi, cây xanh trông mỗi ngày một rõ.

98

Liền sau đấy, người khóc to vô cớ, Người ngạc nhiên đưa đôi mắt dại đờ

Ngắm xung quanh như còn chưa hết sợ, Kẻ nhìn trời lì lợm, vẻ thờ ơ.

Người, có lẽ lần đầu tiên bỗng nhớ

Lạy Chúa Trời, không biết tỉnh hay mơ.

https://thuviensach.vn

Chỉ ba anh vẫn ngủ say mê mệt, Người ta gọi, nhưng hóa ra đã chết.

99

Ngày trước đó, họ tình cờ bắt được

Chú rùa to béo và đẹp, chú này

Đang khoan khoái ngủ yên trên mặt nước, Nên chiếc thuyền ghé lại chẳng hề hay.

Họ được chén một bữa no. Khác trước, Giờ tinh thần, hy vọng lại lên ngay.

Họ tin chắc: một đặc ân nhường ấy

Không ngẫu nhiên, mà do trời muốn vậy.

100

Một lúc sau bờ hiện lên rất rõ,

Núi và khe cùng cây mọc lút đầu.

Dòng hải lưu cũng chảy về hướng đó.

Mọi người nhìn và tranh cãi hồi lâu.

Họ bị lạc - đã bao lần đổi gió,

Biển mịt mùng, ai biết đấy là đâu.

Anh thì đoán là Etna, Hy Lạp.

https://thuviensach.vn

Anh tự hỏi: Hay đây là nước Pháp?

101

Trong lúc ấy dòng hải lưu cứ chảy,

Đưa gần thêm cái đích họ mong chờ.

Như hồn ma Harôn, không động đậy,

Họ - bốn người còn sống sót, bơ vơ.

Cả đến xác ba bạn mình chết đấy,

Họ cũng đành, dẫu đói, phải làm ngơ.

Sát bên thuyền là hai con cá mập

Đoán có mồi, đang bơi theo rất gấp.

102

Nóng rồi lạnh, rồi buồn đau, khát đói Đã làm xong, làm rất tốt việc mình.

Thật thảm hại, họ yếu gầy, mệt mỏi.

Mẹ họ giờ nếu gặp cũng thất kinh

Không nhận ra. Vì khó khăn trăm nỗi, Họ chết dần, con số giảm rất nhanh.

Nhưng có lẽ Pedrillo quả thật

Đã làm họ phải lìa đời nhiều nhất.

https://thuviensach.vn

103

Bờ mỗi lúc một gần hơn: trong gió

Như đã nghe hương cây, đất ngọt ngào.

Tuy còn xa, mọi người hình dung rõ

Cảnh um tùm tán lá khẽ xôn xao.

Lên vách đá sóng ì ầm đang vỗ,

Biển và trời xanh biếc, đẹp làm sao.

Ai cũng nghĩ: Thật khó tin, không lẽ

Mình thoát chết nhanh, bất ngờ như thế?

104

Sắp tới nơi, họ thấy bờ yên lặng,

Đá nhấp nhô, không một dấu chân nào.

Sóng giận dữ, luôn xô nhau bạc trắng, Nhưng mọi người không sợ - có làm sao!

Lòng khao khát vào đất liền đã thắng.

Và con thuyền theo gió cứ đà lao.

Cứ đà lao đến khi va phải đá,

Thuyền lật sấp, mọi người chìm tất cả.

105

https://thuviensach.vn

Nhưng Đôn Juan, rất may từ thuở bé Sống gần sông nên bơi lội khá tài.

Sau lớn lên đã nổi danh vì thế,

Trở thành người bơi có một không hai.

Nếu cần thiết, anh ta còn có thể

Vượt vịnh Helespont, không thua ai.

Vượt vịnh ấy xưa nay không bị chết, Chỉ có tôi, Linde và Ekenhet.

106

Nên tuy đói và tay chân mệt rã,

Juan vẫn bơi, hy vọng với cách này

Vượt sóng dữ, cố bò lên bãi đá

Trước mặt mình, xa chỉ một tầm tay.

Như đã nói, có bốn người tất cả,

Nhưng hai người rơi xuống nước chìm ngay Vì không hề biết bơi, còn anh nữa

Cá mập đớp, người đứt thành hai nửa.

107

Còn nhân vật chúng ta, ai biết trước, https://thuviensach.vn

Cũng chìm thôi, nếu không gặp mái chèo Rất ngẫu nhiên trôi ngang may vớ được -

Ơn chúa trời gửi giúp lúc gian neo.

Đang sắp xỉu, Juan buông mình trên nước, Mặc sóng dồn, gió thổi cuốn đi theo.

Rồi cứ thế Juan trôi, bơi mệt mỏi

Và bị sóng hất lên bờ, hấp hối.

108

Mười ngón tay cắm rất sâu xuống cát, Juan nằm im như tắt thở, gục đầu.

Biển giận dữ, sóng chồm lên ào ạt,

Muốn kéo chàng trở lại để vùi sâu.

Chàng nằm đấy, trước cửa hang râm mát, Sống để còn thoi thóp biết mình đau, Và sắp chết sau bao nhiêu gian khổ.

Giờ mà chết? Thật thế ư điều đó?

109

Chàng gượng sức, cố từ từ đứng dậy, Nhưng than ôi lại gục xuống. Lúc này https://thuviensach.vn

Chàng đưa mắt như muốn tìm ai đấy Trong những người chung số phận lâu nay.

Nhưng thật tiếc, xung quanh Juan chỉ thấy Xác một người vừa chết đói gần đây Giữa đất khách, nơi xa xôi, vắng vẻ

Anh ta kiếm chỗ chôn mình như thế.

110

Nhìn cảnh ấy, trong đầu Juan tất cả

Bỗng mờ đen, chàng liên tưởng đến mình, Và bãi cát cùng bờ khe, núi đá

Bỗng quay cuồng, trôi giạt bốn xung quanh.

Chàng lại ngất, hai cánh tay mệt lả

Buông mái chèo còn đẫm nước long lanh.

Như bông huệ héo tàn, trên bãi cát

Juan nằm im, sóng bên chân dào dạt.

111

Không ai biết trong bao lâu chàng ngất, Đã nằm yên như thế tự bao giờ.

Với Đôn Juan, cả thời gian, trời đất https://thuviensach.vn

Đều chập chờn nghiêng ngả giống trong mơ.

Chàng quên hết, cho đến khi chật vật, Sự sống dần trở lại các bắp cơ,

Và máu chảy đều hơn tuy mỏi mệt,

Nhưng từng bước đang thắng dần cái chết.

112

Juan mở mắt, nhắm ngay rồi lại mở.

Chàng nhìn quanh, cứ tưởng ở trên tàu Đang lắc lư giữa đại dương đáng sợ, Nhưng cuối cùng chàng hiểu, một giây sau Chàng lại trách là chúa trời sao nỡ

Bắt kéo dài cuộc sống quá buồn đau...

Bỗng bất chợt, như trong mơ chàng thấy Một khuôn mặt, tuổi mười lăm, mười bảy.

113

Khuôn mặt ấy cúi gần, nhìn đã rõ,

Như sưởi Juan bằng hơi ấm của mình.

Đôi bàn tay dịu dàng như ngọn gió

Xoa trán chàng, đôi má, cặp mắt xinh.

https://thuviensach.vn

Còn nhân vật của chúng ta lúc đó Đáp thế này, tôi nghĩ cũng thông minh: Chàng thấy đỡ và bắt đầu cử động, Rồi thở dài - thế là Juan lại sống.

114

Áo của mình, cô kia đem đắp khẽ

Lên người Juan, lúc ấy nửa lõa lồ.

Còn đầu Juan, hai tay nàng nâng nhẹ, Ôm vào lòng, vừa âu yếm, vừa lo.

Tóc của Juan ướt và dài như thế,

Cũng được nàng giũ sạch cát, vắt khô.

Nàng lặng lẽ lắng nghe từng tiếng đập Trái tim Juan và tim nàng rất gấp.

115

Liền sau đó, cùng người hầu (phải nói, Tuy già hơn nhưng nhanh, khỏe hơn nhiều), Nàng đưa Juan vào hang sâu mờ tối,

Không bóng người, chỉ đá ướt và rêu.

Và giữa cảnh âm u kia, nàng vội

https://thuviensach.vn

Nhóm lửa hồng, tiếng củi tí tách kêu.

Trong ánh lửa luôn lung linh, diễm lệ, Nàng đứng đó như thiên thần giáng thế.

116

Trên vầng trán thông minh và rất trắng Là sợi dây xâu một chuỗi tiền vàng.

Đôi bím tóc màu nâu to và nặng

Dài đến gần chấm gót, rẽ sang ngang.

Trong giới mình, nàng cao hơn, thon thẳng, Như có gì rất kiêu hãnh, cao sang.

Cũng đúng thôi, điều này không khó hiểu -

Cô nào xinh, hơi kiêu là tất yếu.

117

Đôi bím tóc màu nâu, vâng, quả vậy,

Nhưng mắt đen như bóng tối một màu.

Đôi hàng mi cũng rất đen, đen láy,

Che cái nhìn say đắm sắc và sâu.

Như ta biết, nhiều khi đôi mắt ấy Nếu nhìn ta, ta sợ, lánh xa mau,

https://thuviensach.vn

Vì ta nghĩ: trước ta là đôi rắn Thè lưỡi đỏ, đang xông ra định cắn.

118

Đôi má nàng thì ửng hồng, tươi sắc Như hoàng hôn phơn phớt đỏ ráng chiều.

Đôi môi đẹp ai nhìn, tôi dám chắc,

Cũng thở dài trong liên tưởng, đăm chiêu.

Nàng rất xứng để các nhà điêu khắc Chọn làm người mẫu tượng của tình yêu.

Tượng luôn đẹp hơn người, nghe bảo thế.

Tôi thì nghĩ đó là điều không thể.

119

Để chứng minh những lời trên, xin phép Được dẫn ra một thí dụ thế này:

Có một nàng Tô Cách Lan xinh đẹp

Được chọn làm nhiều mẫu tượng lâu nay.

Nhưng các tượng, chao ôi, trông mà khiếp.

So với nàng đều thua hẳn. Không may Nếu thời gian bắt da nàng nhăn lại, https://thuviensach.vn

Thì cái đẹp sẽ mất đi mãi mãi.

120

Nên người đẹp của chúng ta, tôi sợ

Khó mà ai lưu lại được cho đời.

Tuy đơn giản, quần áo nàng sặc sỡ,

Khác áo quần ta vẫn thấy khắp nơi Ở đất nước Tây Ban Nha. Tôi nhớ

Khi ra ngoài có việc, hoặc vui chơi

Họ chọn loại áo dài màu giản dị,

Lê trên đất, nghe sao mà huyền bí.

121

Còn quần áo của nàng, như đã nói,

Màu hơi chua, nhưng xinh đẹp khác thường.

Từ mái tóc để xòa như chải vội,

Cổ tay ngà đeo chuỗi ngọc dễ thương, Đến vầng trán với dãy tiền vàng chói, Sợi dây chuyền bằng đá quý, kim cương -

Đều đẹp hết. Duy một điều, thú thật, Là chân nàng đi giầy, nhưng không tất.

https://thuviensach.vn

122

Quần và áo cô hầu, tuy không khác, Vải xấu hơn, cũng sặc sỡ nhiều màu.

Cô ta chẳng có vàng nhưng có bạc

Trên trán mình, và bạc đó nghe đâu

Là cái vốn hồi môn. Khăn che mặt

Cũng không bằng, tuy na ná như nhau.

Mắt cũng đen, cũng xinh, nhưng thiết nghĩ, Có hơi lác và bé hơn một tý.

123

Thế là Juan được hai cô gái ấy

Đem vào hang đang chăm sóc lúc này.

(Thì phụ nữ bao giờ mà chả vậy,

Coi giúp người là hạnh phúc, là may).

Xúp của họ có cái tên gì đấy,

Mà thực tình trong thơ phú xưa nay,

Từ cái thời của Homer sôi nổi,

Ngon thì ngon, nhưng chưa ai thấy nói.

124

https://thuviensach.vn

Họ là ai? Bây giờ xin nói rõ, Vì tính tôi là chúa ghét mập mờ.

Họ không phải thần hay tiên này nọ, Mà hai người con gái rất ngây thơ.

Người thứ nhất là cô hầu, điều đó Ta dễ dàng đoán ngay được, còn cô

Trẻ, đẹp hơn, con một người chân thật, Sống trên biển, chuyên làm nghề đánh bắt.

125

Vâng, đánh bắt - một dân chài từ bé, Ông ta nay vẫn tiếp tục hành nghề.

Bắt cả cá, cả cái gì hơn thế.

Người đồn ông phát đạt rất ghê,

Bằng cách cướp và bán mua nô lệ.

Ông bị đời từng lên án, trách chê,

Nhưng cứ giàu, ngày càng thêm thế lực, Có bạc triệu, càng hành nghề thả sức.

126

Như tông đồ của Pete, ông bắt

https://thuviensach.vn

Tất cả ai vô phúc ghé qua nhà.

Ông chăng lưới giữa thanh thiên bạch nhật, Bắt những tàu ngờ nghệch trót đi qua.

Các hàng hóa tất nhiên ông lấy tất.

Còn con người - các thủy thủ tài ba

Và hành khách - ông biến thành nô lệ, Đến nước Thổ bán giá cao khá dễ.

127

Vốn gốc gác là một người Hy Lạp,

Ông ta xây trên đảo một lâu đài,

(Hòn đảo nhỏ thuộc khu Cycláp)

Sống đàng hoàng, tôi nghĩ chẳng thua ai.

Còn về việc ông ta nay phạm pháp,

Việc bắt người - chưa hẳn đúng hay sai.

Tôi chỉ biết lâu đài ông tuyệt diệu, Đủ tranh tượng, bạc và vàng không thiếu.

128

Ông ta có chỉ một cô con gái

Là Haiđê, xinh đẹp đến mê hồn,

https://thuviensach.vn

Đẹp hơn cả gia tài cha để lại, Hơn số tiền rất lớn của hồi môn.

Như chiếc cây luôn xanh tươi, mềm mại, Trong dư thừa, cô cứ thế lớn khôn.

Nay đến tuổi, rất nhiều anh dạm hỏi, Nhưng Haiđê đã thẳng tay từ chối.

129

Một sáng nọ, nàng Haiđê đi dạo

Thấy Đôn Juan đang hấp hối một mình Trên bãi cát, hầu như không quần áo, Nên thoạt nhìn, nàng hoảng hốt, thất kinh.

Nhưng vốn dĩ tính thương người ngoan đạo, Thấy một chàng da rất trắng, lại xinh Bị sóng đánh nằm mê man, đói rét,

Nàng không nỡ để anh ta phải chết.

130

Nhưng đưa thẳng anh ta về nhà bố

Haiđê cho hơi nguy hiểm phần nào,

Vì làm thế là đưa Juan xuống mộ,

https://thuviensach.vn

Chẳng khác gì đem cá đặt đầu dao.

Bố của nàng thông minh, ai cũng rõ, Biết làm gì và xử sự ra sao.

Ông nhất định nuôi cho Juan béo khỏe, Rồi đem bán ở chợ trời nô lệ.

131

Thế là nàng theo cô kia gợi ý

(Chủ thường nghe ý kiến những người hầu) Đưa chàng trai vào trong hang tạm nghỉ, Rồi dần dần sẽ tính kế lo sau.

Nàng rất thương Đôn Juan, tôi thiết nghĩ

Cái điều này không khó hiểu lắm đâu.

Lòng thương người, như thánh Paul đã dạy, Sẽ mở cửa thiên đường cho ta thấy.

132

Họ nhóm lửa mong cho Juan khỏi lạnh.

Củi ở đây không hiếm, đốt tha hồ.

Khắp bãi biển bao năm nay sóng đánh Dạt lên bờ từng đống gỗ rất to.

https://thuviensach.vn

Tàu gặp đá, vỡ tan thành muôn mảnh Để bây giờ trên cát bẩn phơi khô.

Nhờ ơn Chúa - ván, chèo, dây, gỗ mục Đủ đốt lửa hai mươi nơi một lúc.

133

Để làm giường cho Đôn Juan lúc ấy,

Họ trải chăn và áo ấm chàng nằm.

Họ chỉ sợ anh chàng đau, tỉnh dậy.

Và cuối cùng, như thể chẳng yên tâm, Họ còn đắp lên chàng hai chiếc váy Sau khi thề nhất định sẽ đến thăm Mờ sáng mai, không quên mang một ít

Trứng, cà phê, bích quy và cả thịt.

134

Thế là Juan phải một mình tối đó

Trú trong hang luôn vắng vẻ im lìm, Ngủ như chết, ngủ say như khúc gỗ,

Như xác người, bên đống lửa nằm im.

Chàng không nhớ chuyện chìm tàu gian khổ.

https://thuviensach.vn

Cả nỗi buồn luôn nhức nhối trong tim (Cái làm ta nhiều đêm không chợp mắt Nằm trăn trở) Juan bây giờ quên tất.

135

Trước khi đi, Haiđê còn sửa gối

Đắp cho Juan rất âu yếm dịu dàng, Vừa bước ra, không hiểu sao bối rối, Nàng ngập ngừng quay lại đứng bên hang.

Nàng nghe rõ chàng trai kia đang gọi Đúng tên ngàng - ôi, cất bước sao đang?

Haiđê quên một điều là lúc ấy

Juan không thể biết tên nàng như vậy.

136

Với dáng điệu rất suy tư, căng thẳng, Từ biệt Juan, nàng bịn rịn ra về.

Dặn Dôiê (tên cô hầu) im lặng.

Cô gái này rất hiểu ý Haiđê.

Trên thực tế cô ta, xin nói thẳng,

Tuy hơn nàng hai tuổi, chẳng gì ghê, https://thuviensach.vn

Nhưng chừng ấy, theo tôi, khi biết nghĩ

Cũng đủ hiểu khá nhiều điều tế nhị.

137

Trời rạng sáng, Juan vẫn chưa tỉnh dậy, Vẫn say sưa trong giấc ngủ ngon lành.

Cả tiếng suối róc rách kêu gần đấy, Cả mặt trời, cả sóng vỗ xung quanh -

Chàng không biết, vẫn ngủ say, vẫn ngáy Đúng như người vừa mấy tháng lênh đênh Trên biển cả. Ông nội tôi điều đó

Viết trong cuốn Naratives rất rõ.

138

Nàng Haiđê thì không sao ngủ được,

Thức suốt đêm, mơ với mộng đủ điều.

Nàng nằm mơ thấy tàu chìm xuống nước, Xác những chàng trai trẻ đẹp, đáng yêu Nằm trên cát. Nàng tung chăn dậy trước, Gọi cô hầu và nô lệ dậy theo.

Những người này tất nhiên đang muốn ngủ, https://thuviensach.vn

Nên lúng búng trách tính tình cô chủ.

139

Haiđê nói hôm nay nàng muốn dậy

Ngắm bình minh nhuốm đỏ nửa chân trời, Ngắm Phebus uy nghiêm và lộng lẫy,

Ngắm khu rừng đang ướt đẫm sương rơi.

Còn bóng tối của màn đêm lúc ấy

Bị vầng dương xé rách toạc khắp nơi, Như khăn tang của một bà vợ góa

Bị xé bỏ khi bà ta tái giá.

140

Tôi cũng thích ngắm bình minh rực đỏ

Nên nhiều hôm tôi thức đến rạng ngày Tuy bác sĩ luôn nhắc tôi điều đó

Là một điều rất không tốt xưa nay.

Tôi thành thật khuyên những ai muốn có Vừa cả tiền, vừa sức khỏe, vận may, Thì phải dậy khi gà chưa kịp gáy,

Trước khi chết cũng khuyên con làm vậy.

https://thuviensach.vn

142

Haiđê chạy về phía hang vắng vẻ,

Dấu chân con in xinh xắn trên đường.

Những tia nắng đầu tiên hôn nhè nhẹ

Lên môi nàng mát dịu bởi hơi sương.

Mới nhìn nàng, rất xinh tươi, diễm lệ, Ta dễ nhầm là Phemit dễ thương.

Cái đáng quý thực ra còn ở chỗ:

Khác các thần, nàng không tan trong gió.

143

Nàng rón rén đi vào hang và thấy

Juan của ta - các vị biết, lúc này

Như đứa trẻ đang nằm yên chưa dậy,

Nàng ngập ngừng lo nghĩ rất thơ ngây.

Vâng, nàng sợ, nhưng cũng liền sau đấy Rất dịu dàng cúi xuống, khẽ đưa tay Kê lại gối, tìm thêm chăn nàng đắp, Và nín thở lắng nghe tim chàng đập.

144

https://thuviensach.vn

Như đức Chúa bên con chiên hấp hối Cúi bên Juan, nàng âu yếm vỗ về,

Mà anh chàng chẳng hay gì, khốn nỗi, Chỉ cựa mình, ú ớ nói trong mê.

Còn Dôiê thì một mình đang vội

Thái bánh mỳ, luộc trứng, nấu cà phê, Vì cô biết hai người kia chắc chắn Sẽ đòi ăn, nên nhanh tay làm sẵn.

145

Ai cũng cần được ăn, và ăn khỏe.

Còn Đôn Juan thì cái đó khỏi bàn.

Vốn lúc này đang không yêu, vì thế

Thấy phần nào trong bụng đã râm ran, Và lạnh nữa, nên Dôiê lặng lẽ

Chuẩn bị nhiều cho cô chủ và Juan

Nào trứng, bơ, nào giăm-bông, bánh ngọt, Chỉ thiếu trà, nhưng mà thôi, cũng tốt.

146

Khi món trứng được làm xong, béo ngậy, https://thuviensach.vn

Ấm cà phê đun nóng, rót ra rồi, Cô muốn gọi Đôn Juan nhưng lúc ấy

Chủ vội vàng đặt ngón trỏ ngang môi, Nghĩa là im. Thôi thì đành chịu vậy, Chịu ngồi nhìn tất cả nguội mà thôi.

Đành chốc nữa lại đem hâm. Cô chủ

Còn muốn để chàng trai kia được ngủ.

147

Juan nằm im, tay và chân duỗi thẳng Như khi ta đang hấp hối trên giường.

Trán in rõ những nếp nhăn cay đắng Của bao ngày trên sóng dữ đại dương.

Chỉ đôi má hơi ửng hồng sắc nắng

Buổi chiều tà nhợt nhạt gió và sương.

Mái tóc đẹp xoăn và dài để xõa

Còn ẩm ướt, lẫn mùi thơm biển cả.

148

Nàng cúi xuống, chàng Đôn Juan lúc đó Vẫn ngủ say trong hai cánh tay nàng, https://thuviensach.vn

Như cây liễu đứng yên khi lặng gió, Như đêm về, biển không sóng mênh mang.

Chàng dễ thương như thiên thần bé nhỏ, Như bông hồng sắp lụi héo… Đôn Juan, Nói tóm lại, rất đẹp trai, thiết nghĩ, Làn da chàng hơi hơi vàng một tí.

149

Juan chợt tỉnh, tất nhiên ngay lúc ấy Đôi mắt Juan sẽ nhắm lại bất ngờ

Nếu khuôn mặt của Haiđê không thấy, (Mặt các nàng Juan chẳng thể làm ngơ).

Lúc còn bé, khi cầu kinh đã vậy,

Cậu vẫn thường nhìn đây đó bâng quơ, Không ngắm thánh có râu xồm oai vệ, Mà ngắm mặt Maria - Đức mẹ.

150

Juan nhỏm dậy, tay tì lên chiếc gối.

Nàng Haiđê xấu hổ cúi thấp đầu.

Hai má đỏ, nàng ngập ngừng bối rối https://thuviensach.vn

Nói điều gì rất khó hiểu hồi lâu.

Đôi mắt đẹp thì trong khi miệng nói Vẫn nhìn chàng, sung sướng lẫn lo âu.

Juan thì hiểu (chính nhờ đôi mắt ấy) Rằng cơm sáng đợi kia, xin mời dậy.

151

Vâng, quả thế. Không là người Hy Lạp, Tất nhiên Juan không hiểu một từ nào, Nhưng tiếng nàng du dương như tiếng nhạc, Như trên cành chim đang hót thấp cao.

Juan vừa nghe và vừa nhìn ngơ ngác:

Những tiếng này thật giản dị, thanh tao Có sức mạnh bắt cười hay nhỏ lệ.

Chàng chưa nghe tiếng gì hay đến thế.

152

Juan tỉnh dậy, công bằng ra mà nói, Chính là do chàng ngửi thấy vô tình Mùi thức ăn của Dôiê, mùi khói,

Mùi lửa hồng đang nhảy múa lung linh.

https://thuviensach.vn

Ngay lập tức chàng thấy mình rất đói, Đói vô cùng, quằn quại, đói rất kinh.

Quên hết khổ, quên hết đau, hết mệt, Juan muốn ăn, nhất là ăn bít-tết.

153

Nhưng bít-tết tiếc thay, không thể có, Vì ở đây chưa có lệ nuôi bò.

Chỉ có cừu, hàng trăm con lớn nhỏ,

Đủ mọi người cứ thả sức ăn no.

Dân thì thưa, chỉ dăm ba lều cỏ

Mọc bên đường, men dốc đá quanh co, Nhưng hòn đảo mà giờ tôi đang kể

Lại khá giàu, đất phì nhiêu, tuy bé.

154

Ai cũng biết người Anh, thưa các vị, Cần thịt tươi để được chén hàng ngày.

Còn việc họ thích uống bia, tôi nghĩ, Sợ lạc đề nên không nói ra đây.

Họ còn thích chiến tranh và vũ khí

https://thuviensach.vn

(Một trò chơi tốn kém, dẫu mê say) Tôi nghe nói người Cretan cũng vậy.

Họ giống nhau ít ra nhờ khoản ấy.

157

Xin kể tiếp: Juan tì tay lên gối,

Nhìn đăm đăm vào các món ngon lành

Bày trước mặt, thèm ăn không chịu nổi.

Đã bao ngày trên sóng biển lênh đênh Phải nhá giẻ, ăn thắt lưng, nhịn đói, Vớ được gì cũng ngốn ngấu nhai nhanh, Nên dễ hiểu Juan thèm ăn như hổ,

Như cá mập, chim ưng hay cha cố.

158

Và chàng ăn, Haiđê ngồi cạnh đấy

Cứ luôn tay tiếp nọ, cái này,

Như bà mẹ thấy con vừa ốm dậy

Ép ăn nhiều cho bõ đói lâu nay.

Nhưng Dôiê thông minh hơn, thấy vậy (Tuy chưa hề cầm quyển sách trên tay) https://thuviensach.vn

Biết là Juan mà cứ ăn như thế

Thì vỡ bụng là một điều rất dễ.

159

Nên cô ta liền ra tay cương quyết

Bắt Juan thôi, vì quả thực bấy giờ

Chàng mà cứ ăn thêm là sẽ chết.

Tính mạng chàng cô không thể làm ngơ.

Ai chẳng biết ăn là điều cần thiết, Nhưng từ từ, phải chọn lúc, tùy cơ.

Chứ đến ngựa mà ăn nhiều cách ấy, Thì ăn xong cũng lăn kềnh ra đấy.

160

Đợi ăn xong, vì Juan trần như nhộng, Hay ít ra gần thế thật, hai nàng

Đem quần áo mặc cho Juan, trông giống Một anh chàng Hy Lạp loại giàu sang, Hay anh Thổ… nhưng thôi, không quan trọng.

Tiếc một điều: Tôi không thấy Juan mang Gươm và súng như thổ dân nước đó.

https://thuviensach.vn

Quần thì rộng thênh thang, trông đến ngộ.

161

Nàng Haiđê bắt đầu lên tiếng nói.

Juan của ta không hiểu một từ nào,

Nhưng chăm chú lắng nghe nàng sôi nổi Nói những lời âu yếm, dịu dàng sao, Cho đến khi nàng bất ngờ bối rối Im giữa chừng, vì kinh ngạc xiết bao -

Ồ thì ra tiếng nàng đang diễn tả

Đối với Juan là hoàn toàn xa lạ.

162

Nàng lập tức quay sang ngôn ngữ khác, Nói bằng tay, bằng ánh mắt, nụ cười.

Đôn Juan hiểu (tôi tin không hiểu lạc) Cũng bắt đầu bằng những nụ cười tươi, Bằng ánh mắt, những cái nhìn chính xác Như của nàng, Juan đáp lại. Theo tôi Nàng thấy, hiểu trong mắt Juan lúc đó Những ý nghĩ mà chàng chưa thổ lộ.

https://thuviensach.vn

163

Và cứ thế, bằng ngón tay, bằng mắt, Bằng cách luôn bắt chước khá vụng về, Juan học nói tiếng nàng, nhưng thú thật, Mắt không rời khuôn mặt của Haiđê.

Như các nhà thiên văn xưa giỏi nhất, Sách không cần, mà chỉ thích say mê Ngắm trời sao. Đôi mắt chàng, phải nói, Giúp chàng học rất nhanh và rất giỏi.

164

Học ngoại ngữ là rất nên, hẳn thế, Nhất là khi gặp cô giáo nhiệt tình, Khi cả trò, cả cô đều đang trẻ,

(Như một thời tôi học tiếng La-tinh), Những lúc ấy, đúng hay sai cũng kệ, Cô chỉ cười, khen tốt, giỏi, thông minh.

Rồi sau đó, tay cầm tay, hôn, cấu -

Và thêm tiếng tình yêu, tôi chẳng giấu.

165

https://thuviensach.vn

Ngày còn trẻ, một số từ Hy Lạp Và La-tinh tôi cũng học cách này.

Tôi mù tịt tiếng Nga và tiếng Pháp, Tiếng nước mình - tôi rất kém xưa nay.

Tôi học nói ngôn ngữ Anh phức tạp,

Qua những bài giảng đạo chép bằng tay Của Blair, Barrow, nhưng thú thật,

Vừa đọc xong là tôi quên, quên tất.

166

Còn phụ nữ của nước Anh, về họ

Nói gì đây? Tôi, một kẻ xa nhà,

Như người khác, tôi đã từng đau khổ, Đã từng buồn, từng khao khát phong ba.

Nhưng mọi cái trên đời, ai cũng rõ

Sẽ dần dần theo năm tháng trôi qua.

Nên những người xưa làm tôi suýt chết Nay thậm chí tôi cũng quên, không ghét.

167

Xin trở lại chuyện Đôn Juan học nói, https://thuviensach.vn

Theo Haiđê bập bẹ thế hàng giờ.

Chàng bỗng thấy một cái gì sôi nổi

Dậy trong lòng, không rõ nét, bâng quơ.

Hay chàng yêu? Đúng, yêu nàng, khốn nỗi, Cũng được nàng không lãnh đạm, thờ ơ.

Một tình yêu rất tự nhiên, tôi nghĩ, Như ta yêu, tôi yêu, như các vị.

168

Từ hôm đó, vâng, sáng nào cũng vậy,

Nàng thăm Juan rất sớm, những lúc này Tất nhiên Juan còn nằm yên chưa dậy Như những chàng mê ngủ rốn xưa nay.

Nàng chỉ đến để nhìn Juan, để thấy Khuôn mặt chàng xinh đẹp, để luồn tay Vào mái tóc và hôn, như ngọn gió

Nhẹ nhàng hôn lên bông hoa hồng nhỏ.

169

Ngày tiếp ngày Juan càng thêm khỏe mạnh, Nay đã trông tươi tỉnh, khá hơn nhiều, https://thuviensach.vn

Ra sức khỏe làm ta xinh là thế, Nó, nghe đồn, là phân bón tình yêu.

Nhất là khi anh nhàn và đang trẻ,

Nó là nguồn cảm hứng đẹp, cao siêu.

Ai cũng biêt: đến cả nàng Venus

Cũng không xinh nếu thiếu thần Bachuss.

170

Khi Venus hâm cho tim rực nóng

(Nguội, tất nhiên, là không thể có tình) Thì Bachuss và Xêrê hào phóng

Cho dạ dày đủ các thứ linh tinh,

Như rượu, trứng, khoai tây, bơ, mỳ ống.

Vì chúng cần cho những cặp mắt xinh, Và trái tim - vì tình yêu trước hết Cũng cần ăn, chứ nếu không thì mệt.

171

Sáng mở mắt, bao giờ chàng cũng thấy Các thức ăn được dọn sẵn đang chờ.

Thêm vào đó là đôi môi nồng cháy,

https://thuviensach.vn

Cặp mắt huyền làm Juan nghĩ bâng quơ.

Nhưng thôi đủ, tôi nói rồi chuyện ấy -

Lặp là điều rất tối kị trong thơ.

Xin vắn tắt: Ăn xong Juan ra biển

Tắm rồi về, uống cà phê, nói chuyện.

173

Với Haiđê là niềm vui khó tả

Được thấy Juan. Nàng xấu hổ cúi đầu Cùng Juan đứng, khi kề môi, áp má;

Khi hai người cùng im lặng hồi lâu.

Nàng mong muốn chia cùng chàng tất cả, Và sẽ buồn nếu họ phải xa nhau.

Juan là của Haiđê, là kho báu.

Đây lần đầu nàng yêu, tôi chẳng giấu.

174

Hơn một tháng nàng Haiđê chăm chỉ

Tới thăm Juan rất đều đặn hàng ngày.

Và việc ấy nàng tinh khôn giấu kỹ, Nên mọi người sống cạnh chẳng hề hay.

https://thuviensach.vn

Bỗng một hôm ông bố nàng chuẩn bị

Lại dong buồm ra biển giống xưa nay.

Không phải để bắt Iô, hẳn thế,

Mà bắt tàu lấy hàng và nô lệ.

175

Nghĩa là nàng được tha hồ thoải mái (Bố đi xa, mẹ thì chết lâu rồi),

Được tự do như các bà quý phái

Đã có chồng (xin các vị tin tôi)

Được thả sức chọn nhân tình, nhân ngãi, Gây cho đời rất lắm chuyện lôi thôi.

(Đây tôi nói những nước nào phụ nữ

Trong cung cấm của chồng không bị giữ).

176

Được tự do, và tất nhiên vì thế

Gặp nhiều hơn và nói chuyện cũng nhiều.

Vốn thông minh, Juan bây giờ có thể

Nói một lèo: “Ta đi dạo, em yêu”.

Do chán cảnh trong hang sâu vắng vẻ

https://thuviensach.vn

Phải một mình nằm tư lự, đăm chiêu, Juan rất thích được cùng nàng đi dạo, Cùng chờ trăng, ngắm hoàng hôn mờ ảo.

177

Hòn đảo nhỏ buồn quanh năm im ắng, Cát bao quanh, sóng biển vỗ đêm ngày.

Những mỏm đá vươn cao mình im lặng,

Như những người lính gác đứng trong mây.

Người thủy thủ lênh đênh trên sóng trắng Mải mê nhìn mà những muốn vào đây.

Còn những hôm giữa chiều hè êm ả,

Biển như hồ, nước lặng im, sáng lóa.

178

Mặt nước phẳng, sóng lăn tăn gợn nhẹ, Như sâm banh sủi bọt, dướn lên bờ,

Trông thật đẹp, như khi đời đẹp đẽ

Khi ta cầm cốc rượu, nghĩ bâng quơ.

Các vị thích cái gì, tôi mặc kệ,

Riêng tôi thì, tôi thích rượu và thơ.

https://thuviensach.vn

Tôi chỉ uống vì vui, vì phái đẹp, Cho đến lúc cầu kinh còn liếm mép.

179

Người thông minh phải uống say bởi lẽ

Không gì hơn cái cảm giác ngà ngà.

Chúng ta sống trên đời, ai cũng thế, Say rượu, tình, say phú quý, hào hoa.

Cũng đúng thôi, vì không say có thể

Ta thấy đời chỉ đáng ghét, xấu xa.

Nên cứ uống, uống thật nhiều cho bõ, Cho sáng dậy đầu đau như búa bổ.

180

Sáng anh tỉnh, gọi người hầu đi lại Kiếm xô đa và rượu nhẹ mang vào.

Anh nhấm nháp, một mình thôi, khoan khoái, Sẽ thấy đời đáng sống, đẹp làm sao.

Cả đức vua Xécxê xưa vĩ đại

Cũng không hề khinh ghét rượu là bao.

Ai mất ngủ, thất tình hay mỏi mệt, https://thuviensach.vn

Chỉ cốc rượu là cuốn phăng đi hết.

181

Còn bãi biển, vâng, vừa rồi tôi kể, Rất nên thơ - hôm ấy quả im lìm,

Không một dấu chân nào in lặng lẽ,

Biển như trời, trong giấc ngủ nằm im.

Chỉ đây đó đàn cá heo quẫy nhẹ,

Cao trên trời nhao nhác một bầy chim;.

Sóng thi nhau chui vào hang róc rách, Những tảng đá trên đường đi rửa sạch.

182

Juan và nàng dắt tay nhau đi mãi.

Vì Haiđê, tôi đã nói, bây giờ

Được gặp chàng mà không hề sợ hãi.

Tội cô hầu từ sáng sớm tinh mơ

Phải xách nước, thổi cơm, luôn đi lại, Hoặc giúp nàng chải mái tóc, thắt nơ

(Cũng nhờ thế mà đôi khi cô chủ,

Để thưởng công, cho khăn hay áo cũ).

https://thuviensach.vn

183

Vâng hôm ấy hoàng hôn buông, dịu mát, Mặt trời lăn như quả bóng màu hồng

Trên dãy núi xa xa màu tím nhạt.

Đám mây vàng uể oải đứng trên không.

Chiều êm ả, trời cao xanh, bát ngát, Biển rì rào như ngái ngủ, mênh mông.

Một ngôi sao to và luôn nhấp nháy

Trong ráng đỏ như mắt người mới dậy.

184

Họ cứ thế bước đi trên cát lạnh,

Dẫm chân lên những viên sỏi nhiều màu, Những vỏ ốc và vỏ sò lấp lánh,

Cả hai người im lặng dắt tay nhau.

Trên vách đá bao đời nay sóng đánh

Thành những hình rất quái dị. Hồi lâu Họ ngồi đấy, nghe bên mình sóng vỗ, Cùng chiêm ngưỡng trời hoàng hôn cháy đỏ.

185

https://thuviensach.vn

Vâng, họ ngắm ánh hoàng hôn lụi tắt, Nơi đại dương hòa lẫn với bầu trời, Ngắm ngôi sao cô đơn luôn nháy mắt, Ngắm trăng tròn trên ngọn sóng xa khơi.

Họ ngắm biển rồi ngắm cây, ngắm đất, Ngắm bốn bề, nhưng thật lạ, khắp nơi, Họ chỉ thấy ánh mắt nhau, sau đấy.

Họ hôn nhau một cái hôn nồng cháy.

186

Một cái hôn, rất, rất dài, quả thế, Và tất nhiên mang trong cái hôn này Là sắc đẹp, là tình yêu, tuổi trẻ,

Là tâm hồn đang rạo rực mê say.

Cái hôn đó, theo ý tôi có thể

Gây trong lòng động đất chẳng ai hay.

Hoặc động tim là một điều chắc chắn.

Bao nhiêu độ, tùy hôn dài hay ngắn.

187

Dài ở đây ta không đo bằng mét,

https://thuviensach.vn

Mà bằng giây, bằng phút hoặc bằng giờ.

Nụ hôn dài (bao lâu tôi chẳng biết) Họ xem bằng khoảnh khắc ngắn trong mơ.

Tất, tất cả trên đời này quên hết, Để mình chìm trong hạnh phúc ngây thơ, Họ say đắm như con ong hút mật

Bay xuống đậu lên bông hoa đẹp nhất.

188

Họ đơn độc, nhưng không như người khác Bị giam trong lạnh lẽo bốn bức tường.

Bên chân họ là vầng trăng dát bạc,

Biển thầm thì, cây ngái ngủ trong sương.

Họ cảm thấy như rơi vào cực lạc

Giữa trời chiều đầy yên tĩnh, yêu thương.

Họ bên nhau, tưởng trên đời còn lại

Chỉ hai người, hai tâm hồn sống mãi.

189

Họ không sợ mắt tai ai nhòm ngó,

Cũng không lo cả bóng tối trên đầu.

https://thuviensach.vn

Tuy khác tiếng nhưng tình yêu giúp họ

Qua những lời vô nghĩa hiểu, tin nhau.

Cái ngôn ngữ của tình yêu không khó -

Liếc, thở dài là đủ, có gì đâu.

Nhờ Êva, từ khi nàng phạm lỗi,

Với tình yêu, thở dài là tiếng nói.

190

Không kiểu cách, không nghi ngờ, gạn hỏi Không bắt Juan phải hứa hẹn hay thề, Chưa từng biết thế nào là giả dối, Chẳng nói mình tốt hoặc xấu, Haiđê Chỉ biết yêu bằng trái tim sôi nổi, Bằng tấm lòng luôn trong trắng, say mê.

Nàng chưa biết tình yêu kèm đau khổ, Kèm bao cái rất, rất phiền theo nó.

192

Chiều hôm ấy trời sao yên tĩnh lạ, Làm ai ai cũng xao xuyến trong lòng.

Họ lại trẻ và yêu nhau ghê quá,

https://thuviensach.vn

Lại vắng người nên các vị biết không, Họ quyết định làm một điều, hậu quả

Đã được ghi trong Kinh Thánh: cuồng phong Dưới địa ngục sẽ trút lên đầu họ

Trận mưa băng vì những trò cám dỗ.

193

Ôi Haiđê, ôi Đôn Juan, có lẽ

Chưa có ai thơ mộng thế bao giờ.

Chỉ Ađam và Êva có thể

Sánh hai người. Qua Kinh Thánh, qua thơ, Haiđê biết, tôi rất tin là thế,

Về con sông dưới địa ngục - Xticơ.

Nhưng nàng quên những điều kia đáng sợ

Đúng vào lúc lẽ ra nàng phải nhớ.

194

Trong vòng tay rất thon, mềm, rất trắng, Nàng ôm Juan. Juan âu yếm cúi đầu

Vuốt tóc nàng, rồi cả hai im lặng

Ngắm trăng vàng trong say đắm mắt nhau.

https://thuviensach.vn

Và cứ thế, giữa đêm khuya thanh vắng Hai người ngồi như một cặp chim câu Đang quấn quýt - nửa trần truồng, trông họ

Rất cổ điển, như người Hy Lạp cổ.

195

Hơi thấm mệt vì tình yêu, sau đấy

Juan ngủ quên không biết tự lúc nào, Trong vòng tay nàng Haiđê lộng lẫy.

Nàng ngắm chàng, âu yếm, dịu dàng sao.

Hết nhìn Juan với tình yêu nồng cháy, Nàng một mình lơ đãng lại nhìn sao.

Và trái tim, trái tim nàng thổn thức Bên tim Juan nàng đang ôm vào ngực.

198

Nàng ngây ngất ngắm Đôn Juan xinh, trẻ

Giữa trời khuya rất yên tĩnh, một mình Cùng tình yêu, cùng núi cao vắng vẻ, Biển dập dờn những đốm sáng lung linh.

Trông bề ngoài thì Haiđê lặng lẽ

https://thuviensach.vn

Nhưng trong lòng đang nổi sóng rất kinh.

Cả trời sao nép vào nhau, nghiêng ngó, Im lặng ngắm má nàng đang ửng đỏ.

199

Đúng tình yêu quả là nguồn hạnh phúc, Dẫu đôi khi cũng nguy hiểm ít nhiều, Vì phụ nữ đời mình không ít lúc

Đặt con bài may rủi của tình yêu.

Nếu thua bạc, là buồn đau, tủi nhục.

Chút ngọt ngào mà cay đắng bao nhiêu.

Yêu, phụ nữ tự bắt mình đau khổ,

Bắt chúng ta cũng phải đau theo họ.

200

Ta, đàn ông, những con người tội lỗi, Về khoản yêu cũng chẳng tốt hơn gì.

Không ai bắt mà chúng ta giả dối,

Bằng cách này làm hư họ nhiều khi.

Ta làm họ yêu mà không dám nói,

Chỉ biết chờ trong im lặng, hoài nghi https://thuviensach.vn

Để một hôm, một ông già đến bắt, Rồi tình nhân, nhà thờ…và xuống đất.

201

Một số lấy tình yêu làm nghĩa sống, Một số lo kinh kệ suốt đêm ngày.

Một số khác chăm việc nhà, lao động, Hay ngoại tình, hay chỉ suốt ngày say.

Không ít bà chán cuộc đời trống rỗng, Bỏ những gì đang có sẵn lâu nay,

Bỏ cung điện đến hang rừng róc rách Để đau khổ, làm thơ hay viết sách.

202

Là con gái của thiên nhiên hoang dã, Với tình yêu rất sâu nặng, chân thành, Haiđê sinh nơi mặt trời nóng quá,

Nóng rực người làm náo nức xung quanh.

Nên tình cảm của nàng, ta chẳng lạ.

Nàng đã yêu là tha thiết và nhanh,

Bên người yêu nàng vui, không thấy sợ.

https://thuviensach.vn

Và cái chính là nàng không mắc cỡ.

203

Thế là họ đã thành hôn - sao sáng

Trên trời cao luôn nhấp nháy thay đèn.

Cha linh mục là vị thần im lặng,

Với hai người làm chứng - núi hai bên.

Giường cưới họ - đêm tân hôn hoang vắng Giữa hài hòa thơ mộng cảnh thiên nhiên.

Họ sung sướng trong tình yêu ngây ngất Như chủ nhân của thiên đường trái đất.

205

Ôi tình yêu, Xêđa anh dũng thế

Mà bên ngươi - chỉ cậu bé học trò.

Titus - nạn nhân, Anthony - nô lệ;

Cũng vì tình mà đau khổ, buồn lo.

Không ít người chắc đã từng nghe kể

Về chuyện tình bi thảm của Sapho.

Ôi tình yêu, ngươi gây bao tội lỗi

Dù thiếu ngươi không người nào sống nổi.

https://thuviensach.vn

206

Bao đạo lý, gia đình - ngươi phá hết, Để vợ hư bêu riếu các ông chồng.

Cả Xêđa, Pompei, Mohamet -

Những anh tài từng nổi tiếng Tây Đông (Mà sử sách rất nhiều trang đã viết), Đủ binh quyền, vương quốc rộng mênh mông, Toàn tài giỏi, lại anh hùng, danh giá, Thế mà họ bị cắm sừng, thật lạ.

208

Còn Đôn Juan thì sao đây, không lẽ

Anh ta quên cô bạn cũ hôm nào?

Câu hỏi khó, khó vô cùng, quả thế,

Tôi xin hàng, không biết trả lời sao.

Cũng có thể lỗi vì trăng, có thể.

Sáng chi hoài cho lòng dạ nôn nao.

Trăng đã sáng, lại tròn, thưa các vị, Là nhất định sẽ làm ta suy nghĩ.

209

https://thuviensach.vn

Tôi là anh thường không ưa thay đổi, Nên tất nhiên tôi rất ghét những người Trong tình yêu không trung thành, giả dối, Thay vợ chồng như thay áo, son môi.

Tôi là thế, nhưng vừa qua dự hội,

Gặp một nàng khá xinh đẹp, và tôi

Xin thú thật, ra về đêm nhơ nhớ,

Và suy nghĩ không ít điều dễ sợ.

210

May Lý Trí kịp nhắc tôi, may quá:

Phải giữ sao cho đúng đạo vợ chồng!

Vâng, hẳn thế, tôi cướp lời vội vã, Nhưng môi nàng, đôi má, cặp mắt trong...

Sao khó quên. Nàng là ai? Quen, lạ?

Có gia đình, tôi muốn biết, hay không?

Nhưng Lý Trí nhìn tôi, tôi phát ngượng: Xin anh thôi, từ nay đừng tơ tưởng!

211

Thì tôi thôi, tất nhiên, nhưng thiết nghĩ, https://thuviensach.vn

Cái người ta vẫn gọi không trung thành Chẳng qua do anh hơi yêu một tí

Một mẩu đời xinh đẹp có bên anh,

Như pho tượng, bông hoa, bức tranh quý, Cái rất nhiều ta vẫn thấy xung quanh, Nên việc tôi yêu nàng là hợp phép,

Vì tôi yêu chỉ là yêu cái đẹp.

212

Nếu các nàng ta yêu không giả dối, Đẹp, ngây thơ như ta gặp lần đầu,

Như Êva những ngày chưa phạm tội,

Thì cánh mình không mắc bệnh tim đau, Lại đỡ tốn, đỡ buồn lo bao nỗi,

Nên bây giờ, xin mạn phép khuyên nhau, Là chỉ yêu một nàng cho đỡ bấn -

Vừa lợi tim, lại vừa không hại thận.

215

Thận của ta là cơ quan kiểm dịch,

Nhưng chức năng nó thực hiện rất tồi.

https://thuviensach.vn

Chính vì nó, lần đầu ta yêu thích, Cũng lần đầu ta đau khổ, than ôi.

Chính vì nó mà ghen tuông, hiềm khích, Và căm thù, giận dữ cứ sinh sôi.

Như núi lửa phun ra nham thạch đỏ,

Bao cái xấu cũng phun ra từ nó.

216

Như chương trước, chương này tôi đã viết Hơn hai trăm mười mấy khổ khá dài,

Mà tiểu thuyết của tôi, ta đã biết, Hai chục chương liền, hay có thể hăm hai.

Thôi, dừng bút, trước khi ta tạm biệt Và đón chờ những chương mới nay mai, Chúc các vị trăm điều may, mạnh khỏe, Chúc cả Juan và người yêu cũng thế.

https://thuviensach.vn

Chương III

1

Ôi, nàng thơ... et cetera, ta để lại Chàng Đôn Juan đang ngủ thiếp ngon lành Trong âu yếm một vòng tay cô gái,

Mà tâm hồn, như đôi mắt long lanh, Chưa từng khóc, chưa thấy điều kinh hãi, Cũng không ngờ đang âu yếm một anh...

Vâng, một anh sẽ làm nàng đau khổ.

Nàng chỉ biết sống và yêu lúc đó.

2

Ôi Tình yêu, sao cuộc đời cứ bắt

Anh nào yêu là sẽ phải đau buồn?

Cứ hoa hồng là có gai, chán thật,

Sướng nỗi gì khi nước mắt trào tuôn.

Thế mà ta hễ thấy hoa là ngắt.

Để làm gì? Để nó sớm vùi chôn

Chính bản thân tôi và anh sau đấy

https://thuviensach.vn

Bằng những cánh hoa hồng kia lộng lẫy.

3

Khi phụ nữ vừa mới yêu, phải nói

Họ rất yêu người họ chọn, nhưng rồi Khi thân quen, họ bắt đầu thay đổi, Như vẫn thường thay đổi tất, than ôi.

Ai cũng biết, mới đầu yêu sôi nổi, Họ chỉ cần một đối tượng mà thôi,

Nhưng sau đấy họ thích nhiều hơn một, Mà chẳng nghĩ đó là điều không tốt.

4

Tôi không biết nên trách ai - phụ nữ

Hay đàn ông? Tôi chứng kiến nhiều lần: Nếu vợ anh không mê Kinh, ở cữ,

Thì thế nào cũng sẽ kiếm tình nhân.

Vâng, vợ anh vẫn yêu anh đấy chứ,

Vẫn trung thành, vẫn chu đáo, vân vân.

Nhưng không nghĩa là không yêu ai đấy.

Mà đã một thì hai, ba, hẳn vậy.

https://thuviensach.vn

5

Tôi rất tiếc, rất buồn vì một lẽ

Rằng chúng ta trót hư hỏng từ đầu, Rằng tình yêu và hôn nhân không thể

Không bất đồng, dù nhiều mặt giống nhau.

Như tình yêu thành hôn nhân, cũng thế, Rượu có ngày sẽ thành dấm rất mau.

Thật chua xót là tình yêu thơ mộng

Vẫn cứ phải thành văn xuôi cuộc sống.

6

Chắc phải có một luật riêng nào đấy Về ghét, yêu trong cái vấn đề này.

Khi đang yêu thì anh nào chả vậy,

Rất vui mừng, khi vợ trói chân tay

Thì đã muộn, và cuối cùng sẽ thấy

Rằng gia đình là ngán ngẩm. Xưa nay Chưa lấy nhau, yêu hăng là có ích,

Chứ làm chồng quá yêu là lố bịch.

7

https://thuviensach.vn

Ta, đàn ông, yêu si mê thường ngượng, (Mà nói chung cũng khá mệt). Và rồi Ai đủ sức suốt đời mình chiêm ngưỡng Cái hàng ngày ta vẫn có? Than ôi,

Trong khi ấy ta phải đành tận hưởng Với vợ mình cho đến chết mới thôi

Cái hạnh phúc của gia đình hòa thuận, Đúng như Chúa và giấy tờ căn dặn.

8

Vâng, tất nhiên cảnh gia đình chán tẻ

Với tình yêu là trái ngược từ đầu.

Thơ dành riêng cho những người yêu trẻ, Đến vợ chồng là mất hết còn đâu.

Nên xưa nay các nhà thơ vì thế

Chỉ viết về các anh chị yêu nhau.

Nếu Laura mà lấy ông Petrarque,

Thì chắc chắn thơ ông ta sẽ khác.

9

Các hài kịch hạ màn bằng hôn lễ,

https://thuviensach.vn

Và tất nhiên bi kịch - cảnh đau lòng.

Nhưng tác giả lại giấu ta không kể

Về những gì sau đấy, có buồn không.

Vì họ sợ nếu nói ra, có thể

Bị chê cười vì tội dám bông lông.

Nên thành lệ, sau tang hay đám cưới, Là họ im, mặt cứ buồn rười rượi.

10

Chỉ có hai nhà thơ, tôi phải nói,

Viết rất hay về địa ngục, thiên đường Là Dante và Milton, khốn nỗi,

Chuyện gia đình các vị, nghĩ mà thương, Rất bi đát, do tính tình, tội lỗi...

(Chuyện thường ngày giữa các cặp uyên ương).

May mà vợ của hai ông mù tịt,

Không là mẫu như Beatrit.

11

Tôi nghe nói một số nhà thông thái

(Mà tôi không tin lắm) vẫn cho là

https://thuviensach.vn

Qua Beatrit, ngài Dante vĩ đại Đã trình bày Thần Luận Phép sâu xa.

Đấy là việc của nhà thơ - vô hại.

Chỉ có điều nhân vật của ông ta

Rất thần bí, và theo tôi cốt để

Chứng minh Toán là một môn không dễ.

12

Juan, Haiđê không lấy nhau, phải nói, Không do tôi mà do họ. Việc này

Nếu bạn đọc cho là điều có tội,

Thì cũng đừng chê tác giả tôi đây.

Còn nếu không thì vứt đi, xin lỗi,

Cần quái gì cứ phải giữ trên tay

Một quyển sách làm tổn thương đạo lý Bằng tình yêu bất minh dù thi vị.

13

Họ hạnh phúc trong tình yêu ngây ngất, Được bên nhau yên tĩnh giữa trời chiều.

Nàng Haiđê vốn từ tâm, chân thật,

https://thuviensach.vn

Không nhớ gì về ông bố thân yêu.

Thường là thế, ít khi ta chịu mất

Những cái gì ta thích thú, nâng niu.

Nên chẳng lạ: Khi bố đi đâu đấy,

Nàng biết dùng thời gian khôn khéo vậy.

14

Còn ông bố đang ngày đêm mơ tưởng

Săn tàu buôn để cướp của. Mà rồi

Ta không trách: nếu ông là thủ tướng, Việc ông làm như thu thuế mà thôi.

Ông khiêm tốn, công tâm và kỹ lưỡng.

Công việc này cũng khiêm tốn, theo tôi Ông chẳng qua chỉ là anh cần mẫn

Làm việc nước, chuyên về nghề săn bắn.

15

Chuyến công cán lần này do gặp bão Và cũng do tham một vố khá hời,

Nên công việc bị kéo dài. Ông lão

Trong khi chờ, không chịu cảnh ngồi chơi.

https://thuviensach.vn

Ông bắt đám tù nhân thay quần áo, Bắt mang cùm, cho đánh số, nghỉ ngơi, Rồi đặt giá từng người nô lệ một

Khoảng một trăm đô-la hay trăm mốt.

16

Lão đem bán ở Mantapan một số.

Cho mang sang Tunis một chuyến tàu

(Những nô lệ quá già trong bọn họ

Bị thẳng thừng sai vứt xuống biển sâu).

Số còn lại, trừ vài anh giàu có,

Được chuộc tiền và không bị đánh nhau, Lão đem xích thành đôi (cho có bạn)

Rồi chở sang Tripôli chờ bán.

17

Ông cũng mua các mặt hàng khác nữa

Để nay mai cho đem bán chợ trời

Ở Levant. Ông không quên chọn lựa

Những thứ cần cho cuộc sống ăn chơi Của con gái, như kéo, dao, máy lửa

https://thuviensach.vn

Cùng sáo, đàn, các loại ấm, nồi hơi...

Nghĩa là hết những gì hay và tốt

Ông kiếm được cho cô nàng con một.

18

Về thú vật, ông cất công chọn được Chú gấu con, hai vẹt, mấy con mèo, Một con khỉ rất tinh khôn, hài hước, Và cuối cùng là con chó nhẳng nheo

Mà nghe nói đâu như hai tháng trước

Một anh chàng người Anh quốc mang theo Nhưng bỏ lại ở Ithaca. Ông lão

Cho nhốt chung vào một lồng tránh bão.

19

Khi làm xong những việc này nghề nghiệp, Ông liền cho thu xếp để về nhà,

Sai sửa chữa tàu thuyền cho chuyến tiếp, Rồi dong buồm quay lại đảo quê xa, Nơi có con là Haiđê hào hiệp

Cùng người tình đang phá của ông cha.

https://thuviensach.vn

Ông cho tàu đi vòng quanh vịnh nhỏ

Đầy nguy hiểm, rồi thả neo ở đó.

20

Ông thong thả rời tàu, leo lên bến.

Không hải quan, không một trạm gác nào Hỏi hộ chiếu, hỏi từ đâu đi đến?

Mang theo gì? Và số lượng? Vì sao?...

Đám thủy thủ theo lệnh ông, nhanh nhẹn Bốc từ tàu, chất một đống rất cao, Toàn hàng hóa - nào san hô, vải vóc, Nào vũ khí, nào gấm thêu, vàng ngọc.

21

Lên tới đỉnh của ngọn đồi cao nhất, Ông dừng chân, trông thấy những ngôi nhà Có tường trắng mà ông yêu. Lạ thật, Ông thấy buồn tâm trạng kẻ đi xa

Nay trở lại - niềm vui hay nước mắt, Gì đang chờ? Cũng giống thế, chúng ta Sau xa cách, nhìn ngôi nhà thân thiết, https://thuviensach.vn

Ta lại nhớ những phút giây từ biệt.

22

Các ông bố, các anh chàng danh giá

Không yên âm khi đi vắng lâu ngày,

Thì tôi nghĩ không có gì đáng lạ -

Chuyện gia đình rất tế nhị xưa nay.

Không quen nịnh, có gì xin bỏ quá,

Xin thẳng thừng được nói thẳng ra đây: Các bà vợ vắng chồng là rắc rối, Còn con gái - dễ trốn nhà theo hội.

23

Không phải ai cũng như Pênêlốp,

Xa đàn ông để ngóng đợi chồng về.

Không phải ai cũng được yêu, hồi hộp Ngã vào vòng tay vợ lúc về quê.

Thường ngược lại: anh thấy anh thoi thóp Trên bàn thờ - vợ giết - nghĩ mà ghê.

Anh còn thấy con anh - con hàng xóm.

Chó anh nuôi thì sủa anh inh ỏm.

https://thuviensach.vn

24

Anh độc thân cũng buồn đau không kém, Vì người yêu khi xa cách ở nhà

Có thể lấy một ông giàu hóm hém.

Để trả thù, khi trở lại anh ta

Thành cavalier servente nguy hiểm,

Khinh cô nàng hư hỏng thói trăng hoa; Hơn thế nữa, còn làm thơ rất ác

Trách số phận, trách đàn bà phụ bạc.

25

Cả các ông, những người luôn đức độ

Mà từ lâu với phụ nữ có chồng

Đã có được cái liaison cần có,

Nghĩa là toàn quan hệ tốt, các ông

Lại được thần Hymen luôn bảo hộ,

Chẳng có gì đáng lo lắng…Nhưng không, Tôi xin khuyên đừng nên đi đâu vắng.

Vì phụ nữ nói chung là lơ lẳng.

26

https://thuviensach.vn

Lambrô, bố nàng, tên cướp biển Thường ít khi đi trên đất, lúc này

Thấy xa xa ngôi nhà mình xuất hiện, Ông rất mừng, tuy phải nói xưa nay

Không chú ý những gì đang diễn biến Trong tâm hồn, yêu ghét chẳng hề hay, Trừ một việc là yêu con, điều ấy

Bản thân ông không hiểu sao lại vậy

27

Ông nhìn ngắm tòa lâu đài trắng nhạt Đang đứng kia yên tĩnh giữa chiều tà, Cả khu vườn rất tươi xanh, râm mát, Những bóng người luôn ẩn hiện từ xa, Với quần áo - trên nền xanh bát ngát -

Đủ các màu như bướm lượn bên hoa.

Ông còn nghe tiếng suối reo khe khẽ, Tiếng chó sủa bay vọng về vui vẻ.

28

Nhưng sau đó đến gần hơn, ông thấy https://thuviensach.vn

Và ngạc nhiên trước cảnh khác thường này: Ông chợt nghe tiếng nói cười, múa nhảy Và tiếng đàn rất hiếm có xưa nay; Cả tiếng trống, cả tiếng kèn đâu đấy…

Thật lạ lùng, và lạ nhất hôm nay

Là những tiếng cười vang nghe rất rõ.

Cười như thế phương Đông thường ít có.

29

Theo sườn dốc của ngọn đồi, cứ thế

Ông bước đi, tay vạch lá, và rồi

Thấy một toán người hầu cùng nô lệ

Bỏ việc nhà, thơ thẩn dạo từng đôi;

Thấy toán khác đang trong cơn vui vẻ

Nhảy điên cuồng, đến ngất xỉu mới thôi, Một điệu nhảy rất nhanh là Pyrrhic

Mà những người Levante thường thích.

30

Tay cầm tay, long lanh như chuỗi ngọc, Kia, các cô Hy Lạp nhảy vòng tròn.

https://thuviensach.vn

Rất đẹp mắt, cô gái nào mái tóc Cũng chảy dài, che cổ trắng và thon (Đủ để bắt mười nhà thơ phải khóc,

Viết trăm bài rất tha thiết, nỉ non).

Một cô hát, và những cô còn lại

Liền hát theo, rất vui và thoải mái.

31

Hãy nhìn kia - ngồi xếp bằng chữ ngũ, Một đám đông đang ăn uống, nói cười.

Các loại thịt và cơm rang có đủ.

Rượu ê hề từ mọi xứ, mọi nơi.

Còn tráng miệng thì cành cây quyến rũ

Ngay trên đầu - nào nho chín, cam tươi, Nào lựu đỏ, đang chìa ra trước mặt.

Ai muốn ăn thì xin mời cứ ngắt.

32

Một đám trẻ xúm quanh con cừu trắng, Tết vòng hoa đeo lên cổ, lên sừng.

Một chú dê tuy già nhưng rất nhắng, https://thuviensach.vn

Lúc nghếch đầu, lúc nhíu mũi, cong lưng Như muốn húc, rồi bỏ đi im lặng,

Lúc bất ngờ cao hứng nhảy tưng tưng.

Nghĩa là hết các trò vui. Hơn thế, Chú dám ăn từ lòng tay lũ trẻ.

33

Những đứa trẻ ngây thơ kia, đôi mắt To và đen, xinh đẹp đến siêu thường, Những đường nét vô tư trên khuôn mặt, Đôi má hồng mũm mĩm đến là thương.

Chúng hạnh phúc, luôn làm ta ngây ngất, Gợi trong lòng bao liên tưởng vấn vương.

Còn các bậc hiền gia thì đau khổ,

Buồn vì chúng sẽ phải già như họ.

34

Một ông lão hề lùn, kia, hăng hái

Kể rất to cho một tốp người già

Đang hút thuốc, về những điều kinh hãi, Về kho vàng chôn đâu đó. Ông ta

https://thuviensach.vn

Còn kể chuyện, ở châu Phi thì phải, Nhiều mụ già phù thủy rất tài ba

Biến các cặp yêu đương thành thú vật (Những chuyện ấy tất nhiên là có thật).

35

Nói tóm lại, giờ ở đây ta thấy

Đủ trò vui rât cần thiết cho người: Nào chuyện tếu Ba Tư, nào múa nhảy, Nào hát, đùa, ăn uống, trái cây tươi…

Gì cũng có. Lambro nhìn thấy,

Khẽ lắc đầu: cứ tiếp tục vui chơi Bằng cách ấy thì nhà ông, xin lỗi, Chẳng mấy chốc sẽ biến thành mây khói.

36

Thật tội nghiệp những người kia trần tục Vốn xưa nay bất hạnh quá nhiều rồi.

Nay có được một ngày vàng hạnh phúc

Trong cuộc đời đồ đá cũ. (Theo tôi, Chính khoái lạc đưa ta vào địa ngục, https://thuviensach.vn

Như các nàng tiên cá gọi mà thôi).

Thế mà bỗng Lambro lần nữa

Dập tắt nó như dùng chăn dập lửa.

37

Thường ít nói, giờ ông ta lặng lẽ

Đến gần hơn, với ý định lần này

Làm con gái phải ngạc nhiên, nhân thể

Bắt mọi người cùng tang vật trong tay.

Ông đứng lại một hồi lâu cốt để

Nghĩ về điều đã nghe, thấy hôm nay Ông tự hỏi không hiểu sao con gái

Lại cần đến đám đông này vô lại.

38

Ông không biết người ta đồn ông mất, Vừa để tang hơn nửa tháng (lúc nào

Con người ta cũng thích điều đơm đặt, Nhất là người Hy Lạp - biết làm sao?) Liền sau đấy, rất mau khô nước mắt, Cả nhà ông lại tươi tỉnh, xôn xao.

https://thuviensach.vn

Nàng Haiđê cũng vui thêm một tị, Và bắt đầu đóng vai bà quản lý.

39

Cũng vì thế nên có bia, có nhạc,

Có tiệc ngon, có múa hát, tiếng cười, Có nô lệ thành thằng say lười nhác, Biến đảo này thành một chốn ăn chơi.

Ai mặc ai, Lambrô thì khác,

Cái việc này ông phải trị đến nơi.

Kể từ ngày con ông thành bà chủ,

Gia tài ông đã không còn như cũ.

40

Các bạn nghĩ Lambrô thấy vậy

Sẽ bùng lên giận dữ, quát vang nhà?

(Mà điều đó thì như ta biết đấy,

Cũng thường tình). Các bạn nghĩ ông ta Sẽ dùng súng và dùng roi lúc ấy

Để đánh bầy nô lệ dám xa hoa?

Để nhân thể một lần cho chúng nếm

https://thuviensach.vn

Cái penchant của một tên cướp biển?

41

Không đúng đâu! Ông là người nhã nhặn Trong đám dân cướp biển khá điên khùng.

Biết kiềm chế, ông ít lời, chín chắn, Chẳng bao giờ mắc tội nói lung tung.

Tôi rất tiếc: ông quá mê săn bắn, Chứ không thì còn tiến nữa. Nói chung, Nếu trở lại giới thượng lưu, có thể

Ông nổi tiếng là vô cùng tử tế.

42

Ông lại gần dãy bàn ăn cạnh đó

Vỗ lên vai một ông lão hói đầu,

Vừa mỉm cười, vừa ghé tai hỏi nhỏ:

Cuộc vui này ai tổ chức, do đâu?

Nhưng ông lão, cái ông già khốn khổ, Đã say mềm, say díp mắt từ lâu

Nên không hiểu một tí gì - thật uổng.

Lão cười to, và cầm chai lại uống.

https://thuviensach.vn

43

Rồi ngất ngưởng, không ngoái đầu, mỏi mệt, Lão vung tay, cốc rượu sánh ra ngoài:

“Xin báo trước, ta không ưa tán phét.

Rót thêm vào!”. Và ông lão thứ hai

Liền lên tiếng: “Chủ chúng tôi đã chết, Còn bây giờ ông chủ mới là ai,

Đi mà hỏi”. Người thứ ba: “Đúng thế, Ông chủ mới không già, mà rất trẻ.”

44

Vì mới đến, những người này không rõ Lambrô là nhân vật thế nào.

Lambrô giận tím người, lúc đó

Đã kịp thời kìm lại được, may sao.

Ông nuốt giận, cố mỉm cười lễ độ,

Hỏi anh chàng - ông chủ mới ra sao,

Từ đâu đến, con nhà ai, xấu, tốt, Đã kịp ngủ với cô nàng con một?

45

https://thuviensach.vn

“Tôi không biết, một anh chàng đáp lại, Họ và tên ông chủ mới. Mà rồi

Chẳng cần biết, chỉ biết con gà mái Và rượu này là rất hợp gu tôi.

Nếu ông muốn, cứ hỏi ông thầy cãi Ngồi kia kìa, chỉ một loáng mà thôi, Là mọi chuyện thế nào ông sẽ biết”.

Anh ta nói, tự nghe mình không mệt.

46

Lambrô là người, như đã nói,

Khá hào hoa, lại kiên nhẫn vô cùng.

Cả nước Pháp, theo tôi không kiếm nổi Một người nào có thể sánh cùng ông.

Nên dễ hiểu, tuy bây giờ tức tối,

Nhưng bề ngoài ông vẫn tỏ như không, Dù phải nghe một lũ say cục súc,

Say vì rượu của chính ông mới nhục.

47

Một con người đủ tài năng, trí tuệ

https://thuviensach.vn

Bắt bao nhiêu người khác phải vâng lời, Quen ra lệnh, quen thành công, có thể

Bắt người này hoặc người khác đầu rơi, Mà lại biết tự kiềm mình như thế, Quả là điều không dễ thấy khắp nơi.

Thế mà người thích tự kiềm, có lúc Lại bị chính kẻ thù mình đánh gục.

48

Lambrô không ít khi nóng nảy,

Nhưng những khi do công việc yêu cầu, Lại bình tĩnh và lì gan hiếm thấy, Như rình mồi, con rắn đợi rất lâu.

Với ông ta, xưa và nay đều vậy,

Chẳng bao giờ quá vội vã, lo âu,

Ông mà đánh thì cú đầu phải chết.

Cú thứ hai - hoàn toàn không cần thiết.

49

Ông chẳng hỏi câu nào thêm, lặng lẽ

Theo đường riêng bí mật lẻn vào nhà.

https://thuviensach.vn

Giữa sôi nổi một cuộc vui như thế, Không người nào còn nhớ đến ông ta.

Ông còn yêu Haiđê không? Có thể.

Mà điều này không phải việc chúng ta.

Ai đã chết mà bất ngờ sống lại,

Thấy cảnh này, tất nhiên không thật khoái.

50

Nếu người chết bỗng đội mồ đứng dậy (May làm sao, không thể có điều này) Từ nghĩa địa, vợ hay chồng ai đấy

Bỗng trở về thì phải nói rất gay.

Những người sống sẽ sượng sùng lúc ấy.

Vì những gì vờ đau khổ lâu nay

Đều lộ tẩy. Nếu họ rơi nước mắt,

Thì tôi nghĩ lần này là khóc thật.

51

Ông bước chân vào ngôi nhà trước đó

Là nhà ông, nay chủ mới đang ngồi.

Riêng điều ấy đã làm ông phẫn nộ,

https://thuviensach.vn

Hơn rất nhiều cái chết thật, theo tôi, Thật không dễ thấy nhà anh thành mộ, Thấy một thời đầy mong ước sục sôi, Đầy hy vọng - giờ thành than đang cháy.

Thật không dễ tin một điều như vậy.

52

Vâng, ông bước vào ngôi nhà xa lạ

(Thiếu tình yêu không thể gọi là nhà) Và cảm thấy rất cô đơn, buồn bã

Khi bất ngờ nhớ lại tháng năm qua.

Chính nơi đây cuộc đời ông băng giá

Được mặt trời sưởi ấm, được làm cha, Được âu yếm bởi bàn tay con gái

Đẹp, thơ ngây, làm lòng ông mát lại.

53

Ông, tính khí hơi hung tàn, có thể,

Nhưng dù sao cũng lịch sự, ân cần,

Khá điềm đạm trong thói quen, xử thế, Trong cách nhìn, thậm chí cả cách ăn.

https://thuviensach.vn

Ông thấu hiểu mọi tình hình mau lẹ, Vượt qua nhiều nguy hiểm, nỗi gian truân.

Làm nô lệ rõ ràng ông chẳng thú,

Nên nhanh chóng ông trở thành ông chủ.

54

Tính ham quyền và lòng tham vô độ,

Máu, chiến tranh, suốt cả cuộc đời dài Đầy nguy hiểm luôn nay đây mai đó,

Gặp toàn người hung dữ, cảnh bi ai…

Những điều ấy biến ông thành khắc khổ

Thành một người rất đáng sợ. Còn ai Muốn làm bạn - ông là người chung thủy, Là bạn tốt, tuy hơi phiền đôi tý.

55

Trong người ông cái tinh thần mạnh mẽ

Của người dân Hy Lạp cổ còn nhiều,

Cái tinh thần dẫn tổ tiên vượt bể

Đi tìm vàng, trên sóng nước phiêu diêu.

Ông không thích hòa bình, vâng, quả thế, https://thuviensach.vn

Muốn trả thù cho Hy Lạp thân yêu Bị làm nhục - ông đã thề sống mái

Với tất cả phần loài người còn lại.

56

Nhưng trong ông, chất Iôn tế nhị

Do ngẫu nhiên được khí hậu đưa vào,

Nên ông thích, ừ thì không chủ ý,

Cả tiếng đàn, cả mây nước, trăng sao.

Ông còn yêu, trong những giờ yên nghỉ, Đóa hoa rừng, dòng suối mát xôn xao.

Những cái ấy, dù ít nhiều xa lạ,

Cũng làm ấm tâm hồn ông lạnh giá.

57

Nhưng lớn nhất có ở ông, phải nói,

Là tình yêu cô con gái; trong lòng

Ông giấu nó cùng bao nhiêu tội lỗi

Và việc làm độc ác của đời ông.

Không có nó thì từ lâu, xin lỗi,

Cả cuộc đời toàn việc xấu, bất công, https://thuviensach.vn

Hoặc có thể ông sẽ thành Cyclốp -

Mù, điên giận vì ghen tuông, hồi hộp.

58

Khi hổ cái mất con là đáng sợ

Cho những anh đang chăn thú; và rồi Cũng nguy hiểm cho con tàu ,vô cớ

Nếu biển chồm giận dữ, sóng không thôi.

Nhưng gặp cản, con sóng kia tan vỡ

Để cuối cùng biến mất hẳn. Theo tôi, Khi ông bố yêu con mà tức giận

Thì nguy hiểm là một điều chắc chắn.

59

Ai cũng biết con hư là khốn khổ

(Cái đau chung cho tất cả mọi người).

Những đứa con mà một ngày nào đó,

Khi tuổi già ập đến, lúc tàn hơi,

Vâng, ngày ấy ta buồn, nhìn chúng nó Để thấy mình những ngày trẻ vui tươi, Thế mà chúng, bầy con ta yêu quý,

https://thuviensach.vn

Chúng nỡ để chúng ta đi với quỉ.

60

Tôi rất thích một gia đình êm ấm

Đông mà vui (nhưng không qua ồn ào).

Thích chiêm ngưỡng bà mẹ hiền đang ẵm Đứa con mình và cho bú (Mong sao

Không vì thế mà bà gầy); thích ngắm Cảnh một bầy thiên thần nhỏ lao nhao Bên bà mẹ, và dù bà mệt mỏi,

Vẫn tỏa sáng như đồng xu vàng chói.

61

Lambrô không để ai nhìn thấy,

Đi lối sau rồi vào hẳn trong nhà.

Ngày sắp tắt. Đôi uyên ương lúc ấy Vẫn đang ngồi bên yến tiệc xa hoa.

Trước mặt họ được xếp đầy từng dẫy Trên chiếc bàn chạm trổ rất tài ba Các đồ sứ, đồ kim cương có đủ,

Bầy nô lệ đứng hai bên phục vụ.

https://thuviensach.vn

62

Tôi chưa thấy bữa ăn nào như thế,

Với hàng trăm các món lạ ê hề.

Cả những người rất sành ăn có lẽ

Cũng khó lòng kiếm nổi một lời chê.

Nào yến, sâm, nào lợn con, lợn mẹ,

Xúp cá vàng rồi bánh ngọt, cá trê,

Rồi nước quả, rồi cam vàng, lựu đỏ -

Nói tóm lại là cái gì cũng có.

63

Bánh bích quy và trái cây chín mọng

Được đựng trong chậu lớn, loại đắt tiền, Trong những chiếc chén tầu thanh và mỏng.

Rồi cuối cùng cà phê nóng mang lên (Để người uống không vô tình bị bỏng Những cốc này được khảm bạc hai bên).

Tôi chỉ tiếc là cà phê của họ

Pha lẫn quế và đinh hương trong đó.

64

https://thuviensach.vn

Treo lên tường đủ các màu diêm dúa Là thảm len đủ loại, đẹp và dày.

Chính giữa thảm có hoa thêu bằng lụa, Còn bốn bề là sóng cuốn mây bay.

Cao hơn nữa trên nền màu cỏ úa

Bằng chữ hồng, người ta dẫn ra đây Thơ của các nhà thơ Ba Tư cổ,

Hay danh ngôn của vài ông nào đó.

65

Ở phương Đông những câu này thông thái Có khắp nơi để nhắc nhở người trần (Như ngày xưa Belsshazza vĩ đại

Được nhắc bằng dòng chữ lửa. Người dân Của Memphis thì không hề kinh hãi,

Mang đầu người đến đặt giữa bàn ăn).

Vâng, lý trí nói hay thì hay thật,

Nhưng hưởng lạc theo tôi là hay nhất.

66

Cô gái đẹp do nhảy nhiều, lao phổi; https://thuviensach.vn

Một tài năng quá chén phải lìa đời; Tay trác táng đau buồn khi sám hối; Những ông già bị bỏ chết vài nơi…

Đấy, kết quả của cuộc đời tội lỗi, Của tiệc tùng và hưởng lạc, vui chơi.

Không khó hiểu: ăn nhiều là có hại

Cũng chẳng kém thức khuya hay tình ái.

67

Như trên ngai, trong lụa nhung, một chỗ

Juan, Haiđê giữa lúc ấy đang ngồi

Trên một chiếc đi văng to, đồ sộ

Chiếm hai phần căn phòng lớn, chao ôi, Bốn xung quanh gối đủ màu xanh đỏ, Còn trên đầu các nhân vật của tôi

Là vầng dương đang nhô cao kiêu hãnh, Tỏa những tia bằng lụa vàng lấp lánh.

68

Các đồ sứ, đồ pha lê lộng lẫy,

Thảm Ba Tư, Ấn Độ trải kín nhà,

https://thuviensach.vn

Tranh và tượng đẹp chưa bao giờ thấy, Cũng góp phần làm tăng cảnh xa hoa.

Rồi người lùn, rồi thỏ, chim lúc ấy Nhân dịp này cũng được trổ tài ba,

Để mua vui cho bề trên và để

Kiếm được chút đặc ân riêng nhờ thế.

69

Phòng la liệt các gương to mát lạnh.

Kê hai bên là một dãy bàn dài

Bằng gỗ mun khảm xà cừ lấp lánh,

Khảm bạc vàng, khảm xương trắng, ngọc trai.

Các bàn ấy đầy rượu ngon, thịt, bánh, Đầy sơn hào cùng hải vị. Và ai

Muốn đến ăn thì mời ngồi - không tiếc.

Ai muốn đến lúc nào, xin cứ việc.

70

Tôi xin nói về Haiđê một tí:

Nàng mặc hai jelich, một màu đào,

Một màu tím; chiếc sơ mi tế nhị

https://thuviensach.vn

Che ngực nàng đang như sóng dâng cao Một dãy cúc khá nhiều bằng ngọc quý Đính thành hoa hình bướm hoặc hình sao.

Nàng còn khoác một chiếc khăn màu trắng Như đám mây quấn quanh nàng im lặng.

72

Là con gái một gia đình giàu có,

Chân Haiđê cũng mang đủ các vòng.

Tóc lấp lánh toàn kim cương to nhỏ; Ngọc đính đầy dải lụa thắt quanh hông Mà cái giá của những viên ngọc đó

Ít người nào đoán hiểu được, ồ không.

Còn chiếc váy màu vàng vừa đủ khép

Che đôi chân theo tôi là rất đẹp.

73

Mái tóc rậm màu nâu như sóng dậy,

Dài chấm chân, che có thể kín người, Như dòng thác từ Anpơ cuộn chảy

Được trời chiều tô điểm sắc vàng tươi.

https://thuviensach.vn

Trên trán nàng, mớ tóc xoăn lộng lẫy Được ốp bằng lưới lụa, một vài nơi Chực tuồi ra khi gió xuân thổi nhẹ, Như rất muốn thoát ra ngoài, chắc thế.

74

Nàng đích thị là hiện thân cuộc sống, Và thiên nhiên khi có cặp mắt nàng

Như trở nên xinh đẹp hơn, sinh động., Đôi mắt thần, hiền dịu, sáng, mênh mang.

Nàng trong sạch hơn Psychê khi sống, Hơn hoa hồng khi mới chớm xuân sang, Nếu bị bắt quỳ trước nàng - chớ ngượng, Vì dù sao đó không là tín ngưỡng.

75

Theo phong tục, nàng tô đen mi mắt.

Tôi thì cho không cần thiết việc này, Vì đôi mắt tô đen kia, tốt nhất,

Giữ nguyên hình như vẫn có xưa nay.

Tôi xin thề, thề có trời có đất,

https://thuviensach.vn

Rằng việc nàng tô đỏ móng chân tay Là rất dại, vì bản thân các móng

Không cần tô đã tuyệt vời, đỏ mọng.

76

Ai cũng biết phấn và son, xin lỗi, Có làm tăng vẻ đẹp một đôi bà.

Nhưng Haiđê, như trên tôi đã nói,

Chẳng cần gì cái của ấy - Làn da

Của nàng trắng không có gì sánh nổi, Trắng hơn nhiều đỉnh tuyết trắng xa xa.

Sêcxpia nói: “Tôi không tô hoa huệ,

Không mạ vàng cho tiền vàng đẹp đẽ”.

77

Chiếc áo trắng của Đôn Juan rất mỏng, Đầy kim cương như sao sáng Ngân Hà.

Còn chiếc khăn vừa đen vừa vàng óng.

Đội trên đầu, chiếc mũ của anh ta

Gấp nhiều nếp, mà nói chung rất rộng, Vướng tóc nàng. Thấp thoáng phía xa xa https://thuviensach.vn

Là mặt trăng vừa nhô lên yếu ớt, Tỏa ánh sáng run run màu trắng nhợt.

78

Để mua vui, có rất nhiều vũ nữ,

Một nhà thơ, mấy quan hoạn, anh hề.

Nhà thơ ấy khá nổi danh, cỡ bự,

Và cũng thường khoe danh tiếng rất ghê.

Gặp ông ta ít người nào do dự

Mở túi tiền, vì không muốn bị chê.

Đời là thế, muốn khen thì phải trả.

Như mọi cái, thơ của ông có giá.

79

Ưa cái mới, ông xem thường cái cổ,

Ông coi khinh truyền thống cũ tốt lành.

Chỉ một lần vua mời ông ăn cỗ

Mà thành người chống phái Jacôbanh.

Đã có lúc từ voi ông xuống chó,

Vì tình cờ ra vẻ trọng thanh danh.

Giờ ông khôn, khen Sultan vĩ đại,

https://thuviensach.vn

Như Southey, như Crashaw hăng hái.

80

Như chiếc kim la bàn luôn xê dịch,

Ông đổi thay quan điểm khá nhiều lần.

Sao Bắc Cực của ông thì rõ thích,

Không bao giờ một chỗ chịu dừng chân.

Ông khôn khéo tránh đòn đau kẻ địch, Và vẫn thường vì tiền bạc, miếng ăn, Ông nói dối đến quá ư năng nổ -

Thì Vinh Quang đâu ngẫu nhiên mà có.

81

Ông thông minh, nếu như tên phản bội Cũng thông minh được như thế, và rồi Các Vateo irretabiles, khốn nỗi,

Cũng thích mình được nổi tiếng…Mà thôi, Ta đang nói điều gì đây? Xin lỗi,

A! Tôi dừng cuốn tiểu thuyết của tôi Ở chương ba - với hai người bạn trẻ, Với tình yêu, tiệc tùng và bàn ghế…

https://thuviensach.vn

82

Cái ông kia, dù thơ tồi, tuy vậy,

Khá nhiều nơi vẫn yêu mến mời chào.

Và quá chén, không ít khi đâu đấy,

Ông hùng hồn đọc thơ mới…Ôi chao,

Thơ của ông quá cầu kỳ, bóng bẩy,

Khiến mọi người không hiểu lắm; dù sao Họ vẫn cứ vỗ tay to, bởi lẽ

Theo truyền thống nghe thơ là phải thế.

83

Nhờ thu nhặt một đôi điều đây đó

Về tự do khi du lịch nước ngoài,

Nay giữa đám bạn bè, ông đang cố

Tỏ ra mình cũng tử tế như ai,

Ông mạnh dạn (giống thời xưa năng nổ) Nói thật nhiều, không sợ đúng hay sai, Để tiếp tục lừa tôi, lừa các vị

Và nịnh hót bậc bề trên quyền quý.

84

https://thuviensach.vn

Ông ta đi một vài nơi: nước Pháp, Tây Ban Nha, Ả Rập, Thổ Nhĩ Kỳ…

Đã từng gặp đủ loại người phức tạp,

Biết đủ điều trong những chuyến ông đi.

Nên ông hiểu, ngay ở đây, Hy Lạp,

Rằng con người thường ưa nịnh đôi khi, Rằng phải sống theo châm ngôn (không lạ) Ở La Mã phải thành người La Mã.

85

Ông biết hát cho mọi người, mọi nước; Ca Ira cho người Pháp nếu cần,

Hay God save the king cho người Anh cũng được, Miễn là người nghe hát phải cho ăn.

Nghĩa là ông, từ cao siêu, hài hước, Đến trữ tình, rồi châm biếm, vân vân, Ông xài tất. Xưa Pindar có thể

Viết về ngựa, giờ sao ông không thể?

86

Ở nước Anh, ông viết thơ - tiểu thuyết; https://thuviensach.vn

Tây Ban Nha - chiến đấu; Pháp - thơ tình; Ở nước Ý tất nhiên ông sẽ viết

Như các nhà thơ cổ rất thông minh;

Ở nước Đức (xem de Stae thì biết)

Là học trò của Goethe tiên sinh.

Còn Hy Lạp, cho nước ông vĩ đại,

Ông sẽ viết một bài dài, đại khái:

87

Ông hát thế (hay ông cần hát thế) Bằng lời thơ uyển chuyển, khá ồn ào.

Ông, con cháu của Orphê diễm lệ,

Mà thơ tồi, tồi hơn hẳn, buồn sao.

Ta xúc động nghe thơ ông buồn tẻ,

Nhưng đời này ta đã biết, ôi chao,

Các tình cảm nhà thơ thường giả dối, Như màu tay người thợ sơn thay đổi.

88

Lời đã nặng, giọt mực đen bé tí

Còn nặng hơn khi thành chữ thế này, https://thuviensach.vn

Bắt hàng vạn, hàng triệu người suy nghĩ.

Thật lạ lùng, dòng chữ nhỏ xưa nay

Có thể nối gần nhau bao thế kỷ.

Cũng lạ lùng là cuốn sách trên tay

Bạn đang giữ: sách của tôi - buồn, chán, Thế mà sống lâu hơn tôi và bạn.

89

Khi nắm xương của nhà thơ đâu đấy

Dưới đất đen đang thối mục từng giờ

(Hay thậm chí cả quốc gia cũng vậy, Bị chôn vùi trong quên lãng, thờ ơ), Thế mà bỗng một giáo sư chợt thấy, Rất vô tình, mấy bản thảo nhà thơ, Nhân một hôm quét nhà hay chữa mái,

Và từ đó nhà thơ thành vĩ đại.

90

Thế vĩ đại là cái gì, xin hỏi?

Là hư danh, mây gió - đủ lắm rồi.

Là cái từ các sử gia thích gọi

https://thuviensach.vn

Chứ không vì các tác phẩm. Theo tôi, Thành T’roa mà Homer, xin lỗi,

Không nói gì, thì cũng thế mà thôi.

Marlborough không trở nên lừng lẫy,

Nếu ông Cox không đưa ông lên giấy.

91

John Milton, ông trùm thơ vĩ đại,

(Tuy kể ra hơi triết lý nặng nề),

Rất bản lĩnh, rất cao siêu, thông thái, Chẳng có gì là quá đỗi đam mê.

Về đời tư, theo Johnson kể lại:

Hồi ở trường ông bị đánh rất ghê.

Và lấy vợ, nghe đâu ông lẩm cẩm,

Nên vợ bỏ (đấy là điều nên cấm).

92

Nhưng mà thôi, cũng chẳng sao điều đó.

Đến Sếcxpia còn bắn trộm hươu người, Lord Bacon nghe đồn ăn hối lộ,

Burns cũng từng nổi tiếng rất ăn chơi.

https://thuviensach.vn

Về cái yếu, cả Xêda cũng có, Cromwell từng phá phách khá nhiều nơi.

Nghĩa là ai cũng có vài mặt yếu

Không tô điểm cho vinh quang - dễ hiểu.

93

Không phải ai cũng trang nghiêm, đạo mạo Như Southey trong học thuyết Công bằng; Như Wordsworth khi đem thơ xào xáo

Với các từ dân chủ rởm rất hăng;

Như Coleridge chưa bán mình cho báo, Định lập làng ở châu Mỹ giá băng,

Cùng Southey, lấy hai cô thành Bath, Hai chị em chuyên làm nghề mũ, quạt.

94

Tên của họ giờ làm ta lại nhớ

Botany Bay của đạo đức suy đồi.

Sự phản bội và gian tham càn rỡ

Chỉ tăng phần bêu xấu họ mà thôi.

Ông Wordsworth gần đây, nghe mà sợ, https://thuviensach.vn

Cho ra bừa một cuốn sách, theo tôi, Tồi tệ nhất (đặt tên là Buổi dạo)

Kể từ ngày có ngành in sách báo.

95

Ông ta dựng một hàng rào ngăn cách

Giữa ông ta và người đọc của mình,

Còn những ai yêu ông và cuốn sách,

Chẳng khác gì Southcote Nữ tiên sinh.

Dù họ thuyết, họ van xin đủ cách,

Cũng chẳng làm xiêu bạn đọc thông minh.

Cái họ gọi là thiên tài của họ

Là bệnh phù của bà kia khốn khổ.

96

Nhưng thôi đủ, tôi làm hư, xin lỗi,

Tiểu thuyết tôi bằng cách tán lạc đề, Bỏ nhân vật tận đâu đâu, tôi nói

Đủ các điều này nọ, khá say mê.

(Như những bài discours du trône sôi nổi Mà một thời tôi đã đọc và nghe).

https://thuviensach.vn

Cái tính tôi hay quên, thưa các vị, Dẫu không là Ariosto người Ý.

97

Ta không có từ longueurs, tôi biết, (Tiếng Ăng-lê có chữ nghĩa là dài

Mà Southey của chúng ta thích viết), Những từ này tôi thiết nghĩ không ai Trong bạn đọc lấy làm yêu tha thiết.

Và nếu cần, tôi dám chắc không sai, Sẽ chứng minh: epopée tráng lệ

Có cùng nghĩa với ennui (buồn tẻ).

98

Horace nói: “Homer nhiều khi ngủ”,

Tôi thì nghi Wordsworth thức nhiều: Ông ta ngồi trên Cỗ xe thích thú,

Dạo quanh hồ, những hồ nước thân yêu.

Ông ta cần một chiếc thuyền nào đó Để lên trời, trong mây gió phiêu diêu, Rồi rầu rĩ, ông lại đòi chiếc khác, https://thuviensach.vn

Để nước dãi rơi lên đầu sóng bạc.

99

Nếu Pégasse không thích xe như thế, Mà nhà thơ cứ một mực: lên trời!

Thì ông ta nhờ Medea có thể

Cho mượn rồng bay thử một vài nơi.

Nhưng khốn nỗi, ông ta ngu dốt tệ

Cứ sợ mình giống cổ điển (than ôi), Nhưng lại thích lên mặt trăng, trên ấy, Nên mới cần quả cầu bay đến vậy.

100

Người bán rong, Cỗ xe, Thuyền ảm đạm…

Ôi Dryden, cả Pope nữa, lúc này

Thơ là thế. Nhưng phải chăng đồ nhảm Lại hàm hồ được phép gọi thơ hay?

Và không lẽ bọn cade kia lại dám

Dẫm lên mồ của hai vị hôm nay?

Và tác giả Peter Bell ngu ngốc

Khinh tác giả Achitophel bác học?

https://thuviensach.vn

101

Quay lại chuyện của chúng ta - nhạc tắt.

Nhà thơ thôi không đọc nữa, thằng hề

Và vũ nữ đang rút lui dè dặt.

Trên bầu trời sao nhấp nhánh. Haiđê Và Đôn Juan trong tình yêu ngây ngất, Đang ngồi chìm trong ánh sáng đê mê…

Ave Maria! giây phút này cực lạc

Chỉ xứng đáng với Người, không thể khác.

102

Ave Maria! Ôi phút giây đẹp đẽ.

Ở miền quê nơi con đã ngày nào

Được chiêm ngưỡng cả khối hồng lặng lẽ

Phía chân trời đang lặn, diệu kỳ sao.

Vâng, lúc ấy những hồi chuông nhè nhẹ

Từ nhà thờ vang vọng tới; trên cao

Trời lặng gió, biển như êm tiếng sóng.

Tiếng cầu kinh làm cành cây xao động.

103

https://thuviensach.vn

Ave Maria! đó là giờ hạnh phúc.

Ave Maria! là giây phút nguyện cầu.

Ave Maria! cho chúng con trần tục

Được nhiều người lên đấy, chốn thâm sâu.

Ave Maria! khuôn mặt Người nhẫn nhục, Đôi mắt Người chờ đợi cánh chim câu.

Người nhìn con từ trên cao vòi vọi

Và soi sáng cõi lòng con tăm tối.

104

Một số báo cứ kêu lên như thể

Tội là anh không kính chúa bốc đồng.

Bản thân họ, khi trách tôi như thế, Có chắc mình, mộ đạo tốt hơn không?

Tôi biết cách tìm đường lên Thượng đế, Và bàn thờ là dãy núi, dòng sông,

Là trái đất, là trăng sao, biển rộng, Là những gì đã làm nên cuộc sống.

105

Ravenna! Cả rừng không nhuốm đỏ

https://thuviensach.vn

Nắng hoàng hôn cũng kỳ diệu thế này, Nơi tàn lụi bao lâu đài kiên cố

Mà những người La Mã gắng sức xây.

Ôi rừng thông đứng bên bờ sóng vỗ,

Tôi vẫn còn nhớ mãi đến hôm nay

Những câu chuyện, những chiến công oanh liệt Mà Dryden, Boccaccio đã viết.

106

Cả rừng thông chìm trong sương phủ trắng, Bốn xung quanh rền rĩ tiếng ve sầu.

Cây xào xạc, và từ xa văng vẳng

Tiếng chuông chiều đang vọng tới từ đâu.

Trước mặt tôi là bóng ma im lặng,

Một hình người cưỡi ngựa, chạy theo sau Là bầy chó đang đuổi săn cô gái -

Đúng như lời Ônesti kể lại.

107

Hesperus, ngôi sao chiều hạnh phúc, Người mang cơm cho kẻ đói, mang nhà

https://thuviensach.vn

Và an ủi cho những người khổ nhục.

Người chỉ đường cho những khách đi xa.

No hay đói, buồn hay vui - một lúc, Trên bầu trời, người vẫy gọi chúng ta.

Người tập hợp xung quanh mình tất thảy, Đưa thế giới vào màn đêm lộng lẫy.

108

Ôi giây phút hoàng hôn kia thơ mộng

Làm trái tim vô cớ bỗng yếu mềm,

Làm nhớ lại những ngày ta đã sống,

Nhớ bạn bè ta xa cách… Màn đêm

Đang chầm chậm từ rừng cây tỏa rộng.

Tiếng chuông chiều bay lại, nhẹ và êm.

Gì thế nhỉ? Sao ta buồn, bạn đọc?

Không ai chết mà hình như ai khóc.

109

Khi Nêrông, tên giết người, bị giết, Cả thành Rôm được giải phóng reo hò, Cả dân tộc bao nhiêu năm rên xiết

https://thuviensach.vn

Đang tưng bừng chào cuộc sống tự do -

Thế mà có một bàn tay lấm lét

Mang đến mồ cả một bó hoa to,

Bó hoa đẹp, riêng điều này chứng tỏ

Rằng dù sao vẫn có người yêu nó.

110

Vâng Nêrông… Lại lạc đề, xin lỗi.

Dù Nêrông hay ai nữa thì rồi

Cũng chẳng dính đến chuyện ta đang nói.

Chắc hoàn toàn tôi phá hỏng thơ tôi Bằng cách tán lạc đề. Tôi bị gọi

Hồi ở trường Cambrigde, than ôi,

Là nhà thơ có tên thìa gỗ mọt,

Tức là anh nói nhiều mà học dốt.

111

Thôi, không muốn làm đau đầu các bạn, (Do đọc thơ dài quá) cái chương này

Tôi quyết định chia đôi cho đỡ chán, Nên bây giờ xin dừng lại ở đây.

https://thuviensach.vn

(Chỉ vị nào loại thông minh, hói trán Mới biết rằng chia như thế là hay).

Arixtôt khuyên tôi làm chuyện đó.

Xin mời đọc Poetica sẽ rõ!

https://thuviensach.vn

Chương IV

1

Trong nghề thơ bắt đầu thường khó nhất, Nhưng than ôi, kết thúc cũng đau đầu.

Không ít khi con ngựa thần Pegasse

Bỗng giữa chừng làm ta ngã rất đau.

Ta cũng giống Lucifer, quả thật,

Ta tự hào, ta huyễn hoặc khen nhau

Cho đến khi nhận ra (tuy khá chậm), Rằng chúng ta cũng không ghê gớm lắm.

2

Nhưng Bất Hạnh và Thời Gian tàn nhẫn Sẽ đưa ta về đúng chỗ, cuối cùng

Sẽ dạy ta rằng Thông Minh chắc hẳn Không kéo dài vô tận mãi. Nói chung.

Khi còn trẻ bốc đồng, chưa chín chắn, Cái điều này ta hiểu khá mông lung.

Chỉ đến lúc về già, bên miệng hố, https://thuviensach.vn

Ta mới ngẫm về đôi điều này nọ.

3

Tôi ngày bé tự cho tôi sắc sảo,

Muốn xung quanh cũng nghĩ thế về mình, May về sau, hóa ra không nói hão -

Cũng có lần tôi đạt chút quang vinh.

Thế mà nay đầu óc tôi rệu rạo,

Ý và từ mất hẳn ánh lung linh.

Chất lãng mạn và chất hùng ngày trước Nay rất tiếc, thành lông bông, hài hước.

4

Giờ phần lớn tôi cười, thưa bạn đọc, Là cốt ngăn nước mắt khỏi tuôn trào.

Tôi chỉ khóc (không thể nào không khóc), Rằng cuộc đời chẳng đáng giá là bao, Rằng khi máu trong tim ta thôi bốc, Là đến giờ ta phải chết, buồn sao.

Nàng Thetis tắm trong sông Styx,

Tôi thì chọn tắm ở dòng sông Lethe.

https://thuviensach.vn

5

Người ta trách tôi âm mưu này nọ,

Làm tổn thương đến danh dự nước nhà; Rằng điều ấy được đưa vào khá rõ

Trong mỗi dòng của tiểu thuyết chúng ta.

Tôi tuyên bố, tôi không hề xiên xỏ

(Cũng chẳng cần phải làm thế). Thực ra Tôi chỉ muốn làm thơ thêm vui vẻ.

Cái từ ấy với tôi là mới mẻ.

6

Với bạn đọc lạnh lùng ưa triết lý

Thơ của tôi nghe có vẻ ly kỳ.

Loại thơ này ông Pulei người Ý

Viết rất nhiều, vui nhộn lẫn lâm ly Vào cái thời còn công nương, hiệp sỹ, Còn thiên thần và bạo chúa (đôi khi).

Trừ bạo chúa, nay chẳng gì còn lại.

Tôi chỉ viết về những người hiện đại.

7

https://thuviensach.vn

Vậy phải viết thế nào đây, thật khó.

Không lẽ tôi bắt chước họ, nghĩa là Viết về những cái gì ta muốn có,

Còn những gì đang có cứ lờ qua?

Nhưng mà thôi họ viết gì, mặc họ,

Thời đại này rất bình đẳng. Còn ta

Ta quay lại chuyện vừa rồi tôi kể.

Apôlông xoắn tai tôi bắt thế.

8

Tôi để quên Đôn Juan, anh bạn trẻ,

Cùng Haiđê giữa yên tĩnh trời chiều.

Đến thời gian xưa nay tàn nhẫn thế, Chưa bao giờ thương xót kẻ đang yêu, Mà cũng phải lén thở dài lặng lẽ,

Chịu tạm thời buông lưỡi hái, đăm chiêu, Ngắm đôi bạn đang say sưa hạnh phúc Mà không biết giờ chia ly đang giục.

9

Không thể có nếp nhăn trên trán họ.

https://thuviensach.vn

Máu trong tim không biết lạnh bao giờ.

Và tóc bạc, tất nhiên không thể có.

Cả hai người đều tươi trẻ, ngây thơ

Như hình ảnh mùa xuân hoa nở rộ,

Không có gì thối ruỗng hoặc bùn nhơ.

Như thông non, họ vươn lên, lành mạnh, Nếu phải chết, thì chỉ vì sét đánh.

10

Một lần nữa họ ngồi riêng như thế.

Khi bên nhau, tôi nghĩ chẳng có gì

Làm họ buồn. Cả khi cây đứt rễ,

Cả khi dòng suối can, nước trôi đi, Cả khi con bị tách rời vú mẹ,

Cũng không bằng đau khổ nỗi chia ly (Nếu xẩy ra) giữa hai người lúc ấy.

Ôi trái tim sao dễ đau đến vậy.

11

Vâng, trái tim, trái tim là chiếc lọ

Rất mỏng manh. Hạnh phúc nhất là người https://thuviensach.vn

Lần đầu tiên (ngay lần đầu) để nó Vỡ tan tành khi vô ý đánh rơi,

Để không biết những năm dài đau khổ, Những vui buồn, mất mát có khắp nơi.

Nhưng thật tiếc, thường vẫn hay ngược lại, Người muốn chết mà đời cho sống mãi.

12

“Ai được thánh thần yêu thường chết trẻ”, Tổ tiên ta nói vậy - chết cách này

Không phải khóc bạn qua đời; cũng thế

Không phải già, buồn khổ cũng không hay.

Dù muốn sống, bằng trăm phương nghìn kế, Chẳng người nào thoát được chết xưa nay.

Nên tốt nhất (xin cho tôi mạn phép) Là được chết đúng khi đời đang đẹp.

13

Nhưng Đôn Juan và Haiđê không nghĩ

Về buồn đau và cái chết bây giờ,

Vì xung quanh cảnh đất trời, không khí https://thuviensach.vn

Và căn phòng - tất cả quá nên thơ.

Họ chỉ nhìn vào mắt nhau ý nhị

Để thấy mình sung sướng tựa trong mơ, Những đôi mắt đang long lanh, qua đó Họ trao đổi tình yêu thương của họ.

15

Họ ngây thơ tin đời như đứa trẻ,

Và còn tin như thế mãi - từ đầu

Họ vốn được sinh ra không cốt để

Biết cuộc đời đầy bất hạnh, lo âu.

Giờ thì họ như bướm hoa đẹp đẽ,

Như cá vàng bơi lội giữa khe sâu,

Chỉ biết sống, sống và yêu mãnh liệt.

Thời gian trôi họ không hề hay biết.

17

Ôi kỳ diệu, một tình yêu kỳ diệu,

Mà chúng ta quả ít thấy trên đời.

Một tình yêu làm người yêu không hiểu, Không chịu nhìn những cái xấu khắp nơi, https://thuviensach.vn

Như giả dối, âm mưu, buồn, đơn điệu, Đủ các trò mây gió, thói ăn chơi

Khi Hymen xui người ta vào bẫy

Để tìm cớ nghi ngờ nhau sau đấy.

18

Thô, thôi đủ, những điều kia có thật Và quá ư tàn nhẫn. Được, bây giờ

Ta trở lại với tình yêu ngây ngất

Của hai người, hai bạn trẻ ngây thơ.

Tình yêu ấy khá nhiều anh khe khắt Chê là trò lãng mạn, một giấc mơ,

Là nguy hiểm (tuy trong lòng có lẽ

Họ rất thèm một tình yêu như thế).

19

Nếu người khác mà cũng yêu được vậy Thì theo tôi là do đọc quá nhiều.

Hai nhân vật của chúng ta lúc ấy

Không bao giờ để sách lẫn tình yêu.

Juan học tập thế nào, ta đã thấy,

https://thuviensach.vn

Còn người tình thì đọc chẳng bao nhiêu, Nên chắc chắn tình yêu đôi bạn trẻ

Cũng tự nhiên như tình yêu chim sẻ.

20

Họ im lặng ngắm hoàng hôn cháy đỏ,

Trong phút giây mơ mộng buổi chiều tà.

Chắc họ nghĩ rằng tình yêu của họ

Được bầu trời yên tĩnh ấy làm ra.

Cả Đôn Juan và Haiđê lúc đó

Đưa mắt nhìn những dãy núi xa xa,

Cùng ngây ngất say nhau, nên chẳng lạ, Trong chốc lát họ quên đi tất cả.

21

Tôi không biết vì sao, nhưng lúc ấy Thoáng hiện lên trong mắt họ bất ngờ

Chút mây buồn, như ngns tay ai đấy Lướt qua đàn những nốt nhạc vu vơ;

Như hư ảo, ngọn lửa hồng nhún nhảy, Như có điềm báo họa thoáng bâng quơ, https://thuviensach.vn

Làm bất giác Juan thở dài lặng lẽ, Còn đôi mắt Haiđê buồn ngấn lệ.

22

Đôi mắt ấy nhìn mặt trời sắp lặn

Phía xa xa, trong ráng đỏ trời chiều, Như theo nó là trôi qua, trôi hẳn

Cả đời nàng cùng hạnh phúc, tình yêu.

Juan lặng lẽ nhìn Haiđê kiên nhẫn,

Bỗng thấy buồn, dù vô cớ, đăm chiêu.

Chàng suy nghĩ, mắt chàng như muốn hỏi:

“Có điều gì không vui, em hãy nói”.

23

Nàng âu yếm nhìn Juan, cười, im lặng, Nụ cười tươi nhưng phảng phất u sầu.

Nàng quay mặt, cái buồn và lo lắng, Trong lòng mình nàng lại giấu rất sâu.

Cho đến khi bị người yêu hỏi gặng,

Nàng trả lời, do dự một hồi lâu:

“Em rất sợ. Em lo…Em chết mất,

https://thuviensach.vn

Nếu chúng mình một ngày kia chia cắt”.

24

Juan định hỏi vì sao, nhưng thấy vậy, Nàng hôn Juan, không cho nói thêm gì.

Cũng chính bằng cái hôn kia nồng cháy, Mọi lo buồn nàng đang cố quên đi.

Rất công hiệu, theo tôi phương pháp ấy, Tốt hơn nhiều so với rượu uýt-ky

Tôi từng thử cả hai, nhưng kết quả: Hoặc đau đầu, hoặc tim đau, thật lạ.

25

Ta phải chọn giữa một bên là rượu

Và bên kia phụ nữ. Chọn bên nào?

Đó là thuế đánh ngay vào cái yếu

Của con người, làm lắm kẻ lao đao.

Bản thân tôi, nếu được quyền phát biểu Mà hoàn toàn không định kiến, dù sao Tôi xin lãnh cả hai điều, còn tốt

Hơn không có điều nào, hay chỉ một.

https://thuviensach.vn

26

Hai anh chị cứ nhìn nhau không nói

Lâu, rất lâu, luôn lẫn lộn lúc này

Trong lòng họ là tình yêu sôi nổi,

Tình bạn bè, tình con trẻ thơ ngây.

Nghĩa là hết những gì ta vẫn gọi

Là tình người, đều được gói vào đây.

Họ như quyện vào nhau trong hạnh phúc, Trong tình yêu, một tình yêu thế tục.

27

Sao những người đang yêu nhau say đắm Không chết đi khi hạnh phúc tràn trề

Để khỏi thấy cảnh đau buồn, ngán ngẩm Và những ngày nhợt nhạt kéo lê thê?

Cuộc đời này, theo tôi không hợp lắm Với tâm hồn đầy ước vọng say mê

Vốn được sinh cho tình yêu của họ,

Luôn tha thiết như Sappho thời cổ.

28

https://thuviensach.vn

Họ nên trốn vào rừng sâu nước độc, Như con chim sống ở đó một mình,

Không cần biết lời than hay tiếng khóc Để ngày ngày thức dậy với bình minh.

Ai thích sống tự do thường đơn độc, Như đại bàng đơn độc giữa trời xanh, Khi phía dưới là một bầy chim ác

Như chúng ta, đang tranh nhau rỉa xác.

29

Vai kề vai bên Haiđê, cứ thế

Juan của ta thiêm thiếp ngủ, lúc này.

Như đã nói có cái gì như thể

Làm lòng chàng gợn đục một vài giây.

Tiếng người yêu bên tai chàng nhỏ nhẹ

Như thì thầm tiếng suối giữa rừng cây.

Nàng cũng ngủ, khuôn mặt nàng rạng rỡ

Như lặng lẽ bông hoa hồng chớm nở.

30

Và nàng mơ một giấc mơ buồn bã,

https://thuviensach.vn

Làm trái tim xúc động một đôi lần, Như ngọn gió thổi qua cây, rụng lá,

Thổi qua hồ làm gợn sóng lăn tăn.

Ôi giấc mơ, những giấc mơ kỳ lạ,

Cứ tự mình đi rồi đến trong chăn.

Người cứ ngủ mà vẫn yêu, vẫn ghét,

Mắt cứ nhắm mà vẫn nhìn thấy hết.

31

Nàng nằm mơ thấy mình đang bị trói, Bị đóng đinh vào núi đá, và rồi

Nàng giãy giụa thoát ra, không thoát nổi.

Dưới chân nàng là biển rộng đang sôi.

Từng đợt sóng cứ chồm lên dữ dội,

Định cướp nàng, định xé xác, than ôi, Nàng nghẹt thở, nàng chìm sâu dưới nước.

Nàng muốn chết mà không sao chết được.

32

Và sau đó nàng thấy mình chân đất

Dẫm lên gai và đá nhọn trên đường,

https://thuviensach.vn

Làm chảy máu đôi bàn chân. Trước mặt Là một hình ma quái giữa mù sương

Đang lặng lẽ dẫn nàng đi; nó bắt

Không được dừng, không một chút xót thương.

Nàng sợ hãi, nàng bước theo, nàng chạy, Mà chẳng kịp cái hình ma quái ấy.

33

Rồi cảnh khác: nàng lạc vào hang đá Bốn xung quanh đầy nước nhỏ từng hàng.

Những cột băng đủ các hình kỳ lạ -

Chắc chỗ này sói biển chọn làm hang.

Gió thổi mạnh, mái tóc nàng để xõa,

Đôi mắt tròn đầy sợ hãi, hoang mang, Trào lệ ứa, những giọt to và nặng

Vừa rơi xuống đã biến thành băng trắng.

34

Trong khi đó, đang chết nằm bên cạnh Là Đôn Juan da tái nhợt, cứng đờ.

Phía ngoài hang là liên hồi sóng đánh, https://thuviensach.vn

Hát gầm gừ những câu hát hoang sơ.

Nàng lay gọi, trái tim chàng lạnh giá Cả với nàng, trái tim ấy thờ ơ.

Thế mà đã một thời xưa nào đấy,

Nàng chạm khẽ là người yêu tỉnh dậy, 35

Nàng đau đớn nhìn mặt người đã chết, Rồi bỗng nhiên khuôn mặt ấy mờ dần.

Thay vào đó đang hiện lên từng nét,

Là bố nàng, khuôn mặt rất quen thân.

Ông nghiêm khắc nhìn nàng. Lo, sợ sệt, Nàng giật mình không giấu nỗi băn khoăn Và tỉnh hẳn, không còn tin vào mắt -

Lambrô đang đứng kia trước mặt!

36

Vụt đứng dậy, nàng kêu lên kinh hãi

Buồn và vui cứ lẫn lộn trong lòng,

Khi chợt thấy ông bố nàng trở lại, (Tức là người nàng tưởng chết); và ông https://thuviensach.vn

Nay có thể cướp chàng đi mãi mãi, Cướp người tình nàng yêu quý, ồ không.

Thật đáng sợ. (Giây phút này đáng sợ, Tôi từng gặp, nhưng bây giờ chẳng nhớ).

37

Nghe tiếng thét của người yêu, tỉnh dậy, Juan của ta không biết sợ là gì,

Vội vớ luôn chiếc gươm ngay cạnh đấy, Dám xả mình như vẫn thế nhiều khi.

Lambrô vẫn lặng im từ nãy

Giờ nhìn chàng khinh bỉ nói: “Thôi đi!

Hãy bỏ xuống cái gươm kia ngu ngốc, Không thì ta cho gọi quân, thằng nhóc!”

38

Ôm chặt Juan, Haiđê chồm dậy nói:

“Ồ không, không, đây là bố em mà.

Hãy quỳ xuống cùng em xin tha tội.

Em tin Người sẽ tha thứ cho ta.

Con xin bố, chỉ mình con có lỗi

https://thuviensach.vn

Trong những ngày bố bận việc đi xa.

Bố trách con thế nào, con chịu vậy Chỉ có điều bố tha cho anh ấy”.

39

Lambrô chỉ đứng im, bình thản.

Mắt ông ta đầy bí hiểm, lạnh lùng.

Rất có thể, ông ta, thưa các bạn,

Trong phút này đang suy nghĩ rất lung.

Ông nhìn con, rồi nhìn Juan buồn chán.

Còn anh chàng thì hăng hái, nói chung, Cầm vũ khí, luôn sẵn sàng chống chọi Với đám lính mà ông kia vừa nói.

40

“Bỏ gươm xuống!” Lambrô quát bảo

Juan vừa kêu: “Không thể có điều này!”

Giận tái mặt, một lúc sau ông lão

Vội bảo chàng: “Giờ hãy lắng nghe đây: Mày sẽ chết! Đừng trách ta. Thật láo!”

Và nói rồi, ông nhanh nhẹn đưa tay

https://thuviensach.vn

Từ thắt lưng rút ra cây súng ngắn.

Ông lên đạn, chĩa vào Juan định bắn.

41

Cái tiếng ấy, tiếng lên cò lách tách, Ôi nghe sao mà xúc động, bồi hồi,

Khi bạn anh đang đứng đầu kia vạch, Cách chỉ chừng vài chục bước mà thôi, Và lãnh đạm, không giận thù, oán trách, Đang từ từ nhắm anh bắn, than ôi.

Ai không may bị vài lần bắn hụt.

Tôi dám chắc tai tồi hơn đôi chút.

42

Vâng suýt nữa là ông ta đã bắn.

Tất nhiên Juan sẽ phải chết, nghĩa là Sẽ hết chuyện, và tiếp theo chắc chắn Chẳng còn gì cho tiểu thuyết chúng ta.

Nhưng thật may là Haiđê vừa vặn

Kịp nhảy vào đứng giữa họ: “Xê ra!

Con có lỗi, bắn con đi, nàng hét,

https://thuviensach.vn

Con yêu chàng, chàng cùng con sẽ chết!”

43

Chỉ ít phút, ít giây thôi trước đó,

Nàng ngây thơ và yếu đuối nhường nào, Đầy nước mắt và quá ư bé nhỏ,

Thế mà giờ nàng thay đổi nhanh sao.

Nàng dũng cảm, điên lên vì đau khổ,

Dáng bất cần, đang đứng thẳng, vươn cao, Đầy cương quyết, đôi mắt nhìn kinh hãi, Thế mà chẳng làm bố nàng dừng lại.

44

Con nhìn bố, bố nhìn con lặng lẽ -

Rất giống nhau về khuôn mặt, tính tình.

Hơi hoang dại ít nhiều, và cũng thế

Mắt hai người đầy ánh lửa lung linh.

Rất hiền dịu, nhưng Haiđê có thể

Chợt trở thành con hổ cái thông minh.

Thì ruột thịt, chung một dòng máu đỏ, Con sao nỡ làm mẹ cha xấu hổ?

https://thuviensach.vn

45

Như tôi nói, họ giống nhau nhiều mặt, Chỉ khác nhau về giới tính, trẻ già.

Giống cách đứng, giống đôi tay, đôi mắt, Giống tạng người, thậm chí cả làn da.

Thế mà nay hai người kia, quả thật, Như kẻ thù. Ta từ đó suy ra

Rằng một khi con người ta giận dữ,

Thì quên hết mọi tình thương phụ tử.

46

Họ im lặng một hồi lâu, sau đó

Lambrô nhìn con gái chau mày:

“Không phải ta làm thằng kia phải khổ, Ai là người đã đưa hắn về đây?

Thề có Chúa, ta không ưa máu đổ,

Nhưng một điều nhục nhã nhất xưa nay Không có thể và không ai tha lỗi.

Gây nên tội thì phải đành chịu tội.

47

https://thuviensach.vn

Hãy bảo hắn quẳng ngay gươm xuống đất, Không thì ta, thề có Chúa trên đầu, Ta sẽ giết cái thằng kia lớn mật”.

Ông vội vàng khẽ ra hiệu - từ đâu

Bỗng hiện ra cả một bầy mặt sắt

Bám quanh chàng như một lũ ruồi bâu.

Ông ra lệnh: “Thằng Pháp này láo xược, Bắt lấy nó, sống hay không cũng được”.

48

Bằng động tác khá nhanh và khá mạnh, Ông vội ôm cô con gái vào lòng.

Trong khi đó, Juan của ta bị đánh

Khắp bốn bề. Và uổng sức mất công Nàng giãy giụa trong vòng tay giá lạnh Của bố mình. Bị vây giữa đám đông,

Juan hăng máu luôn tả xung hữu đột,

Làm đối phương phải ngạc nhiên, hoảng hốt.

49

Chàng vung gươm chém một tên vỡ sọ,

https://thuviensach.vn

Tên thứ hai tróc một miếng da đầu.

Tên thứ ba thông minh và bé nhỏ

Lén đâm chàng những nhát kiếm rất đau.

Chàng ngã xuống, than ôi dòng máu đỏ

Đang tuôn trào từ những vết thương sâu: Một - bị chém từ phía trên đầu gối, Còn nhát kia ngay trên đầu, thật tội.

50

Juan lập tức bị trói ngay chắc chắn, Bị đưa đi nhanh chóng khỏi ngôi nhà.

Cũng theo lệnh Lambrô, được dẫn

Tới con tàu đang sửa soạn đi xa.

Vừa tới nơi, bọn lính canh cẩn thận

Ném anh chàng xinh đẹp của chúng ta

Vào hầm tối, một hầm tàu khá chật, Với lời dặn phải canh phòng nghiêm nhất.

51

Đời của ta đúng là không hiểu nổi.

Không phải ai cũng chấp nhận điều này: https://thuviensach.vn

Một chàng trai thuộc con nhà giòng dõi Và khá giàu, hạnh phúc thế xưa nay, Lại trẻ đẹp, thế mà kia bị trói,

Bị toác đầu, toàn những chuyện không hay.

Mà lý do thì giản đơn, ta biết:

Một cô gái chỉ yêu chàng tha thiết.

52

Ta tạm biệt Đôn Juan, xin nói thật,

Hình như tôi quá ủy mị chân thành,

Do cảm động bởi nữ thần nước mắt

Của người Tàu, là những chén chè xanh.

Tôi vẫn thế, trà vào là ngủ gật,

Làm thế nào, tôi xin hỏi các anh?

Rượu nghe nói là kẻ thù sức khỏe,

Mà uống trà và cà phê thì tẻ.

54

Vâng, tạm biệt để Đôn Juan được nghỉ.

Chưa chết đâu, tuy máu chảy khá nhiêu.

Nhưng cái đau của anh chàng, tôi nghĩ

https://thuviensach.vn

Không thể bằng đau đớn của người yêu.

Thế mà nàng đã không hề van vỉ,

Không đầu hàng, không van lạy, không kêu.

Chả là nàng con một bà xứ Fez -

Tức sa mạc, thiên đường, như ta biết.

55

Ở nơi ấy, bên đài phun đá trắng

Là ô-liu trĩu quả, lá xanh rì.

Giữa cát bụi luôn hoang vu im lặng

Đàn lạc đà uể oải nối nhau đi;

Tiếng sư tử gầm vang trong đêm vắng; Rất, rất nhiều cây cúc độc màu ghi.

Giống như đất, người ở đây đại thể

Hoặc rất tốt, hoặc vô cùng tồi tệ.

56

Như châu Phi đầy mặt trời rực nóng, Người châu Phi cũng rực nóng khác thường, Đầy thiện ác, đầy tình yêu, nhựa sống, Và mỡ màng như mảnh đất quê hương.

https://thuviensach.vn

Mẹ Haiđê có tâm hồn sôi động, Cũng là người giàu cảm xúc yêu thương.

Bà xinh đẹp, mắt nhìn như mắt hổ

Trong rừng xanh đang rình mồi đâu đó.

57

Nhưng Haiđê, con gái bà ta thấy

Hiền dịu hơn, cũng xinh đẹp hơn bà, Như đám mây giữa ngày hè lộng lẫy

Đang tích dần bao bão tố, phong ba.

Nàng hiền dịu, rụt rè, vâng quả vậy, Nhưng xem chừng cô bạn của chúng ta

Khi thất vọng, buồn đau thì phải nói, Sẽ bùng lên, phá tan tành, dữ dội.

58

Lần cuối cùng nàng thấy Juan là lúc Chàng bị thương mất máu cũng khá nhiều, Bị đâm chém và từ từ ngã gục

Nơi cùng nàng chàng đã sống và yêu.

Vâng nàng thấy, chỉ một giây tủi nhục, https://thuviensach.vn

Và bất ngờ thôi giãy giụa, nàng kêu Một tiềng to, và rồi nàng ngất, ngã, Tuột khỏi tay ông già kia sắt đá.

59

Trong tim nàng như có gì tan vỡ.

Trên đôi môi một lớp máu đông dày.

Đầu nàng cúi, như bông hoa chớm nở

Gặp mưa rào gãy cánh, gió lắt lay.

Bọn đầy tớ thì vô cùng hoảng sợ,

Đứng bên hầu. Họ sốt sắng luôn tay Đưa thuốc cỏ, rượu mùi, nhưng vô vọng.

Nàng từ chối, vì nàng không muốn sống.

60

Nàng nằm thế nhiều ngày không thay đổi, Không uống ăn, nhưng cũng chẳng có gì Làm dấu hiệu cho chúng ta dám nói

Rằng tử thần đang sắp bắt nàng đi.

Nàng xa lạ với những gì ruỗng thối

Mà tử thần thường mang đến nhiều khi.

https://thuviensach.vn

Khuôn mặt nàng dù buồn đau thất vọng, Nhưng vẫn đẹp và còn nguyên sự sống.

62

Kia, cuối cùng rồi Haiđê cũng dậy, Nhưng than ôi, như xác chết bất ngờ

Bỗng sống lại bằng phép màu nào đấy.

Nàng thấy mình thật xa lạ, ngác ngơ.

Không khó hiểu: chẳng có gì lúc ấy

Làm tim nàng xúc động, khỏi thờ ơ.

Một trái tim mà nỗi đau âm ỉ

Trong giây lát đang tạm thời nằm nghỉ.

63

Nàng hững hờ nhìn bao nhiêu khuôn mặt, Nhìn bao nhiêu đồ đạc có trong nhà, Nhưng không nghe, không thấy gì, đôi mắt Như đang chìm vào đâu đó rất xa.

Nàng lặng im, cái lặng im buồn ngắt.

Những câu đùa và lời nói ba hoa

Của gia nhân định làm nàng khuây khỏa, https://thuviensach.vn

Nàng không nghe, luôn thẫn thờ, xa lạ.

64

Như đã chết, nàng không nhìn mặt bố.

Nàng cũng không để ý bọn người hầu, Không còn muốn nhận ra ai, dù họ

Là bạn bè hay thân thích đến đâu.

Chỉ cái xác không hồn, nàng nằm đó.

Trí nhớ nàng mờ mịt, chết từ lâu.

Chỉ đôi lúc trong mắt nàng vô cớ

Lại hiện lên một thoáng buồn lo sợ.

65

Một ca sĩ mang đàn vào, kiêu hãnh

Ngồi lên dây, lim dim mắt, nghiêng đầu.

Nghe những tiếng đầu tiên to và mạnh, Nàng ngước nhìn bằng ánh mắt lo âu.

Rồi sau đấy như rúm co vì lạnh,

Quay vào tường, nàng thổn thức hồi lâu, Mặc anh kia cứ say sưa đàn, hát

Về ngày xưa, về biển xanh dào dạt.

https://thuviensach.vn

66

Hòa theo nhịp bài ca buồn, mệt mỏi, Nàng giơ tay gõ nhẹ ngón lên tường.

Khi ca sĩ đổi đề tài, sôi nổi

Bỗng hát về những cảm xúc yêu thương, Thì chầm chậm, những hồi âm nhức nhối Lại hiện về như xuyên thủng màn sương, Làm nước mắt Haiđê trào lúc ấy

Như dòng thác từ núi cao cuộn chảy.

67

Khóc, nước mắt không làm lòng dịu bớt.

Một lát sau, do quá đỗi hãi hùng,

Quá xúc động, nàng hóa điên: bất chợt Chạy tìm người để cào cấu, hành hung.

Nàng không nói, không kêu la, đùa cợt, Dù bệnh tình đang rất nặng - nói chung, Người ta sợ, phải trói nàng, phải đánh, Với hy vọng chữa cho nàng khỏe mạnh.

68

https://thuviensach.vn

Những khi tỉnh (ít thôi) nàng lặng lẽ, Rất thờ ơ, nhìn mọi thứ trong phòng, Thế mà chẳng một người nào có thể

Bắt được nàng nhìn mặt bố, ồ không.

Nàng từ chối không chịu ăn, hơn thế, Không lần nào chịu uống thuốc, chịu xông.

Và tệ nhất là nàng không chịu ngủ,

Tuy bị ép, bị van nài - thôi đủ.

69

Mười hai ngày, mười hai đêm cứ thế, Nàng héo hon, luôn giãy giụa, và rồi Một sáng nọ, khá bất ngờ, lặng lẽ

Nàng ngoẹo đầu rồi tắt thở, than ôi, Rất nhiều người đang đứng bên không thể

Biết lúc nào nàng đã khép làn môi,

Và khuôn mặt bỗng trở nên giá lạnh,

Đôi mắt đẹp thôi không còn lấp lánh.

70

Nàng đã chết, mang theo nàng cái chết https://thuviensach.vn

Một mầm non sự sống nhú trong lòng, Một đứa con của tình yêu bất diệt,

Một con người còn nhỏ bé, trắng trong.

Con người ấy không bao giờ được biết Cảnh mùa hè đầy nắng hoặc mùa đông.

Mà vĩnh viễn phải nằm trong bóng tối, Mặc trên đầu sương rơi và gió thổi.

71

Nàng đã chết, chết thảm thương như thế, Để từ nay không phải chịu ưu sầu.

Nàng sinh ra không phải làm nô lệ,

Sống cuộc đời dằng dặc chuỗi lo âu.

Nàng chết sớm, nhưng tình yêu đẹp đẽ

Đủ đền bù bao mất mát, buồn đau.

Nay nàng nghỉ bên biển xanh, cuối đảo, Nơi khi sống nàng vẫn thường đi dạo.

72

Hòn đảo ấy giờ thành nơi hoang vắng, Không còn ai sinh sống, cũng không nhà.

https://thuviensach.vn

Chỉ còn lại hai nấm mồ im lặng Là mộ nàng bên cạnh mộ người cha.

Không đài tượng, không cả bia mộ trắng, Không có người đến đặt một vòng hoa.

Chỉ sóng biển vẫn ngày đêm dào dạt

Khóc người đẹp của cả vùng Cyclat.

73

Ở Hy Lạp, những khi buồn cô gái

Hát tình ca, vẫn nhắc đến tên nàng.

Lambrô cũng được làm sống lại

Trong những lời kể chuyện lúc xuân sang.

Câu chuyện kể về tình tình man dại

Của ông già trên sóng biển lang thang, Về một nàng Haiđê xinh, hoang dã,

Về cả việc tình yêu đòi trả giá.

74

Nhưng mà thôi, chuyện này buồn, thiết nghĩ

Ta chuyển sang câu chuyện khác. Mà rồi Tôi cũng sợ nói về người mất trí,

https://thuviensach.vn

Sợ cái buồn, cái dại ngấm sang tôi.

Thêm vào đó, Nàng Thơ tôi ích kỷ

Lại thích đùa, gây lắm chuyện lôi thôi.

Ta trở lại với Đôn Juan, có lẽ

Không nên bỏ anh chàng lâu đến thế.

75

Vâng, anh chàng bị bắt, giam hôm ấy Hai ngày đêm bất tỉnh, chẳng biết gì.

Sang đến ngày thứ ba khi tỉnh dậy,

Chàng thấy mình đang giữa biển. Tàu đi, Đi, đi mãi - bờ Iliôn một dãy

Phía chân trời xuất hiện, đẹp mê ly.

Những lúc khác chắc anh chàng đứng ngắm, Giờ thì không, vì đang buồn ngán ngẩm.

76

Cảnh tuyệt đẹp, giữa một bên là biển Hellespont, một bên nữa, trên đồi,

Là ngôi mộ của Achilles hiện chiến, (Không ít người từng nói thế với tôi) https://thuviensach.vn

Xa hơn nữa, lại ngôi mồ xuất hiện -

Của người nào? Chỉ trời biết mà thôi.

Của Aja, Patroches lẫm liệt?

Họ sống lại thì chúng ta đành chết.

77

Những nấm mồ vô danh không mộ chí, Những đồng hoang không bóng một ngôi nhà.

Scamander vẫn chảy đều không nghỉ,

Vẫn không hề thay đổi núi Ida.

Vẫn như nghe tiếng gươm khua, ngựa hý, Hàng vạn người đang vây hãm T’roa

Thế mà nay, thay vào quang cảnh đó, Chỉ thưa thớt vài con dê gặm cỏ.

78

Những khu làng rất đơn sơ, xám xịt, Bầy ngựa hoang, anh chăn thú buồn rầu (Không giống mấy so với chàng Paris) Đang đứng nhìn một tốp khách châu Âu (Mà thời trẻ đã được nghe không ít

https://thuviensach.vn

Về xứ này). Ta nhìn thấy đâu đâu Cũng người Thổ, cầu kinh không mệt mỏi.

Người Phrigy ở đâu? Xin hãy nói.

79

Được tháo cũi, đưa lên boong, đau khổ, Juan của ta rất ngao ngán trong lòng, Nhìn lăng miếu các anh hùng thời cổ, Hoặc nhìn trời, nhìn biển nước mênh mông.

Còn quá yếu do mất nhiều máu đỏ,

Kia, chàng ngồi hờ hững giữa đám đông, Không buồn hỏi về quãng đời phía trước.

Mà có hỏi cũng không sao biết được.

80

Chàng nhìn thấy một đám người cùng cảnh: Tốp diễn viên người Ý nhốt trên tàu; Nghe họ kể về đời mình bất hạnh,

Những điều buồn ập đến. Chuyện như sau: Từ Livorno họ hợp thành một gánh

Rồi lên thuyền đi Sicily, ngờ đâu

https://thuviensach.vn

Ông chủ gánh đã nhẫn tâm bán họ

Cho bọn cướp lấy khoản tiền nho nhỏ.

81

Trong số ấy có một anh ưa tán,

Một buffo hài kịch đến buồn cười.

Thành nô lệ đến nơi mà anh bạn

Trông bề ngoài vẫn cứ rất là tươi.

Anh ta kể toàn chuyện buồn, tai nạn, Mà vui đùa như kể chuyện đi chơi.

Trong khi đó ông tenor rất ỉu,

Nữ ca sĩ prima thì muốn xịu.

82

“Machiaveli, anh buffo đang kể,

Cái lão bầu impresario

Ra hiệu chặn một chiếc tàu nhỏ bé

Ngay sát bờ, Corpo di Caio Mario.

Rồi lão bán chúng tôi làm nô lệ

Mà không hề nhắc tới salario.

Vua Sultan mà biết yêu nghệ thuật,

https://thuviensach.vn

Thì chẳng mấy mà chúng ta lại phất.

83

Nữ ca sĩ ta đây thì phải nói,

Không còn xuân, mặt phờ phạc ít nhiều (Do dâm đãng và ăn chơi tội lỗi)

Nên bây giờ giá cũng chẳng bao nhiêu.

Còn bà vợ tenor thì rất nổi,

Bỗng bất ngờ chiếm được lão người yêu Của công chúa Balogna già khụ,

Là bá tước Cicogna ưu tú.

84

Dân ba-lê chúng tôi thì hết ý.

Cô Nini nổi tiếng khá nhiều nghề.

Pelegrini hay cười nhưng tế nhị,

Lần cuối cùng vớ một mẻ rất ghê:

Nghe đâu được năm trăm đồng tiền Ý

(Nhưng mà rồi tiêu sạch, lại làm thuê).

Grotesca thì nhảy hay đến mức

Làm đàn ông phải nóng lên hừng hực.

https://thuviensach.vn

85

Ừ, cái đám diễn viên chuyên vai phụ, Trừ một cô nom kha khá, có tài,

Còn thì thôi, cứ trông mà ngáp, ngủ, Ra chợ trời chưa dễ bán cho ai.

Như một cô, cứ đưa làm ví dụ,

Cao như sào (chứ không phải mảnh mai) Dù có khiếu và tài ba thật đấy,

Nhưng múa sao với thân hình như vậy?

86

Cánh đàn ông chúng tôi thì thật chán: Musico giọng thé, chối vô cùng.

Tôi không tin tương lai ông xán lạn

Nếu lúc này không nhanh chóng vào cung, Vào harem để làm anh quan hoạn

Sống giữa bầy tì thiếp đẹp. Nói chung Đức giáo chủ yêu những người được gọi Là giống trung, nhưng hát thì… xin lỗi.

87

https://thuviensach.vn

Ông tenor của ta thì quá điệu.

Còn một ông có giọng bass thực tình

Về nhạc lý quả hoàn toàn không hiểu, Nhạc và lời, và nhịp phách - ông khinh.

Thế mà bà prima còn lộ liễu

Bốc lên trời cái giọng ấy rất kinh.

Nhưng cuối cùng ông được thuê. Xúc động, Ông mà hát thì nghe như bò rống.

88

Tôi khiêm tốn nên e không tiện nói

Về việc tôi nổi tiếng những môn gì.

Ngài đi nhiều, vậy thì xin được hỏi: Đã bao giờ nghe tiếng Racocanti?

Raucocanti chính là tôi, xin lỗi,

Tôi khuyên ngài là sắp tới nên đi,

Đi Lugo để mà nghe tôi hát,

Không thì đúng là một điều mất mát.

89

Tôi suýt quên bariton tội nghiệp.

https://thuviensach.vn

Hắn tự cho là giỏi nhất đời này (Trong khi giọng lão này nghe phát khiếp) Và luôn mồm kêu gặp vận không may.

Giọng của hắn thực ra (tôi kể tiếp) Chỉ đáng dùng để hát ghẹo là hay.

Khi phải hát các vai tình trắc trở, Hắn ôm mặt, nghiến răng trông thật sợ...”

90

Kể đến đây thì buồn sao, câu chuyện Của buffo phải chấm dứt, bởi vì

Mấy tên gác trên chiếc tàu cướp biển Mời mọi người chui xuống cũi. Vừa đi, Các nhân vật của chúng ta lưu luyến Vừa ngoái nhìn những giọt nước li ti Đang tung tóe hai bên tầu; nhìn sóng Luôn nhảy múa giữa bao la biển rộng.

91

Ngày hôm sau mọi người nghe truyền lại, Đến Dardanelles họ sẽ phải nằm chờ, https://thuviensach.vn

Lệnh của chính đức Sultan vĩ đại (Mà lệnh này không ai dám làm ngơ).

Rồi sau đó từng thành đôi, họ phải

Mang chung cùm, để một sáng tinh mơ

Được dẫn tới đúng vào ngày nhóm họp

Chợ nô lệ ở Cônxtantinốp.

92

Họ bị xích thành từng đôi riêng rẽ.

Nam với nam, nữ với nữ - và rồi

Không hiểu sao có hai người bị lẻ

(Đúng là trời run rủi họ thành đôi).

Hai người ấy là một cô gái trẻ

Và người hùng, anh bạn quý của tôi,

Tức là Juan. Cô gái kia, phải nói,

Người Bacchante, khá xinh và rất nổi.

93

Nghĩ mà thương cho buffo bị xích

Với tenor thành một cặp không rời.

Hai ông này vốn xưa nay kình địch,

https://thuviensach.vn

Trong chuyện đời, trên sân khấu, khắp nơi.

Giờ đáng lẽ phải tạm quên hiềm khích, Họ lại còn hăng hơn trước - trời ơi.

Thế mà họ lại cùng quê, cùng hội.

“Areades ambo” tức là cùng tội lỗi.

94

Bạn cùng xích với Juan, ta đã biết, Là một cô rất xinh đẹp, nhất là

Con người cô có cái gì mãnh liệt

Đáng được làm một bella donna.

Mắt đen nhánh, da thì mềm như tuyết.

Còn nụ cười luôn tươi rói như hoa.

Nghĩa là toàn những điều hay cám dỗ

Mà vượt qua theo tôi là rất khó.

95

Thế mà Juan đã vượt qua, giỏi thật.

Vì anh ta đang gặp cảnh buồn rầu,

Nên không thấy, không nghe gì, đôi mắt Như bị mù vì thương nhớ, buồn đau.

https://thuviensach.vn

Có thể nói: chàng cứ trơ như sắt Khi tay nàng, đầy âu yếm, lo âu

Hơi khẽ chạm - may ra, tôi trộm nghĩ, Làm vết thương đỡ đau hơn một tý.

96

Nhưng mà thôi, điều kia không quan trọng.

Quan trọng hơn là sự thật thế này:

Juan rất yêu Haiđê, yêu cảm động.

Một mối tình quả hiếm có xưa nay.

Sêchxpia nói: “Không thể làm bớt nóng Bằng nghĩ về cái lạnh tuyết đang bay”

Muốn hay không, ta tạm thời ghi nhận Rằng lúc ấy Juan hoàn toàn đứng đắn.

97

Tôi mạn phép nhân đây xin được nói,

Một chút thôi, về câu chuyện lạc đề, Rằng ngày xưa, khi trẻ trung, sôi nổi Tôi cũng từng bị cám dỗ rất ghê,

Và tôi thắng. Nhưng mà kia, xin lỗi, https://thuviensach.vn

Nhà phê bình đang nghiêm khắc cười chê, Rằng lạc đà chui qua kim không lạ

Bằng việc biến sách này thành gia phả.

98

Cũng chẳng sao, tôi xin thua, thua hết, Mặc các ông xuất bản với phê bình

Yêu Prior, Ariosto, Fielding, Smolette, Là những người nói giản dị, thông minh.

Kể trước đây, một thời tôi cũng biết Dùng bút này đánh trả lại rất kinh, Biết khiêu khích, biết dùng lời chống chọi, Làm đối thủ phải điên lên, tức tối.

99

Tôi ngày bé, ưa đánh nhau - không lạ, Nhưng giờ đây tôi đổi khác hoàn toàn, Nhường trò ấy cho những anh nhàn nhã.

Liệu bao giờ danh tiếng sẽ tiêu tan?

Khi tôi sống mà thơ tôi tàn tạ,

Hay sẽ còn sống mãi với thời gian?

https://thuviensach.vn

Đám cỏ mọc trên mồ tôi, cứ mọc, Không phải hát, mà thở dài, than khóc.

100

Các nhà thơ lừng danh ta kính trọng -

Đủ năm châu và đủ hết mọi thời -

Sống rất ít cuộc đời trần họ sống, Thế mà giờ vẫn nổi tiếng khắp nơi.

Tên của họ lăn xa như quả bóng

Được làm bằng những cánh tuyết đang rơi, Mà càng lăn càng to, ta đã biết,

Nhưng ngẫm lại cũng chẳng gì, ngoài tuyết.

101

Chính vì thế, những cái tên vĩ đại

Cùng công danh đều bèo bọt, bề ngoài.

Khi xác chết đã không còn sống lại, Hỏi cần gì danh vọng hão? Không ai, Vâng không ai và không gì sống mãi

(Cả anh hùng Achilles). Ngày mai

Con cháu ta sẽ quên thành La Mã

https://thuviensach.vn

Như ta quên thành T’roa, đừng lạ.

102

Đến người chết mà thời gian tàn ác Cũng không tha: mồ lại mọc trên mồ, Xuân này hết lại có mùa xuân khác.

Không có gì không mục nát thành tro.

Còn đâu nữa những cái tên lỗi lạc

Khắc thành dòng trên bia mộ rất to?

Vâng, cả chúng cùng xung quanh vạn vật, Bị cái chết đều cuốn phăng đi tất.

103

Không ít lúc, khi dừng chân đứng ngắm Chiếc cột to bị gãy giữa chiều tà, Tôi lại nhờ chàng De Foix dũng cảm,

Nghĩ cuộc đời sao ngắn ngủi, phù hoa.

Chiếc cột ấy, sau lớp dầy bụi bám, Ghi những dòng chiến tích của De Foix Về trận đánh Ravenna lừng lẫy,

Thế mà kia, giờ than ôi, bị gãy..

https://thuviensach.vn

104

Tôi thỉnh thoảng cũng tới thăm ngôi mộ

Nơi Dante đang yên nghỉ bây giờ -

Một mái vòm tinh tươm tuy bé nhỏ

Che ông nằm khỏi nắng gắt, trời mưa.

Với thời gian, tất nhiên ngôi mộ đó Sẽ hư dần, và tác phẩm nhà thơ

Rồi cũng bị lãng quên, ta sẽ thấy, Như rất nhiều các nhà thơ trước đấy.

106

Thế mà số người làm thơ không giảm, Dù vinh quang là mây khói. Đời này

Không ít kẻ thấy mùi hương thì hám, Nên thơ nhiều, không khó hiểu xưa nay.

Như sóng dữ lao vào bờ đá xám,

Lao để rồi tan vỡ, rút đi ngay;

Cũng thế thơ của chúng ta sủi bọt,

Do xúc cảm và nhiều khi do mốt.

107

https://thuviensach.vn

Nếu bất chợt anh gặp ai tài giỏi Trong làng văn, đến siêu việt không ngờ, Người từng trải, gặp buồn vui bao nỗi, Lại có thừa các cảm xúc, ước mơ,

Thì rất tốt, nhưng cho tôi được nói: Đừng dại gì mà khuyên họ làm thơ,

Nhất là viết trường ca, tuy có thể

Đời bị thiệt một trường ca vì thế.

113

Thôi, quay lại chuyện của ta hôm nọ.

Chiếc tàu con chở nô lệ cuối cùng

Đã đến được kinh thành vua nước Thổ

Rồi hạ buồm, cập bến cạnh hoàng cung.

Sau khi khám thấy hoàn toàn không có Bệnh đậu mùa (các bệnh dịch nói chung), Họ được dẫn ra chợ trời nô lệ -

Người nhiều nước, đủ màu da, già trẻ.

114

Một số người được bán nhanh, giá đắt https://thuviensach.vn

Như một cô người Circas, chưa già (Người bán thề còn trinh và đẹp nhất), Nên giá đòi là nghìn rưỡi đô-la.

Cái giá ấy làm nhiều anh chóng mặt, Phải trả dần từ nghìn mốt, nghìn ba.

Cho đến khi có người mua, hỏi lại

Thì ra mua cho Sultan vĩ đại.

115

Ngay sau đó, mười hai cô gái trẻ,

Người da đen cũng được giá lần này.

Sau giải phóng, rất may dân nô lệ

Lại thấy mình được nâng giá nơi đây.

Willberforce chắc phải vui vì thế.

Chuyện thường tình. Như ta biết, xưa nay Chỉ cái thiện ít tiền hay mặc cả.

Còn cái ác khi mua không hỏi giá.

116

Mỗi nô lệ một tương lai đợi sẵn:

Kẻ bị anh Do Thái chọn, mang về.

https://thuviensach.vn

Kẻ suốt đời làm thằng hầu cam phận, Người kéo dài kiếp nô lệ buồn thê.

Đám phụ nữ thì tôi tin, chắc chắn

Đang mong thầm không bị khách hàng chê.

Họ muốn gặp một người nào tre trẻ,

Để hầu hạ, làm tình nhân, vợ lẽ.

117

Thôi, thiết nghĩ những điều này chi tiết Để chương sau tôi sẽ nói, bây giờ

Xin được phép dừng ở đây, tạm biệt,

Chứ chương này đã dài quá - trong thơ

Quá nhiều lời là không nên, tôi biết, Biết rồi mà tôi cứ vẫn làm ngơ.

Nào, tạm biệt chàng Đôn Juan, xin lỗi, Đến doan năm như ông James vẫn gọi.

https://thuviensach.vn

Chương V

1

Các nhà thơ viết những dòng êm ái

Về tình yêu dịu ngọt lẫn buồn rầu.

Họ xếp vần thật công phu, hăng hái Như chính nàng Vệ Nữ xếp bồ câu.

Nhưng thơ họ càng hay càng có hại.

Xin mọi người đọc Ovid. Từ lâu

Thơ Petrarque, cứ nghiêm ra mà nói,

Đã khuyến khích cháu con ông mắc tội.

2

Còn riêng tôi thì tôi vô cùng bực

Với kiểu thơ quá lãng mạn, khêu tình.

Thơ của tôi phải là thơ đạo đức,

Ngắn, rõ ràng và câu chữ thông minh.

Yêu thì yêu nhưng cũng nên chừng mực.

Đừng bao giờ mô tả chuyện linh tinh.

Nên lần này tiểu thuyết tôi là mẫu https://thuviensach.vn

(Trừ phi bị Nàng Thơ ghen, chơi xấu).

3

Dòng sông biển chia hai bờ Âu, Á

Với đó đây nhiều cung điện chói lòa, Đỉnh núi tuyết Olympi trắng xóa,

Nóc nhà thờ nữ thánh Sophia,

Các đảo nhỏ, những con tàu xa lạ,

Những khu rừng thông mọc kín bao la

Được Mary Mongtegu yêu tha thiết

(Yêu cả cảnh gần đây tôi đã viết).

4

Ôi Mary, cái tên tôi yêu quý

Một thời xưa làm xúc động bồi hồi, Làm sống lại bao ước mơ thi vị,

Bao vui buồn năm tháng cuộc đời tôi.

Không có gì không đổi thay, riêng chỉ

Cái tên này luôn bám mãi theo tôi…

Ấy, lần nữa tôi lại buồn, xin lỗi, Thơ cần tỉnh và khô như đã nói.

https://thuviensach.vn

5

Gió thổi mạnh, biển Euxine sôi động.

Đứng từ xa ngắm Mộ gã khổng lồ

Thật là thích. Biển Bospho cuộn sóng Chia hai bờ Âu - Á lượn quanh co.

Vâng cảnh đẹp, nhưng những ai hiếu động, Từng đi nhiều, gặp song dữ, gió to, Đều nhất trí với nhau về một điểm, Rằng Euxine đứng đầu về nguy hiểm.

6

Đã mùa thu, trời bắt đầu đen xạm

Như đêm đen. Vào những dịp thế này

Thần Parca bắt dân chài dũng cảm

Phải lìa đời quả không ít nơi đây.

Như người khác, khi thấy thuyền sắp đắm, Ta đã thề xa lánh biển từ nay,

Thề mà quên: ai chết rồi, hết chuyện, Chứ người sống lại lên đường vượt biển.

7

https://thuviensach.vn

Nô lệ đứng thành từng hàng rất thẳng, Đủ gái trai, các dân tộc, trẻ già.

Vừa run rẩy, vừa thở dài cay đắng,

Họ nhớ về bè bạn, nhớ quê xa.

Chỉ mấy anh da đen là im lặng

Như những nhà hiền triết lớn - thì ra Bị mua bán quá nhiều lần, vì thế, Họ đã quen với cảnh đời nô lệ.

8

Còn Đôn Juan, đang trẻ trung, gan dạ, Đang tuổi yêu, lại hy vọng tràn đầy, Thế mà kia, cũng nhìn đời buồn bã, Phải mấy lần lau nước mắt bằng tay.

Cũng có thể do mất nhiều máu quá

Mà chàng buồn…Nhưng thử hỏi xưa nay Dễ mấy ai thích mang gông nô lệ

Thay vòng tay một cô nàng xinh trẻ?

9

Gặp cảnh ấy đến cả người sắt thép https://thuviensach.vn

Cũng xỉu luôn. Nhưng Juan vẫn vững vàng.

Riêng dáng điệu và áo quần cho phép Nghĩ anh này thuộc tầng lớp cao sang.

Phải công nhận là mặt chàng rất đẹp, Nên rất nhiều những kẻ dạo lang thang Xúm lại xem, khối anh còn tiên đoán: Cái thằng này giá cao và dễ bán.

10

Vâng, hôm ấy chợ đông người, loang lổ

Các mầu da đen trắng, những mái đầu.

Người mua người như mua dê, mua chó, Chọn càng kỹ, luôn ngắm trước nhìn sau.

Bên cạnh Juan, rất ngẫu nhiên lúc đó Là một người mặt xám, tóc màu nâu.

Ba mươi tuổi, khá to con, mạnh khỏe, Chờ được bán, tất nhiên không phải rẻ.

11

Ông ta chắc là người Anh chính gốc, Nghĩa là nghiêm, má căng mịn hồng hào.

https://thuviensach.vn

Gì cũng tốt, tốt từ răng đến tóc, Tuy ít nhiều trên vầng trán rất cao Có in dấu suy tư và khó nhọc.

Ông đang buồn, tay băng bó, dù sao

Vẫn giữ được sang froid cổ lỗ

Mà bất cứ người Anh nào cũng có.

12

Ông ta thấy đứng bên ông, rất trẻ, Một chàng trai đầy nhiệt huyết, mặc dầu Đang thất vọng trước cảnh đời buồn tẻ.

Vốn thương người, lại gặp cảnh giống nhau, Ông nhìn Juan một cái nhìn khích lệ, Như khuyên chàng dũng cảm vượt buồn đau, Cái buồn đau ông xem là chuyện nhỏ, Mà riêng ông, ông vượt qua không khó.

13

“Này anh bạn, ông người Anh nói khẽ, Hai chúng ta bỗng lạc giữa đám này,

Giữa một đám toàn gian thương, nô lệ, https://thuviensach.vn

Nên rõ ràng là cùng cảnh không may.

Ta, duy nhất là những người tử tế, Ta phải thành đôi bạn tốt từ nay.

Tôi có thể giúp được gì, cứ nói.

Anh là người nước nào, xin được hỏi?”

14

“Tôi là người Tây Ban Nha”, Juan đáp.

“Thì chính tôi cũng nghĩ thế. Thực tình Anh không thể là một thằng Hy Lạp,

Cái bọn người đê tiện thật đáng khinh.

Vâng, số phận xô anh vào bão táp,

Nhưng cứ chờ, sẽ đổi khác rất nhanh.

Tôi cũng khổ không kém ai, hẳn vậy,

Có khác chăng là tôi quen điều ấy”.

15

“Nhưng thưa ông, Juan của ta khẽ hỏi.

Cớ vì sao ông đến nỗi nông này?”

“Rất đơn giản: đánh nhau thua, bị trói, Và sáu thằng người Thổ dẫn về đây”.

https://thuviensach.vn

“Ông là ai, đã ở đâu? Xin lỗi”.

“Cho Nga hoàng tôi phục vụ lâu nay.

Xuvorov sai tôi đem quân phá

Thành Winddin, nhưng chính tôi bị hạ”.

16

“Ông có bạn hay không?” “Ồ may quá, Bạn của tôi chưa kịp hại tôi gì.

Tôi đã nói về đời tôi tất cả,

Còn bây giờ anh kể chuyện anh đi”.

“Vâng, rất tiếc chuyện của tôi buồn bã, Lại khá dài…” “Ừ vẫn thế nhiều khi, Chuyện đã buồn mà lại dài như thế, Khi nói ra chắc buồn hơn, đừng kể.

17

Nhưng tuy vậy, cũng không nên nản quá.

Với tuổi anh, dù tính khí thất thường, Thần số phận không toàn mang tai họa Mà không hề mang lại chút tình thương.

Cưỡng số phận không khác gì chiếc lá https://thuviensach.vn

Hoặc bông mì kêu lưỡi hái bất lương, Vì rốt cục, ta, con người bé nhỏ,

Chỉ đồ chơi trong bàn tay cảnh ngộ”.

18

“Ôi, đời tôi, tôi chẳng lo, Juan nói, Thương người yêu đang đau khổ đêm ngày”.

Đôi mắt chàng đang long lanh, xẫm tối, Nước mắt buồn rơi mấy giọt lên tay.

“Vâng, đời tôi, tôi chẳng lo mấy nỗi, Tuy đáng buồn như ông thấy hôm nay, Vì chính tôi cũng gặp nhiều gian khó, Nhưng dám chắc vững vàng trong đau khổ.

19

Tuy lần này…” Juan im. Không lưỡng lự, Ông người Anh vội lên tiếng: “Từ đầu Tôi đã đoán chắc ít nhiều phụ nữ

Phải dính vào những chuyện ấy buồn đau.

Tôi rất hiểu. Tôi cũng buồn lắm chứ

Và sụt sùi có lẽ cũng khá lâu

https://thuviensach.vn

Khi tôi chôn người vợ đầu, vợ tiếp Bỏ tôi đi, và tiếp theo, tội nghiệp, 20

Vợ thứ ba…” “Thứ ba?” Juan kinh ngạc.

“Tuổi ba mươi đã ba vợ, lẽ nào?”

“Có gì đâu, tôi cũng như người khác, Phải ba lần thay vợ, đã làm sao.

Hơn thế nữa, anh hiểu cho, thật ác, Chỉ hai bà còn sống, có là bao?”

“Còn người vợ thứ ba, sao, cũng chạy?”

“Không, lạy Chúa, tôi bỏ rơi bà ấy”.

21

“Ông lấy vợ cứ như không”, Juan nói.

“Thì đàn ông, anh nghĩ, biết làm gì?

Trên đầu anh mặt trời đang chói lọi, Tôi đã già, mọi cái cứ trôi đi.

Thường lúc trẻ ta say mê, sôi nổi,

Chỉ thấy đời đầy ảo vọng mê ly,

Nhưng ảo vọng đã làm ta lầm lạc.

https://thuviensach.vn

Nó, như rắn, vẫn thường hay lột xác.

22

Cái xác mới tất nhiên là mới, trẻ

Hay ít ra cũng vậy lúc ban đầu.

Bản thân nó cùng thời gian cũng thế, Sẽ xấu, già, nhường xác mới kề sau.

Ôi tình yêu, cả khi tình đẹp đẽ

Vẫn đưa người vào cạm bẫy buồn đau.

Cộng vào đó còn lòng tham, danh vọng, Cũng là cái không cho ta dễ sống”.

23

“Những điều ấy rất hay và chí phải, Juan của ta buồn bã đáp, có điều

Trong hoàn cảnh của chúng ta hiện tại, Chúng thực tình không giúp được bao nhiêu”.

“Sao lại không? Ít ra là một cái,

Rằng bây giờ ta hiểu rõ tình yêu.

Kể cả việc nay phải làm nô lệ

Cũng dạy ta làm chủ nô rất dễ”

https://thuviensach.vn

24

Juan thở dài: “Vâng tất nhiên, nếu được Làm chủ nô còn hơn phải thế này”.

Ông người Anh vẫn thản nhiên như trước:

“Thì cuộc đời thường tráo trở xưa nay.

Rất có thể bây giờ anh lỡ bước,

Mai được thần số mệnh bốc lên mây.

Chỉ có điều tôi ngấy ngang cuống họng Cái cảnh này, mong ai mua cho chóng.

25

Ta gặp cảnh không may? Vâng có thể.

Nhưng biết đâu mai lại khác hoàn toàn.

Không đúng ư, chúng ta đều nô lệ

Cho đồng tiền, cho danh vọng, lo toan?

Trong chúng ta những cái gì đẹp đẽ

Sẽ bị đời thui chột với thời gian.

Biết làm sao, anh cho tôi nói thật, Sống không cần biết ai là tốt nhất”.

26

https://thuviensach.vn

Đúng lúc đó có một người, xin lỗi, Không đàn ông mà cũng chẳng đàn bà,

Tức là loại giống trung như vẫn gọi, Đến và nhìn đôi bạn của chúng ta.

Nhìn rất kỹ, như cú nhìn bóng tối, Như đại bàng nhìn thỏ, như thanh tra Nhìn tội phạm, như thợ may nhìn vải, Và tất nhiên như trai tơ nhìn gái.

27

Thật là thích khi được mua đồng loại.

Cứ thẳng ra mà nói, ở đời này

Ai cũng bị luôn mua đi bán lại,

Từ anh giàu cho đến kẻ trắng tay.

Ôi thế lực của đồng tiền ma quái, Nhờ đồng tiền mà tất cả xưa nay

Ai cũng nhận phần của mình xứng đáng, Sướng hay khổ, nói chung tùy công trạng.

28

Rồi ông lão giống trung kia kỳ lạ

https://thuviensach.vn

Bỗng quay sang người bán. Họ bắt đầu Rất hăng hái hết nâng rồi hạ giá, Chửi rồi thề, rồi giận dữ xô nhau, Như thể họ chốn đồng quê hoang dã

Đang mua bò, mua lợn hoặc mua rau,

Làm nhiều khi ta không phân biệt nổi Họ mua bán hay đánh nhau dữ dội.

29

Nhưng cuối cùng, cả đôi bên thỏa thuận Giá mua Juan và anh bạn nước ngoài.

Các túi tiền được buộc dây chắc chắn Tháo ra dần, nghe mới thật vui tai.

Khách và chủ đếm rất lâu, cẩn thận, Luôn giữa chừng xin bớt một thêm hai.

Và rồi xong, đủ giấy tờ, chữ ký,

Ông chủ cũ bỏ đi ăn và nghỉ.

30

Tôi không biết ông ăn lâu hay chậm, Hay nói chung tiêu hóa tốt hay tồi.

https://thuviensach.vn

Tôi chỉ nghĩ chắc ông không vui lắm Làm cái nghề bán đồng loại. Theo tôi, Khi trong lòng ta thấy đau ê ẩm

(Hay dạ dày - thì cũng thế mà thôi) Do ăn nhiều, do lương tâm dằn vặt, Thì dám chắc đó là điều buồn nhất.

31

Nhưng Voltaire lại không cho như thế.

Theo ông ta, chàng Candide mỗi lần

Ăn no xong bỗng thấy đời đẹp đẽ

Và nhìn người khắc hẳn trước khi ăn.

Chỉ lợn sề và thằng say có thể

Ních đầy diều, tìm chỗ bẩn nằm lăn.

Còn chúng ta ăn xong, thưa các vị,

Là thấy buồn, lo âu và suy nghĩ.

32

Tôi đồng ý với Alexandre vĩ đại

(Tức con trai của Philip) cho là

Việc ăn uống làm con người sợ hãi,

https://thuviensach.vn

Và nghĩ rằng cái chết chẳng còn xa.

Ai dám khoe là mình khôn, thông thái, Khi dạ dày luôn ám ảnh không tha,

Khi bát xúp, khúc giò hay đĩa cá

Từng làm anh buồn, vui, quên tất cả?

33

Tôi xin kể câu chuyện này nho nhỏ:

Mới ngày kia, vâng thứ sáu vừa rồi, Khoảng tám giờ, tám giờ hơn gì đó,

Tôi mặc quần, cầm lấy mũ của tôi

Định ra ngoài, thì bỗng nghe tiếng nổ, Liền vội vàng chạy đến đó, than ôi, Chạy một mạch tới nơi thì đã thấy

Ngài tư lệnh Ravenna nằm đấy.

34

Ông bị bắn vì lý do nào đấy

Đúng năm viên, đang thoi thóp bên đường.

Tôi đưa ông về nhà tôi. Nóng nảy,

Đám người hầu nguyền rủa bọn bất lương.

https://thuviensach.vn

Rồi mặc sức tôi cất công chữa chạy, Ông bắt đầu giá lạnh, nghĩ mà thương.

Vâng, ông chết khá bất ngờ, vô lý, Bởi bàn tay một thằng cha người Ý.

35

Tôi và ông từng ít nhiều quen biết.

Và tất nhiên đây không phải lần đầu Tôi thấy xác. Nhưng kia, ông nằm chết Mặt hoàn toàn không gợn chút buồn đau, Như thể ông đang ngủ say, đang mệt

Sau một ngày lao động. Một lúc lâu

Tôi lặng lẽ ngắm nhìn khuôn mặt ấy -

Thật khó tin ông không còn tỉnh dậy.

36

Ôi, cái chết phải chăng là như thế?

Nào, nói đi! Ông không nói lời nào.

Dù hôm qua ông hãy còn rất khỏe

Và trăm, nghìn quân lính hãi hùng sao Khi lệnh ông bỗng vang truyền mạnh mẽ, https://thuviensach.vn

Bắt phải bò, phải bước, chạy, leo cao...

Thế mà mai trước đoàn quân - xa lạ, Ông nằm nghe tiếng trống tang buồn bã.

37

Kia, những người rất sợ ông trước đó Đang xúm quanh, ngơ ngác đứng thành vòng, Như không tin rằng chỉ huy của họ

Đã chịu rời quyền lực khỏi tay ông.

Vâng ông ta, một sỹ quan năng nổ

Đã nhiều lần phụng sự Napôlêông,

Thế mà đêm tối trời ông bị bắn,

Nằm trơ xác, còng queo trong ngõ bẩn.

39

Một con người đang yên vui bỗng chết.

Nhưng vì sao? Vì ba bốn viên chì,

Hay chỉ một hoặc hai là chấm hết.

Mà đời này từ viên đá trở đi

Đến vũ trụ, trăng sao, ta đã biết, Với mọi điều, ta là chủ, trong khi

https://thuviensach.vn

Bản thân ta thì vô cùng nhỏ bé, Và cái gì cũng giết ta rất dễ.

40

Mà câu chuyện của ta dừng đâu nhỉ?

Lão da đen - quan hoạn dẫn hai người Xuống caique và rồi chèo không nghỉ, Đưa con thuyền theo sóng bập bềnh bơi.

Cả ông bạn, cả Đôn Juan rầu rĩ

Như người tù sắp bị bắn. Đến nơi

Chiếc thuyền nhỏ cập bên bờ dốc đứng Có những hàng thông xanh cao, sừng sững.

41

Lão da đen gõ tay vào cửa sắt.

Cánh cửa con hé mở, lão bước vào.

Hai nô lệ bước theo sau, lão dắt

Theo đường mòn cây cỏ mọc rất cao.

Đêm đã xuống, đường lắm nơi rẽ ngoặt, Họ nhiều lần suýt lạc, phải nhìn sao.

Trong khi đó chiếc thuyền kia nhỏ bé https://thuviensach.vn

Theo lệnh lão vội bơi đi lặng lẽ.

43

Họ đang đi theo đường men mờ tối,

Bỗng Đôn Juan có ý nghĩ thế này

(Một ý nghĩ mà tôi, anh, phải nói,

Rất dễ dàng có thể có): Hôm nay

Lão da đen một mình, đang mệt mỏi,

Ta hai người, đánh lão gục nơi đây

Rồi chạy trốn…Juan đem điều đang nghĩ

Nói rất khẽ vào tai ông bạn quý.

44

Ông kia đáp: “Được thôi, nhưng sau đó?

Liệu làm sao trốn thoát để về nhà?

Như đức thánh Bartholomew thời cổ,

Chúng bắt mình và sẽ lột hết da,

Hay thậm chí còn hơn. Thêm vào đó

Tôi bây giờ đang rất đói, thành ra

Như Esau, tôi sẵn sàng đánh đổi

Quyền con trưởng để được ăn đỡ đói.

https://thuviensach.vn

45

Thôi, có lẽ sắp đến nơi thì phải,

Vì lão kia đêm vắng vẻ, giữa đồng

Dẫn hai ta mà không hề sợ hãi,

Chắc nơi này bè bạn lão rất đông,

Lão chỉ ới, là mọi người chạy lại.

Kia, có đèn, tôi đã nói, đúng không?

Nếu chạy trốn bây giờ là bị bắt…

Trước mặt ta có lâu đài, quái thật”.

46

Quả đúng thế, một lâu đài đồ sộ

Đang đứng kia trước họ, rực ánh đèn, Rất kệch cỡm, rườm rà theo kiểu Thổ, Đủ các màu, các hình chạm hai bên.

Nền kiến trúc tinh hoa Hy Lạp cổ

Ở nơi này bị nhấn xuống bùn đen.

Nên dọc bờ Bospho ta vẫn thấy

Nhiều vila trông vô duyên đến vậy.

47

https://thuviensach.vn

Họ càng đi càng nghe thơm mùi tỏi, Mùi cơm rang, thịt nướng mỡ dính đầy, Toàn những cái làm vui lòng kẻ đói.

Juan bây giờ xem bộ cũng vui lây,

Và tạm thôi không còn lo chống đối.

Ông bạn chàng thì nêu ý sau đây:

“Trốn thì trốn, nhưng phải ăn cái đã, Tôi với anh bàn sau, anh bạn ạ”.

49

Tôi rất biết cái uy quyền mạnh mẽ

Của công danh, của vàng bạc, cửa nhà, Của nước mắt, của tình yêu, văn nghệ -

Cái con người không dễ bỏ cho qua.

Nhưng tôi chắc không cái gì có thể

Làm tâm hồn và thể xác chúng ta

Xúc động mạnh như tiếng chuông rung gọi Báo giờ ăn khi ta đang bụng đói.

50

Nhưng người Thổ không có chuông, không thấy https://thuviensach.vn

Cả những cô đầy tớ vẫn hàng ngày Lễ phép cúi mời đi ăn, tuy vậy

Họ không hề phải nhịn đói xưa nay.

Cả ông bạn, cả Đôn Juan lúc ấy

Ngửi thấy mùi thịt rán với hành tây Thì lập tức bước nhanh hơn, thú thật, Có để lộ tý thèm thuồng trong mắt.

51

Thế là hoãn cái âm mưu nổi dậy,

Hai người đi ngoan ngoãn cạnh lão già.

Lão không biết chỉ mấy giây trước đấy Cái mạng mình suýt nữa bị chầu ma.

Khi tới nơi lão già quan hoạn ấy

Rất nhẹ nhàng, dẫn đôi bạn chúng ta Vào một phòng rộng thênh thanh, trang trí Đúng theo mốt của phương Đông kỳ dị.

52

Tôi ngày xưa vốn sở trường miêu tả, Nay thì không, vì bất cứ anh nào

https://thuviensach.vn

Cứ đi xa quay về là vội vã Viết đủ điều về đủ thứ tào lao,

Mà không biết mình đang mang tai họa Cho những người in và đọc ra sao.

Còn vạn vật tất nhiên là vẫn thế,

Dù bị nhét vào sách nào cũng kệ.

53

Căn phòng lớn đông vui và nhộn nhạo: Một số anh đang ngồi xổm chơi cờ.

Một số khác cãi nhau hay chuyện hão.

Không ít người vừa tỉnh lại vừa mơ.

Còn một số thì vuốt ve quần áo.

Khá nhiều người mồm ngậm tẩu, bâng quơ

Nhìn đâu đó; một vài anh vừa ngáp

Vừa uống rum, chờ bữa ăn chậm chạp.

54

Thấy quan hoạn và hai người nô lệ,

Một số anh đang đi lại, ngoái nhìn.

Những người ngồi thì vẫn ngồi như thể

https://thuviensach.vn

Không có gì đáng để họ ngạc nhiên.

Đâu chỉ một hoặc vài anh lặng lẽ

Ngắm ba người như ngắm ngựa bốn bên Để đặt giá trước khi mua. Tất cả

Không ai nói một câu nào, thật lạ.

55

Được dẫn nhanh qua gian phòng, rồi họ

Đi dọc theo một dãy hẹp mờ mờ.

Các buồng bé im lìm, trừ đâu đó

Có tiếng đài phun nước chảy thờ ơ.

Chỉ thỉnh thoảng qua những ô cửa sổ

Một hình đầu phụ nữ vẻ ngác ngơ

Lại ló ra dán mắt nhìn, muốn hỏi

Ai ngoài kia đang đi trong bóng tối?

56

Từng chùm đèn đủ các màu, các cỡ

Trên tường cao tỏa yếu ớt, hiền lành, Không đủ sáng để tôn phần sặc sỡ

Của những gì lộng lẫy có xung quanh.

https://thuviensach.vn

Tôi dám chắc không có gì đáng sợ

Và đáng buồn bằng bất chợt nếu anh Bị giam kín trong căn phòng rất rộng, Đẹp, không người và cũng không sự sống.

60

Babylon và vườn săn Nimrod,

Cũng là nơi giàu có nhất đời này,

Nơi đức vua Nabuchadonosor dại dột

Bị biến thành bò đực, thảm thương thay.

Daniel chung một chuồng bị nhốt

Với cả bầy sư tử cũng là đây.

Babylon còn nổi danh nhờ Pyramus,

Nhờ Thisbe và nữ hoàng Semiramis.

61

Các sử gia xưa nay quen kết tội

Rằng bà ta yêu ngựa, giống nhân tình.

(Một tình yêu tất nhiên đầy tội lỗi Đã biến thành dị giáo, nghĩ mà kinh).

Nhưng tất cả những điều trên giả dối https://thuviensach.vn

Chỉ do nhầm (cố ý và thông minh) Khi viết chữ courser và courier. Tôi nghĩ

Cái việc này cần đưa ra công lý.

62

Trên đời này còn khối anh nghi ngại Từng nêu lên ý kiến ngược, cho là

Không hề có Babylon vĩ đại,

Chỉ có toàn những chuyện hão, ba hoa.

Họ không tin vào những người Do Thái, (Cũng như người Do Thái chẳng tin ta) Dù ông Rich đã bỏ công viết sách

Vì tìm thấy ở Babylon có gạch.

64

Thế là Juan và bạn chàng được dẫn

Tới một nơi cũng vắng vẻ lạ lùng,

Đầy đồ vật được bày ra cẩn thận,

Nào tủ giường, nào vàng bạc, thảm nhung.

Toàn những thứ mà theo tôi chắc chắn Chẳng bao giờ được dùng đến. Nói chung https://thuviensach.vn

Gì cũng đẹp, đến thiên nhiên vô cớ

Cũng phải ghen với bàn tay người thợ.

65

Đây có đủ những gì ta muốn có:

Những đi-văng hảo hạng, rộng và mềm Đến nỗi ta không dám ngồi lên đó,

Những thảm dày rất quý, mịn và êm,

Mà trên đấy thêu mặt trời, thêu cỏ, Thêu cá vàng, còn thêu cả sao đêm

Luốn lấp lánh như suối trong. Thiết nghĩ

Ai cũng muốn nhảy vào bơi một tý.

66

Thật không nỡ đặt chân lên thảm ấy, Lên trăng sao, lên hoa lá, đủ màu,

Thế mà lão hoạn quan thô lỗ vậy,

Không thèm nhìn chân đang dẫm vào đâu.

Lão nhanh nhẹn rút ra từ đâu đấy

Một chiếc hòm được giấu kín rất sâu Trong tường đá. Lão giấu gì ở đó?

https://thuviensach.vn

Chính cả tôi cũng hoàn toàn không rõ.

67

Xin kể tiếp: Lão hoạn quan dè dặt

Mở hòm ra, ôi quần áo chất đầy,

Đủ các lọai, đủ các màu đẹp nhất.

Cho đủ người theo Hồi giáo nơi đây

Các kiểu áo sang hèn đều có tất.

Và cuối cùng, sau một lúc luôn tay

Tìm, bới lục, lão chìa ra một bộ

Cho ông bạn người Ăng-lê khắc khổ.

68

Tôi dám chắc ông gặp may quá đỗi:

Chiếc quần xanh ông ngắm, thấy hài lòng -

Không rách đít và sẽ không sờn gối, Vì quá dài, quá rộng kiểu phương Đông.

Còn chiếc áo, chiếc khăn thì khỏi nói.

Lại mũ, giày, dao, kiếm dắt bên hông.

Nói tóm lại, cái ông cần đã có

Để biến ông thành dandy người Thổ.

https://thuviensach.vn

69

Trong khi ông đang bận thay quần áo Thì Baba, lão quan hoạn bắt đầu

Nói về chuyện cuộc đời này giông bão Xô hai người vào lắm cảnh buồn đau, Rằng chưa muộn, rằng hai người, theo lão, Muốn đổi đời cũng không khó lắm đâu, Rằng thậm chí thành giàu sang bậc nhất, Nếu đồng ý cho cắt đầu dương vật.

70

Lão còn nói rằng lão mong thấy họ

Một ngày kia sẽ gia nhập đạo Hồi,

Còn chuyện cắt cái kia thì…việc đó

Sẽ hoàn toàn theo ý họ mà thôi.

Ông người Anh nghe xong, tuy nhăn nhó, Cũng vội vàng cười mỉm một bên môi

Rồi cảm ơn và nói ông rất thích

Phong tục ấy của xứ này thanh lịch.

71

https://thuviensach.vn

“Nhưng tất nhiên, quyết định này, ông nói, Là lớn lao, cần suy nghĩ ít nhiều.

Và nói chung tôi không hề phản đối Việc cắt bì, một phong tục đáng yêu Và có thể...” Đến đây thì, xin lỗi, Ông phải dừng, thật đáng tiếc bao nhiêu, Vì có tiếng Juan kêu to phẫn nộ:

“Cắt cái ấy? Cắt đầu ông thì có!”

72

“Khoan, anh bạn, ông người Anh vội vã Đáp lại Juan, cho tôi nói đã nào:

Vâng, thưa ông, lời khuyên ông quý hóa, Tuy ít nhiều hơi nguy hiểm, không sao.

Rất có thể tôi nghe ông tất cả,

Nhưng bây giờ đang đói bụng, ôi chao, Xin cho phép được ăn xong sẽ nói

Cái quyết định của riêng tôi, xin lỗi”.

73

Liền sau đó lão da đen lặng lẽ

https://thuviensach.vn

Đặt trước Juan một đống lớn áo quần -

Cả công chúa cũng không mong hơn thế, Vậy mà chàng không thích lắm, lấy chân Gạt bộ váy sang một bên, như thể

Tỏ ra mình không ưa tếu, vân vân.

Baba quát: “Nào, mặc nhanh lên chứ”.

Juan đáp lại: “Tôi không là phụ nữ”.

74

“Không quan trọng anh là ai, lão nói, Mặc vào đi như người khác yêu cầu”.

“Sao nhất thiết phải hóa trang, xin lỗi, Cái trò này rồi sẽ dẫn tới đâu?”

“Xin đừng quên rằng anh không được hỏi, Lão ngắt lời. Anh sẽ hiểu dần sau.

Vâng, hiểu hết. Còn bây giờ, rất tiếc, Tôi không thể nói anh hay mọi việc”.

75

“Ồ không, không! Juan kêu to. Nhất định Tôi quyết không làm nhục cả giới mình https://thuviensach.vn

Bằng cách mặc váy đàn bà”. Bình tĩnh Lão kia liền đáp lại: “Được, tùy anh, Nhưng cẩn thận, và đừng nên khó tính, Chứ không thì, tôi sẽ gọi lính canh, Chúng sẽ cắt cái kia thành vô giới.

Anh sẽ chẳng còn gì, xin cứ đợi.

76

Tôi đã chọn bộ áo này lộng lẫy

Anh còn chê. Vâng thì của đàn bà,

Nhưng phải biết rằng anh cần như vậy”…

Juan lắc đầu: “Từ thuở mẹ sinh ra, Là đàn ông, tôi chưa hề mặc váy.

Cái mớ này chỉ nên vứt cho ma”.

(Juan nói thế về những đồ đẹp nhất Mà phụ nữ thầm ước mong, chán thật).

77

Chống cự mãi, cuối cùng chàng cũng chịu, Dẫu chưa thôi nhăn nhó với thở dài,

Bắt đầu mặc cái quần con bé xíu,

https://thuviensach.vn

Rồi áo choàng, rồi nơ tóc, hoa tai.

Đến khoản váy thì anh chàng suýt xỉu, Vì ngại ngần, xấu hổ, vì… bi ai

(Cái từ đó tôi dùng không thật đắt, Do bí vần - vần là gian khó nhất).

78

Chàng bi ai (hay buồn như đã nói),

Vì không quen mặc váy hoặc đeo vòng.

Khá vất vả, nhưng mà rồi thật tội, Quá trình này trang điểm cũng làm xong.

Trong việc ấy lão Baba nóng vội

Rất nhiệt tình, đóng góp khá nhiều công.

Lão luôn tay sửa cái này cái nọ,

Lúc đứng gần, lúc lùi xa nghiêng ngó.

79

Thêm một việc hơi khó khăn: mái tóc

Của Đôn Juan ngắn quá. Phải làm đầu!

Lão Baba liền ôm ra một bọc

Gồm rất nhiều tóc giả, một lúc sau https://thuviensach.vn

Tóc làm xong, lại đến phần đính ngọc Và hạt xoàn lên đó, đến là lâu.

Nhưng chưa hết, Baba còn lấy lược

Chải thật kỹ rồi bôi dầu, dấp nước.

80

Và rốt cục nhờ kéo, dao, bút vẽ,

Nhờ phấn son và bộ áo đàn bà,

Juan được biến thành một cô gái trẻ.

“Ồ trông kìa, trông giống quá! Baba Khẽ sung sướng kêu lên, rồi lặng lẽ

Dẫn cô nàng (à, anh bạn) đi ra.

Lão vỗ nhẹ vào tay, trong nháy mắt.

Bốn lực sĩ da đen liền có mặt.

81

“Còn riêng ông, bốn vị này xin phép Được đưa ông đi ăn tối. Lúc này

Tôi sẽ dẫn cô gái kia xinh đẹp

Đi ra ngoài có tý việc. Ô hay,

Sao cô sợ và cứ luôn khép nép,

https://thuviensach.vn

Như làm mồi cho hổ xé tan thây?

Không, đồ ngốc, lâu đài này sặc sỡ

Sẽ không ai làm gì đâu, đừng sợ”.

82

“Thế thì tốt cho họ thôi, bởi lẽ

Tay tôi đây cũng không đến nỗi nào, Có thể nói rất to và rất khỏe,

Tuy bề ngoài trông yếu ớt xanh xao.

Nên ai tưởng tôi đàn bà, nhỏ bé,

Mà giở trò thì sẽ chết, ôi chao,

Ai chứ tôi, tôi sẽ không cho phép

Bất kỳ ai được xem thường phái đẹp”.

83

“Thôi, đồ ngốc, im đi rồi sẽ thấy, Hãy theo ta”, Baba nói lầu bầu.

Còn ông bạn khi thấy chàng hăng vậy, Cũng mỉm cười dù đang lúc buồn đau.

Ông nói nhỏ: “Ta đã rơi vào bẫy

Của ma tà. Lão quan hoạn không râu

https://thuviensach.vn

Đã biến ta, trong vài giây gì đó, Thành cô gái và một anh người Thổ”.

84

“Xin tạm biệt: Tôi mong ông ở lại,

Được ăn ngon và mau chóng phát tài”.

Ông kia đáp: “Tôi rất buồn khi phải Xa bạn mình, nhưng hy vọng nay mai

Ta gặp lại. Tôi mong cô, cô gái,

Giữ được tròn trinh tiết giống như ai”.

Cô gái đáp, giọng ồm ồm: “Không sợ!

Đến cả vua cũng xem chừng, tưởng bở”.

85

Họ chia tay, và Đôn Juan sau đó

Được dẫn qua một loạt khá nhiều phòng.

Sàn đá trắng, tiếng chân nghe rất rõ.

Tường dát vàng, dát bạc kỉểu phương Đông.

Rồi họ đến một cửa to đồ sộ,

Nơi bốn bề thơm dịu khói hương xông, Như thể đấy là bàn thờ thượng đế,

https://thuviensach.vn

Đầy mùi thơm, trang nghiêm và vắng vẻ.

86

Cánh cửa đồng được mạ vàng óng ánh, Cao và to, khắc chi chít các hình:

Chỗ binh sĩ quần nhau trong trận đánh, Chỗ huy hoàng thắng lợi, chỗ hy sinh, Chỗ ngựa chiến phóng từng đàn kiêu hãnh, Chỗ anh hùng chuẩn bị giết tù binh…

Đúng như cảnh Cosntantin gan dạ

Phải đánh nhau để dời đô La Mã.

87

Một cánh cửa rất cao to, oai vệ

Với hai bên luôn canh gác đêm ngày

Rất cần mẫn hai người lùn nhỏ bé,

Xấu và lùn chưa ai thấy xưa nay

(Như muốn nhạo cánh cửa to đẹp đẽ

Mà mới nhìn ta choáng ngợp). Rất may Là cái đinh vấn đề không ở đó,

Nên chúng ta không quan tâm đến họ.

https://thuviensach.vn

88

Ấy mà không, đến gần hơn một tý

Thì chúng ta phải hốt hoảng ôm đầu Khi thấy rõ những chiếc đầu kỳ dị, Da sần sùi, không trắng cũng không nâu, Môi thì to, xanh lè như môi quỷ,

Cặp nanh vàng và nhọn hoắt - nghe đâu Nhờ kinh khủng về bề ngoài mà chúng Đã được mua với giá cao kinh khủng.

89

Thêm vào đó, chúng còn câm và điếc, Nhưng được giao một trách nhiệm nặng nề

Là đóng mở cửa harem - một việc

Chúng vẫn làm (rất tận tụy, say mê).

Và thỉnh thoảng, chúng không hề thương tiếc Lấy dây thừng treo vào cổ, kéo rê

Tất cả ai không may mà phạm lỗi -

Đúng theo kiểu phương Đông quen xử tội.

90

https://thuviensach.vn

Lão quan hoạn khẽ giơ tay ra hiệu, Hai tên kia liền hé cửa cho vào.

Cặp mắt chúng tinh ranh và khó hiểu, Nhìn hai người như xoáy, sắc như dao, Đến nỗi Juan, là anh không mềm yếu, Cũng rùng mình và hoảng sợ xiết bao.

Như thể chúng bằng cái nhìn cách ấy Làm tê liệt những người nào chúng thấy.

91

Lão Baba như vô tình, nói khẽ,

Nhắc Đôn Juan một đôi ý thế này:

“Đừng ưỡn ngực, đừng so vai lên thế.

Không bước đều như lính, chớ vung tay.

Mà trái lại phải ra chiều e lệ,

Phải dịu dàng, phải chầm chậm. Vào đây Phải quên anh là đàn ông, đồ thộn.

Và cái chính: phải nhu mì, khiêm tốn.

92

Mắt hai đứa như mũi kim bé nhỏ,

https://thuviensach.vn

Biết nhìn xuyên đủ các loại áo quần.

Nếu cái việc hóa trang này bị lộ,

Thì phen này đừng hy vọng thoát thân.

Ngay lập tức anh và tôi sau đó

Sẽ bị người trói cả bốn tay chân

Cho vào bị và quăng ùm xuống bể.

Đây người ta vẫn hay làm như thế”.

93

Được cổ vũ và dặn dò kỹ vậy,

Juan của ta theo quan hoạn đi vào

Một căn phòng rất to và lộng lẫy,

Đầy bạc vàng và ngọc sáng như sao,

Đến nỗi mắt khi được nhìn cảnh ấy, Cũng lóa mờ và đau nhói. Ôi chao,

Đủ trăm thứ hợp nhau thành một mớ

Rất lòe loạt, nhố nhăng và đáng sợ.

94

Gu thấp kém tuy giàu sang bậc nhất Ở phương Đông là chuyện rất bình thường.

https://thuviensach.vn

Ở các nước thuộc phương Tây văn vật Các lâu đài không ít bậc đế vương

Mà tôi thấy - cũng thế thôi, thú thật Chẳng có gì không giả dối, phô trương.

Còn tranh tượng thì quá ư ngán ngẩm, Đến không thể đứng lâu hơn để ngắm.

95

Dưới chiếc trướng rất to và rất nặng, Đang ngập sâu trong đống gối nhiều màu, Với nụ cười luôn trên môi đắc thắng, Là một bà đã đợi sẵn từ lâu.

Baba đến, quì dưới chân, im lặng

Vẫy Juan vào. Juan chẳng hiểu từ đâu Và vì sao có cái trò như thế.

Lão Baba vẫn cúi đầu lặng lẽ.

96

Bà kia dậy, như nữ thần Venus

Đang nhô lên từ sóng biển, rồi bà

Đưa đôi mắt nhìn hai người mấy phút, https://thuviensach.vn

Đôi mắt huyền luôn rực sáng. Baba Nâng gấu váy bà lên, hôn đánh chụt, Rồi ngước đầu, vẻ quan trọng, lão ta Vừa chỉ Juan, vừa ghé tai nói nhỏ

Với bà kia một vài câu gì đó.

97

Bà ta đẹp, dịu dàng, hơi mỏi mệt,

Đẹp làm ta đến ngây ngất, bồi hồi.

Một vẻ đep tôi không sao tả hết,

Nên xin nhường trí tưởng tượng kỳ khôi Của các bạn hình dung thêm chi tiết, Chứ bây giờ mà vô phúc nếu tôi

Miêu tả hết thì mọi người chóng mặt.

Nên có lẽ tôi im là tốt nhất.

98

Về tuổi tác thì tôi xin được nói:

Bà năm nay đã hăm sáu tuổi đầu.

Với phụ nữ thế là nhiều, thật tội.

Tuy lắm người vẫn cứ trẻ rất lâu,

https://thuviensach.vn

Như hoàng hậu Maria tội lỗi Hoặc nhiều người, dù phải nếm buồn đau, Cho đến già vẫn làm ta thích thú,

Mà Ninon de Enclos là thí dụ.

99

Bà kia nói một vài câu gì đấy

Với những cô hầu gái. Các cô này

Cũng ăn mặc giống Juan và cũng vậy, Được lão già quan hoạn bắt về đây.

Trông họ giống những nàng tiên lộng lẫy Vẫn theo hầu Diana xưa nay

(Ấy là nói về bề ngoài như thế,

Chứ biết đâu tôi sai, vâng, có thể).

100

Các cô hầu rút lui, trong nháy mắt Juan của ta đứng lặng, ngác ngơ nhìn, Không dám chắc đây là mơ hay thật.

Chàng thấy mình như giữa chốn thần tiên, Nơi có đủ những điều kỳ diệu nhất

https://thuviensach.vn

Mà bây giờ chàng được thấy, chàng tin.

(Nên cái câu nil admirari, xin lỗi,

Theo ý tôi chỉ là câu giả dối).

102

Rồi Baba, khi cửa phòng được khép,

Liền sai Juan mạnh dạn đến gần bà Để quỳ gối, hôn bàn chân người đẹp.

Nhưng anh chàng nhân vật của chúng ta Liền nổi nóng và trả lời đanh thép:

“Tôi từ ngày được bố mẹ sinh ra

Chưa bao giờ hôn chân ai như thế,

Trừ hôn chân của đức Cha, đức Mẹ!”

103

Lão quan hoạn thấy Đôn Juan kiên quyết, Liền nổi xung: “Lại còn đến nước này.

Đồ ương bướng, hôn đi, không thì chết!”

Juan trả lời không kém vẻ gắt gay:

“Đến hôn chân người yêu Mohamet

Tôi cũng còn không muốn, nói gì đây”.

https://thuviensach.vn

(Etiquete là cái điều, phải nói, Đã là người thì ít ai tránh khỏi).

104

Bỏ ngoài tai những lời đe này nọ,

Như Atlant chàng đứng vững như đồng, Dòng máu nóng Castily thượng võ

Trong tim chàng còn đập mạnh chưa đông.

Nên thà chết, dù gươm kề tận cổ,

Không bao giờ chàng bôi nhọ tổ tông.

Baba nói: “Mày làm tao phát ngấy,

Không hôn chân thì hôn tay đi vậy!”

105

Một thỏa hiệp đáng yêu và tế nhị

Đã đặt Juan vào tình huống rất phiền.

Cả những anh ưa ngoại giao, thiết nghĩ, Cũng cho rằng từ chối nữa không nên.

Và cuối cùng, thế là Juan đồng ý

Nghe theo lời lão quan hoạn vừa khuyên.

Thêm vào đó, chàng cho là lịch sự

https://thuviensach.vn

Khi đàn ông hôn bàn tay phụ nữ.

106

Chàng cúi xuống bàn tay kia đẹp đẽ

Và than ôi, với dáng điệu thẫn thờ,

Khẽ hôn nhẹ, vâng nhẹ thôi, lấy lệ, Mắt vẫn nhìn đâu đó rất bâng quơ.

Nên tất nhiên một cái hôn như thế

Chẳng có gì ngoài cảm giác thờ ơ,

Ai cũng biết, bàn tay xinh nhường ấy Rất, rất dễ làm ta xiêu, hẳn vậy.

107

Còn bà kia, từ rất lâu trước đó

Đã nhìn Juan không chớp mắt, rồi bà Vội ra hiệu cho hoạn quan được rõ

Rằng đến giờ lão nên rút. Baba

Như ngẫu nhiên, ghé tai Juan nói nhỏ:

“Đừng sợ gì!” rồi vui vẻ đi ra,

Rất thỏa mãn, đầy tự tin, kiêu hãnh, Như chính lão vừa làm điều đức hạnh.

https://thuviensach.vn

108

Tôi không biết vì sao, nhưng sự thật: Lão Baba chưa kịp bước khỏi phòng

Thì bà ta đổi thay trong nháy mắt -

Má đỏ bừng, rạo rực, giống vừng đông Khi mặt trời vừa mới lên đẹp nhất.

Cả người bà, không biết đúng hay không, Như tỏa ra một cái gì đáng sợ,

Nửa thèm muốn, nửa ít nhiều mắc cỡ.

109

Con người bà có (than ôi) tất cả

Để làm nên cái yếu mạnh giới bà.

Có cả quỷ xa-tăng xưa gian trá

Biến thành thần để quyến rũ Êva;

Có cái ấm của mặt trời mùa hạ,

Cái lạnh lùng trong sạch của bông hoa…

Nghĩa là tốt, chỉ có điều đôi lúc

Bà vẫn quen bắt mọi người khuất phục.

111

https://thuviensach.vn

Những điều ấy hiện ra trong đôi mắt, Trong đôi môi đang cười mỉm hiền lành, Trong thậm chí cả đôi chân đẹp nhất, Đôi chân từng giẫm nát khá nhiều anh, Và tất nhiên trong con dao bà dắt

Bên hông mình - cho hợp với chức danh Là vợ yêu đức Sultan vĩ đại.

(May không phải là vợ tôi, xin vái).

112

“Hãy làm đi, làm ngay không chậm trễ!”

Vốn xưa nay, từ lúc mới lọt lòng

Là luật pháp với những người nô lệ

Vẫn quanh nàng luôn hầu hạ rất đông.

Nàng xinh đẹp, lại quyền uy, vì thế

Không bao giờ thỏa mãn thói cuồng ngông.

Nếu theo đạo của Giêsu, phải nói

Các trò đó của bà còn gấp bội.

113

Bà đã thích cái gì là lập tức

https://thuviensach.vn

Phải có ngay, không chậm trễ phút nào, Dù tốn kém đến bao nhiêu cũng mặc, Bà sẵn sàng dốc hết cả hầu bao.

Bà là thế, vậy mà tôi dám chắc

Rằng mọi người không ghét, lạ lùng sao.

Cánh phụ nữ yêu bà, luôn lễ phép,

Yêu tất cả (tất nhiên trừ sắc đẹp).

114

Trò mới nhất là Đôn Juan: Hôm trước Nhân thấy Juan đi ngang cửa, thế là Bà ra lệnh lùng mua ngay bằng được.

Trong việc này phải ghi nhận Baba

Làm rất tốt, bằng trăm mưu nghìn chước, Và mua về, rất cẩn thận, ông ta

Đã hóa trang cho Juan thành phái yếu Như ta biết. Vì sao thì dễ hiểu.

115

Xin được hỏi, sao bà ta liều vậy,

Vợ Sultan mà dám… giữa ban ngày!

https://thuviensach.vn

Tôi không biết nên xin nhường việc ấy Cho chồng bà. Trong mắt vợ thơ ngây, Vua hay chúa thì cũng chồng, do đấy Họ có quyền được lừa dối. Xưa nay

Với phụ nữ, ngoại tình là rất dễ,

Và thật tiếc từ ngàn xưa đã thế.

116

Nhưng mà thôi ta quay về chuyện cũ.

Bà ta cho đã đến lúc bắt đầu,

Nên đưa mắt nhìn Đôn Juan chăm chú

Rồi mỉm cười âu yếm. Một lúc sau

Nghĩ mình mua anh ta về quá đủ

Để thẳng thừng nói mọi chuyện với nhau, Và bà hỏi, có hơi kiêu một tí:

“Này anh bạn, anh biết yêu không nhỉ?”

117

Vào lúc khác, nghe một câu như thế

Juan của ta chắc sẽ biết làm gì.

Nhưng lúc này thì tiếc thay, không thể, https://thuviensach.vn

Vì tim chàng đang đau nỗi chia ly Cùng người yêu, nên câu kia thực tế

Chỉ làm chàng thêm đau khổ, sầu bi.

Rồi bất chợt chàng bỗng òa lên khóc.

Một việc làm theo tôi là rất ngốc.

118

Bà kia khá ngạc nhiên, nhưng phải nói, Không vì do nước mắt - bởi chính bà Từng vờ khóc. Bà không sao hiểu nổi

Sao một chàng trai trẻ, lại hào hoa

Mà lại khóc thế kia, trông rất chối.

Bà quên rằng cái giới của bà ta

Thường vờ vĩnh và mau khô nước mắt, Còn đàn ông khóc thì là khóc thật.

119

Bà cũng muốn an ủi Juan đôi tý,

Nhưng tiếc thay không biết nói thế nào.

Suốt cả đời không bao giờ, tôi nghĩ, Bà phải làm cái việc ấy thanh cao.

https://thuviensach.vn

Bà có khổ bao giờ đâu các vị, Nên thực tình bà không hiểu vì sao

Trước mặt bà, vợ Sultan đại đế,

Chàng lại dám khóc to như đứa trẻ.

120

Nhưng phụ nữ, chúng ta ai cũng thấy, Là cái dân hay xúc cảm, yêu kiều,

Dù ở đâu và bao giờ cũng vậy,

Thấy người nào buồn bã lại buồn theo.

Tất cả họ là Samaritan hết thảy,

Nên bây giờ, thật đáng lạ bao nhiêu, Gullbeyaz (tên bà kia như thế)

Thấy mắt mình không hiểu sao ngấn lệ.

121

Như mọi cái trên đời này, nước mắt

Rồi cũng khô, Juan đau đớn trong lòng Vì câu hỏi của bà kia thành thật,

Rằng liệu chàng có yêu được hay không.

Câu hỏi này thuộc vào hàng khó nhất, https://thuviensach.vn

Biết nói gì, khi mang tiếng đàn ông Mà bị biến thành một cô gái trẻ

Đang chịu cảnh bị tù giam, nô lệ?

122

Gullbeyaz rõ ràng đang bối rối

(Bao nhiêu năm đây có lẽ lần đầu).

Bà đã đem cuộc đời mình đánh đổi

Để lấy chàng chứ ít ỏi gì đâu.

Thế mà tête-à-tête này, khốn nỗi,

Đã kéo dài xem bộ cũng khá lâu.

Chính xác hơn: đã mười lăm phút chẵn, Mà đối thủ vẫn còn chưa chấp nhận.

123

Thưa các bạn, ở phương Nam trời ấm, Trong những ca tương tự kiểu thế này, Ai hành động e dè hay quá chậm

Chính là người không lịch sự, thơ ngây.

Bắt người đẹp chờ lâu là tội cấm,

Tội tầy đình, loại lớn nhất xưa nay.

https://thuviensach.vn

Ở phương Nam không cần nhiều để nói, Chỉ ít phút là rơi vào tội lỗi.

124

Juan nói chung là tay không biết sợ, Nhất là khi câu chuyện dính đàn bà.

Hiềm một nỗi, Haiđê chàng vẫn nhớ,

Tuy vì nàng mà gặp cảnh phong ba.

Gullbeyaz nhìn Juan như con nợ,

Như chừng nào chưa trả hết, chưa tha.

Bà bất lực đứng trước chàng, đôi má Lúc tái nhợt, lúc đỏ bừng khó tả.

125

Cực chẳng đã, bà ta đành bối rối,

Cầm tay Juan, dán dôi mắt dại đờ

Vào mắt Juan, đầy khát khao, sôi nổi, Nhưng mắt chàng vẫn lạnh nhạt, thờ ơ.

Đến mức này thì bà, ôi thật tội,

Một con người đầy kiêu hãnh, mộng mơ, Phải dùng đến con chủ bài lớn nhất, https://thuviensach.vn

Là vòng tay vào cổ Juan, ôm chặt.

126

Giây phút ấy rõ ràng là quyết liệt, Nhưng tình yêu, lòng tự ái, nỗi sầu Đã giúp Juan vững vàng, chàng cương quyết Gỡ tay bà bỏ xuống. Một hồi lâu

Nhìn đôi mắt của bà kia tha thiết, Chàng thở dài, lãnh đạm nói như sau:

“Thưa người đẹp, khi đại bàng nô lệ, Không tìm bạn, tìm đôi, tôi cũng thế.

127

Bà hỏi tôi biết yêu không? Thú thật, Tôi biết yêu, nhưng không phải yêu bà.

Không thể yêu khi tự do bị mất,

Bộ áo này làm tôi thấy xót xa.

Tôi không muốn cả khi bà áp đặt,

Làm người tình nô lệ chốn phù hoa.

Tôi phục vụ, tôi nghe bà, có thể,

Nhưng trái tim tôi đây không muốn thế”.

https://thuviensach.vn

128

Lời chàng nói, với ta không mới lạ,

Nhưng bà kia không hiểu nổi điều này.

Bà chỉ nghĩ rằng trên đời tất cả

Đều do quyền vua chúa nắm trong tay, Rằng nô lệ và giống người hèn hạ,

Không bao giờ dám cưỡng lại. Xưa nay Bậc bề trên vẫn thường quen đơn giản Nghĩ về đời thế thôi, thưa các bạn.

129

Thêm vào đó, như tôi vừa kịp nói,

Rằng bà ta đã đẹp lại rất giàu,

Có khả năng bắt người kia chịu tội, Biến người này thành danh giá rất mau.

Nên một lúc bà cho bà, xin lỗi,

Có hai quyền thần thánh mạnh như nhau Để sai khiến, để trị vì, để bắt...

Thế mà Juan không nghe bà, láo thật.

130

https://thuviensach.vn

Mời các vị thử nhớ xem, thời trẻ

(Hay nếu quên thì tưởng tượng) các bà Chồng chết sớm hoặc nhỡ thì bị ế

Đã điên cuồng yêu các vị thiết tha, Nhưng các vị không đoái hoài, vì thế

Họ đau buồn, họ tức giận, kêu la…

Vâng, hãy nhớ, và tôi tin các vị

Sẽ thông cảm với bà kia quyền quý.

131

Những cảnh ấy các nhà thơ để lại

Trong văn chương tôi nghĩ cũng khá nhiều: Vợ Potiphar, bà Booby khả ái

Và cả nàng Cleopatre rất kiêu…

(Cho lớp trẻ của châu Âu non dại

Thế vẫn còn chưa đủ dạy tình yêu).

Chỉ cần nhớ đôi người trong số họ, Ta sẽ hiểu Gullbeyaz lúc đó.

132

Thật đáng sợ là khi sư tử mẹ

https://thuviensach.vn

Bị mất con, hay hổ đói mất mồi.

Cơn giận dữ của đàn bà hơn thế,

Khi người tình không thích họ. Theo tôi Việc sư tử mất con ta có thể

Đem ví cùng người phụ nữ cút côi

Bị cướp đi cái phút giây chờ đợi.

Nhất là khi phút giây kia đã tới.

135

Cơn giận dữ của bà kia bùng cháy

Chỉ ít giây (thế là tốt cho bà,

Không thì bà đã thành tro, hẳn vậy)

Nhưng lần này ghê gớm tựa phong ba.

Mạnh như nước từ trên cao cuộn chảy, Như hiện hình của địa ngục yêu ma…

Nghĩa là bà đang sôi lên, nghẹt thở, Thành cơn bão đáng yêu và đáng sợ.

136

Vâng, cơn bão hay còn hơn - cơn lốc Là cái ta nên đem ví lúc này.

https://thuviensach.vn

Nhưng phải nói, khác Hospur ngu ngốc, Bà không đòi được lên tận trăng mây.

Bà khiêm tốn hơn nhiều, thưa bạn đọc: Vì tuổi già, vì giới tính, giờ đây

Bà chỉ muốn cuộc đời này, nếu được,

“Giết! Giết! Giết!” như vua Lia ngày trước.

137

Cơn bão ấy cứ cho là mạnh thật,

Rồi cũng tan. Và sau đó là gì?

Và sau đó là mưa, là nước mắt,

Khá dầm dề, khá dai dẳng, lâm ly.

Bà thấy mình là người đau khổ nhất.

Bà khóc, buồn, bà xấu hổ - nhiều khi Bị xúc phạm, theo tôi là có ích

Cho những kẻ như bà, quen hách dịch.

138

Nó sẽ dạy cho bà, rằng nô lệ

Cũng bằng xương, bằng thịt chẳng khác bà; Rằng lọ sứ hay bát sành cũng thế,

https://thuviensach.vn

Đều được làm từ đất sét mà ra; Rằng chức tước và bạc vàng không thể

Cứu con người khỏi đau đớn, xót xa…

Nó còn dạy nhiều điều tôi thiết nghĩ, Giúp cho bà thông minh hơn đôi tý.

139

Về Đôn Juan, anh chàng vô lễ đó,

Bà nghĩ ngay tới việc phải chém đầu, Sau giảm án thành bắt chàng đau khổ, Sau lại thành bằng cách hỏi: Từ đâu Chàng đến đây? Cuối cùng bà phẫn nộ, Nghĩa là cần đánh quan hoạn thật đau.

Bà thậm chí đã còn toan tự tử.

Nhưng rút cục - bà khóc to rất dữ.

140

Suýt tự tử, suýt đâm như đã nói

Nhưng con dao lại không có bên người, Nên tất nhiên bà đã không làm nổi

Cái việc làm ghê sợ ấy. Mà thôi,

https://thuviensach.vn

Thế thì phải giết Juan, vâng, khốn nỗi Bà thích chàng. Mà việc giết, than ôi, Không mang lại trái tim bà yêu quý,

Mà chỉ cho cái đầu đang máu rỉ.

141

Juan bối rối ít nhiều, vì một lẽ

Chàng chủ tâm đón đợi sẵn từ đầu:

Bị đâm chém, bị quăng cho hổ xé,

Bị làm mồi cho cá mập giành nhau.

Chàng thà chết, không cái gì có thể

Bắt được chàng phải khuất phục. Ngờ đâu Đúng vào lúc đang hăng, thưa bạn đọc, Chàng suýt gục vì thấy bà kia khóc.

142

Giống Acres khi bỏ rơi dũng khí,

Tinh thần Juan giảm sút mạnh, lúc này Chàng tự trách là mình không tế nhị, Và bây giờ nên chữa lại sao đây?

Chàng cũng giống rất nhiều nhà triết lý https://thuviensach.vn

Tự trách mình không ít lúc thơ ngây.

Giống các bậc phu nhân già sắp chết Tiếc thời trẻ mình quá ư trinh tiết.

143

Thế là Juan lại bắt đầu xin lỗi

Khá mông lung, không rõ ý, mập mờ,

Khi uể oải, khi bốc lên sôi nổi,

Dùng đủ từ hoa mĩ có trong thơ.

(Thật không khác Caslereagh giả dối Lúc hùng hồn thuyết chuyện nhảm, vu vơ) Chàng đấu dịu, mỉm cười, đang sửa soạn…

Thì bất chợt Baba vào, thật chán.

144

“Thưa phu nhân Mặt Trời, thưa chị gái Của Mặt Trăng, thưa Nữ Chúa đời này

Có đôi mắt làm mọi người kinh hãi,

Có nụ cười làm tất cả ngất ngây,

Con xin báo một tin vui vĩ đại

Đáng được bà lưu tâm tới: Hôm nay,

https://thuviensach.vn

Trong giây lát, chính Mặt Trời lộng lẫy Sẽ tới đây thăm Đức Bà, kính lạy!”

145

Gullbeyaz kêu lên: “Ôi, thượng đế!

Mặt Trời ư? Trời chưa sáng cơ mà?

Này Sao Chổi, hãy báo ngay nô lệ

Báo các vì sao sáng khắp gần xa.

Còn ngươi nữa, trốn đi, sao đứng thế?

Tội tầy đình nhưng thôi được, ta tha”…

Và đến đây, tiếng hô to phấn khởi Đã vang lên: “Vua Sultan đang tới!”

146

Các vũ nữ đi đầu tiên sợ sệt.

Đi tiếp theo là quan hoạn đủ màu,

Thành một đoàn dài hơn năm trăm mét -

Ông vua này thăm vợ giữa đêm thâu

Thường báo trước từ xa cho bà biết, Để đề phòng các sự cố về sau.

Chả là bà, vợ thứ tư danh giá

https://thuviensach.vn

Được ông yêu và ông chiều hơn cả.

147

Ông là người trông oai nghiêm, đường bệ, Đầu chít khăn, râu kín mặt và dài.

Nhiều năm trước nhờ giết anh, vì thế

Từ nhà tù ông nhảy tót lên ngai.

Ông trị nước như bao nhiêu hoàng đế, Nghĩa là tồi, nhưng xin hỏi mấy ai Được như đức Soliman tài giỏi,

Một ông vua làm vẻ vang dòng dõi?

148

Ông đi lễ như Ala đã dạy,

Chăm khói hương theo đúng luật đạo Hồi.

Bao nhiêu việc triều đình ông quẳng đấy, Hoặc giao quyền cho tể tướng trông coi.

Các việc riêng gia đình ông trôi chảy.

(Hơn nhiều người chỉ một vợ), theo tôi Ông quán xuyến bốn bà như đã nói,

Và nghìn rưởi cung phi không đến nỗi.

https://thuviensach.vn

149

Mà sơ ý có xảy ra gì đó

Cũng không sao, ông sẽ chẳng phiền lòng: Cả tang vật, cả người - cho vào rọ

Rồi quẳng ùm xuống biển, thế là xong.

Không ai biết, không báo nào sau đó Sẽ đăng bài, mà dư luận cũng không.

Và đạo đức được bảo tồn nguyên vẹn, Tôm và cá cũng có mồi để chén.

150

Ông tận mắt thấy trăng tròn, trái đất Thì ông cho là rất phẳng: trên đời

Ông đã đi khá nhiều, nhưng thú thật, Chẳng bao giờ ông thấy trượt chân rơi.

Đất nước ông rộng và giàu bậc nhất, Lại thanh bình, tuy cũng có vài nơi

Quân phản đạo (và nhiều khi quân Thổ) Có nổi lên - cũng chẳng sao điều đó.

151

https://thuviensach.vn

Ông có khoảng năm mươi anh hoàng tử

Và năm mươi công chúa đẹp, bao giờ

Cũng được ông nhốt trong nhà, canh giữ

Cho tới ngày có kẻ đến xe tơ

Ở lứa tuổi sáu, năm hay tương tự,

Nghĩa là còn con nít, bé, ngây thơ.

Mà lý do thì quả không gì khác

Ngoài viêc rể tặng đất đai, vàng bac.

153

Đám con trai bị nhốt riêng một chỗ, Được ông nuôi cho khôn lớn, và rồi

Không thể biết rằng ai trong số họ

Sẽ là người khi cha chết lên ngôi.

Ai cũng biết rằng một ngày nào đó

Hoặc là mình trị nước, hoặc than ôi, Bị treo cổ, nên chừng nào đang sống, Họ cứ học thành tài, và hy vọng.

154

Giờ ông chào bà vợ tư yêu quý

https://thuviensach.vn

Theo cách vua vẫn chào vợ, và bà Để che giấu tội mình không chung thủy, Đã mỉm cười tươi rói, đẹp như hoa.

(Ôi phụ nữ xưa nay, thưa các vị,

Vẫn thường dùng đủ mưu chước ranh ma Để trang điểm cho ông chồng oai vệ

Đúng mỗi ông một chiếc sừng đẹp đẽ) .

155

Ông đưa mắt, đôi mắt to đen láy

Nhìn xung quanh suốt một lượt khắp phòng Và bất chợt dừng ở Juan lúc ấy

Đang rụt rè đứng lẫn giữa đám đông.

(Gullbeyaz lén thở dài, run rẩy)

Rồi gật đầu ông bảo vợ: “Tôi trông Con bé này bà mới mua cũng khá.

Quân ngoại đạo mà cũng xinh thế hả?”

156

Câu nói ấy làm mọi người ngoái lại

Nhìn Đôn Juan, cô gái trẻ nước ngoài, https://thuviensach.vn

Và ngạc nhiên sao Đức vua vĩ đại Bỗng bất ngờ thích cô ấy? Chưa ai

Trông số họ, bao năm nay ngắc ngoải Được một lần vua cho đến bên ngai.

Họ ghen tỵ, xì xào nhưng khốn nỗi

Do sợ hãi mà không ai dám nói.

157

Tôi đồng ý với đàn ông nước Thổ

Là phải giam phụ nữ suốt đêm ngày,

Vì phương Nam nắng nhiều, nên tin họ

Chỉ anh nào quá dại dột, thơ ngây.

Ở phương Bắc luôn giá băng khắc khổ

Thế mà rồi còn lắm chuyện. Xưa nay Khí hậu lạnh, công bằng ra mà nói,

Cũng ngăn bớt một phần nào tội lỗi.

159

Nhưng mà thôi, đã quá dài, xin lỗi,

Theo luật thơ cổ điển thì bây giờ

Phải kết thúc chương năm này sôi nổi https://thuviensach.vn

Và hạ buồm, cho cập bến thuyền thơ.

Trong chương sáu tiếp theo tôi sẽ nói Về những điều ta thấy chỉ trong mơ.

Người ta đồn đến Homer cũng nghỉ,

Giờ cho tôi được lim dim một tý.

https://thuviensach.vn

Chương VI

1

Sêchxpia nói: Đời đàn ông vẫn có,

Như triều lên, không ít lúc dâng trào.

Và hạnh phúc là những ai điều đó

Biết kịp thời nắm bắt để lên cao.

Nhưng cái chính là tiếc thay rất khó Mà kịp thời nắm bắt được. Dù sao

Tôi vẫn tin rằng mọi điều sẽ tốt.

Thất bại lắm sẽ thành công đột ngột.

2

Không ít lúc cả trong đời phụ nữ

Cũng triều dâng, sóng cuộn lớn vô cùng.

Và dũng cảm là người nào dám thử

Cho thuyền mình trôi theo nó mông lung.

Đến Behmen ưa mầu mè câu chữ

Không thể nào miêu tả nó. Nói chung

Ta, đàn ông, nhìn đời qua lý trí,

https://thuviensach.vn

Còn phụ nữ - qua trái tim ủy mị.

3

Đúng, phụ nữ khi yêu thì khỏi nói,

Rất mê say, rất bướng bỉnh, bốc đồng.

Vì tình yêu họ sẵn sàng đánh đổi

Cả ngai vàng, cả vũ trụ mênh mông.

Họ mà muốn, cần tự do, xin lỗi,

Chẳng còn gì ngăn được họ, ồ không.

Những lúc ấy họ còn hơn quỷ sứ

Để biến ta thành hề, ôi phụ nữ!

4

Cả thế giới, cả quốc gia sụp đổ

Rất nhiều khi đơn giản chỉ vì tình.

Thế mà ta thường dễ quên điều đó,

Dễ xuề xoà tha thứ hoặc thanh minh.

Anthony được người đời ngưỡng mộ

Không phải nhờ các chiến tích quang vinh Như Xêda, mà nhờ ông để mất

Thành Actium và Cleopatre.

https://thuviensach.vn

5

Ông lúc ấy - năm mươi, tôi chẳng giấu.

Còn người yêu - bốn chục tuổi mất rồi.

Giá con số là hai mươi, mười sáu

Thì rõ ràng là hơn hẳn. Mà thôi,

Tôi chẳng có quyền hành và châu báu, Nhưng vì tình tôi để mất tim tôi,

Nghĩa là mất cả cuộc đời vĩ đại,

Và tình cảm mất đi là mất mãi.

6

Ta đã để Đôn Juan và bà nọ

Vào một ca hơi nguy hiểm phần nào.

Ai cũng biết, ngay từ thời chí cổ,

Chim vợ người là tội lớn ra sao.

Vua Sultan sẽ không tha tội đó,

Vì tính ngài rất nóng nảy - dù sao

Ngài cũng chẳng là Cato nước Ý

Chịu nhường vợ mà không hề ghen tỵ.

7

https://thuviensach.vn

Gullbeyaz theo tôi là hư hỏng.

Tôi công tâm, tôi lên án việc này.

Nhưng sự thật là điều tôi tôn trọng, Phải nói rằng bà cũng khổ… Xưa nay

Óc bà nguội mà tim bà quá nóng,

Trong khi chồng lại quá xỉu mới gay, Dù ông nhà sáu mươi xuân, còn giữ

Hơn sáu nghìn các cung tần mỹ nữ.

8

Tuy không phải là một nhà toán học

Như Cassio, nhưng tôi biết một điều, Rằng một khi chồng bà hai thứ tóc, Thì rõ ràng người vợ trẻ đáng yêu

Rất có thể sẽ buồn mà phát khóc,

Vì phần mình bà nhận chẳng bao nhiêu.

Chỉ một phần sáu nghìn tình chăn gối Của Sultan, ông vua già, thật tội.

9

Các bà vợ rất tinh thông pháp luật

https://thuviensach.vn

Về cái môn quyền sở hữu, nhất là Khi họ tin vào chúa trời bậc nhất,

Thì đừng hòng họ nới lỏng, buông tha.

Họ bắt bẻ, họ tấn công gay gắt,

Họ làm tình làm tội hết chúng ta

Để không ai cướp đi, dù phần nhỏ,

Cái độc quyền làm phu nhân của họ.

11

Ở những nước đạo Giatô là thế,

Nhưng ngày nay các phụ nữ đạo Hồi

Cũng không chịu cam tâm làm nô lệ,

Mà đòi quyền được bình đẳng, than ôi.

Nếu chồng họ giở trò không tử tế, Thì coi chừng, sẽ lắm chuyện lôi thôi.

Các bà vợ, dù bốn bà cũng vậy,

Đều biết cách chống lại chồng lúc ấy.

12

Gullbeyaz được vua yêu rất đỗi,

Nhưng dù sao vẫn vợ bốn của ngài.

https://thuviensach.vn

Có nhiều vợ không riêng là tội lỗi, Mà đồng thời là gánh nặng trên vai.

Ta, nói chung, với một bà đủ tội,

Ít anh nào mơ tưởng đến bà hai.

Thử nghĩ xem: phải chăng là hạnh phúc Khi bốn vợ cùng kêu anh một lúc?

13

Vâng, lúc ấy đức vua cao, cao quý

(Các ông vua thích được bốc lên trời, Cho đến lúc chết vào mồ cốt chỉ

Được làm mồi béo bở dể giun xơi),

Vâng, lúc ấy Đức Vua, thưa các vị,

Nhìn vợ mình rất âu yếm, lả lơi

Và chờ đợi những gì chàng trai trẻ

Vẫn chờ đợi, nhìn người yêu như thế.

14

Cần phải nói rằng nụ cười âu yếm, Rằng cái hôn, rằng cái liếc đưa tình, Với phụ nữ chỉ là đồ trang điểm,

https://thuviensach.vn

Như bông hồng, như chiếc mũ xinh xinh, Như son phấn - nghĩa là toàn phù phiếm, Cái khi cần, được trút bỏ rất nhanh.

Chúng được dùng để ngụy trang phút chốc Những cái đầu và trái tim lừa lọc.

15

Hơi xấu hổ, nụ cười hơi dè dặt,

Má làm sao phải phơn phớt ráng chiều, Các tình cảm phải giấu sâu trong mắt, Trong cái nhìn làm đối thủ liêu xiêu.

Đấy, dấu hiệu tốt và đầy đủ nhất Của cái thường ta vẫn gọi tình yêu.

Xin đừng giận, đừng tỏ ra quá nóng,

Hay quá nguội, nói chung đều sẽ hỏng.

16

Vì quá nóng ta sẽ cho không thật,

Nếu thật chăng cũng ngường ngượng. Mà rồi Chỉ những ai đang xuân và đang phất Mới hoàn toàn tin cảm xúc mà thôi.

https://thuviensach.vn

Thêm vào đó, những cô hăng hái nhất Thường dễ dàng bị cám dỗ cuốn trôi.

Còn những cô thích tỏ ra khiêm tốn, Hay quá nguội, nói chung là do thộn.

17

Không khó hiểu, trong phút giây sôi nổi Của tình yêu ta dốc hết nỗi lòng,

Mà phụ nữ lặng im thì rất chối,

Chẳng nói gì, mặt cứ tỉnh như không.

Cả Francis thiêng liêng mà nghe nói

Cũng van cầu thần băng giá mùa đông.

Medio tu tutissimus ibis - đấy,

Chính Horace từng khuyên ta như vậy.

18

Cái chữ tu tôi dùng không thật đắt.

Biết làm sao, thơ bắt thế - chữ này Như chữ khác trong câu, về thực chất Không có gì đáng được gọi là hay.

Hexameters luôn làm tôi chật vật,

https://thuviensach.vn

Khổ thơ dài octave cũng rất gay.

Tôi không biết một mẹo thơ nào cả,

Nhưng được cái là thơ tôi không giả.

19

Gullbeyaz liệu làm sao thoát khỏi

Cái cảnh kia? Tôi không biết. Cuối cùng Chuyện cũng êm. Các bà thường rất giỏi Trong khoản lừa và dắt mũi đàn ông.

Ta - phụ nữ, tôi, anh đều nói dối, Vì dối lừa là mẹ đẻ thành công.

Chỉ cái đói là may ra có thể

Không cho nó lan truyền nhanh như thế.

20

Thôi, ta để đức Sultan cao quý

Cùng bà tư được yên giấc lúc này.

Họ nằm mơ thấy những gì, thiết nghĩ

Không là điều ta phải biết. Nhân đây Tôi xin phép được nói qua một tý

Rằng những điều rất vặt vãnh xưa nay https://thuviensach.vn

Vẫn làm ta luôn bực mình cau có.

Vâng, vặt vãnh mà gây phiền, gây khổ.

21

Một bà vợ lắm điều, luôn bới móc;

Một hóa đơn cần thanh toán - thiếu tiền; Một thằng con chỉ ham chơi, lười học; Con ngựa què, con chó bỗng hóa điên; Một bà cô rất giàu và đơn độc,

Chết không thèm di chúc lại...- tất nhiên Những điều ấy chỉ là điều vặt vãnh, Thế mà chúng cứ làm ta canh cánh.

22

Cũng còn may, tôi là anh triết lý,

Nên hóa đơn, chó, ngựa, đứa con tồi, Tiền, danh vọng... - tôi cho đi với quỷ, Chỉ còn chừa có phụ nữ mà thôi.

Và cho họ tôi dâng, thưa các vị,

Cả tâm hồn và cả trái tim tôi.

Tuy tâm hồn là cái gì, thú thật,

https://thuviensach.vn

Tôi không biết. Thôi, mặc ma nó bắt.

24

Thế là vua và bà tư đi nghỉ,

Nhưng bà tư không chợp mắt, vì bà

Giống các bậc phu nhân không chung thủy, Đang nóng lòng mong sáng để bà ta

Được lén lút gặp người tình yêu quý -

Một chàng trai chưa vợ, trẻ, hào hoa.

Nên bà cáu, lúc nằm, lúc nhỏm dậy,

Lúc thở dài nhìn ông chồng đang ngáy.

25

Ôi, cái đau của những bà như thế

Là cái đau không chữa khỏi bao giờ,

Dù có nằm dưới màn trời đẹp đẽ,

Hay màn giường bằng lụa gấm, bằng tơ.

Gullbeyaz rất quyền uy, có thể,

Nhưng không gì an ủi được bà ta,

Vì bà thấy hôn nhân là xổ số,

Bà chịu chơi mà bị lừa nhiều vố.

https://thuviensach.vn

26

Trong khi ấy thì Đôn Juan - cô gái

Cùng đám đông các mỹ nữ đứng đầy

Sau khi chào đức Sultan vĩ đại,

Được dẫn vào nơi bị nhốt xưa nay.

Và ở đó, trong an nhàn, thoải mái

Các nữ tù xinh đẹp khắp Đông, Tây

Nằm khao khát chờ tình yêu, như thể

Chim bị nhốt chờ trời xanh đẹp đẽ.

27

Tôi còn nhớ một ông vua nước nọ

Nói một câu nghe đại khái thế này:

“Giá nhân loại cùng có chung một cổ

Để một lần ta chém đứt càng hay”.

Tôi khiêm tốn, lại hiền lành, do đó Chỉ có thầm một mong ước xưa nay:

“Giá phụ nữ khắp năm châu bốn biển Chung một môi cho tôi hôn thì tiện”.

29

https://thuviensach.vn

Đôn Juan bước theo đám đông tỳ thiếp Của đức vua, và đôi mắt anh chàng

Làm cái việc lẽ ra không được phép

Ở nơi này, là liếc dọc nhìn ngang.

Với phương Đông, cái việc kia khủng khiếp Dễ mất đầu, dễ tiền mất tật mang, Chứ không phải như nước Anh: có thể

Chỉ nộp phạt ít tiền hay đóng thuế.

30

Juan liếc trộm các nàng, tuy phải nói, Vẫn không quên đang phải sắm vai gì.

Lão quan hoạn luôn bám sau xoi mói.

Đi hàng đầu, luôn nghiêm khắc, uy nghi Là một bà đã ít nhiều luống tuổi.

Bà canh phòng để tất cả khi đi

Không đùa nghịch, không nói cười to nhỏ.

Bà được gọi là Mẹ Già của họ.

31

Tôi không biết bà phải chăng là mẹ, https://thuviensach.vn

Và các cô cũng trinh tiết như bà.

Nhưng cái chức bà được giao có lẽ

Cũng bình thường và đáng trọng. Chúng ta Phải công nhận công việc bà không dễ: Quản một nghìn các cô gái ranh ma

Cho êm thấm, đúng là điều ít thấy.

Ông de Tott hẳn cũng cho như vậy.

32

Về cơ bản, các cô không vi phạm,

Đi xa hơn các biện pháp đề phòng:

Vì canh gác, vì nhốt riêng, dọa dẫm, Và nhất là không có bóng đàn ông,

Trừ đức vua, đôi mắt nhìn ảm đạm

Làm mọi người luôn nhẫn nhục chờ mong.

Ngài biến họ thành những bà tu sĩ

Mà tình cảm đã bắt đầu rò rỉ.

33

Vâng, rò rỉ, nhưng thoát đâu cho được?

Vào đâu ư? Vào đức chúa nhân từ.

https://thuviensach.vn

Câu hỏi ấy nghe có phần hài hước.

Thôi bây giờ tôi kể tiếp: ưu tư,

Các cô gái xếp thành hàng rồi bước Chậm và đều, hơi nhè nhẹ lắc lư

Như cánh hoa đang trôi trên dòng suối.

Không, trên hồ, hồ mới êm, xin lỗi.

34

Thế mà khi về tới nơi bị nhốt,

Khi không ai còn canh giữ, úi trời,

Thì khác hẳn, họ đổi thay đột ngột:

Hát rồi đùa, rồi nói chuyện, vui chơi Như trẻ nhỏ, như bầy chim thích hót, Như vắng chồng các bà vợ lả lơi

Được tán chuyện, như thằng điên tuột xích, Như anh chàng Tô Cách Lan tinh nghịch.

35

Ngày hôm ấy họ nói nhiều hơn cả

Về Đôn Juan, cô gái trẻ mới vào,

Về mái tóc, về cỡ người, đôi má,

https://thuviensach.vn

Về áo quần không hợp lắm, tiếc sao, Về việc Juan không mang khuyên, thật lạ, Về tính tình, về dáng dấp, chiều cao.

Vâng, chiều cao và đôi vai, thiết nghĩ

Hơi hơi giống của đàn ông một tý.

36

Nhưng tuyệt đối không một ai lúc ấy Dám nghi Juan bất cứ một điều gì

Chàng được khen là xinh chưa từng thấy, Hơn các nàng xinh đẹp xứ Grudi.

Còn việc Juan được mua về như vậy

Chứng tỏ bà Gullbeyaz nhiều khi

Còn khờ khạo, vì bà ta có thể

Dễ dàng mất các đặc ân hoàng đế.

37

Có một việc làm ta hơi khó nghĩ,

Là Đôn Juan xinh như nói vừa rồi,

Thế mà chẳng làm cô nào ghen tỵ,

Lại còn toàn được khen tốt mà thôi.

https://thuviensach.vn

Chắc phải có một cái gì huyền bí Trong chuyện này, vì thông lệ, than ôi, Là phụ nữ ít ai, tôi chằng giấu,

Thấy bạn đẹp không ghen hay nói xấu.

40

Trong số người yêu Đôn Juan hơn cả

Bằng tình yêu rất lãng mạn, mặn mà, Nổi bật nhất ba nàng (không đáng lạ), Là Katinca, Đuđu và Lôla.

Ba nàng ấy, nói thì e nhàm quá,

Đẹp mê hồn, lại tươi rói như hoa.

Tuy ba nàng rất khác nhau nhiều mặt, Nhưng giống nhau là yêu Juan bậc nhất.

41

Lôla nóng và đen như Ấn Độ,

Katinca da trắng lại hồng hồng,

Mắt xanh biếc, đôi chân thì bé nhỏ

Bước nhẹ nhàng như lơ lửng trên không.

Còn Đuđu thì quả hơi ngồ ngộ,

https://thuviensach.vn

To và lười, luôn ngái ngủ - nhưng không, Nàng rất đẹp, vâng, tôi xin báo trước, Đẹp đến nỗi làm ta điên lên được.

42

Giống Venus đang trong cơn ngái ngủ, Nàng Đuđu rất có thể vô tình

Giết giấc ngủ của người nào chăm chú Ngắm nhìn nàng, nhìn đôi mắt lung linh.

Từ đôi mày đến đầu, vai, đôi vú…

Gì cũng tròn, tròn lẳn, đến là xinh.

Cứ thử bớt một đường tròn nào đó

Mà không hỏng bức tranh chung - thật khó.

44

Lôla hỏi “Em tên gì?”. Juan nói:

“Là Juana”. Tên rất hợp đàn bà.

“Em ở đâu?” Katinca lại hỏi.

Juan trả lời: “Tận xứ Tây Ban Nha”.

“Tây Ban Nha là nơi nào, xin lỗi?...”

“Còn nơi nào! hơi khó chịu, Lôla

https://thuviensach.vn

Đã mắng lại. - Đó là hòn đảo ngọc Giữa Ai Cập, Tangier và Marốc”.

45

Riêng Đuđu thì chỉ ngồi lặng lẽ

Bên Juana, tay nghịch mớ tóc dày.

Nàng tư lự rồi thở dài như thể

Thương bạn mình phải phiêu bạt vào đây.

Juan của ta thì ngập ngừng, e lệ

Trước cái nhìn của tất cả. Xưa nay

Cô gái nào mới vào đây cũng vậy,

Đều khiếp sợ cái nhìn thân mật ấy.

46

Rồi bất chợt Mẹ Già vào, tuyên bố:

“Nào các con, hãy đi ngủ!” Rồi bà

Quay về phía Đôn Juan liền sau đó:

“Con mới vào, không báo trước cho ta Nên chưa kịp chuẩn bị gì, thật khổ,

Đến giường nằm cũng không có, thành ra Ta và con tạm nằm chung, chịu chật.

https://thuviensach.vn

Mai mọi việc ta sẽ lo chu tất”.

47

Nàng Lôla kêu to: “Không, thưa Mẹ,

Mẹ xưa nay hay khó ngủ, bồn chồn.

Con muốn mẹ được ngủ yên, vì thế

Cô gái này cứ để ngủ cùng con.

Như mẹ thấy, chúng con đều mảnh dẻ, Nằm chung giường không chật lắm..” “Còn con?

Con thì sao? Katinca phẫn nộ.

Giường của con cũng êm và đủ chỗ.

48

Thêm vào đấy, nằm một mình con sợ...”

“Con sợ ư? Bà kia hỏi. Sợ gì?”

“Sợ đủ thứ. Đêm nằm con cứ ngỡ

Như quanh mình có ai đấy đang đi.

Trong giấc ngủ, con nằm mơ vô cớ

Thấy quỷ thần và thú dữ nhiều khi...”

Mẹ Già đáp: “Con hay mơ như vậy,

Chắc sẽ làm cô Juana phát ngấy.

https://thuviensach.vn

49

Hãy cứ đợi, rồi nay mai ta sẽ

Làm tiêu tan căn bệnh oái oăm này.

Con, Lôla, thì quá hăng, quá trẻ…

Nên bây giờ ta quyết định: đêm nay

Juana sẽ ngủ với Đuđu của mẹ.

Nó là người yên tĩnh, ngủ thường say.

Đồng ý chứ?” Nàng Đuđu im lặng.

(Nhờ ít lời mà cô nàng đã thắng).

50

Rất âu yếm hôn Mẹ Già, sau đó

Đuđu hôn hai bạn hết một lần

Rồi lặng lẽ cúi đầu chào (người Thổ

Khi cúi chào chưa có lệ co chân).

Cô ta nắm tay Juana, và họ

(Để hai người thất bại đứng băn khoăn Và tức giận bà Mẹ Già thiên vị)

Cùng nhau bước vào ôđa để nghỉ.

51

https://thuviensach.vn

Thế ôđa là cái gì, xin hỏi?

Vâng, ôđa theo tiếng Thổ nghĩa là

Gian phòng lớn đầy giường và chăn gối Với nhiều đồ trang sức rất xa hoa Mà thật tiếc tôi không sao tả nổi.

Nghĩa là đầy những cái để người ta

Tăng phần đẹp cho bề ngoài phụ nữ.

Tôi từng thấy nhiều ôđa tương tự.

57

Xin kể tiếp: nàng Đuđu lặng lẽ,

Không khoa trương mà âu yếm, dịu dàng Dẫn Juana (hay Đôn Juan cũng thế)

Đi một hồi theo lối dọc, lối ngang Của cái chốn mê cung con gái trẻ.

Nàng chỉ cười, đôi mắt đẹp mênh mang.

Tôi suýt chê nàng đần, nhưng kịp nhớ, Rằng phụ nữ lặng im là đáng sợ.

58

Nàng giải thích cho cô Juan được rõ

https://thuviensach.vn

(Nói anh Juan thì chính xác hơn nhiều, Vì quần áo chẳng qua là cái vỏ)

Rất, rất nhiều các phong tục đáng yêu, Về luật lệ khu harem của họ

Khá cầu kỳ phức tạp, khá quan liêu.

Việc canh giữ nhân tình vua không dễ, Khi con số vượt ra ngoài biên chế.

59

Rồi âu yếm, nàng hôn Juan một cái.

Thì đã sao? Tôi thấy cũng thường tình.

Ai dám bảo đấy là điều sai trái,

Khi hai người cùng phụ nữ và xinh?

Kể từ hôn và từ yêu, ân ái

Trong đời thường, trong thơ phú thông minh Cũng gần nhau và theo đà phát triển.

Chỉ cốt sao đừng gây nên sự biến.

60

Rất thản nhiên, một vài giây sau đó Nàng cởi nhanh quần áo, vứt lên giường.

https://thuviensach.vn

Và hờ hững, không thẹn thùng, xấu hổ, Nàng ngắm mình đang phản chiếu trong gương Như buổi sáng, bất ngờ con hươu nhỏ

Thấy bóng mình trong con suối đầy sương.

Nó vừa ngắm vừa không sao hiểu được Cái gì kia đang lung linh dưới nước.

61

Nàng đề nghị giúp Juana cởi váy.

Nhưng Juana, cô bạn mới lúc này

Rất khiêm tốn, nói tự mình việc ấy Có thể làm không khó lắm. Ác thay,

Khi làm việc, các kim băng đâu đấy

Đâm tay chàng tê buốt. Đúng, xưa nay Món kim băng trong áo quần phái đẹp Gây lắm điều oái oăm và khủng khiếp.

62

Chúng, kim băng, biến một bà quyền quý Thành, than ôi, một con nhím bông nhồi, Người tua tủa kim băng, không ít vị

https://thuviensach.vn

Chẳng dám gần. Khi bé bản thân tôi Phải giúp đỡ vài bà cô, bà chị

Mặc áo quần đi dự hội, và tôi,

Tôi đã phải găm kim băng cho họ,

Găm rất nhiều, nhưng thường không đúng chỗ.

64

Cả harem ngập chìm trong im lặng,

Đèn run run những chấm đục. Lúc này Nếu có quỷ giữa đêm khuya thanh vắng, Quỷ phải cần lặng lẽ lén vào đây

Tìm phái đẹp (chứ không cần thức trắng Lượn vật vờ ngoài nghĩa địa, lùm cây), Để chứng minh cho người đời hiểu rõ

Rằng cả quỷ cũng có gu nào đó.

70

Nàng Đuđu ngủ thế nào ấy nhỉ?

Tiếc là tôi không thể biết điều này, Mà nói dối thì tôi, do tế nhị,

Chưa bao giờ tôi nói dối xưa nay.

https://thuviensach.vn

Tôi chỉ biết cả harem yên nghỉ.

Những ngọn đèn mờ nhạt cháy lắt lay, Và ma ngủ đang chập chờn đi lại…

Bỗng Đuđu kêu ré lên kinh hãi.

71

Ngay lập tức cả harem bật dậy,

Cả harem (trong đó có Mẹ Già)

Cùng chạy tới, ào ào như thác chảy,

Như sóng cồn, như biển nổi phong ba.

Họ muốn biết, cũng như tôi, lúc ấy Rằng cái gì bắt cô bạn chúng ta,

Một cô gái như mì luôn lặng lẽ,

Mà khi ngủ lại kêu lên như thế.

73

Thật kỳ lạ, Juana tay ôm gối,

Vẫn ngủ say như không có điều gì,

Như chú rể đêm tân hôn mệt mỏi

Ngáy đều đều bên cô vợ; và khi

Các bạn gái đến bâu quanh, lay, gọi https://thuviensach.vn

Thì cô nàng vươn vai ngáp, quay đi Chỉ lát sau mới từ từ mở mắt

Với một thoáng ngạc nhiên trên nét mặt.

74

Ngay sau đó, cùng đồng thanh hăng hái Cả trăm cô tranh nhau hỏi ồn ào

Rằng ở đâu? Cái gì làm kinh hãi?

Rằng bao giờ? Rằng hãy kể… lao nhao.

Đến Brutus nói hay và thông thái

Cũng mụ người không biết trả lời sao.

Mà Đuđu không tài ba, lỗi lạc,

Nên hồi lâu chỉ biết nhìn ngơ ngác.

75

Rồi nàng nói, nàng nằm mơ, thật lạ, Như bỗng nhiên lạc giữa cánh rừng già Giống khu rừng Dante người La Mã

Từng lạc vào, và ở đó người ta,

(Nhất là những cô, bà nào nhàn nhã) Sẽ không còn tơ tưởng chuyện trăng hoa, https://thuviensach.vn

Để trở thành rất chính chuyên - tóm lại Khu rừng ấy đầy cỏ thơm, hoa trái.

76

Một quả táo treo trên cây, chín đỏ

Giữa lá xanh, trông cứ tưởng rất gần.

Quả táo đẹp và rất to, nhìn nó

Đuđu thèm và những muốn hái ăn.

Nhưng thật tiếc, gần mà xa, thật khó.

Nàng phải đành đứng ngắm, dáng phân vân.

Rồi lấy đá, nàng ném mong nó rụng, Nhưng ném mãi mà không bao giờ trúng.

77

Đúng giữa lúc nàng đang buồn bã nhất, Định bỏ đi thì chính quả táo này

Từ trên cao bỗng nhiên rơi xuống đất, Sát chân nàng, nàng cầm nó trên tay, Đang định ăn thì một con ong mật

Tự nơi nào xuất hiện, đốt vào tay

Làm đau nhói đến tận tim. Lúc ấy

https://thuviensach.vn

Nàng kêu lên thất thanh, và tỉnh dậy.

79

Chờ được nghe chuyện li kỳ, ghê sợ,

Giờ các cô rất thất vọng; thế là

Họ đồng thanh trách Đuđu vô cớ

Khuya thế này làm náo động ôđa.

Đuđu nghe, lén thở dài, mắc cỡ,

Nói rằng nàng không muốn thế. Mama Thì đang cáu vì phải rời chăn ấm,

Nên dễ hiểu bây giờ bà ca cẩm:

80

“Ta đã nghe không ít điều quái dị,

Nhưng con ong và quả táo vừa rồi

Mà đánh thức cả harem đang nghỉ,

Thì rõ ràng là chuyện nhảm mà thôi.

Điều con nói rất khó tin, vô lý

Hay bây giờ con đang ốm? Chao ôi,

Kìa, con run. Mai mời ông thầy thuốc Đến khám bệnh cho Đuđu mới được.

https://thuviensach.vn

85

Nàng Đuđu thì thẹn thò úp mặt

Vào ngực Juan, tai và cổ đỏ hồng

Như màu đỏ của bông hoa đỏ nhất.

Nguyên do gì? Tôi không biết, ồ không.

Tôi chỉ biết điều trên là sự thật

Như trăm nghìn sự thật khắp Tây Đông.

Nhưng mà thôi, chuyện này ta gác lại.

Chúc harem một đêm dài thoải mái.

86

Hay đúng hơn, chúc một ngày đầy nắng Vì phương Đông trời đã hửng; và gà

Đã lên tiếng gáy từ lâu, văng vẳng.

Chuông nhà thờ thong thả điểm ngân nga.

Trời mát lạnh, sương còn rơi, im lặng, Trên dãy đồi thấp thoáng phía xa xa Một đàn dài lạc đà đang chậm chạp

Bước từng bước về đây từ xứ Kaff.

87

https://thuviensach.vn

Nằm thao thức suốt đêm, Gullbeyaz Theo vầng dương, cũng dậy, dáng bơ phờ.

Cái thèm muốn làm da bà trắng nhạt.

Bà đang ngồi, đủ khăn, áo, voan, nơ…

Chim hoạ mi nhớ hoa hồng, thường hát, Và đau buồn, như ta thấy trong thơ, Thế mà không, không thể nào sánh nổi Cùng cái đau trong tim bà nhức nhối.

89

Thế là vợ của Sultan vĩ đại

Từ giường lông đã bước dậy. Giường bà Mềm và ấm hơn giường bao lệnh ái

(Đầy hoa hồng còn thấy cứng, kêu ca).

Chẳng có gì làm bà tư thoải mái,

Bà đợi chờ, bà thấp thỏm vào ra.

Vì tức giận, giận vu vơ, thậm chí

Bà quên cả soi gương và giải trí.

90

Cũng đã dậy ông chồng bà cao quý,

https://thuviensach.vn

Tuy kể ra có hơi muộn ít nhiều.

Ông là vua một quốc gia hùng vĩ,

Thế mà bà chẳng quý trọng bao nhiêu.

Cũng chẳng sao, ở nước ông giản dị,

Chẳng người nào đau khổ bởi tình yêu -

Bà này ghét, có bà kia, bởi lẽ

Số lượng vợ không bao giờ hạn chế.

91

Đức Sultan không quan tâm, lo ngại

Việc bà tư (hay bất cứ việc gì).

Là đàn ông, tất nhiên ngài thích gái Như thích tiến, thích rượu, thích tiện nghi.

Nên ngài giữ một đám đông vĩ đại

Các cô nàng xinh đẹp để phòng khi

Ngài giải trí lúc bãi triều. Tuy thế

Ngài yêu nhất là bà tư xinh, trẻ.

96

Khi bất lực, ông nhiều lần phải gọi Các quan to trụ cột tới cùng bàn

https://thuviensach.vn

Cách trừng trị bà tư này rắc rối, Một bà hoàng, một con đĩ bất an.

Nhưng thật tiếc, tìm mà không tìm nổi, Nên cuối cùng để bù lại, các quan

Đã quyết định làm cái điều có thể, Là lần nữa tăng gấp đôi tiền thuế.

97

Một lát sau Gullbeyaz bí mật

Đến phòng riêng rất kín đáo của bà.

Đó là chỗ bà điểm tâm sang nhất,

Cũng là phòng che giấu chuyện trăng hoa.

Căn phòng bé, bốn xung quanh xếp chật Nào lọ, bình, nào nhung gấm, nào hoa, Nào vàng ngọc, nào kim cương to nhỏ -

Thôi thì chẳng có gì là không có.

99

Chính ở đây, cho đòi quan hoạn tới,

Bà hỏi ngay: Juan xử sự thế nào

Khi được dẫn vào harem chờ đợi,

https://thuviensach.vn

Và mọi người có thái độ ra sao?

Có đúng thật chàng đêm qua thắng lợi Trong vai mình, một cô gái thanh cao?

Và sau rốt, điều này quan trọng nhất: Chàng đã ngủ với ai? Nào, nói thật!

100

Những câu hỏi khó và khôn nhường ấy Làm Baba rất khó xử lúc này.

Lão thề thốt rằng bao giờ cũng vậy, Lão trung thành và mẫn cán xưa nay.

Nhưng chỉ thoáng nhìn qua, bà đã thấy Rằng lão già đang định giấu gì đây.

Lão lúng túng, lão đưa tay chốc chốc Gãi nhè nhẹ lên cái đầu hớt trọc.

101

Nhưng bà tư lại là người, ta biết,

Vốn không quen kiên nhẫn đợi, bao giờ

Bà cũng bắt phải nói nhanh, nói hết, Nói rõ ràng từng kẽ tóc, chân tơ.

https://thuviensach.vn

Nên khi thấy lão Baba lấm lét, Miệng lầu bầu như nói nhảm trong mơ, Thì bà cáu, hai má bà đỏ lự,

Đôi mắt đẹp long lên nhìn giận dữ.

102

Đoán thấy trước những điềm kia tai hại Sẽ không mang cái kết cục tốt lành, Lão Baba cúi đầu run, sợ hãi

Không dám còn ấp úng nói loanh quanh.

Lão thú thật rằng đêm qua Juan phải Nằm chung giường cùng Đuđu ma lanh.

“Thề có thánh và lạc đà, lão nói,

Trong việc này con không hề có lỗi”.

104

Lão nói tiếp rằng lão tin, hy vọng Anh chàng kia không phải ngốc, và rồi Đã đóng tốt cái vai mình phải đóng

Vì biết rằng hễ sơ suất thì ôi,

Sẽ bị nhét vào bao, quăng xuống sóng, https://thuviensach.vn

Để làm mồi cho cá chén. Theo tôi, Lão nói hết những điều gì lão biết, Trừ giấc mơ Đuđu là giấu tiệt.

105

Trừ điều ấy, còn thì thôi lão nói, Nói huyên thuyên như bất tận. Cuối cùng Gullbeyaz nhìn Baba tức tối.

Bà chau mày, đôi mí mắt rung rung,

Da tái nhợt, hai vành tai nóng hổi,

Như thể bà đang suýt xỉu. Nói chung

Bà đau đớn, trán ra mồ hôi lạnh,

Như hoa huệ giọt sương treo lấp lánh.

109

Đầu cúi gục, mái tóc dài đẹp đẽ

Như khăn voan đang che kín mặt bà.

Một cánh tay để trần buông trên ghế -

Trắng, dại đờ như đang héo bông hoa.

Tôi nhà thơ nên hoàn toàn không thể

Dùng bút mầu để vẽ lại bà ta.

https://thuviensach.vn

Nên thật tiếc bức tranh này tôi tả, Chỉ đáng gọi là những đường phác hoạ.

112

“Tên nô lệ đáng thương kia, hãy dẫn

Cả hai tên nô lệ đến cho bà!”

Gullbeyaz khẽ kêu lên tức giận

Khi hất đầu ra lệnh lão Baba.

Còn lão kia, nhát gan và cẩn thận,

Đã rụt rè ướm thử hỏi bà ta:

Hai tên ấy là người nào mới được?

Vì lão sợ lại sai lầm như trước.

113

“Là Đuđu và tình nhân của nó!

Vợ Sultan nghiêm mặt đáp. Còn mày

Phải lo sẵn chiếc thuyền cùng bao, rọ, Cho đậu ngoài bến cảng trước đêm nay”.

Rồi bà im vì nghẹn ngào trong cổ,

Vì đau lòng, vì tự ái. Giờ đây

Lão quan hoạn chỉ cầu Môhamét

https://thuviensach.vn

Cứu, không để hai người kia phải chết.

114

“Con chỉ được nghe và làm, hẳn vậy,

Nhưng dù sao xin nghĩ lại, thưa bà.

Lệnh của bà, xưa nay ai cũng thấy,

Con làm tròn mà không chút kêu ca.

Bà đang nóng, đang đau buồn, vì vậy Cái lệnh này có thể dẫn đi xa

Và có thể mang lại nhiều tai họa.

Thường vẫn thế khi người ta vội vã.

115

Con không nghĩ sẽ có ngày bị lộ.

Không, cứ cho là tất cả chuyện này

Sẽ bị chôn dưới biển sâu, ở đó

Đã chôn vùi ngàn vạn xác. Nhưng nay

Bà đang yêu chàng trai kia khốn khổ.

Giết hắn rồi sẽ được cái gì đây?

Vâng, chắc chắn giết anh ta thật dễ, Nhưng có giết được tình yêu như thế?...”

https://thuviensach.vn

116

“Sao? Ngươi dám dạy ta yêu và ghét?

Bà tư nghe, quát lớn. Cút! Liệu hồn!”

Baba biết nói thêm là sẽ chết,

Nên vội vàng im lặng. Lão tinh khôn

Và hiểu rõ bà ta hơn ai hết.

Lão mong người không bị sóng vùi chôn, Nhưng quả thực lão không mong, xin lỗi, Vì người khác mà giơ đầu chịu tội.

117

Lão hoạn quan đi thừa hành nhiệm vụ, Và vừa đi, bằng tiếng Thổ lầu bầu, Lão vừa chửi, trách tính tình bà chủ, Trách đàn bà gây lắm nỗi buồn đau.

Họ đồng bóng, họ ghen tuông, cay cú, Luôn phiền hà và thay đổi rất mau…

May mà lão không bao giờ hấp tấp,

Và với họ luôn là người trung lập.

118

https://thuviensach.vn

Lão sai quân tìm hai người phạm lỗi, Báo cả hai phải chuẩn bị sẵn sàng.

Nhớ chải tóc, nhớ làm sao thật nổi,

Và áo quần nhớ mặc đẹp và sang,

Vì hoàng hậu cho mời, bà muốn hỏi

Một đôi điều thân ái. Sợ, hoang mang, Cả Đuđu và Đôn Juan lo lắng,

Nhưng không hỏi, chỉ bước đi im lặng.

119

Thế là họ được dẫn đi lặng lẽ

Gặp bà tư. Ai biết trước, bà này

Có thể thương mà tha cho, có thể

Sẽ chém đầu như vẫn chém xưa nay.

Nhiều chi tiết rất ngẫu nhiên, nhỏ bé Thế mà rồi biến được rủi thành may.

Tuy với người như bà tư thật khó

Mà đoán hiểu cái gì đang đợi họ.

120

Phải kết thúc chương sáu này để viết https://thuviensach.vn

Các chương sau cho người đọc đỡ buồn.

Tiệc muốn ngon và vui, ai cũng biết, Là phải cần thay đổi món ăn luôn.

Ta chúc Juan và Đuđu thoát chết,

Bằng cách này hay cách nọ tinh khôn.

Trong khi đó Nàng Thơ xin các vị

Cho phép viết về chiến tranh một tý.

https://thuviensach.vn

Chương VII

1

Ôi vinh quang, ôi tình yêu cám dỗ

Bao đời nay luôn tỏa sáng trên đầu, Như vầng sáng xuyên qua mây đâu đó

Trên bầu trời bắc cực giữa đêm thâu.

Đã bao lần trong cô đơn, đau khổ,

Ta, con người, ta chiêm ngưỡng hồi lâu Cả tình yêu, cả vinh quang rực rỡ,

Dù biết chúng phù du và tráo trở.

2

Cả trường ca của tôi đây cũng vậy,

Không thật hay mà cũng chẳng nhì nhằng, Nhưng vẫn sáng như sao mai lộng lẫy

Giữa bầu trời thơ Anh quốc giá băng.

Kể ra biết về cuộc đời nhường ấy

Thì không cười, mà phải khóc thật hăng.

Tôi khuyên bạn cứ cười, cười thỏa thích, https://thuviensach.vn

Vì cuộc đời có gì hơn hài kịch?

3

Người ta mắng và chê tôi gay gắt.

Vâng, chính tôi, tác giả những dòng này, Như thể tôi toàn viết sai sự thật,

Khen điều tồi, công kích những điều hay.

Họ vờ vĩnh, hay cố tình nhắm mắt, Không thấy rằng tôi chỉ nói xưa nay Toàn những điều mà người xưa thông thái Từng đã nói, như Dante vĩ đại,

4

Như Luther, Solomon, Cervantes

Machiavel, như Swift, Plato,

Rochefoucault, Femelon, Smolet,

Tillotson, như Westley, Rousseau...

Tất cả họ đều coi thường cái chết.

Tôi ấy à? Tuy chẳng phải Cato,

Tôi cứ sống, cứ vui chơi thoải mái, Dẫu không biết sống hơn, hay ngược lại.

https://thuviensach.vn

5

Socrat nói: cuối cùng ông chỉ biết Rằng thực ra ông chẳng biết cái gì.

Lời thú nhận rất hay ho, cần thiết Để đưa nhà thông thái xuống ngu si.

Còn Newton, sau cuộc đời oanh liệt

Với vô vàn phát minh lớn, nhiều khi Cũng chỉ dám ví mình như cậu bé

Nhặt sỏi chơi bên biển đời thực tế.

6

“Đời là xấu, phù du, đầy cám dỗ”,

Các thầy tu xưa nói vậy, bây giờ

Cả bác học, cả nhà văn, cha cố

Cả quan tòa và cả các nhà thơ

Đều to tiếng trách cuộc đời này nọ, Rằng phũ phàng, rằng tráo trở, nhớp nhơ…

Vậy sao tôi, một nhà thơ thối chí,

Không được phép chê cuộc đời đôi tý?

7

https://thuviensach.vn

Hỡi bọn người chó săn kia (có lẽ

Loài chó săn còn hơn hẳn chúng mày), Chúng mày đọc thơ ta không, mặc kệ,

Ta không cần biết đến, vốn xưa nay Chúng mày tốt thế nào trong thực tế

Ta nhiều lần đã nói mọi người hay.

Không dọa được ta đâu, xin báo trước.

Chó cứ sủa, mà lạc đà cứ bước.

8

Tôi đã viết về tình yêu nồng cháy.

“Cả tình yêu, cả chiến sự mới tài”.

Hình như xưa có người nào nói vậy.

Thì bây giờ tôi sẽ viết cả hai.

Tôi sẽ viết về chiến công lừng lẫy, Về pháo đài quân Thổ bị bao vây,

Về nguyên soái nước Nga Suvorov,

Người thích máu, thích những pha hồi hộp.

9

Bên bờ trái sông Đunai sóng vỗ

https://thuviensach.vn

Cách Biển Đen tám mươi dặm, ngược dòng, Có pháo đài Ismail rất cổ,

Một pháo đài to lớn kiểu phương Đông.

Tôi không biết ai đã xây nên nó,

Liệu bây giờ tồn tại nữa hay không, Chỉ biết nó từng một thời rất mạnh, Rộng, tường cao và tất nhiên khó đánh.

10

Phải nói thêm: sát pháo đài, bên trái Không hiểu sao lại có một chiếc gò.

Theo lý thuyết về chiến tranh hiện đại, Đó là điều tối kỵ, một mối lo.

Bao xung quanh pháo đài này vĩ đại

Là hàng rào kiên cố rất cao to,

Tuy chẳng được ích gì cho bảo vệ,

Chỉ giúp địch khi tấn công thêm dễ.

12

Pháo đài ấy tường cao, dày bằng đá, Cứng không thua xương sọ các bà già, https://thuviensach.vn

Có hào chắn, lỗ châu mai - đủ cả, Như pháo đài Saint George của chúng ta.

Thêm vào đó, cũng là điều không lạ, Có khoảng chừng hăm mốt hoặc hăm ba Khẩu đại bác sẵn sàng gieo cái chết Từ độ cao không ít hơn mười mét.

13

Thế mà có một lối vào thành cổ

Từ phía sông, canh giữ rất sơ sài

(Tưởng quân Nga không thể nào đổ bộ

Bằng tàu thuyền, theo cách ngược Đunai).

Nên chẳng lạ, bỗng một hôm quân Thổ

Đã vô cùng hoảng hốt, sợ, ai ai

Cũng quỳ gối cầu Ala linh hiển,

Khi chợt thấy tàu quân Nga kéo đến.

14

Vâng, quân Nga định tấn công, đúng thế

Những người Nga rất dũng cảm, có điều, Thưa nữ thần của chiến tranh diễm lệ, https://thuviensach.vn

Tên họ dài, thật rối rắm, khó tiêu.

Đến dũng sĩ Hecquyn xưa có lẽ

Suy cho cùng không hơn họ bao nhiêu

Về sức mạnh, tài năng… ai cũng biết, Nhưng tên họ mà phát âm thì mệt.

15

Đây thí dụ một vài tên đuôi off

Tôi xin nêu cho tai bạn quen dần:

Tschissakoff, rồi Strokonoff,

Rồi Chekonoff, Roguenoff, vân vân.

Các bạn xem, nghe cứ toàn ộp ộp,

Vừa khó nghe, vừa khó cả đánh vần.

Chẳng khác gì tra tấn tai. Có thể

Chính người Nga lại không cho là thế.

16

Trong đội quân của nước Nga lúc đó

Ngoài lính Nga, còn có lính nước ngoài.

Họ chiến đấu không vì vua nước họ, Mà vì tiền, vì danh vọng, vì ai

https://thuviensach.vn

Còn đang trẻ, đều ước mơ ngày nọ

Được vây thành, được chém giết công khai.

Trong số đó, lính người Anh không ít.

Có mười sáu Thompson và hai mươi Smith.

21

Tôi yêu quý thần chiến tranh oanh liệt, Nhưng lâu nay vẫn canh cánh trong lòng Một câu hỏi: “Các anh hùng đã chết

Trên chiến trường không hiểu có thích không Với viên đạn xuyên qua đầu?” Tôi biết Câu hỏi này không đơn giản, ồ không.

Một nhân vật của Shakespeare thông thái Từng hỏi nó, giờ được tôi nhắc lại.

23

Nga bố trí hai tiểu đoàn đại bác

Với mục tiêu rất rõ rệt, đó là

Một là bắn, bắn làm sao tan tác

Cái pháo đài quân Thổ vẫn ba hoa.

Hai, xóa sổ các nhà thờ, kho bạc

https://thuviensach.vn

Cùng ngựa, người, và lương thực, chiến xa.

Nghĩa là hết những mục tiêu hôm đó

Phải giơ lưng hứng những tràng pháo nổ.

24

Và tiếp đến là nhân thời cơ đó,

Khi đối phương đang nhốn nháo, nản lòng, Phải nhanh chóng đánh đội tàu quân Thổ

Lúc bấy giờ im lặng đứng bên sông.

Bằng cách ấy bắt đối phương khiếp sợ

Phải đầu hàng, đừng chống cự mất công.

Vì binh lính đâu phải là chó dại,

Họ biết mệt, lo âu và sợ hãi.

26

Các công sự của quân Nga, xây vội,

Nên tiếc thay rất yếu, lại sơ sài.

Như Longman, Murray buồn, bối rối Khi sách nhà xuất bản họ in sai

Nên bị ế, nhất là thơ, lắm lỗi,

Không như mình mong đợi, biết trách ai?

https://thuviensach.vn

Trách người đọc không thích thơ, chỉ thích Chuyện chém giết, chuyện nhố nhăng hài kịch?

29

Quân Thổ ngủ đến bảy giờ, sợ hãi

Nhìn xuống sông thấy tàu địch đứng đầy.

Chín giờ sáng Nga cho tàu áp lại

Cách chỉ còn ba sải cánh chim bay.

Rồi trận đánh Ismail vĩ đại

Được bắt đầu. Các viên đội phất tay, Pháo quân Nga liền thi nhau gầm rú.

Nhưng quân Thổ cũng không thua đối thủ.

30

Và cứ thế, suốt sáu giờ liên tục

Cả hai bên cùng đấu pháo, cuối cùng Phía quân Thổ có phần hơn, một lúc

Được pháo bờ hỗ trợ, bắn rất hung.

Còn quân Nga, thấy khó lòng đánh gục Được quân thù, bèn cho rút, nói chung, Chỉ bị đắm một tàu to tốt nhất.

https://thuviensach.vn

Một chiếc khác do mắc lầy, bị bắt.

31

Còn quân Thổ, về phía mình hôm ấy

Bị đối phương gây thiệt hại khá nhiều.

Khi bất chợt thấy quân Nga bỏ chạy, Họ reo hò, cho binh lính đuổi theo.

Đó là việc rất nên làm, hẳn vậy,

Nhưng lần này không thắng lợi bao nhiêu, Vì Damas đẩy họ lui xuống nước.

Báo nhiều lần đã khen ông bá tước.

39

Ngày mười ba, khi quân Nga chuẩn bị

Cho rút lui, thôi vây hãm pháo đài,

Thì bất chợt có một chàng kỵ sĩ

Đem tin mừng lệnh trên báo: nay mai

Theo ý muốn của Hoàng thân cao quý, Để góp phần cho thắng lợi tương lai, Suvorov (đích thân ngài nguyên soái) Sẽ cầm quân đánh trận này sống mái.

https://thuviensach.vn

43

Ngày mười sáu, đang tuần canh, quân Thổ

Thấy từ xa hai kỵ sĩ khác thường

Cưỡi đôi ngựa rất nhanh, tuy bé nhỏ, Trông bề ngoài rất dày dạn phong sương, Rất dũng cảm (theo cách Nga). Và họ

Chẳng mang gì - cả vũ khí, quân lương.

Khi nhìn kỹ - một trong hai người ấy Là nguyên soái của nước Nga lừng lẫy.

46

Trong trại lính, ngoài người Nga, không ít Người Ăng-lê và người Pháp, hôm nào

Do thất bại, còn buồn rầu, lịt xịt, Nay tinh thần, dũng khí được nâng cao.

Suvorov, như giữa trời tối mịt,

Là ngọn đèn, là rực rỡ ngôi sao.

Ngài dẫn họ tiến lên, vì thánh chiến.

Không do dự, như thiêu thân, họ tiến.

48

https://thuviensach.vn

Thì vẫn thế, người được xem lãnh tụ

Kéo theo sau cả trăm vạn dân thường.

Dù ngu ngốc, một anh chàng chăn thú Đủ sức lùa cả đàn thú đáng thương.

Hoặc khốn khổ vì mù lòa, ông chủ

Phải lò dò theo con chó nhiễu nhương.

Cái vĩ đại của những người lỗi lạc

Suy cho cùng là biết lừa kẻ khác.

50

Việc chuẩn bị sẵn sàng cho trận đánh Được quân Nga lo gấp rút hoàn thành.

Một đội quân chia làm ba mũi mạnh

Đang nóng lòng chờ được tấn công nhanh.

Một đội khác, cũng chia thành ba cánh, Hồi hộp chờ chiến thắng lẫn công danh.

Đội thứ ba, sẵn sàng hai mũi tiến,

Sẽ đánh mạnh theo hướng sông, từ biển.

51

Trong phiên họp của hội đồng tướng lĩnh https://thuviensach.vn

Các tướng Nga đã nhất trí điều này (Như ta biết, vào những giờ quyết định Đạt được điều nhất trí quả rất gay), Rằng sẽ gặp khó khăn, nhưng cái chính Là trăm phần thắng lợi đã trong tay.

Trước khi đánh, đích thân ngài nguyên soái Sẽ huấn luyện đám tân binh khờ dại.

52

Vâng đúng thế, chính tay ngài huấn luyện Cho tân binh, cho quân đội của ngài

Điều sơ đẳng của cái nghề chinh chiến, Dạy đi đều cho đúng nhịp một hai,

Dạy họ biết cách cầm quân, cách tiến, Cách dùng người, để nhất thiết ai ai Cũng biết cách leo thang dây, vượt hố.

Đích thân ngài luôn làm gương việc đó.

56

Bỗng một hôm, trong khi ngài nguyên soái Đang luyện quân dưới nắng nhẹ chiều tà, https://thuviensach.vn

Một toán lính đi tuần bờ phía trái Gặp mấy người lạ mắt đến từ xa.

Trong số họ còn có hai cô gái

Và một người biết nói ít tiếng Nga.

Ông ta nói, may mà còn hiểu được,

Rằng ông từng là lính Nga ngày trước.

57

Theo yêu cầu của ông ta, sau đó

Họ được đưa về doanh trại. Lúc này

Dù họ mặc áo quần theo lối Thổ,

Chỉ cần nhìn ta cũng đoán ra ngay,

Rằng dưới vỏ đạo Hồi kia khắc khổ

Họ là người Cơ-đốc giáo. Xưa nay

Không ít anh phải sứt đầu, méo mặt

Chỉ vì nhầm vỏ ngoài và thực chất.

59

Suvorov, khi mấy người xuất hiện,

Khẽ ngước lên nhìn chăm chú, chau mày, Ngài khẽ hỏi: “Các ông từ đâu đến?”

https://thuviensach.vn

“Chúng tôi từ Constantinople về đây”.

“Ông là ai?” Một ông liền nhanh nhẹn Đáp: “Là người như ngài thấy hôm nay”.

Biết nguyên soái chỉ quen ưa ngắn gọn, Ông ta rất ít lời và khiêm tốn.

60

“Các ông tên là gì?” nguyên soái hỏi.

“Tôi - Jonhson. Đây - hai khách má hồng.

Đây - Đôn Juan. Còn người này xin lỗi, Không đàn bà cũng chẳng phải đàn ông”.

“Tôi có nghe tiếng ông, nguyên soái nói, Ở trung đoàn Nikolaiev… đúng không?

Từng tham dự trận Widdin lừng lẫy?”

Ông kia đáp: “Vâng, thưa ngài, đúng vậy”.

62

“Giờ thì sao?” “Tuỳ ngài”. “Vâng, tôi biết, Ông đang mong rửa cái nhục hôm nào.

Ông muốn lập những chiến công oanh liệt.

Chắc lần này được thỏa chí bay cao.

https://thuviensach.vn

Nhưng anh chàng đẹp trai kia, con nít, Biết làm gì, phải thu xếp ra sao?”

“Thưa nguyên soái, anh bạn tôi tuy trẻ, Yêu rất giỏi và đánh nhau cũng thế”.

63

“Thế thì tốt”. Juan cúi đầu im lặng Nghe câu khen rất xứng đáng thế này.

Sovorov nói thêm: “Ta sẽ thắng!

Và pháo đài quân Thổ nội đêm nay

Hoặc ngày mai ta tấn công, đánh thẳng, Đánh không còn một sợi cỏ, lá cây.

Ông gặp may, Johnson, xin tiết lộ:

Trung đoàn ông sẽ đi đầu đánh Thổ”.

65

Ông người Anh Johnson nghe nói thế

Biết rằng ông và các bạn bây giờ

Được nguyên soái yêu thương như ngoại lệ, Nói: “Bao giờ tôi cũng chỉ ước mơ

Được hy sinh dưới cờ Nga Đế chế,

https://thuviensach.vn

Nhưng xin ngài không bỏ lỡ thời cơ

Báo cho tôi và bạn tôi được rõ

Tên trung đoàn, để chúng tôi tới đó”.

66

“Đúng, tôi quên. Ông về trung đoàn cũ, Nơi trước kia ông đã sống nhiều ngày.

Ê, Katskov, dẫn ông về phục vụ

Ở trung đoàn Nikolaiev từ nay”.

Rồi ông quay sang Đôn Juan: “Còn chú, Từ bây giờ sẽ cùng ta ở đây.

À, lại thêm hai cô này, phiền quá,

Thôi, cho về trạm cứu thương tất cả”.

67

Nhưng bất chợt đã xảy ra sau đó

Cái cảnh sau: là hai vị đàn bà

Được giáo dục trong harem người Thổ, Tưởng là người rất nhẫn nhục, hóa ra Chất đàn bà vẫn còn nguyên, và họ

Khi thấy người mình yêu quý sắp xa, https://thuviensach.vn

Liền òa khóc, lệ đầy tròng lấp lánh.

Họ giang tay ôm hai người phái mạnh.

68

Như gà mẹ ôm con khi nguy hiểm,

Vâng, họ ôm hai ông bạn vào lòng,

Hai chiến sĩ can trường nghề đao kiếm, Đúng lúc ngài nguyên soái mới khen xong.

Thật quá quắt, thật khôi hài, châm biếm.

Ôi cuộc đời đầy ngu ngốc, bất công.

Ôi bất tử, vinh quang vòng nguyệt quế

Mà trần tục thế này ư, không lẽ?

70

Suvorov mỉm cười, nghiêm khắc nói:

“Ông, Johnson, tôi chẳng hiểu thế nào.

Đem họ theo làm quái gì, xin lỗi,

Họ, đàn bà, đâu hợp chuyện binh đao.

Thôi, cho họ vào xe thương, thật tội.

Rồi mọi điều sẽ tốt đẹp, không sao.

Ông biết đấy, tôi là người không thích https://thuviensach.vn

Khi binh lính có vợ con, bồ bịch”.

71

Ông người Anh liền thanh minh: “Nhưng họ

Và chúng tôi đâu có phải vợ chồng.

Thưa tướng quân, chúng tôi luôn biết rõ Đã là người phải nếm mật nằm chông Thì không mang vợ con theo. Điều đó Đã trở thành phép lính, luật đàn ông.

Chúng tôi biết: không gì bằng phụ nữ

Làm người lính phải mềm lòng, do dự.

72

Hai cô gái người Thổ này hào hiệp

Giúp chúng tôi trốn khỏi chốn tù đầy Và cùng chia bao gian nguy khủng khiếp Để cuối cùng cùng tới được nơi đây.

Họ đã phải một phen, ôi tội nghiệp,

Sợ hết hồn, cũng vì thế hôm nay

Tôi tha thiết mong được ngài chiếu cố

Để không ai làm điều gì hại họ”.

https://thuviensach.vn

76

Và tiếp đến là phút giây tha thiết.

Cuộc chia ly không được phép kéo dài.

Ôi giữa cảnh chiến tranh này ác liệt Liệu cái gì đang đợi họ ngày mai.

May điều ấy chỉ có trời mới biết, Nên mọi người không nghĩ đến tương lai.

Còn Johnson và Juan lo phá bỏ

Cái thành phố chưa bao giờ hại họ.

78

Trong khi ấy hai bên cùng chuẩn bị

Trận đánh nhau bằng pháo lớn nặng nề

Còn kinh khủng hơn T’roa hùng vĩ

Mà chắc rằng nếu còn sống Homer

Cũng không biết tả sao, vì vũ khí

Của trận này toàn những loại ghớm ghê, Như trọng pháo, lưỡi lê, gươm, đạn khói…

Mà nói chung Nàng Thơ nghe rất chối.

87

https://thuviensach.vn

Trước trận đánh và nhân chương này hết, Nàng Thơ tôi xin phép nghỉ mấy giờ, Mấy giờ ngắn giữa hai bờ sông chết Khi trăm nghìn binh sĩ ngủ và mơ.

Mơ về gì thì chúng ta sẽ biết.

Còn rạng ngày, tôi xin lỗi Nàng Thơ, Họ sẽ lao vào nhau mà cắn, cấu

Và tất nhiên, cùng chìm trong biển máu.

https://thuviensach.vn

Chương VIII

1

Ôi, tiếng súng, tiếng rên, ôi, máu chảy, Tiếng hò reo, tiếng chửi, tiếng rú gào, Làm bạn đọc, với đôi tai thính nhạy, Sẽ ít nhiều bị sốc. Biết làm sao, Tiếng chiến tranh thực ra luôn vẫn vậy, Dù người đời dùng từ ngữ thanh cao

Để gọi nó là Bellona, là Mars,

Thì chiến tranh vẫn chiến tranh tàn ác.

2

Cho trận đánh đã sẵn sàng tất cả:

Lửa, gươm, dao cùng đại bác, súng trường.

Như sư tử rình mồi trong hang đá,

Một biển người chờ chém giết đối phương.

Họ, như rắn nhiều đầu, không vội vã, Đang trườn, bò dọc chiến tuyến, bờ mương.

Người trước ngã, đầu chưa rơi khỏi cổ, https://thuviensach.vn

Thì người khác đã xông lên sau đó.

3

Thường lịch sử vốn thích điều to tát, Không quan tâm chi tiết nhỏ. Người nào Thích tỉnh sổ cuộc chiến tranh - được mất, Sẽ thấy rằng nó đáng sợ làm sao.

Để có chút hư danh hay chút đất,

Chừng ấy người phải chết - giá hơi cao.

Thà lau khô giot lệ tràn, tôi nghĩ,

Hơn làm đổ biển máu người lãng phí.

4

Vì sao ư? Vì việc kia nhỏ bé

Luôn làm ta xúc động, ấm trong lòng.

Trong khi đó, tấm huân chương đẹp đẽ

Cùng khoản tiền trợ cấp (có hoặc không), Hay tước vị, công danh… luôn có thể

Làm nhiều người hư hỏng. Khắp tây đông, Trừ chiến tranh vì tự do, còn lại

Đều là cảnh chém giết nhau man dại.

https://thuviensach.vn

5

Vâng, đúng thế, mà thời nào cũng vậy, Đều chết oan. Nhưng hãy nhớ điều này: Leonide, Washington lừng lẫy

Được mọi người luôn quí trọng xưa nay.

Họ giải phóng nhân dân, và nơi ấy,

Nơi đã từng có trận đánh, giờ đây

Thành thánh địa. Nghìn năm tên tuổi họ

Là hy vọng cho những người khốn khổ.

6

Đêm trời tối, không gì nhìn thấy rõ, Ngoài vu vơ những đường đạn màu hồng.

Đại bác bắn, cả chản trời rực đỏ,

Lửa cháy bùng, hắt bóng xuống dòng sông.

Đất dưới chân rung lên vì pháo nổ,

Như sấm rền, vang vọng mãi trên không.

Sấm do người tạo ra, ai cũng biết, Đáng sợ hơn nghìn lần trời sấm sét.

7

https://thuviensach.vn

Lệnh tấn công! Được pháo binh yểm trợ, Đoàn quân Nga thẳng tiến, miệng reo hò.

Còn quân Thổ thì quyết tâm chống đỡ, Cũng nhất tề xông tới, cũng hô to.

Rồi tiếng súng, tiếng kêu la dễ sợ, Tiếng rùng rùng như biển động, sóng xô.

Như núi lửa Etna phun hối hả,

Như khổng lồ Titan đang đập phá.

8

Rồi bất chợt: “Đức Alla vĩ đại!”

Quân Thổ kêu, tiếng vọng khắp đất trời.

“Đức Alla!” - từ bốn phương đáp lại.

Hàng vạn người hô lớn, tưởng đứt hơi.

Đấy, tiếng gọi của chiến tranh man dại, Như sóng gầm, đang lan tỏa khắp nơi.

“Alla! Alla Hu!” - tiếng thét

Như báo trước cho quân thù cái chết.

9

Quân Nga tiến, và rồi quân Nga chết.

https://thuviensach.vn

Lại tiến lên. Lại chết - hàng tiếp hàng, Dù chỉ huy trận đánh này oanh liệt

Đích thân ngài Axenhiep vinh quang.

Worsworth tiên sinh từng đã viết:

“Con Chúa Trời là Chết Chóc, Tan Hoang”.

Nếu đúng thế thì Giê-su, phải nói, Có cô em là Chiến Tranh tội lỗi.

10

Cả hoàng thân de Ligne mà cũng bị

Bắn bị thương đầu gối - khổ thân ngà.

Ông quí tộc Chapeau - Bras cao quí

Bị thằng nào láo lếu bắn vào tai

Nhưng viên đạn bay trở ra, thiết nghĩ, Sọ ông này rất, rất cứng. Ai ai

Cũng hiểu được chân lý này đơn giản: Đầu bằng thép thì sợ gì súng đạn!

11

Tướng Markov liền cho người vội vã

Đặt hoàng thân lên cáng, chuyển ra dần.

https://thuviensach.vn

Ông không muốn ngài phải nằm chung chạ

Với bọn người bị thương khác, bình dân.

Chúng hấp hối, đang kêu la, vật vã, Người chửi thề, người đòi uống, đòi ăn.

Chỉ quí tộc mới được ông chữa chạy,

Cho đến khi chính chân ông bị gãy.

12

Nghìn khảu pháo, hàng chục nghìn súng nhỏ

Đang thi nhau khạc đạn, bắn liên hồi, Thành mưa đá, thành dòng sông máu đỏ.

Cả quân đoàn thành xác chết, thân ôi.

Bao đời nay loài người từng khốn khổ

Vì đậu mùa, vì dịch hạch, nhưng tôi, Tôi cho chúng chỉ bình thường, khiêm tốn So với cảnh chết chóc này hỗn độn.

(Đang dịch dở)

https://thuviensach.vn

PHẦN VIẾT THÊM CỦA NGƯỜI DỊCH

Thay lời tựa

1

Thưa bạn đọc, tôi Thái Tân, người dịch Cuốn Đôn Juan các bạn đọc bây giờ.

Đang dịch giở, lúc đầu tôi chỉ thích Viết đôi lời tán nhạo kiểu vu vơ,

Nhưng bất chợt được thành công kích thich, Tôi nảy luôn ý định cũng bằng thơ

Viết một cuốn song song cùng nguyên bản Là Đôn Juan của tôi hầu các bạn.

2

Nhưng trước hết ở đây xin nói rõ:

Đáng quan tâm là tác phẩm thiên tài

Của Bairơn, và chúng ta vì nó

Bỏ thì giờ cùng nghiền ngẫm. Còn ai https://thuviensach.vn

Bỗng thấy chán vì lý do này nọ, Hay giữa chừng muốn đổi món cho tai, Thì cứ việc thơ tôi mời thưởng thức, Nhưng nếu dở, khó tiêu, không được bực.

3

Về hình thức, sách tôi không phức tạp, Cứ một chương tác giả, một chương mình.

Và khổ thơ tôi cũng dùng octave,

Cũng bông đùa và giọng kể thông minh.

Về số câu, tất nhiên không kể nháp, Của Bairơn: hai vạn, nghĩ mà kinh.

Còn của tôi, vốn là anh khiêm tốn, Chỉ vạn mốt hay ít hơn cũng ổn.

4

Về bố cục, chương đầu tôi định tán, Cho vui thôi, về đủ chuyên, đủ điều, Về nghệ thuật, về cái vui, cái chán, Về hòa bình, về chiến sự, tình yêu.

Và đôi lúc cả về tôi, về bạn,

https://thuviensach.vn

Về thị trường, về cơm củi, nồi niêu.

Suy cho cùng đây không là việc xấu.

Đến Bairơn cũng còn mê chuyện gẫu.

5

Rồi tiếp đến, đi sâu vào câu chuyện chính.

Phịa, tất nhiên, nhưng không phải hoàn toàn.

Trong khoảng độ mười bảy chương tôi định Kể về người na ná giống Đôn Juan,

Là anh bạn của tôi, quê Nghệ Tĩnh,

Cũng yêu đời, cũng trẻ đẹp, bất an, Cũng thông minh, chỉ yêu đương hơi yếu, (Không bằng tôi, chứ nói chung cũng hiểu).

6

Chuyện bắt đầu ngày anh ta còn bé

Sống nông thôn, no hay đói thế nào, Rồi cứ thế dần dần tôi sẽ kể

Chuyện học hành, yêu và ghét ra sao.

Về cả chuyện gia đình cùng bố mẹ,

Về xóm lang, từ giếng nước bờ ao,

https://thuviensach.vn

Đến tập quán địa phương - tôi kể hết Vốn là chỗ thân nhau nên tôi biết.

7

Rồi sau đó ra nước ngoài ăn học,

Ở Matxcơva trong sáu bảy năm trời.

Như phần lớn dân choa, tôi không bốc, Anh ta hiền, học giỏi, chẳng ham chơi, Nên tốt nghiệp loại ưu, thưa bạn đọc, Rồi trở thành phiên dịch, khắp mọi nơi, Từ Đông đến Tây Âu - Anh, Pháp, Ý

Anh ta đi, nhìn nghe và suy nghĩ.

8

Trong những chuyến đi xa du lịch ấy Cũng như khi đang theo học ở trường, Những chuyện lạ, giật gân anh ta thấy, Được khối nàng để ý, tỏ lòng thương.

Còn kết quả ra sao, vâng, hết thẩy, Tôi kể dần xen kẽ giữa nhiều chương.

Nhưng cái chính ở đây, xin nói trước, https://thuviensach.vn

Là phần chuyện khi anh ta về nước.

9

Trong tiểu thuyết của tôi, tôi rất muốn, Vẽ anh ta như nhân vật điển hình

Của lớp trẻ vốn sinh sau đẻ muộn,

Hiểu biết nhiều, tử tế, khá thông minh, Lại có dịp sống Tây Tàu khắp chốn, Họ thực lòng không quản ngại hy sinh Để đem hết những gì may học được

Cùng người khác góp phần xây dựng nước.

10

Một ý định đáng khen, nhưng tiếc họ

Do nhiều năm lưu học phải xa nhà,

Cái thực tế của nước mình không rõ, Nên vội vàng, hay nóng nảy - và ta,

Ta sẽ thấy họ bắt đầu đau khổ.

Một số nằm mơ trở lại nước Nga.

Một số khác thích nghi cùng cuộc sống, Hoặc lặng lẽ đấu tranh và hy vọng.

https://thuviensach.vn

11

Nhân vật tôi là anh người như thế -

Đầy nhiệt tâm, rất trong trắng, chân thành, Tin vào sức, vào tài năng, tuổi trẻ, Nghĩ bây giờ đã đến lúc đấu tranh

Với những điều bất công. Nhưng đâu dễ.

Bất công nhiều lại khôn khéo hơn anh, Nên dễ hiểu, anh bạn tôi liên tục

Bị nhiều vố khá đau cùng một lúc.

12

Nhiều cái đúng, nhiều cái sai lồ lộ

Anh bạn tôi lên tiếng nói. Mọi người Cũng lắng nghe nhưng để rồi sau đó Lại biến thành câu chuyện giễu, trò chơi.

Nhiều việc tốt bạn tôi làm, rất cố, Cũng bị cười và hiểu lệch. Khắp nơi Người ta xem như một anh hài hước,

Điều anh ta không thể nào hiểu được.

13

https://thuviensach.vn

Nguyên nhân chính của việc trên có lẽ

Là tiếc thay, cái học được, về nhà Khác cái nhỏ đang còn trong thực tế, Nên thường tình, do thất vọng anh ta Đã thay đổi rất nhiều nghề vì thế, Từ làm anh phiên dịch miệng tiếng Nga Đến biên tập, rồi mấy năm nhà giáo Và cuối cùng là viết văn, làm báo.

14

Một thế hệ vừa lớn lên, day dứt

Tìm lối đi và chỗ đứng cho mình,

Bằng suy nghĩ và việc làm đẹp nhất, Như nảy mầm, hạt giống nhú chồi xanh.

Ừ, đôi lá có thể sâu, què quặt,

Nhưng vẫn là hạt giống của vườn anh.

Cần bảo vệ, cần chăm nom khôn khéo, Đừng quá thô mà để chồi lụi héo.

15

Anh bạn tôi, cứ công bằng mà nói,

https://thuviensach.vn

Là một anh rất đáng quí, phần nào Tuy bồng bột và ít nhiều nóng vội, Nhưng cần cù, làm việc tốt, thanh cao.

Thế mà vẫn không được ưa, khốn nỗi, Tôi thực tình cũng chẳng hiểu vì sao.

Thôi, bạn đọc cứ chờ khi vào chuyện, Tôi sẽ kể dần dần theo diễn biến.

16

Tôi sẽ kể việc anh ta thất vọng

Suýt cực đoan gây những chuyện trêu đời, Cả ý nghĩ ra ngước ngoài vượt sóng,

Cả thất tình, thành phá phách, ăn chơi.

Nhưng rốt cục lại tin vào cuốc sống, Được mọi người lại yêu quí khắp nơi.

Tôi là thế, ưa bông lông chuyện gẫu, Nhưng viết truyện đúng gu và có hậu.

17

Thơ của tôi chắc nhiều người đã đọc.

Có thể hay nhưng quả đúng rất buồn.

https://thuviensach.vn

Bản thân tôi cũng nhiều khi phát khóc Vì viết nhiều đau khổ, nước mắt tuôn.

Mà đời này ai không vui là ngốc,

Nên bây giờ tôi cầm bút thử luôn

Cách viết khác, nghĩa là tôi bắt chước Lord Bairơn cho thêm phần hài hước.

18

Trong văn học của nước ta, tôi nghĩ

Chắc chưa ai viết tiểu thuyết cách này, Tức là viết satire dài, triết lý

Xen những lời vô hại, tếu. Hôm nay

Tôi thử viết, nhưng rất mong các vị

Đừng cho rằng tôi muốn tỏ ta đây -

Không, nhân tiện có Đôn Juan, tôi thích Thêm chút đỉnh gọi là phần người dịch.

19

Tôi tự cho tôi là anh dũng cảm.

Trong khó khăn và tiêu cực bây giờ,

Sống tập thể, cơm ba hào mà dám

https://thuviensach.vn

Dịch từ đầu cho đến hết bằng thơ

Một tiểu thuyết mười bảy chương nguyên bản.

Giờ lại còn dám liều lĩnh ước mơ

Viết kèm theo một cuốn riêng như thế, Dù viết xong được in không phải dễ.

20

Khó hay không nghề dịch thơ? Điều đó Nói ra đây tôi sợ quá dài dòng.

Cũng dễ thôi: đặt đúng từ, đúng chỗ

Rồi ít nhiều thêm bớt, thế là xong.

Nhưng cái dễ của một ngôi nhà đổ

Mà bây giờ ta sẽ phải mất công

Dựng lại đúng như xưa. Như người khác, Tôi cũng cho dịch khó hơn sáng tác.

21

Hainơ nói: Dịch như cô con gái,

Nếu đẹp thường hay không trung thành.

Cũng đúng thôi, muốn thơ hay ắt phải Thay một vài chi tiết, miễn là anh

https://thuviensach.vn

Đừng paser la mesure. Ngược lại, Cô người tình ta chọn sẽ rất kinh.

Còn riêng tôi, khoản này tôi chẳng giấu, Tôi chán ngưòi thủy chung nhưng rất xấu.

22

Khoan, bạn đọc, đừng trách tôi, gượm đã.

Vâng, thủy chung là đức tính bao giờ

Cũng đáng quý, nhưng nhiều anh thái quá Bám theo từ mà bêu xấu Nàng Thơ.

Nói thì cho là tìm sâu vạch lá,

Chứ lúc này lắm anh dịch lơ mơ,

Nghĩa là rất chối tai, tôi muốn nói, Nhưng bí vần, đành ép từ, xin lỗi!

23

Tôi rất tiếc là vừa qua Văn Nghệ

Mấy bài thơ tôi dịch đã thẳng thừng Vứt vào sọt và bảo tôi: Có thể

Dịch tốt, vần, rất, rất là… Nhưng Chưa được sát từng câu từ, vì thế

https://thuviensach.vn

Không thể in. Tôi phải chịu và…Nhưng Đây là chốn mạch rừng tai vách,

Xin các vị có gặp ai đừng mách.

24

Nghề của tôi đúng là nhiều gian khổ, Xin cứ đem cùng các vị giãi bày.

Ai cũng biết dịch thơ là rất khó,

Nhất là làm người đọc phải khen hay.

Mà dịch thuật đang là điều cãi cọ

Của các nhà thông thái khắp Đông Tây.

Nghĩ lắm lúc không ngẫu nhiên chữ dịch Lại có vần với câu tùy sở thích.

25

Thơ của tôi đúng là thơ người khác.

Hình như xưa tôi đã nói câu này.

Cả thơ dịch cũng như thơ sáng tác,

Dù thế nào, dịch dở cũng như hay,

Tôi đều gọi là thơ tôi. Thật ác,

Có một ông lạ mặt mới gần đây

https://thuviensach.vn

Đến gây sự với chính tôi, và nói: Ông ăn cắp thơ người ta là giỏi.

26

Một số anh xem thơ tôi cũng thích,

Nhưng xem xong, rất tiếc lại lắc đầu: Thơ anh viết không khác thơ anh dịch, Cách gieo vần và từ ngữ giống nhau!

Biết làm sao, những điều trên chỉ trích, Suy cho cùng không vô cớ lắm đâu,

Nên mới có cái ông kia hôm ấy

Đến mắng tôi rất thẳng thừng như vậy.

27

Quả là có giống nhau, tôi đồng ý,

Nhưng giống nhau trên phương diện câu vần.

Còn khác nhau là văn phong, là ý,

Là tính người, tính dân tộc, vân vân.

Mà, vả lại chính tôi, thưa các vị,

Tôi là người cùng viết, dịch - Thái Tân.

Khi anh dịch, cũng như khi anh viết, https://thuviensach.vn

Có cái chung, theo tôi là cần thiết.

28

Bài thơ dịch thấy hay hay, bạn đọc

Có thể nêu một câu hỏi nghi ngờ:

Trong bài kia bao phần trăm hắn bốc Và bao phần còn lại của nhà thơ?

Vâng, câu hỏi thực tình là rất hóc, Xin nói đây, không một chút mập mờ:

Rằng bài đó của hoàn toàn tác giả,

Nhưng đồng thời là của tôi tất cả.

29

Nay thơ dịch của chúng ta phải nói

Khá hơn xưa, xuất bản tốt hơn nhiều.

Báo, tạp chí thi nhau in sôi nổi,

Không ít bài được người đọc thích, yêu.

Nhưng nhiều vị cứ dịch, in vô tội,

Ai đau lòng mà góp ý, họ kêu:

Cái nghề dịch như bông hoa, thiết nghĩ, Phải chia đều cho mỗi người một tý.

https://thuviensach.vn

30

Đọc Đôn Juan của tôi không ít vị

Chắc sẽ xem nguyên bản rồi lắc đầu, Đưa ngón tay tra từng từ, tưng ý

Và thở dài: Hắn dịch đẩu đầu đâu.

Điều ấy đúng hay là sai? Tôi nghĩ

Cái việc này ta nên gác lần sau.

Xin lưu ý: Cuốn Đôn Juan nguyên bản Viết rất hay, của tôi - không được chán.

31

Trong nghề thơ theo ý tôi khó nhất Và tốn công là cái mục tìm vần.

Tôi còn nhớ một hôm, xin kể thật

Tôi tiếc mình sao lại cứ Thái Tân.

Vì sao ư? Vì ở câu thứ nhất

Là Bairơn chứ không phải Bairân

Mà chữa lại tên người không phải dễ

Tôi suýt đổi thành Thái Tơn vì thế.

32

https://thuviensach.vn

Dịch Đôn Juan, một vấn đề không nhỏ

Là khổ thơ octave khá đau đầu.

Các vị xem: hai nghìn năm trăm khổ,

Đều ba vần cho mỗi khổ tám câu.

Riêng câu sáu, câu năm thì thậm khó, Đứng giữa chừng nghe không đâu vào đâu.

Nhưng phải dịch, hình thức thơ cần thiết.

Về điểm này tôi khác xa Bằng Việt.

33

Cần phải nói là khổ thơ octave

Cùng thể thơ sonnet rất phiền hà

Và một số khổ thơ Âu phức tạp

Tôi đưa vào tiếng Việt mấy năm qua, Nếu sống nổi qua thời gian, bão táp Và trở thành hạt giống mới vườn ta, Thì các vị một ngày kia ăn trái,

Cũng đừng quên tôi từng ăn thất bại.

34

Tôi thất bại trong thơ, trong cuộc sống, https://thuviensach.vn

Trong tình yêu, trong cả việc kiếm tiền.

Đường tôi đi không thẳng đều, không rộng.

Với mọi người tôi là ngốc, là điên.

Không ai hiểu… Biết là sao, hy vọng, Tôi bắt mình làm việc đúng như điên, Và có thể sẽ đạt điều đã định.

Xin đừng quên tôi là dân Nghệ Tĩnh.

35

Một điều nữa, xem thơ tôi chắc hẳn Mọi người chê là ưa tếu, khôi hài.

Xin cải chính; Tôi là anh đứng đắn

Tuy hơi buồn và cũng tốt như ai.

Chỉ một cái làm người nghe phát bẳn

Là gần đây tôi mắc bệnh nói dai.

Như lúc nãy định mấy lời phi lộ,

Thế mà đã kéo dài băm mấy khổ.

36

Thôi quá đủ, xin mời xem chuyện chính.

Tha cho tôi cái thói thích lề mề.

https://thuviensach.vn

Các vị muốn, chương sau như đã định, Ta lại còn tiếp tục tán, khen chê.

Và cuối cùng, đừng trách tôi hợm hĩnh, Xin trích đây câu nói của Đantê,

Là cơm đã dọn xong, thưa các vị,

Mời cứ ăn, mỗi người theo một ý.

https://thuviensach.vn

Chương I

1

Thế là tôi chương đầu tiên dịch hết, Chương đầu tiên trong mười bảy chương dài Của tiểu thuyết Đôn Juan, giờ mỏi mệt Tôi lắc đầu: Cứ nghỉ, chết gì ai.

Và thú thật, tính tôi ưa tán phét,

Nhất là khi có rượu uống lai rai.

Nên các vị nếu không ai phản đối,

Thì ta tán ít chơi, khoan hẵng vội.

2

Vâng không vội, tiểu thuyết tôi có lẽ

Gác lại sau như gác của ăn dần.

Trong chương một ông Bairơn đã kể

Về khá nhiều các chi tiết giật gân.

Nhưng bây giờ ta đổi gam, vì thế

Tôi là người xin dẫn chuyện - Thái Tân.

Vì dịch xong tôi thấy sao ngứa ngáy, https://thuviensach.vn

Rất muốn tán một vài điều gì đấy.

3

Điều thứ nhất là tôi vô cùng tiếc Đã trót dịch Đôn Juan, chuyện thế này: Sau mấy tháng rất say sưa làm việc, Dịch xong rồi đưa bạn đọc, khen hay.

Tôi rất khoái, tất nhiên nhưng một việc Đã làm tôi khó nghĩ, quả hơi gay,

Là mọi người cứ trêu tôi sau đó,

Như thể tôi là Đôn Juan, thật khổ.

4

Xét nhiều lẽ, tôi là anh khác hẳn

Với Đôn Juan trong câu chuyện vừa rồi.

Về tư cách, tôi hoàn toàn đứng đắn.

Về tuổi đời cũng chỉ đáng em tôi,

Hay thậm chí là con. Ta, chắc chắn Chẳng người nào ưa chuốc vạ lôi thôi.

Trong cuộc sống hiểu nhầm nhau rất dễ.

Tôi nghiêm túc, xin đừng đùa như thế.

https://thuviensach.vn

5

Tôi không trách không ghét Juan, hẳn vậy, Tuy anh ta cũng đáng trách phần nào.

Mà hình như cả Bairơn điều ấy

Cũng đồng tình, không lên án là bao.

Xin thú thật, Juan chứ tôi lúc ấy,

Không biết mình sẽ đứng vững ra sao.

Thì Bairơn, Juan, Tân - không giống cả, Nhưng theo vần cũng ít nhiều na ná.

6

Tên Đôn Juan trong văn thơ thế giới Kể xưa nay được nhắc đến khá nhiều.

Nhưng Đôn Juan của Bairơn rất mới -

Một anh chàng chỉ biết sống và yêu Để làm mồi cho các bà đủ giới,

Trong bể tình và khoái lạc phiêu diêu.

Nhưng ấy thế mà khối anh tinh nghịch Rỉ tai tôi: Được như Juan cũng thích.

7

https://thuviensach.vn

Tôi, con cháu Ađam, xin nói thật Rằng đôi khi cũng muốn lập gia đình, Nhưng đọc lại những pha gay cấn nhất Của vợ chồng Inez, nghĩ mà kinh.

Mà khoản này tôi là anh nhút nhát,

Khốn một điều, thư viện lắm cô xinh.

Tôi đồng ý: vợ con là lẩm cẩm,

Nhưng ngồi dịch, liếc bàn bên không cấm.

8

Theo tôi biết, nhiều anh trong các vị

Đọc Đôn Juan chưa hiểu hết một điều, Là Bairơn đã cố đưa nhiều ý

Lên án đời qua cốt chuyện tình yêu.

Ai không tin xin cứ mời đọc kỹ -

Đánh nhẹ nhàng mà thâm độc bao nhiêu, Nhất là giới mà nhà thơ đang sống, Từ giáo dục đến tình yêu, danh vọng.

9

Không vô cớ, cho in chương thứ nhất, https://thuviensach.vn

Chính Bairơn không dám ký tên mình.

Ông đã nói quá nhiều điều sự thật

Về cuộc đời một xã hội văn minh

Mà dã man với hai bàn tay sắt

Chuyên giết người, là xã hội nước Anh.

Tôi nghe nói, ông chủ thầu xuất bản Chưa in hết đã phải ra tòa án.

10

Về tác phẩm Đôn Juan tôi dám chắc

Không nói ra, ai cũng biết: thiên tài.

Cả những bậc phê bình luôn nghiêm khắc Cũng gật gù: quả có một không hai.

Nhưng dẫu sao, nhân đây tôi xin nhắc Để mọi người đừng vô ý hiểu sai:

Tư tưởng lớn được gói trong cái vỏ

Là tình yêu. Bairơn tài chỗ đó.

11

Tôi nói thế tất nhiên là có cớ:

Mới hôm kia, ở tòa soạn Kim Đồng

https://thuviensach.vn

Có một bà gặp tôi liền hoảng sợ

Và nói gì, các bạn đoán ra không?

Bà ta nói: anh Tân, tôi không nỡ…

Rồi ngập ngừng trước cả đám rất đông, Tôi không nỡ đưa Juan cho con gái.

Chẳng giấu anh, thơ hay nhưng tôi ngại.

12

Tôi đã suýt cười to, may giữ được.

Kể Đôn Juan, anh ta trai trẻ phần nào Hơi nguy hiểm… Ừ thì ai biết trước, Nhưng sách này có đọc đã làm sao.

Chả con bà, một sinh viên trường Dược, Thích thơ tình (chắc lại muốn nâng cao Về nghiệp vụ) nên một hai bắt mẹ

Mượn Đôn Juan, nhưng không ngờ lại thế.

13

Thơ Bairơn rất moral, vô tội.

Chính nhà thơ cũng nói thế nhiều lần.

Bà kia lo? Quả là không hiểu nổi.

https://thuviensach.vn

Tôi bấy giờ chưa dịch chỗ giật gân, Nghĩa là đến chỗ Juan…vâng, xin lỗi, Bỏ quần đùi để lo chạy thoát thân.

Nghe nói bà rất nghiêm khi duyệt sách Cho con người, nên con bà - chả trách.

14

Tôi đã thức suốt cả đêm tối đó

Và rất lo số phận tập thơ này,

Vì biết trước, được đem in thật khó, Chiều các nhà xuất bản quả rất gay.

Chưa nói chuyện khối anh như bà nọ

Đang gầm gừ… Ôi phải tính sao đây?

Mà nhân tiên, này các cô gái trẻ,

Trước khi đọc Đôn Juan, nên hỏi mẹ.

15

Tôi cũng giống Bairơn, nên rất muốn Được người xem góp ý một đôi điều,

Cốt để họ giúp tôi khi chưa muộn,

Khỏi lầm đường, đi chệch hướng mục tiêu.

https://thuviensach.vn

Và cũng giống Bairơn, tôi khiêm tốn, Nên tha hồ các vị muốn bao nhiêu

Xin cứ chê, đừng lo tôi này nọ,

Tuy việc tôi thích được khen là có.

16

Cứ mặc sức khen và chê, mặc sức.

Tôi là anh có thể nói hơi lì.

Trên đời này quả nhiều khi tôi bực, Và tôi buồn, rất tiếc cũng nhiều khi.

Nên các bạn cứ cười chê mặc sức,

Có buồn thêm tí nữa chẳng hề chi.

Cứ đánh chửi, trêu chê, tôi chẳng ngại, Nhưng các bạn tha cho tôi hai cái:

17

Cái thứ nhất mà tôi run có lẽ

Là cái tệ ngâm thơ Tây qua Đài.

Nhiều bạn đọc chắc cũng cho là thế.

Đã nhiều lần tôi phải bỏ ngoài tai Cả những bài thơ hay, vì có thể

https://thuviensach.vn

Đọc bình thường, thì với giọng bi ai, Người ta hát, rất lê thê, đơn điệu, Làm ý thơ thành rối ren, khó hiểu.

18

Thơ lục bát, thơ xưa thì còn đỡ,

Giống dân ca nên chấp nhận phần nào, Chứ thơ mới, thơ Tây thì dễ sợ,

Nghe nhạt phèo, lạc lõng chẳng làm sao.

Thử nghĩ xem: một ông Tây vô cớ,

Mũi lõ, tóc vàng bỗng í ới ca dao,

Thêm tiếng đàn, tiếng sáo tre dìu dặt, Nên thơ vui mà nghe rơi nước mắt.

19

Vâng, có thể ít nhiều tôi nói quá,

Nhưng hãy tin, tối đến, cứ mười giờ, Là đau khổ, tôi thu bàn, vội vã

Ra khỏi phòng vì sợ buổi Tiếng Thơ.

Loa công cộng xưa nay ta chẳng lạ,

Tra tấn ta, tra tấn mãi nhiều giờ...

https://thuviensach.vn

Tôi không giấu: Những dòng này tôi viết Đúng lúc trốn không nghe Trần Thị Tuyết.

20

Cái thứ hai mà làm tôi bực nhất

Là nghe choa bắt chước giọng miền ngoài.

Chỗ cùng quê với nhau tôi nói thật,

Tôi coi thường và khó chịu với ai

Bị pha tiếng, gốc của mình để mất.

Một số từ đang đúng cố tình sai,

Như xung xướng, con châu,..nghe thật chối, Không Bắc, Nam, không Nghệ An, Hà Nội.

21

Cái quý nhất trong ta là Tổ quốc,

Là nơi ta cất tiếng khóc chào đời, Là những tiếng rất dịu dàng thân thuộc Mẹ ta ngồi ru hát điệu à ơi.

Những tiếng ấy lớn lên ta bắt buộc Mang theo mình, mang mãi mãi khắp nơi.

Tiếng đẹp nhất là tiếng ngày xưa mẹ

https://thuviensach.vn

Dạy ta nói câu đầu tiên thuở bé 22

Bạn có thể cho rằng tôi này nọ,

Rằng địa phương, rằng khe khắt, cầu toàn.

Tôi không chối, tôi là dân cá gỗ

Và tự hào sinh ở đất Nghệ An,

Đất của những ông đồ xưa nghèo khó, Nhưng cần cù, khí khái, ghét làm quan.

Tôi tự hào về quê hương nghèo đói,

Về cá gỗ, cần cù và học giỏi.

23

Tôi ghê tởm những người nào khinh bỉ

Hay không vui khi phải nói quê mình.

Họ học người cách nói năng suy nghĩ, Gốc quê nhà hết thẩy họ coi khinh.

Tôi xin nhắc, vâng thì không tế nhị, Nhưng không thừa: Người chế diễu thần linh Và phản bội quê hương, theo Thần Khúc Sẽ bị nhốt tầng cuối cùng địa ngục.

https://thuviensach.vn

24

Esquis fuit quin lacrimaret?

Xixêrông đã nói thế một lần.

Tôi từng khóc trong các bài sonnet,

Và mọi người bắt đầu nghĩ: Thái Tân Chỉ làm thơ về tình yêu mỏi mệt,

Về cái buồn, cái đơn độc, vân vân.

Nhưng Đôn Juan mới, hay và sôi nổi

Đã bất chợt làm thơ tôi thay đổi.

25

Chất hài hước và khổ thơ octave,

Giọng tự nhiên, cách đả kích, tiếng cười, Một cốt truyện nhẹ nhàng không phức tạp, Một kiểu nhìn chua chát mà vui tươi.

Đôn Juan đến bất ngờ như bão táp,

Mang trong mình cái trẻ tuổi hai mươi.

Và Nàng Thơ của tôi như cô gái

Bị bỏ rơi nay được yêu, sống lại.

26

https://thuviensach.vn

Oh Muse, ôi Nàng Thơ có biết Tôi muốn sao các câu chữ đời này

Phải vang lên, rung lên bằng tiếng Việt Thành những vần thơ đẹp, lớn và hay.

Tôi đã sống, yêu, suy tư và viết

Với tấm long còn trong trắng, mê say.

Tôi nghĩ thơ sẽ trào dâng mạnh mẽ,

Nhưng rất tiếc, tạm thời chưa được thế.

27

Tôi vẫn tin có con ma nào đấy

Ngủ trong tôi rất có thể bất ngờ

Một ngày kia bỗng cựa mình tỉnh dậy

Đem phép màu đánh thức cả Nàng Thơ.

Và thơ tôi như chiếc hồ lúc ấy,

Nén lâu ngày dưới sức nặng ước mơ,

Đầy ắp nước, sẽ tự mình cởi trói

Và cuộn chảy, không sức nào ngăn nổi.

28

Nhưng ngày ấy than ôi, bao giờ tới?

https://thuviensach.vn

Con ma kia tôi vừa nói, ma nào?

Và không lẽ suốt đời tôi phải đợi,

Phải bắt mình chờ may rủi hay sao?

Không, cuộc sống xung quanh đang đổi mới, Đang tràn đầy nhiều thử thách lớn lao.

Tôi tự xem là nhà thơ, vì thế

Tôi phải viết, viết chừng nào có thể.

29

Tôi muốn đưa vào thơ tôi tất cả

Cảnh mùa xuân cây nẩy lộc đâm chồi, Cảnh chết chóc, cảnh chiến tranh tàn phá, Cảnh hòa bình, cuộc sống mới sinh sôi.

Và cả cảnh một ngày kia mới lạ,

Cả việc đời, cả tiếng nói tim tôi.

Và việc viết những điều tôi muốn đó Đã làm tôi vừa vui, vừa đau khổ.

30

Vâng, đau khổ là khi ta phải thấy

Cảnh bất công và trái ngược trong đời.

https://thuviensach.vn

Khi ta muốn đấu tranh, không chịu vậy, Nhưng ta buồn, vì bất lực khắp nơi.

Và đau khổ cũng là khi ai đấy

Sức có thừa mà chỉ thích ăn chơi.

Khi anh muốn trở thành người thật tốt Mà người khác lại cười anh dại dột.

31

Đau khổ cũng là khi trong cuộc sống Phải lo toan vất vả suốt đêm ngày, Dành phần lớn tư duy và lao động

Cho tầm thường cái vật chất hôm nay, Để mai no, nhưng đầu ta trống rỗng, Và cuộc đời ta bỏ phí không hay.

Nhưng đau khổ cũng là khi bị đói.

Ai hết gạo chắc tin lời tôi nói.

32

Ôi đau khổ, bên chiếc đàn ta muốn

Đánh thật hay nhưng bất lực ta ngồi.

Cũng đau khổ khi làm thơ, ngủ muộn,

https://thuviensach.vn

Ý và từ tìm không thấy, than ôi.

Và đau khổ cho ai mau bị cuốn

Vào cuộc đời con cái sớm. Còn tôi,

Không lấy vợ đúng năm này, tháng nọ, Với các cụ, mới là điều đau khổ.

33

Cũng đau khổ khi người thân thuộc,

Giữa quê hương, đất nước của chính mình, Mà phải sống như một anh ngoại quốc, Bị chê cười, lạc lõng với xung quanh.

Và đau khổ cũng là khi bắt buộc

Nói những điều không thật với lòng anh.

Theo Khayam: trên đời này khổ nhất

Là người giỏi để thằng ngu nó dắt.

34

Ôi đau khổ là khi ta bất lực

Gặp bất công phải nuốt giận trong lòng.

Đau khổ cũng là khi ta có sức

Và có tài mà phải chịu ngồi không.

https://thuviensach.vn

Và đau khổ cũng là khi bực tức, Đem chuyện nhà ta nói trước đám đông, Và ai đó trong người nghe xấu bụng, Mách vợ ta, làm gia đình lủng củng.

35

Đau khổ nữa là khi ta chân thật

Đem nói ra không sót một điều gì,

Cả những cái tâm tình, sâu kín nhất, Mà mọi người không hiểu, vẫn hoài nghi.

Rồi cứ thế dần dần ta để mất

Cái cuối cùng ta vẫn có nhiều khi: Ta sẽ chẳng tin ai, bằng cách đó,

Ta lại biến chính ta thành đau khổ.

36

Cũng đau khổ là khi thơ ta viết

Bằng trái tim rất trong trắng, chân thành, Mà người khác chỉ lật trang qua quýt Nói đôi lời rất sáo rỗng, khen anh.

Nhưng ngược lại nhiều nhà thơ, tôi biết, https://thuviensach.vn

Ép người ta cứ phải đọc thơ mình Bằng đủ cách: nhét tận tay, qua báo, Mà cách nào cũng đau và cũng láo.

37

Đau khổ nữa, khi đạp xe giữa phố

Thấy một cô đi phía trước, áo hồng, Rất ăn diện, xe Mifa, thon nhỏ,

Và bồi hồi ta tự hỏi: Xinh không?

Thế là ta đạp dướn lên để cố

Như vô tình dù một thoáng, ta trông, Nhưng rất tiếc: phía sau nàng đẹp thật, Mà phía trước mới nhìn ta suýt ngất.

38

Ôi đau khổ là khi ta thông cảm

Với căm căm cái rét lão ăn mày,

Nhưng cởi áo cho ông, ta chẳng dám

Dù trong lòng ta rất muốn. Xưa nay Chịu đau khổ cũng là ai dũng cảm

(Cái nhiều người cho là ngốc, thơ ngây) https://thuviensach.vn

Đem cái riêng của chính mình chia sẻ.

Đời vô lý, nhưng sao ta chịu thế?

39

Đau khổ cũng là khi anh tự nhốt

Bản thân anh vào cái vỏ chính mình,

Và anh nghĩ chỉ mình anh là tốt,

Còn mọi người và mọi cái xung quanh

Là vô lý, là bất công, là dốt,

Rồi suốt đời ngộ nhận, đến khi anh Thấy mình sai thì ôi ôi lúc đó

Anh sẽ biết thế nào là đau khổ.

40

Cũng đau khổ khi hàng ngày đủng đỉnh Đến cơ quan, rất oai vệ ta ngồi,

Ta uống nước, ta lau bàn, sửa kính, Ta chuyện trò… Cứ thế tám giờ trôi.

Và cứ thế đến kỳ lương ta lĩnh

Để cuối cùng anh sẽ lại khen tôi,

Tôi khen anh, và chúng ta lấy thưởng.

https://thuviensach.vn

Và đau khổ người nào còn biết ngượng.

41

Ôi đau khổ là khi ta để mất

Hay thờ ơ lòng kính trọng chính mình.

Ta giả điếc, ta bỏ qua sự thật,

Quên mọi người, quên lý tưởng quang vinh.

Và nếu phải, dù một lần giáp mặt

Với lòng ta, ta chống chế, thanh minh.

Sống lương tâm, cho mình là rất khó.

Thiếu lương tâm, cho người là rất khổ.

42

Cũng đau khổ khi con người vĩ đại,

Tốt, thông minh, nhân đạo biết nhường nào, Sao có lúc con người kia cũng lại

Tự giết mình bằng cán cuốc, bằng dao?

Đáng lẽ sống, yêu nhau, sao cứ phải Sống như thù, tôi chẳng hiểu làm sao.

Vâng cứ trách là tôi phi chính trị.

Tôi bình thường, chỉ nói điều tôi nghĩ.

https://thuviensach.vn

43

Vâng, đau khổ, bao đời nay dân tộc

Palastine bị đuổi khỏi đất mình,

Và cứ thế dìu nhau trong tiếng khóc, Hàng triệu người luôn phiêu bạt, hy sinh.

Đau khổ nữa là khi anh mất gốc,

Sống nhờ người, xa đất tổ quê anh.

Ôi đau khổ phải làm người phụ thuộc, Đau khổ hơn là người khôngTổ quốc.

44

Cũng đau khổ khi mấy thằng đồ tể

Theo lệnh trên dùng dao quắm, dùng vồ

Đập vào gáy dân tộc mình, cứ thế

Giết bốn triệu người, giết cả Ăngco.

Vâng đau khổ, tôi hoàn toàn không thể

Không thấy buồn khi hai tiếng tự do Được nhắc đến quá nhiều trên trái đất Khi cái chính người ta quên - Sự thật.

45

https://thuviensach.vn

Vâng, đau khổ là khi... Mà có lẽ

Viết vu vơ chừng ấy đủ lắm rồi.

Cái tính tôi hay quên, và cứ thế

Định kéo dài mươi khổ nữa, nhưng thôi, Dành dịp khác, dần dần tôi sẽ kể,

Chứ bây giờ có vị đã lườm tôi

Như muốn nhắc: anh viết thơ cách đó Rồi bắt xem mới là điều đau khổ.

46

Ba điều khổ theo sách Kinh đạo Phật Là tương tăng tất khổ, nghĩa là

Sống với người không yêu là khổ nhất.

Và sống xa người yêu quý chúng ta

Là nỗi khổ thứ thai, mà đúng thât:

Tương ái li tất khổ nói không ngoa.

Và sau chót là tật nguyền tử lão.

Tức bệnh, chết, già nua - ai cũng bảo.

47

Vâng đúng thế, ba điều trên chí phải, https://thuviensach.vn

Nhưng tôi xin đảo lộn lại thế này: Điều thứ hai, tức là điều tương ái Nên để đầu, vì thú thực gần đây

Tôi có về Nghệ An thăm bà ngoại,

Định một tuần nhưng ba bữa ra ngay

Vì nhớ nàng mà nàng còn nhăn nhó:

Anh mà ra muộn hơn là em bỏ.

48

Bairơn nói: hạnh phúc hơn tất cả -

Lần đầu tiên yêu tha thiết, mặn mà.

Nhưng theo tôi, xin thề không nói quá, Khổ - lần đâu tình yêu đến mà ta

Đã bước sang tuổi băm, toàn mới lạ,

Nào chuyện trò, nào đưa đón, tặng hoa…

Cho đến lúc tỏ tình, ta nói thật:

Anh cưới em! Nàng hoảng hồn chạy mất.

49

Và tiếp đến là những ngày đau khổ.

Ta trách ta đã ngần ấy tuổi dầu

https://thuviensach.vn

Mà thơ phú, việc làm ăn ta bỏ, Chạy theo Nàng trong giận dữ, lo âu.

Tôi cũng biết yêu đương là rất khó, Nhưng lại cần, và hơn nữa nghe đâu

Từ tuổi băm đến tuổi hâm rất dễ.

Tôi hay lo nên vội yêu vì thế.

50

“Các cô gái đã làm ta đau khổ,

Làm ta luôn cơ cực biết bao điều”(1).

Vâng đúng thế. Tôi thì xin nói rõ

Rằng các nàng rất đỏng đảnh, rất kiêu, Và thích gây không ít ca này nọ.

Ta bực mình, nhưng khốn nỗi - ta yêu, Nên tuy giận, nhiều điều ta định nói, Nhưng gặp nàng, chỉ nhớ câu: xin lỗi.

(1). Thơ Hainơ.

51

Oh Love, O l’amour, akh liubov!(2)

Ôi tình yêu! Tôi cứ nghĩ bây giờ

https://thuviensach.vn

Không có gì còn làm tôi hồi hộp, Vì người tình tôi đã chọn Nàng Thơ.

Thế mà nay, như người đang dự hop,

Tôi bần thần, hay suy nghĩ vẩn vơ

Tôi đang yêu, hay đúng hơn, đang cố

Yêu một cô, mà long đong đến khổ.

52

Ấy, lại quên, tôi chân thành xin lỗi Vì bắt nghe lắm chuyện chăng vui gi.

Trong chương trước ông Bairơn có nói Một đoạn dài về hạnh phúc. Đôi khi

Nhất là lúc đang bực mình, đang đói, Tôi thấy về đời dăm ba khổ cần ghi, Để con cháu (nếu sau tôi lấy vợ)

Biết ông chúng cũng buồn đau, trăn trở.

53

Nhưng bạn đọc đừng xem xong, vì vậy

Mà trách tôi này nọ, sẽ rất phiền.

Cũng đừng nghĩ chỉ đau buồn tôi thấy, https://thuviensach.vn

Quên cuộc đời đang ở hướng đi lên.

Không, thực tế bao khó khăn đầy rẫy Chẳng thể làm tôi bất lực nằm yên.

Tôi vẫn tin, rất tin vào cuộc sống, Và tin nhất là đôi tay lao động.

54

Tôi vẫn yêu, yêu đến đau trong ngực Cuộc sống đang bề bộn khó khăn này.

Yêu cả người vẫn làm tôi bực tức,

Cái anh hùng và cả cái không hay.

Tôi vẫn yêu những trưa hè oi bức,

Những chiều đông giá lạnh, gió heo may.

Yêu mảnh đất phải chịu nhiều đau khổ, Nơi gửi gắm một phần tôi trong đó.

55

Vâng, tôi yêu, tự hào và suy nghĩ

Về Việt Nam, đất nước những anh hùng, Một đất nước đã làm nên chân lý,

Nơi con người trong lửa được tôi nung.

https://thuviensach.vn

Một đất nước bao đời nay không nghỉ

Dâng trọn mình cho cuộc đấu tranh chung.

Và vì nó, tôi cùng anh đã sống.

Và sẽ sống bằng đấu tranh, lao động.

56

Cũng cùng nó, tôi và anh chia sẻ

Hết niềm vui và nỗi khổ đời mình.

Và vì nó, tôi cùng anh có thể

Đem những gì ta đang có - hy sinh.

Vâng, Tổ Quốc chúng ta là đẹp đẽ,

Là anh hùng, là vĩ đại, quang vinh.

Ta ngợi ca quê hương ta yêu dấu,

Nhưng không lẽ ngơ những điều đang xấu?

57

Ai không đã một đôi lần thất vọng

Khi niềm tin ta ấp ủ, một ngày

Ta thấy chúng không thành trong cuộc sống, Và nghĩ mình sao dại dột, thơ ngây.

Tôi không phải loại người hay dao động, https://thuviensach.vn

Nhưng những gì ta đang có hôm nay Trong thực tế, trong sự đời tế nhị

Đã làm tôi rất băn khoăn, suy nghĩ.

58

Từ nhà ra sân, từ sân ra ngõ,

Xung quanh ta còn bao cái đau đầu.

Ai cũng biết, cũng tự mình thấy rõ, Và mọi người đã không ngớt trách nhau.

Hay bực bội than trách đời, kêu khổ

Mà ít người ngồi suy ngẫm: do đâu?

Hay tự hỏi: những điều kia xấu vậy Có thể lỗi một phần ta trong đấy?

59

Ta tự khen là ta hay, ta tốt,

Ta chê nhau, ta lý luận quá nhiều,

Dù thực chất không ít khi ta dốt,

Cái ta làm cũng chẳng được bao nhiêu.

Ta báo cáo làm mười tuy chỉ một.

Ta dùng từ rất đúng chỗ, rất kêu.

https://thuviensach.vn

Ta thừa biết bản thân ta nói dối, Nhưng không biết vì sao ta phải nói.

60

Khi sự việc quá rõ ràng, quá dở,

Khi làm sai hay kế hoạch không thành, Ta vội vã tìm lý do, tìm cớ

Vin đủ điều rồi đổ lỗi loanh quanh.

Vì nhận lỗi do chính mình, ta sợ.

Và thế là rút cục lại tôi, anh,

Ta, tất cả ta không ai sai, bởi lẽ

Đã có người chịu thay, là tập thể.

61

Gay go nhất là bình quân chủ nghĩa, Bệnh quan liêu và kỷ luật quá tồi.

Thêm vào đó, quản lý buông, vì thế

Như sổ lồng tiêu cực cứ sinh sôi.

Lúc làm việc thì cả già lẫn trẻ

Chỉ nhìn nhau mà dưỡng sức, than ôi, Vì làm tốt hay làm sai cũng vậy,

https://thuviensach.vn

Đều như nhau, đều như nhau hết thẩy.

62

Một việc nữa cũng đáng lo, tôi nghĩ, Là tiếc thay rất không ít những gì Thuộc khái niệm về luân thường, đạo lý Đang phần nào bị đe dọa mất đi.

Đang mất đi rất nhiều phong tục quí, Nhiều thói quen, truyền thống tốt; trong khi Nhiều cái xấu đang tấn công đạo đức, Mà chúng ta thì nhìn nhau bất lực.

63

Tôi cũng biết những điều trên tôi nói Có thể sai. Trong hoàn cảnh bây giờ

Nhiều hiện tượng tôi còn chưa hiểu nổi -

Tôi bình thường, dưới góc độ nhà thơ.

Nhưng chắc chắn cũng là điều tội lỗi Nếu lúc này tôi im lặng, thờ ơ.

Nên cứ nói, ừ thì sai, thì dở,

Nhưng tiếng nói một tấm lòng trăn trở.

https://thuviensach.vn

64

Thôi, thôi đủ, tôi lan man triết lý Chuyện cà kê như thế đã khá dài.

Giờ là lúc, sau một thời gian nghỉ,

Tôi bắt đầu phải dịch tiếp chương hai.

Xong, lúc ấy, xin lại cùng các vị

Ta sẽ ngồi tán chuyện gẫu lai rai

Thêm chương nữa, vâng, tất nhiên nếu thích, Còn nếu không thì thôi, tôi chỉ dịch.

https://thuviensach.vn

Chương II

1

“Ba mươi tuổi mà tóc tôi đã bạc,

Rồi bốn mươi không biết sẽ màu gì”

Trẻ đôi đứa đã gọi tôi bằng bác.

Không lẽ già? Bất chợt đã nhiều khi Tôi thấy tôi không như xưa, lười nhác, Lười yêu, đùa, lười đọc sách, lười đi.

Người ta nói: Cuộc đời như nháy mắt.

Tôi thì nói: Đời trôi qua nhanh thật.

2

Hay nếu ví cuộc đời là cái dốc,

Thì than ôi, tôi tới đỉnh mất rồi.

Nếu đường lên hiểm nguy và khó nhọc, Xuống sẽ còn gian khó đến gấp đôi.

Còn hôm nay tôi ngồi trên đỉnh dốc Của đời mình để suy ngẫm về tôi,

Về những việc chặng đường qua làm được, https://thuviensach.vn

Và những việc sắp phải làm phía trước.

3

Nhiều hay ít chừng ấy trang tôi viết?

Chừng ấy trang tôi dịch ít hay nhiều?

Trong cái kho ý và vần tôi biết

Liệu đang còn cho sắp tới bao nhiêu?

Và phải chăng việc tôi làm cần thiết Cho riêng mình, cho đất nước tôi yêu?

Một câu hỏi ngô nghê mà tế nhị,

Và dù muốn hay không, tôi phải nghĩ.

4

Và cả việc chừng ấy năm tôi sống

Đúng hay sai, tôi đã đạt những gì?

Tôi cáu giận, tôi đấu tranh, hy vọng, Tôi mày mò trăn trở kiếm đường đi.

Nhưng rốt cục đúng hay sai? Lao đồng, Tôi dành nhiều cho lao động, đôi khi Quên cả sống, quên cả yêu, hết thảy.

Và chẳng biết đúng hay sai điều ấy.

https://thuviensach.vn

5

Nếu mỗi người một ngôi sao chiếu mệnh, Sao của tôi tôi nghĩ, cũng không mờ

Và có thể sẽ ít nhiều lấp lánh

Nếu mây buồn không che lấp. Ngày xưa Chắc mẹ tôi sinh tôi trong giá lạnh Vào một ngày ảm đạm, gió và mưa,

Nên suốt cả cuộc đời tôi có lẽ

Tôi phải chịu lạnh và buồn như thế.

6

Cái buồn ấy bám theo tôi từ nhỏ,

Vừa lớn lên tôi đã kịp thấy đời

Chưa hoàn hảo, đầy bất công, đau khổ

Đầy những điều vô lý có khắp nơi.

Rồi có dịp được đi đây đó,

Những điều trên tôi vẫn thấy, than ôi, Thấy mà chẳng làm được gì thay đổi.

Cái buồn lớn ngày một thêm nhức nhối.

7

https://thuviensach.vn

Buồn lắm chứ, buồn và đau, đau thắt, Tôi muốn ôm, muốn được giữ nguyên lành Cả bốn biển, cả năm châu, trái đất Trong hòa bình, trong vĩnh viễn màu xanh.

Tôi muốn thế, nhưng xưa nay trái đất Đã bao giờ thoát khỏi nạn chiến tranh?

Ừ thì tôi không là ai, bé nhỏ

Nhưng là người, tôi quan tâm điều đó.

8

Buồn lắm chứ, một phần hai nhân loại Đang đói ăn, lo kiếm bữa hàng ngày.

Buồn lắm chứ, nhân dân tôi vĩ đại

Gian khổ nhiều trong mấy chục năm nay, Mà xưa đói, giờ chưa no nhiều cái,

Vẫn nhiều người xin bố thí, chìa tay.

Bản thân tôi cũng chẳng no, xin lỗi, Nhưng không lẽ không buồn, không được nói?

9

Buồn lắm chứ, buồn sự đời phức tạp.

https://thuviensach.vn

Đúng và sai, sai và đúng xóa nhòa.

Cái hợp pháp và cái không hợp pháp,

Tốt và tồi luôn lẫn lộn, và ta

Trong cơn xoáy của cuộc đời bão táp

Ta chống chèo, lo đứng vững, đi xa

Và sẽ biết: làm người ngay không dễ.

Ta day dứt, ta buồn đau vì thế.

10

Sêcxpia nói trong một bài sonnet

Về thời ông đang sinh sống thế này: Rằng người tốt luôn bị đời khinh miệt, Rằng côn đồ lên mặt dạy người ngay, Rằng nghệ thuật bị chính quyền bóp chết, Rằng sự đời trái ngược đó và đây…

Ông muốn chết, thoát những điều thấy đó Nhưng không nỡ để người yêu đau khổ.

11

Thời của ta tất nhiên không phải vậy.

Ta đang xây một xã hội tốt lành,

https://thuviensach.vn

Nhưng rất tiếc, tạm thời ta vẫn thấy Biết bao điều trái ngược có xung quanh.

Và tất cả những điều ta thấy ấy

Bắt ta buồn, và có thể tôi, anh

Không muốn chết như Sêcxpia ngày trước, Nhưng không nghĩ, không buồn đau sao được?

12

Buồn lắm chứ, buồn cả vì cuộc sống Đã bắt ta luôn vấp ngã khá nhiều, Đến đôi lúc tưởng hoàn toàn thất vọng.

Buồn cả vì trắc trở với tình yêu.

Buồn cả việc găp bất công ta chống, Nhưng cuối cùng kết quả chẳng bao nhiêu.

Và buồn nhất, một nhà thơ đã nói,

Là anh đúng mà không ai hiểu nổi.

13

Buồn cả việc sắp già, không chỗ ở, Chỉ ước mơ có được một căn phòng

Độ mươi mét - để yêu và lấy vợ,

https://thuviensach.vn

Để mùa hè - được cởi áo; mùa đông Được dậy muộn; buồn cả vì vô cớ

Bỗng thấy buồn, muốn đập phá chơi ngông, Vì đôi lúc quá cô đơn, quá mệt,

Đêm một mình lang thang trong mưa rét.

14

Buồn lắm chứ, thơ và văn tôi viết Mấy nghìn trang, năm sáu tập khá dày, Là lao động của nhiều năm không mệt, Có thể tồi, cũng có thể là hay.

Ừ, thì thơ thế nào tôi vẫn biết,

Nhưng người nào đang có nó trong tay, Thì lúc đọc, đừng lật qua hờ hững,

Vì điều ấy quá sức tôi chịu đựng.

15

Đọc một bài xô-nê ta chỉ mất

Ba mươi giây, nhưng để dịch - mười giờ.

Tôi cũng nghĩ dịch thơ là mệt nhất.

Dịch là làm, vì hai cái đều thơ.

https://thuviensach.vn

Còn nhuận bút bao nhiêu? Xin nói thật: Thơ Sêcxpia trường Tổng Hợp vừa qua

Trả một hào cho mỗi câu tám chữ.

Bạn mà thế, bạn cũng buồn lắm chứ.

16

Buồn lắm chứ, thơ viết ra cốt để

Được đem in, mang ích lợi cho đời.

Tôi viết, dịch mấy nghìn trang cũng thế, Không cho mình, không phải một trò chơi.

Nghĩa là muốn được in, nhưng đâu dễ, Chỉ đôi bài, đây đó một bài nơi

Được lên báo, mà phần nhiều thơ dịch, Và không phải những bài tôi thật thích.

17

Buồn lắm chứ, buồn vì trong cuộc sống Tôi bị xem là thằng ngốc, anh hề.

Người ta nói tôi hoàn toàn lạc lõng

Với cuộc đời đang có thực. Tôi nghe, Nghe mà chỉ thêm buồn và thất vọng.

https://thuviensach.vn

Trốn nơi nào cho thoát khỏi cười chê?

Nên lắm lúc tôi đã vờ ngốc thật.

Tôi tếu, cười, cười mà rơi nước mắt.

18

Tôi vẫn biết, cả trong thơ cũng vậy, Tôi bị chê là quá thật, quá buồn,

Và chỉ nói về riêng tôi. Điều ấy

Chưa bao giờ tôi phủ nhận. Luôn luôn Tôi mặc cảm thấy thơ mình đâu đấy

Đứng tách rời thơ giả dối, con buôn.

Xin đừng nghĩ tôi tự hào vì thế.

Tôi buồn lắm, buồn và đau nhiều lẽ.

19

Sau hai cuộc chiến tranh dài ác liệt, Đầy hy sinh và gian khổ, bây giờ

Cả đất nước đang khó khăn, tôi biết, Nhưng chuyển mình đi tới đích; và thơ

Cần tiếng nói đầy lạc quan, kiên quyết, Ca ngợi đời trong lao động, ước mơ.

https://thuviensach.vn

Tôi biết thế - cần tiến lên phía trước, Nhưng không phải biết mà làm ngay được.

20

Điều muốn nói buồn vì chưa kịp nói.

Bài thơ hay chưa kịp viết. Lúc nào

Tôi cũng nghĩ như mình đang có lỗi

Trước mọi người, trước cuộc sống. Dù sao Trong sáng tác, tôi chưa hề nói dối, (Như trong đời chưa kiếm cách leo cao) Và nếu nhỡ có làm sai gì đấy,

Tôi chỉ trách cái thằng tôi là vậy.

21

Một trong ba chức năng văn học

Là nói lên cái hiện thực hàng ngày.

Đây quả đúng là vấn đề rất hóc

Mà thơ mình trong giai đoạn gần đây Đã hiểu sai, theo tôi, nên bạn đọc

Cứ đợi hoài mà không thấy thơ hay.

Người ta nói “mất mùa thơ” này nọ,

https://thuviensach.vn

Tôi thì nghĩ chung qui do ở chỗ: 22

Thơ không nói được điều sâu kín nhất Của người xem rất khó tính bây giờ; Chỉ ca ngợi rất chung chung, không thật, Viết lại dài, ý ít, tán vu vơ,

Quan trọng nhất, không sâu vào thực chất, Cái làm nên sức sống của bài thơ,

Là tình cảm. Vâng thì đời đẹp đẽ,

Nhưng không được ca ngợi đời như thế.

23

Và ở chỗ do người ta ào ạt

Đưa vào thơ hết tất cả những gì

Có thể đưa, đến bực mình, lạm phát

Các đề tài rất dung tục. Nhiều khi Còn có anh tự khoe mình thành đạt

Đưa vào thơ phân lợn, cá rô phi…

Tôi không nghĩ thơ siêu phàm, nhưng nó Vẫn là thơ, xin trả về đúng chỗ.

https://thuviensach.vn

24

Nói thì sợ là “thơ mình, vợ bạn”,

Nhưng thơ nay quả lắm cái đau đầu.

Người đọc chán, người làm thơ cũng chán, Báo ngại dùng, nhà xuất bản đùn nhau.

Nghĩa là nhìn về tương lai - rất nản, Cứ đà này sẽ không biết tơi đâu?…

Mà một khi thơ đã là nghĩa sống,

Hỏi làm sao không buồn, không dao động?

25

Buồn lắm chứ, buồn vì ta thừa kế

Từ vốn thơ thế giới quả không nhiều.

Các cụ ta, cả thơ xưa cũng thế,

Dịch rất tồi, mà cũng chẳng bao nhiêu.

Ừ thì lỗi do chiến tranh, có thể,

Nhưng thực tình… Xin chớ nghĩ tôi kiêu, Tôi bắt tôi phải dịch thơ người khác Khi có thể, và muốn ngồi sáng tác.

26

https://thuviensach.vn

Tôi nói thế không hề cho thơ viết Là sang hơn thơ dịch. Đúng, bao giờ

Dịch cũng tốt và là điều cần thiết Cho cuộc đời, cho văn học. Làm thơ

Tôi cũng có những điều riêng muốn viết, Nhưng phải ghìm; và thú thật vừa qua Tôi viết ít, dịch nhiều vì một lẽ

Dịch dễ in và cần hơn, chỉ thế.

27

Buồn cả việc chính bản thân nghề dịch Bị làng thơ và xã hội xem thường -

Không tổ chức, không báo riêng khuyến khích, Không cả tiền. Sống chỉ dựa vào lương.

Buồn cả việc, một số anh tùy thích Cứ dịch bừa, không lý luận, đề cương, Và tất nhiên dịch không hay, tùy tiện, Làm người đọc ngày một thêm định kiến.

28

Buồn cả việc một số người chỉ có

https://thuviensach.vn

Đôi bài thơ in rải rác, thế mà Được vĩnh viễn gọi là nhà thơ, và họ

Cứ tưởng mình là ghê gớm, tài ba.

Còn những người dịch thơ đầy gian khổ

Chỉ được xem là đồng nghiệp hạng ba, Là thợ dịch, chuyên ghép vần, chuyển chữ.

Ngớ ngẩn thật, nhưng cũng buồn lắm chứ?

29

Vâng buồn lắm, buồn đến đau nhức nhối, Buồn tập thơ anh dịch mấy năm trời Rất muốn in mà không sao in nổi,

Và anh nhờ đọc hộ một vài nơi.

Nhưng các vị tiếng tăm kia từ chối.

Anh lại buồn, đưa bạn gái đọc chơi, Mà cũng chẳng vui hơn, vì cô gái

Tưởng anh đang tấn công, nên trả lại.

30

Buồn cả việc báo và nhà xuất bản,

Như phần đông người đọc sách bây giờ, https://thuviensach.vn

Về trình độ nói chung còn có hạn Trong việc tìm, nhận xét, chọn in thơ.

Thêm vào đó, lại nể nang bè bạn,

Nên nhiều bài thơ tốt bị làm ngơ.

Chưa nói chuyện không ít anh biên tập Cậy báo mình, tranh thủ in tới tấp.

31

Về nhiều mặt, thơ hiện nay đang bí Đến cả tôi cay cú thế làm rồi

Cũng chuyển sang viết văn xuôi, thầm nghĩ, Định giải buồn dăm ba bữa mà thôi.

Nhưng không ngờ viết cũng trôi, vừa ý, Nên kéo liền một mạch, cuối cùng tôi Trong sáu tháng xong mười lăm truyện ngắn, Tính số trang cũng tròn hai trăm chẵn.

32

Thế là tốt, là đáng mừng, khỏi nói, Văn giúp tôi diễn tả hết những gì

Thơ không nói hoặc là không nói nổi.

https://thuviensach.vn

Nhưng tôi buồn và cứ nghĩ nhiều khi Trước Nàng Thơ tôi ít nhiều có lỗi

Như anh chồng định trốn vợ ra đi,

Đi để kiếm tình nhân hay vợ lẽ.

Không, tôi quyết không là người như thế.

33

Tôi đã về với Nàng Thơ bất hạnh,

Sẽ thủy chung, sẽ sống trọn đời mình, Dù Nàng xấu, bị chê hay bị đánh,

Hay vì Nàng, tôi có thể hy sinh.

Và bằng chứng - mấy hôm nay tuy lạnh, Tuy đang buồn, răng nhức nhối rất kinh, Tôi đã viết những vần thơ sùi sụt, Bắt người đọc cũng buồn lây đôi chút.

34

Cũng vì thế, vì bỏ lâu không viết, Vì nhức răng, vì mưa gió, đau đầu,

Nên chắc chắn những dòng trên, tôi biết Chẳng ra gì, rời rạc, lại không đâu.

https://thuviensach.vn

Chỉ toàn chuyện riêng tư, không cần thiết Phải dài dòng ca cẩm nói cùng nhau.

Nhưng người đọc bỏ qua cho điều đó.

Thơ là thế, lúc thế này, thế nọ.

35

Thưa bạn đọc, thời gian trôi nhanh thật.

Kể từ khi tôi viết, dịch chương đầu Cho tới nay đã ba năm - tôi bắt

Các bạn chờ, như thế đã là lâu.

Nghĩa là đã ba vòng tròn trái đất

Quanh mặt trời đều đặn nối theo nhau.

Tôi thì tiếc là trong thời gian đó

Hơn nghìn vòng tôi quay quanh một chỗ.

36

Suy cho kỹ ba năm là rất ngắn,

Nhưng ba năm có thể lại quá dài

Cho một người như tôi, luôn phải bận Để bắt đầu tiếp tục viết chương hai.

Và để viết mười bẩy chương chắc chắn https://thuviensach.vn

Cứ đà này sẽ bỏ giở nay mai.

Nhưng mà thôi, cuối cùng dù hơi muộn.

Tôi cũng viết chương hai như đã muốn.

37

Gì thay đổi trong ba năm trời ấy?

Tôi bình tâm ngồi điểm lại - không nhiều: Về đời tư vẫn hoàn toàn như vậy,

(Có lẽ trừ một cú sốc tình yêu).

Còn sáng tác thì như ta đã thấy,

Viết đã lười, in cũng chẳng bao nhiêu, Nếu không kể độ vài ba cuốn sách

Mà tôi ép người người ta in đủ cách.

38

Nhưng một cái khác xa xưa, dễ nhận

Là trong thơ cũng giống ở trong đời, Tôi trở nên dễ buồn hơn, già dặn.

Có thể vì đây đó khá nhiều nơi

Tôi đã đi, thấy nhiều điều khác hẳn, Mà ngẫm mình, tư lự, ít vui chơi.

https://thuviensach.vn

Không hiểu sao đôi khi tôi cứ nghĩ

Đời đang thế, quá vui là vô ý.

39

Buồn là dễ, như người ta vẫn nói,

Là thủ tiêu mọi ý chí, là hèn.

Tôi cũng biết và còn cho có tội,

Nếu để buồn lây sang cả người bên.

Và vì thế tôi chân thành xin lỗi

Vì đã buồn, than khóc ở phần trên.

Nhưng bạn đọc đừng trách tôi này nọ

Vì cái cớ để tôi buồn cũng có.

40

Nhân năm mới tôi về quê ăn Tết

(Và ở quê tôi đã viết chương này)

Cũng muốn vui, nhưng than ôi trời rét, Mưa dầm dề. Thêm vào đó về đây

Là để ăn bánh chưng, ăn bánh tét,

Thế mà răng lại nhức buốt, lung lay, Chưa nói chuyện người yêu tôi tuần trước https://thuviensach.vn

Tuyên bố cắt, hỏi không buồn sao được?

41

Buồn lắm chứ, thế là tôi tìm giấy Nằm trong chăn viết một mạch dài dài Băm mấy khổ, như chúng ta vừa thấy, Đủ thứ buồn, với giọng kể bi ai.

Thế mà rất say sưa, ai gọi dậy,

Tôi cũng lờ, tất cả bỏ ngoài tai.

Vâng, tôi viết đúng buồn rơi nước mắt.

Ai đau răng, viết vui là không thật.

42

Chắc các bạn đọc đến đây có thể

Đang chê tôi: trong thực tế bây giờ

(Và cả xưa) thơ người ta không thế, Chưa hẳn vần đã được gọi là thơ.

Mà đây chỉ là những lời kể lể,

Không tu từ, không cốt truyện, vu vơ.

Tôi đồng ý, nhưng cũng xin người đọc Đừng cho tôi là một anh quá ngốc

https://thuviensach.vn

43

Người ta ví Hồ Xuân Hương sắc bén

Là một cô làm ruộng khỏe, và bà

Dám trâng tráo vén quần cao tới bẹn, Xuống ao tù văn học cổ nước ta

Làm các quan nhà thơ, tuy có thẹn,

Từ cung đình vẫn đưa mắt nhìn ra.

Các quan giận, tất nhiên, nhưng vẫn thích Và trộm liếc cô nông dân tinh nghịch.

44

Trong Đôn Juan của tôi tôi chủ ý

Viết câu thơ như câu nói thường ngày.

Cứ nói toạc những điều ta suy nghĩ, Pha chút đùa, có thể thế mà hay.

Chứ làm thơ, thực ra không ít vị

Ưa cầu kỳ hoa bướm, gió và mây,

Rất sáo rỗng… Tôi thì ưa trần tục, Vì cuộc sống vốn đã là nghiêm túc.

45

https://thuviensach.vn

Và hơn nữa, như phần đầu đã nói, Tiểu thuyết tôi có thể sẽ rất dài.

Nên tôi định cứ dềnh dàng không vội, Tán đều đều cho tận hết chương hai Hay thậm chí cả chương ba - xin lỗi, Không mấy người chữa được bệnh nói dai.

Nghĩa là muốn nhân đây xin tâm sự

Cũng bạn đọc những câu buồn lắm chứ.

46

Vâng buồn lắm, buồn cả trong dịp Tết, Cứ lắng nghe anh sẽ thấy thế nào.

Đang nằm ấm trong chăn, tôi ngừng viết, Nghe phòng ngoài, khách nói chuyện xôn xao.

Khách nói chuyện rằng năm nay chưa rét, Mà trâu cày, trâu ông Lục, bà Bao,

Trâu ông Thíu - mới chớm đông đã gục, Trong một ngày cả ba con một lúc

47

Sao lại chết? Vì là trâu hợp tác,

https://thuviensach.vn

Nên ai ai cũng có thể bắt cày, Cày đến chết, đến gày nhom, hốc hác, Cày xong rồi, theo đúng lệ xưa nay, Chưa được ăn đã bị ngay người khác

Bắt đi liền, không ngọn cỏ, lá cây.

Vì đơn giản trâu chung, thưa bạn đọc, Mà đã chung thì còn ai chăm sóc?

48

Ôi tội nghiệp, những con trâu tội nghiệp, Đứng trong đêm, không lý sự, hiền lành.

Chuồng trống trải, không tường che, tấm liếp, Đói ngẩng đầu - không có cả mái tranh.

Thế là ngã trong vũng phân, tội nghiệp, Thoi thóp nằm để đến sáng chờ anh

Báo trâu ngã. Không phải vì đói mệt.

Vì chủ nghĩa chúng ta mà chúng chết.

49

Kia câu chuyện đang đổi đề, một vị

Nói oang oang: “Đúng một lũ côn đồ.

https://thuviensach.vn

Đang vụ cấy thì trạm bơm bắt bí.

Thiếu nỗi gì? Cũng rượu uống, cơm no, Sao cái máy vẫn đứng im tắc tị?”

“Vì thiếu tiền, một vị khác kêu to.

Vì thiếu tiền lót tay, nên mấy đứa Máy thì tốt mà cứ vờ sửa chữa”.

50

Thế mấy đứa là ai mà láo vậy?

Là ba anh đi học huyện mới về.

Do xã cử, công điểm cao, giữ máy

Mới một mùa, đã hoạnh họe rất ghê.

Và thật khổ, một trong ba anh ấy

Là em mình, thế mới thật đáng chê.

Tôi biết chuyên quát em: ”Sao mày thế?”

Hắn chỉ cười, đáng yêu và ngoan tệ.

51

Đúng, em tôi, công bằng ra mà nói,

Là thằng em không đến nỗi, hiền từ.

Thế thì sao, quả là không hiểu nổi, https://thuviensach.vn

Sao bây giờ nó đổ đốn, đâm hư?

(Nghĩa là hư ngoài đời). Tôi đã hỏi, Tôi tra dần, mong biết chuyện riêng tư.

Ra cu cậu chỉ bắt đầu đổi khác

Từ khi nhận chân bơm cho hợp tác.

52

Số là để tranh nhau thêm ít nước

Người ta tranh mang rượu thịt, mang gà Cho các cậu; và những ai mang trước

Hoặc mang nhiều, được chiếu cố, thành ra Các cậu quen, không ăn là không được, Mọi vấn đề chỉ từ đó sinh ra.

Bố tôi bảo: Hắn đã hư, hẳn vậy,

Nhưng tại đời, tại các anh cả đấy!

53

Lại nghe tiếp, đỡ ồn hơn một ít,

Khách đang kêu là không hiểu thế nào Năm nay Tết nông dân không có thịt, Không cân nào mua giá rẻ. Vì sao?

https://thuviensach.vn

Cũng qua chuyện, vô tình tôi được biết Rằng nhà tôi làm nghĩa vụ rất cao, Như năm ngoái đã cân ba tạ lợn,

Nhưng thịt Tết - xách tiền đi chợ Lớn.

54

Trong khi ấy chúng tôi, con - cán bộ

Bên bữa cơm mừng năm mới quây quần.

Đứa này khoe được hai cân, đứa nọ

Lại tự hào trao đổi được mưòi cân.

(Nhưng tất cả để nguyên trên thành phố, Chỉ mang về cái miệng chén). Nông dân Là thế đấy, suốt cả năm cùng cực, Và Tết đến phải nuôi thêm trí thức.

55

Từ nhà tôi rất dễ dàng suy tiếp:

Cả nước ta, có thể nói bây giờ

Đang treo trên đôi vai gầy nông nghiệp (Trên vai này còn nghệ thuật, văn thơ).

Như bố mẹ của chúng tôi, tội nghiệp, https://thuviensach.vn

Hai người già lo ruộng khoán, ươm tơ

Để đất nước có gạo ăn, vải dệt,

Và để đón chúng tôi trong dịp Tết.

56

Để bù lại, tuy thực ra bố mẹ

Của chúng tôi không đòi hỏi cái gì,

Chúng tôi biếu hương trầm dăm ba thẻ

Và đôi lời khuyên cách sống. Ra đi

Tôi thì không, nhưng bọn em tuy thế

Vẫn xin tiền của các cụ nhiều khi.

Tôi quát chúng, mẹ tôi cười sợ sệt:

Nhỡ sang năm chúng không về thì chết.

57

Thưa bạn đọc, tôi đã nằm nghĩ ngợi, Nghĩ rất lâu về những chuyện vừa rồi.

Đúng, nông thôn bây giờ nhiều cái mới, Nhiều cái mừng, nhưng cũng đúng, than ôi, Đang còn có nhiều điều cần nói tới, Như chuyện nhà, chuyện Tết của làng tôi.

https://thuviensach.vn

Vâng cái làng tôi viết trong truyện “Bão”, Toàn chuyện thật, dù tôi là nhà báo.

58

Toàn sự thật, tính tôi ưa sự thật,

Dù đôi khi sự thật dễ mất lòng.

Tôi không thể làm ngơ hay nhắm mắt Trước những điều vô lý ấy. ồ không.

Và viết báo, làm thơ, tôi tự bắt

Phải góp phần làm giảm bớt bất công Bằng ngòi bút của một ngưòi trung thực, Không cơ hội, không sáo mòn, công thức.

59

Thưa bạn đọc, thế là tôi đã viết

Về buồn đau chừng ấy cũng quá dài.

Không vui lắm, nhưng biết đâu cần thiết Cho những người ưa suy ngẫm, còn ai

Không đồng ý thì gút-bai, tạm biệt.

Còn bây giờ, để kết thúc chương hai, Mời bạn đọc hãy cùng tôi ngồi nhớ

https://thuviensach.vn

Cuốn tiểu thuyết Bairơn ta đọc giở.

60

Ta hãy nhớ cảnh Đôn Juan gặp bão

Phải lênh đênh trên sóng biển nhiều ngày, Chịu đói khát, đến phải ăn quần áo, Ăn thịt người - một cảnh hiếm xưa nay -

Rồi rốt cục bị sóng đưa lên đảo,

Chỉ một mình và ở đó, rất may

Juan đã gặp nàng Haiđê kiều diễm,

Một cô gái, theo tôi là rất hiếm

61

Cô gái ấy yêu Đôn Juan, và vậy

Là thiên nhiên ăn ở rất công bằng.

Sau bao nỗi giân truân như ta thấy, Được đền bụ hậu hĩnh, thế là Juan, Juan đã gặp một tình yêu nồng cháy

Giữa êm đềm sóng biển, gió và trăng.

Tôi mà được một người yêu như thế,

Khó khăn nào tôi cũng cho là dễ.

https://thuviensach.vn

62

Nhưng rất tiếc, với riêng tôi cuộc sống Hình như không có cái luật bù trừ.

Tôi đi biển và cũng từng say sóng,

Say nhiều lần, từng đói khát, tương tư.

Hơn thế nữa, tôi không hề hư hỏng, Đều đặn thăm và đều đặn viết thư, Thế thì sao cô người yêu lại bỏ?

Vì chưa ăn thịt người hay cẳng chó?

63

Ôi phụ nữ, ôi đàn bà, ôi giả dối!

Bairơn kêu câu ấy rất nhiều lần.

Tôi thì thế, quả là không dám nói,

Nhưng xin thề không một chút phân vân, Rằng phụ nữ đúng là không hiểu nổi, Rất phiền hà, rất cố chấp, vân vân.

Và mỗi bận viết hai từ phụ nữ

Tôi lại muốn ghép vần buồn lắm chứ.

64

https://thuviensach.vn

Chỉ Haiđê và mẹ tôi có lẽ

Đứng cao hơn cái yếu của đàn bà.

Và thú thật, suốt ba năm vì thế

Tôi chần chừ không muốn dịch chương ba, Vì do thương Haiđê, tôi muốn để

Juan và nàng sống mãi, đẹp trong ta.

Trong chương tiếp Đôn Juan bị đem bán, Nàng thì chết vì buồn, thưa các bạn.

65

Nhưng năm nay thất tình, tôi sẽ dịch.

Có thể không, ai biết trước được. Cuộc đời Thường hay trái với những gì ta thích.

Có thể rồi tôi chỉ mải ăn chơi,

Hay có thể được thành công kích thích, Tôi nhân đà dịch tuốt tuột một hơi

Hết tất cả mười bảy chương đồ sộ.

Thơ như người, nói chung là có số.

1979

THÁI BÁ TÂN

https://thuviensach.vn

Document Outline

- Lời giới thiệu

- Chương I

- Chương II

- Chương III

- Chương IV

- Chương V

- Chương VI

- Chương VII

- Chương VIII

- PHẦN VIẾT THÊM CỦA NGƯỜI DỊCH

- Thay lời tựa

- Chương I

- Chương II

Table of Contents

Lời giới thiệu

Chương I

Chương II

Chương III

Chương IV

Chương V

Chương VI

Chương VII

Chương VIII

PHẦN VIẾT THÊM CỦA NGƯỜI DỊCH

Thay lời tựa

Chương I

Chương II